cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Familja Drako
Historia
Origjina e hershme e familjes Drakos është e pasigurt, por ata ndoshta e kanë marrë emrin e tyre nga një kryekomandant i hershëm i quajtur Drakos (përkth. dragua), i cili u bë paraardhësi i familjes. Dega kryesore e familjes jetonte në Suli ku ata ishin kryekomandantët e trashëguar të suliotëve që nga koha e Poulios Drakos në shekullin e 16-të, i cili luftoi përkrah Mërkur Buas. Pasardhësit e Poulios Drakos mbetën prijës të suliotëve gjatë shekujve në vijim dhe pasardhësi i tij Dimos Drakos ishte një kryekomandant i fuqishëm që hyri në ushtrinë ruse në prag të Revoltës së Orlovit. Djali i tij Georgios Drakos ishte një gjeneral kryesor i Luftës së Pavarësisë Greke në 1821. Pasardhësit e Georgios hynë në jetën politike të Mbretërisë së re të Greqisë dhe hynë në aleanca martese me shumë familje të tjera të fuqishme politike si familja Boçari.
Familja Bruti
Familja Bruti (italisht: Brutus) ishte një familje shqiptare mesjetare e cila filloi me Marko Brutin i lindur në 1285 i cili ishte signore i Durrësit.
Në 1361 ai njohu sundimin venedikas në qytet në këmbim të mbrojtjes kundër pushtimit turk. Familja priti shumë ushtarë dhe tregtarë. Antonio Bruti, (l. 1446), u martua me Oria Kastrioti, kushërira e Gjergj Kastrioti Skënderbeut. Antonio Bruti iku në Lezhë dhe lindi një djalë të quajtur Barnabi, i lindur në 1479, i cili më vonë u martua me Gioia Capelichio, pjesë e një prej familjeve më të vjetra shqiptare. Ata patën dy fëmijë, Antonio II Bruti (1515–1571) dhe Marco Bruti. Antonio II qëndroi në Ulqin dhe u martua me Maria Brunin, vajzën e Matteo Brunit, ish-feudalit të Shkodrës. Antonio II u ekzekutua me varje kur turqit pushtuan qytetin dhe e arrestuan. Djemtë e tij, Marco dhe Giacobbe, u kthyen në Koper pasi u vu një shpërblim për kokat e tyre. Në vitin 1560, Antonio Bruti dërgoi një peticion nga shtëpia e tij në Ulqin duke renditur shërbimet që kishte kryer. Ai gjithashtu përmend në 1556 se ka një mungesë serioze të drithit në Korfuz (pas ndalimit të eksporteve prej sulltanit). Në 1559, Luigi Moncenigo përmend familjen në një libër për familjet e Venedikut. Familja kishte katër kryepeshkopë; Pieter i Kotorrit (1588), Antonio i Ulqinit, Gaicomon i Novigradit, (1671–1679) dhe Agostin në Koper. Në vitin 1611, Alessandro Bruti përmendet në Capodistria. Agostino Kont de Bruti përmendet në Koper dhe Venecia dhe më vonë në shërbim të familjes Douda dhe Cornari në Venedik. Giovanni dhe Antonio Bruti, si dhe kapitenët Marco dhe Cristofor Bruti përmenden në një dokument që i referohet rihapjes së një katedrale me peshkopin e Novigradit Giacomo Bruti në 1735. Sipas Giuseppe Bonzo, përgjegjës për varrimin e Agostino Kont de Bruti, Antonio Bruti luftoi në luftën e Moresë kundër turqve në Korfuz, u kap, mbijetoi dhe më pas u kthye dhe u nderua me titullin e Shën Stefanit. Në vitin 1714, konti Barnabi Bruti urdhëroi që shtëpia e Brutit të ndërtohej në Koper. Kalaja u përfundua nga Giorgio Massari (1687–1766). Në vitin 1951, shtëpia u shndërrua në një bibliotekë publike.
Vendenisi
Vendenisi ose Vindenisi është një lokalitet arkeologjik i cili ndodhet në fshatin Gllamnik, pranë lumit Llap, në komunën e Podujevës, 25 km në veri të Prishtinës.
Historiku
Në literaturën antike përmendet si Vendenis (ndonjëherë Vindenis). Rëndësia e këtij lokaliteti që i takon periudhës romake (shekujt I-IV) dhe asaj të antikitetit të vonë (shekujt IV-VI), u dëshmua me rastin e gërmimeve arkeologjike të realizuara gjatë viteve 1980-86. Ndonëse gërmimet ishin mjaft modeste (u gërmuan gjithsej 534 m2 ose vetëm 2% e arealit), ato ndriçuan gjurmë të antikitetit romak ku vlen të theksohen zbulimet e veçanta siç është Mozaiku i Orfeut, unik në Ballkan dhe më gjerë. Mozaiku i Orfeut edhe në ditët e sotme gjendet në Muzeun Popullor të Beogradit dhe akoma nuk është kthyer në muzeun amë, në Muzeun e Kosovës.
Nga gjetjet më të rëndësishme në Vendenis vlen të veçohet një sarkofag tërësisht i punuar nga mermeri i bardhë (dim: 2,15 x 0,98 x 0,80 m) me çati dy ujore të stilizuar me katër akrotere në akse dhe e zbukuruar me stilin e luspave të peshkut. Supozohet se ky sarkofag bashkë me kapakun e saj peshon mbi 3 (tre) ton. Vendenisi dallohet nga lokalitetet tjera arkeologjike romake të zbuluara në Kosovë, sidomos tek ritet e varrimit biritual si me inhumacion ashtu dhe me djegie apo incernacion. Po ashtu janë gjetur edhe fragmente të shumta të enëve, poçe si dhe enë qelqi dhe një sasi e konsiderueshme e monedhave të periudhës perandorake romake. Vendenis ishte njëri nga stacionet kryesore rrugore që gjendej në trasenë e rrugës Via Lissus (Lezhë)- Naissus (Nish), dhe kjo e dëshmuar nga gjeografi grek Ptolomeu i shek. II, si dhe në hartën e famshme të Konrad Peuntingerit, shih Tabula Peutingeriane. Paraprakisht mendohet se Vendenis, ishte një stacion i rëndësishëm rrugor që lidhte para së gjithash Ulpianën, Therandën antike dhe Vicianën (Shih), me Ad Finesin - sot banja e Kurshumlisë, për të vazhduar në drejtim të Naissusit.
Nga të dhënat e mëparshme, si dhe nga incizimet gjeo-fizike, mendojmë se ky lokalitetit do të duhej të jetë i shtrirë në rreth 20 hektarë sipërfaqe. Ekipi i gjeofizikantëve dhe arkeologëve (gjermanë dhe kosovarë), gjatë realizimit të matjeve gjeofizike në arealin e paracaktuar, arriti të evidenton disa gjurmë të mirëfillta të strukturave të objekteve të ndërtuara nga materialet e gurit, tullave, tjegullave dhe llaçit. Studimet e kryera me magnetometër incizuan struktura të shumta të objekteve të ndryshme për banim por vlen të veçohet një objekt i veçantë me përmasa prej 150 x 150 m dhe me trashësi të mureve prej rreth 5m, që paraprakisht na indikon në gjurmë të një Castrumi garnizoni ushtarak romak. Me rëndësi të posaçme është gjetja e një fragmenti altari kushtuar DEAE DARD, çka dëshmon edhe për autonominë shpirtërore të popullatës autoktone. Një artefakt interesant i gjetur në Vendenis është edhe Venera e Vendenisit, një statujë e hyjneshës Venera.
Ali Këlcyra, aristokrati kuqezi
Ali Këlcyra, aristokrati kuqezi libër me autor Tanush Frashëri. Botuar në Tiranë nga "Çabej", në vitin 2005. Faqet e librit 264. ISBN 99927-33-60-8
Zuvdija Hoxhiq (Berisha)
200px|right
Zuvdi Hoxhiqi (Berisha) ka lindur në Guci, në vitin 1943. Ka kryer fakultetin e filologjisë në Prishtinë. Ka qenë zëvendës i drejtorit dhe kryeredaktorit të Qendrës “ INDOK” dhe i “ Tribunës” së Titogradit, zëvendës i redaktorit të “ Stvaranje”, kryetar i Këshillit drejtues të Qendrës për refugjatët e Malit të Zi.
Është nënkryetar i SUBNOR-it dhe antifashistëve të malit të Zi. Kryeredaktor i revistës “ Kodi”, redaktor i revistës “ Almanaku”. Është anëtar i Akademisë së Shkencave  dhe Arteve të Malit të Zi.
Magnetizimin
Kjo eshte wikipedi shty pete [1] per te hyre ne wikipedia per me shume informacion
Washington Stecanela Cerqueira
Kombëtarja
Për reprezentacionin brazilian ka luajtur 9 ndeshje.
Energjia e ripërtëritshme në Algjeri
Energjia e ripërtëritshme në Algjeri varion nga  hidroenergjia, energjia diellore dhe energjia me erë në Algjeri.
Lila Tretikov
Lila Tretikov, e lindur Olga (Lyalya ) Tretyakova (Ольга (Ляля) Третьяко́ва; 25 Januar viti 1978 në Moskë ) është një inxhinjere dhe menaxhere Ruse-Amerikane, e cila ishte ish drejtoresha ekzekutive e Fondacioni Wikimedia nga viti 2014 deri në vitin 2016.
Lindur në Moskë, ajo emigroi në Shtetet e Bashkuara kur ishte adoleshente dhe në vitin 1999 filloi të punojë si inxhiniere softuerike në Kaliforni, ku ka bashkëautorizuar disa patenta softuerësh dhe gjithashtu themeloi një kompani të marketingut të teknologjisë. Një specialiste në softuerin e ndërmarrjeve, ajo ishte zyrtarja kryesore e informacionit dhe zëvendëspresidente i inxhinierisë në SugarCRM Inc, përpara se të pasonte Sue Gardner në Fondacionin Wikimedia në 2014.
Jeta e hershme dhe edukimi
Tretikov është trashëgimtare ruse dhe suedeze. Babai i saj është një matematikan dhe nëna e saj ishte një regjisore. Pasi u zhvendos në qytetin e Nju Jorkut në moshën 15 vjeçare, mësoi anglisht, ndërsa punonte si kameriere dhe mori pjesë në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, por u largua para përfundimit të studimeve. Diplomat e saj ishin shkenca kompjuterike dhe arti, dhe ajo hulumtoi të mësuarit makinë.
Karriera
Në vitin 1999, Tretikov filloi karrierën e saj profesionale në Sun Microsystems, si inxhiniere në Aleancën Sun-Netscape, ku punoi në serverin Java. Ajo themeloi GrokDigital, një kompani e marketingut të teknologjisë, dhe më pas u emërua shefe e informimit dhe nënkryetare e inxhinierisë në SugarCRM Inc.
Në vitin 2012, ajo ishte fituesja e medaljes së bronztë të Stevie Awards në kategorinë për "Ekzekutivin femëror të vitit-Shërbimet afariste-11 deri në 2,500 punonjës-kompjuter dhe softuer". Ajo ka bashkëautorizuar disa patenta në hartimin e të dhënave inteligjente dhe aplikimet dinamike të gjuhës.
Tretikov u emërua drejtoreshë ekzekutive e Fondacionit Wikimedia në maj të vitit 2014 në vazhdim të Sue Gardner, dhe e mori postin më 1 qershor të vitit 2014. Ajo kishte redaktuar Wikipedia vetëm një herë para emërimit të saj.
Tretikov është gjithashtu në bordet e OpenEd dhe Rackspace dhe është këshilltare e bordit të koorporatës Zamurai.
Tretikov dha dorëheqjen nga Fondacioni Wikimedia, si rezultat i projektit kontradiktor të WMF-së për Njohjen e Motorit dhe mosmarrëveshjeve me stafin, dita e saj e fundit më 31 mars 2016 (pasuar nga Katherine Maher në mars 2016). Më 16 mars të vitit 2016, u bë me dije se Tretikov ishte ftuar nga Forumi Ekonomik Botëror për t'u bashkuar me komunitetin e saj "Lider të Rinj Globalë".
Omegle
Historia
Gjatë fundit të vitit 2019 dhe fillimit të 2020, Omegle kritikoi Partinë Komuniste Kineze dhe shprehu mbështetjen për protestat gjatë 2019–2020 në Hong Kong dhe shtoi një imazh të Flamurit Amerikan në faqen e parë me fjalët " Xi Jinping me siguri duket si Winnie the Pooh " mbi të.
Tyrbja e Isak Babës
Tyrbja e Isak Babës është një monument i trashëgimisë kulturore në Teqe, Lipjan, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër 110/83.
Devoll, Devoll : baballarët
Devoll, Devoll : baballarët poezi me autor Dritëro Agolli. Botuar në Tiranë nga SHBLSH, në vitin 1976. Faqe 56.
Familja Durazzo
parapamje|Stema Durazzo Familja Durazzo është një familje fisnike italiane me origjinë shqiptare e ardhur nga qyteti i Durrësit në Arbëri. Familja Durazzo ndihmoi Republikën e Gjenovës në zhvillimin e shumë qyteteve. Familja Durazzo i dha nëntë "Doge" qytetit të Gjenovas. Ende ekzistues, përfaqësuesit e kësaj familjeje jetojnë në Gjenova, Principatën e Monakos dhe Romë.
Banesa e Margarita Grameno
Banesa e Margarita Grameno është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Korçës, në qarkun e Korçës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "1886" më "10.06.1973".
Benjamin Bloom
Benjamin Bloom (21 shkurt 1913, Lansford, Pennsylvania – 13 shtator 1999, Chicago) psikolog amerikan i edukimit. Autor i taksonomisë së objektivave edukative e njohur ndryshe edhe si Taksonomia e Bloomit.
Biografia
Benjamin Bloom mësimet e para i morri në vendlindje, studimet për edukim (pedagogji) i kreu në Universitetin Shtetëror të Pensilvanisë ku edhe i vazhdoi studimet pasuniversitare dhe në vitin 1935 morri gradën akademike master. Studimet e doktoraturës dhe gradën akademike Ph.D. e morri në vitin 1942 në Universitetin e Çikagos. Punoi në departamentin e edukimit të Universitetit të Çikagos deri në vitin 1959. Në vitin 1956, Bloom redaktoi volumin e parë të Taksonomisë së Objektivave Arsimore: Klasifikimi i Qëllimeve Arsimore, i cili përshkruante një klasifikim të objektivave të mësimit që është bërë i njohur si taksonomia e Bloom-it. Ishte një nga sistemet e para që kategorizonte funksionimin kognitiv dhe i dha strukturë proceseve mendore të studentëve të talentuar. Ajo mbetet një element themelor dhe thelbësor brenda komunitetit arsimor siç dëshmohet në sondazhin e vitit 1981 "Shkrime të rëndësishme që kanë ndikuar në kurrikulën: 1906-81" nga Harold G. Shane dhe libri vjetor 1994 i Shoqatës Kombëtare për Studimin e Arsimit. Benjamin Bloom ka qenë shumë i rëndësishëm jo vetëm si psikolog por edhe në shkencat e edukimit.
Yari
parapamje|240px|Tre su yari të montuara në koshirae, duke përfshirë një me një kryqëzim asimetrik (hadome) Yari (槍) është termi për një tehe japoneze të prodhuar tradicionalisht (nihonto) në formën e një shtize, ose më saktë, shtizës me kokë të drejtë. Arti ushtarak i ushtrimit të yari quhet sōjutsu.
Historia
Yari i hershëm besohet të ketë qenë prej shtizash kineze. Këto hoko yari mendohet se janë nga periudha Nara (710–794). Ndërsa ata ishin të pranishëm në historinë e hershme të Japonisë, termi yari u shfaq për herë të parë në burime të shkruara në vitin 1334 dhe kjo lloj shtize nuk u bë e njohur deri në fund të shekullit të 15-të. Lufta origjinale e bushit nuk ishte një gjë për të zakonshmit; ishte një luftë e ritualizuar zakonisht midis dy luftëtarëve që do të sfidonin njeri-tjetrin përmes harkut të kuajve. Sidoqoftë, pushtimet në përpjekje Mongole të Japonisë në vitet 1274 dhe 1281 ndryshuan armët dhe luftën japoneze. Mongolët punësuan këmbësorë kinezë dhe koreanë që mbanin shtiza të gjata dhe luftuan në formacione të ngushta. Ata lëvizën në njësi të mëdha për të ndaluar kalorësinë. Armët pole (përfshirë naginata dhe yari) ishin me përdorim shumë më të madh ushtarak sesa shpatat, për shkak të arritjes së tyre dukshëm më të gjatë, peshës më të lehtë për gjatësi njësi (megjithëse në përgjithësi një armë pole do të ishte mjaft i rëndë), dhe aftësia e tyre e madhe shpuese. Shpatat në një situatë të plotë beteje u zhvendosën në statusin e urgjencës anësore nga periudhat Heian gjatë Muromachi. Rreth gjysmës së fundit të shekullit të 16-të, ashigaru duke mbajtur shtizë (nagae yari) me gjatësi 4.5 - 6.5 m u bënë forcat kryesore në ushtri. Ata formuan rreshta, të kombinuara me ushtarë që mbanin armë zjarri (tanegashima) dhe shtiza të shkurtra. Shtizëmbajtësit formuan një linjë dy ose tre rreshta dhe u trajnuan për të lëvizur pikat e tyre në unison nën komandë.
Weverson Leandro Oliveira Moura
Weverson Leandro Oliveira Moura (lindur më 12 Maj 1993) është një ish-futbollist brazilian.
Kombëtarja
Për reprezentacionin brazilian ka luajtur 1 ndeshje.
Yari
Përshkrimi
Yari karakterizohej nga një teh i drejtë dhe u bënë ishin bërë nga i njëjti çelik (tamahagane) me të cilin farkëtuan shpatat tradicionale japoneze dhe kokat e shigjetave dhe ishin shumë të qëndrueshme. Gjatë historisë u prodhuan shumë variacione të tehut të yarit të drejtë, shpesh me zgjatje në një teh qendror. Llojet e yari shpesh kishin një skaj (nakago) jashtëzakonisht të gjatë; në mënyrë tipike do të ishte më e gjatë se pjesa e mprehur e tehut. Skaji shtrihet në një pjesë të re të forcuar të dorezës (tachiuchi ose tachiuke) duke rezultuar në një bosht shumë të ngurtë duke e bërë gati të pamundur që thika të bie ose të shkëputet.
Boshti (nagaye ose ebu) erdhi në shumë gjatësi, gjerësi dhe forma të ndryshme; të bëra prej druri të ngurtë dhe të mbuluar në shirita me llak bambu, këto erdhën në seksion kryq ovale, të rrumbullakët ose poligonal. Këto nga ana e tyre shpesh ishin të mbështjella me unaza metalike ose tela (dogane), dhe bashkangjitur me një pompë metalike (ishizuki) në skajin e prapanicës. Boshtet e yari shpesh dekoroheshin me shtresa prej metali ose materialesh gjysëm të çmuar, si kunjat prej bronzi, llak, ose thekon e perlave. Një këllëf (saya) ishte gjithashtu pjesë e një yari të plotë.
Familja Niutta
Ata banonin në Potenza, rajoni i Bazilikatës, si dhe në Napoli në Kampania, rajone të Italisë Jugore. Familja emigroi nga Shqipëria në shekullin e 14-të së bashku me familje të tjera fisnike ndërsa Perandoria Osmane u zgjerua në të gjithë Ballkanin dhe u zhvendosën në Kalabri. Familjes iu dha titulli Dukë që nga viti 1722 dhe mbajti titullin Markez i Marescottit që nga viti 1719.
Ndër anëtarët më të rëndësishëm të familjes janë:
Hellfire Pass
thumb|240px|Një pjesë e Hellfire Pass Hellfire Pass është emri i një prerje hekurudhore në Hekurudhën e Birmanisë ("Hekurudha e Vdekjes") në Tajlandë e cila u ndërtua me punë të detyruar gjatë Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht nga të burgosurit e luftës Aleate. Pasimi shënohet për kushtet e vështira dhe humbjen e rëndë të jetës që pësuan punëtorët e saj gjatë ndërtimit.
Historia
Hellfire Pass në Kodra Tenasserim ishte një seksion veçanërisht i vështirë i linjës për t'u ndërtuar. Ishte prerja më e madhe në hekurudhë, e shoqëruar me largësinë e saj të përgjithshme dhe mungesën e mjeteve të duhura të ndërtimit gjatë ndërtimit. Një tunel do të ishte i mundur të ndërtohej në vend të një prerjeje, por kjo mund të ndërtohej vetëm në të dy skajet në çdo kohë, ndërsa prerja mund të ndërtohej në të gjitha pikat njëkohësisht përkundër përpjekjeve të tepërta të kërkuara nga robërit lufte. Robërit lufte australian, britanik, holandez dhe aleate të tjerë u kërkohej nga japonezët të punonin 18 orë në ditë për të përfunduar prerjet. Gjashtëdhjetë e nëntë burra u rrahën për vdekje nga rojet japoneze në gjashtë javët që u deshën për të ndërtuar prerjen, dhe shumë më tepër vdiqën nga kolera, dizenteria, uria dhe rraskapitja (Wigmore 568). Sidoqoftë, shumica e vdekjeve kanë ndodhur në mesin e punëtorëve që japonezët i joshin të vinin për të ndihmuar në ndërtimin e linjës me premtime të rreme për punë të mira. Këta punëtorë, kryesisht malazezë (kinezë, malajzë dhe tamilë nga Malajzia), vuajtën kryesisht të njëjtat me robërit lufte në duart e japonezëve. Japonezët nuk mbanin të dhëna për këto vdekje.
Hekurudha nuk u ndërtua kurrë në një nivel të qëndrueshmërisë dhe u bombardua shpesh nga Forcat Mbretërore Ajrore gjatë fushatës s Birmanisë. Pas luftës, e gjithë kjo pjesë ishte e mbyllur dhe linja tani është vetëm në shërbim midis Bangkok dhe Nam Tok Sai Yok Noi.
Ditën e sotëm
Nuk ka më asnjë tren që kalon në këtë shtrirje të linjës. Stacioni hekurudhor më i afërt është në Nam Tok Sai Yok Noi, ku trenat e Hekurudhës Shtetërore të Tajlandës mund të merren për një udhëtim mbi Whampo Viaduct dhe përtej urës mbi lumin Kwai në Kanchanaburi, i cili është qyteti më i afërt i madh dhe baza turistike. Vizitorët në muze zakonisht bazohen në Kanchanaburi.
Betejat e Shpuzës
Betejat e Shpuzës (sërbisht dhe malazisht: Битка спуза Bitka spuza) janë një seri betejash që ndodhën midis njësive të parregullta shqiptare-osmane të Shkodrës dhe forcave malazeze në vitet 1840, 1860 dhe 1877-78 në Shpuzë, Mali i Zi.
Fisi malazez Palabardhi (sllavisht: Bjelopavlići) përmendet se ka luftuar forcat otomane pranë Shpuzës. Në vitin 1789, gjatë fushatës otomane kundër Pjetrit I të Malit të Zi, forcat e Kara Mahmud Bushatlliu luftuan malazezët dhe u përforcuan me 30,000 ushtarë osmanë në zonën e Martiniçit, Shpuzë. Gjithsesi Bushatlliu humbi dhe u vra dhe malësitë e Bërdës të cilat u siguruan nga Mali i Zi. Në vitin 1840, Dasho Shkreli, së bashku me malësorët, luftuan forcat malazeze në kështjellën e Shpuzës.
Diplomatika
djathtas|parapamje| Faqja e parë e veprës De Re Diplomatica e Jean Mabillon (1681) Diplomatika  është një disiplinë studimore e përqendruar në analizën kritike të dokumenteve : veçanërisht, dokumentet historike. Ajo përqendrohet në konventat, protokollet dhe formulat që janë përdorur nga krijuesit e dokumenteve, duke i përdor këto për të rritur të kuptuarit e proceseve të krijimit të dokumenteve, transmetimit të informacionit dhe marrëdhënieve midis fakteve që dokumentet supozojnë t’i regjistrojnë.
Disiplina fillimisht u zhvillua si një mjet për studimin dhe përcaktimin e origjinalitetit të kartave zyrtare dhe diplomave të lëshuara nga kancelaritë mbretërore dhe papale. Më vonë u vlerësua që shumë nga të njëjtat parime themelore mund të zbatohen për lloje të tjera të dokumenteve zyrtare dhe instrumenteve ligjore, për dokumente jo zyrtare, siç janë letrat private, dhe, së fundmi, në metadata të regjistrave elektronikë.
Diplomatika është një nga shkencat ndihmëse të historisë. Nuk duhet të ngatërrohet me simotrën e saj, disiplinën e paleografisë. Në fakt, teknikat e saj kanë më shumë të përbashkëta me ato të disiplinave letrare të kritikës tekstuale dhe kritikës historike.
Veziri
parapamje|240px|Vula e [[Veziri i madh|Vezirit të Madh Osman]] Veziri (Arabisht: وزير‎, wazīr; Persisht: وزیر‎, vazīr) është një këshilltar apo ministër i rangut të lartë politik në lindjen e afërt. Kalifët abasid i dhanë titullin e vezirit një ministri që më parë quhej qatib (sekretar), i cili në fillim ishte thjesht një ndihmës, por më pas u bë përfaqësuesi dhe pasardhësi i dapir (shkrimtari ose sekretari zyrtar) i mbretërve sasanianë.
Në përdorimin modern, termi është përdorur për ministrat e qeverisë në pjesën më të madhe të Lindjes së Mesme dhe më gjerë.
Etimologjia
Ka mendime të ndryshme për origjinën e fjalës. Ndërsa disa argumentojnë se fjala vezir është me origjinë sasanide dhe për rrjedhojë persisht dhe më vonë u transferua në arabisht, të tjerë argumentojnë se fjala është me origjinë arabe, duke argumentuar se ajo përmendet në Kur'an dhe burimet e hadithit.
Beteja e Zhanicës
Beteja e Zhanicës (1879) (Bitka na Ržanici) u zhvillua në urën e lumit Zhanica në Mal të Zi, në vitin 1879 gjatë sundimit të mbretit Nikolla I të Malit të Zi, i cili kishte planifikuar një pushtim të territoreve osmane të banuara nga shqiptarët.
Përmbledhje
Synimet e Mbretit, me disa të tjerë, ishin që të pushtonin Shqipërinë e Veriut dhe të diskutonin planet me gjeneralin e tij Marko Miljanov mbi atë se si ta bënin këtë. Fjala iu dërgua shpejt shqiptarëve të Malësisë së Madhe. Marash Uçi udhëtoi në Çun Mula në Hot dhe i kërkoi atij që të thërriste udhëheqësit fisnorë të Hoti dhe Grudës në Kishën e Shën Joanit (Kisha e Shen Gjonit, në Hot), pa vonesë për një mbledhje të këshillit. Kur mbreti Nikolla I i Malit të Zi dhe ushtria e tij u ndalën në tokën shqiptare, të cilën e kishte marrë nga Kongresi i Berlinit, patrioti shqiptar Baca Kurti shtiu me pushkë nga një pikë ekstreme e Malësisë dhe ai dhe burrat e tjerë të Malësisë organizuan rezistencën ndaj Malit të Zi. Burrat vendosën të marrin armë për të mbrojtur tokën e tyre dhe të bënë Çun Mulën komandantin e tyre. Malësorët e Hotit dhe Grudës luftuan kundër forcave të Mark Milanit. Malazezët u mundën në urën e Zhanicës dhe Mark Milani u detyrua të tërhiqej. Princ Nikolla i Malit të Zi në Cetinë u informua për humbjen dhe u tha se forcat shqiptare po masin në kufi.
Korniza Evropiane e Kualifikimeve
Korniza Evropiane e Kualifikimeve (European Qualifications Framework) si një themel kryesor i mësimit gjatë gjithë jetës është një iniciativë e Bashkimit Evropian për identifikimin e kualifikimeve kombëtare në të gjitha vendet evropiane, të cilat fitohen ose arrihen përmes të gjitha formave të arsimit duke nisur nga arsimi fillor e deri te arsimi i lartë.
Korniza Evropiane e Kualifikimeve synon të lidh sistemet kombëtare të kualifikimeve të vendeve të ndryshme në një kornizë të përbashkët evropiane të referencës. Individët dhe punëdhënësit do të jenë në gjendje të përdorin Kornizën për të kuptuar dhe krahasuar më mirë nivelet e kualifikimeve të vendeve të ndryshme dhe sistemeve të ndryshme të arsimit dhe trajnimit.
Korniza Evropiane e Kualifikimeve përshkruan kualifikimet që fitohen kur një nxënës ose student përfundon një nivel të caktuar arsimor. Thelbi i Kornizës ka të bëjë me 8 (tetë) nivele referimi të cilat përcaktojnë atë që një nxënës ose student di, kupton dhe është në gjendje të bëjë në fund të procesit mësimor - 'rezultatet e të nxënit'. Nivelet e kualifikimeve kombëtare do të vendosen në një nga nivelet qendrore të referencës, duke filluar nga ato themelore (Niveli 1) deri te ai i avancuar (Niveli 8). Rezultatet e të nxënit ndahen në tre kategori: njohuri, aftësi dhe kompetenca. Kjo do të mundësojë një krahasim shumë më të lehtë midis kualifikimeve kombëtare dhe gjithashtu duhet të nënkuptojë që njerëzit nuk kanë pse të përsërisin mësimin e tyre nëse transferohen në një vend tjetër.
Energjia e ripërtëritshme në Argjentinë
thumb|Diga e Hidrocentralit Florentino Ameghino në Provincën Chubut Energjia e ripërtëritshme në Argjentinë varion nga energjia e biokarburanteve, biogazi, biomasa, gjeotermike, hidroelektrike, diellore dhe energjia me erë në Argjentinë.
Scatman John
parapamje|294x294px|Scatman John Jonathan Paul "John" Larkin është një aktor i shquar amerikanë.
Shërbimi shëndetësor në Devoll dhe punonjësit e shëndetësisë në vite
Shërbimi shëndetësor në Devoll dhe punonjësit e shëndetësisë në vite libër me autor Sinan Agolli dhe redaktor Kosta Nake. Botuar në Korçë nga Libraria "Kotti", në vitin 2013. Faqe 362.
Krerët e Malësis kundra invasionit Malazez
''"Pesë regjionet e Malësisë së Shkodrës: Hoti, Gruda, Kastrati, Shkrel dhe Kelmendi, të cilët janë të bashkuar me gjak, gjuhë, tokë, dogana dhe kanun, pesë fiset e Malit të Zi, Mirditës, Dukagjinit, Pukës dhe Kthelllës të cilët janë të besimit katolik dhe islamik, si dhe aspekti ekonomik, janë të lidhur me Vilajetin e Shkodrës, që përhapet në Kavajë, ku një pushtim malazez do të ishte një katastrofë për Malësinë. liria dhe progresi i shtetit shqiptar kundër sundimit turk.Ne kemi luftuar me malazezët kundër Turqisë, por kur panë synimet e malazezëve malazezë, ne i braktisëm. Malazezët, si sllavët e Ballkanit, gjatë gjithë kohës, gjatë me shekuj me radhë kanë kryer shumë mizori ndaj shqiptarëve në të dy katolikët dhe muslimanët ku kishat tona janë djegur, priftërinjtë tanë kanë vrarë, fëmijët tanë janë masakruar dhe kanë vjedhur të gjithë pasurinë e Shkodrës. armiqësia shekullore e sllavëve ballkanikë kundër shqiptarëve është në kulmin e saj. Jemi duke marrë leje që t'ju dërgojmë lutjen tonë Fuqive të Mëdha të Evropës, të cilat e kanë bërë të detyruar të kujdeset për lirinë dhe zhvillimin e Shqipërisë. Malësia është pra një pjesë e pandashme e trupit të Shqipërisë dhe çdo përpjekje për ta shkëputur atë nga trungu i Shqipërisë do të derdhë gjakun si në kohët e mëparshme ".
Xhamia e Mbretit
Xhamia e Mbretit e njohur edhe si Xhamia e Madhe ose Xhamia e Sulltan Mehmet Fatihut II është në rrugën “Nazim Gafurri”, oborri i saj është në formë trekëndëshi dhe kufizohet me tri rrugë, dy rrugët anësorë qojnë drejt tregut të gjelbër, ndërsa rruga në anën e kiblës në anë djathit shkon (qonë) drejt qendrës së tashmë të qytetit, ndërsa në anën e majtë drejt parkut “Gërmia”. Xhamia e Mbretit është një monument i trashëgimisë kulturore në Prishtinë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër 848/1953.
Historiku i xhamisë
Xhamia e Sulltan Mehmedit II (Fatihut) në Prishtinë, që njihet edhe si xhamia e madhe e Prishtinës, është ndërtuar me urdhër të Sulltan Mehmedit II në vitin 865 hixhri (1460/61), 8 vjet pas çlirimit të Stambollit. Mbishkrimi i xhamisë gjendet mbi derën e xhamisë, mbi një copë të bukur mermeri me ngjyrë të zezë e përbërë prej katër rreshtave.
Sulltan Mehmed Fatihu baba i pushtimeve
Gjatë kohës së sundimit të vet ndërtoi xhaminë dhe zhvilloi kulturën në Perandori. Besimtarëve iu dha qetësia shpirtëror, duke u ndërtuar kopshti i Xhennetit.
Këtë ai e kishte quajtur si më të mirën vepër të tij, duke e thënë datën e ndërtimit me këto fjalë : “Ixhmai nehari” (mbledhja ditore) viti 865 hixhri”. Nga mbishkrimi shihet se sulltan Mehmet Fatihu e ka ndërtuar këtë xhami në vitin 865 sipas hixhrit, që i përgjigjet vitit 1461 të erës sonë
Ndërtimi i Xhamisë
Ne realizimin e këtij objekti sakral si material ndërtimor konstruktiv është përdorur guri i latuar. Ndërkaq faqet e brendshme te mureve janë me tulla dhe të suvatuara. Sa u përket dekorimeve plastike, kjo është mjaft modeste, sado që ajo në një masë re vogël prezantohet në forme relievi të imët në minare si stalaktite në mihrab dhe në kapitole e shtylla te hajatit.
Xhamia është e ndërtuar sipas shkollës arkitektonike të Brusës. Xhamia është godine një hapësinore me kubenë me dimensione prej 14 m. Është ndërtuar me tulla nga brenda e me gurë të gdhendur nga jashtë. Xhamia “Sulltan Mehmet Fatih” (xhamia e madhe) është e ndërtuar në stilin e “Ullu Xhamisë” që gjendet në Bursa, është e stolisur shumë bukur, dhe është ndër projektet me bukuri të rrallë të kohës kur është ndërtuar. Xhamia është e ndërtuar me gurë të mëdhenj katrorë. Në mes ka kupolën kryesore në madhësi prej 13,50 m, kurse nga të katër anët gjinden kupolat me tre kënde.
Kupola kryesore dhe kupolat tjera mbulojnë këtë projekt madhështorë. Minarja e lartë, e hollë dhe e bukur është e ndërtuar gjithashtu prej gurëve. Kapaku i minares, kupola kryesore dhe tre kupolat e vegjël përpara janë të mbuluara me plumb. Sikurse xhamia po ashtu edhe minarja nuk janë të suvatuar. Maja e minares është e mbuluar me bronz. Kur shikohet minarja mund të vërehet se ballkoni dhe pjesa e epërme e minares është e rinovuar. Në xhami gjate viteve 1961 e 1962 u zhvilluan punimet në konservimin e tremes, ndërsa gjate viteve 1964 deri 1967 punime mjaft te ndërlikuara në sanimin e minares, kur u rrënua dhe u rimuros minarja mbi lartësinë prej 17 metrash.
Xhamia e Madhe përbehet nga këto pjese : salla e lutjeve (faljeve), hajati (portiku) dhe minarja.
Mahfili
Mbi derën e hyrjes gjendet mahfili nga druri i cili është pak i thellë në lartësi prej 3,50 m nga toka që mbahet nga 6 shtylla të drurit. Gjerësia e Mafilit është 2,55 m. Në mahfil hyhet nga dritarja e djathtë më anë të shkallëve. Shkallët janë brenda murit.
Mihrabi
Mihrabi i xhamisë është nga mermeri dhe është mjaft e zbukuruar. Mihrabi është ne vend të lartë dhe në harmoni me stolitë e xhamisë.
Mimberi
Edhe mimberi i xhamisë është një monumentale, është i ndërtuar sipas traditës dhe stilit osman. Minberi i xhamisë është i ndërtuar nga mermeri është mjaft i bukur. Tre qoshet e tij, bukuria e vendosje së tyre dëshmon për mjeshtërinë e ndërtimit.
Vëllai
Vëllai është djali kundrejt fëmijëve të tjerë të cilët zakonisht kanë prindër të njëjtë. Vëlla quhet edhe vëllai i gjetur i cili në fakt është vëlla vetëm nga nëna ose vetëm nga babai. Edhe pse termi zakonisht i referohet marrëdhënieve të cilat kanë vetëm lidhje gjaku (gjenetike), ai nganjëherë përdoret me dashuri për t'iu referuar edhe marrëdhënieve më të gjëra. Përdoret zakonisht për dy ose më shumë individë të lidhur gjenetikisht, edhe pse kjo nuk është rregull i domosdoshëm, pasi njëri nga vëllezërit dhe motrat mund të adoptohen nga prindërit e tyre. Në disa raste, disa njerëz i konsiderojnë miqtë e tyre më të afërt si vëllezër të tyre. Kjo ndodh për shkak se ekziston një besim dhe një ndjenjë e fortë mes tyre e cila i bashkon, gjë që në disa raste është madje edhe më e fortë se mes vëllezërve dhe motrave biologjike, të prindërve të njëjtë.
Xhamia e Mbretit
Mimberi
Hyrja e minberit është e stolisur me një kurorë të bukur. Në minber është i vendosur një dritare e vogël por mjaft e bukur. Tre qoshet janë të punuara me nga një rozetë. Minberi është i bojatisur me ngjyrë jeshile, por ka edhe disa ornomente të bukura që përshtaten me harmoninë e xhamisë, këtu duhet veçuar ornamentet që gjenden në dy anët e minberit. Minberi ka 10 shkallë ndërsa gjerësia e tij është 1,10 m.
Dritaret
Xhamia ka 37 dritare në madhësi të ndryshme. Dritaret janë të vendosura në katër nivele. Dritaret, e nivelit të parë të pos që janë më të mëdha brenda kanë kapakun e bukur nga druri. Në të katër anët xhamia ka nga dy dritare të tilla që do të thotë 8 sish. Ndërsa në dritaret e nivelit të dyte janë më të vogla dhe në tri anë ka nga tri dritare, ndërsa ana e hyrjes kryesore nuk ka këso dritare.
Dritaret e niveli të tretë janë më të vogla dhe në të katër anët ka nga 2 dritare, me të vetmin përjashtim që dritaret nga hyrja qendrore kanë formën e rrumbullakët. Punimet e kapakëve te dritareve të kibles janë shumë të bukura. Kurse kapakët e dritareve tjera edhe pse janë ndërruar janë të bukura.
Dritaret e niveli të katër janë ato të bazës së kupolës ku janë 12 dritare, që do të thotë se kubja qendrore e xhamisë është në bazën 12 këndesh.
Dera hyrëse
Dera e xhamisë është ndërtuar me pllaka të cilat në pjesën e epërme kanë formë të yllit 12 këndor. Sot dera e xhamisë është e ngjyrosur me ngjyrë jeshile. Dera e xhamisë hapet në dy anët.
Kupola qendrore
Kupola kryesore mbahet nga qoshet trekëndëshe dhe nuk është shumë e lartë. Gurët të cilët e rrethojnë kupolën i japin një bukuri tjetër xhamisë. Kupolat e pjesës së fundit të vendit të xhematit përbëhen nga pesë pjesë dhe janë tetë këndesh.
Hajati
Hajati (portiku) i xhamisë ka një zgjidhje tradicionale të këtyre ambienteve. Hajati mbulohet me tri kube të vogla ë njëjta. Kubet e hajatit janë në nivel më të ulët se kubeja kryesore dhe me dinamiken e me kontrastet e tyre ndikojnë në vlerën estetike të objektit. Kubetë janë të mbuluara me mbulese të plumbit
Minarja
Si pjese e pandare dhe me rëndësi është edhe minarja, e cila zakonisht është në vend të djathtë re sallës se lutjeve. Minarja si pjesë konstruktive-arkitektonike dhe funksionale veçohet për poligonalitetin dhe elegancën e saj. Si element i minares është edhe sherifja e cila shërben për kryerjen e ceremonive të caktuara fetare : thirrja e ezanit. Minarja shumë këndshe shpreh tendencën e hollësisë maksimale. Hyrja për në minaret është jashtë xhamisë, Minarja e xhamie është e lartë 120 shkallë, kurse në lartësi është shtathollë. Maja e minares është e mbuluar me bronz. parapamje|Pamja e minares në prapavi të hamamit të madh.
Vlerat artistike të xhamisë arti në kupolë
Brendia është e dekoruar me ornamentikë bimorë. Duke marrë parasysh dimensionet (14,14 m x 14.14 m), konstruksionin, realizimin dhe elementet dekorative sëbashku me kohën e ndërtimit, kjo xhami është një ndër objektet më të rëndësishme dhe më të vlefshme të periudhës osmane ndër ne.
Ilustrimet në kupolat e hajatit
Brendësia e dritareve në pjesën jugore është e zbukuruar me shkrime të bukura. Në pjesën jugore dritaret e epërme janë ne formë gjysmë harku dhe xhamat i kanë ne forme trëndafili.
Në saje të elementeve konstruktive, formës arkitektonike, proporcioneve dhe vlerës estetike të objektit, kjo xhami bënë pjesë në rendin e ndërtimeve me të vjetra të realizimeve arkitektonike të konfesionit islam jo vetëm në Prishtinë e në Kosovë, por edhe më gjerë.
Gjendja e xhamisë sot
Me gjithë që xhamia “Sulltan Mehmet-Fatih” është një ndër monumentet e rralla të trashëgimisë islame jo vetëm në vendin tonë por edhe më gjerë, si për kah aspekti historik, ashtu edhe nga ana arkitektonike dhe artistike, edhe pse xhamia prej kohësh është shpallur si objekt monumental i mbrojtur Instituti Kombëtar për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës, xhamia sot gjendet në një situatë shumë të rëndë, e për këtë kanë ndikuar shumë faktorë:
Dëmtimi i xhamisë
Të gjithë këta faktor kane ndikuar që xhamia sot të jetë në një gjende të vështirë madje shtyllat që mbajnë kupolat e hajatit kanë lëvizur për disa centimetra dhe rrezikojnë që në një të ardhme të afërt të bien, ndërsa në kupolën qendrore në disa vende depërtojnë të reshurat atmosferike gjë që rrezikojnë stabilitetin e saj. Në gjendje të vështirë është edhe pjesa e poshtme e minares ngase pjesa e sipërme është restauruar në vitet e 60 të shekullit të shkuar. Në gjendje hiq më të mirë nuk është as ana e jashtme e kbiles se xhamisë e cila i nënshtrohet një atakimi të rëndë nga rruga-trotuari që kalon rreth xhamisë. Këtu xhamia atakohet nga të reshurat atmosferike që bien në trotuarin e çimentuar dhe nga mjetet me tonazh të madh të cilat atakojnë sidomos murin rreth tokës gjë që vërehet shumë qartë.
Edhe brendia e xhamisë lenë shumë për të dëshiruar, është bërë elektrifikimi jo adekuat me harminë e xhamisë, për çudi janë hequr kandilat dhe janë zëvendësuar me një të ashtuquajtur llambstmodern, ndërsa tash së fundi megjithëqë objekt i mesjetë dhe objekt monumental në dy anët e xhamisë janë vendosur klimatizues modern. Duhet thënë edhe këtë se edhe anës artistike të xhamisë nuk i është kushtuar kujdes meritor në shumë raste është dëmtuar duke vendosur në murin e xhamisë levha dhe gjëra të ndryshme. Ajo që bie në sy për të keq është se brenda xhamisë me të hyrë në anën e majtë tash e sa kohë është improvizuar një dhomë me material druri, kjo dhe veprime që përmendem më lartë mendoj se nuk duhet toleruar në një objekt monument.
Por, në përfundim duhet thënë se disa veprime që janë bërë në xhami janë të riparueshëm por duhet shtuar kujdesi institucional që xhamia sa më parë të restaurohet dhe të trajtohen sipas norma adekuate si objekt i rëndësi së veçantë, si objekt kulture që në vete ngërthen vlera të çmuara nga e kaluar jonë.
Devoll-Shqipëri V.1 : Sprovë, panoramë
Devoll-Shqipëri V.1 : Sprovë, panoramë libër me autor Luan Kalana dhe redaktor Kosta Nake. Botuar në Korçë nga Libraria "Kotti" në vitin 2013. Faqe 284.
Stupa (arkitekturë)
Një stupa (nga sanskritishtja स्तूप, "pirg, mal"; në gjuhën pali - thūpa, cetiya; në kinezisht - 窣堵坡 (Sūdǔpō); në japonisht - 舎利塔 (Sharitō); koreanisht Soldopha; mongolisht Суварга (Suvarga); në gjuhën sinhala dagoba; në gjuhën tibetiane མཆོད་རྟེན་ (chöten); në tajlandisht สถูป, เจดีย์ (s̄t̄hūp, cedīy̒); në vietnamisht Phù đồ) është një strukturë si kodrinë ose gjysëm-sferike që mban reliket (śarīra – zakonisht mbetjet e murgjëve budistë bhikkhu ose bhikkhuni) dhe të përdorura si një vend meditimi. Në Tajlandë janë të njohura edhe si chedi.
Përshkrimi dhe historia
Stupat e kanë zanafillën nga tumat para-budiste në të cilat, në pozicion të ulur, varroseshin śramaṇat të quajtura chaitya. Pas parinirvana-s së Budës, mbetjet e tij u dogjën (kremuan) dhe hiri u nda dhe u varros nën tetë tuma me dy tuma të tjera që mbyllnin hirnoren (urna) dhe thëngjijtë. Dëshmitë më të hershme arkeologjike për praninë e stupave budiste datojnë nga shekulli i IV p.e.s. në Indi. Shkrimet budiste pohojnë se stupat u ndërtuan të paktën një shekull më herët. Ka gjasa që përpara kësaj kohe, stupat të ndërtoheshin me materiale jo rezistente si druri ose madje thjeshtë si kodër-varre, rreth të cilave dihet pak, veçanërisht pasi nuk ka qenë e mundur të identifikoheshin dhjetë monumentet zanafillore. Megjithatë, disa stupa më të vona, si në Sarnath dhe Sanchi, duket se ishin zbukurimet të tumave të hershme. Dëshmitë më të hershme të stupave monastike datojnë që nga shekulli i II p.e.s.. Këto janë stupa që u ndërtuan brenda komplekseve monastike budiste. Këto stupa kopjonin stupat më të vjetra të bëra me tulla të pjekura dhe dru në gurë. Sanchi, Sarnathi, Amaravathi dhe Bharhuti janë shembujt të stupave që ishin prej guri që imitonin pjesët e mëhershme prej druri. Stupa u stërhollua me përhapjen e Budizmit në vendet e tjera aziatike duke u bërë, për shembull në Tibet chörten dhe pagoda në Azinë Lindore. Pagoda ka forma të larmishme që përfshijnë edhe stile në formë kambane dhe piramidale. Në kontekstin perëndimor, nuk ka një dallim të qartë midis stupës dhe pagodës. Në përgjithësi, megjithatë, "stupa" përdoret për një strukturë budiste të Indisë ose të Azisë Jug-lindore ndërsa "pagoda" i referohet një ndërtese në Azinë Lindore që mund të ketë funksion laik. Stupat u ndërtuan në Sri Lanka menjëherë pas Devanampiya Tissas së Anuradhapuras të konvertuar në budist. Stupa e parë që u ndërtua ishte Thuparamaya. Më vonë, shumë të tjera u ndërtuan përgjatë viteve, disa si Jetavanaramaya në Anuradhapura që është një nga strukturat më të larta të botës së lashtë.
Stupa të shquara
Dëshmitë më të hershme arkeologjike për praninë e stupave budiste datojnë nga fundi i shekullit të IV p.e.s. në Indi, Sanchi, Sarnathi, Amaravathi dhe Bharhuti janë disa nga stupat më të vjetra të njohura. Stupa më e lartë në botë është Phra Pathommachedi në provincën Nakhon Pathom në Tajlandë, në një lartësi prej 120.5 metrash Lugina e Swatit bujt një nga stupat e ruajtura më mirë në Shingardar afër Ghalegayt dhe një tjetër stupa gjendet afër Barikotit dhe Dharmarajika në Taxila të Pakistanit. Distrikti Swat është një vend i vogël me një numër të madh stupash të lashta. Në Sri Lanka, qyteti i lashtë i Anuradhapuras përfshin disa nga stupat më të larta, më të lashta dhe të ruajtura më mirë në botë, si Ruëanëelisaya. Stupat më të stërholluara janë ato të shekullit të VIII të Borobudurit në Java të Indonezisë. Tarraca e sipërme e rrumbullakët me radhë stupash në formë kambane përmanin imazhe budiste që simbolizonin Arūpajhānan, sferën e pa-formësisë. Vetë stupa kryesore është e zbrazët, duke simbolizuar përsosmërinë e plotë të ndriçimit. Ajo është pjesa kurorëzuese e monumentit, ndërsa baza është një strukturë piramidale e përpunuar me galeri të zbukuruara me baso-relieve të skenave të marra nga tekstet budiste që paraqesin jetën e Siddharta Gautama Budës. Arkitektura unide dhe domethënëse e Borobudurit është shpallur trashëgimi botërore nga UNESCO si tempulli më i madh budist në botë dhe një nga më madhështorët,
Tipet e stupave
Të ndërtuara për një larmi arsyesh, stupat budiste janë klasifikuar në bazë të formës dhe funksionit të tyre në pesë tipe:
Simbolizmi
"Forma e stupës përfaqëson Budën, të kurorëzuar dhe të ulur në një posturë medituese mbi një fron luanor. Kurora e tij është majëza e kullës; koka e tij është katrori në bazën e majëzës; trupi i tij është forma e vazos; këmbët e tij janë katër shkallët e tarracës së poshtme; dhe baza është froni i tij".
Pesë elementet e dlira
Megjithëse të pa përshkruara në ndonjë tekst tibetian mbi simbolizmin e stupas, stupa mund të përfaqësoi edhe pesë elementet e dlira:
Ndërtimi
Për të ndërtuar një stupa, është e nevojshme ceremonia e kalimit nga një mësues budist (Lama). Se çfarë lloj stupe të ndërtohet në një zonë të caktuar vendoset bashkarisht me musuesin që asiston në ndërtim. Disa herë tipi i stupës së zgjedhur është i lidhur drejtëpërdrejtë me ngjarjet që kanë marr udhë në zonë.
Treasury
Të gjitha stupat përmbajnë një thesar të mbushur me objekte të ndryshme. Një pjesë e madhe e thesarit mbushet me oferta stupash të vogla kushtimore prej balte të quajtura tsatsas në gjuhën tibetiane. Krijimi i tipeve të ndryshme të tsatsa-ve është një ceremoni më vete. Në këto stupa të vogla balte futen mantra të shkruara në letër dhe të rrotulluara në rrotulla të holla. Duke mbushur thesarin, vendoset një shtresë tsa-tsash dhe hapësira e zbrazët e mbetur mbushet me rërë të thatë. Në sipërfaqen e re që shfaqet krijohet një tjetër shtresë, deri sa e gjithë hapësira e një thesari të jetë plotë. Numri i tsatsave është i varur nga madhësia si e thesarit ashtu dhe e tsatsave, pasi ai duhet të mbushet plotësisht. Për shembull, Stupa Kalachakra në Spanjën jugore ka afërsisht 14,000 tsatsa në brendësi. Në thesar vendosen gjithashtu edhe xhevahire dhe objekte të tjera të çmuara, megjithatë nuk është e nevojshme që xhevahiret të jenë të shtrenjta, pasi vlera simbolike konsiderohet më e rëndësishme sesa vlera monetare. Besohet se sa më shumë objekte të vendosen në stupa, më e fortë do të jetë energjia e stupës.
Stupat tibetiane
Në Budizmin Tibetian ka tetë lloje të ndryshme stupash, secila e lidhur me ngjarje të rëndësishme në jetën e Siddharta Gautamas.
E njohur edhe si "Stupa e Zambakëve të grumbulluar" ose "Lindja e Sugata Stupas", kjo stupa i referohet lindjes së Siddharta Gautamas të quajtur Buda. "Në lindje Buda kreu shtatë hapa në secilin nga katër drejtimet" (Lindja, Jugu, Perëndimi dhe Veriu). Në çdo drejtim lulëzuan zambakët, duke simbolizuar brahmavihara-t: dashurinë, dhembshurinë, gëzimin dhe përmbajtjen. Katër hapat e bazës së stupës janë rrethore dhe janë të dekoruara me dizajne petalesh zambaku. Me raste ndërtohen shtatë hapat e zambakëve të grumbulluar. Këto i referohen shtatë hapave të para të Budës.
Njihet edhe si Stupa e Nënshtrimit të Mara-s dhe simbolizon arritjen e ndriçimit në moshën 35-vjeçare nga Siddharta Gautama nën pemën bodhi në Bodh Gaya, ku ai nënshtroi joshjet e botës dhe sulmet e shfaqura në formën e Maras.
Njihet gjithashtu edhe si Stupa e Shumë Portave. Pas arritjes së ndriçimit, u dha mësim ndjekësve të tij të parë në një park drerësh afër Sarnathit. Seria e dyerve në çdo anë të hapave përfaqësojnë mësimet e para: Katër të Vërtetat Fisnike, Gjashtë Pāramitāt, Rruga e Tetë-fishtë Fisnike dhe Dymbëdhjetë Nidānat.
Në moshën 42 vjeçare, Buda e kaloi një verë i tërhequr në Parajsën Tushita, ku nëna e tij ishte rilindur. Në mënyrë që ti shpërblente mirësinë e saj ai i mësoi dharman rimishërimit të saj. Banorët vendorë ndërtuan një stupa si kjo në Sankassa në mënyrë që të përkujtonin këtë ngjarje. Kjo stupa është e karakterizuar nga prania e një projeksioni në çdo krahë që përmban një shkallë të trefishtë.
E njohur gjithashtu edhe si Stupa e Zaptimit të Tirthika-ve. Kjo stupa i referohet mrekullive të ndryshme të realizuara nga Buda kur ishte 50 vjeç. Legjenda tregon se ai i mposhti marat dhe heretikët duke i sfiduar ata në debate intelektuale dhe gjithashtu duke kryer mrekulli. Kjo stupa u ngrit nga mbretëria Lichavi për të përkujtuar këtë ngjarje.
Kjo stupa përkujton zgjidhjen nga Buda të një debati midis sangha-ve. Një stupa në këtë dizajn u ndërtua në mbretërinë e Magadhas, ku ndodhi ripajtimi. Ajo ka katër shkallë tetë-këndore me faqe të barabarta.
Kjo stupa përkujton zgjatjen e sukseshme nga Buda të jetës së tij me tre muaj. Ajo ka vetëm tre hapa, që janë rrethore dhe të pazbukuruara.
Kjo stupa i referohet vdekjes së Gautama Budës, në moshën 80 vjeçare. Ajo simbolizon përthithjen e plotë të Budës në gjendjen më të lartë të mendjes. Ajo është në formë kambane dhe zakonisht është e pa zbukuruar.
Lloji i nëntë i stupës është Stupa Kalachakra, simbolizmi i të cilës nuk është i lidhur me ngjarje të jetës së Budës, por me simbolizmin e Kalachakra Tantras, e krijuar për të mbrojtur kundër energjive negative.
Zé Sérgio
Zé Sérgio (lindur më 8 Mars 1957) është një ish-futbollist brazilian.
Kombëtarja
Për reprezentacionin brazilian ka luajtur 25 ndeshje.
Adanalı
Adanalı është serial me regji të Adnan Güler. Seriali për herë të parë u publikua më 7 nëntor 2008, ndërsa epizodi i fundit u publikua më 7 nëntor 2010. Seriali ka pasur 3 sezone me 79 epizoda.
Energjia e ripërtëritshme në Armeni
thumb|Parku eolik Lori 1 në Provincën Lori Energjia e ripërtëritshme në Armeni varion nga energjia gjeotermike, hidroelectrike, diellore dhe energjia e erës në Armeni.
Lufta e Bukovikut
Beteja e Bukovikut 1817 ishte pjesë e një serie beteje që ndodhën midis forcave të Malit të Zi dhe parregullsive otomane shqiptare nga Rugova në Bukovik, Beranë, në vitin 1817.
Historia
Nuk dihet shumë nga burimet shqiptare përveç se Sali Jaha, bimbash i forcave shqiptare, udhëhoqi forcat e tij kundër forcave malazeze. Supozohet se shqiptarët humbën.
Motër
Motër ose Motra është vajza kundrejt fëmijëve të tjerë me prindër të njëjtë ose me baba a me nënë të njëjtë. Edhe pse termi zakonisht i referohet marrëdhënieve të cilat kanë vetëm lidhje gjaku ose gjenetike (biologjike), njëjtë si edhe fjala vëlla, nganjëherë përdoret me dashuri për t'iu referuar edhe marrëdhënieve më të gjëra. Përdoret zakonisht për dy ose më shumë individë të gjinisë femërore me lidhje gjenetike, edhe pse kjo nuk është rregull i domosdoshëm, pasi njëra nga motërat ose vëllezërit mund të adoptohen nga prindërit e tyre.
Ky Devoll që mërmërit : përsiatje
Ky Devoll që mërmërit : përsiatje libër me autor Kosta Nake dhe redaktor Pëllumb Agolli. Botuar në Korçë nga Libraria "Kotti", në vitin 2015. Faqet e librit 238.
Devoll-Shqipëri V.2 : Përjetime
Devoll-Shqipëri V.2 : Përjetime libër me autor Luan Kalana dhe redaktor Kosta Nake. Botuar në Korçë nga Libraria "Kotti" në vitin 2014. Faqe 314.