cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metafizika Libri i Pestë (Aristoteli)
Ajo që quhet 'e plotë' është (1) ajo jashtë së cilës nuk është e mundur të gjesh ndonjë, qoftë edhe një nga pjesët e saj; p.sh. koha e plotë e secilës gjë është ajo jashtë së cilës nuk është e mundur të gjesh ndonjë kohë që është pjesë e duhur për të. - (2) Ajo që në lidhje me përsosmërinë dhe mirësinë nuk mund të shquhet në llojin e vet; p.sh. ne kemi një mjek të plotë ose një riprodhues të plotë të flautit, kur atyre nuk u mungon asgjë në lidhje me formën e përsosmërisë së tyre të duhur. Dhe kështu, duke transferuar fjalën në gjëra të këqija, ne flasim për një skandal-mashtrues të plotë dhe një hajdut të plotë; në të vërtetë ne madje i quajmë të mirë, d.m.th. një hajdut i mirë dhe një skandaloz i mirë. Dhe përsosmëria është një përfundim; sepse çdo gjë është e plotë dhe çdo substancë është e plotë, kur në lidhje me formën e përsosmërisë së saj të duhur nuk i mungon asnjë pjesë e madhësisë së saj natyrore. - (3) Gjërat që kanë arritur fundin e tyre, kjo është e mirë, quhen të plota; sepse gjërat janë të plota në saje të arritjes së fundit të tyre. Prandaj, meqenëse fundi është diçka përfundimtare, ne e transferojmë fjalën tek gjërat e këqija dhe themi se një gjë është prishur plotësisht dhe është shkatërruar plotësisht, kur në asnjë mënyrë nuk i mbetet shkatërrimit dhe keqësisë, por është në pikën e fundit. Kjo është arsyeja pse vdekja gjithashtu, me anë të një figure të fjalës quhet fundi, sepse të dyja janë gjërat e fundit. Por qëllimi përfundimtar është gjithashtu një fund.-Gjërat, pra, që quhen të plota për shkak të natyrës së tyre quhen kështu në të gjitha këto shqisa, disa sepse në lidhje me mirësinë nuk u mungon asgjë dhe nuk mund të shkëlqehen dhe asnjë pjesë e duhur për t'u ato mund të gjenden jashtë tyre, të tjerët në përgjithësi sepse nuk mund të tejkalohen në klasat e tyre të ndryshme dhe asnjë pjesë e përshtatshme për ta nuk është jashtë tyre; të tjerët presupozojnë këto dy lloje të para dhe quhen të plota sepse ato ose krijojnë ose kanë diçka të këtij lloji ose janë përshtatur me të, ose në një farë mënyre ose tjetër përfshijnë një referencë për gjërat që quhen të plota në kuptimin primar.
Pjesa 17
Kufiri 'do të thotë (1) pika e fundit e secilës gjë, d.m.th. pika e parë përtej së cilës nuk është e mundur të gjesh ndonjë pjesë dhe pika e parë brenda së cilës është çdo pjesë; (2) forma, cilado qoftë ajo, e një madhësie hapësinore ose e një sendi që ka madhësi; (3) fundi i secilës gjë (dhe e kësaj natyre është ajo drejt së cilës janë lëvizja dhe veprimi, jo ajo nga e cila janë - megjithëse ndonjëherë janë të dyja, ajo nga e cila dhe ajo tek e cila lëvizja, dmth. shkaku përfundimtar); (4) substanca e secilës send dhe thelbi i secilës gjë; sepse ky është kufiri i njohurive; dhe nëse ka njohuri, edhe të objektit. Me sa duket, pra, 'kufiri' ka po aq shqisa sa 'fillimi', dhe akoma më shumë; sepse fillimi është një kufi, por jo çdo kufi është një fillim
Pjesa 18
Kjo në sajë të së cilës 'ka disa kuptime :-( 1) forma ose substanca e secilës send, p.sh. se në sajë të së cilës një njeri është i mirë është vetë e mira, (2) subjekti i afërt në të cilin është natyra e një cilësie që duhet gjetur, p.sh. ngjyra në një sipërfaqe. 'Kjo në sajë të së cilës', atëherë, në kuptimin primar është forma, dhe në një kuptim dytësor çështja e secilës gjë dhe substrati i afërt i secilës.-Në përgjithësi 'ajo në sajë të së cilës' do të gjendet në të njëjtën numri i shqisave si 'shkak'; sepse ne themi indiferentë (3) në sajë të asaj që ai ka ardhur? ' ose 'për çfarë qëllimi ka ardhur ai?'; dhe (4) në sajë të asaj që ai ka konkluduar gabimisht, apo konkluduar? ' ose 'cili është shkaku i konkluzionit, ose i konkluzionit të gabuar?' - Më tej (5) Kath 'd përdoret në lidhje me pozicionin, p.sh. 'në të cilën ai qëndron' ose 'përgjatë së cilës ai ecën; sepse të gjitha frazat e tilla tregojnë vendin dhe pozicionin.
Prandaj 'në sajë të vetvetes' duhet gjithashtu të ketë disa kuptime. Më poshtë i përkasin një sendi në bazë të vetvetes :-( 1) thelbi i secilës gjë, p.sh. Callias është në bazë të vetvetes Callias dhe asaj që do të ishte Callias ;-( 2) çfarëdo që është e pranishme në 'çfarë', p.sh. Callias është në vetvete një kafshë. Sepse 'kafsha' është e pranishme në përkufizimin e tij; Callias është një kafshë e veçantë. - (3) Cilido atribut që një send e merr në vetvete drejtpërdrejt ose në një nga pjesët e saj; p.sh. një sipërfaqe është e bardhë në sajë të vetvetes dhe një njeri është i gjallë në sajë të vetvetes; sepse shpirti, në të cilin jeton drejtpërdrejt jeta, është një pjesë e njeriut. - (4) Ajo që nuk ka asnjë shkak tjetër përveç vetvetes; njeriu ka më shumë se një kauzë - kafshë, me dy këmbë - por prapëseprapë njeriu është njeriu për shkak të vetvetes. - (5) Cilido nga atributet i përkasin vetëm një sendi dhe për aq sa i përkasin asaj thjesht vetë konsiderohet i veçuar nga vetvetiu.
Pjesa 19
Disponim 'do të thotë rregullimi i asaj që ka pjesë, në lidhje me vendin ose fuqinë ose llojin; sepse duhet të ketë një pozicion të caktuar, siç tregon edhe fjala 'dispozitë'.
Pjesa 20
Të kesh 'do të thotë (1) një lloj veprimtarie të bartësit dhe të asaj që ai ka - diçka si një veprim ose lëvizje. Sepse kur një gjë bën dhe një bëhet, midis tyre ka një krijim; kështu edhe midis atij që ka një rrobë dhe rrobës që ai ka atje ka një të pasur. Këtë lloj të pasurish, pra, padyshim që nuk mund ta kemi; sepse procesi do të shkojë deri në pafundësi, nëse është e mundur të kemi pasurimin e asaj që kemi. të disponuar, dhe ose në vetvete ose duke iu referuar diçkaje tjetër; p.sh. shëndeti është një 'zakon'; sepse është një gjendje e tillë. - (3) Ne flasim për një "zakon" nëse ka një pjesë të një gjendjeje të tillë; dhe kështu që edhe përsosmëria e pjesëve është një 'zakon' i gjithçkaje.
Pjesa 21
Afeksion 'do të thotë (1) një cilësi në lidhje me të cilën një gjë mund të ndryshohet, p.sh. e bardhë dhe e zezë, e ëmbël dhe e hidhur, peshë dhe lehtësi, dhe të gjitha të tjerat e këtij lloji. - (2) Realizimi i këtyre - ndryshimeve tashmë të arritura. .- (4) Fatkeqësitë dhe përvojat e dhimbshme kur në një shkallë të gjerë quhen afeksione.
Pjesa 22
Ne flasim për 'privatësi' (1) nëse diçka nuk ka një nga atributet që një gjë mund të ketë natyrshëm, edhe nëse vetë kjo gjë nuk do ta kishte natyrshëm; p.sh. një bimë thuhet se është 'privuar' nga sytë. - (2) Nëse, edhe pse vetë gjëja ose gjinia e saj do të kishte natyrshëm një atribut, nuk e ka; p.sh. një burrë i verbër dhe një nishan janë në shqisa të ndryshme 'të privuar' nga shikimi; e dyta në kontrast me gjininë e saj, e para në kontrast me natyrën e tij normale .- (3) Nëse, megjithëse do të kishte natyrshëm atributin, dhe kur do ta kishte natyrshëm, nuk e ka; sepse verbëria është privim, por nuk është 'i verbër' në çdo moshë, por vetëm nëse nuk ka shikim në moshën në të cilën natyrshëm do ta kishte. Në mënyrë të ngjashme një gjë quhet e verbër nëse nuk ka shikim në mediumin në të cilin, dhe në lidhje me organin në lidhje me të cilin, dhe duke iu referuar objektit në lidhje me të cilin dhe në rrethanat në të cilat, natyrshëm do të kishte ajo .- (4) Marrja me dhunë e gjithçkaje quhet privatësi.
Në të vërtetë ka po aq lloje privacionesh sa ka fjalë me parashtesa negative; sepse një gjë quhet e pabarabartë sepse nuk ka barazi edhe pse do ta kishte natyrshëm, dhe e padukshme ose sepse nuk ka aspak ngjyrë ose sepse ka një ngjyrë të dobët dhe e papjekur ose sepse nuk ka këmbë fare këmbët e papërsosura. Përsëri, një term privat mund të përdoret sepse gjëja ka pak nga atributi (dhe kjo do të thotë ta kesh në një kuptim në mënyrë të papërsosur), p.sh. 'pa bërthamë'; ose sepse e ka jo lehtë ose jo mirë (p.sh. ne e quajmë një gjë të pashlyeshme jo vetëm nëse nuk mund të pritet, por edhe nëse nuk mund të pritet lehtë ose mirë); ose sepse nuk e ka aspak atributin; sepse nuk është njeriu me një sy, por ai që është pa sy në të dy sytë quhet i verbër. Kjo është arsyeja pse jo çdo njeri është "i mirë" ose "i keq", "i drejtë" ose "i padrejtë", por ekziston edhe një gjendje e ndërmjetme.
Pjesa 23
Të jesh në diçka 'ka kuptime të ngjashme dhe përkatëse me' mbajtjen 'ose' të pasurit '.
Pjesa 24
Të vish nga diçka 'do të thotë të vish nga diçka si nga materia, dhe kjo në dy kuptime, ose në lidhje me gjininë më të lartë ose në lidhje me speciet më të ulta; p.sh. në një kuptim të gjitha gjërat që mund të shkrihen vijnë nga uji, por në një kuptim statuja vjen nga bronzi. - (2) Si nga parimi i parë lëvizës; p.sh. 'nga erdhi lufta?' Nga gjuha abuzive, sepse kjo ishte origjina e luftës. - (3) Nga përbërja e materies dhe formës, pasi pjesët vijnë nga e tëra, dhe vargu nga Iliada dhe gurët nga shtëpia; (në çdo rast të tillë e tëra është një përbërje e materies dhe formës), sepse forma është fundi, dhe vetëm ajo që arrin një fund është e plotë. - (4) Ndërsa forma nga pjesa e saj, p.sh. njeri nga 'dy këmbë' dhe rrokje nga 'shkronjë'; sepse ky është një kuptim tjetër nga ai në të cilin statuja vjen nga bronzi; sepse substanca e përbërë vjen nga materia e ndjeshme, por forma gjithashtu vjen nga materia e formës.-Disa gjëra, pra, thuhet se vijnë nga diçka tjetër në këto kuptime; por (5) të tjerët përshkruhen kështu nëse njëra nga këto shqisa është e zbatueshme për një pjesë të asaj gjëje tjetër; p.sh. fëmija vjen nga babai dhe nëna e tij, dhe bimët vijnë nga toka, sepse ato vijnë nga një pjesë e atyre gjërave. - (6) Do të thotë të vish pas një sendi në kohë, p.sh. nata vjen nga dita dhe stuhia nga moti i mirë, sepse njëra vjen pas tjetrës. Nga këto gjëra disa janë përshkruar kështu sepse pranojnë ndryshimin në njëra-tjetrën, si në rastet e përmendura tani; disa thjesht sepse janë të njëpasnjëshme në kohë, p.sh. udhëtimi u zhvillua 'nga' ekuinoksi, sepse ai ndodhi pas ekuinoksit dhe festivali i Thargelia vjen 'nga' Dionysia, sepse pas Dionysia.
Pjesa 25
Pjesë 'nënkupton (1) (a) atë në të cilën një kuantik mund në çdo mënyrë të ndahet; sepse ajo që merret nga një kuantik quantum quan quhet gjithmonë pjesë e tij, p.sh. dy quhet në një kuptim pjesë e tre. Do të thotë (b), nga pjesët në kuptimin e parë, vetëm ato që matin tërësinë; kjo është arsyeja pse dy, megjithëse në një kuptim është, në një tjetër nuk quhet pjesë e tre. - (2) Elementet në të cilat një lloj mund të ndahet përveç sasisë quhen gjithashtu pjesë të saj; për cilën arsye themi se speciet janë pjesë e gjinisë. - (3) Elementet në të cilat ndahet një e tërë, ose prej të cilave përbëhet - 'e tëra' që do të thotë ose forma ose ajo që ka formën; p.sh. të sferës së bronzit ose të kubit të bronzit si bronzi-d.m.th. materia në të cilën është forma dhe këndi karakteristik janë pjesë .- (4) Elementet në përkufizimin që shpjegon një gjë janë gjithashtu pjesë e së tërës; kjo është arsyeja pse gjini quhet pjesë e specieve, megjithëse në një kuptim tjetër specia është pjesë e gjinisë.
Pjesa 26
Një e tërë 'do të thotë (1) ajo nga e cila mungon asnjë nga pjesët e së cilës thuhet se është natyrshëm një e tërë, dhe (2) ajo që përmban kështu gjërat që përmban se ato formojnë një unitet; dhe kjo në dy kuptime - ose si secila veç e veç një gjë e vetme, ose si krijimi i unitetit midis tyre. Sepse (a) ajo që është e vërtetë për një klasë të tërë dhe thuhet se e mban mirë si një e tërë (që nënkupton se është një tërësi lloj) është e vërtetë për një tërësi në kuptimin që përmban shumë gjëra duke u paraparë secila, dhe nga të gjithë ata, p.sh. njeriu, kali, zoti, duke qenë veç e veç një gjë e vetme, sepse të gjitha janë qenie të gjalla. Por (b) e vazhdueshme dhe e kufizuar është një e tërë, kur është një unitet i përbërë nga disa pjesë, veçanërisht nëse ato janë të pranishme vetëm potencialisht, por, duke dështuar këtë, edhe nëse ato janë të pranishme në të vërtetë. Nga këto gjëra vetë, ato që janë aq nga natyra, janë tërësi në një shkallë më të lartë se ato që janë aq nga arti, siç thamë në rastin e unitetit gjithashtu, tërësia në fakt është një lloj uniteti.
Përsëri (3) e kuantave që kanë një fillim dhe një mes dhe një fund, ato për të cilat pozicioni nuk bën një ndryshim quhen totale, dhe ato për të cilat bën, tërësi. Ato që pranojnë të dy përshkrimet janë të plota dhe totale. Këto janë gjërat natyra e të cilave mbetet e njëjtë pas transpozimit, por forma e të cilave jo, p.sh. dylli ose një pallto; ato quhen si tërësi dhe totale; sepse ato i kanë të dy karakteristikat. Uji dhe të gjitha lëngjet dhe numri quhen totale, por 'numri i plotë' ose 'i tërë uji' për të cilin nuk flitet, përveçse me një zgjatim të kuptimit. Për gjërat, për të cilat qua një termi "total" është aplikuar, termi "të gjithë" zbatohet kur ato trajtohen si të ndara; 'ky numër i përgjithshëm', 'të gjitha këto njësi.'
Pjesa 27
Nuk është ndonjë gjë sasiore rastësore që mund të thuhet se është 'gjymtuar'; duhet të jetë një e tërë, si dhe e ndashme. Sepse jo vetëm që dy nuk janë 'gjymtuar' nëse merret njëra nga të dyja (sepse pjesa e hequr nga gjymtimi nuk është kurrë e barabartë me pjesën e mbetur), por në përgjithësi asnjë numër nuk është gjymtuar; sepse është gjithashtu e nevojshme që thelbi të mbetet; nëse një gotë është e gjymtuar, ajo duhet të jetë akoma një filxhan; por numri nuk është më i njëjti. Për më tepër, edhe nëse gjërat përbëhen nga pjesë të ndryshme, madje as këto gjëra nuk mund të thuhet se janë gjymtuar, sepse në një kuptim një numër ka ndryshe nga pjesët (p.sh. dy dhe tre) si dhe si ato; por në përgjithësi nga gjërat për të cilat pozicioni i tyre nuk bën asnjë ndryshim, p.sh. ujë ose zjarr, askush nuk mund të gjymtohet; për tu gjymtuar, gjërat duhet të jenë të tilla që në bazë të thelbit të tyre të kenë një pozicion të caktuar. Përsëri, ato duhet të jenë të vazhdueshme; sepse një shkallë muzikore përbëhet nga pjesë të ndryshme dhe ka pozicion, por nuk mund të gjymtohet. Përveç kësaj, as gjërat që janë të plota nuk gjymtohen nga privatësia e ndonjë pjese. Për pjesët e hequra nuk duhet të jenë as ato që përcaktojnë thelbin dhe as ndonjë pjesë e rastësishme, pavarësisht nga pozicioni i tyre; p.sh. një filxhan nuk gjymtohet nëse është mërzitur, por vetëm nëse hiqet doreza ose një pjesë e projektuar dhe një burrë gjymtohet jo nëse hiqet mishi ose shpretka, por nëse është një ekstremitet, dhe kjo jo çdo ekstremitet, por ai i cili kur hiqet plotësisht nuk mund të rritet përsëri. Prandaj tullacia nuk është gjymtim.
Pjesa 28
Termi 'racë' ose 'gjini' përdoret (1) nëse gjenerimi i gjërave që kanë të njëjtën formë është i vazhdueshëm, p.sh. 'ndërsa gara e njerëzve zgjat' do të thotë 'ndërsa gjenerimi i tyre vazhdon vazhdimisht' .- (2) Përdoret duke iu referuar asaj që i solli së pari gjërat në ekzistencë; sepse kështu quhen helenë nga raca dhe të tjerë jonikë, sepse të parët vijojnë nga Heleni dhe të dytët nga joni si pjellësi i tyre i parë. Dhe fjala përdoret në lidhje me pjellorin më shumë sesa për çështjen, megjithëse njerëzit gjithashtu marrin një emër race nga femra, p.sh. 'pasardhësit e Pirrës'. - (3) Ekziston një gjini në kuptimin në të cilin 'rrafshi' është gjini e figurave të rrafshit dhe i ngurtë 'i trupave të ngurtë; për secilën prej figurave është në një rast një plan i një lloji të tillë, dhe në tjetrin një solid i një lloji të tillë; dhe kjo është ajo që qëndron në themel të diferencave. Përsëri (4) në përkufizime, elementi i parë përbërës, i cili përfshihet në "çfarë", është gjini, diferencat e të cilit cilësitë thuhet të jenë "Gjini", atëherë përdoret në të gjitha këto mënyra, (1) në lidhje me vazhdimin gjenerata e të njëjtit lloj, (2) në lidhje me lëvizësin e parë që është i të njëjtit lloj me gjërat që lëviz, (3) si lëndë; për atë të cilës i përket diferenca ose cilësia është nënshtresa, të cilën ne e quajmë materie.
Për ato gjëra thuhet se janë 'të tjera në gjini' nënshtresa e afërt e të cilave është e ndryshme dhe të cilat nuk analizohen njëra në tjetrën dhe as të dyja në të njëjtën gjë (p.sh. forma dhe materia janë të ndryshme në gjini); dhe gjëra që i përkasin kategorive të ndryshme të qenies (për disa nga gjërat që thuhet se 'janë' nënkuptojnë thelbin, të tjerët një cilësi, të tjerët kategoritë e tjera që kemi dalluar më parë); këto gjithashtu nuk analizohen as në njëra-tjetrën, as në ndonjë gjë të njëjtë.
Pjesa 29
E rremë 'do të thotë (1) ajo që është false si send, dhe se (a) sepse nuk është bashkuar ose nuk mund të bashkohet, p.sh. 'që diagonalja e një katrori të jetë në përpjesëtim me anën' ose 'që je ulur'; sepse njëra nga këto është e gabuar gjithmonë, dhe tjetra ndonjëherë; është në këto dy kuptime që ato janë inekzistente. (b) Ka gjëra që ekzistojnë, por natyra e të cilave është të duket ose të mos jenë të tilla si ato ose të jenë gjëra që nuk ekzistojnë, p.sh. një skicë ose një ëndërr; sepse këto janë diçka, por nuk janë gjërat pamja e të cilave prodhojnë tek ne. Ne i quajmë gjërat të rreme në këtë mënyrë, pra, -ose sepse ato vetë nuk ekzistojnë, ose sepse pamja që rezulton prej tyre është ajo e diçkaje që nuk ekziston.
(2) Një llogari false është llogaria e objekteve inekzistente, për aq sa është false. Prandaj, çdo llogari është e gabuar kur zbatohet për diçka tjetër përveç asaj për të cilën është e vërtetë; p.sh. llogaria e një rrethi është e gabuar kur zbatohet në një trekëndësh. Në një kuptim ka një llogari për secilën gjë, d.m.th. llogari për thelbin e saj, por në një kuptim ka shumë, pasi vetë gjëja dhe vetë sendi me një atribut në një kuptim janë të njëjta, p.sh. Sokrati dhe Sokrati muzikor (një llogari e rremë nuk është llogari e asgjëje, përveç në një kuptim të kualifikuar). Prandaj Antisthenes ishte shumë mendjelehtë kur ai pretendoi se asgjë nuk mund të përshkruhej përveçse nga llogaria e duhur për të, - një kallëzues i vetëm për një temë; nga e cila nxirrej përfundimi se nuk mund të kishte asnjë kontradiktë dhe pothuajse se nuk mund të kishte asnjë gabim. Por është e mundur të përshkruhet çdo gjë jo vetëm nga llogaria e vetvetes, por edhe nga ajo e diçkaje tjetër. Kjo mund të bëhet krejtësisht e rremë, por ekziston edhe një mënyrë në të cilën mund të bëhet me të vërtetë; p.sh. tetë mund të përshkruhen si një numër i dyfishtë duke përdorur përkufizimin e dy.
Këto gjëra, pra, quhen false në këto kuptime, por (3) një burrë i rremë është ai që është i gatshëm dhe i pëlqen llogari të tilla, jo për ndonjë arsye tjetër por për hir të tyre, dhe ai që është i zoti të bëjë përshtypje të tilla llogari mbi njerëzit e tjerë, ashtu siç themi gjërat që prodhojnë një pamje të rreme. Kjo është arsyeja pse prova në Hipias se i njëjti njeri është i rremë dhe i vërtetë është mashtrues. Sepse supozon se ai është i rremë ai që mund të mashtrojë (d.m.th. njeriu që di dhe është i mençur); dhe më tej se ai që është me dëshirë i keq është më i mirë. Ky është një rezultat i rremë i induksionit - për një njeri që çalon me dëshirë është më i mirë se ai që e bën këtë pa dashur - duke 'çaluar' Platonin do të thotë 'duke imituar një çalë', sepse nëse burri çalonte me dëshirë, ai me sa duket do të ishte më keq në këtë rast si në rastin përkatës të karakterit moral.
Pjesa 30
Aksident 'do të thotë (1) ajo që i bashkangjitet diçkaje dhe mund të pohohet vërtet, por as nga nevoja dhe as zakonisht, p.sh. nëse dikush në hapjen e një vrime për një fabrikë ka gjetur thesar. Kjo - gjetja e thesarit - është për njeriun që hapi një vrimë një aksident; sepse asnjëri nuk vjen nga nevoja nga tjetri ose pas tjetrit dhe as, nëse një njeri mbjell, ai zakonisht nuk gjen thesar. Dhe një njeri muzikor mund të jetë i zbehtë; por meqenëse kjo nuk ndodh nga nevoja dhe as zakonisht, ne e quajmë atë një aksident. Prandaj, meqenëse ka atribute dhe ato u bashkangjiten subjekteve, dhe disa prej tyre u bashkangjiten këtyre vetëm në një vend të caktuar dhe në një kohë të caktuar, çfarëdo që i bashkangjitet një subjekti, por jo sepse ishte kjo temë, ose koha këtë herë, ose vendi ky vend, do të jetë një aksident. Prandaj, gjithashtu, nuk ka ndonjë shkak të caktuar për një aksident, por një shkak rastësor, d.m.th. një të pacaktuar. Shkuarja në Eginë ishte një aksident për një burrë, nëse ai nuk shkonte për të arritur atje, por sepse ai u mor nga rruga e tij nga një stuhi ose u kap nga piratët. Aksidenti ka ndodhur ose ekziston, - jo për shkak të natyrës së subjektit, por për diçka tjetër; sepse stuhia ishte shkaku i ardhjes së tij në një vend për të cilin ai nuk po lundronte, dhe kjo ishte Egina.
Aksidenti 'ka gjithashtu (2) një kuptim tjetër, d.m.th. gjithçka që i bashkangjitet secilës send në saje të vetvetes, por nuk është në thelb të saj, pasi që këndet e saj të barabarta me dy kënde të drejtë i bashkohen trekëndëshit. Dhe aksidentet e këtij lloji mund të jenë të përjetshme, por asnjë aksident i llojit tjetër nuk është. Kjo shpjegohet diku tjetër.
Panairi i Librit në Frankfurt
thumb|Logo e Panairit të Librit në Frankfurt parapamje|Panairi i librit në Frankfurt 2016 Panairi i Librit në Frankfurt (Frankfurter Buchmesse, Frankfurt Book Fair) është panairi më i madh tregtar në botë për libra, bazuar në numrin e kompanive botuese të përfaqësuara, dhe numrin e vizitorëve. Konsiderohet të jetë panairi më i rëndësishëm i librit në botë edhe për marrëveshje dhe tregti ndërkombëtare. Ngjarja vjetore pesë-ditore në mes të tetorit mbahet në Qendrën e Panaireve Tregtare në Frankfurt mbi Majn, Gjermani. Tri ditët e para janë të kufizuara ekskluzivisht për vizitorët profesionistë ndërsa publiku i gjerë merr pjesë në panair në fundjavë.
Disa mijëra ekspozues që përfaqësojnë botime të ndryshme të librave, kompani multimediale dhe teknologjike, si dhe ofrues të përmbajtjes nga e gjithë bota, mblidhen për të negociuar të drejtat e botimeve ndërkombëtare dhe tarifat e licencave. Panairi është i organizuar nga Frankfurter Buchmesse GmbH, një degë e Shoqatës Gjermane të Botuesve dhe Librashitësve. Më shumë se 7.300 ekspozues nga mbi 100 vende dhe më shumë se 286,000 vizitorë morën pjesë në këtë panair vitin 2017.
Ibën Arabi
Myhedin Arabiu (emri i plotë Abū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn ʿAlī Muḥammad ibn ibnʿArabī al-Ḥātimī aṭ-Ṭāʾī أبو عبد الله محمد بن علي بن محمد بن عربي الحاتمي الطائي  korrik 1165 – 16 nëntor 1240), ishte dijetar, mistik, poet dhe filozof arab  andaluz. Ndër ushtruesit e sufizmit njihet si Shaih ul-Akbar "mjeshtri më i madh", dhe gjithashtu si një shenjtor.
Panairi i Librit në Frankfurt
Botuesit nga Shqipëria në këtë panair kanë filluar të paraqiten që nga viti 1995 ndërsa botuesit nga Kosova që nga viti 1999.
Tematika ndër vite
Që nga viti 1976 panairi për çdo vit kishte nga një tematikë të veçantë ose një mysafir special (mysafir nderi).
Ibën Arabi
Biografi
Njihej me emrat ash-Shaih ul-Akbar (pra, "Shehu i Madh") dhe Muḥyiddin ibn Arabiut. Ai ishte gjithashtu i njohur si Shaikh-e-Akbar Mohi-ud-Din Ibn-e-Arebiut në Nënkontinent.
Rinia
parapamje|[[Sevilja|Sevilje, ku Ibn Arabiu kaloi pjesën më të madhe të jetës dhe arsimimit të tij]] Babai i tij, 'Ali ibn Muḥammad, shërbeu në ushtrinë e Ebu ʿAbd All-llahut. Kur Ebu ʿAbd All-llahu vdiq më 1172, 'Ali ibn Muḥammad beftazi u bë aleat me Sulltanin Almohad, Abū Ya'qūb Yūsuf I, dhe u bë një nga këshilltarët e tij ushtarakë. Familja e tij më pas u zhvendos nga Murcia në Sevilje.
Posavska (rajon)
djathtas|parapamje|300x300px| Pozitën e rajonit Posavska në hartën e Sllovenisë Rajoni i Posavinës (Posavska regija) është një nga 12 rajonet statistikore në Slloveni. Selia e rajonit është qyteti i Kërshkos.
Ibën Arabi
Arsimimi
Në vitin 1200, ishte në Marok ku mori dorë nga mjeshtri i tij Yūsuf al-Kūmī, që jetonte në fshatin Salé në atë kohë.
Ende (këngë)
Ende është një kënge nga Eliza Hoxha.
Banesa e Pali Skenderit
Banesa e Pali Skenderit është një monument i trashëgimisë kulturore në Zavaline (shpati Nr.1), rrethi i Elbasanit, në qarkun e Elbasanit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "", i miratuar me numër "266/1 më 16.02.1979".
Embrun
Embrun është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Hautes-Alpes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Embrun ka një popullsi prej 6123 banorë dhe sipërfaqe 36.39 km², me një dendësi prej 168 banor/km².
Liqeni Abyss
Liqeni Abyss (Abyss Lake) është një liqen në juglindje të Alaskas, Shtetet e Bashkuara.
Gjeografia
Ka lartësi mbidetare 883 ft.
Saléon
Saléon është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Hautes-Alpes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Saléon ka një popullsi prej 92 banorë dhe sipërfaqe 9.86 km², me një dendësi prej 9 banor/km².
Khalilah Ali
Khalilah Ali (lindi më 1950) ishte gruaja e bokserit Muhammad Ali. Në vitin 1967, ajo martohet me Muhammedin, por ata divorcohen dhjetë vite më vonë. Ajo martohet pësëri në vitet 1980, por prapë divorcohet.
Para se të konvertohet në islam, emri i saj ishte Belinda Boyd.
Banesa e Qamil Zhgjunit
Banesa e Qamil Zhgjunit është një monument i trashëgimisë kulturore në Qafë-shmil, rrethi i Elbasanit, në qarkun e Elbasanit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "266/1 më 12.021979".
Savinjska (rajon)
djathtas|parapamje|300x300px| Pozita e rajonit të Savinjskës në hartën e Sllovenisë Rajoni i Savinjskës (Savinjska regija) është një nga 12 rajonet statistikore në Slloveni. Selia e rajonit është qyteti Celje.
Gratë në shkencë
parapamje| Një transkript [[Mesjeta|mesjetar i Elementeve të Euklidit që paraqet Gratë duke mësuar gjeometrinë .]] Gratë në shkencë është një nocion që përfshin prezencën e grave në shkencë duke filluar që nga periudhat më të hershme të historisë së shkencës ku ato kanë dhënë kontribute të konsiderueshme. Historianët me interes në këtë fushë kanë hulumtuar përpjekjet dhe arritjet shkencore të grave, pengesat me të cilat ato janë përballur dhe strategjitë e zbatuara për ta shqyrtuar dhe pranuar kontributin e tyre në revista të mëdha shkencore dhe botime të tjera. Studimi historik, kritik dhe sociologjik i këtyre çështjeve tani është bërë një disiplinë akademike e pavarur.
Përmbledhje
Përfshirja e grave në fushën e mjekësisë ka ndodhur në disa civilizime të hershme dhe studimi i filozofisë natyrore në Greqinë e lashtë ishte i hapur edhe për gratë. Gratë kontribuan në protoshkencën e alkimisë në shekujt e parë ose të dytë pas Krishtit. Gjatë Mesjetës, kuvendet fetare ishin një vend i rëndësishëm i arsimit dhe edukimit e ku disa nga këto komunitete kishin krijuar mundësi edhe për përfshirjen e vajzave dhe grave në mënyrë që edhe ato të mund të kontribuojnë në kërkimet shkencore. Shekulli XI paraqet kohën kur shfaqën universitetet e para e ku gratë ishin, për pjesën më të madhe, të përjashtuara nga arsimi universitar. Jashtë rretheve arsimore dhe akademike, botanika ishte shkenca që përfitoi më shumë nga kontributet e grave, si në kohën e hershme mesjetare ashtu edhe në kohën moderne. Qëndrimi ndaj arsimimit dhe edukimit të grave në fushat mjekësore duket se ka qenë më liberal në Itali sesa në vendet e tjera. Gruaja e parë e njohur që fitoi një katedër universitare në një fushë shkencore studimesh ishte shkencëtarja italiane e shekullit të tetëmbëdhjetë Laura Bassi.
E lindur në Varshavë, Poloni, Marie Curie, ishte ajo e cila u hapi rrugën shkencëtarëve për të studiuar radioaktivitetin duke zbuluar elementët radium dhe polonium. Me kontributin e saj si fizikane dhe kimiste, ajo kreu kërkime fillestare mbi prishjen radioaktive dhe ishte gruaja e parë që mori një çmim Nobel në Fizikë duke u bërë personi i parë që mori një çmim të dytë Nobel në Kimi. Dyzet gra janë vlerësuar me Çmimin Nobel midis viteve 1901 dhe 2010. Shtatëmbëdhjetë gra janë vlerësuar me Çmimin Nobel në fizikë, kimi, fiziologji ose mjekësi. Marie bashkëpunoi me burrin e saj, Pierre Curie, një fizikan francez që kontribuoi në punën e kristalografisë, magnetizmit dhe radioaktivitetit. Curie dihej gjithashtu se ishte në bashkëpunim edhe me Henri Becquerel, një tjetër fizikan fitues i Çmimit Nobel që përcaktoi një metodë të matjes së radioaktivitetit duke përdorur Becquerel.
Induksioni matematik
= Historia = Përdorimi i njohur i induksionit matematik është brenda punës së matematikanit Francesco Maurolico(1494-1575). Ai shkori gjerësisht mbi veprat e matematikës klasike dhe dha shumë kontribute në gjeometri dhe optikë.
Augusus De Morgan-it i janë dhënë meritat për prezantimin parësor në 1838 duke përdorur induksionin matematik, gjithashtu futjen e terminologjisë "Induksioni Matematikor". Provat e Maurolico ishin joformale dhe ai kurrë nuk e përdori falën 'Induksion'.Emri 'Induksion' u përdor nga matematikani anglez John Wallis.
= Hyrje = Induksioni matematik është një metodë e vërtetimit që përdoret në matematikë.
Vërtetimet që përdorin induksionin matematik ndahen në dy pjesë.
Në hapin e parë apo hapin bazë duhet të tregojmë se formulimi vlen për numrin pozitiv 1.
Në hapin e dytë që quhet hipoteza induktive tregojmë se nëse formulimi vlen për një numër pozitiv n duhet të vlejë edhe për një numër më të madh pozitiv n+1.
Induksioni matematik bazohet në përfundimin që na tregon se nëse P(1) dhe ∀n(P(n)→P(n+1)) janë të vërteta për domenën e numrave pozitivë, atëherë  ∀nP(n) është poashtu e vërtetë.
Pse është i vlefshëm induksioni matematike?
Pse induksioni matematik është një teknikë e vlefshme vërtetimi? -Arsyeja vjen nga vetia e renditjes së mirë, si një aksiomë për bashkësinë e numrave të plotë pozitivë, e cila thotë se çdo nëngrup jo bosh i grupit të numrave të plotë pozitivë ka një element më të vogël. Pra, supozojmë se e dimë se P(1) është e vërtetë dhe se propozimi P(k)→P(k+1) është i vërtetë për të gjithë numrat e plotë pozitiv k. Për të treguar se P(n) duhet të jetë e vërtetë për të gjithë numrat e plotë pozitivë n, supozojmë se ekziston në të paktën një numër i plotë pozitiv për të cilin P(n) është false. Atëherë bashkësia S e numrave të plotë pozitivë për të cilët P(n) është false nuk është bosh. Kështu, nga vetia e renditjes së mirë, S ka një element më të vogël, i cili do të shënohet me m. Ne e dimë se m nuk mund të jetë 1, sepse P(1) është e vërtetë. Për shkak se m është pozitiv dhe më i madh se 1, m−1 është një numër i plotë pozitiv. Për më tepër, për shkak se m−1 është më e vogël se m, nuk është në S, kështu që P(m−1) duhet të jetë e vërtetë. Për shkak se pohimi i kushtëzuar P(m − 1) →P(m) është gjithashtu i vërtetë, duhet të ndodhë që P(m) të jetë e vërtetë. Kjo bie ndesh me zgjedhjen e m. Prandaj, P(n) duhet të jetë e vërtetë për çdo numër të plotë pozitiv n.
Induksioni i Forte dhe Induksioni i dobet
Dallimi midis induksionit të dobët dhe induksionit të fortë shfaqet vetëm në hipotezën e induksionit. Në induksionin e dobët, ne supozojmë vetëm se pohim i veçantë vlen në hapin k-të, ndërsa në induksionin e fortë, supozojmë se deklarata e veçantë vlen në të gjitha hapat nga rasti bazë deri në hapin k-të.
= Shembuj =
Kjo është formula për rastin e (n+1).
Inekuacionet
-Më poshtë, ne do të vërtetojmë disa pohime rreth pabarazive që mbështeten në vetinë kalimtare të pabarazisë:
Vini re se ne gjithashtu mund të bëjmë një deklaratë të tillë duke i kthyer rreth marrëdhënieve (d.m.th., duke përdorur pohime "më e madhe se") ose duke bërë pohime përfshirëse, si p.sh. a ≥ b.
Është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se kjo veti e numrave të plotë është një postulat, ose një pohim që ne supozojmë se është i vërtetë. Kjo do të thotë që ne nuk kemi nevojë të vërtetojmë vetinë kalimtare të pabarazisë. Ju keni hasur në veti të tjera të dobishme të pabarazive në kurset e mëparshme të algjebrës:
Vetia e mbledhjes: nëse a > b, atëherë a + c > b + c.
Vetia e shumëzimit: nëse a > b, dhe c > 0 atëherë ac > bc.
-Për cilat vlera të x është e vërtetë pabarazia x > x2?
Zgjidhja:
-Pabarazia është e vërtetë nëse x është një numër midis -1 dhe 1, por jo 0.
Vërtetoni se 2n<n! për të gjithë numrat e plotë pozitivë n ku n≥4.
Përdorni tre hapat e vërtetimit me induksion:
2⋅2⋅2⋅2<1⋅2⋅3⋅4
16<24 ..... Kjo kontrollohet
Hapi 2) Supozimi: 2k<k!
Hapi 3) Hapi i induksionit: duke filluar me 2k<k! vërtetoni 2k(k+1)<k!(k+1)
2k(k+1)<(k+1)!
2<k+1 ..... Nëse k≥4 atëherë kjo është e vërtetë
2k⋅2<2k(k+1) ... Shumëzojini të dyja anët me 2k
2k+1<2k(k+1)
2k+1<(k+1)!
∴2n<n! për të gjithë numrat e plotë pozitivë n ku n≥4
Shembulli 3.
Vërtetoni se 2n+1<2n për të gjithë numrat e plotë n>3.
Hapi 1) Rasti bazë: Nëse n = 3, 2(3) + 1 = 7, 23 = 8 : 7 < 8, atëherë rasti bazë është i vërtetë.
Hapi 2) Hipoteza induktive: Supozoni se 2k + 1 < 2k për k > 3
Hapi 3) Hapi induktiv: Tregoni se 2(k + 1) + 1 < 2k + 1
2(k + 1) + 1 = 2k + 2 + 1 = (2k + 1) + 2 < 2k + 2 < 2k + 2k = 2 (2k) = 2k + 1
Te Mirat dhe te metat e Induksionit Matematike
Një pikë e rëndësishme duhet të bëhet në lidhje me induksionin matematik përpara se të fillojmë një studim të përdorimit të tij. E mira e induksionit matematik është se mund të përdoret për të vërtetuar një hamendje pasi të jetë bërë (dhe është e vërtetë). E keqja e saj është se nuk mund të përdoret për të gjetur teorema të reja. Matematikanët ndonjëherë gjejnë prova nga ana matematikore dukje të pakënaqshme sepse ato nuk ofrojnë njohuri se pse teoremat janë të vërteta. Shumë teorema mund të vërtetohen në shumë mënyra, duke përfshirë induksionin matematik. Dëshmitë e këtyre teoremave me metoda të tjera përveç induksionit matematikor shpesh preferohen për shkak të njohurive
Konkluzion
Një pikë kyçe e të menduarit matematikor është deduksioni. Përkundër deduksionit, përgjithësimi varet nga puna me lloje të ndryshme rastesh dhe zhvillimi i një hamendjeje duke vëzhguar rastet derisa të kemi vëzhguar secilin rast. Prandaj, me një gjuhë të thjeshtë dhe të drejtpërdrejtë do të themi fjala “INDUKSION” nënkupton përgjithësimin nga raste apo fakte të veçanta.
Parimi i induksionit matematik është një mjet i tillë që mund të jetë i zakontë për të provuar një lloj të mirë të pohimeve matematikore. Çdo pohim i tillë supozohet si P(n) i lidhur me numrin e plotë pozitiv n, që ekzaminohet korrektësia për rastin n=1. Pastaj duke supozuar realitetin e P(k) për disa numra të plotë pozitivë k, realiteti i P(k+1) përcaktohet.
La Chapelle-en-Valgaudémar
La Chapelle-en-Valgaudémar është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Hautes-Alpes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. La Chapelle-en-Valgaudémar ka një popullsi prej 106 banorë dhe sipërfaqe 108.02 km², me një dendësi prej 1 banor/km².
Little Eva
Eva Narcis Boyd (29 Qershor 1943 - 10 prill 2003), e njohur nga emri i skenës si Little Eva, ishte një këngëtare pop amerikane. Megjithëse disa burime pohojnë se emri i saj i skenës u frymëzua nga një personazh nga romani i Uncle Tom's Cabin, ajo deklaroi në një intervistë se ajo u emërua nga tezja e saj, gjë që nxiti familjen e saj ta quante "Eva e vogël".
Biografija
Lindur në Belhaven, në Karolinën e Veriut, ajo u zhvendos në seksionin Brighton Beach të Brooklyn, Nju Jork, në një moshë të re. Si një adoleshente, ajo punoi si një shërbëtore dhe fitoi para shtesë si babysitter për kompozitorët Carole King dhe Gerry Goffin. Shpesh thuhet se Goffin dhe Mbreti ishin të kënaqur nga stili i veçantë i vallëzimit të Boyd, kështu që ata i shkruajtën "The Loco Motion" për të dhe e kishin regjistruar atë si një demo (regjistrimi ishte menduar për Dee Dee Sharp).
Megjithatë, siç tha Mbreti në një intervistë me NPR dhe në videon e koncertit "One to One", ata e dinin se ajo mund të këndonte kur ata e takuan atë dhe do të ishte vetëm një çështje kohe para se të kishin këngët e saj të shkruara të regjistruara, më i suksesshmi është "Loco-Motion".
Prodhuesi i muzikës Don Kirshner nga Dimension Records ishte i impresionuar me këngën dhe zërin e Boyd dhe e kishte lëshuar atë. Kënga arriti vendin e parë në Shtetet e Bashkuara në vitin 1962. Kënga shiti më shumë se një milion kopje dhe iu dha një disk ari. Pas suksesit të "Loco-Motion", Boyd u stereotipua si këngëtare dance-craze dhe iu dha material i kufizuar.
Në të njëjtin vit, Goffin dhe King shkruajtën "He Hit Me (And It Felt Like A Kiss)" (performuar nga Kristalët) pasi zbuloi se Boyd ishte duke u rrahur rregullisht nga i dashuri i saj. Kur ata pyetën përse e toleronte një trajtim të tillë, Eva u përgjigj pa ju dridhur qerpiku, që veprimet e të dashurit të saj ishin të motivuara nga dashuria e tij për të.
Rregullimi i këngës së Phil Spector ishte i mërzitshëm dhe i paqartë.
"Ishte një këngë brutale, pasi çdo përpjekje për të justifikuar një dhunë të tillë, duhet të jetë, dhe marrëveshja e Spector vetëm përforcoi egërsinë e saj, duke inkuadruar vokalin e vetmuar të Barbara Alston në mes të detit të strings kaustik dhe bateri funerale, ndërkohë që vokal mbështetës pothuajse vranë besimin e tyre se djali nuk kishte bërë asgjë të keqe. Në duart më ironike (dhe në një epokë më të kuptueshme), 'He Hit Me' mund të ketë kaluar të paktën si satire. Por Spector nuk tregoi asnjë shenjë për ta vlerësuar atë, as nuk ndiente ndonjë nevojë për të. Jo më pak se shkrimtarët e këngës, ai nuk po predikonte, ai thjesht po dokumentonte."
- Dave Thompson
Regjistrimet e tjera të Boyd-it ishin "Keep Your Hands Off My Baby", "Let's Turkey Trot", dhe një risjellje e standardit Bing Crosby "Swinging on a Star", e regjistruar me Big Dee Irwin (megjithëse Boyd nuk u vlerësua në etiketë). Boyd gjithashtu regjistroi këngën "Makin" me Magilla "për një episod të serialit të karikaturës Hanna-Barbera të vitit 1964, Magilla Gorilla Show.
Ajo vazhdoi të udhëtojë dhe të regjistrojë gjatë viteve gjashtëdhjetë, por potenciali i saj komercial u rrënua pas vitit 1964. Ajo u tërhoq nga industria e muzikës në vitin 1971. Ajo kurrë nuk zotëronte të drejtat për regjistrimet e saj. Megjithëse thashethemi mbizotërues në vitet 1970 ishte se ajo kishte marrë vetëm 50 dollarë për "Loco-Motion", duket se 50 dollarë ishte paga e saj javore në kohën kur ajo i bëri regjistrimet e saj (një rritje prej 15 dollarësh nga ajo që Goffin dhe King i kishin paguar asaj si dado). Pa dyshim, ajo u kthye me tre fëmijët e saj të vegjël në Karolinën e Veriut, ku ata jetonin në errësirë.
Vekja
Ajo vazhdoi të performonte derisa u diagnostikua me kancer të qafës së mitrës në tetor të vitit 2001. Ajo vdiq më 10 Prill të vitit 2003 në Kinston të Karolinës së Veriut në moshën 59 vjeç dhe u varros në një varrezë të vogël në Belhaven të Karolinës së Veriut. Varrshmëria e saj ishte shënuar pak deri në korrik të vitit 2008, kur një raport nga WRAL-TV i Raleigh, Karolina e Veriut, theksoi përkeqësimin e kushteve në varreza dhe përpjekjet nga qyteti i Belhaven për ta restauruar atë. Një kryq i thjeshtë i bardhë kishte shënuar vendin derisa një gur varri i ri u zbulua në nëntor të atij viti. Gryka e saj e re dhe gri ka imazhin e një lokomotive me avull të gdhendur në front dhe në epitaf thuhet: "Këndimi me engjëjt".
Lozerra
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Lozère (Ocitanisht: Losera [luˈzeɾɔ]) është një departament pa dalje në det në rajonin e Ocitanisë në Francën Jugore, i vendosur pranë Masivit Qendror, i kufizuar në verilindje nga Luara-e-Epërme, në lindje nga Ardèche, në jug nga Garda, në perëndim nga Avejroni, dhe në veriperëndim nga Kantali. Është emëruar pas Mont Lozère. Me 76,604 banorë që nga viti 2019, Lozerra është departamenti francez më pak i populluar dhe më pak i dendur në popullsi.
Historia
Lozère u krijua në 1790 gjatë Revolucionit Francez, kur e gjithë Franca u nda në departamente, duke zëvendësuar kështu provincat e trashëguara nga koha e Regjimit të Vjetër. Lozerra u formua nga një pjesë e provincës së vjetër të Lengodokut.
Historia Natyrore e Plinit vlerësoi djathin e Lozerrës:
Gjatë periudhës 1764–67, Bisha e Gjevadanit, një krijesë që besohet të ketë qenë një ujk, terrorizoi zonën e përgjithshme në malet Margeride të ish-provincës së Gjevadanit (pothuajse e njëjtë me departamentin modern Lozerrë).
Gjeografia
Causses janë një seri pllajash gëlqerore shumë të thata në jug-perëndim, dhe juglindja përmban Cévennes, të cilat përfshijnë pikën më të lartë në departament, graniti Malin Lozerrë në 1,702 metra.
Departamenti përmban gjithashtu lumenj të shumtë, mbi dhe nën tokë, duke përfshirë Tarnën, burimi i së cilës është në Malin Lozerrë dhe që rrjedh nëpër Gryka e Tarnës në Causses.
Demografia
Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:Lozère është departamenti francez më pak i populluar. Ka një popullsi, në vitin 2019, prej 76,604 banorësh, me një dendësi popullsie prej 14.8 banorë/ km2. Departamenti mbart një popullsi të ngjashme në madhësi me atë të vendit të Andorrës. Arsyet për shpopullimin e Lozerrës janë të shumta por një ndër faktorët kryesorë ka qenë stanjacioni i pagave të bujqësisë në Francë krahasuar me profesionet e tjera. Kjo bëri që fuqia e blerjes të vinte në rënie, kështu njerëzit iu drejtuan qyteteve për mundësi më të mira punësimi. Banorët e Lozerrës njihen, në frëngjisht, si Lozériens dhe Lozériennes.
Qytetet kryesore
Komuna më e populluar është Menda, prefektura. Që nga viti 2019, ka 3 komuna me më shumë se 3000 banorë:
Ndarjet administrative
Departamenti menaxhohet nga Këshilli i Departamentit të Lozerrës në Mendë. Në 2015, Kryetare e këshillit është Sophie Pantel. Lozerra është pjesë e rajonit më të madh të Ocitanisë.
Në Lozère ka 2 rrethe, 13 kantone dhe 152 komuna. Më poshtë është një listë e 13 kantoneve të departamentit Lozère (me kodet e tyre INSEE ), pas riorganizimit të kantonit francez që hyri në fuqi në mars 2015:
Ekonomia
Aktivitetet kryesore janë blegtoria dhe turizmi. Nuk ka pothuajse tokë të punueshme në Lozerrë për shkak të cilësisë së dobët të tokës. Aubraku i guximshëm është raca më e zakonshme e bagëtive të mbarështuara këtu.
Rajoni ka një nga nivelet më të ulëta të papunësisë në Francë, gjë që mund të rrjedhë prej traditës së sforcuar shumëvjeçare ku të rinjtë emigrojnë në qytete si Lioni, Marseja, Montpeljeja kur arrijnë moshën e punës.
Përdorimi i tokës
parapamje| Fushat me drithëra pranë Les Bondons, të dominuara nga kodrat e quajtura Puechs des Bondons. Lozère është një departament rural, me relativisht pak tokë të zënë nga rrugët dhe ndërtesat. Në përgjithësi, përdorimi i tokës është i ndarë si më poshtë:
Turizmi
Aktivitetet turistike përfshijnë eksplorimin e shpellave dhe një sërë sportesh, të tilla si skijimi dhe kajaku. Lozerra përmban një pjesë të Parkut Kombëtar Cévennes. Departamenti konsiderohet si një nga zonat më të mira në Francë për peshkimin e troftës. Lumenjtë si Loti, Tarna dhe Tryjera shquhen veçanërisht për popullatat e tyre të troftës.
Sllovenia Juglindore (rajon)
djathtas|parapamje|300x300px| Pozita e Rajonit të Sllovenisë Juglindore në hartën e Sllovenisë Sllovenia Juglindore (Jugovzhodna Slovenia) është një nga 12 rajonet statistikore në Slloveni. Selia e rajonit është qyteti Novo Mesto.
KB Trepça
KB Trepça është një klub profesionist basketbolli me qendër në Mitrovicë Kosovë. Klubi garon në Superligën e Basketbollit të Kosovës, Ligën Ndërkombëtare të Basketbollit në Ballkan dhe Kupën e Kosovës. KB Trepca është një nga klubet më të suksesshme në Kosovë, pasi që deri më tani ka fituar 4 Kampionate Kombëtare dhe 6 Kupa të Basketbollit të Kosovës.
Arena
djathtas|parapamje| KB Trepça vs. [[KB Peja, Superliga e Kosovës në Basketboll lojë e rregullt e sezonit. ]] Klubi aktualisht luan në qendrën sportive "Salla e Sporteve Minatori", në qendër të Mitrovicës, me një kapacitet për rreth 3000 spektatorë.
John Tukey
John Wildey Tukey
John Wildey Tukey (16 qershor 1915 - 26 korrik 2000) ishte një matematikan dhe statistician amerikan, më i njohur për zhvillimin e algoritmin e Transformimit të Shpejtë të Furierit (FFT) dhe skemës së kutisë. . Testi i diapazonit Tukey, shpërndarja lambda Tukey, testi i aditivitetit Tukey dhe lema Teichmüller–Tukey mbajnë të gjitha emrin e tij. Atij i atribuohet gjithashtu krijimi i termit 'bit' dhe përdorimi i parë i botuar i fjalës softuer.
Biografia
Tukey lindi në Nju Bedford, Massachusetts në vitin 1915, nga një baba mësues latin dhe një nënë mësuese private. Ai mësohej kryesisht nga nëna e tij dhe ndoqi mësimet e rregullta vetëm për disa lëndë si frëngjishtja. Tukey mori një B.A. në vitin 1936 dhe M.Sc. në vitin 1937 në kimi, nga Universiteti Brown, përpara se të transferohej në Universitetin Princeton, ku mori një doktoraturë. në matematikë pas përfundimit të një disertacioni doktorature të titulluar "Mbi denumerueshmërinë në topologji".
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Tukey punoi në Zyrën e Kërkimit të Kontrollit të Zjarrit dhe bashkëpunoi me Samuel Wilks dhe William Cochran. Ai pretendohet se ka ndihmuar në projektimin e aeroplanit spiun U-2. Pas luftës, ai u kthye në Princeton, duke e ndarë kohën e tij mes universitetit dhe AT&T Bell Laboratories. Në vitin 1962, Tukey u zgjodh në Shoqërinë Filozofike Amerikane. Ai u bë profesor i rregullt në moshën 35 vjeçare dhe kryetar themelues i departamentit të statistikave të Princeton në 1965.
Atij iu dha Medalja Kombëtare e Shkencës nga Presidenti Nixon në 1973.[3] Ai u nderua me Medaljen e Nderit IEEE në 1982 "Për kontributin e tij në analizën spektrale të proceseve të rastësishme dhe algoritmin e transformimit të shpejtë Fourier (FFT)".
Tukey doli në pension në 1985. Ai vdiq në New Brunswick, New Jersey, më 26 korrik 2000.
Kontribute shkencore
Në fillim të karrierës së tij Tukey punoi në zhvillimin e metodave statistikore për kompjuterë në Bell Labs ku shpiku termin "bit" në 1947.
Interesat e tij statistikore ishin të shumta dhe të ndryshme. Ai mbahet mend veçanërisht për zhvillimin e tij me James Cooley të algoritmit Cooley–Tukey FFT. Në vitin 1970, ai kontribuoi në mënyrë të konsiderueshme në atë që sot njihet si vlerësimi i thikëve - i quajtur gjithashtu Quenouille-Tukey jacknife. Ai prezantoi komplotin e kutisë në librin e tij të vitit 1977, "Analiza e të dhënave eksploruese".
Testi i diapazonit të Tukey, shpërndarja lambda e Tukey, testi i aditivitetit të Tukey, lema e Tukey dhe dritarja Tukey mbajnë të gjitha emrin e tij. Ai është gjithashtu krijuesi i disa metodave pak të njohura si linja trimean dhe mediane-mediane, një alternativë më e lehtë për regresionin linear.
Në vitin 1974, ai zhvilloi, me Jerome H. Friedman, konceptin e ndjekjes së projeksionit.