cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akuitania e Re
Ekonomia e tij bazohet në bujqësi dhe vreshtari (vreshtat e Bordosë dhe Cognac), turizmi, industria aerohapsinore, ekonomia digjitale dhe dizajni, parakimiket dhe industritë farmaceutike, sektori financiar (Niort) dhe qeramika industriale (Limozh). Rajoni i ri përfshin pjesë të mëdha të Francës Jugore ("Midi de la France"), e shënuar nga kulturat baske, oksitane, puatevine dhe santongjeze. Historikisht është pasuesja jo e drejtpërdrejtë e Akuitanisë Mesjetare; mbulon në një pjesë të madhe Dukatin e Eleonorës së Akuitanisë. parapamje|Harta e rajonit të ri me 12 departamentet të ngjyrosur sipas provincave historike ekzistuese deri në vitin 1790. {{legend|#a3d283|[[Gujena dhe Gaskonja}} {{legend|#84b7ca|Puatu}} {{legend|#e1c44a|Limousin}} {{legend|#8bd9c5|Marche}} {{legend|#b9b983|Santongji}} {{legend|#efb3c7|Angumoja}} {{legend|#838a9d|Aunis}} {{legend|#de8787|Navarra e Poshtme dhe Béarn}} {{legend|#dee752|Samuri}} {{legend|#b98ab9|Të tjerë}} ]]
]]
Aumetz
Aumetz është një komunë në Francë. Aumetz bën pjesë në departamentin Moselle të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 2298 banorë dhe sipërfaqe 10.35 km².
Baca Kurti
parapamje|Baca Kurti, 1878 Baca Kurti ( 1807-1881) ishte një luftëtar shqiptar i lirisë që kishte marrë pjesë në Betejën e Nokshiqit kundër Principatës së Malit të Zi.
Jeta
Baca ishte i lindur rreth vitit 1807 në fshatin Milesh (Miljes) në rajonin e Grudës afër qytetit të Tuzit, në një familje malësore) shqiptare.
Ai iu bashkua Lidhjes shqiptare të Prizrenit pas vendimit të Kongresit të Berlinit për dorëzimin e viseve të banuara me shqiptarë (rajonet Hoti, Gruda, Plavë, Gucia, Kastrati, etj.)  Principatës së Malit të Zi. Kur Princi Nikolla I i Malit te Zi hyri në territorin të cilat i ishin dhënë atij nga Kongresi i Berlinit, Baca Kurti dhe të tjerë të parisë nga Malësia organizuan një rezistencë kundër Malit të Zi. Pjesa e viseve veriore shqiptare (malësorët) i mundën Malazezët në Betejën e Nokshiqit. Me këtë rast Baca Kurti u shqua si një nga komandantët më të mirë të Çun Mula gjatë betejës.
Ai i mobilizoi jo vetëm anëtarët e klanit të tij, por edhe anëtarët e qyteteve të tjera nga Malësia, për të luftuar kundër ushtrisë së Malit të Zi. Sot ai është i njohur për shqiptarët në mbarë botën dhe shumë këngë dhe poezi janë krijuar në nder të tij.
Manastambha
Manastambha ose "kolona e nderit" është një kolonë që shpesh ndërtohet përballë tempujve xhainistë ose statujave të mëdha xhainiste. Në Indinë Veriore, ato janë të kurorëzuar nga katër imazhe tirthankarash. Sipas teksteve xhainiste, një manastambha e stërmadhe qëndron përballë samavasaranas (salla hyjnore e lutjeve) të tirthankarave, që bën që dikush të hyjë në një samavasarana të largoi krenarinë. Një manastambha monolitike është një veçori standarde në tempujt xhainistë të Moodabidrit. Ato përfshijnë një statujë të Brahmadevas mbi majë si një gardian yaksha.
Shembujt
Disa nga manastambhat më të mirënjohura xhainiste janë:
Manastambhat në Indinë Jugore janë përgjithësisht monolitike.
Bllagaji
parapamje|300x300px|Teqe në Blagaj djathtas|parapamje|300px|Rrugë në Bllagaj parapamje|300px|Burimi i lumit Buna dhe Bllagaj Teqe Bllagaji është një qytezë (kasaba) në juglindje, të pellgut të Mostarit, në Kantonin Hercegovina-Neretva, në Bosnje dhe Hercegovinë. Ai shtrihet rrëzë të Bišćes dhe është njëri nga vendbanimet më të përziera (urbane dhe rurale) në Bosnjë dhe Hercegovinë. U pagëzua, Bllagaj, sipas të gjitha gjasave, për shkak klimës së tij të butë, pasi që "blaga" në gjuhën boshnjake do të thotë "e butë". Blagaj ndodhet në vendburimin e lumit Buna e ku gjendet edhe një teqe (tekija) historike. Teqja e Bllagajit ishte ndërtuar mes viteve1446 - 1520, me elemente të arkitekturës osmane dhe të stilit mesdhetar dhe konsideruar si një monument kombëtar i Bosnjes dhe Hercegovinës. Teqja e Bllagajit është një objekt fetar i cili është ndërtuar për shërbyer tarikateve të ndryshme të pasuesve të tesavufit.
Aumeville-Lestre
Aumeville-Lestre është një komunë në Francë. Aumeville-Lestre bën pjesë në departamentin Manche të rajonit Basse-Normandie. Komuna ka një popullsi prej 144 banorë dhe sipërfaqe 2.44 km².
Bllagaji
Vendburimi
Vrella e Bune s është burimi i lumit Buna është një burim i fuqishëm karstik. Lumi rrjedh në perëndim për rreth 9 km dhe bashkohet me lumin Neretva në afërsi të fshatit Buna. Në tjetër vend historik është edhe Kalaja e Vjetër e Bllagajit (Stjepan grad), në kodrën mbi Bllagaj, e që ishte selia e fisniku t hercegovinas, Stjepan Vukčić, dhe vendlindja e Mbretëreshës së Bosnjes Katarina Kosača-Kotromanić.
Histori
Gjatë antikitetit klasik ka ekzistuar një Fortesë Ilire,  dhe më vonë një Castrum Romak. Gjatë mbretërimit të Perandorit Bizantin Justinian, disa qytete të fortifikuara u ndërtuan në këtë zonë. Bllagaji është përmendur në veprën e Konstandin Porphyrogenitus, me titull, De Administrando Imperio, me emrin kuptimplotë Bona, asokohe pjesë e Zahumles (Hum).
Në burimet historike me emrin Bllagaj përmendet në vitin1423. Gjatë periudhës së Perandorisë Osmane, Bllagaji ishte selia Bllagaj Vilajetit, dhe ishte i ndarë në disa njësi. Qyteti kishte shtatë xhami, dy hane, katër musafirhane (mysafir shtëpi), një medrese (boshnjakisht: medresa), dy mektebe, shtatë mullinjë dhe katër ura prej guri, në lumin Buna. Boshnjakët ishin shumicë deri më 1835, gjatë periudhës Austro-hungareze kur ndodhën ndryshime në dobi të krishterëve. Një Kishë Ortodokse është ndërtuar në vitin 1893 dhe një Kishë Katolike Romake në vitin 1908.
Arkitektura
djathtas|parapamje|300px|Një vend historik i Kalasë së Vjetër Blagaj Fort (Stjepan grad) - Ndryshe nga fortifikimet tjera ka shërbyer edhe si shtëpi në Bosnje dhe Hercegovinë, Bllagaj Kalaja shtrihet në një zonë natyrore mbi nivelin e shkëmbinjëve të pjerrët në jug, perëndim dhe veri. Muret kanë mbijetuar, lartësia e tyre shkon prej 12 deri 14 m. Pjesa e mbrojtur brenda saj është relativisht e vogël, e ngjashme me atë të Kalasë në Jajce. Vendbanimi më i hershëm në Bllagaj shtrihej në rrëzë të Kalasë në Bllagaj, ku ka një kryqëzim rrugësh me Nevesinjen. Gjatë mbretërimit të Perandorisë Austro-hungareze, Bllagaj ende mbahej me karakterin e saj orientalo-mesdhetar, në pamjen e përgjithshme të saj në detaje arkitektonike dhe kompozicionale, pavarësisht nga ndryshimi i strukturës urbane. Një turne virtual 360° i Bllagaj Teqes mund të shihet këtu.
Aumont, Somme
Aumont është një komunë në Francë. Aumont bën pjesë në departamentin Somme të rajonit Picardie. Komuna ka një popullsi prej 138 banorë dhe sipërfaqe 3.31 km².
Aumont-Aubrac
Aumont-Aubrac është një komunë në Francë. Aumont-Aubrac bën pjesë në departamentin Lozère të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 1111 banorë dhe sipërfaqe 26.53 km².
Aumont, Jura
Aumont është një komunë në Francë. Aumont bën pjesë në departamentin Jura të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 405 banorë dhe sipërfaqe 7.97 km².
Aumont-en-Halatte
Aumont-en-Halatte është një komunë në Francë. Aumont-en-Halatte bën pjesë në departamentin Oise të rajonit Epërmet e Francës
Shkolla fillore "Mark Nuculloviq"
Shkolla fillore "Mark Nuculloviq" (malazisht: Osnovna Škola "Marko Nuculović") është një shkollë fillore në Shtojin e Sipërm pranë Ulqinit, në Mal të Zi. Është themeluar në vitin 1931, ku mësimi fillimisht është mbajtur në një shtëpi private dhe vetëm pas Luftës së Dytë Botërore do të ndërtohet objekti shkollor. Mësimi zhvillohet në gjuhën shqipe dhe malazeze.
Ocitania
Ocitania (Shqip : Ocitania ; Ocitanisht: Occitània [utsiˈtanjɔ] ; Katalanisht: Occitània [uksiˈtaniə]; Frëngjisht: Occitanie [ɔksitani]) është rajoni më jugor i Francës, duke mos përfshirë Korsikën, i krijuar nga rajonet e mëparshme nga Lengadok-Rruseljo dhe Mesdita-Pirenejtë. Këshilli i Shtetit e miratoi 'Ocitania' si emrin e ri të regjionit më 28 Shtator 2016 dhe vendimi hyri në fuqi më 30 Shtator 2016.
Rajoni administrativ modern e ka marrë emrin nga rajoni më i gjerë historiko-kulturor i Ocitanisë, i cili është i njëvlershëm me një të tretën e jugut të Francës. Tanimë rajoni mbulon një territor të përafërt me atë të qeverisur nga Kontët e Tuluzës në shekujt XII-XIII. Flamuri i betejës i këtyre të fundit, i njohur si Kryqi Occitan, përdoret si simbol zyrtar i rajonit modern dhe është një simbol kulturor mjaft i dashur. Në 2015, Ocitania kishte një popullsi prej 5,839,867 banorësh.
Qyteti më i madh i rajonit është Tuluza.
Toponimia
E miratuar më 2014, reforma territoriale e rajoneve franceze kishte qenë subjekt debati për shumë vite. Ligji i reformës përdori si emër të përkohshëm për rajonin e ri variantin me vizë në mes të dy rajoneve përbërëse: Languedoc-Roussillon dhe Midi-Pyrénées. Më 24 Qershor 2016, Këshilli Rajonal i Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées adoptoi emrin Occitania pas një konsultimi publik të gjatë. Emri i përkohshëm u tërhoq më 30 Shtator 2016, kur emri i ri hyri në fuqi.
Occitania, emri i ri, rrjedh nga emërtimi historik i rajonit më të gjerë dhe i referohet përdorimit historik nëpër atë territor të gjuhës ocitane dhe dialekteve të saj. Rreth 450,000 katalanët francezë që jetojnë në rajon shprehën zhgënjim ndaj rezolutës së asamblesë, e cila sipas tyre injoronte ekzistencën e tyre. Më 10 Shtator 2016, rreth 10,000 njerëz demonstruan në Përpinjan, duke kërkuar që emri i ri i rajonit të përmbante fjalët Pays catalan (sq. 'Shteti katalan').
Komunitetet madhore
Komunat më të mëdha të Ocitanisë (popullsia përditësuar më 2017) janë:
Sllatina e Vogël
Sllatinë e Vogël është një vendbanim në komunën e Fushë Kosovës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Albanë e Vogël.
Ocitania
Komunitetet madhore
parapamje|[[Tuluza, prefektura e Ocitanisë dhe qyteti më i madh]]
Sllatina e Vogël
Gjeografia
Fshati Sllatina e Vogël shtrihet rreth 5 km në perëndim të Fushë Kosovës. Fshati Sllatinë e Vogël kufizohet me Sllatinën e Madhe, Bardhin e Vogël, Hencin. Emri i fshatit Sllatinë-a në literaturën shkencore të gjuhëve sllave është shpjeguar si toponim me prejardhje të gjuhëve së vjetër sllave - solt, solnë (soll - kripë-a), sllan - sllana ("me kripë, i njelmët"). Mirëpo, supozohet se ky toponim mund të jetë mjaft i lashtë i prejardhjes ilire apo kelte etj. nga se ky emërtim gjendet jo vetëm në trevat e Ballkanit (Kosova, Serbia, Maqedonia, Kroacia, Sllovenia) por është vrejtur edhe në Hungaria, Austria, Sllovaki etj. Këto të dhëna në një mënyrë e zbehin mendimin se ka të bëjë me prejardhje sllave - tokë e gjelbtë, gjelbëzak.
Ocitania
Ekonomia
parapamje|[[Pont du Gard nga kohët romake, një nga sajtet e Ocitanisë dhe tërheqje turistike]] Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) i rajonit ishte 171.2 bilionë euro në vitin 2018, duke qenë 7.3% e outputit ekonomik të Francës. PBB për frymë i përshtatur ndaj fuqisë blerëse ishte 86,000 euro ose 86% e mesatares së BE-së në të njëjtin vit. PBB për punëtor ishte 102% e mesatares së BE.
Sllatina e Vogël
Gjeografia
Me vendosjen e familjeve muhaxhire nga Sanxhaku i Nishit, përkatësisht Toplica në Sllatinë të Madhe dhe Sllatinë të Vogël në vitet 1877/78, në mbështetje me emërtimin Sllatinë e Vogël emërtohet Sllatinë e madhe.
Ocitania
Politika
Pas krijimit të rajonit në vitin 2016, Carole Delga, anëtare e Partisë Socialiste, u zgjodh në krye të presidencës së këshillit rajonal. Ndërtesa ku mblidhet këshilli ndodhet në Tuluzë.
Sllatina e Vogël
Gjeografia
Trevat tjera të Kosovës ketë Sllatinë e quajnë me emrin - Sllatina e Goleshit apo Sllatina e Prishtinës, kurse tani edhe Sllatina te Aeroporti.
Ocitania
Identiteti historik
qendër|parapamje|433x433px|Hartë e rajonit të ri me 13 [[Departamentet e Francës|departamentet e tij, të ngjyrosur sipas provincave historike ashtu siç ekzistonin para Revolucionit Francez (1790){{Legend|#e1c44a|Languedoc}}{{Legend|#7db3c7|Guyenne dhe Gascogne}}{{Legend|#efb3c7|Comté de Foix}}{{Legend|#a3d283|Roussillon}}]]
Luani barbar
Luani berber, i njohur edhe si luani i Atllasit, është një popullatë e Panthera leo leo, dikur vendas i Afrikës Veriore, duke përfshirë malet e Atllasit, që konsiderohet i zhdukur në natyrë. Alfred Pis iu referua luanit berber si luani i Afrikës Veriore dhe llogariti se popullata është zvogëluar që nga mesi i shekullit të XIX, pas futjes në përdorim të armëve të zjarrit dhe shpërblimeve për gjuajtjen e tyre. Gjuajtja e fundit e regjistruar e një luani berber u bë në Marok në vitin 1942. Grupe të vogla të luanëve berberë mund të kenë mbijetuar në Algjeri deri në fillim të viteve 1960-të dhe në Marok deri në mesin e viteve 1960.
Sllatina e Vogël
Gjeografia
Sllatina shtrihet në perëndim të qytetit të Prishtinës, në kilometrin e 15-të të rrugës magjistrale Prishtinë - Pejë. Është larg komunës së Fushë Kosovës rreth 5 km larg. Shtrihet në lartësi mbidetare prej 550-600m.
Luani barbar
Një luan nga Konstantini, Algjeri, u konsiderua si ekzemplar i llojit Felis leo, i përdorur nga Lineu në vitin 1758. Luani berber u përshkrua të parën herë nga zoologu austriak Johann Nepomuk Meyer nën trinomenin Felis leo barbaricus, duke u bazuar në një ekzemplar nga Bregu berber.
Sllatina e Vogël
Gjeografia
Pozita gjeografike e këtij rajoni në udhëkryqin e rrugëve dikur dhe tani është mjaft me rëndësi, kjo pozitë ka ndikuar edhe në ngjarjet historike, njëherit edhe në lëvizjet etnike. Kjo ka lënë gjurmët e veta deri në kohën më të re. Që nga kohët e lashta në territorin e Sllatinës janë kryqësuar rrugët relevante në drejtime të ndryshme që kanë lënë gjurmë në ngjarjet e rëndësishme politike, ekonomike, etj. Për këtë arsye këtu, përkatësisht në këto treva ka pasur vazhdimisht konflikte aspiratash midis disa sunduesve, kështu që edhe intensiteti i rëndësisë së pozitës gjeografike të kësaj treve pësonte ndryshime në aspektin demografik, politik, ekonomik etj varësisht nga kushtet politike - gjeografike etj.
Lokaliteti i Sllatinës u formua dhe u zhvillua në rrugën e vjetër që lidhte rrafshin e Kosovës me atë të rrafshit të Dukagjinit dhe më tutje. Si më parë, edhe tani, Sllatina është udhëkryq i rëndësishëm i komunikacionit dhe shërben si urë natyrore që lidh disa rajone gjeografike. Vlera e pozitës së përshtatshme gjeografike të Sllatinës shtohet sidomos me ndërtimin, përkatësisht asfaltimin e rrugës magjistrale Prishtinë-Pejë, e posaqërisht me hapjen e Aeroportit "Adem Jashari" në Sllatinë në vitin 1965. Poashtu edhe nga aspekti ekonomik, pozita e tillë e Sllatinës së Madhe dhe Sllatinës së Vogël jep mundësi që të shfrytëzojnë dy rajone me karakter të ndryshëm ekonomik, në njërën anë, fushat e rrafshta për bujqësi, ndërsa në anën tjetër malet me begatitë e tyre etj. Kjo pozitë gjeografike mundësoi që prej një numri të vogël të familjeve, përkatësisht të banorëve të rritet numri i tyre, dhe të zgjerohet fshati.
Vetitë fiziko-gjeografike
Nga aspekti gjeomorfologjik, përkatësisht i relievit, territori i Sllatinës së Madhe dhe i Sllatinës së Vogël, përbëhet prej formave të llojllojshme, duke filluar nga fushat nga fushat, terrenet e rrafshta rreth lumit Drenicë, kodrinave të ulta, luginave rreth përroit të Sllatinës, kodra dhe male. Hapësira gjeografike e Sllatinës, është mjaft heterogjene, me përbërje të llojllojshme gjeologjike të tokës. Në pjesën nëntokësore të Sllatinës shtrihen shtresa të pasura të thëngjillit lingit, ndërsa në atë tokësore sasi të konsideruar të xehes së nikelit.Përbërja pedologjike e tokës së kësaj treve poashtu është e llojllojshme. Ajo i takon llojit të tokës së quajtur "smonicë", e cila e ka ngjyrën e mbyllët në të zezë, kuçlinës, tokës gelqerore, aluviumit etj.
Sllatina në antikë
Vendbanimet janë vatra të jetës dhe veprimtarive të përgjithshme shoqërore, të krijuara gjatë fazave të gjata të vështira të zhvillimit shoqëroro-historik. Kushtet e përshtatshme klimatike, pozita e mirë gjeografike që zë Kosova në Ballkanit qendror, e mbi të gjitha begatitë natyrore, kanë kushtëzuar që territori i Prishtinës e në këtë kontekst edhe i Sllatinës të Vogël me rrethinë, të hynë në radhën e zonave më të rëndësishme arkeologjike, ku janë përfaqësuar vendbanime e eksponate që zënë fill që në periudhën e neolitit, krahas vazhdimësisë deri në ditët e sotme. Njerëzit së pari janë grupuar rreth pikave të caktuara, të cilat kanë pasur pozitë të volitshme gjeografike, ndërsa rrethina e tyre edhe kushtet të tjera natyrore, të cilat në fazën e parë të krijimit të vendbanimeve, kufizoheshin në reliev, klimë, hidrografi, vegjetacion e jetës. Një ndër ato vendbanime ku ishte vendosur popullata ishte edhe Sllatina e Vogël.
Ghatet
Siç përdoret në shumë pjesë veriore të Azisë Jugore, termi ghat i referohet një serie shkallësh që zbresin në nivelin e ujit, veçanërisht në një lum të shenjtë. Në rajonet që flasin bengali, kjo seri shkallësht mund të zbresi në diçka të vogël si një pellg ose të madhe si një lum i madh.
Etimologjia
Ghatet janë zonë në brigjet e lumenjve të shenjtë pranë qyteteve si Varanasi dhe Haridwari ku ekzistojnë shkallë për të arritur ujin e Gangut. Termi përdoret edhe për rajonet malore si Ghatet Perëndimore dhe Lindore. Fjala ghat shpjegohet nga shumë fjalë zanafillore dravidiani si fjalët telugu katta dhe gattu (digë, argjinaturë), fjala tamile kattu (faqja e një mali, dige, shpati, kalldrëm) dhe fjala kannada gatta (vargmal). Kjo etimologji u propozua nga Thomas Burrow dhe u përkrahë nga Manfred Mayrhofer dhe Asko Parpola. Gjuhët sllave kanë një fjalë gat që do të thotë rrugë me vija, por nuk është e qartë nëse ka lidhje me fjalën ghat.
Përgjatë lumenjve Gang dhe Narmada
Ghatet e shumta domethënëse përgjatë Gangut janë të njohur përgjithësisht si 'Ghatet në Varanasi' dhe 'ghatet e Gangut'. në Madia Pradesh në Indinë Perëndimore ndodhen ghate të tjera domethënëse përgjatë lumit Narmada. Banorët që jetojnë në shkallët e e tyre quhet gjithashtu ghatë. Fjala përdoret gjithashtu në disa vende jashtë nënkontinentit indian ku ndodhen komunitete indiane. Për shembull, në George Town, Penang në Malajzi, termi "Ghaut" përdoret për të identifikuar shtrirjet e këtyre rrugëve që më parë përfundonin në ghate përpara arritjes së limanit (psh.:, Church St. Ghaut – në Malay Gat Lebuh Gereja – është emri i shtrirjes së Kishës përtej ku rruga zbriste në ujë nëpërmjet një ghati). Si në Penang ashtu dhe në Singapor, ndodhen zona të emërtuara Dhoby Ghaut (dhobi do të thotë "larës" ose "lavanderi", në varësi nëse i referohet një personi ose një biznesi).
Ghatet Shmashana
Ghatet si këta janë të përdorur si për qëllime profane (si larja) ashtu dhe për rite fetare (dmth. larje rituale ose purifikime); ndodhen gjithashtu ghate të veçanta "shmashana" ose "kremimi" ku trupat e të vdekurve digjen pranë ujit, duke e lejuar hirin të meret nga uji i lumit; shembuj të shquar janë Nigambodh Ghati dhe Raj Ghati në Delhi në lumin Yamuna, ku ky i fundit ishte zona e kremimit për Mohandas Karamchand Gandhin dhe shumë udhëheqës politikë pas tij dhe Manikarnika Ghati në Varanasi në lumin Gang.
Përdorime të tjera
në Marathi, Hindi, Guxharati dhe Kannada, ghat është një term i përdorur për të identifikuar një kalim të vështir mbi një mal. Një kalim i till është Bhor Ghati që lidh qytetet e Khopolit dhe Khandalas, në Autostradën Kombëtare 4 në Indi rreth 80 km në veri të Bombeit. Charmadi Ghati i Karnatakas është gjithashtu një rast i famshëm. Në shumë raste, termi përdoret për të treguar vetë vargun malor, si Ghatet Perëndimore dhe Ghatet Lindore.
Bektashizmi në Bosnje dhe Hercegovinë
parapamje|300px|Teqja e Bllagajit, e cila sipas disa burimeve fillimisht ka qenë teqe bektashiane dhe njihej edhe si Zavija Bektashiane e Sari Salltëkut. thumb|300px|Teqja në [[Banja Luka|Banja Llukë, e cila sipas disa burimeve, ka qenë teqe bektashiane ndërsa sot nuk ekziston.  ]] Bektashinjët dhe bektashizmi në Bosnje dhe Hercegovinë dhe tek populli boshnjakë në të kaluarën ka qenë i përhapur relativisht mirë por që prezenca e tij në këtë shtet dhe tek ky popull, erdhi gjithnjë duke u zbehur.
Historiku
Gati nuk ka teqe, posaçërisht ato me karakter të gjërë, hanikah (p.sh. në Sarajevë) apo tarikat të dervishëve në Bosnje dhe Hercegovinë, madje sheh me famë që të mos jetë regjistruar dhe shpeshherë analizuar e komentuar në literaturën boshnjake. Gjatë kësaj duhet theksuar se autorët e këtyre regjioneve rregullisht e kanë studiuar tesavufin dhe fenomenin e dervishizmit. Me këtë ata kanë kontribuar dukshëm për ndriçimin teorik të rrënjëve, të vlerave dhe të ndikimit të dervishëve në Bosnje dhe Hercegovinë, por pjesërisht edhe në territore të tjera. Një kontribut me vlerë në njohjen e paraqitjes dhe zhvillimit të bektashizmit në Bosnje dhe Hercegovinë, padyshim se e ka dhënë studiuesi boshnjak Xhemal Qehajiq me veprën, Bektashinjët dhe islami në Bosnje dhe Hercegovinë (Bos:Bektašije i islam u Bosni i Hercegovini). Madje duke folur për bektashizmin, Qehajiq mes tjerash thot edhe këtë: :"Aspiratat nacionale të shqiptarëve jo vetëm që janë zhvilluar, por ato edhe kanë filluar nga celulat e bektashinjëve.” Përveq veprës së Qehajiqit përmendet edhe një studim tjetër i autorit, Besim Beu-Atallaji, me titull, Bektashinjët dhe literatura e tyre (Bos: Bektašije i njihova literatura).
Faktin e prezencës së bektashizmit edhe në Bosnje dhe Hercegovinë, krahas Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë dhe gjetiu në Ballkan, e përmend edhe studiuesi, Goran Tešić, i cili bektashizmin e quan Aspekti tolerant i islamit (Bos: Tolerantni aspekt islama).
Një fakt tjetër i cili flet për prezencën e bektashinjëve dhe bektashizmit në Bosnje dhe Hercegovinë është edhe një i cili deri më tani pothuajse fare nuk është përmendur e që ka të bëjë me arsimimin dhe edukimin e heroit kombëtar të Bosnjës, Husein Gradashçeviqit. Ekzistojnë burime të cilat me fjalë të tjera thonë se në formimin e personalitetit të kësaj figure të madhe të Bosnjës dhe të popullit boshnjak rol të rëndësishëm kishin luajtur edhe dy dervish bektashian.
Se kur erdhën bektashinjët e parë në Bosnje dhe Hercegovinë është vështirë të thuhet me saktësi, por shënimet flasin për prezencen e tyre qysh në shekullin XV dhe XVI.
Prezenca e bektashizmit në këtë shtet dëshmohet që nga kohërat më të hershme të paraqitjes së islamizmit, madje theksohet se edhe Teqja e Bllagajit, e cila ndodhet në Bllagaj afër Mostarit, mu në burimin e lumit Buna, i ka takuar fillimisht rendit bektashi. Teqja në fjalë mendohet të jetë ndërtuar në mes të viteve 1446 - 1520, pra menjëherë pas rënjes nën pushtimin osman. Në pjesën e jashtme të tyrbes në Bllagaj edhe sot e kësaj dite duken të gdhendura në relief shpata dhe topuzi, simbole këto të lidhura me jeniçerët dhe bektashizmin. Këtu ndodhet edhe një varr i misionarit të shquar Sari Salltëku, i cili ka ngjashmëri të madhe dhe të kujton varrin e Sari Salltëkut në Krujë. Ka dëshmi, sipas të cilave, një herë dhe një kohë, ky objekt quhej Zavija bektashiane e Sari Salltëkut (Bos:Zavija bektašijska Sari Saltuk). Për prezencën e bektashinjëve në Bosnje dhe Hercegovinë na informon edhe udhëpërshkruesi turk Evlija Çelebi. Çelebiu gjatë vizitës së tij në Bosnjë në gjysmën e dytë të shekullit XVII ka hasur në një teqe bektashiane në qytetin e Çajniçes, një teqe bektashiane në lagjen “Golobërdo” në Sarajevë dhe një në Banja Llukë.
Në kryeqendrën e Bosnjes dhe Hercegovinës, Sarajevë përmendet ekzistenca e një teqeje bektashiane, e njohur si Teqja e Kantariminit (Bos:Kantarimina tekija) në vendin e njohur si At Mejdan, në bregun e majtë të lumit Miljacka, afër Parkut Çumurija dhe Urës së Hekurudhës. Teqen në fjalë e ka themeluar Sheh Mehmed ef. Kantarxhi i ardhur nga Janina, e të cilin pas vdekjes e ka trashëguar dhëndërri i tij, sheh Abdullah Lutika.
Edhe në qytetin e Banja Lukës përmendet ekzistimi i teqes bektashiane, madje janë një varg burimesh të cilat e potencojnë ekzistimin e kësaj teqeje.
Në shekullin XIX në Bosnje dhe Hercegovinë kanë jetuar dhe vepruar edhe dy poet bektashian: Bosnevi Baba dhe Abdullah Fahri. Bosneviu është një nga klerikët e mëdhenj bektashinj të shekullit të XIX-të. Ai ka lindur në Bosnje, ku edhe është shkolluar dhe ka fituar kulturën fetare. Pastaj shkoi dhe u frymëzua me frymën mistike bektashiane në Teqenë e Hidër Babait në Kërçovë, duke u dorëzuar te udhërrëfyesi i kohës së atëhershme në atë Teqe, Ismail Babai. Sa i përket poetit tjetër Abdullah Fahri, dihet se ai ka jetuar në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX, se ishte ende gjallë, në Ditën e Nevruzit të vitit 1907 dhe se ishte nga Sarajeva.
Rrëqebulli siberian
Rrëqebulli siberian (Lynx lynx wrangeli), i njohur si rrëqebulli i Siberisë lindore, është një nënlloj i rrëqebullit evroaziatik‎, që jeton në Lindjen e largët ruse, gjëgjësisht në Siberi. Jetojnë rreth 5,890 individë të rritur të këtoj nënlloji në Lindjen e largët ruse, sipas vitit 2013.
Ujëmbledhësit tempullor indianë
Ujëmbledhësit tempullor hindu janë pellgje, depozita ose rezervuare të ndërtuara si pjesë e kompleksit tempullor pranë tempujve indianë. Ata quhen pushkarini, kalyani, kunda, sarovara, tirtha, talab, pukhuri, etj. sipas gjuhëve të ndryshme rajonale të Indisë. Disa ujëmbledhës thuhet se kurojnë sëmundje të ndryshme kur lahesh në ta. Është e mundur që këta të jenë mbetje kulturore e strukturave të tilla si Banja e Madhe e Mohenjo-daros, që ishte pjesë e Qytetërimit të Luginës së Indusit.
Planimetria e ujëmbledhësve
Që nga kohët e lashta, dizajni i ujëmbledhësve ka qenë i rëndësishëm në Arkitekturën tempullore indiane, veçanërisht në Indinë Perëndimore ku alternohen stinët e thata dhe të mosuneve. Dizajni i ujëmbledhësve tempullor u bë një art më vete. Një shembull i artit të dizajnit të ujëmbledhësve është Ujëmbledhësi i madh i shkallëzuar dhe gjeometrikisht spektakolar në Qendrën Mbretërore në rrënojat e Vijayanagaras, kryeqytetit të Perandorisë Vijayanagara, që rrethon qytetin modern të Hampit. Është i shtruar me diorit të gjelbër dhe nuk ka derdhje dhe mbushej nga ujësjellësi. Ujëmbledhësit janë përdorur për pastrimin ritual dhe gjatë riteve të shenjtërimit. Uji në ujëmbledhës konsiderohet i ujë i shenjtë nga Lumi i Gangut i lidhur me perëndeshën e tij Ganga.
Pusi i shkallëzuar
Në Indi, një Pus i shkallëzuar është një pus me muraturë të thellë me shkallë që zbresin deri në nivelin e ujit në pus. Në Indinë Perëndimore quhet vav ndërsa në Indinë Veriore quhet baoli. Disa janë ndërtuar nga mbretërit dhe janë të zbukuruar në mënyrë të pasur me relieve. Shpesh ata ndërtoheshin nga fisnikëria, disa duke qenë për përdorim shekullor nga të cilët çdokush mund të marr ujë.
Haridra Nadhi
Haridra Nadhi është ujëmbledhësi më i madh tempullor në Indi, ndoshta edhe në botë. Ndodhet në Mannargudi të distriktit Thiruvarur të shtetit indian Tamil Nadu. Është ujëmbledhësi tempullor i një prej tempujve hindu më të mëdhenj, Tempulli Rajagopalaswamy në Mannargudi. Sipërfaqja e ujëmbledhësit tempullor është 23 akre (93,000 m2) që përbën ujëmbledhësin më të madh tempullor në Indi. Ai quhet gjithashtu Vajza e Lumit Kaveri.
Kalyani
Kalyani, i quajtur gjithashtu edhe pushkarni, janë pellgje të lashta hindu të shkallëzuar për tu larë. Këta pellgje ndërtoheshin në mënyrë tipike afër Tempujve Hindu për të kryer ritet e larjes dhe pastrimit përpara lutjeve. Ata janë përdorur gjithashtu për zhytjen e statujave të Ganeshas gjatë festës Ganesha Chaturthi.
Sarovar
Në Sikhizëm ujëmbledhësit tempullorë quhen "Sarovar".
Xhohadi
Një johad (në gjuhën hindi: जोहड) është një ujëmbledhës i ujit të shiut i përdorur kryesisht në shtetin indian të Harayanas dhe Raxhastanit, që mbledh dhe ruan ujin përgjatë vitit, për tu përdorur për tu pirë nga njerëzit dhe bagëtitë. Në shumë pjesë të Indisë, shirat vjetore janë shumë të pakta (midis 450 dhe 600 mm) dhe uji mund të jetë i pa pëlqyeshëm për tu pirë. Shirat gjatë korrikut dhe gushtit grumbullohen në johade dhe përdoret përgjatë vitit. Johadet në Jaisalmer quhen "khadinë". Ata janë të njohur në mënyrë popullor si tankis në shumicën e pjesëve të vendit. Johadet përdoreshin gjerësisht nga Organizata Jo-Qeveritare 'Tarun Bharat Sangh' nga Rajendra Singhu që drejton rigjallërimin e distriktit Alwar të Raxhastanit. Sot ka mbi 4,500 johadë që punojnë në Alëar dhe distriktet rrethuese.
Ndërtimi
Këto janë pengesa të thjeshta dheu ose gurësh të ndërtuara përgjatë kontureve të një rrëpire për të ndaluar ujin e shiut. Këto diga dheu synojnë të mbledhin dhe ruajnë ujin e shiut, duke çuar në përmirësimin e vaditjes dhe ujit tokësor. Ato janë ndërtuar përgjatë rrëpirave me një argjinaturë të lartë në tre krahë ndërsa i katërti lihet i hapur për hyrjen e ujit të shiut. Ata janë shumë të zakonshëm në shumicën e fshatrave të shteteve indiane të Haryanas, Uttar Pradeshit dhe Shkretëtirës Thar të Raxhastanit.
Johadet e Haryanas
Në vitin 2007, Departamenti i Vaditjes së Haryanas shpenzoi 4.3 miliardë rupi indiane ose 7 milion dollarë amerikanë për të rinovuar dhe restauruar sistemin ujor të shtetit për ruajtjen e ujit, duke rimbushur ujin tokësor, rujtjen e mjedisit dhe përmirësimin e turizmit. Një studim nga Panjab University gjeti 60 specie peshqish të 19 familjeve, 11 specie tregtare dhe 6 specie të rralla, në ujërat e Haryanas. Ujërat mbeten nën rrezikun e cënimit, tkurrjes së zonave të ujëmbledhësve dhe ndotja. Në vitin 2010, u bë studimi i parë indian i të dhënave të bacillariophyceae-ve në dhjetë ujëra të ndryshme në dhjetë stacione të ndryshme në Haryana. A 2015 study of 24 ëater bodies of Haryana, found 39 morphologically different types of diatoms. Në vitin 2016, Qeveria e Haryanas shpalli një plan për të bërë hartën e rrjedhjes së ujërave dhe për të krijuar dabeizin e gjithë ujërave brenda shtetit në bazë distrikti. Këto ujëra kanë kontribuar në zhvillimin ekonomik nëpërmjet peshkimit në shtetin indian të Haryanas dhe Haryana renditet e dyta në Indi për sa i përket prodhimit mesatar vjetor të peshkimit për njësi sipërfaqeje në vend me prodhimin vjetor mesatar për hektarë prej 7000 kg për hektarë. Prodhimi i peshkimit ësht rritur nga 600 tonë në vitet 1966-67 në kohën e formimit të shtetit të Haryanas në 121000 tonë gjatë viteve 2015-16, duke përmirësuar jetesën e mbi 30000 familjeve në sektorin e peshkimit.
Revolucioni i Johadeve të Raxhastanit
Në distriktin e Alwarit në Raxhastan pati një thatësirë të ashpër gjatë viteve 1985-86. Në vitin 1985, vullnetarët nga Tarun Bharat Sangh (TBS), një organizatë vullnetare e drejtuar nga Rajendra Singh, erdhi në Alwar. Distrikti i Alwarit dikur ishte i lulëzuar, por prerja e pemëve, minierat dhe veprimtaritë e tjera industriale çuan në degradimin e tokës që intensifikoi përmbytjet dhe thatësirat. Sistemi tradicional i menaxhimit të ujit që përdorte Johadë ishte braktisur. Tarun Bharat Sangh e rigjallëroi traditën e ndërtimit të Johadëve, një shembull i teknologjisë tradicionale që ofronte ujë për tu përdorur dhe për të rimbushur ujin tokësor. Tani Johadët janë të njohur në mënyrë popullor si Tankas në shumicën e rajonit. Revolucioni i ujit u përhap nga Johadët në distriktin e Alwarit në të gjithë rajonin. Tani ka rreth 5,000 johadë përgjatë gjithë Raxhastanit dhe kjo ka ndihmuar gjerësisht në pakësimin e mungesës së ujit dhe përmirësimin e cilësisë së tij.
Çhatri
Chhatri janë pavjone të ngritur në formë kubeje të përdorur si një element në Arkitektura Indiane. Fjala Chhatri do të thotë "tendë" ose "ombrellë". Në konstekstin e arkitekturës, fjala përdoret për dy gjëra të ndryshme. Kuptimi më i zakonshëm është ai i një përmendoreje, zakonisht shumë të zbukuruar, të ndërtuar në vendin ku kryehet funerali (kremimi) i një personaliteti të shquar. Përmendore të tilla zakonisht konsistojnë në një platformë të rrethuar nga një seri kolonash zbukuruese që mbajnë një tendë guri. Fjala chhatri përdoret edhe për tiu referuar pavjoneve të vegjël që shënojnë këndet e çatisë së hyrjes së një ndërtese të rëndësishme. Këto pavjone janë thjeshtë zbukuruese dhe nuk kanë ndonjë përdorim, por janë një fortesë e vogël klasike që tregon statusin dhe pasurinë e zotëruesit. Chhatrit zakonisht janë të përdorura për të paraqitur elemente të krenarisë dhe nderimit në Arkitekturën e Jatit, Marathas dhe Rajputit. Ato përdoren gjerësisht në pallate, fortesa ose për të shënuar vendet mortore. Duke marë fill në Arkitekturën e Raxhastanit ku ishin përmendore mbretërore, atu u përshtatën më vonë si një veçori standarde në të gjitha ndërtesat marathas, Raxhastan dhe në mënyrë më të rëndësishme në Arkitekturën Mogule. Ato sot shihen në monumentet e saj të mrekullueshme, Varri i Humayunit në Delhi dhe Taxh Mahali në Agra. Chhatrit janë elemente bazë të Arkitekturës Hindu si dhe asaj Mogule. Termi "chhatri" (në gjuhën hindi: छतरी) do të thotë ombrellë ose tendë. Në rajonin Shekhawati të Raxhastanit, chhatrit ndërtohen në vendet e kryerjes së kremimit të njerëzve të pasur ose të shquar. Chhatrit në Shekhawati mund të konsistojnë në një strukturë të thjeshtë të një kubeje të ngritur nga katër kolona deri në një ndërtesë që përmban shumë kube dhe një bazament me mjaft dhoma. Në disa vende, brendësia e chhatrive është e pikturuar në të njëjtën mënyrë si banesat e Havelit të rajonit.
Në Raxhastan
Në pjesë të tjera të Raxhastanit ekzistojnë shumë chhatri të tjera vendodhja e të cilave përfshin:
Në Madia Pradesh
Rajoni i Madia Pradeshit është vendi i mjaft chhatrive të tjerë të shquar të sunduesve të tij Maratha:
Jashtë Indisë
Në Britaninë e Madhe ndodhen dy chhatre të shquara, vend që ka lidhje të forta me historike me Indinë. Në prej tyre është Chattri -Cenotaf në Brighton, kushtuar ushtarëve indianë që vdiqën në Luftën e Parë Botërore. Chhatri tjetër ndodhet në Varrezat e Arnos Vale pranë Bristolit dhe është një përmendore kushtuar reformatorit të shquar indian Ram Mohan Roy, që vdiq në këtë qytet.
Aumur
Aumur është një komunë në Francë. Aumur bën pjesë në departamentin Jura të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 362 banorë dhe sipërfaqe 9.22 km².
Aumontzey
Aumontzey është një komunë në Francë. Aumontzey bën pjesë në departamentin Vosges të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 470 banorë dhe sipërfaqe 3.37 km².
Çabutroja
Chabutro, Chabutaro ose Chabutra është një strukturë që gjendet kryesisht në fshtrat e shtetit indian të Guxharatit. Është një strukturë në formë kulle me rrethim tetëkëndor ore pesëkëndësh në krye. Në mbylljen e sipërme ka mjaft vrima ku zogjtë mund të bëjnë foletë e tyre. Në Guxharat këto janë ndërtuar në hyrje të katundeve, veçanërisht për bujtjen e pëllumbave. Brenda kësaj strukture qëndrojnë dhe mbarështrohen kryesisht pëllumbat. Këto monumente gjenden kryesisht në qendrat e fshatrave ose në hyrjet e fshatravenë Guxharat dhe Kutch të Indisë. Në bazë të strukturës qëndron zakonisht një platformë. Baza dhe zona rrethuese e kësaj strukture shërben si vend mbledhjeje dhe si një zonë për të luajtur fëmijët. Një tjetër tip Chabutroje, që mund të shihet në Guxharat dhe Raxhastan kanë dizajnë të ndryshëm dhe janë ndërtuar vetëm si vend ushqimi dhe qëndrimi për zogjtë dhe jo për qëllime mbarështimi. Mbulimi i sipërm i një Chabutroje të tillë është e skalitur artistikisht dhe i dizajnuar si një dritare shtëpie me kube konike ose Chhatri.
Etimologjia
Në anglisht këto struktura mund të quhen paqartësisht "Pigeon-Tower" ose "Pigeon-hole-tower". Aktualisht, Chabutaro është një fjalë e gjuhës guxharati, në të cilën pëllumbi quhet Kabutar. Fjala Chabutro ka rrjedhur nga fjala Kabutar, pasi Chabutaro ndërtohet veçanërisht për përdorimin dhe mbarështimin e pëllumbave vetëm në Guxharat, veçanërisht në Kutch. Fjala Chabutra ose Chabutro përdoret herë pas here për të treguar një platfomë ulëse, zakonisht nën një pemë ose përkrahë një liqeni, pellgu apo tjetër vendi me ujë, por megjithatë më shpesh përdoret për të treguar strukturat si kulla të shpjeguara më sipër.
Shtrirja
Banorët dhe veçanërisht gratë e Gujaratit, që i përkasin besimit Hindu, i konsiderojnë ushqyerjen e pëllumbave mjaft mbarësi prurëse. Në këtë mënyrë, kjo strukturë bëhet nëpër fshatra, ku mund të jetojnë pëllumbat. Në mëngjes herët, mund të gjenden gra, fëmijë dhe banorë të tjerë duke ushqyer me pëllumbat poshtë Chabutros. Chabutaroja gjendet kështu në fshatrat e mbizotëruara nga komunitetet hindu, kshatriya dhe brahminë të Guxharatit.
Për shembull në distriktin e Kutchit në Guxharat, Chabutro mund të gjenden normalisht në pothuajse të gjitha fshatrave e Mistrisit, një klan dhe Kshatriya Hindu, që ishin vetë mjeshtra të specializuar në ndërtimin e strukturave të tilla. Për shembull, Chabutrojo në Sinugra të Kutchit, në imazhin e treguar në fillim. Një shembull i famshëm i Chabutros të gjendur jashtë Guxhratit gjendet në Çatisgar. Pak më larg Stacionit Hekurudhor të Raigarhut në Çatisgar qëndron një Chabutro e stërmadhe me ngjyrë të bardhë si një simbol i qytetit. Ngritja e të cilës u bë nga një Shyamji Gangji Sawaria e qytetit në vitin 1900. Ai ishte një kontraktor i famshëm hekurudhor dhe sipërmarrës i Raigarhut, thumelues i Shyam Talkies, që vinte nga komuniteti Mistri i Kumbharias, në Kutch. Chabutro mund të shihen në edhe në Raxhastan dhe Madia Pradesh. Këtu ato quhen Chabutra. Chabutra është fjala e gjuhës hindi për Chabutron. Në këta shtete të Indisë, ato gjenden zakonisht brenda Pallateve Mbretërore ose Tempujve. Por në shetet e tjera përveç Guxharatit, Chabutrot nuk ndërtohen ekskluzivisht për pëllumbat por përdoren për të gjitha llojet e zogjve. Megjithëse edhe në gjuhën hindi pëllumbi quhet gjithashtu Kabutar.
Auménancourt
Auménancourt është një komunë në Francë. Auménancourt bën pjesë në departamentin Marne të rajonit Champagne-Ardenne. Komuna ka një popullsi prej 926 banorë dhe sipërfaqe 12.82 km².
Aumâtre
Aumâtre është një komunë në Francë. Aumâtre bën pjesë në departamentin Somme të rajonit Picardie. Komuna ka një popullsi prej 204 banorë dhe sipërfaqe 5.57 km².
Aunay-en-Bazois
Aunay-en-Bazois është një komunë në Francë. Aunay-en-Bazois bën pjesë në departamentin Nièvre të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 273 banorë dhe sipërfaqe 45.16 km².
Aunat
Aunat është një komunë në Francë. Aunat bën pjesë në departamentin Aude të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 39 banorë dhe sipërfaqe 10.62 km².
Aunac
Aunac është një komunë në Francë. Aunac bën pjesë në departamentin Charente të rajonit Poitou-Charentes. Komuna ka një popullsi prej 346 banorë dhe sipërfaqe 4.77 km².
Kultura në Gjakovë
thumb|Imazh i vjetër i Gjakovës Gjakova ka qenë e populluar që në epokën pre-historike. Në vitin 1485, Gjakova përmendet si fshat, konkretisht si një vend tregu.
Gjakova ka shërbyer si një qendër tregtare në rrugën ndërmjet Shkodrës dhe Stambollit.
Qyteti i vjetër i Gjakovës ishte një nga qendrat më të zhvilluara të tregtisë gjatë sundimit të Perandorisë Osmane në Ballkan. Një dëshmi e kësaj periudhe është zona e Çarshisë së Madhe (ose, thënë ndryshe, Pazari i Madh), e cila gjendet në qendër të qytetit të vjetër, dhe përmban shumë dyqane, ndërtesa banimi si dhe restaurante. Pazari është zhvilluar përreth Xhamisë së Hadumit, e cila është e ndërtuar në vitet 1594-95 si donacion nga Hadum Sylejman Efendia (i njohur si Hadum Aga), i cili në të njëjtën kohë ka dhuruar fonde për mjediset e tjera publike në qytet, duke përfshirë edhe disa dyqane të vjetra.
Gjakova përmendet si një qytet për herë të parë në vitin 1662, nga udhëtari osman Evliya Çelebi, i cili e përshkroi atë si një qytet i vogël tërheqës i përbërë prej 2.000 shtëpive, të gjitha të ndërtuara nga guri duke përfshirë çati dhe kopshte. Sipas Çelebiut ndërtesat publike atëherë përfshinin dy xhami të stolisura, disa shtëpi lutëse, disa hane me kulme plumbi, shtëpi dushi të lezeçme, dhe rreth 300 dyqane.
Format e emërimit të qytetit kanë ndryshuar gjatë shekujve. Forma më e vjetër e origjinës "Jakova" nis nga baza "Jak" një emërim i shpërndarë në mesin e shitësve shqipëtar dhe nga prapashtesa osmane "ovasi" që do të thotë një fushë. Prandaj, "Jak ovasi" do të thotë Jak i fushës, sepse Jak Vula, sipas traditës, lejoi Hadum Agën të ndërtojë xhaminë dhe objektet e sipërpërmendura me kusht që qyteti i ndërtuar të mbajë emrin e tij.
Feja
Në shekullin 16-të kanë qenë vetëm 13 familje islame nga 68 familje që jetonin në Gjakovë.
Sipas statistikave demografike të vitit 2011, feja më e përhapur në Gjakovë është myslimanizmi, duke përfshirë 81,75% të popullsisë, ndërsa 17,23% janë të katolikë, 0.02% ortodoksë dhe 1% të tjerë. Ky është rezultat i një procesi të përhapjes së Islamit, që ka ndodhur gjatë Sundimit Osman. Shumica e katolikëve jetojnë në rrugën "Rruga e Katolikëve", ku janë të lokalizuara dy kishat kryesore dhe disa fshatra të tjerë përreth Gjakovës. Myslimanët, të cilët jetojnë në pjesët e tjera të qytetit dhe në shumicën e fshatrave, kanë nxitur ndërtimin e xhamive, pra rreth 10-15 ndërtesa të ndërtuara përgjatë shekujve. Monumentet fetare kanë pasuruar trashëgiminë kulturore të Gjakovës.
Monumentet si Trashëgimi Kulturore
Gjakova është shumë e pasur me monumente të trashëgimisë kulturore. Shumica e tyre janë simboleve fetare, por Gjakova është gjithashtu e njohur edhe për disa monumente të tjera interesante, si: shtëpitë e gurit (kulla), urat e gurit, dhe Çarshia e vjetër, si një trashigimi urbane dhe tradicionale.
Më poshtë janë disa nga monumentet më të famshme: thumb|420x420px| Xhamia e Hadumit
Xhamitë
Gjakova, si qytet me religjion kryesor islmain është e karakterizuar nga një numër të madh xhamish dhe teqesh. Një nga xhamitë më të rëndësishme është Xhamia e Hadumit ndërsa ka edhe disa të tjera, të tilla si Xhamia e Kusarëve dhe Xhamia e Mahmut Pashës.
Kishat
Gjakova karakterizohet gjithashtu me dy kisha katolike, të cilat janë pjesë e trashëgimisë kulturore. Këto janë:
Teqet
Shumica e teqeve i përkasin urdhërave të Sufit Islamik Tarikat, Rifai, Saadi, etj. Ka shumë teqe të ndërtuara, disa prej tyre të cilat janë shumë interesante dhe unike në bazë të konceptit të arkitekturës dhe historisë. Teqja e madhe Autoqefale është teqja më e vjetër e Saadi Tarikat-it në tërë Rumelinë, e cila daton nga origjina e qytetit të Gjakovës.
Teqet e tjera të rëndësishme janë: left|thumb|375x375px| Ura e Vjetër 'Fshejt" - foto e vjetër
Ura
Gjakova ka shumë ura të cilat janë të ndërtuara për të lidhur qytetin me vendet e tjera të zhvilluara si me Prizrenin, Vushtrrinë dhe Shkodrën, dhe në të njëjtën kohë këto ura kanë lehtësuar udhëtimin e karvaneve. Urat ishin më së shumti të ndërtuara nga esnafi i Gjakovës, i cili ka luajtur rolin kryesor në zhvillimin ekonomik të asaj kohe.
Urat kryesore të Gjakovës  janë Ura e Terzive, Ura e Tabakëve, Ura e Taliqit, Ura e Islam Begut, Ura e 'Fshejtë', etj. Shumë nga këto ura, që datojnë nga shekulli i 18-të, dhe janë ende të kalueshme, dhe përfaqësojnë vlera historike, sociologjike, urbane, artistike dhe kulturore. thumb|267x267px|Sahat-kulla Gjakovë
Hani i Haraçisë
Hani i Haraçise që daton prej shekullit të 16-të, është një nga objektet më të vjetra të Gjakovës, historia e të cilës është e lidhur me origjinën e qytetit. Duke u përdorur nga udhëtarë, Hani i Haracisë ndodhet në pjesën jugore të Pazarit. Këtë objekt e karakterizon stili i ndërtimit nga druri, me një "çardak" të bukur, dy kate dhe një oborr i mrekullueshëm. Objekti është ruajtur pothuajse në formën origjinale. Kati i dytë ka disa hapësira njëdhomëshe, ku udhëtarët qe vinin më së shumti nga Shkodra kalonin natën përgjatë edhëtimit të tyre në Venedik. Ka shumë elemente te Hanit të Haracisë që kujtojnë kohët e vjetra, dhe kjo është një mmundësi e mirë për mysafirët të cilëve u pëlqen stili oriental. Në ditët e sotme Hani i Haraçisë shfrytëzohet si një muze-restorant, ku njerëzit shërbehen me ushqime tradicionale.
Çarshia e Vjetër
thumb|Çarshia e Vjetër, Gjakovë Çarshia e vjetër (nga turqishtja: Çarşı: treg shqiptar: Carshia së Vjetër; po ashtu e njohur si Çarshisë e Madhe - Pazari i Madh). Kjo Çarshi me dyqane të vogla prej druri, që prej shekullit të 16-të, nëse jo më herët, ka qenë qendër e zejtarëve dhe zanatcive të ndryshëm. Çarshia e vjetër është konsideruar si një nga carshitë më origjinale në Shqipëri, e cila së bashku me Çarshinë e vogël, Loma Druror, Loma e Drithit, Loma e Kafshëve (në tregun e bagëtisë), etj. përbëjnë zonën më të rëndësishme të Tregut të Gjakovës. Edhe pse i ndarë nga Lumi Krena, dy pazaret (i Vjetri dhe i Vogli) ka qenë të lidhur me një sistem të mirë të urave, të ndriçuar nga drita të mëdha, duke krijuar një bashkim dhe duke e bërë Pazarin një nga më të mëdhejtë dhe më cilësorët në tregjet e Shqipërisë. Ky Pazar me vlera të mëdha ekonomike për qytetin e Gjakovës ishte djegur deri në themel gjatë luftës së vitit 1999, por më pas ai u rindërtua në të njëjtin stil dhe sot ajo ështe ringjallur. Çarshia e Vjetër është një nga monumentet më të veçanta orientale në Kosovë dhe jashtë vendit.
Historia e Çarshisë
Çarshia e vjetër është themeluar nga mjeshtrit e parë dhe nga puna zejtare e tyre, në kohën kur Gjakova kishte fituar statusin e "kasabasë" në vitet 1594/95. Pazari i saj paraqet vlera të çmueshme kulturore dhe shoqërore në zhvillimin e Gjakovës.
Udhëtari turk Evliya Çelebi kishte vizituar Gjakovën në vitin 1662, dhe ishtë magjepsur nga Çarshia e Vjetëer me numrin e madh të dyqaneve, ndërtesave dhe dycaneve të punës artizanale.
Tërësia urbane e Çarshisë së vjetëer
Çarshia e Vjetëer është karakteristika më e veçantë e Gjakovës. Me një strukturë orientale me rrugë të përdredhura, e cila spontanisht lidh lagjet e ndryshme, ajo frymëzon çdo arkitekt. Çarshia mund të arrihet për më pak se pesë minuta përmes qendrës së qytetit. Ajo përfshin një hapësirë prej rreth 35,000 m2, së bashku me rrugën kryesore, e cila është më e gjatë se 1 km. Nga prespektiva e arkitekturës, kjo carshi paraqet një strukturë interesante e njohur me modelet më të bukura të arkitekturës tradicionale dhe aftësive të mira të ndërtimit duke filluar nga detajet më të vogla e deri tek  komplekset më të mëdha të ndërtesave, objekteve, mjediseve dhe urbanizmit. Arkitekti i cili e ka dizajnuar, Pazarin, ishte një gjeni i kreativitetit, duke e bërë Çarshinë simbol tradicional të Gjakovës. left|thumb|250x250px|Puna Artizanale
Tradita e Artizanatit
Gjakova është e njohur si një qytet që ishte e lidhur me vende të zhvilluara të asaj kohe, të tilla si Shkodra, Dubrovniku, Venediku, Serbia, mali i Zi, Bullgaria, Maqedonia, Egjipti, Austria, etj., Në këtë mënyrë Gjakova ishte zhvilluar me shpejtësi. Qendër e një zhvillii të tillë ishte Pazari, e cila gjendet kryesisht afër Xhamisë së Hadumit, ndërmjet Çabratit dhe Lumit Krena. Në shekullin e 19-të, pazari kishte 1250 dyqanet të zejtarive të ndryshme, të cilat çuan ndihmuan në zhvillimin e tregtisë brenda dhe jashtë vendit. Edhe në kohën e Çarshisë së vjetëer  të Gjakovës, tregtia zgjaste tri ditë apo ndonjëherë zgjaste dy ditë në javë. Sipas traditës së vjetër Bizantine, e cila ishte shumë e zhvilluar në kohën e Perandorisë Osmane, çdo lloj i zejtarisë apo tregtisë kishte rrugën apo sheshin e vet. Në afërsi të Xhamisë së Hadumit ishin të përqëndruar prodhuesit me shumë dyqane, ndërsa në pika të ndryshme të Pazarit u vendosen të tjerë mjeshtër të zanateve si: mjeshtrit e leshit, punëtorët e jorganëve, përpunuesit e lëkures, punëtorët e tehut, tapet punëtorët e tapetave, punëtorët e kazanëve, furrtarë dhe punëtorët e dyqaneve të mishit. Çarshia së vjetëer ka një rëndësi të madhe kulturore, sociale dhe vlera historike shkencore, sepse me anë të studimit, mund të mësohet jeta tradicionale dhe shoqërore e Gjakovës. Ky pazar përfaqëson një muze vërtetë, me larmi të ndryshme të zejtarisë, të cilat kanë mbetur si pjesë e trashëgimisë shpirtërore. thumb|400x400px| Një shtëpi tradicionale