cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Potala
thumb|right|300px|Pallati Budara, pallati ku qëndronin Dalai Lamë-t Portala ose Pallati Budara në malin veri-perëndimor të qytetit Lhasa, kryeqendër të Rajonit Autonom të Tibetit, është korpusi më i madh i pallateve me nivelin më të lartë mbi nivelin e detit në botë. Ai filloi të ndërtohej në shekullin e 7-të të erës sonë. Ai është 13 katësh me mbi një mijë dhoma, duke zënë një sipërfaqe prej 41 hektarë tokë. Të gjitha ndërtesat u ndërtuan me granit. Brenda këtij pallati kanë kullat për vendosjen e trupave të Dalej Lamave të kohëve të ndryshme, pallate të kullave dhe pallate të tjera. Çdo kullë, ku vendoset trupi i Dalej Lamas, është ilustruar me ar dhe i zbukuruar me margaritar etj. Kulla më e madhe është ajo e Dalej Lamas së pestë, 14,85 metra e lartë, e cila u lye me 119 mijë liang ar (liang është njësi e vjetër e peshës kineze, një liang=31,25 gramë) dhe u zbukurua me mbi 4 mijë kokra margaritarë, si dhe shumë sende të çmuara të panumërta. Dalej Lama jeton, punon dhe kryen çështje fetare në pallatin Budara. Dhoma e fjetjes së tij është në katin më të lartë të pallatit, për arsye se ajo ndriçohet gjithë ditën nga dielli, prandaj quhet pallati i rrezeve të diellit. Në vitin 1961, pallati Budara u caktua nga qeveria qendrore e Kinës si pika kryesore e monumenteve kulturore, e mbrojtur nga shteti, ai ruhet e restaurohet me fondin e posaçëm, që ofrohet çdo vit nga shteti. Nga pranvera e vitit 1989 e deri në verën e vitit 1994, shteti hodhi prapë 53 milionë yuanë për restaurimin e gjithanshëm të pallatit Budara, që ai të bëhet më i ndritur.
Tangka
Tangka (anglisht: Thangka; tibetane: ཐང་ཀ་) është shqiptimi i fjalës tibetiane, që ka kuptim qëndismë ose piktura e bobinës me ngjyrë prej pëlhure, mëndafshi ose letre, dhe që është një lloj pikturash me karakteristika kulturore të Tibetit. Për Tangka përdoret si material bazë pëlhura prej liri ose pëlhura e trashë, ose më i shtrenjtë mëndafshi. Thuhet se princesha Ven Chëng e dinastisë Dang kur hyri në Tibet, solli shumë teknologji të prodhimit, si të tekstileve etj, nga këto pëlhura të Tangkas mund të shohim se këto teknologji të prodhimit ishin përdorur dhe përhapur në atë kohë në Tibet.
Lëndët e ngjyrave për Tangka janë lëndë minerale jo të tejdukshme dhe lëndë bimore, duke përzjerë me raport tutkallin e kafshës dhe lëngë tëmthi të kaut. Tangka e lyer me këtë recetë të ngjyrave dhe me klimën e thatë të rafshnaltës së Tibetit, qoftë pas qindra vjetëve, nuk ndryshon ngjyrën, ruan freskinë e ngjyrave si një vepër e re artsitike.
Përmbajtjet e Tangkas janë shumë të gjera, por më shumë me përmbajtje fetare. Tangka është si një tabllo e zakoneve shoqërore.
Team McLaren
McLaren Racing Limited është një ekip garash britanike me seli në McLaren Technology Centre, Woking, Surrey, Angli. Mclaren njihet më mirë si konstruktorë në Formula Një por gjithashtu garon edhe në Indianapolis 500 dhe ka fituar Canadian-American Challenge Cup (Can-Am). McLaren është ekipi i dytë më i vjetër në Formula Një pas Ferrarit, ku ata konkurojnë në McLaren F1 Team. Ata janë ekipi i dytë më i suksesshëm në Formula Një pas Ferrarit, duke fituar 182 gara, 12 tituj për pilotë dhe 8 për konstruktorë. Ekipi është në pronësi të McLaren Group.
Çështja e ekzistencës së Perëndisë
Argumentet për dhe kundër ekzistencës së Perëndisë kanë qenë të propozuara nga filozofë, teologë, shkencëtarë, dhe të tjerët për mijëra vjet. Në terma filozofike, argumente të tilla përfshijnë kryesisht disiplinat e epistemologjisë (natyra dhe qëllimi i dijes) ​​dhe ontologjisë (studim i natyrës së qenies, ekzistenca, apo realiteti), dhe ajo gjithashtu përfshin teorinë e vlerës, sepse konceptet e përsosjes janë lidhur me nocionet e Perëndisë. Një shumëllojshmëri të gjerë të argumenteve ekziston që mund të kategorizohen si metafizike, logjike empirike, apo subjektive.Ekzistenca e Zotit është subjekt për debat të gjallë në filozofi, në filozofinë e fesë, dhe kulturës popullore. Tradita perëndimore e diskutimit filozofik të ekzistencës së Perëndisë filloi me Platonin dhe Aristotelin, të cilet kishin bërë argumente që tani do të kategorizohen si kozmologjike. Më vonë, Epikuri formuloi Problemin e së Keqes: Nëse Perëndia është i gjithëpushtetshëm, i gjithëdijshëm dhe i gjithëmëshirëplotës (ose gjithëdashamirës), përse ekziston e keqja? Fusha e Teodicisë u ngrit nga përpjekjet për t'iu përgjigjur kësaj pyetjeje. argumente të tjera për ekzistencën e Zotit kanë qenë të propozuar nga Shën Anselmi, i cili formuloi argumentit të parë ontologjik; Ibn Rushd (Averoesi) dhe Akuini, të cilët prezantuan versionet e tyre i argumentit kozmologjik, i cili tha se ekzistenca e një Perëndie dashamirëse ishte logjikisht e domosdoshme për dëshmitë e shqisave të të jenë kuptimplote dhe Emanuel Kanti, i cili argumentoi se ekzistenca e Perëndisë mund zbritet nga ekzistenca e mirësisë.
Mendimtarë të cilët kanë ofruar argumente kundër ekzistencës së Perëndisë përfshijnë David Hume, Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, dhe Bertrand Russell. Në kulturën moderne, çështja e ekzistencës së Perëndisë është diskutuar nga shkencëtarët si Stephen Hawking, Francis Collins, Richard Dawkins, dhe John Lennox, si edhe filozofët duke përfshirë Daniel Dennet, Richard Swinburne, William Lane Craig dhe Alvin Plantinga.
Ateistët thonë se argumentet për ekzistencën e Perëndisë të ofrojë arsye të pamjaftueshme për të besuar se Zoti ekziston. Përveç kësaj, disa pretendojnë se kjo është e mundur për të krejtësisht të hedh poshtë ekzistencën e zotit, apo të karakteristikave të caktuara, të cilat janë tradicionalisht atribuohet Perëndisë, të tilla si përsosmëri.
Llojet e argumenteve për ekzistimin e perëndisë janë argumenti ontologjik, argumente të forca lëvizëse e parë, argumente kozmologjike, argumente teleologjike, e tjera.
Argumenti kozmologjik është një argument i bazuar në parimin se çdo gjë ka një shkak. Argumenti është gjithashtu e di si argumenti i parë shkaku, shkaku argumenti i pashkak, argumenti nga ekzistenca dhe argumentit shkakësore. Një nga deklaratat më me ndikim të argumentit ishte nga Thomas Akuinit:
"Asgjë nuk është shkaktuar nga vetë. Çdo shkak ka një pasojë paraprak. Kjo çon në një regresi. Kjo duhet të ndërpritet nga një shkak i parë, të cilin ne e quajmë Perëndinë".
Ka disa variante të popullarizuara të argumentit kozmologjik, duke përfshirë:
1. Kalam, i cili arsyeton se gjërat që nuk vijnë në ekzistencë nuk kanë nevojë për një shkak, dhe
2. Argumenti "Pse a ka diçka më tepër se asgjë?", i cili argumenton se zinxhiri i ngjarjeve apo gjendjes së universit kërkon një shpjegim shtesë.
Forma kryesore e argumentit kozmologjik:
P1. Çdo gjë që ekziston duhet të ketë një shkak.
P3. Ky shkak duhet, vetë, të jetë i pashkak.
P4. Por asgjë nuk mund të ekzistojë pa një shkak, përveç Perëndisë.
P5. Prandaj, Perëndia ekziston.
Shërbimi Hidrografik Shqiptar
Shërbimi Hidrografik i Forcave Detare Shqiptare është përgjegjës për sigurimin e lundrimit të anijeve në ujërat shqiptare.
Historia
Në qershor 2022 anëtarësohet në Organizatën Ndërkombëtare të Hidrografisë, duke u bërë anëtari i 98-të. Ky anëtarësim rrit sigurinë lundrimore dhe turizmin detar.
Organizimi
Shërbimi Hidrografik (ShH) mirëmban 74 fenerë, nga të cilët 47 gjenden në terë dhe 27 në lagë. Ai ka 28 efektivë, personel civil dhe ushtarak, puna e të cilëve është e përqendruar në sigurimin e kushteve lundrimore dhe të sinjalistikës detare për një lundrim të parrezikshëm në hapësirën detare dhe lumore të Shqipërisë.
ShH ka një anije hidrografike, e cila kryen një monitorim periodik tërë bregdetit shqiptar për të mbledhur të dhënat batimetrike. Komandanti i kësaj anije është Klorindo Krriku.
1471
Mbi vitin 1471.
1982 në Kosovë
Ngjarje nga viti
Lundrimi
Lundrimi ose pilotimi është mjeshtëria e drejtimit të mjeteve lundruese. Ai që drejton mjetin gjatë lundrimit quhet kapiten ose pilot.
Pierce County (North Dakota)
Pierce County është një nga  qarqet në shtetin federal North Dakota të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Stenja
Stenjë, (maqedonisht: Стење/Stenje) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2002 fshati kishte 438 banorë maqedonas.
Cafu
Marcos Evangelista de Moraes i njohur si Cafu lindi më 7 qershor të vitit 1970 në São Paulo, Brazil, është futbollist brazilian.
Atlasi
Atllasi ose Atllasi është përmbledhje hartash tradicionalisht të paraqitura në formë libri, tani mund të gjendet edhe në formë multimediale. Atllasi përfshinë përveç shtrirjes gjeografike dhe kufijve politik të vendeve gjithashtu edhe të dhëna gjeopolitike, sociale, religjioze dhe ekonomike. parapamje|Harta e Botës nga atllasi i parë modern nga Ortelius - Theatrum Orbis Terrarum (1570)
Historia
Atllaset e parë nuk njiheshin si atllase gjatë botimit të tyre. Libri i parë që mund të quhet atllas ishte libri i bërë nga kalkulimet e gjeografit Ptolemeu cili punonte në Aleksandri rreth viteve 150. Edicioni i parë u botua në Bolonjë në vitin 1477 dhe ishte ilustruar me 27 harta të cilat nuk dihet se ishin të skicuara nga Ptolemeu apo nga skolastikët nga Greqia Romako Bizantine.
Rreth vitit 1544 u publikuan shumë harta posaçërisht në qendrat e rëndësishme tregtare si Roma dhe Venediku.
Etimologjia
Fjala atllas është term i pa konceptuar mirë ndoshta për shkak të dy figurave të ndryshme mitologjike quajtur 'Atlas' të ndërlidhura me hartografi.
King Atlas është mbreti mitik iMauritania në Libi. Sipas legjendës ka qen filozof i mençur, matematikan dhe astronom i cili besohet se ka skicuar globin e parë.
Sidoqoftë më shumë njihet Atlasi nga Mitologjia Greke. Ai është djali i Titanit Iapetusit dhe Azisë dhe vëlla i Prometeut. Atlasi u dënua nga Zeusi dhe u detyrua të bartë peshën e qiejve dhe tokës në shpindë. Në epin e tij Odisea, Homeri referohet tek Atlasi si: "ai që din thellësinë e gjithë detit dhe ruan shtyllat e gjata që mbajnë qiellin dhe tokën të mos përputhen".
1472
Mbi vitin 1472.
Arkansas County
Arkansas është një nga 75 Countet në shtetin federal Arkansas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kristofor Peçi
Kristofor Peçi lindi më 4 nëntor të vitit 1946 në Tiranë.
Edukimi
Ka diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetin e Tiranës në vitin 1968.
Pran
Pran lindi më 12 shkurt 1920-12 korik 2013, është një aktor indian. Ai u bë i famshëm me rolin e tij në filmin Duniya.
Ashley County
Ashley është një nga 75 Countet në shtetin federal Arkansas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Getafe
Getafe është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun, të provincës Madrid metropolitan area, në Madrid. Getafe ka 170115 banorë (January, 1st, 2011), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 78.74 km2.
Alfred Karamuço
Alfred Karamuço lindi më (27 janar 1943,Korçë - 14 shkurt 2012, Tirana)
Edukimi
Ka diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës në vitin 1965.
Sopocka
Sopockë, (maqedonisht: Сопотско/Sopotsko) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni.
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2002, fshati kishte 222 banorë nga të cilët 36 ishin Shqiptarë, 184 maqedonë dhe 2 me kombësi tjetër.
Sopocka kishte më shumë shqiptarë se sot, po shumë shkuan më mërgim dhe nuk u kthyen më. Arsye për këtë ishin diskriminimi nga qeveria jugosllave dhe komuna e Resnjës gjatë vitëve të 1980-ta, edhe mungesa e kushteve të mira dhe mundësive për zhvillim për shqiptarë. Maqedonët ishin ngaherë shumicë në fshat.
Ekonomia
Në këtë fshat, të shumtë njerës janë bujq. Pe nga populli Maqedonas, një pakicë jeton në Resnjë dhe punon në zyrat administrate qeveritar, bankë ose dyqanë dhe vinë më fundjavës, ti punojnë arat me mollë. Kurse të shumica e fshatarëve Maqedonas janë bujqesor dhe kanë ara me mollë, vreshta etj. Pe nga populli Shqiptar, shumica janë bujqësor edhe nga arave të tyre në këtë koh janë me mollë, dhe pak me grurë, elp ose me vreshta. Përpara 1990-te fshati ishte blegtor, po ngadale u pakëso dhe sot njerëzia mbajnë shtazë veçëm për nevojë e tyre si qumësh, mish etj.
Kultura
Në fshatin Sopockë ka një kishë dhe varret Maqedonas gjenden në malin e Bakojcës. Xhamia e Sopockës gjendet më poshtë pe nga kishës afër lumit Gornarekë, kur nis të hyjë në fshatin nga veriu. Ne vitin 2007, rinimi i Xhamisë e Sopockës u mbaruar në behar (muaj gusht). Sot xhamia ka minare te rejë (se më përparë nuk kishte iç), dhe xhamia është bojatisur me bojë rozë. Diaspora Shqiptare e fshatit Sopockës, mblodhi pare për të rinimit e xhamisë pe nga Australia, SHBA, Kanada dhe vende të tjera Evropiane. Xhamia sot është pa imam (hoxhë)edhe imami i Resnjës vjen kur ka vdekje, martesë ose synet, dhe i bën traditët. Varrët të Shqiptarëve janë nga maleve së lindjes qe quajen Marlit.
Në fshatin shumë vite më parë, të gjith komunitetë e festonin ditën e Shën Gjergjit dhe Shën Mitrit. Kurse ndryshimi kulturore ishte qe Shqiptarët nuk e mbanin simbolizmin Krishter në festimin për ato dite. Për Shqiptarët e Sopockës dhe tjetër Presparë Shqiptar, këto ditë për ta ishin datë dhe koh, kur për të mbjellë dhe kur të korret bujq bimësi. Kjo traditë, si në vende të tjera në krahinën e Prespës, është duke u bërë humbur në mesin e Shqiptarëve.
Pembina County
Pembina County është një nga  qarqet në shtetin federal North Dakota të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
1981 në Kosovë
Ngjarje nga viti
1473
Mbi vitin 1473.
Baxter County
Baxter është një nga 75 Countet në shtetin federal Arkansas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Stiponja
Stiponjë, (maqedonisht: Стипона/Stipona) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni.
Tojo Ideki
Tojo Hideki ka qenë kryeministri i Japonisë gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore nga viti 1941 deri më 1944. Ai lindi më 1884 në kryeqytetin e Japonisë dhe u ekzekutua në dhjetor të vitit 1948 nga Gjyqi Ushatarak i zhvilluar në Tokio si kriminel lufte. Gjatë periudhës që ai qeverisi ndodhën shumë evente të ndryshme si sulmi në Pearl Harbour, keqtrajtimi i robërve të luftës si edhe humbja e ishullit të Saipanit, që i kushtoi karrierën e të tjera. Pas humbjes së këtij të fundit, ai humbi influencën e tij si ushtarak dhe doli në pension.
Fillimet si Ushtarak
Tojo lindi në Tokio më 1884 në një familje të pasur të një gjenerali të ushtrisë japoneze. Për pesëmbëdhjetë vite nga viti 1905, ai studioi në Kolegjin e Stafit të Ushtrisë ku u dallua nga të tjerët. Mbasi përfundoi studimet me sukses, ai shërbeu në Zvicër dhe më pas në Gjermani si diplomat për tre vjet nga viti 1919. Mori gjithashtu pjesë në përgatitjet që po bëheshin për luftë kundra Kinës dhe Rusisë. Hideki do të lidhej ngushtë me Fraksionin e Kontrollit (një lloj organizate e ngjashme me Fashot në Itali para dhe gjatë regjimit të Musolinit), që përbëhej nga oficerë të rangut të lartë të ushtrisë japoneze të cilët synononin modernizimin e ushtrisë imperiale.
Në vitin 1935 ai u dërgua në Mançukuo (në Mançuri, Kinë), ku u bë shefi i armatës Kuantung. Gjatë punës së tij në krye të Kuantung, mori edhe nofkën “Brisku” për shkak të ashpërsisë së tij në detyrë. Pasi mori pjesë në disa beteja kundra forcave kineze dhe doli fitimtar, Hideki u bë ministri i luftës më 1941. Në këtë kohë u formua edhe boshti Gjermani, Itali dhe Japoni, që do të gjendeshin shumë shpejtë në luftë me Aleatët.
Aktivitet si Ministër
Përveç aleancës me Italinë fashiste dhe Gjermanin naziste, Tojo Hideki përkrahu aktivisht ekspansionin e Japonisë në Indokinë. Për këtë qëllim u themelua edhe “sfera e prosperitetit të përbashkët.” Kjo sferë nuk ishte gjë tjetër veçse një njësi autonome ekonomike dhe politike, ku Japonia bënte ligjin. Politika e tij ishte e qartë: Ekspansioni i Japonisë në të gjithë Azinë. Ai do të bëhej përgjegjës për vendosjen e sistemit të blerjes së orizit (që la vendet e pushtuar në mëshirë të urisë) si dhe detyroi punëtorë nga Kina dhe Koreja që të punonin në Japoni si skllevër.
Konfliktet Madhore
ShBA nuk i shikonte veprimet e trupave japoneze në Azi me sy të mirë. Shpejtë ShBA do të ndalonte furnizimin e ushtrisë japoneze me mjete të nevojshme për luftimet. Negociatat e gjata me ShBA nuk po jepnin frytet e duhura si për Japonezët ashtu edhe për negociatorin. Pikëpamjet e Tojo Hidekit ishin të ngurta dhe nuk do binte në kompromise të cilat mund të cenonin hegjemoninë e vendit të tij në Azi. Në tetor të 1941, ai zgjidhet si kryeministër i Japonisë. Dy muaj pasi ishte bërë i pari i qeverisë, Hideki dhe qeveria e tij i shpallin luftë ShBA-ve. Në Havai, Pearl Harbour do të bëhej fushë beteja e parë e luftës ndërmjet këtyre dy fuqive të Oqeanit Paqësor.
Rënia dhe Dështimi
Me marrjen e ishullit Saipan më 1944 nga forcat aleate, kryeministri filloi të humbte besimin e tij nga përkrahësit. Në këtë situatë ai dha dorëheqjen nga posti i ministrit po atë vit. Deri në fund të luftës ai nuk u përfshi më në aktivitete ushtarake. Në dhjetor të vitit pasardhës, ai do të arrestohej për krime lufte. Përpiqet të vrasë veten por shpëton nga vdekja për tu përballur me akuzat për krime lufte. Gjatë të gjithë gjyqit, Hideki nuk i pranon akuzat e ngritura kundra tij. Gjyqi e nxjerr atë fajtor për akuzat dhe e dënon me varje. Tre vjet i kaloi në burg për tu varur në litar në vitin 1948.
Performanca e kompjuterit
Faktoret qe ndikojn nëshpejtsin e KOMPJUTERIT janë:
1.PROCESORI 2.RAM-MEMORIE 3.SHPEJTSIA DHE KAPACITETI I HARD-DISK-UT 4.DEFRAGMENTIMI I DISK-UT 5.MULTI TASKING (ekzekutimi i shum detyrave pernihere)
1474
Mbi vitin 1474.
Oliver County
Oliver County është një nga  qarqet në shtetin federal North Dakota të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Benton County (Arkansas)
Benton është një nga 75 Countet në shtetin federal Arkansas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Boone County (Arkansas)
Boone është një nga 75 Countet në shtetin federal Arkansas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kantoni Ris-Orangis
Kantoni Ris-Orangis (frëngjisht: Canton de Ris-Orangis) është një kanton në departamentin Essonne, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Ris-Orangis. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 27463 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Ris-Orangis aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Stomatologu
Një Stomatolog i njohur edhe si Dentist apo Kirurg Dentar, është një profesionist i kujdesit shëndetësor i specializuar në stomatologji (diagnoza, parandalimi, menaxhimi dhe trajtimi i sëmundjeve dhe gjendjeve të zgavrës me gojë dhe aspekteve të tjera të kompleksit kraniofacial, duke përfshirë artikulacionin temporomandibular). Ekipi mbështetës i dentistit ndihmon në ofrimin e shërbimeve të shëndetit oral. Ekipi dentar përfshin asistentë dentarë, higjienistë dentarë, teknikë dentarë dhe nganjëherë terapistë dentarë.
Internisti
Specialitetet e mjekësisë së brendshme (interniste):
Përfundimisht mund të thuhet se shumica e mjekëve i përkasin dy grupeve kryesore të specialiteteve: interniste e kirurgjike.
Tibetanët
Kombësia Tibetiane është kombësia kryesore e Tibetit. Gjuha e saj i përket degës së gjuhës tibetiano-birmaneze të familjes gjuhësore han-tibetiane. Kombësia tibetiane merret kryesisht me bujqësi e blegtori, qytetarët tibetianë merren kryesisht me zejtari, industri dhe tregti. Banorët tibetianë besojnë budizmin tibetian. Ata janë entuziastë e të hapur dhe janë të aftë të këndojnë e të kërcejnë. Këngët tibetiane janë tingëlluese e të bukura, kur interpretohen, shoqërohen edhe me valle. Banorët tibetianë vishen me këmishë me mëngë të gjata prej pëlhure ose mëndafshi, burrat jashtë vishen me dolloma të gjata e të gjera, kurse femrat jashtë vishen me dolloma pa mëngë dhe e lidhin mesin me shirit. Në zona të ndryshme veshjet e tyre ndryshojnë. Ushqimet e tyre kryesore janë ushqimi prej mjelli të thekrit ose mjelli të bizeles së pjekur. Banorëve tibetianë u pëlqejnë shumë çaji me gjalp, çaj me qumësht, raki prej thekri, mish dele dhe mish qingji. Në kohën e lashtë banorët, që jetonin në rafshnaltën e Tibetit, kur vdisnin varroseshin në tokë, kurse tani tek banorët tibetianë është e përhapur varrimi qiellor, varrimi kremationi dhe varrimi ujor.
Budizmi tibetian
Budizmi tibetian, që është përhapur në Tibet, Mongolinë e Brendshme të Kinës, quhet nga populli “lamaizmi”, është feja budiste me ngjyrat lokale tibetiane dhe e shkrirë nga fetë e lashta vendase me ato të hyra nga India e lashtë dhe nga krahinat e brendshme të Kinës. parapamje|upright|left|Vajrayāna Për shkak të ndikimeve të budizmit të kombësisë Hane të Kinës dhe të budizmit indian, shumica e tempujve të budizmit tibetian kanë marrë formën e pallateve të kombësisë Hane dhe mbi këtë bazë janë zhvilluar edhe më tej, pra janë në përgjithësi madhështore me kollona të larta e të pikturuara bukur e me finesë. Si pallati Potala, lamatempulli Zepën në Lhasa dhe tempulli Tar në Çinhaj e të tjera janë veprat e mrekullueshme të arkitekturës së lashtë. Përsa i përket strukturës së lamatempullit në Tibet, ai përbëhet zakonisht nga “Zalun” - Instituti budist, “Lakang” – salla budiste, kulla e shpirtit, ku vendoset trupi i budës së gjallë, koridori i rrotullimit të shkrimeve të shenjta, drejtoria e budës së gjallë, banesa e lamas dhe kulla e lamas, ku vendoset trupi i lamas pas vdekjes. Kurse “Zalun”, që shërben për leximin e shkrimeve të shenjta nga murgjet dhe ku vendoset busti i budës, dhe “Lakang” janë ndërtesat kryesore të gjithë lamtempullit, që janë të larta dhe ndodhen në qendër të lamatempullit. Në kontrast të qartë me to janë ndërtesat e tjera rreth e përqark, veçanërisht ato mijëra banesa të ulëta të lamave. Sallat e leximit të shkrimeve të shenjta mund të nxënë një mijë deri në disa mijë lama për lexime në të njëjtën kohë. right|parapamje|Murgjë budistë Në tempujt tibetianë mbizotërojnë edhe ngjyra misterioze të budizmit tibetian. Sallat e pallateve janë zakonisht të larta e të mëdha, ku valviten shumë flamuj shumë ngjyrëshe, në kollonat e pallateve janë varur shumë sixhade të ngjyrave të larmishme, por me rreze të errëta. Muret e tempulit janë lyer me ngjyrë të kuqe dhe mbi mure përdoren shirita të bardha ose me ngjyrë kafe; kurse salla e shkrimeve të shenjta dhe kulla janë lyer me të bardhë, në muret e bardha përdoren korniza të zeza të dritareve, këto ngjyra theksojnë misterizmin.
PBC Tirana
PBC Tirana janë një skuadër që merr pjesë në Ligën e Basketbollit të Shqipërisë. Është ekipi i dytë historikisht më i suksesshëm në kampionatet e Basketbollit shqiptar pas B.C. Partizani Tirana, me 21 tituj kampioni të fituar.
Historia
PBC Tirana janë 21 herë Kampionë të Shqipërisë, 19 herë fitues të Kupës dhe 8 herë fitues të Superkupës në basketboll për meshkuj, duke grumbulluar plot 47 trofe madhorë.
PBC Tirana kanë marrë pjesë në disa Kompeticione Europiane dhe ndeshje apo turne miqësore, ku në disa raste kanë arritur sukses. Të paharrueshme ndeshjet kundër finalistëve të Ligës Evropiane të Basketbollit, KK Split në turin e 2të (pasi kishin eliminuar në turin e 1rë belgët e Cercle Jeunesse duke i fituar të dyja ndeshjet) ekipi bardhë e blu bëri një paraqitje të mirë përpos humbjeve 77-90 në Tiranë dhe 58-85 në Split. Apo ndeshjet kundër Fituesve të Kupës së Kupave në sezonin 1973-74, KK Crvena Zvezda, në humbjet brenda dhe jashtë 83-99 dhe 70-114.
Që prej vitit 1999, një epokë e re nisi për ekipin bardhë e blu. Pasi fituan 8 trofe brenda periudhës 1999-2003, pas një ndërprerje të shkurtër mes viteve 2004-06, bardhë e blutë u rikthyen duke koleksionuar pothuajse cdo trofe të vënë për tu fituar. Duke marrë 5 tituj Kampionë, 5 Kupa dhe 5 Superkupa. Dobësimi i përkohshëm i ekipit në sezonin 2012 dhe forcimi i rivalëve bëri që për 4 vjet të mos fitoheshin trofe, por Tirana u rikthye sërish fuqishëm duke fituar trofe te tjerë, madje edhe me paraqitje dinjitoze në Ligën Ballkanike.
Ndeshjet në shtëpi i luan në Pallatin e Sportit "Asllan Rusi" (kapaciteti 3.000 ulur) ose Pallatin e Sportit "Farie Hoti" (kapaciteti 1.200 ulur).
Arritjet Kombëtare
Liga e Basketbollit e Shqipërisë - 21 (1946, 1948, 1949, 1950, 1957, 1961, 1962, 1963, 1965, 1971, 1999, 2001, 2002, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2017, 2018, 2023)
Kupa e basketbollit e Shqipërisë - 19 (1961, 1962, 1963, 1969, 1971, 1973, 1977, 1988, 2000, 2001, 2002, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2016, 2017, 2018, 2022) (rekord)
Superkupa e basketbollit e Shqipërisë - 8 (2001, 2003, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2017) (rekord)
PBC Tirana (femra)
Për informacione mbi ekipin e basketbollit për femra shiko PBC Tirana (femra)
Shishtaveci
është një fshat në Shqipëri në Qarkun Kukës.
Gjeografia
Zona e Shishtavecit ndodhet 33 km në juglindje të qytetit të Kukësit dhe arrihet përmes Grykës Vanave (45 min).Kufizohet në perëndim me (ish-komunat) zonën administrative të Topojanit dhe në veri me atë të Zapodit, ndërsa në lindje me Republikën e Kosovës, duke përfaqësuar kështu një komunë kufitare.Shishtaveci është ~33 kilometër larg qytetit të Kukësit. Përballë një peizazhi të mrekullueshëm, shtrihen fshatrat Shishtavec, Novosej, Kollovoz, Shtrez, Oreshke, Borje dhe Cernaleve. Fshati Shishtavec është brenda zonës së mbrojtur “ Korab- Koritnik”
Shishtaveci krenohet me kullota të bukura, alpine dhe konsiderohet një monument natyror. Bjeshkët e Shishtavecit qëndrojnë në një rrafshnaltë që shkon midis 900 dhe 2130m mbi nivelin e detit. Janë identifikuar një numër monumentesh të natyrës në zonën si "Guri i Mengjesit" (Guri i Mëngjesit; një gur i madh në mes të kullotave të Moravës),plantacioni i lisit mështeknës, Plloça e Zhifkeve, Liqeni Artificial apo i njohur ndryshe dhe si rezervuari, etj.
Guri i Mëngjesit
Ky gur nga një pjesë e vendasve thirret Murga, pasi këtu, në pllajën nën këmbët e gurit zhvilloheshin festa masive nga blegtorët e hershëm. Quhet Guri i Mëngjesit, pasi rrezet e para të diellit krijojnë kurorë drite rreth e mbi gur. I ndodhur në një lartësi 1900 metër mbi nivelin e detit, Guri i Mëngjesit është nga gurët më të fotografuar, dhe shkuarja deri atje, është destinacioni i preferuar për çdo vizitor që ngjitet në bjeshkën e Shishtavecit. Ai është një gur ranor në formë konike, me përmasa 25 metër i gjatë, 13 metër i gjerë, dhe 11 metër i lartë.
Mështekna e Shishtavecit
Ndodhet jo larg fshatit të Shishtavecit në lartësinë 1300 – 1390 m mbi nivelin e detit. Përfaqëson një pyll të dendur, të bukur, prej 33 ha, lartësia nga 13-17 m, diametri 20-30 cm dhe mosha 40-45 vjeç. Mështekna e Shishtavecit është një dru i veçantë që gjendet edhe në zona të tjera në veri, por jo në një masiv si ky.
Guri i Shqipes
Guri i Shipes gjendet afër fshatit Borje, në lartësinë 1580 m mbi nivelin e detit. Ai përbëhet nga një shkëmb konglomeratik me gjatësi 100 m, gjerësi 80 dhe lartësi 27 m. Është shumë panoramik, shumë i fotografuar.
Plloça e Zhifkeve
Është shkëmb i shtypur (rrasë) që gjendet në kufirin e hershëm midis bjeshkëve të Shishtavecit dhe Bjeshkët e Sharrit (Scardius). Nga shikimi në distancë ky gur të ngjason me fytyrën e një njeriu. Të tillë element natyrorë nuk janë të pakët në Bjeshkët e Sharrit.
Shih edhe
Шищевец Shishtavec Shishtavec ShishtavecPolemikë me shkas
Njohja e historisë apo kërkesa politike për
Gorën dhe goranët
I vetëquajturi “historiani goran”, Nazif Dokli, në gazetën “Bashkimi”, të dates 1 gusht 1991, ka botuar shkrimin “Gora dhe goranët”, në përgjigje të pyetjes “a janë goranët maqedonas”, si dhe të pohimit “sikur edhe goranët e Kukësit janë maqedonas!” Në përgjigjen që ka dhënë në tërë përmbajtjen e shkrimit të tij, ka trajtuar jo vetëm pozitën gjeografike dhe popullsinë e krahinës së Gorës nga njëra anë, por nga ana tjetër, me këtë shkrim, ai ka patur si qëllim që të argumentojë programin e Shoqërisë Etnokulturore “Gora”. Duke spekulluar në emrin e popullit të Gorës, në mënyrë ekskluzive, kërkohet që goranët duhet të konsiderohen pakicë kombëtare. Duke u nisur nga përgjigjet që janë dhënë për çështjet e mësipërme, si dhe argumentet që ka paraqitur Nazif Dokli në shkrimin e tij, e konsideroj si obligim qytetar e shoqëror, që më parë të bëj prezantimin e “historianit goran”, e pasi të kemi bërë këtë, do të sqarojmë jo vetëm lexuesin dhe opinionin shoqëror, por edhe popullin e krahinës së Gorës, se sa të pabazuara janë faktet dhe argumentat që ka servirur autori i këtij shkrimi, duke hyrë në një mal pa sakicë.
Nazif Dokli, është nga fshati Borje në krahinë e Gorës së Kukësit, por me banim është qe mbi tridhjetë vjet në qytetin e Kukësit. Ka mbaruar shkollën e mesme për skulpturë e është marrë pak me këtë fushë, sepse që në fillim ka dështuar në të. Ka vazhduar me pikturë dhe ka dështuar edhe në këtë gjini. Ka mbaruar institutin tre vjeçar për gjuhë dhe letërsi, pa shkëputje nga puna. Në tetë vjetët e fundit, ka punuar në muzeumin e rrethit të Kukësit, në të cilin është “diplomuar si historian” dhe si “temë dezertacioni” ka botuar artikullin “Gora dhe goranët”, me të cilën mendon se do t’i jepet grada shkencore si historian. Mendoj se lexuesit nuk kanë më nevojë për koment, prandaj të përqëndrohemi në sqarimet rreth shkrimit “Gora dhe goranët”.
Si pyetje “a janë goranët maqedonas”, edhe pohimi “sikur edhe goranë e Kukësit numrohen maqedonë”, pyetje të cilat që të dyja kanë një përmbajtje për të njëjtin objekt të shkrimit “Gora dhe goranët”, jo vetëm që nuk kanë bazë reale dhe s’janë bërë në asnjë fshat të Gorës, por për këtë çështje nuk është bërë asnjë lloj diskutimi në krahinën e Gorës, apo në shkallë rrethi. Pra trualli i pyetjes dhe i pohimit, nuk është në Gorë, por meqë “historiani” Nazif Dokli, e ka marrë përsipër këtë çështje, ai duhej të bënte sqarimin se ku, kur dhe nga kush është bërë pyetja dhe pohimi se a janë goranët maqedonas? Meqë autori nuk e thotë këtë gjë, të jenë plotësisht të qartë si lexuesi, ashtu edhe populli i Gorës, se si pyetja, ashtu edhe pohimi i bërë, janë pjellë autentike e magazinës pa inventar të këtij “historiani”, i cili e vërteton një gjë të tillë me shkrimin përgjigje të tij. Pra, del qartë, se si pyetja, ashtu edhe pohimi i bërë si dhe përgjigjet e dhëna në shkrimin “Gora dhe goranët”, kanë si autor Nazif Doklin, i cili i ka vënë vetes si qëllim që nëpërmjet këtyre pyetjeve, që ka shtruar dhe përgjigjeve që u ka dhënë në shkrimin “Gora dhe goranët”, të parashtrojë fakte dhe argumenta për miratimin e programit të shoqërisë etnokulturore “Gora”, pasi dihet tashmë nga i gjithë opinioni shoqëror i krahinës së Gorës dhe i rrethit të Kukësit, se autori i këtij shkrimi, është jo vetëm nismëtar, por edhe hartuesi kryesor i programit të kësaj shoqërie. Siç del qartë nga sa më sipër, me botimin e këtij artikulli, Nazif Dokli, ka si qëllim të realizojë dy objektiva në këto drejtime kryesore:
Së pari, të propogandojë në shtyp krijimin e shoqërisë etnokulturore “Gora”, siç e pohon edhe vetë në shkrimin, duke u shprehur se “pret miratimin e saj” nga organi që i është dërguar ky program.
Duke u nisë nga faktet e mësipërme, si dhe e vërteta që ekziston deri në ditën e botimit të shkrimit (Gora dhe goranët), jo vetëm që në asnjë fshat të krahinës të Gorës, nuk është bërë asnjë debat, diskutim shoqëror apo shkencor për problemin e Gorës dhe goranëve, por edhe në atë të rrethit të Kukësit e më gjerë. Se si qëndron e vërteta e kësaj çështjeje është mirë t’ia lëmë fjalën popullit të fshatrave të krahinës së Gorës që t’i japë përgjigje “historianit” Nazif Dokli, se pjellë e kujt është pohimi dhe pyetja e bërë për Gorën e goranët, si dhe dokumentave arkivorë që të sqarojë më së miri çështjen e Gorës dhe goranëve.
Për t’ia rritur e vlerën e shkrimit të tij, “historiani” Nazif Dokli, ka ngritur problemin, se sikur në mes të goranëve kudo që janë, jo vetëm që është ngjallur debati e diskutimi për çështjen e Gorës dhe të goranëve, por edhe të pohojë se ekzistojnë dy grupime të politizuarish, të cilët autori i konsideron prosllavë, ekstramistë dhe spekullantë politikë, me anën e cilëve, do të mbulojë qëllimet e tij. Të tilla grupime të politizuarish, jo vetëm që nuk ekzistojnë në krahinën e Gorës, por ato janë krijesa të këtij “historiani”, që duke përdorur terma të tilla, është vetë ai që e politizon çështjen e Gorës dhe goranëve, duke hedhur baltë ndaj personazheve të krijuara prej tij, të cilat nuk ekzistojnë në krahinën e Gorës e më gjërë.
Gjithë argumentat e mësipërme, “historiani goran”, i ka përdorë për të bindur organet shtetërore që të miratojnë shoqërinë etnokulturore të Gorës, si dhe të përpunojë opinionin shoqëror, e sidomos popullin e krahinës së Gorës, që goranët janë “sllave”, e duke qenë defacto të tillë, duhet të njihen etni në vete dhe shteti shqiptar duhet t’i njohë si pakicë kombëtare dhe de jure, duke u dhënë të gjitha të drejtat që u takojnë atyre. Pra, del mëse e qartë se “historiani” Nazif Dokli, me argumentat që sjell në shkrimin e tij, u bën thirrje goranëve që t’i paraqesin shtetit shqiptar kërkesat e tyre, jo vetëm për çështjet që kanë të bëjnë më problemet kulturore, por edhe për ato politike për njohjen e të ashtuquajturës diasporë sllave të Gorës, si etni (kombësi në vete) që do të thotë të trajtohet edhe popullsia e Gorës, si të gjithë pakicat kombëtare të tjera që ekzistojnë në Shqipëri, e kurrësesi si shqiptarë që janë.
Pra tërë idetë dhe mendimet e mësipërme, që janë parashtruar në pjesën e parë të shkrimit të tij, e sidomos për t’i plotësuar e saktësuar ato, i ashtuquajturi “historian goran”, ka trajtuar pozitën gjeografike dhe popullsinë e krahinës së Gorës, ku ka parashtruar e dhënë mjaft të dhëna e fakte, për të cilët e shikoj si domosdoshmëri që të bëj vërejtjet e mia që po i shtjelloj më poshtë:
Për kufijtë e Gorës
Autori e daton kufirin e Gorës të njohur që në vitin 1348, por për këtë nuk citon dokumentin dhe gabon kur thotë se, “Gora shtrihet në verilindje të Kukësit”, kur faktikisht ajo shtrihet në lindje të tij.
Edhe për ndarjen administrativo-ushtarake, jep të dhëna të pabazuara, pasiqë ngatërron organizimin shtetëror me atë ndërkrahinor. Për këtë, sqarojmë se Gora si krahinë, ka patur një qendër administrative, Vranishtin, deri në vitin 1923 me 55 fshatra që në dokumentat arkivore, kjo qendër është trajtuar me emrin e “Kazaja e Gorës dhe Opojës” në të cilën kjo e fundit ka 19 fshatra.
Për sasinë e fshatrave, autori jep të dhëna të pabazuara dhe të gabuara, kur thotë se “popullsinë e Gorës e gjen të ndarë në shqiptarë dhe sllave, afërsisht në raportin një me tre, ose nga 39 fshatra, Njëmbëdhjetë i takojnë popullsisë shqiptare dhe njëzetë e tetë asaj sllave. E kjo gjendje vazhdoi deri në vitin 1923, kur kufiri politik e ndau këtë zonë në gjendjen e saj të sotme, njëzetë fshatra brenda kufirit të RFJ (Kosovë) dhe nëntëmbëdhjetë fshatra Republikës shqiptare, ku prej tyre nëntë fshatra i takojnë popullsisë sllave dhe dhjetë asaj shqiptare”. Për të gjithë këto fakte sqarojmë: është fakt se krahina e Gorës, ka patur tridhjet e gjashtë fshatra, nga të cilët, dhjetë i takojnë popullsisë shqiptare e njëzetë e tetë popullsisë gorane. Pas vitit 1923, e deri më sot, janë tridhjetë e tetë fshatra të Gorës, nga të cilat nëntëmbëdhjetë fshatra janë brenda kufirit të Republikës së Shqipërisë dhe me njohjen e dy fshatrave të tjerë pas vitit 1923, të Kërstecit të Vogël e Rapçes së Poshtme, janë nëntëmbëdhjet fshatra aktualisht sot në RFJ (Kosovë). Kurse Kazaja e Gorës dhe e Opojës, ka patur pesëdhjetë e pesë fshatra gjithsej (AQSHRSH. Fondi 252, dosja nr.84, dok.123, viti 1924. Telegrami i Prefekturës së Kosovës dërguar Ministrisë së Punëve të Brendshme Nr.65/49, dt.4.10.1922). Këto të dhëna, tregojnë qartë se të dhënat që jep “historiani” Nazif Dokli, janë jo vetëm të pasakta, por edhe të pabazuara në dokumenta arkivore dhe nuk i përgjigjen aspak realitetit për sasinë e fshatrave të krahinës së Gorës e Opojës që janë aktualisht.
Për ndarjen administrativo-ushtarake të Gorës
Për të sqaruar këtë çështje, e shikojmë tepër të rëndësishme të citojmë thënien e autorit: “Sa i takon ndarjes administrative ushtarake, Gora ndahej në dy bajraqe; 1. Topojani dhe, 2. Dollovishti. Këto krijesa, pushtuesi osman i kishte mbështetur edhe në ndarjen etnokulturore të popullsisë së kësaj zonë”. Për çështjet që ngrihen në citimin e mësipërm dhe sa prej tyre qëndrojnë se janë të vërteta, po bëjmë këto sqarime:
Së pari, për faktet e mësipërme autori nuk citon asnjë burim dokumentar. Një gjë e tillë tregon më së miri, se këto mendime, s’kanë vërtetësi shkencore e janë konsiderata personale.
Së dyti, pavarësisht se autori sqaron, se Gora ndahet në dy bajraqe, ai emërton vetëm qendrën e bajrakut të Topojanit, kurse qendrën e bajrakut të Dollovishtit, nuk e sqaron se ku ndodhet. Meqë çështja qëndron kështu, sqarojmë se në Gorë, kanë ekzistuar dy bajraqe; bajraku i Gorës me qendër në Krushë dhe bajraku i Topojanit me qendër në Topojan e Brekijë. Pra, emërtimi i bajrakut të Dollovishtit, është i pasaktë, sepse populli i krahinës së Gorës i njeh dhe i quan “dollovisht” pesë fshatrat e Zapodit, dmth, Zapod, Pakisht, Kosharisht, Orgjost, Orçikël. Në këto fshatra, nuk ka ekzistuar asnjeri që të ketë qenë bajraktar, si dhe nuk është dokumentuar as gojarisht, se ka ekzistuar në këta fshatra bajrak me emrin “Dollovisht”. Gjithnjë popullsia e këtyre fshatrave, ka njohur vetëm bajrakun e Gorës, qendra e të cilit deri në vitin 1923, ka qenë Krusha dhe si bajraktar ka qenë Mulla Arif Krusha, i cili është vrarë nga agjentura serbe pas vitit 1923. Kështu, dy bajraqet në Gorë, kanë ekzistuar deri në vitin 1923, e me vendosjen përfundimisht të kufirit shtetëror, të nëntëmbëdhjetë fshatrat e Gorës në Republikën e Shqipërisë, kanë njohur vetëm bajrakun e Topojanit.
Për çështjen e fesë së goranëve
Ndonëse autori nuk jep dekumenta arkivore për muslimanizimin e goranëve, është e domosdoshme të sqarojmë:
Së pari, duke e pranuar çështjen e muslimanizimit të Gorës, si proces i fundit mes fqinjëve, burimet gojore të njohura në fshatrat e krahinës së Gorës dhe asaj të Lumës, do të na sqarojnë edhe emërtesat që u janë bërë goranëve nga fqinjët përreth. Kështu sipas burimeve gojore, e veçanarisht të krahinës së Lumës, goranët janë quajtur e quhen edhe sot “torbeshë”, që nga turqishtja do të thotë “tore” (katër) e “besh” (pesë). Pra bashkimi i fjalës turke katër me fjalën pesë, na ka dhënë emrin torbesh, që do të thotë nga katër a pesë. Pra siç pohojnë burimet gojore kryerja e procesit të muslimanizimit të goranëve nga feja kristjane, është  është bërë në Gorë nga katër a pesë vetë në ditë. Kështu kryerja e procesit të muslimanizimit, që është bërë në këtë mënyrë, banorët e fshatrave përreth e veçanarisht ato të krahoinës së Lumës, e kanë emërtuar me emrat “torbeshë” dhe “torbeshi”. Pra, nuk qëndron krahasimi i bërë i emrit “torbeshë” dhe “torbeshi” me emrin Tërbaç të Vlorës.
Së dyti, autori në këtë shkrim, na nxjerr “Beden”, të cilën e konsideron si Zeusi i panteonit sllav dhe si e tillë, ajo ende njihet e pranohet në Gorë. Për këtë çështje, theksojmë, se “Beda” sllave, mund të njihet e pranohet vetëm në fshatin Borje, që është vendlindja e autorit, kurse në fshatrat e tjerë të Gorës, Beda sllave, jo vetëm që nuk është njohur deri më sot në Gorë, por, fakt është, se “zeusin sllav”, Beden, goranët e dëgjojnë për herë të parë nga goja e këtij autori. Siç shihet, autori, jo vetëm që Beden sllave kërkon ta bëjë gorane, por edhe këtë fakt ai e përforcon me mendimin e tij kur thotë se: “Këtu (në Gorë), mbijetojnë shumë figura mitologjike, tabu, rite e zakone sllave”. Të gjitha këto fakte që jep më sipër autori, tregojnë qartë, se ai me këto argumenta të ekzistencës së figurave, kërkon të përforcojë tezën e tij për diasporën sllave të popullsisë dhe krahinës së Gorës. Por faktet e mësipërme, jo vetëm që nuk i përgjigjen realitetit të Gorës, por ajo që është kryesore, ato nuk janë argumentuar me materiale dokumentare e gojore dhe si të tilla, ato nuk kanë bazë shkencore e kësisoj mbeten të papranueshme.
Duhet theksuar se në Gorë, jo vetëm që nuk mbijetojnë figurat mitologjike, tabu e zakone sllave, por edhe asnjë prej tyre nuk respektohen nga popullsia e fshatrave të Gorës, duke veçuar për këtë vetëm fshatin Borje, i cili na qenka sipas autorit, qendra e figurave mitologjike sllave, që janë ruajtur e mbrojtur me fanatizmin më të madh deri në ditët e sotme, të cilave autori u heq pluhurin e kohrave. Theksojmë se në Gorë, si ritet fetare e zakonet e ndryshme, jo vetëm që s’janë tipike sllave dhe nuk kanë ngjashmëri me to, por vetë realiteti që ekziston në fshatrat e Gorës, vërteton më së miri, se ritet fetare dhe zakonet e ndryshme, kanë qenë e janë të përafërta si dhe kanë ngjashmëri të plotë me ritet e zakonet e popullsisë të fshatrave shqiptare fqinjë e më gjerë. Fakt është se në fshatrat e Gorës, ekzistojnë zakone të tilla siç janë lindjet, fejesat, martesat, dasmat, mortat etj, të cilat nuk kanë asnjë dallim nga ato të fshatrave shqiptarë.
Për pasurinë folklorike gojore, muzikore, koreografike,
dramatike etj.
Është e vërtetë se popullsia e fshatrave të krahinës së Gorës, ka një pasuri të madhe të folklorit gojor, të muzikës dhe koreografisë, sidomos të valleve, të cilat janë ruajtur dhe kultivuar nga njëri brez tek tjetri, deri në ditët e sotme. Pa u zgjatur, duhet theksuar se në aktivitetet e praktikat e mësipërme shpirtërore e jetësore, veçohet kënga popullore e pashkruar, e cila këndohet në gjuhën gorane dhe nuk ka asnjë theks melodioz, që të jetë e përafërt me këngët e popujve të tjerë sllave. Jo vetëm kaq, por nga një pjesë e këngëve të Gorës, zakonisht këndohen nga këngëtarë të pashoqëruar me mjete muzikore, ndërsa pjesa tjetër e këngëve shoqërohet me veglat muzikore karakteristike, siç janë defi, fyelli, çiftelia, të cilat përdoren edhe në fshatrat shqiptare përreth e më gjerë. Siç shihet nga këto të dhëna, në asnjë fshat, nuk përdohen as edhe një instument muzikor i popujve sllave, gjë që tregon, se te goranët nuk janë trashëguar nga brezat veglat muzikore të trevave sllave, siç janë ato të vjetrat, si gajdja apo më e reja gërneta etj. Ndonëse vallet popullore të fshatrave gorane, kanë origjinalitetin e tyre, fakt është se shumica prej tyre janë të përafërta me vallet e krahinave që rrethojnë Gorën, siç janë Luma, Opoja, Tetova, zona të tjera të Kosovës dhe më gjerë, si dhe ato në përgjithësi shoqërohen me instrumentet si currlja, lodra, fyelli dhe defi, të cilat përdoren në krahinat shqiptare që përmendëm. Përveç këtyre, edhe tonacioni, ritmi, e muzikaliteti i valleve të Gorës, nuk ka asnjë element sllav, por përkundrazi të gjitha thekset e muzikës gorane apo ritmi, janë të ngjashme tërësisht me ato të fshatrave të krahinës së Lumës, Opojës, Kosovës, Tetovës e më gjerë. Të gjitha këto fakte të kësaj, tregojnë qartë se edhe vallet popullore të Gorës, nuk kanë asnjë element sllav përsa i përket aspektit të koreografisë, tonacionit, ritmit, muzikalitetit dhe përmbajtjes së tyre. Por ajo që është më karakteristike, është se tërë vallet e burrave dhe të grave të Gorës, kanë të njëjtat karaktere, të njëjtat lëvizje me vallet e krahinave shqiptare të sipërpërmendura.
Një element tjetër, është edhe veshja e popullit të Gorës, që nuk ka asnjë element të ngjashëm me veshjet e popujve sllave të Ballkanit, siç janë serbët, bullgarët e maqedonasit. Përkundrazi, fakt është se si veshja e burrave dhe e grave të Gorës, kanë të njëjtën formë dhe përmbajtje me veshjet e krahinave të Opojës, Lumës, Tetovës e më gjerë. Kjo tregon se veshja gorane, i ka të gjitha elementet e saj të veshjes së popullsisë të krahinave shqiptare dhe duke qenë e tillë, siç thamë më sipër, ajo nuk ka as edhe një element të veshjes sllave.
Për emërtimet e krahinës, të fiseve dhe të vendeve të Gorës
Është i pranueshëm fakti, se goranët e kanë marrë emërtimin nga emri që mban krahina e Gorës, ashtu siç e kanë edhe banorët e krahinës të Opojës, Lumës e të Hasit, që quhen opojas, lumjanë, hasjanë etj. Ndërsa, emërtimi “torbesh”, siç e kemi shpjeguar më lart, nuk ka të bëjë aspak me emrin e krahinës së Tërbaçit të Vlorës, pasi emërtimi “torbesh” që u është atribuar goranëve nga popullsia e krahinës së Lumës. Ky emërtim e ka burimin nga mënyra e kryerjes së procesit të muslimanizimit të popullsisë së Gorës, që është vënë nga pushtuesi osman. Pastaj, vetë emri i krahinës së Gorës, ka qenë “malësi” dhe si i tillë, është ndryshuar gjatë pushtimit serb nga shekulli i 9-të deri në shekullin e 14-të, duke i dhënë emrin “gore”, që do të thotë “malësi”. Jo vetëm për këtë, por si në mjaft krahina të tjera të Shqipërisë, edhe në krahinën e Gorës, nga pushtuesi serb, janë ndryshuar me imponim shumë emërtime të krahinave, qyteteve, fshatrave, maleve, fushave, lumenjëve, fiseve e deri tek emrat e mbiemrat e njerëzve, si në mjaft krahina të tjera të Shqipërisë. Një imponim i kësaj natyre, që është bërë gjatë ekzistencës së pushtuesve serbë, për ndryshimin e emrave shqiptarë, të vërteta, që kanë patur dhe emërtimin e tyre me emra sllave, kanë ndodhur para dhe pas ekzistencës së shtetit të Arbërit. Ky fakt, argumentohet me citimin e këtij dokumenti: “Gjatë shekullit 13-të dhe 14-të, ai (shteti i Arbërit) mbuloi dhe trevat e Shqipërisë jugore, duke arritur shtrirjen më të gjërë në fundin e shekullit të 14-të, e fillimin e shekullit të 15-të, jo vetëm në katërkëndëshin, tashmë të njohur, Tivar-Prizren-Ohër-Vlorë, të përcaktuar nga L.Kaloçi, K.Jereqeku, M. Shuflai, kryesisht në bazë të burimeve dokumentare perëndimore, por edhe trevat e tjera të Shqipërisë jugore deri në Çamëri, të cilat i dhanë cilësimin shqiptar njësisë administrative që formuan osmanët në fillim të shekullit të 15-të. Me këtë emërtimim, Arbëri përfshin pjesën më të madhe të trevave të banuara sot prej shqiptarëve, edhe pse trojeve jugore e verilindore, u qenë imponuar emrat e shteteve pushtuese edhe në dokumentacionin e kohës vazhduan të përdoreshin emrat historikë të antikitetit si Ilir dhe Epir, të ruajtur në traditën historiografike për trojet shqiptare në përgjithësi. (S.Pulaha: Shteti i Arbërit dhe roli i tij historik. Studime historike nr.1-1991, faqe 166. Aleks Buda: Rreth disa çështjeve të formimit të popullit shqiptar).
Duke marrë për bazë, se Gora bënte pjesë në territorin verilindor të shtetit të Arbërit edhe trojeve të kësaj krahine, u qenë imponuar emrat sllave, duke përfshirë emra vendesh, fshatrash, e deri edhe të fiseve që banojnë në fshatrat e krahinës së Gorës. Pra, si në mjaft krahina të Shqipërisë, që kanë qenë objekt i invazionit serb, edhe në krahinën e Gorës e më gjërë, ishte bërë një imponim i tillë nga këta pushtues me ndryshimet, që u kanë bërë emrave shqip me emra sllave, duke përdorë parashtesat dhe prapashtesat sllave. Të tilla ndryshime kanë bërë edhe në fshatrat e krahinës së Gorës, të cilët po i argumentojmë me faktet që po i japim më poshtë:
1. Në fshatin Borje, kemi evidencuar 15 fise me emra shqipe, duke u shtuar prapashtesat sllave atyre. Njëmbëdhjetë prej këtyre fiseve, kanë pësuar këto ndryshime: Nik (Niketevci), Shundi (Shundirovci), Kalisi (Kalisovci), Shkepër (Shkepërnovci), Ballta (Balltopovci), Shantir (Shantirovci), Darbus (Darbusovci), Bajshta-Basha (Bashtovci), Kamkun (Kamkumovci), Damat (Damatovci), Dokli (Doklovci), kurse emrat e fiseve Olloman, Karaj, Dalaç nuk kanë pësuar ndonjë ndryshim etj.