cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islami dhe shkenca
Studiuesit myslimanë kanë zhvilluar një spektër pikëpamjesh mbi shkencën brenda kontekstit të Islamit. Kurani dhe Islami lejojnë shumë interpretime kur bëhet fjalë për shkencën. Shkencëtarët e qytetërimit mysliman mesjetar (p.sh. Ibn el-Hejthem) kontribuan në zbulimet e reja të shkencës. Nga shekulli i tetë deri në shekullin e pesëmbëdhjetë, matematikanët dhe astronomët myslimanë e çuan më tej zhvillimin e pothuajse të gjitha fushave të matematikës. Në të njëjtën kohë, janë ngritur shqetësime për mungesën e shkrim-leximit shkencor në pjesë të botës moderne myslimane. parapamje|Punoni në [[Observatori i Stambollit i Takiudinit|observatoriumi i Taqi al-Din]]
Muhsin Yazıcıoğlu
Biografia
Ai studioi në Şarkışla prej shkollës fillore deri në gjimnaz pasi ai u arsimua në Fakultetin e Mjekësisë Veterinare në Universitetin e Ankaras. Ai ishte anëtar i Ujqërit gri që luftonin për fashizmin gjatë viteve 1970. Pas grushtit të shtetit turk 1980, ai u arrestua për të qenë një nga udhëheqësit e Ujqërve gri. Ai qëndroi për 7 vjet burg. Pas viteve të burgimit, ai u lirua në vitin 1987 duke u pastruar nga fajësia. Në vitet në vijim, ai u përfshi në politikë nën Partinë e Lëvizjes Nacionaliste. Në vitin 1991, ai dhe disa nga shokët e tij lanë këtë lëvizje dhe krijuan një parti të re politike islame të quajtur Partia e Unitetit Madh vitin e ardhshëm.
Vdekja
Yazıcıoğlu vdiq më 25 mars 2009, në një aksident helikopteri në krahinën jug-lindore të Kahramanmarashit, pas një tubimi politik atje në rrugën për tubimin e ardhshëm në Jozgat vetëm katër ditë përpara zgjedhjeve lokale. Mijëra njerëz u bashkuan me ceremoninë e tij të varrimit në Xhaminë Koxhatepe në Ankara.
1952 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1952 në Republikën e Shqipërisë.
Islami dhe shkenca
Përveç kontributeve të myslimanëve në matematikë, astronomi, mjekësi, optikë, kimi dhe filozofi natyrore, disa kanë argumentuar një lidhje shumë të ndryshme midis fesë islame dhe disiplinës së shkencës. Disa shkrimtarë myslimanë kanë pohuar se Kurani ka bërë deklarata paraprake rreth fenomeneve shkencore që më vonë u konfirmuan nga kërkimet shkencore për shembull në lidhje me strukturën e embrionit, sistemin diellor dhe zhvillimin e universit.
Terminologjia
Shkenca shpesh përkufizohet si kërkimi i njohjes dhe të kuptuarit të botës natyrore dhe shoqërore duke ndjekur një metodologji sistematike të bazuar në prova. Ai është një sistem përvetësimi i njohurive i bazuar në empirizëm, eksperimentim dhe natyralizëm metodologjik, si dhe në grupin e organizuar të njohurive që qeniet njerëzore kanë marrë nga një kërkim i tillë. Shkencëtarët pohojnë se hetimi shkencor duhet t'i përmbahet metodës shkencore, një proces për vlerësimin e njohurive empirike që shpjegon ngjarjet e vëzhgueshme pa iu drejtuar nocioneve të mbinatyrshme.
Sipas Toby Huff, nuk ka asnjë fjalë të vërtetë për shkencën në arabisht (gjuha e Islamit) siç përcaktohet zakonisht në anglisht dhe gjuhë të tjera. Në arabisht, "shkencë" mund të nënkuptojë thjesht forma të ndryshme të dijes. Kjo pikëpamje është kritikuar nga studiues të tjerë. Për shembull, sipas Muzaffar Iqbal, kuadri i kërkimit të Huff-it "bazohet në modelin sintetik të Robert Mertonit, i cili nuk kishte përdorur asnjë burim apo koncept islamik që kishte të bënte me teorinë e dijes ose organizimin shoqëror". Çdo degë e shkencës ka emrin e vet, por të gjitha degët e shkencës kanë një parashtesë të përbashkët, ilm. Për shembull, fizika përkthehet më fjalë për fjalë nga arabishtja si "shkenca e natyrës", علم الطبيعة ‘ilm aṭ-ṭabī‘a; aritmetika si "shkenca e llogarive" علم الحساب ilm al-hisab. Studimi fetar i Islamit (përmes shkencave islame si shpjegimi kuranor, studimet e hadithit, etj.) quhet العلم الديني "shkenca e fesë" (al-ilm ad-dinniy), duke përdorur të njëjtën fjalë për shkencën si "shkenca e natyrës". Sipas fjalorit Hans Wehr të Arabishtes, ndërsa علم’ ilm përkufizohet si "dije, mësim" etj. Fjala për "shkencë" është forma e shumësit علوم’ ulūm. (Kështu, për shembull, Fakulteti i Shkencave i Universitetit Egjiptian është fjalë për fjalë "Fakulteti i Shkencave ...")
Historia
Një nga rrëfimet më të hershme të përdorimit të shkencës në botën islame është gjatë shekujve të tetë dhe të gjashtëmbëdhjetë, i njohur si Epoka e Artë Islame. Njihet gjithashtu si "shkenca arabe" për shkak të shumicës së teksteve që janë përkthyer nga greqishtja në arabisht. Lëvizja masive e përkthimit, që ndodhi në shekullin e nëntë, lejoi integrimin e shkencës në botën islame. Mësimet nga grekët tani u përkthyen dhe njohuritë e tyre shkencore tani u përcollën në botën arabe. Pavarësisht këtyre termave, jo të gjithë shkencëtarët gjatë kësaj periudhe ishin myslimanë ose arabë, pasi kishte një numër shkencëtarësh të shquar jo-arabë (më së shumti persianë), si dhe disa shkencëtarë jomyslimanë, të cilët kontribuan në studimet shkencore në botën myslimane. Lëvizja masive e përkthimit në shekullin e nëntë lejoi integrimin e shkencës në botën islame.
Një sërë studiuesish modernë si Fielding H. Garrison, Sultan Bashir Mahmood, Hossein Nasr e konsiderojnë shkencën moderne dhe metodën shkencore të jetë frymëzuar shumë nga shkencëtarët myslimanë të cilët prezantuan një qasje moderne empirike, eksperimentale dhe sasiore ndaj kërkimit shkencor. Disa përparime të bëra nga astronomët, gjeografët dhe matematikanët myslimanë mesjetarë u motivuan nga problemet e paraqitura në shkrimet e shenjta islame, të tilla si zhvillimi i algjebrës nga el-Khuarizmi (rreth 780–850) për të zgjidhur ligjet e trashëgimisë islame, dhe zhvillimet. në astronomi, gjeografi, gjeometri sferike dhe trigonometri sferike për të përcaktuar drejtimin e Kiblës, kohët e namazeve dhe datat e kalendarit islam. Këto studime të reja të matematikës dhe shkencës do të lejonin që bota islame të kalonte përpara pjesës tjetër të botës. Me këto frymëzime në punë, matematikanët dhe astronomët myslimanë kontribuan në mënyrë të konsiderueshme në zhvillimin pothuajse në çdo fushë të matematikës midis tetë dhe astronomëve. shekulli i pesëmbëdhjetë”.
Fahredin er-Razi (1149–1209), duke u marrë me konceptin e tij të fizikës dhe botës fizike në Matalib-in e tij, diskuton kozmologjinë islame, kritikon nocionin aristotelian të qendrës së Tokës brenda universit dhe "eksploron nocionin e ekzistenca e një multiversi në kontekstin e komentimit të tij”, bazuar në ajetin kuranor, “I gjithë lavdërimi i takon Zotit, Zotit të botëve”. Ai ngre pyetjen nëse termi "botë" në këtë varg i referohet "botëve të shumëfishta brenda këtij universi të vetëm ose kozmosit, ose shumë universeve të tjera ose një multiversi përtej këtij universi të njohur." Në bazë të këtij ajeti, ai argumenton se Zoti ka krijuar më shumë se "një mijë botë (alfa alfi 'awalim) përtej kësaj bote në mënyrë që secila prej atyre botëve të jetë më e madhe dhe më masive se kjo botë, si dhe të ketë të ngjashme e asaj që ka kjo botë." Mbështetja e Ali Kushçu (1403–1474) për rrotullimin e Tokës dhe refuzimi i tij i kozmologjisë aristoteliane (e cila mbron një Tokë të palëvizshme) u motivua nga kundërshtimi fetar ndaj Aristotelit nga teologët islamikë ortodoksë, si al-Ghazali.
Sipas shumë historianëve, shkenca në qytetërimin mysliman lulëzoi gjatë Mesjetës, por filloi të bjerë në njëfarë kohe rreth shekujve 14 deri në shekujt 16. Të paktën disa studiues fajësojnë për këtë "ngritjen e një fraksioni klerik që ngriu të njëjtën shkencë dhe thau përparimin e saj". Shembuj të konflikteve me interpretimet mbizotëruese të Islamit dhe shkencës - ose të paktën frytet e shkencës - përfshijnë më pas prishjen e observatorit të madh të Kostandinopojës të Taqi al-Din në Galata, "të krahasueshëm në pajisjet e tij teknike dhe personelin e tij të specializuar me atë të bashkëkohësit të tij të famshëm., astronomi danez Tycho Brahe." Por ndërsa observatori i Brahe "hapi rrugën për një zhvillim të ri të madh të shkencës astronomike", ai i Taqi al-Din u shkatërrua nga një skuadër jeniçerësh, "me urdhër të sulltanit, me rekomandimin e kryemyftiut", diku pas vitit 1577 të e.s..
Shkenca dhe praktika fetare
Historikisht janë aplikuar metoda shkencore për të gjetur zgjidhje për nevojat teknike të ritualeve fetare islame, që është një karakteristikë e Islamit që e dallon atë nga fetë e tjera. Këto konsiderata rituale përfshijnë një kalendar hënor, përcaktimin e kohërave të lutjes bazuar në pozicionin e diellit dhe një drejtim lutjeje të vendosur në një vend të caktuar. Metodat shkencore janë zbatuar edhe në ligjet islame që rregullojnë shpërndarjen e trashëgimisë dhe në artet dekorative islame. Disa nga këto probleme u trajtuan nga shkencëtarët mesjetarë të botës islame dhe studiuesit e ligjit islam. Ndonëse këto dy grupe në përgjithësi përdornin metoda të ndryshme, ka pak prova për polemika serioze mes tyre për këto tema, me përjashtim të kritikave të bëra nga studiuesit fetarë ndaj metodave të astronomisë për shkak të lidhjes së saj me astrologjinë.
Laureatët myslimanë të Nobelit
Që nga viti 2018, tre shkencëtarë myslimanë kanë fituar një çmim Nobel për shkencën (Abdus Salam nga Pakistani në fizikë, Ahmed Zewail nga Egjipti dhe Aziz Sancar nga Turqia në Kimi). Sipas Mustafa Akyol, mungesa relative e laureatëve myslimanë të Nobelit në shkenca për frymë mund t'i atribuohet interpretimeve më të fshehta të fesë sesa në epokën e artë të zbulimit dhe zhvillimit islam, kur shoqëria dhe intelektualët islamikë ishin më të hapur ndaj ideve të huaja.
Ahmed Zewail i cili fitoi Çmimin Nobel në Kimi dhe njihet si babai i femtokimisë tha se "Nuk ka asgjë themelore në Islam kundër shkencës."
Muhsin Yazıcıoğlu
Teoritë rreth aksidentit
Pas rrëzimit të helikopterit, gazetari Ismail Güneş, i cili ishte një nga udhëtarët, thirri numrin e shërbimit të urgjencës turke 112 dhe ishte në gjendje të fliste me dispeçer në mënyrë të qartë. Ai shpjegoi se si helikopteri ra në një mënyrë që bëri që disa njerëz të besonin se përplasja ishte më shumë një vrasje sesa aksident. Sipas autopsisë së Ismail Güneş, mjekra e tij u thye pas rrëzimit, duke sugjeruar se ai nuk do të kishte qenë në gjendje të fliste me dispeçerin. Vendasit dhe ushtarët kërkuan kufomat për 48 orë derisa trupat u gjetën.
Burri i shtëpisë
Përmbajtja e filmit
Burri i shtëpisë është film dramë për një grua e cila vendos të bëhej burrneshë për të qenë një mama e denjë për nipin e saj jetim.
Muhsin Yazıcıoğlu
Teoritë rreth aksidentit
Një revistë turke e quajtur Aksiyon gjithashtu botoi një skedar të veçantë mbi gjakun e të ndjerit se kishte monoksid karboni para se helikopteri ra. Sipas Köksal Akpınar, u provua se vlerat e monoksidit të karbonit në gjakun e pilotit Kaya İstekte dhe gazetarit İsmail Güneş ishin shumë më të larta kur helikopteri po binte.
Ka një kasetë që ilustron rreshterin Aydın Özsıcak duke çmontuar GPS-në e helikopterit. Ky kasetë u mohua nga kryeministri atëherë-turk Rexhep Taip Erdoan. Megjithatë, pas grushtit ushtarak të dështuar në vitin 2016, Presidenti Erdoan botoi videon qëkur Aydin Özsikov ishte një nga rreshterët që u përpoqën t'i japin fund Erdoganit gjatë grushtit të shtetit. Sot, arsyeja për aksidentin ende mbetet një mister.
Ëndrra blu
Ëndrra blu, roman me autor Ymer Çela. Botuar në Tiranë nga "Dritan", në vitin 2008. Libri ka 396 faqe.
Aillant-sur-Tholon
Aillant-sur-Tholon është një komunë në Francë. Aillant-sur-Tholon bën pjesë në departamentin Yonne të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 1475 banorë dhe sipërfaqe prej 18.2 km².
Eva, ... në jetën e Kelit
Eva, ... në jetën e Kelit, roman me autor Ndue K. Gaspri. Botuar në Lezhë nga "Gjergj Fishta", në vitin 2008. Libri ka 235 faqe.
1951 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1951 në Republikën e Shqipërisë.
Creixell
Creixell është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Tarragonès, të provincës Tarragona, në Komunitetin Katalonia. Creixell ka 3319 banorë (2010), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 10.46 km2.
Eksodi 1990 i shqiptarëve në Evropë
2 korrik 1990 është një nga ngjarjet më të rëndësishme historike në Shqipëri. Kjo datë përbën një pikë kthese në rrjedhën e ngjarjeve dhe ardhjen e pluralizmit në vitet '90. Me rënien e diktaturës komuniste në vendet e tjera të lindjes, edhe regjimi komunist në Shqipëri filloi të jepte shenjat e para të rënies së saj.
2 korriku i vitit 1990 konsiderohet si moment historik i quajtur si eksod i madh i shqiptarëve, i cili i dha goditjen fillestare të regjimit të Byrosë Politike në Shqipëri. Qindra e mijëra shqiptarë mësynë drejt dyerve të ambasadave të huaja në Tiranë të cilat iu hapën atyre portën drejt lirisë së munguar.
Historia
Me erën e ndryshimeve dhe rënien e diktaturës komuniste në vendet e lindjes, edhe Shqipëria nuk mund të qëndronte pas. Në një Shqipëri të varfër e të rrënuar ekonomikisht, njerëzit shkuan drejt dyerve të ambasadave në Tiranë më 2 korrik 1990 në kërkim të një jete më të mirë dhe lirisë së mendimit e të fjalës.
Toges
Toges është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Toges ka një popullsi prej 97 banorë dhe sipërfaqe 3.44 km², me një dendësi prej 28 banor/km².
Lidhje të jashtme
Toges Toges
6 : Vdekjet e gjeneralit
6 : Vdekjet e gjeneralit, roman me autor Fatmir Alimani. Botuar në Tiranë nga "Onufri", në vitin 2007. Libri ka 1008 faqe.
Fustignac
Fustignac (Ocitanisht: Hustinhac ; Shqip: Hustinjaku) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme në Francën jugperëndimore.
Lawrence, Indiana
Lawrence është qytet në Qarkun Marion, Indiana, Shtetet e Bashkuara. Është një nga katër "qytetet të përjashtuar" në Qarkun Marion. Popullsia ishte 46,001 sipas regjistrimit më 2010.
Klimatologjia
Sipas Klasifikimit të klimës Köppen, Lawrence ka klimë subtropikale të lagësht. Klima karakterizohet me verëra të nxehta dhe dimëra të ftohta.
Banvou
Banvou është një komunë në Francë. Banvou bën pjesë në departamentin Orne të rajonit Basse-Normandie. Komuna ka një popullsi prej 619 banorë dhe sipërfaqe 12.98 km².
Stereo MCs
Referime
parapamje|Stereo MCs ne koncert në Orange Music Experience Festival, Haifa 2005 MCs stereo janë një grup britanik i kategorisë hop hip dhe dance elektronike, i formuar në Clapham, Londër, në vitin 1985. Grupi i vlerësua në kategorinë Top 20 në ShBA me këngën e tyre "Connected". Pasi publikuan tetë albume për Island Records, K7, Graffiti Records dhe Pias, ata krijuan etiketën Connected.<rehttp://www.kompakt.fm/blog/gu4XIIhOKKZgf>
Beaumont-la-Ferrière
Beaumont-la-Ferrière është një komunë në Francë. Beaumont-la-Ferrière bën pjesë në departamentin Nièvre të rajonit Bourgogne. Komuna ka një popullsi prej 137 banorë dhe sipërfaqe 28.13 km².
Donneville
Donneville (Ocitanisht: Dònevila ; Shqip: Donvila) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme në Francën jugperëndimore.
Rrugës (film)
Përmbajtja e filmit
Tridhjetë e pesë vjeçari Adi po shkon në shtëpi pas punës. Gjatë rrugës ai vëren një makinë që është përfshirë në një aksident, kështu që ai ndalet për të ndihmuar. Meqenëse bateria e telefonit të Adit ka mbaruar dhe ai nuk mund të thërrasë për ndihmë, Adi duhet të çojë çiftin e plagosur brenda makinës në spital. Gjatë rrugës për atje, gruaja e re vdes dhe burri ikën me vrap. Adi mbetet në makinë, vetëm me trupin e vajzës.
Jingisukan
parapamje|240px|Jingisukan Jingisukan (ジンギスカン, "Xhingis Han") është një pjatë japoneze me mish deleje e pjekur në skarë, e përgatitur në një tigan metalik konveks ose në skarë tjetër. Pjata është veçanërisht e popullarizuar në ishullin verior të Hokkaidō dhe në Kinë.
Etimologjia
Sipas thashethemeve, emri i gjellës vjen nga besimi popullor në Japoninë e paraluftës se qengji ishte një mish popullor në mesin e ushtarëve mongole, dhe fonti sipërfaqësor konkav përfaqëson thundrat e ushtarëve që ata gjoja përdorën për gatim. Ekziston një mosmarrëveshje për origjinën e gjellës; kandidatët përfshijnë Tokjo, Zaō Onsen, and Tōno. Restoranti i parë kushtuar Jingisukan ishte një Jingisu-Sō (成 吉思 荘? "Shtëpia e Xhingisit") që u hap në Tokjo në vitin 1936.
1950 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1950 në Republikën e Shqipërisë.
Kisha e Shën Kollit (Vuno)
Kisha e Shën Kollit në Vuno, një fshat në Himarë në rrethin e Vlorës, Shqipëri, është një kishë e ndërtuar në shekullin e XVI, që nuk bën pjesë në Listën zyrtare të Monumenteve të mbrojtuar nga shteti në Shqipëri.
Histori
Kisha u ndërtua në shekullin XVI prej disa familjesh, mes të cilave, familja Ndrenika dhe familja Anagnosti, prej të cilave rrjedhin përkatësisht aktori Robert Ndrenika dhe regjisori Dhimitër Anagnosti. Kisha ishte ruajtur në formën e saj më të mirë deri në vitin 1967. Në këtë vit, Këshilli Komunist i Fshatit i hoqi kësaj kishe çatinë për t’i shfrytëzuar tjegullat e saj për një stallë lopësh aty pranë, dhe qe ne 1967 e deri ne 2018 kisha ka 51 vjet e zbuluar, pa çati, e pa kurrfarë mirëmbajtjeje. Kisha ka marrë edhe një anim në pjesën veri-jugore të saj si pasojë e ndërhyrjes së papërgjegjshme nga Bashkia e Himarës në 2011 për shtrimin e një ujësjellësi, që ka dëmtuar strukturën e ndërtesës.
Afër ditës... : ( një përpjekje për të ruajtur kujtesën)
Afër ditës... : ( një përpjekje për të ruajtur kujtesën), roman nga Elda Kallupi. Botuar në Tiranë nga "Egnatia", në vitin 2007. Libri ka 78 faqe.
Bram Cohen
Bram Cohen (i lindur më 12 tetor 1975) është një programues amerikan kompjuteri, i njohur kryesisht si autor i protokollit peer-to-peer (P2P) BitTorrent, si dhe i programit të parë i kategorisë file sharing që përdor protokollin, i njohur gjithashtu si BitTorrent. Ai është bashkë-themelues i CodeCon, organizator i takimit të San Francisco Bay Area P2P-hackers, si dhe bashkë-autor i Codeville.
Ailleux
Ailleux është një komunë në Francë. Ailleux bën pjesë në departamentin Loire të rajonit Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 148 banorë dhe sipërfaqe prej 9.31 km².
Kabllo e Kategorisë 6
Kabllo e Kategorisë 6 (Kat 6) është një kabllo e standardizuar e çifteve të përdredhura për Ethernet dhe shtresa të tjera fizike të rrjetit që është e përputhshme me standardet e kabllove të kategorisë 5/5e dhe të kategorisë 3.
Fatlume Popovci
Fatlume Popovci - është emri i artit i një këngëtares shqiptar nga Pristina.
Kabllo e Kategorisë 6
Ndërsa kablloja e kategorisë 6 ka një gjatësi maksimale të reduktuar prej 55 metrash kur përdoret për 10GBASE-T, kablloja e Kategorisë 6A karakterizohet në 500MHz dhe ka përmirësuar karakteristikat e ndërlidhjes së huaj, duke lejuar që 10GBASE-T të përdoret për të njëjtën distancë maksimale prej 100 metrash si variantet e mëparëshme të Ethernetit.
Historia
Kat 6, një dizajn me çifte të përdredhura të pambrojtura (UTP), u shfaq si një avancim i UTP Cat 5e dhe u zyrtarizua në vitin 2001. Dizajni i Kat 6 kërkonte saktësi më të rreptë në prodhim, gjë që mundësoi zvogëlimin e zhurmës dhe ndërlidhjes, duke përmirësuar kështu performancën. Shoqata e Industrisë së Telekomunikacionit (TIA) publikoi Kat 6 në qershor 2002.
Banyuls-dels-Aspres
Banyuls-dels-Aspres është një komunë në Francë. Banyuls-dels-Aspres bën pjesë në departamentin Pyrénées-Orientales të rajonit Languedoc-Roussillon. Komuna ka një popullsi prej 1237 banorë dhe sipërfaqe 10.53 km².
Sulltanesha Kosem
parapamje|kosem Sulltan|291x291px Kosem Sulltan (1589-1651) e njohur në fillimet e saj edhe si Sulltanesha Mahpejker, ishte sulltanesha më e fuqishme e historisë së Perandorisë Osmane dhe nëna e 3 sulltanëve. Ajo fitoi reputacion gjatë sundimit të Sulltan Ahmeti I si konkubina e preferuar e tij dhe më vonë gruaja e tij legale. Që atëherë Kosem ndikonte në politikat e perandorisë duke u bërë edhe këshilltarja e sulltanit. Sulltanesha Kosem ishte nënë sulltaneshë gjatë regjimit të 3 sulltanëve, Murati IV, Ibrahimi dhe nipit të saj sulltan Mehmeti IV. Sulltanesha Kosem ishte e para grua që kishte të drejtë legjitime të merrte vendime në emer të padishahut, në rolin e regjentes, si fillim nga 1623-1632 në epoken e Muratit IV dhe pastaj nga 1648-1651 në epoken e Mehmetit IV.Sulltanesha kosem gjithashtu kishte miratuar urdherin per vrasjen e sulltan ibrahimit(djalit te saj me te vogel)duke ngjitur keshtu ne fron nipin e saj mehmedin.Aju u be regjentja e fronit gjate sulltanatit te mehmetit nipit te saj per disa vjet derisa nena sulltaneshë e mehmedit nxiti nje revolte kunder (shtetit brenda shtetit)qe kosemi kishte krijuar.Me kete revolte sulltanesha turhan nena e mehmedit donte te vendoste sundimin e vetem te djalit te saj por ushtaret e nevrikosur dhe te etur per lufte vrane dhe sulltaneshe kosemin.E cila kjo shenoi fundin e nenes se madhe te perandorise osmane,regjentes se fronit te dy padishahve,sulltaneshes se pare te sulltan ahmedit i dhe gruan ilegale te tij.
Vitet e para të jetës
Sulltanesha Kosem lindi në një ishull të Greqisë që quhet Qefalonia. Ajo ishte vajza e një prifti ortodoks te quajtur Enzo. Emri i saj i fëmijërisë ishte Anastasia. Anastasia ishte nje vajze e brishte,e bukur dhe e ndrojtur.Kishte sy kafe te theksuar,nje lekure te brishte dhe te bardhe si dhe ishte nje vajze shum zgjuar.Kur vendi i saj u sulmua nga osmanet ajo u mor nga familja e saj dhe u dergua si skllave ne perandorine osmane.Agallaret e oborrit mbreteror e diktuan shum shpejtë bukurin e saj,shkathtesin e saj,mprehtesin dhe buhtesin njekohëesisht qe ajo kishte keshtu qe e derguan ate tek sulltan ahmedi i.Kur anastasia takoi per herë të parë sulltan ahmedin ishte vetëm 15 vjeq(aq sa sulltani).Ajo u be e preferuera e sulltanit ku dhe sulltanesha safije i dha asaj emrin mahpejker por kur ajo ndryshoi fenë e saj nga katolike ne islame sulltan ahmedi e quajti ate kosem (udhehqëse).Ku dhe gjate diteve te fundit te jetes se tij sulltan ahmedi kreu martesen e tij me kosemin dhe e beri ate gruan e tij ilegale
Jeta si sulltanesha e preferuar e sulltanit
parapamje|majtas|426x426px|Qësem Sulltana Hanëm me femi Kur Sulltanesha Kosem atëherë me emrin Anastasia erdhi në haremin e Sulltan Ahmetit I, fillimisht Sulltanesha Safije i vëndosi emrin Mahpejqer. Ajo ishte e ndrojtur, e sinqertë dhe nuk ishte përballur kurrë me intrigat dhe jeten e sarajeve. E mërzitur nga kjo, Anastasia tentoi disa herë të arratisej deri kur u takua me sulltan Ahmetin. Ajo mendonte se sulltani ishte një burrë i vjetër që do ta përdorte si konkubinë dhe nuk e dinte se djali qe ajo filloi të dashuronte ishte vetë Sulltan Ahmeti. Anastasia apo Mahpejqer mbajti këtë emer deri kur Sulltan Ahmeti i vëndosi emrin Kosem, që do të thotë "udhëheqëse". Këtë emer Ahmeti ia vëndosi sepse ishte Kosem ajo që e shpëtoi atë kur ai u sëmur nga sëmundja e lisë dhe askush nuk e mendonte se do të shpëtonte. Në 1605 ajo lindi djalin e saj të parë dhe djalin e dytë të sulltanit, Mehmetin, duke u bërë kështu sulltaneshë e Perandorisë Osmane. Duke këshilluar Sulltan Ahmetin ajo filloi të ndikonte në politikat e perandorisë dhe jo vetëm, Sulltanesha Kosem bënte bamirësi dhe dëgjonte hallet e popullit dhe u bë kështu një sulltaneshë shumë e dashur nga populli. Fuqia e saj nuk mbeti me kaq, me një zgjuarsi që e karakterizonte, Sulltanesha Kosem arriti të rrisë influencën e saj në ushtri dhe në këshill, kjo bëri që fjala e saj të dëgjohej më shumë. Ajo "fitoi" luftën me kundërshtaren e saj të betuar Sulltaneshën Safije, duke e dërguar këtë të fundit në sarajet e vjetra për shumë vite.
Me 1617 Sulltan Ahmeti vdiç duke i lënë amanet Sulltaneshës Kosem fëmijët. Kjo e fundit për të ruajtur fëmijët e saj, ndryshoi ligjin 300 vjeçar të trashëgimisë duke i dhënë të drejten e fronit pasardhësit më të madh në moshë. Si rrjellojë, ishte princ Mustafai që u bë sulltan dhe jo djali i madh Sulltan Ahmetit princ Osmani. Sulltan Mustafai I vuante nga paqëndrueshmeria mendore dhe ishte një sulltan kukull i cili drejtohej nga nëna e tij Sulltanesha Halime dhe veziri i dytë Davut Pasha. Sulltaneshë Halime për të treguar forcen e saj urdhëroi syrgjenosjen e Sulltaneshës Kosem në sarajet e vjetra dhe vrasjen e të gjithë princave, Osmanit, Mehmetit, Muratit, Bajazitit, Kasemit dhe Ibrahimit. Kjo gjë nuk ndodhi pasi Sulltanesha
Kosem me mbështetjen e këshillit dhe jeniçerëve e ndaloi. Syrgjenosja e saj në sarajet e vjetra zgjati vetëm 3 mua pasi ajo do të rrëzonte Sulltan Mustafain I nga froni në 1618 për të vëndosur djalin e Sulltan Ahmetit princ Omanin, i cili u bë Sulltan Osmani II. Mosmarrëveshjet me Osmanin II filluan kur ky i fundit vrau vëllain e tij dhe djalin e Sulltaneshës Kosem princ Mehmetin. Sulltanati i Osmanit II do të zgjaste vetëm 4 vjet sepse ky i fundit do të rrëzohej nga jeniçerët me komplot nga Sulltanesha Halime për të vëndosur përsëri Sulltan Mustafain I. Regjimi i dytë i tij zgjati 1 vit e gjysëm me Sulltaneshën Kosem që në 1623 rrëzoi përfundimisht Sulltan Mustafain I nga froni dhe e mbylli në dhomen e izoluar. Ajo vëndosi në fron djalin e saj të dytë Sulltan Muratin IV që ishte vetëm 11 vjeç dhe u bë për herë të parë në historinë e Perandorisë Osmane një sulltaneshë që kishte të drejtë legjitime për të marrë vendime, në rolin e regjencës.
Në kinematografi
Një film serial turk nga kompania Tims Production për jetën e Sulltaneshës Kosem i titulluar Muhteşem Yüzyil: Kösem. Në rolin e Anastasia, vajzës greke është Anastasia Tsilimpiou, në rolin e të preferuares së sulltanit është Beren Saat dhe në rolin e nënës sulltaneshë Nurgül Yeşilçay.
Qarku Calvi
Qarku Calvi është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Haute-Corse.
Komunat
Komunat e qarkut Calvi janë:
Cox, Alicante
Cox, Alicante është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Vega Baja del Segura, të provincës Alicante, në Komunitetin e Valencias. Cox, Alicante ka 6642 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 16.6 km2.
Golgota e dashurisë
Golgota e dashurisë, roman me autor Shefqet Gjana. Botuar në Tiranë nga "Geer", në vitin 2008. Libri ka 118 faqe.
Gargas, Haute-Garonne
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Gargas (Shqip: Gargasi) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme në Francën jugperëndimore.
1949 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1949 në Republikën e Shqipërisë.
Pirenejtë Atlantikë
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Pyrenees-Atlantiques (Ocitanisht Gaskon : Pirenèus Atlantics ; Baskisht: Pirinio Atlantikoak ) është një departament në cepin jugperëndimor të Francës dhe në rajonin e Akuitanisë së Re. I emërtuar sipas vargmalit malor të Pirenejve dhe Oqeanit Atlantik, ai mbulon Vendin Bask Francez dhe Bearnën. Prefektura e tij është Pau. Në vitin 2019, ai kishte një popullsi prej 682,621.
Historia
I quajtur fillimisht Basses-Pyrénées, është një nga 83 departamentet e para të Francës të krijuara gjatë Revolucionit Francez, më 4 mars 1790. Ai u krijua nga pjesë që i përkisnin ish-provincës më të madhe të Guyenne dhe Gaskonisë, si dhe Béarn - Navarrës (ende, të paktën nominalisht, Mbretëria e Navarrës), që do të thotë provincat baske të Navarrës së Poshtme, Laburdit, Bajonës (të shkëputura disa vite më parë nga Laburdi) dhe Sulës, si dhe Béarnit. majtas|parapamje| Vendi Bask Francez (ana perëndimore) dhe Béarn (ana lindore) Dizajni administrativ i vitit 1790 solli fundin e institucioneve dhe ligjeve vendase. Të gjithë përfaqësuesit e pronave baske nga Laburdi kundërshtuan haptazi strukturën e re administrative pasi ajo shtypte institucionet dhe ligjet e tyre. Përfaqësuesit e Navarrës së Poshtme refuzuan të votonin në Paris me arsyetimin se nuk ishin pjesë e Mbretërisë së Francës; ata të Sulës votuan kundër. Vëllezërit Garat, që përfaqësonin Laburdin, votuan përfundimisht po, duke menduar se kjo do t'u jepte atyre një zë në vendimet e ardhshme politike.
Më 10 tetor 1969, Pirenejtë e Poshtëm u riemërtua Pirenejtë-Atlantikë.
Qytetet kryesore
Komuna më e populluar është Pau, prefektura. Që nga viti 2019, ka 11 komuna me më shumë se 10,000 banorë:
Demografia
Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:
Zonat urbane
Pirenejtë-Atlantikë, një departament kufitar, ka kultivuar një sërë lidhjesh ekonomike dhe kulturore me Spanjën.
Ekzistojnë dy përqendrime urbane në lindje dhe perëndim të departamentit: Pau, i cili ka 145,000 banorë dhe 344,000 punëtorë në zonën vendore; dhe Bajonë-Anglet-Biarritz e cila ka 166,400 banorë dhe 235,000 punëtorë në zonën lokale.
Turizmi
Departamenti është i njohur për industrinë turistike:
Kultura
Pjesët e departamentit që ishin pjesë e Gyjenës dhe Gaskonisë, si dhe Béarnit, kanë një kulturë të ndikuar shumë nga baskët, por qartësisht identitete të ndryshme.
Si varianti bearnez i Gaskonit ashtu edhe gjuha baske janë vendase në rajon në rrethet e tyre përkatëse. Gaskoni nga ana tjetër është një dialekt i ocitanishtes, dikur gjuha kryesore e Francës jugore. Është më e lidhur me katalanishten sesa me frëngjishten. Baskishtja është një gjuhë e izoluar, që nuk lidhet me ndonjë gjuhë të njohur. Sot, frëngjishtja, gjuha e vetme zyrtare e Republikës Franceze, është gjuha amtare mbizotëruese dhe flitet pothuajse nga të gjithë banorët.
Pirenejtë-Atlantikë është gjithashtu shtëpia e një numri skuadrash sportive profesionale, duke përfshirë klubet e futbollit të unionit të rugbit Aviron Bayonnais, Biarritz Olympique dhe Section Paloise ; klubi i basketbollit Élan Béarnais Pau-Orthez ; dhe shoqata e klubit të futbollit Pau FC.
Çmimi i Madh i Paut, një garë automobilistike e mbajtur për herë të parë në 1901, ka pritur Kampionatin Botëror të Makinave Turistike, Formulën Britanike Tre, Serinë e Formula 3 Euro dhe Kampionatin Evropian të Formulës 3 të FIA-s.
Politika
Pirenejtë-Atlantikë është një bastion i Lëvizjes Demokratike centriste (MoDem). Themeluesi dhe presidenti i saj, François Bayrou, ka shërbyer si kryebashkiak i Paut që nga viti 2014.
Heraldika
Stema e Pirenejve-Atlantikë kombinon ato të katër provincave tradicionale:
Tirana 100 km
Përmbajtja e filmit
Për Marinë, jeta e mirë mbaron kur Stefan, një biznesmen i martuar që u kujdes për të, vdes papritur. Pasi familja e tij armiqësore dhe të ashtuquajturit miq të saj i kthejnë shpinën asaj, Maria vendos të kthehet në vendlindje, një fshat i vogël në Prrenjas të largët. Kur kthehet në shtëpi, ajo shpejt zbulon se asgjë nuk ka ndryshuar në vendin e mjeruar deri më tani nga ambiciet e saj të jetës. E tmerruar, ajo vendos të marrë autobusin përsëri për në kryeqytetin, Tiranën, 100 km larg. Ky realitet i ri prish pritshmërite e saj. Tani, ajo duhet të marrë një vendim midis krenarisë dhe prosperitetit të saj. Ky film i përket kategorisë së dramës dhe është realizuar në 2018.
Çapkënët e Kaninës
Çapkënët e Kaninës, roman për fëmijë me autor Renaldo Meta. Botuar në Fier nga "Ymeraj", në vitin 2008. Libri ka 126 faqe.
Lançon
Lançon është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Lançon ka një popullsi prej 36 banorë dhe sipërfaqe 8.24 km², me një dendësi prej 4 banor/km².
Grand Theft Auto
parapamje|300x300px|Logos e Serive të Grand Theft Auto Grand Theft Auto (GTA) është një seri lojërash aksion-aventure të krijuara nga David Jones dhe Mike Dailly. Titujt e mëvonshëm u zhvilluan nën mbikëqyrjen e vëllezërve Dan dhe Sam Houser, Leslie Benzies dhe Aaron Garbut. Ai është zhvilluar kryesisht nga shtëpia britanike e zhvillimit Rockstar North (dikur DMA Design), dhe është publikuar nga kompania e saj mëmë, Rockstar Games. Emri i serisë i referohet termit "grand theft auto", i përdorur në Shtetet e Bashkuara për vjedhjen e automjeteve motorike.
Lasanje
parapamje|240px|Lasanje e bërë me mish Lasanje janë një lloj makaronash të gjera, të sheshta, ndoshta një nga llojet më të vjetra të makaronave.
Lasanja është gjithashtu një pjatë italiane e përbërë nga shtresa të grumbulluara të kësaj makarona të sheshtë duke alternuar me mbushje të tilla si ragù (mish terren dhe salcë tomatesh) dhe perime të tjera, djathë (të cilat mund të përfshijnë ricotta dhe parmesan), dhe erëza të tilla si hudhra, rigoni dhe borziloku. Pjata mund të jetë e mbushur me djathë mozzarella të shkrirë. Në mënyrë tipike, makaronat e gatuara grumbullohen me përbërësit e tjerë dhe më pas piqen në furrë.
Origjina
Lasanja e ka origjinën në Itali gjatë Mesjetës dhe tradicionalisht i janë atribuar qytetit të Napolit. Receta e parë e regjistruar u vendos në Liber de Coquina (Libri i Gatimit). Kishte vetëm një ngjashmëri të vogël me formën e mëvonshme tradicionale të lasanjës, që paraqet një brumë të fermentuar të rrafshuar në fleta të hollë (lasanja), të zier, të spërkatur me djathë dhe erëza, dhe më pas të hahet me një shkop të vogël të theksuar. Recetat e shkruara në shekullin pas Liber de Coquina rekomanduan zierjen e makaronave në supën e pulës dhe mbushjen e saj me djathë dhe yndyrë pule. Në një recetë të përshtatur për agjërimin e Kreshmës, rekomandoheshin arrat.
Ritual në errësirë
'Ritual në errësirë' (titulli në anglisht: Ritual in the Dark) është një film i animuar me metrazh të shkurtër nga Ermir Destani.
Garac, Francë
Garac (Shqip: Garaku ) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme në Francën jugperëndimore.
Xhufi
Xhufi, roman me autor Ramadan Pasmaçiu. Botuar në Tiranë nga "Drier", në vitin 2002. Libri ka (V. 1), me 120 faqe.
(V. 2), me 140 faqe.
Ebu Talib ibn Abdylmutalib
Ebu Talib ibn Abdylmutalib (arabisht: أَبُو طَالِب بن عَبْد ٱلْمُطَّلِب ʾAbū Ṭālib ibn ʿAbd al-Muṭṭalib; rr. 535 – 619) ishte udhëheqësi i Benu Hashim, një klan i fisit Kurejsh. Ai ishte xhaxhai i profetit islam Muhamed dhe babai i Aliut.
Jeta e hershme
Ebu Talibi lindi në qytetin e Mekës në rajonin e Hexhazit në vitin 535 të erës sonë. Ai ishte djali i prijësit Hashimit, Abdylmutalib, dhe vëllai i babait të Muhamedit, Abdullahut, i cili kishte vdekur para lindjes së Muhamedit. Pas vdekjes së nënës së Muhamedit, Emine bint Vehb, Muhamedi, ende fëmijë, u mor nën kujdesin e gjyshit të tij, Abdylmutalib. Kur Muhamedi mbushi tetë vjeç, Abdylmutalib vdiq. Një nga xhaxhallarët e Muhamedit do ta merrte me vete. Më i moshuari, El-Harith nuk ishte aq i pasur sa të pranonte kujdestarinë për nipin e tij. Ebu Talibi, megjithë varfërinë e tij, e pranoi Muhamedin në një akt bujarie vetëmohuese. Një traditë tjetër thotë se, ndërsa ishte në shtratin e vdekjes, Abdylmutalibi, babai i Ebu Talibit, zgjodhi këtë të fundit mes djemve të tij dhe ia besoi detyrën për të rritur Muhamedin.
Muhamedi e donte xhaxhain e tij dhe Ebu Talibi e donte atë në këmbim. Ebu Talibi mbahet mend si një poet i talentuar dhe shumë vargje poetike në mbështetje të Muhamedit i atribuohen atij. Një herë, ndërsa Ebu Talibi do të nisej për një ekspeditë tregtare, Muhamedi qau dhe nuk duroi dot të ndahej prej tij. Kësaj Ebu Talibi iu përgjigj: “Pasha Zotin do ta marr me vete dhe nuk do të ndahemi kurrë nga njëri-tjetri”.
Mbrojtja e Muhamedit
Në shoqërinë fisnore, përkatësia fisnore është e rëndësishme, përndryshe njeriu mund të vritet pa u ndëshkuar. Si udhëheqës i Benu Hashimit, Ebu Talibi veproi si mbrojtës i Muhamedit. Pasi Muhamedi filloi të predikonte mesazhin e Islamit, anëtarët e klaneve të tjera kurejshite u ndjenë gjithnjë e më shumë të kërcënuar nga Muhamedi. Në përpjekje për ta qetësuar, ata i bënë presion Ebu Talibit që ta heshtte nipin ose ta kontrollonte. Pavarësisht nga këto presione, Ebu Talibi e mbajti mbështetjen e tij ndaj Muhamedit, duke e mbrojtur atë nga udhëheqësit e tjerë të Kurejshëve. Udhëheqësit e Kurejshëve u përballën drejtpërdrejt me Ebu Talib disa herë. Ebu Talibi i largoi ata dhe vazhdoi ta mbështeste Muhamedin edhe kur kjo krijoi një përçarje mes tij dhe kurejshëve. Në një rrëfim, kurejshët madje kërcënuan se do të luftojnë Benu Hashimët për këtë konflikt. Në një transmetim të veçantë të një konfrontimi të tillë, Ebu Talibi e thirri Muhamedin për të folur me Kurejshët. Muhamedi u kërkoi prijësve kurejsh të thoshin shehadetin dhe ata mbetën të habitur.
Kurejshët madje u përpoqën t'i jepnin ryshfet Ebu Talibit. Ata i thanë Ebu Talibit se nëse ai i lejonte ta kapnin Muhamedin, atëherë ai mund të birësonte Umarah ibn al Walid ibn al Mughirah, rininë më të bukur në Kurejsh. Kur edhe kjo dështoi, kurejshët zgjuan mbështetjen e fiseve të tjera për të bojkotuar tregtinë me anëtarët e fisit Benu Hashim ose për t'u martuar. Ky bojkot filloi shtatë vjet pasi Muhamedi mori shpalljen për herë të parë dhe zgjati për tre vjet. Qëllimi ishte që të ushtrohej presion mbi Hashimitët dhe madje t'i nënshtronte uria. Për hir të sigurisë, shumë anëtarë të Benu Hashimit u zhvendosën pranë Ebu Talibit, dhe vendi u bë si një geto. Kjo nuk shkaktoi vështirësi të panevojshme sepse shumë prej tyre kishin anëtarë të familjes në fise të tjera që do të kontrabandonin mallra tek ata. Vëllai i Ebu Talibit, Ebu Lehebi, ra në anën e kurejshëve për këtë çështje; ai u zhvendos në një shtëpi në rrethin e Abd Shams për të demonstruar mbështetje për Kurejshët. Ai mendonte se Muhamedi ishte ose i çmendur ose mashtrues.
Mbrojtja e Muhamedit ushtroi presion të konsiderueshëm mbi Ebu Talib dhe Benu Hashim. Në një rast Ebu Talibi i thirri Muhamedit: "Më shpëto mua dhe veten tënde dhe mos më ngarko një barrë më të madhe nga sa nuk mund ta përballoj". Muhamedi u përgjigj: "O xhaxha! Për Zotin e Plotfuqishëm, betohem, edhe sikur të vendosin diellin në dorën time të djathtë dhe hënën në të majtën, se unë e refuzoj këtë shkak, nuk do ta bëj këtë derisa Zoti ta justifikojë atë ose të më bëjë të vdisni gjatë këtij procesi." Duke parë emocionet e nipit të tij, Ebu Talibi u përgjigj: "Shko, nip, dhe thuaj çfarë të duash. Pasha Zotin, unë kurrë nuk do të të dorëzoj për asnjë arsye".
Vdekja
Ebu Talibi vdiq rreth vitit 619 pes, në moshën më shumë se 80 vjeç, rreth 10 vjet pas fillimit të misionit të Muhamedit. Ky vit njihet si viti i hidhërimit për Muhamedin, sepse jo vetëm që vdiq xhaxhai i tij Ebu Talibi, por edhe gruaja e tij Hatixhe bint Huvejlid, brenda një muaji.
Pas vdekjes së Ebu Talibit, Muhamedi mbeti i pambrojtur. Vëllai dhe pasardhësi i Ebu Talibit si kryefamiljar, pra Ebu Lehebi, nuk e mbrojti atë, pasi ai ishte armik i Muhamedit, kështu që Muhamedi dhe pasuesit e tij u përballën me persekutim të pabesueshëm. Muhamedi citohet të ketë thirrur: "Për Zotin, Kurejshët nuk më kanë dëmtuar kurrë aq shumë sa pas vdekjes së Ebu Talibit." Muslimanët e hershëm u zhvendosën në Abisini dhe më pas në Medinë për t'i shpëtuar persekutimit nga kurejshët.
1948 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1948 në Republikën e Shqipërisë.
Arlen Harris (shpikëse)
Arlen Xhoi Harris (lindi më 6 qershor 1948), njihet ndryshe edhe si "Zonja e Parë e Wireless-it,"   është sipërmarrëse dhe shpikëse. Harris mban një seri patentash që lidhen me komunikimin wireless (pa tela ose me valë). Në Maj të 2007-tës, ajo mori mirënjohjen e gjërë të industrisë si gruaja e parë që u vendos në Wireless Hall of Fame (koridorin e famës së teknologjisë).
Aventurat e Çufos
Aventurat e Çufos, roman me autor Gaqo Bushaka. Botuar në Tiranë nga "Naim Frashëri", në vitin 1987. Libri ka 337 faqe.
Slothët
Sloth janë një grup gjitarësh arboreal neotropikë xenarthran, që përbëjnë nënrenditjen Folivora. Të shquar për ngadalësinë e lëvizjes, ata e kalojnë pjesën më të madhe të jetës duke u varur përmbys në pemët e pyjeve tropikale të shiut të Amerikës së Jugut dhe Amerikës Qendrore. Ata konsiderohen të jenë më të lidhur ngushtë me miligonëngrënësit, së bashku duke përbërë rendin xenarthran Pilosa.
Ekzistojnë gjashtë lloje të plogështisë ekzistuese në dy gjini - Bradypus (sloth me tre gishta të këmbë) dhe Choloepus (sloth me dy gishta të këmbës). Përkundër këtij emërtimi tradicional, të gjithë slothët në fakt kanë tre gishtërinj në secilën gjymtyrë të pasme, edhe pse slothët me dy gishta kanë vetëm dy gishta të dorës në secilën gjymtyrë të përparme. Dy grupet e slothëve janë nga familje të ndryshme, të lidhura në distancë, dhe mendohet se kanë evoluar morfologjinë e tyre nëpërmjet evolucionit paralel nga paraardhësit tokësorë. Përveç llojeve ekzistuese, shumë lloje të slothëve të tokës që shkojnë deri në madhësinë e elefantëve (si Megatherium) banonin si në Amerikën Veriore ashtu edhe atë Jugore gjatë Epokës së Pleistocenit. Sidoqoftë, ata u zhdukën gjatë ngjarjes së Zhdukjes Kuaternare rreth 12,000 vjet më parë, së bashku me shumicën e kafshëve me trup të madh në Botën e Re. Zhdukja lidhet me kohën me ardhjen e njerëzve, por ndryshimet klimatike gjithashtu sugjerohet se kanë kontribuar. Anëtarët e një rrezatimi endemik të slothëve të Karaibeve më parë jetonin në Antilet e Mëdha. Ato përfshinin format tokësore dhe arboreale të cilat u zhdukën pasi njerëzit vendosën arkipelagun në mes të Holocenit, rreth 6,000 vjet më parë.
Biologjia
parapamje|majtas|Ushqyerja e [[Sloth me grykë kafe|sloth me tre gishta me grykë kafe (Bradypus variegatus), Parku Kombëtar Cahuita, Kosta Rika]]
Morfologjia dhe anatomia
Slothët mund të jenë të gjatë 60 deri në 80 cm dhe, në varësi të llojeve, peshojnë nga 3.6 në 7.7 kg. Slothët me dy gishta janë pak më të mëdhenj. Slothët kanë gjymtyrë të gjata dhe koka të rrumbullakosura me veshë të vegjël. Slothët me tre gishta gjithashtu kanë bishta të trashë rreth 5 deri në 6 cm të gjatë.
Slothët janë të pazakontë në mesin e gjitarëve për të mos pasur shtatë rruaza të qafës së mitrës. Slothët me dy gishta kanë pesë deri në shtatë, ndërsa slothët me tre gishta kanë tetë ose nëntë. Gjitarët e tjerë që nuk kanë shtatë janë lamantinët, me gjashtë.
Romani shqiptar i realizmit socialist për Luftën Nacionalçlirimtare
Romani shqiptar i realizmit socialist për Luftën Nacionalçlirimtare, libër me autor Jorgo Bulo. Botuar në Tiranë nga Akademia e Shkencave, në vitin 1982. Libri ka 359 faqe.
Slothët
Fiziologji
Slothët kanë vizion me ngjyra, por kanë mprehtësi të dobët vizuale. Ata gjithashtu kanë dëgjim të dobët. Kështu, ata mbështeten në ndjenjën e tyre të nuhatjes dhe prekjes për të gjetur ushqim.
Slothët kanë norma shumë të ulëta metabolike (më pak se gjysma e asaj që pritej për një gjitar të madhësisë së tyre), dhe temperatura të ulëta të trupit: 30 deri në 34 ° C kur janë aktivë, dhe akoma më të ulëta kur pushojnë. Slothët janë heterotermikë, që do të thotë se temperatura e trupit të tyre mund të ndryshojë sipas mjedisit, normalisht duke filluar nga 25 në 35 ° C, por në gjendje të bjerë deri në 20 ° C, duke shkaktuar torpor.
Flokët e jashtëm të gëzofit të slothëve rriten në një drejtim të kundërt me atë të gjitarëve të tjerë. Në shumicën e gjitarëve, qimet rriten drejt ekstremiteteve, por për shkak se përtacët kalojnë kaq shumë kohë me gjymtyrët e tyre mbi trupin e tyre, qimet e tyre rriten larg nga ekstremitetet për të siguruar mbrojtje nga elementët ndërsa varen me kokë poshtë. Në shumicën e kushteve, gëzofi strehon algat simbiotike, të cilat sigurojnë kamuflazh nga jaguarët grabitqarë, okelotët dhe shqiponjat harpike. Për shkak të algave, gëzofi i slothit është një ekosistem i vogël i tij, që strehon shumë lloje të këmbënyjorëve komensalë dhe parazitë. Ekziston një numër i madh i këmbënyjorëve të lidhur me slothët. Këto përfshijnë mizat kafshuese dhe thithëse gjaku si mushkonjat dhe mizat e rërës, insektet triatomine, morrat, rriqrat dhe mite. Slothët kanë një bashkësi shumë specifike të brumbujve, mite dhe molave. Llojet e slothëve të regjistruar për këmbënyjorët pritës përfshijnë slothin me tre gishta me grykë të zbehtë, slothinë me tre gishta me grykë kafe dhe slothinë me dy gishta të Lineut. Përtacët përfitojnë nga marrëdhënia e tyre me tenja, sepse tenja është përgjegjëse për fekondimin e algave në plogështi, e cila u siguron atyre lëndë ushqyese.
Gjuha Karuk
Karuk ose Karok është një gjuhë e rrezikuar e Kalifornisë veriperëndimore. Është gjuha tradicionale e popullit Karuk, shumica e të cilëve tani flasin anglisht. Emri rrjedh nga fjala Káruk, që do të thotë 'upriver' në anglisht ndersa në shqip 'mbi lum'.
Historia dhe përdorimi
Gjuha Karuk filloi rreth lumit Klamath midis Seiad Valley dhe Bluff Creek. Para kontaktit evropian, vlerësohet se mund të ketë qenë deri në 1,500 folës. Linguisti William Bright ka dokumentuar gjuhën Karuk dhe kur Bright filloi studimet e tij në vitin 1949 kishte "disa qindra folës të rrjedhshëm", por deri në vitin 2011, kishte më pak se një duzinë pleqsh që flisnin rrjedhshëm. Një sistem i standardizuar për shkrimin e gjuhëve u miratua në vitet 1980.
Klasifikimi
Karuk është një gjuhë e izoluar, duke ndarë disa, nëse ka ngjashmëri me gjuhët e tjera aty pranë. Historikisht, gjuhëtari amerikan Edward Sapir propozoi që ajo të klasifikohet si pjesë e familjes Hokan, të cilën ai e ka hipotezuar edhe pse shumë pak dëshmi e mbështesin këtë propozim. Si Bright shkroi, "Gjuha Karok nuk është e lidhur ngushtë ose qartë me ndonjë tjetër (në zonë), por është klasifikuar si një anëtar i grupit verior të gjuhëve Hokan, në një nëngrup që përfshin Chimariko dhe gjuhët Shasta, në të njëjtën pjesë të përgjithshme të Kalifornisë si Karok vetë. "
Ushtria e Shteteve - Polonia
ka ushtri rreth 2.000.000 ushtar jan te paisur me gati te gjitha armet s.p.sh. tenga arme berthamore
Republika e Polonisë ka një popullsi prej rreth 38.5 milion banorë. Polonia kufizohet nga Gjermania në Perëndim; Republika Çeke dhe Republika Sllovake në Jug; Ukraina dhe Bjellorusia në Lindje; dhe Lituania dhe enklava ruse e Kaliningradit në veri. Qendrat kryesore të popullsisë janë Varshava, Krakow, Wroclaw, Lodz dhe Poznan. Polonia feston ditën e Kushtetutës së saj më 3 maj. Polonia është një demokraci parlamentare. Sipas Kushtetutës polake, autoriteti ligjvënës i Republikës i është dhënë Kuvendit, i përbërë nga Sejm (dhoma e ulët, 460 anëtarë) dhe Senati (dhoma e sipërme, 100 anëtarë). Autoriteti ekzekutiv ndahet midis Presidentit dhe Kryeministrit (ky i fundit emërohet nga Presidenti). Presidenti zgjidhet me votën e popullit për një periudhë maksimale prej dy mandatesh pesëvjeçare dhe është Kreu i Shtetit, Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura dhe përfaqëson Poloninë në arenën ndërkombëtare.
PËRMBLEDHJE
Polonia, në vitet e fundit, ka zgjeruar përgjegjësitë dhe pozicionin e saj në çështjet evropiane dhe ndërkombëtare, duke mbështetur dhe vendosur marrëdhënie miqësore me vendet e tjera evropiane dhe një numër të madh me vendet në zhvillim. Polonia është anëtare e vendeve të Vishegradit (V4), së bashku me Republikën Çeke, Sllovakinë dhe Hungarinë. Polonia u anëtarësua në Bashkimin Evropian në maj 2004 dhe në Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) në vitin 1999. Polonia është gjithashtu anëtare e Iniciativës Tre Detet që përfshin 12 vendet anëtare të BE të vendosura midis Baltikut, Detit të Zi dhe Detit Adriatik. Polonia ka gëzuar rritje të qëndrueshme ekonomike në vitet e fundit: 3.9% në vitin 2015, 2.6% në 2016 dhe 3.8% në 2017. Papunësia ka rënë nga 10.1% në 2012 në 4.8% në vitin 2017. Anëtarësimi në BE dhe qasja për fondet strukturore të BE-së ka dhënë një nxitje të madhe për ekonominë që nga vitit 2004. Polonia është prodhuesi më i madh i qymyrit në BE.
MARRËDHËNIET DYPALËSHE
Viti 1937 konsiderohet si viti i vendosjes së marrëdhënieve diplomatike midis dy vendeve. Qeveria shqiptare i dërgoi qeverisë polake një kërkesë për njohje, menjëherë pas vendimit final të Konferencës së Ambasadorëve në Paris, në nëntor 1921. Në vitin 1937, legata polake në Athinë, njofton palën shqiptare se, Ministri Fuqiplotë i Polonisë në Athinë, do të akreditohej Ministër Fuqiplotë edhe në Tiranë. Shtypi polak i kohës e cilësoi këtë akt si rivendosje të marrëdhënieve midis Polonisë dhe Shqipërisë, pas 500 vjetësh, duke i’u referuar periudhës së fitoreve të Gjergj Kastrioti Skëndërbeut, kohë kur mbreti i Polonisë dhe i Hungarisë, Władysław i tretë, i ishte drejtuar nëpërmjet një letre për t’i kërkuar bashkëpunim.