cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miti
parapamje|250x250px|Baladat e trimërisë (1877) pjesë e mitologjisë arthuriane. Miti është një zhanër folklorik i përbërë nga tregime që luajnë një rol themelor në një shoqëri, siç janë përrallat themelore ose mitet e origjinës. Meqenëse "miti" përdoret gjerësisht për të nënkuptuar se një histori nuk është objektivisht e vërtetë, identifikimi i një narrative si një mit mund të jetë shumë i diskutueshëm. Shumë adhurues të feve i shohin historitë e feve të tyre si të vërteta dhe kështu kundërshtojnë karakterizimin e tyre si mit, mënyrën se si i shohin historitë e feve të tjera. Si të tilla, disa studiues i etiketojnë të gjitha narrativat fetare si "mite" për arsye praktike, të tilla si për të shmangur zhvlerësimin e ndonjë tradite, sepse kulturat interpretojnë njëra-tjetrën ndryshe në lidhje me njëra-tjetrën. Studiues të tjerë shmangin përdorimin e termit "mit" krejtësisht dhe në vend të kësaj përdorin terma të ndryshëm si "histori e shenjtë", "histori e shenjtë" ose thjesht "histori" për të shmangur vendosjen e ngjyrimeve poshtëruese në çdo tregim të shenjtë.
Në munç
Edhe t'i loç të gjitha me një zar
Miti
Mitet shpesh mbështeten nga autoritetet laike dhe fetare dhe janë të lidhura ngushtë me fenë ose spiritualitetin. Shumë shoqëri grupojnë mitet, legjendat dhe historinë e tyre së bashku, duke i konsideruar mitet dhe legjendat si tregime të vërteta të së kaluarës së tyre të largët. Në veçanti, mitet e krijimit ndodhin në një epokë parësore kur bota nuk kishte arritur formën e saj të mëvonshme. Mite të tjera shpjegojnë se si u vendosën dhe u shenjtëruan zakonet, institucionet dhe tabutë e një shoqërie. Ekziston një marrëdhënie komplekse midis recitimit të miteve dhe zbatimit të ritualeve.
Në munç
T'i humpç edhe të nisësh përsëri
Miti
Personazhet kryesore në mite janë zakonisht jo-njerëz, si perënditë, gjysmëperënditë dhe figura të tjera të mbinatyrshme. Të tjerët përfshijnë njerëzit, kafshët ose kombinimet në klasifikimin e tyre të mitit. Historitë e njerëzve të zakonshëm, edhe pse shpesh të liderëve të një lloji, zakonisht gjenden në legjenda, në krahasim me mitet. Mitet ndonjëherë dallohen nga legjendat në atë që mitet kanë të bëjnë me perënditë, zakonisht nuk kanë bazë historike dhe vendosen në një botë të së shkuarës së largët, shumë të ndryshme nga ajo e së tashmes.
Në munç
Pa thën' asgjë për këtë batërdi
Miti
Përdorimi akademik
Miti është tregim i cili përmban simbole të cilat zakonisht kanë shumë kuptime. Miti në kulturat e caktuara zakonisht trajton çështjet që kanë të bëjnë me origjinën e botës apo se si bota dhe krijesat e saj erdhën në ekzistencë. Qeniet mitike aktive zakonisht janë perënditë dhe perëndeshat, heronjtë dhe heroinat, apo kafshët. Shumica e miteve merren se kanë ekzistuar në të kaluarën e pafund, para fillimit të numërimit të kohës.
Në munç
Në mundsh të kesh një zemër, trup e kokë
Miti
Përdorimi akademik
Miti konsiderohet tregim i shenjtë për shkak se ai përmban rëndësi spirituale apo religjioze për atë që e tregon, si dhe kontribon dhe shpreh sistemet e mendimeve dhe të vlerave. Përdorimi i termit nga studiuesit nuk implikon as të vërtetën e as jo-të-vërtetën e tregimit. Sidoqoftë, në kulturat përkatëse nga vjen miti, ai merret si "i vërtetë", për shkak se ai përmban bindjet, konceptet dhe mënyrat e pyetjeve dhe kuptimit të botës.
Në munç
Që të shërbejnë sa të bëhen trokë
Miti
Përdorimi popullor
Në përdorimin popullor, miti është bindje apo besim kolektiv që nuk bazohet në fakte. Ky përdorim, që zakonisht është përçmues, erdhi nga emërtimi i miteve dhe besimeve religjioze të kulturave të tjera si jo-korrekt, por më vonë u zgjerua dhe përfshiu edhe besime të tjera jo-religjioze. Për shkak të këtij përdorimi të famshëm dhe subjektiv, shumë persona e marrin si ofendim kur tregimet në të cilat ata besojnë quhen mite. Ky përdorim i termit zakonisht shoqërohet me legjendën, fantazinë, folklorin, të dhënat konfuze, dëshirat personale, dhe legjendat urbane.
Në munç
Dhe të vazhdosh i djegur shkrump në furrë
Buzëqesh Mentori
Buzëqesh Mentori vjersha për fëmijë me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1972 nga Shtëpia botuese "Naim Frashëri". Libri ka 22 faqe me ilustrime.
Në munç
Dhe të thërret vullneti: "Mbahu, or burrë!
Në mundsh të zbreç në turm' e të mbash nderin
Të hash me mbretin, të pish me neferin
Në mos të ngaftë dot as mik as hasmë
Kostadinca
Kostadincë është një vendbanim në komunën e Dardanës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Konstantin dhe Kostandincë.
Në munç
Në mundsh për çdo minutë të përpjetë
Të rënç tamam sekunda gjashtëdhjetë
Zaptove dhenë me çdo mall dhe hir
Dhe ca më mirë, qënke trim, or bir
1949
Shkurt
aktore amerikane
Maj
politikan shiqptar
Palçë
Palça është një fshat në komunën Lekbibaj në rrethin e Tropojës të Shqipërisë.
Ujëvarë e fyelltë
"Ujëvarë e fyelltë" poezi me Autori Besnik Bedollari. Shtëpia botuese "Dija-Poradeci", viti i botimit 2010. ISBN 978-99956-826-5-1
Zhinipotoku (Prokuplë)
Zhinipotok (serbisht: Житни Поток/Žitni Potok) është fshat në komunën e Prokuplës, Serbi.
Demografia
Nga 1064 banor sa kishte në vitin 1948 numri i banorëve ka rënë në 592.
Mike Hawthorn
Në moshën 21 vjeçare babai i tij i dhuroi një makinë sportive me të cilës ai i fitoi garat e para.
Ai e fitoi 1 herë titullin e kampionit të Formula 1 në vitin 1958 me makinën e Ferrarit. Ai mori pjesë gjithsej në 46 gara të Formula 1 dhe fitoi 127 pikë dhe 3 gara.
Phil Hill
thumb|Phill Hill në Nürburgring 1962 Philip Toll Hill lindi më 20 prill 1927 in Miami, SHBA; vdiq më 28 gusht 2008 në Salinas, Kaliforni. Ka qenë një garues me makina nga SHBA-të.
Phill Hill është kampioni i parë i Formula 1 me prejardhje nga Shtete e Bashkuara.
Molla, Violina dhe syzat magjike
"Molla, Violina dhe syzat magjike" tregime dhe përralla për fëmijë me Autor Sokrat Sheperi. Shtëpia botuese "Dija-Poradeci", botuar në Pogradec viti 2010. Faqet e librit 96. ISBN 978-99945-826-3-7
Gregori IV
Papa Gregori IV ( l. ?, Roma - v. 25 janar 844, ) ishte papa i 101 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më dhjetor 827 dhe deri më 25 janar 844. Paraardhës i tij ishte papa Valentini, ndërsa pasardhësi papa Serxhio II.
Virje
Virje (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Koprivnica-Križevci në Kroaci.
Natalie Portman
Referime
<references group="lower-alpha"/>
Virje
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 3243 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 3280 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 3684 banorë. Popullsia ka ndryshuar me -1.13%.
Dita e parë
Dita e parë vjersha për fëmijë me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1976 nga Shtëpia botuese "Naim Frashëri". Libri ka 47 faqe me ilustrime.
Forbes
Forbes është një revistë nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Forbes është e njohur për prezantimin e listave te pasanikeve më të mëdhenj te botës.
Virovitica
Virovitica (në Kroatisht Veröcze, Szlavon-Veröcze) është një qytet në zhupaninë Virovitica-Podravina në Kroaci.
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 14567 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 14663 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 15589 banorë. Popullsia ka ndryshuar me -0.65%.
Selishti (Prokuplë)
Selisht (serbisht: Селиште/Selište) është fshat në komunën e Prokuplës, Serbi.
Demografia
Nga 85 banor sa kishte në vitin 1948 numri i banorëve ka rënë në 16.
Do ndërtojmë hidrocentral
Do ndërtojmë hidrocentral poemë përrallë me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1969 nga Shtëpia botuese "Naim Frashëri". Libri ka 20 faqe me ilustrime.
Anri Ogust Barbie
thumb|right|Anri Ogust Barbie Anri Ogust Barbie (29 prill 1805-13 shkurt 1882) ishte poet i njohur francez, i cili pati një ndikim të madh në letërsinë e vendit të tij me veprat: "Jambet", "Vajet", etj. Madje prej poezive të tij u frymëzua edhe piktori i madh Delakrua për të krijuar tablonë e famshme Liria në barrikada.
Aranitasit dhe Mallakastra, midis legjendës dhe të vërtetës (Libri i parë)
"Aranitasit dhe Mallakastra, midis legjendës dhe të vërtetës" (Libri i parë) me Autor Bujar Muçaj. Shtëpia botuese "Dija-Poradeci" botuar në Pogradec, viti 2009. Faqet e librit 224. ISBN 978-99956-734-4-4
Shih edhe
Aranitasit dhe Mallakastra, midis legjendës e të vërtetës (libri i dytë)
Kantoni Saint-Genix-sur-Guiers
Kantoni Saint-Genix-sur-Guiers (frëngjisht: Canton de Saint-Genix-sur-Guiers) është një kanton në departamentin Savoie, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Genix-sur-Guiers. Ka sipërfaqe 80km2 dhe popullsi 5188 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Genix-sur-Guiers aktualisht përbëhet nga 10 komuna.
Derri i egër
Derri i egër (Sus scrofa)
Gjatësia
1.1-1.8m, pesha: 50-350 kg.
Përshkrimi
Paraardhës i shumicës së llojeve të derrave shtëpiakë. Gëzofi i tyre është në ngjyrë kafe të errët. Këlyshët kanë vija më të errëta në gjithë gjatësinë e trupit, ndërsa meshkujt kanë një krifë të fortë dhe një dhëmb të dalë në nofullën e sipërme. Specia mund të ngatërrohet vetëm me derrat shtëpiakë që largohen nga shtëpitë për në pyll.
Statusi
Specie jo e kërcënuar, por numri i individëve të tyre në rajon është në zbritje. Takohet më së shumti në zonat kufitare të rajonit. Përhapja dhe habitati: Derri i egër ka një shtrirje të gjerë dhe ndeshet në pjesën më të madhe të Europës. Gjendet edhe në rajon. Jeton në pyje, fusha me bar, zona bujqësore, etj.
Ushqimi
Derri i egër ha gjithçka: fara, fruta, rrënjë, kërpudha, krimba etj.
Sjellja
Lëviz natën dhe ditën.
Riprodhimi
Shumohet një herë në vit, në pranverë. Bën 3-12 këlyshë që zhvillohen shpejt dhe ndjekin nënën e tyre. Zakonisht, maturimi ndodh në vitin e dytë. Jetojnë deri në 20 vjet.
Zëri
Hungërimë dhe klithma.
Toto
Toto është një rock bend amerikan i themeluar në vitin nga disa nga session muzikantët më të njohur të asaj kohe. Bendi arriti sukses të madh në vitet e '80-ta, duke filluar me debut albumin e titulluar sipas emrit të bendit (1978), i cili menjëherë e solli bendit në skenën e rock-ut të rrymës qëndrore. Duke vazhduar me albumin e suksesshëm të vitit 1982 Toto IV, Toto u bënë një ndër grupet më të shitura të kohës së tyre. Ata gjithashtu kompozuan muzikë për filmin Dune. Edhe pse fama e tyre në Shtetet e Bashkuara filloi të binte në vitet e '90-ta dhe '00-ta, ata vazhduan të bënin turne nëpër stadiume, klube dhe teatro në të gjithë botën. Toto janë të njohur për aftësitë teknike të instrumentalistave, si dhe për stilin muzikor që kombinon elementet e zhanreve pop, rock, soul, funk, progressive rock, hard rock, R&B, dhe jazz, duke i joshur kështu edhe muzicientët e edhe dëgjuesit e zakonshëm njëkohësisht. Bendi ka lansuar 17 albume dhe ka shitur më shumë se 30 milion albume.
Muzeu Kombëtar i Arsimit
Muzeu Kombëtar i Arsimit në Korçë ndodhet në ndërtesën e shkollës së parë shqipe, e hapur më 7 mars 1887 nga ana e mësuesit patriot Pandeli Sotiri. Ky objekt i cili fillimisht ishte shtëpi private e patriotit korçar Diamant Terpo, nga viti 1967 gëzon statusin Muze Kombëtar i Arsimit ndërsa nga viti 1973 është shpallur edhe Monument Kulture.
Historiku
Në ndërtesën ku ndodhet sot Muzeu Kombetar i Arsimit shqiptar, është hapur Shkolla e Parë në gjuhën shqipe, ose siç thirrej atëherë, "Mësonjëtorja e Parë Shqipe". Kjo shkollë u hap më 7 Mars 1887, në shtëpinë ku banonte patrioti korçar Diamant Terpo i cili e dhuroi këtë banesë për shkollën shqipe.
Mësonjëtorja e Parë Shqipe ishte një shkollë kombëtare e laike, e cila konsiderohet si e para shkollë që u pajis me tekstet e lëndëve të ndryshme mësimore në gjuhën shqipe e ku dhanë mësim metodistë dhe didakticienë të shquar të arsimit kombëtar shqiptar, personalitete të rëndësishme të jetës arsimore, shoqërore e politike. Kolonia patriotike e Bukureshtit nga njëra anë dhe rilindësit që gjendeshin në Stamboll ishin shtyllat kryesore ku u mbështet themelimi i Mësonjëtores së Korçës. Anastas Avramidhi Lakçe, kryetari i kolonisë shqiptare të Bukureshtit parashtroi mësimin e gjuhës shqipe në shkollat turke dhe greke të Korçës, propozim i cili nuk u pranua nga autoritetet e vendit. Kështu, bazuar në ligjin e arsimit, shqiptarët kërkuan hapjen e shkollës private shqipe, për zyrtarizimin e së cilës ndihmoi fuqimisht rilindësi Naim Frashëri, asokohe punonjës i Ministrisë së Arsimit në Stamboll. Komiteti i Fshehtë Kombëtar, i përbërë nga Jovan C. Kosturi, Orhan Çerçiz Pojani, Thimi Vasil Marko nga një anë dhe "Shoqëria e Mësimit Shqip" me Ali bej Dishnicën nga ana tjetër, përgatitën terrenin e çeljes së shkollës, duke mbledhur mbi 100 nënshkrime të kryefamiljarëve të Korçës, të cilët zotoheshin të dërgonin fëmijët e tyre në këtë shkollë. Kontribues i çeljes së Mësonjëtores ishte edhe papa Llambro Ballamaçi, prift vlleh që më parë kishte hapur një shkollë rumune në qytet. Me hapjen e shkollës shqipe, një pjesë të nxënësve të tij ai i dërgoi në Mësonjëtore e ndërkohë vijonte të jepte mësimin e shqipes fshehurazi në shkollën e tij. Gjithë barrën e shpenzimeve financiare e përballuan shqiptarët e Rumanisë, në krye të së cilëve qëndronin Anastas Avram-Lakçe, Nikolla Naum Naço si dhe aktivistët Pandeli Evangjeli, Visar Dodani etj. Mësonjëtorja i përkiste sistemit të shkollës fillore dhe kishte pesë klasë. Përveç tyre ishte edhe “klasa përgatitore", ku fëmijët merrnin mësimet fillestare ende pa shkuar në klasën e parë.
Në këtë institucion për herë të parë në bankat e një klase u ulën djem e vajza bashkë. Deri në atë kohë, në shkollat e ndryshme në Korçë e më gjerë, djemtë ishin të ndarë nga vajzat, në godina shkollash të ndryshme. Për herë të parë në Mësonjëtore u ulën në një bankë muslimanë e të krishterë, gjë që nuk kishte ndodhur më parë jo vetëm në shkollat e Korçës, por edhe më gjerë; për herë të parë ishin bashkënxënës fëmijë të shtresave të pasura dhe të varfra, pasi deri në atë kohë arsimimi nuk ishte privilegj i shtresave të varfra. Drejtorët e Mësonjëtores kanë qenë Pandeli Sotiri, Thanas Sina, Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, Kristaq Vaja. Mësuesit e Mësonjëtores kanë qenë Koço Sotiri, Hafiz Ali Korça, Nikolla Lako, Sabri Qyteza, Nikollaq Zografi, Thanas Nona, Spiro Kosturi, Thoma Avrami etj. Tekstet mësimore u përgatitën nga Naim e Sami Frashëri, Jani Vreto, Nuci Naçi etj. Pas rreth 15 vitesh të funksionimit, Mësonjëtorja u mbyll dhunshëm më 24 qershor 1902, me arrestimin e drejtorit Nuçi Naçi, patriotit dibran Hysen Ballanca që gjendej në Korçë dhe ndihmonte mbarëvajtjen e Mësonjëtores, Orhan Pojanit, Thimi Markos dhe dr. Leonidha Naçit. Shqiptarët e rihapën përsëri shkollën në vitin 1908, duke patur si drejtor patriotin Thanas Floqi bashkë me mësuesit Dhimitër Berati, Sami Pojani, Vasil Kotorri, Nuçi Naçi etj. Shkolla vijoi aktivitetin deri në dhjetor të vitit 1912, kur drejtohej nga profesor Sotir Peci, për t'u rihapur në vitin 1917, gjatë kohës kur pati aktivitetin e vet Republika Shqiptare e Korçës.
Monument kulture
Ndërtesa e Mësonjëtores së Parë Shqipe në Korçë është edhe monument i rëndësishëm i trashëgimisë kulturore. Ky monument ka një vjetërsi prej rreth një shekull e gjysmë dhe është i llojit "arkitektural", i miratuar më datën 10.06.1973, me numër vendimi 1886 dhe me numër reference KO081. Godina është dy katëshe. Kati i parë përbëhet nga korridori dhe dy oda të mëdha. Kati i dytë ka katër dhoma. Dritaret janë rreth 80 cm të gjëra dhe të larta. Çatia është prej druri, e mbuluar me tjegulla vendi. Fasadën ballore e zbukuron qoshku në katin e dytë. Lartesia e objektit është rreth 7 m.
Ndërtesa e muzeut ka tetë mjedise ekspozimi. Në ambientet e muzeut janë të ekspozuara lëndë dokumentare nga historia e shkrimit shqip dhe botime të vjetra në gjuhën shqipe. Në këtë muze pasqyrohet historia e shkrimit shqip, e morisë së alfabeteve deri në alfabetin që kemi sot, vendosur në Kongresin e Manastirit, më 1908, pastaj edhe historia e librit shqip prej abetares së parë të gjuhës shqipe (Evetari, 1744), hartuar nga Naum Panajot Bredhi (Veqilharxhi) e deri te abetaret më të vonshme. Një pjesë e hapësirës së muzeut i kushtohet edhe masivizimit dhe modernizimit të arsimit dhe shkollës shqipe në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore.
Përemri
Përemër quhet ajo pjesë e ligjëratës që tregon në mënyrë të përgjithshme, pa i emërtuar emra frymorë, sende, tipare ose sasi të pacaktuara. Kuptim konkret përemri merr në kontekst, në kushtet e ligjërimit të lidhur. Përemrat përbëjnë kështu një klasë korrelative me emrat dhe mbiemrat, në ndonjë rast edhe me numërorët. Përemrat ndonjëherë merren me një kuptim më të gjerë duke u përfshirë në to dhe ndajfoljet përemërore. Karakteristikë për përemrat është funksioni tregues e jo emërtues. Ndryshe nga pjesët e tjera emërtuese, përemrat nuk kanë një kuptim të qëndrueshëm, të përcaktuar qartë. Përemrat janë kategori mjaft heterogjene, si nga ana morfologjike, ashtu edhe nga ana sintaksore. Ato zakonisht kanë po ato funksione sintaksore si edhe disa pjesë të tjera të ligjëratës, madje shpesh dhe po ato kategori gramatikore si ato. Në përgjithësi është e vështirë që t'u gjendet një veçori e përbashkët gramatikore. Ata i bashkon në një pjesë më vete të ligjëratës kryesisht kuptimi i përgjithshëm kategorial i të treguarit.
Llojet e përemrave
Kemi shtatë lloje të përemrave:
Përemrat pronorë
Vëllai im (përcaktues i emrit) është më i madh se i yti (më vete).
Një torturë e panjohur për trupin tim (përcaktues i emrit).
Përemrat pronorë kur përdoren më vete, marrin mbaresat-i (ata të gjinisë mashkullore) dhe –a (ata të gjinisë femërore):
Veta e parë:imi, imja, yni, jona.
Veta e dytë:yti, jotja, juaji, juaja.
Veta e tretë:i tiji, e tija, i saji, e saja, i tyre, e tyrja.
Kranidelli
Kranidell është një vendbanim në komunën e Dardanës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Temal.
Përemri
Përemrat pronorë
Në shumës marrin mbaresën –t(ë)dhe disa edhe nyjën e përparme të:
Veta e parë : të mitë, të miat, tanët, tonat.
Veta e tretë : të tijtë, të tijat, të sajtë, të sajat, të tyret.
Përemrat pronorë kanë dy lakime të veçanta: kur përdoren më vete dhe kur përdoren si përcaktues të emrit.
Anita ështe shoqe e ngushtë me Norën, Rinën dhe Rinesën. Ajo - zëvendësim me fjalën anita (përemer vetor).
Përemrat dëftorë tregojnë frymorë, sende a tipare pranë ose larg folsit. Përemrat ky, kjo shërbejnë për të treguar sende a frymorë që ndodhen afër folësit,ndërsa përemrat i atillë, aty, atje tregojnë sende a frymorë që ndodhen larg folësit.Përemrat dëftorë përdoren të pashoqëruar me emrin. Përemrat ai,ajo,ata,ato përdoren si përemra vetorë dhe si përemra dëftorë.
Brela
parapamje|256px|right|Brela, Dalmacia jugore Brela është një fshat i vogël turistik në jug të Dalmacisë me një popullsi prej 1771 (2001) banorësh. Ajo gjendet buzë bregdetit të Kroacisë, rreth 15 km në veriperëndim të qytetit Makarska.
Në vitin 1968 vendi mori çmimin "Mjeshtër i Adriatikut" për angazhimin e tij në aktivitetet turistike.
Në vitin 2003 bregdeti i Brelas prej revistës amerikane Forbes si një nga dhjetë vendet me të mira të botës.
Vishnjevac
Višnjevac (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Osijek-Baranja në Kroaci.
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 6668 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 6712 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 7146 banorë. Popullsia ka ndryshuar me -0.66%.
Ernest Hemingway
border|180px|right
Ernest Hemingway (sqt. Ernest Heminguej 21 Korrik 1899 - 2 Korrik 1961) ishte një novelist amerikan, shkrimtar i historive të shkurtëra dhe gazetar. I përket shkrimtarëve të periudhës klasike të letërsisë amerikane. Ernest Heminguej në profilin e tij shkrimtaresk përfaqëson në menyrë të shkëlqyer realizmin letrar në SHBA. Stili i tij ekonomik dhe i nënvlerësuar kishte një ndikim të fortë në fiction të shekullit të 20-të, ndërsa jeta e tij e aventurës dhe imazhi i tij publik ndikuan në gjeneratat e mëvonshme. Hemingway prodhoi pjesën më të madhe të punës së tij midis mesit të viteve 1920 dhe 1950 dhe fitoi Çmimin Nobel në Letërsi në vitin 1954. Ai botoi shtatë romane, gjashtë koleksione me histori të shkurtra dhe dy vepra jo-fikse. Vepra të tjera, duke përfshirë tre romane, katër koleksione me histori të shkurtëra dhe tre vepra jo-fikse, u botuan pas vdekjes. Shumë nga veprat e tij konsiderohen klasike të letërsisë amerikane.
I konsideruar nga shumëkush si strehë e brezit të humbur, Heminguej vazhdon të mbetet shkrimtari më i shquar amerikan. Proza e tij e gjallë shquhet për nga thjeshtësia mahnitëse, dialogu i thjeshtë plotë jetë. Personazhet kryesore të Heminguejit janë gjithnjë luftëtarë të paepur, me dinjitet krenar, toreador, përballë gjendjes së nderë që po përjetonte padrejtësisht brezi i humbur, brez në kurrizin e të cilit rëndoi më së shumti Lufta e Parë Botërore.
Hemingway u rrit në Oak Park, Illinois. Pas shkollës së mesme, ai raportoi për disa muaj për "The Kansas City Star", përpara se të nisej për Frontin Italian për t'u regjistruar me shoferët e ambulancës së Luftës së Parë Botërore. Në vitin 1918, ai u plagos rëndë dhe u kthye në shtëpi. Përvojat e tij të kohës së luftës formuan bazën për romanin e tij "Një lamtumirë për armët" (1929).
Në vitin 1921, ai u martua me Hadley Richardson, e para nga katër bashkëshortet e tij. Çifti u zhvendos në Paris, ku punoi si korrespondent i huaj dhe ra nën ndikimin e shkrimtarëve dhe artistëve modernistë të komunitetit të emigrantëve të viteve 1920 "Lost Generation". Ai botoi romanin e tij debutues, The Sun Also Rises, në vitin 1926. Pas divorcit të tij nga Richardson në vitin 1927, Hemingway u martua me Pauline Pfeiffer; ata u divorcuan pasi u kthye nga Lufta Civile Spanjolle, ku ai kishte qenë gazetar, dhe pas së cilës ai shkroi From Whom the Bell Tolls (1940). Martha Gellhorn u bë gruaja e tij e tretë në vitin 1940; ata u ndanë kur u takua me Mary Welsh në Londër gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai ishte i pranishëm në ulje të Normandisë dhe çlirimin e Parisit.
Menjëherë pas botimit të Plaku dhe Deti (1952), Hemingway shkoi për safari në Afrikë, ku ai u vra pothuajse në dy rrëzime të njëpasnjëshme të aeroplanëve që e lanë me dhembje dhe të sëmurë për pjesën më të madhe të jetës së tij të mbetur. Hemingway mbante banesa të përhershme në Key West, Florida, (1930) dhe Kubë (1940 dhe 1950), dhe në vitin 1959 bleu një shtëpi në Ketchum, Idaho, ku ai vrau veten në mes të vitit 1961.
Ky shkrimtar kolosal amerikan është lauruar me shpërblime prestigjioze letrare, madje në vitin 1953 ky shkrimtar merr Çmimin Nobel me " Plaku dhe deti " u vetevra me 2 korrik te vitit 1961 vetem tre jave para 62-vjetorit te lindjes se tij. Në gjuhën shqipe janë përkthyer një varg romanesh, e vëllimesh me prozë tregimtare të këtij shkrimtari. Vlen të përmenden shqipërimet kolosale të Ismail Kadarese, Vedat Kokonës.
Jeta e hershme
Ernest Miller Hemingway u lind më 21 korrik të vitit 1899, në Oak Park, Illinois, një periferi të Çikagos. Babai i tij, Clarence Edmonds Hemingway, ishte një mjek dhe nëna e tij, Grace Hall Hemingway, ishte një muzikante. Të dy ishin të arsimuar mirë dhe të respektuar në Oak Park, një komunitet konservator për të cilin banori Frank Lloyd Wright tha: "Shumë kisha për kaq shumë njerëz të mirë për të shkuar në to." Për një periudhë të shkurtër pas martesës së tyre, Clarence dhe Grace Hemingway jetonin në fillim me babanë e Grace-s, Ernest Hall, emri i të birit të parë. Më vonë, Ernest Hemingway do të thoshte se nuk e pëlqente emrin e tij, me heroin naiv, madje edhe të marrë, të dramës së Oscar Wilde, Rëndësia e të qënit i lumtur ". Familja përfundimisht u zhvendos në një shtëpi me shtatë dhoma gjumi në një lagje të respektuar me një studio muzikore për Grace dhe një zyrë mjekësore për Clarence.
Nëna e Hemingway shpesh performonte në koncerte rreth fshatit. Si një i rritur, Hemingway deklaroi se e urrente nënën e tij, megjithëse biografi Michael S. Reynolds thekson se Hemingway pasqyronte energjinë dhe entuziazmin e saj. Këmbëngulja e saj për të luajtur në violonçel u bë një "burim konflikti", por më vonë e pranoi se mësimet e muzikës ishin të dobishme për shkrimin e tij, siç është e dukshme në "strukturën kontrapuntale" të The Whom the Bell Tolls. Familja kaloi verë në Windemere në Liqenin Walloon, pranë Petoskey, Michigan. Babai i Hemingway-it e mësoi atë të gjuante, peshkonte dhe të ngrinte kamp në pyjet dhe liqenet e Michiganit të Veriut, si një djalë i ri, përvojat e hershme në natyrë që futnin një pasion për aventura në natyrë dhe jetonin në zona të largëta ose të izoluara.
Nga viti 1913 deri në vitin 1917, Hemingway mori pjesë në Oak Park dhe në Shkollën e Mesme të Lumenjve. Ai mori pjesë në një numër boksesh sportive, pista dhe fushe, vaterpoli, dhe futboll. Ai shkëlqeu në klasat e anglishtes, dhe me motrën e tij Marcelline, e cila performoi me orkestrën për dy vjet. Gjatë vitit të tij të parë ai kishte një klasë të gazetarisë, të strukturuar "sikur klasa ishte një zyrë gazetë", me shkrimtarë më të mirë që dorëzonin copa në gazetën e shkollës, The Trapeze. Hemingway dhe Marcelline të dy kishin dorëzuar pjesë; Pjesa e parë e Hemingway, e botuar në janar të vitit 1916, ishte një performancë lokale nga Orkestra Simfonike e Çikagos. Ai redaktoi Trapezin dhe Tabulën (librin vjetor), duke imituar gjuhën e sportistëve, duke marrë emrin e stilolapsit Ring Lardner, Jr.-një dremitje për Ring Lardnerin e Tribunës së Çikagos, me të cilin ishte "Line O'Type".
Ashtu si [Mark Twain, Stephen Crane, Theodore Dreiser dhe Sinclair Lewis, Hemingway ishte gazetar para se të bëhej romancier; pasi kishte mbaruar shkollën e mesme ai shkoi për të punuar për "The Kansas City Star" si një reporter. Megjithëse ai qëndroi atje vetëm për gjashtë muaj, ai mbështetej në udhëzuesin e stilit të Starit si një themel për shkrimin e tij: "Përdorni fjalë të shkurtra, përdorni paragrafët e shkurtër, përdorni anglisht të fortë, jini pozitiv, jo negativ."
Lufta e Parë Botërore
Në fillim të vitit 1918, Hemingway u përgjigj në një përpjekje për rekrutimin e Kryqit të Kuq në Kansas City dhe u nënshkrua për t'u bërë një shofer i ambulancës në Itali. Ai u largua nga Nju Jorku në maj dhe arriti në Paris pasi qyteti ishte nën bombardim nga artileria gjermane. Deri në qershor, ai ishte në Frontin Italian. Ishte ndoshta rreth kësaj kohe që ai së pari u takua me John Dos Passos, me të cilin ai kishte një marrëdhënie të ngurtë për dekada. Në ditën e tij të parë në Milano, ai u dërgua në vendin e ngjarjes së shpërthimit të një fabrike të municioneve, ku shpëtuesit gjetën mbetjet e copëtuara të punëtorëve femra. Ai e përshkroi incidentin në librin e tij jo-fiktiv Vdekja në mbasdite: "Mbaj mend se, pasi kemi kontrolluar mjaft për të vdekurit e plotë, kemi grumbulluar fragmente". Pak ditë më vonë, ai ishte stacionuar në Fossalta di Piave.
Më 8 korrik, ai u plagos rëndë nga zjarri i llaçit, sapo u kthye nga restoranti duke sjellë çokollatë dhe cigare për burrat në vijën e frontit. Pavarësisht plagëve të tij, Hemingway ndihmoi ushtarët italianë që të siguroheshin, për të cilën ai mori medaljen e argjendtë të braverisë italiane. Ende vetëm 18 vjeç, Hemingway tha për incidentin: "Kur shkoni në luftë si djalë që keni një iluzion të madh të pavdekësisë, njerëz të tjerë vriten, jo ju ... Pastaj, kur jeni plagosur rëndë hera e parë që e humbni këtë iluzion dhe e dini se mund t'ju ndodhë."Ai pësoi plagë të rënda të shrapnelit në të dyja këmbët, iu nënshtrua një operacioni të menjëhershëm në një qendër shpërndarjeje dhe kaloi pesë ditë në një spital në terren përpara se të transferohej për rikuperim në spitalin e Kryqit të Kuq në Milano. Ai kaloi gjashtë muaj në spital, ku u takua dhe formoi një miqësi të fortë me "Chink" Dorman-Smith që zgjati për dekada dhe ndau një dhomë me oficerin e ardhshëm të shërbimit të jashtëm amerikan, ambasadorin dhe autor Henry Serrano Villard.
Gjatë rikuperimit, ai ra në dashuri, për herë të parë, me Agnes von Kurowsky, një infermiere e Kryqit të Kuq shtatë vjet të moshuarve të tij. Deri në kohën e lirimit të tij dhe kthimit në Shtetet e Bashkuara në janar 1919, Agnes dhe Hemingway kishin vendosur të martoheshin brenda pak muajsh në Amerikë. Megjithatë, në muajin mars ajo shkruante se ajo ishte angazhuar me një oficer italian. Biografia Jeffrey Meyers thotë në librin e tij Hemingway: Një biografi që Hemingway u shkatërrua nga refuzimi i Agnes dhe në marrëdhëniet e ardhshme ai ndoqi një model braktisjeje të gruas përpara se ta braktiste.
Toronto dhe Chicago
Hemingway u kthye në shtëpi në fillim të vitit 1919 në një kohë të rregullimit. Akoma pa mbushur 20 vjeç, ai kishte fituar nga lufta një pjekuri që ishte në kundërshtim me jetesën në shtëpi pa punë dhe me nevojën për rikuperim. Siç shpjegon Reynolds, "Hemingway nuk mund t'i thoshte me të vërtetë prindërve të tij se çfarë mendonte kur pa gjurin e përgjakur. Nuk mund të thoshte se sa i frikësuar ishte ai në një vend tjetër me kirurgët që nuk mund t'i tregonin në anglisht nëse këmba e tij do të pritej apo jo . " Në shtator, ai bëri një udhëtim peshkimi dhe kampe me miqtë e shkollës së mesme në vendin e pasme të ''Gadishullit të Sipërm Michigan.Udhëtimi u bë frymëzimi për tregimin e tij të shkurtër "Lumi i Madh Dy-Zemra", në të cilin karakteri gjysmë autobiografik Nick Adams merr në vend për të gjetur vetminë pas kthimit nga lufta. Një mik i familjes i ofroi atij një punë në Toronto, dhe pa asgjë tjetër për të bërë, ai pranoi. Në fund të atij viti ai filloi si një freelancer, shkrimtar i stafit dhe korrespondent i huaj për Toronto Star Weekly. Ai u kthye në Miçigan në qershorin e ardhshëm dhe më pas u zhvendos në Çikago në shtator të vitit 1920 për të jetuar me miqtë, ndërkohë që ende paraqiste histori për yllin e Torontos.
Në Çikago, ai punoi si redaktor i asociuar i gazetës mujore Commonwealth Cooperative, ku u takua me romancier Sherwood Anderson. Kur St Louis, i lindur Hadley Richardson, erdhi në Çikago për të vizituar motrën e dhomës së dhomës së Hemingway-t, Hemingway u befasua dhe më vonë pretendoi: "E dija se ishte vajza me të cilën do të martohesha." Hadli, me flokë të kuq, me një "instinkt ushqyes", ishte tetë vjet më i vjetër se Hemingway. Pavarësisht se ishte më i vjetër se Hemingway, Hadley, e cila ishte rritur me një nënë mbiprodhuese, dukej më pak e pjekur se zakonisht për një grua të re në moshën e saj. Bernice Kert, autor i "The Hemingway Women", pretendon se Hadli ishte "evokues" i Agnes, por Hadley kishte një fëminore që Agnes mungonte. Të dy korrespondonin për disa muaj dhe pastaj vendosën të martoheshin dhe të udhëtonin në Evropë. Ata donin të vizitonin Romën, por Sherwood Anderson i bindte ata që të vizitonin Parisin, duke shkruar letra hyrëse për çiftin e ri. Ata u martuan më 3 shtator 1921; dy muaj më vonë, Hemingway u punësua si korrespondent i huaj për yllin e Torontos dhe çifti u largua për në Paris. Nga martesa e Hemingway-t me Hadley, Meyers pretendon: «Me Hadithin, Hemingway arriti gjithçka që kishte shpresuar me Agnes: dashurinë për një grua të bukur, të ardhura të rehatshme, një jetë në Evropë.»
Andon Kote
Andon Kote gazetar dhe shkrimtar, ka lindur më 4 korrik të vitit 1924, në Përmet. Ka punuar në gazetën “Luftëtari”, organ shtypi i Ministrisë së Mbrojtjes Popullore të Shqipërisë.
Ernest Hemingway
Paris
Carlos Baker, biografi i parë i Hemingway, beson se ndërsa Anderson sugjeroi Parisin sepse "kursi i këmbimit monetar" e bëri atë një vend të lirë për të jetuar, më e rëndësishmja ishte se ku jetonin "njerëzit më interesantë në botë". Në Paris, Hemingway u takua me shkrimtarë të tillë si Gertrude Stein, James Joyce dhe Ezra Pound, të cilët "mund të ndihmonin një shkrimtar të ri në krye të një karriere". Hemingway i viteve të hershme të Parisit ishte një "i gjatë, i pashëm, muskuloz, me gjera të gjata, me sy të hijshëm, me kaçurela, me një buzëqeshje të butë". Ai dhe Hadli jetoi në një shëtitje të vogël në vendin e 74-të të kardinalit Lemoine në lagjen Latine, dhe ai punonte në një dhomë me qira në një ndërtesë aty pranë. Stein, i cili ishte bastion i modernizmit në Paris, u bë mentor i Hemingway dhe ndeja për djalin e tij Jack, ajo e prezantoi atë me artistët dhe shkrimtarët e emigrantëve të lagjes Montparnasse, të cilës i referohej si "Gjenerimi i Humbur "- një term Hemingway i popullarizuar me botimin e The Sun also Rises. Një rregullt në sallonin e Stein, Hemingway u takua me piktorë të rëndësishëm si Pablo Picasso, Joan Miró dhe Juan Gris. Ai përfundimisht u tërhoq nga influenca e Stein dhe marrëdhënia e tyre u përkeqësua në një grindje letrare që zgjati dhjetëvjeçarë. Poeti amerikan Ezra Pound u takua me Hemingway rastësisht në librarinë e Sylvia Beach në Shakespeare dhe Company në vitin 1922. Të dy udhëtuan në Itali në 1923 dhe jetuan në të njëjtën rrugë në vitin 1924. Ata krijuan një miqësi të fortë, dhe në Hemingway, Pound njohu dhe nxiti një talent të ri. Pound futi Hemingway tek shkrimtari irlandez James Joyce, me të cilin Hemingway shpesh filloi "alcoholic sprees".
Andon Kote
Botime
“Pranverë në natyrë, pranverë në zemrat e matjanëve – Novelë”
Ernest Hemingway
Paris
Gjatë 20 muajve të parë në Paris, Hemingway paraqiti 88 histori për gazetën Toronto Star. Ai mbuloi Luftën Greko-Turke, ku ai ishte dëshmitar i djegies së Smyrnës dhe shkroi pjesë udhëtimi si "Peshkimi i tonit në Spanjë" dhe "Peshkimi i Troftës në të gjithë Evropën: Spanja ka më të mirat, pastaj Gjermania". Hemingway u shkatërrua kur mësoi se Hadley kishte humbur një valixhe të mbushur me dorëshkrimet e tij në Gare de Lyon ndërsa po udhëtonte për në Gjenevë për t'u takuar në dhjetor të vitit 1922. Shtatorin e ardhshëm, çifti u kthye në Toronto, ku djali i tyre John Hadley Nicanor lindi më 10 tetor të vitit 1923. Gjatë mungesës së tyre, u botua libri i parë Hemingway, Tre tregime dhe dhjetë poema. Dy nga tregimet që përmbante ishin të gjitha ato që mbetën pas humbjes së valixhe, dhe i treti ishte shkruar herët në vitin e mëparshëm në Itali. Brenda muajsh u botua një vëllim i dytë, në kohën tonë (pa kapitale). Vëllimi i vogël përfshinte gjashtë vigneta dhe një duzinë tregimesh që kishte shkruar Hemingway gjatë verës së kaluar gjatë vizitës së tij të parë në Spanjë, ku zbuloi tronditjen e koridisë. Ai humbi Parisin, e konsideronte të mërzitshëm Toronto dhe donte të kthehej në jetën e një shkrimtari, në vend që të jetonte jetën e një gazetari.
Andon Kote
Botime
“Përmet, Përmet”! – Novelë
Ernest Hemingway
Paris
Hemingway, Hadley dhe djali i tyre (i quajtur Bumby) u kthyen në Paris në janar të vitit 1924 dhe u vendosën në një apartament të ri në rue Notre-Dame des Champs. Hemingway ndihmoi Ford Madox Ford edit The Transatlantic Review, i cili botoi veprat e Pound, John Dos Passos, Baronesha Elsa von Freytag-Loringhoven dhe Stein, si dhe disa nga historitë e hershme të Hemingway si "Indian Camp". Kur në kohën tonë (me shkronja të mëdha) u botua në vitin 1925, xhaketa e pluhurit dha komente nga Ford. [43] "Kampi Indian" mori lëvdata të konsiderueshme; Ford e pa atë si një histori të rëndësishme të hershme nga një shkrimtar i ri, dhe kritikët në Shtetet e Bashkuara vlerësuan Hemingway për të rifreskuar zhanrin e tregimit të shkurtër me stilin e tij të freskët dhe përdorimin e dënimeve deklarative. Gjashtë muaj më parë, Hemingway kishte takuar F. Scott Fitzgerald, dhe çifti formoi një miqësi të "admirimit dhe armiqësisë". Fitzgerald kishte botuar The Great Gatsby të njëjtin vit: Hemingway lexoi atë, e pëlqente atë dhe vendosi që puna e tij e ardhshme duhej të ishte një roman.
Andon Kote
Botime
“Për shokët e mi ushtarë “ – Vëllim poetik,
Ernest Hemingway
Paris
Me gruan e tij Hadley, Hemingway vizitoi për herë të parë Festivalin e San Ferminit në Pamplona, ​​Spanjë, në vitin 1923, ku u magjeps nga përleshjet me dema. Ishte pikërisht në këtë kohë që ai filloi të quhet "Papa". Hemingways u kthye në Pamplona në vitin 1924 dhe të tretën herë në qershor të vitit 1925; atë vit ata sollën me vete një grup të emigrantëve amerikanë dhe britanikë: miku i Bill Hemingway në Michigan, Bill Smith, Donald Ogden Stewart, Lady Duff Twysden (i divorcuar kohët e fundit), dashnorja e saj Pat Guthrie dhe Harold Loeb. Pak ditë pasi përfundoi festën, në ditëlindjen e tij (21 korrik) ai filloi të shkruante draftin e asaj që do të bëhej "The Sun also Rises", duke përfunduar tetë javë më vonë. Disa muaj më vonë, në dhjetor 1925, Hemingways u largua për të kaluar dimrin në Schruns, Austri, ku Hemingway filloi të rishikonte gjerësisht dorëshkrimin. Pauline Pfeiffer iu bashkua atyre në janar dhe kundër këshillës së Hadley, i kërkoi Hemingway të nënshkruajë një kontratë me Scribner's. Ai u largua nga Austria për një udhëtim të shpejtë në Nju Jork për t'u takuar me botuesit dhe gjatë kthimit të tij, gjatë një ndalese në Paris, filloi një lidhje me Pfeiffer, përpara se të kthehej në Schruns për të përfunduar rishikimet në mars. Dorëshkrimi arriti në Nju Jork në prill; ai korrigjoi provën përfundimtare në Paris në gusht 1926, dhe Scribner botoi romanin në tetor.
Andon Kote
Botime
“Nga disiplina, te heroizmi – një hap na ndan” – Libër didaktik
Ernest Hemingway
Paris
The Sun Also Rises në epitetin e gjeneratës së emigrantëve të pasluftës, ka marrë rishikime të mira dhe është "e njohur si vepra më e madhe e Hemingway-t". Hemingway më vonë i shkroi redaktorit të tij Max Perkins se "pika e librit" nuk ishte aq shumë për një gjeneratë të humbur, por se "toka qëndron përgjithmonë"; ai besonte se personazhet në The Sun Also Rises mund të kenë qenë "të rrahur" por nuk ishin të humbur.
Martesa e Hemingway-t me Hadley u përkeqësua ndërsa po punonte për librin The Sun Also Rises.. Në fillim të vitit 1926, Hadli u bë e vetëdijshme për çështjen e saj me Pfeiferin, i cili erdhi në Pamplona me ta në korrik. Pas kthimit të tyre në Paris, Hadli kërkoi ndarje; në nëntor ajo kërkoi zyrtarisht një divorc. Ata ndanë pasurinë e tyre, ndërsa Hadli pranonte ofertën e Hemingway-it për të ardhurat nga The Sun Also Rises. Çifti u divorcua në janar të vitit 1927, dhe Hemingway u martua me Pfeiffer në maj.
Andon Kote
Botime
“Zjarri i zemrës sime”
Ernest Hemingway
Paris
Pfeiffer, e cila ishte nga një familje e pasur katolike Arkansas, kishte lëvizur në Paris për të punuar për revistën Vogue. Para martesës së tyre, Hemingway u kthye në katolicizëm. Ata bënë muajin e mjaltit në Le Grau-du-Roi, ku ai kontraktoi antraksin dhe ai planifikoi koleksionin e tij të ardhshëm të tregimeve të shkurtra, Burrat pa Gratë, e cila u botua në tetor të vitit 1927 dhe përfshinte historinë e tij të boksit "Fifty Grand ". Redaktori kryesor i revistës Cosmopolitan, Ray Long, vlerësoi "Fifty Grand", duke e quajtur atë "një nga tregimet më të mira që më erdhën ndonjëherë në duart tona ... historia më e mirë e çmimit të çmimeve që kam lexuar ndonjëherë ... një pjesë e mrekullueshme e realizmit ".
Andon Kote
Botime
“Ç’t’i jepja tjetër Atdheut?!” – vëllimin me tregime
Ernest Hemingway
Paris
Deri në fund të vitit, Pavli, e cila ishte shtatzënë, donte të kthehej në Amerikë. John Dos Passos rekomandoi Key West, dhe ata u larguan nga Parisi në mars të vitit 1928. Hemingway pësoi një dëmtim të rëndë në banjën e tyre të Parisit, kur ai tërhoqi një abazhur drite poshtë në kokë duke menduar se ai ishte duke tërhequr në një zinxhir tualeti. Kjo e la atë me një shenjë të dallueshme në ball, të cilën e mbajti gjatë gjithë jetës së tij. Kur Hemingway u pyet për mbrëmjen, ai hezitoi të përgjigjet. Pas largimit të tij nga Parisi, Hemingway "nuk jetoi më kurrë në një qytet të madh".
Andon Kote
Botime
“Kujtimet e trëndafilta” – portrete mërgimtarësh shqiptarë
“Guri është i rëndë në vendin e vet” – vëllim me skica, portrete e reportazhe
Ernest Hemingway
Key West dhe Karaibet
Hemingway dhe Pauline udhëtuan në Kansas City, ku djali i tyre Patrick lindi më 28 qershor të vitit 1928. Pauline kishte një shpërndarje të vështirë, të cilën Hemingway fiktivoi në një lamtumirë armësh. Pas lindjes së Patrick, Pauline dhe Hemingway udhëtuan për në Wyoming, Massachusetts dhe Nju Jork. Në dimër, ai ishte në Nju Jork me Bumby, gati për të hipur në një tren në Florida, kur mori një telefonatë duke i thënë se babai i tij kishte vrarë veten. Hemingway u shkatërrua, pasi më parë i kishte shkruar të atit që të mos shqetësohej për vështirësitë financiare; letra mbërriti minuta pas vetëvrasjes. Ai e kuptoi se si Hadli duhet të ndihej pas vetëvrasjes së babait të saj në vitin 1903 dhe ai komentoi, "Unë ndoshta do të shkoj në të njëjtën mënyrë."
Andon Kote
Botime
“Tungjatjeta, Amerikë!”, vëllimin me proza e letërkëmbime
Ismail Mal'Osmani
Ismail Mal'Osmani (Tiranë, 3 janar 1910 - 12 shkurt 1983) ka qenë tipograf dhe botues shqiptar para, gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 2000 Bashkia e Tiranës i dha Ismail Mal'Osmanit titullin "Mirënjohje e Qytetit të Tiranës" me motivacionin: "Për vlera të larta qytetare dhe intelektuale të vëna në shërbim të qytetit të Tiranës dhe për të cilat qytetarët e saj i shprehin mirënjohjen e tyre". Një monografi e titulluar Ismail Mal'Osmani, njeriu i librit është punuar nga Spiro V. Mëhilli botuar më 2010.
Andon Kote
Botime
“Krenari shqiptare”, ditar 2001 në Amerikë
Ernest Hemingway
Key West dhe Karaibet
Gjatë fillimit të viteve 1930, Hemingway i kaloi dimrat e tij në Key West dhe në verë në Wyoming, ku gjeti "vendin më të bukur që kishte parë në perëndim të Amerikës" dhe gjuanin drerë, mollë dhe arinj. Ai u bashkua atje me Dos Passos dhe në nëntor 1930, pas sjelljes së Dos Passos në stacionin e trenit në Billings, Montana, Hemingway e theu krahun në një aksident me makinë. Kirurgu kishte tendencën e thyerjes së spiralës së përbërë dhe e lidhi kockën me tendonin kangur. Hemingway u shtrua në spital për shtatë javë, me Paulin duke u kujdesur për të; nervat në dorën e tij të shkrimit zgjatën për një vit për të shëruar, kohë gjatë së cilës vuajti dhimbje të forta.
Ismail Mal'Osmani
Biografia
U lind në një familje të mesme qytetare, i biri i Hysenit dhe Zyhrasë; kishte edhe dy vëllezër, Xhelalin dhe Sulejmanin.
Andon Kote
Botime
“Dallgëve të ndjenjave”
Ernest Hemingway
Key West dhe Karaibet
Djali i tij i tretë, Gregori Hancock Hemingway, lindi një vit më vonë më 12 nëntor të vitit 1931, në Kansas City. Xhaxhai i Pauline i bleu çiftit një shtëpi në Key West me një shtëpi transportimi, katin e dytë të të cilit u shndërrua në një studio shkrimi. Vendndodhja e saj përgjatë rrugës nga fari e bëri të lehtë për Hemingway që të gjente rrugën pas një nate të gjatë i pirW. Ndërsa në Key West, Hemingway frekuentonte barin lokal Sloppy Joe. Ai ftoi miqtë, duke përfshirë Waldo Peirce, Dos Passos dhe Max Perkins, për t'u bashkuar me të në udhëtimet e peshkimit dhe në një ekspeditë gjithë-mashkullore në Tortugas Dry. Ndërkohë, ai vazhdoi të udhëtonte në Evropë dhe në Kubë dhe - edhe pse në vitin 1933 shkroi për Key West - "Ne kemi një shtëpi të shkëlqyer këtu dhe fëmijët janë të gjithë mirë" -Mellow beson se ai ishte "i qetë".
Ismail Mal'Osmani
Biografia
Me hapjen e shtypshkronjës "Mbrothësia" sjellë nga Sofia prej Kristo Luarasit dhe e vendosur në një ndërtesë me tre kate në Rrugën e Kavajës, Ismaili u fut aty ai punëtor i thjeshtë. E tërhoqi zanati i tipografit. Si mësoi sekretin e shtypit të të librave dhe gazetave, u largua prej aty dhe ngriti në rrugën Dibrës një shtypshkronjë të vogël, me makineri të përdoruar. Në janar të vitit 1932 u formua shoqëria "Gutenberg" me pjesëtarë Ali Ndroqin dhe Ismail Mal'Osmanin. Në vitin 1935 shtypshkronja u transferua në rrugën "Bari" dhe u quajt "Gutenberg".
Andon Kote
Botime
“Grimca të arta nga letërsia dhe arti’, vëllimin me poezi e skica
Ernest Hemingway
Key West dhe Karaibet
Në vitin 1933, Hemingway dhe Pauline shkuan në safari në Afrikën Lindore. Udhëtimi 10-javor siguroi materiale për Green Hills of Africa, si dhe për tregimet e shkurtra "The Snows of Kilimanjaro" dhe "Jeta e shkurtër e lumtur e Francis Macomber". Çifti vizitoi Mombasa, Nairobi, dhe Machakos në Kenia; pastaj u zhvendos në Tanganyika Territory, ku gjuajtën në Serengeti, rreth liqenit Manyara, dhe në perëndim dhe juglindje të Parkut Kombëtar Tarangire të sotme. Udhërrëfyesi i tyre ishte "gjahtari i bardhë" Philip Percival i cili kishte udhëzuar Theodore Roosevelt në safarin e tij të vitit 1909. Gjatë këtyre udhëtimeve, Hemingway pësoi disa kontraktime që shkaktoi një ngatërrim zorrësh, dhe ai u evakuua me avion në Nairobi, një përvojë e pasqyruar në "Snows of Kilimanjaro". Në kthimin e Hemingway në Key West në fillim të vitit 1934, ai filloi punën në "Green Hills of Africa", të cilën ai e publikoi në vitin 1935 për rishikime të përziera.
Ismail Mal'Osmani
Biografia
Më 1943 ai i shiti bashkëpunëtorit të tij gjysmën e shtypshkronjës dhe vendosi të hapë shtëpinë botuese që mbajti emrin e tij. Sigla e kësaj shtëpie botuese ishte një vendosje harmonike e tri gërmave IOM dhe në të djathtë të tyre një pishtar. Kuptimi i saj është: Ismail Mal'Osmani përhapës i dijes. Në faqen e parë, në kopertinë shkruhej: Ismail Mal'Osmani, Botonjës-Tiranë. Për t'iu dhënë botimeve një hop cilësor mbante pranë një përkthyes, Kristaq Cipon, dhe për t'iu ardhur në ndihmë punëtorëve të tij, mbante në shërbim një mjek.
Andon Kote
Botime
“Kosovës martire”, vëllimin me skica, rrëfenja e reportazhe
Ernest Hemingway
Key West dhe Karaibet
Hemingway bleu një anije në vitin 1934, e quajti Pilar dhe filloi të lundronte në Karaibe. Në vitin 1935 ai erdhi së pari në Bimini, ku kaloi një kohë të konsiderueshme. Gjatë kësaj periudhe ai punoi gjithashtu për "To Have and Have Not"", të botuar në vitin 1937, ndërsa ishte në Spanjë, i vetmi roman që shkroi gjatë viteve 1930.
Ismail Mal'Osmani
Biografia
Më 1947 shtëpi botuese u shtetëzua dhe ai doli i papunë. Më 1951 u martua me zonjushën Leman Ruga nga Durrësi, e bija e Xhemil Rugës, Sekretar i Përgjithshëm i Dhomës së Deputetëve të Parlamentit Shqiptar. Më 1956 fillon punë radhitës në gazetën "Zëri i Popullit", ndërsa e shoqja në Ndërmarrjen e Grumbullimit. Në moshën e pensionit Mal'Osmani u dërgua në Fier dhe Elbasan për të ngritur dy shtypshkronja të cilat bouan gazetat "Drapër e çekan" dhe "Shkumbini". Ndërroi jetë më 12 shkurt 1983 në moshën 73-vjeçare.
Ernest Hemingway
Lufta Civile Spanjolle
Në vitin 1937, Hemingway ra dakord të raportojë për Luftën Civile Spanjolle për Aleancën e Gazetave të Amerikës së Veriut (NANA), duke mbërritur në Spanjë në mars me regjisorin holandez Joris Ivens. Ivens po filmonte Toka Spanjolle, një film propagandistik në mbështetje të partisë republikane. Ai donte që Hemingway të zëvendësonte John Dos Passos si skenarist, pasi Dos Passos e kishte lënë projektin kur shoku i tij José Robles u arrestua dhe u ekzekutua më vonë. Incidenti ndryshoi mendimin pozitiv të Dos Passos për republikanët e majtë, duke krijuar një çarje mes tij dhe Hemingway, i cili më vonë përhapi thashetheme se Dos Passos la Spanjën nga frika.
Andon Kote
Botime
“Me mendimin te Atdheu”, vëllimin me skica, rrëfenja e intervista
Ernest Hemingway
Lufta Civile Spanjolle
Gazetarja dhe shkrimtarja Martha Gellhorn, të cilën Hemingway e kishte takuar në Key West, Krishtlindjet e mëparshme (në vitin 1936), iu bashkua atij në Spanjë. Ashtu si Hadli, Martha ishte një vendas i St Louis dhe si Pauline, ajo kishte punuar për Vogue në Paris. Nga Martha, Kert shpjegon, "ajo kurrë nuk i shërbente atij në mënyrën se si bënin gratë e tjera". Në fund të vitit 1937, ndërsa në Madrid me Marta, Hemingway shkroi skenën e tij të vetme, Kolona e Pestë, ndërsa qyteti u bombardua nga forcat frankoiste. Ai u kthye në Key West për disa muaj, pastaj u kthye në Spanjë dy herë më 1938, ku ishte i pranishëm në Betejën e Ebro, qëndrimi i fundit republikan, dhe ai ishte ndër gazetarët britanikë dhe amerikanë të cilët ishin disa nga të fundit që largohuni nga beteja ndërsa kaluan lumin.
Andon Kote
Botime
“Gjurmëve të jetës sime”, vëllimin me kujtime e mbresa
“Frymëzime atdhetare”
Ernest Hemingway
Referime
Shënime
Andon Kote
Botime
“Rreth Flamurit të Përbashkuar” – vëllimin me skica e meditime etj.
Ernest Hemingway
Lidhje të jashtme
Shqip: Anglisht: