cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Itachi Uchiha
Historia
Megjithëse Hokage i Tretë ende dëshironte të negocionte me Uchiha, Danzō Shimura pranoi se nuk kishte më një rezultat që mund të shihte mbijetesën e klanit Uchiha. Ai ia shpjegoi këtë Itachit dhe i la atij një zgjedhje: ta mbështes grushtin shtetin të Uchiha dhe të masakroj të gjithë klanin, përfshirë Sasuken ose të pranojë caktimin për të zhdukur klanin para se të fillonte grusht shteti dhe të lejohej të kursente Sasuke. Itachi zgjodhi vëllain e tij. Pavarësisht se kishte bërë zgjedhjen e tij, Itachi u mundua nga faji, veçanërisht me dijeninë se Shisui ka shumë të ngjarë të mos e falte zgjedhjen e tij për të shkatërruar klanin. Sidoqoftë, duke kujtuar fjalët e babait të tij për të mos lënë të tjerët të vendosnin gjëra për jetën e tij, ai vendosi të vazhdojë rrugën e tij. Ndërsa po bënte përgatitjet e fundit, Itachi zbuloi një burrë të maskuar që po vjedhte përreth Konohës. Nga vëzhgimi i tij, ai arriti të besonte se burri ishte me të vërtetë Madara Uchiha i vendosur të provokonte një konflikt të ri. Itachi iu afrua me një ofertë: ai do të ndihmonte "Madara" me zhdukjen e Uchiha, duke u hakmarrë kundër tyre për braktisjen e tij dekada më parë, nëse Madara do të kursente fshatin, për të cilin ai ra dakord.
Në një natë Itachi dhe Tobi therën tërë klanin. Itachi mori përsipër të ekzekutojë personalisht prindërit e tij. Pavarësisht nga tradhtia e tij, ata nuk e sillën asnjë keqdashje, përkundrazi i thanë atij në momentet para se të vriteshin se ishin krenarë për të dhe duke kërkuar që ai të kujdesej për Sasuke. I tronditur nga pikëllimi për veprimet e tij, Itachi pa në Sasuke personin e vetëm të përshtatshëm për ta ndëshkuar për krimet e tij. Në mënyrë që të vendoste Sasuke në këtë rrugë, ai u hodh si një armik, duke e lejuar Sasuke ta gjente atë duke qëndruar mbi trupat e prindërve të tyre dhe duke përdorur Tsukuyomi për ta torturuar atë me vizione të vrasjeve të tyre. Sasuke iku, duke pasur frikë nga vdekja e tij, por Itachi e ndoqi për të zbuluar gënjeshtrën që ai kishte sajuar: ai vrau familjen e tyre për të provuar guximin e tij dhe tani donte të provonte veten kundër sfidës së vetme të mbetur për të, vëllait të vogël që ai kurrë nuk e kishte dashur. Ai e inkurajoi Sasuke të bëhej mjaft i fortë për ta vrarë dhe për t'u hakmarrë, dhe për këtë qëllim sugjeroi që të blinte një Mangekyō Sharingan të tijin. Itachi u largua, por u befasua kur pa Sasuke që po e ndiqte tashmë me një Sharingan të sapo zgjuar. Përpjekja për hakmarrje e Sasuke dështoi dhe ai kaloi jashtë, por jo para se ta shihte Itachi duke qarë me pendim.
Më pas, ai maskoi një klon sorre si anëtar të Rrënjës për të kërcënuar Danzō se do të zbulonte sekretet e Konoha në fshatrat armike nëse prekte Sasuken, pasi kishte kuptuar që Danzō nuk mund të besohej për të mbajtur premtimet e tij. Për biznesin e tij përfundimtar në fshat, Itachi vizitoi Hokagen e Tretë dhe raportoi misionin e tij të përfunduar, për habi dhe zhgënjim të Tretit. Itachi kërkoi që ai të vështronte Sasuken, gjë që i Tretë u zotua ta bënte. Itachi u largua nga fshati publikisht një tradhtar, por fshehurazi me një mision të ri: të depërtonte në organizatën Akatsuki, dhe ta mbante atë të mos lëvizte kundër Konoha. Në anime, në një moment pasi u bashkua me Akatsuki, ai fillimisht u partnerizua me Jūzō Biwa. Ndërsa u mësua me ambientin e tij të ri dhe punoi mirë me partnerin e tij, dyshja përfundimisht u dha një mision në Tokën e Ujit. Pasi e përfunduan atë, ata u zunë në pritë një skuadër gjuetarësh-nin të udhëhequr nga Yagura. Ndërsa fillimisht ishte i shtypur nga jinchūriki i përsosur, Itachi ishte në gjendje ta mposhtte atë me Amaterasu, por jo para se Jūzō të vritej.
Dikur më vonë, Orochimaru u përpoq të vidhte trupin e Itachit në mënyrë që të fitonte Sharinganin, por Itachi e mundi atë me lehtësi, duke e bllokuar atë brenda një teknike ilusioni të paralizuar dhe duke i prerë dorën e majtë për ta parandaluar që ta shpërndante atë. Në anime, Itachi shprehu neveri për Orochimaru për eksperimentet e tij çnjerëzore dhe ishte gati ta vriste atë kur Kabuto shpëtoi Orochimaru por që të dy u detyruan të largoheshin nga Akatsuki. Më vonë, Itachi u partnerizua me Kisame Hoshigaki, me të cilin ai lidhi famën e tyre të përbashkët për vrasjen e bashkatdhetarëve të tyre. Për të gjetur një zëvendësim për Orochimaru, Itachi ndihmoi në rekrutimin e Deidara, artin e të cilit ai e mposhti me teknikën e tij të ilusionit; Deidara do të betohej përgjithmonë pas hakmarrjes për humbjen poshtëruese. Në anime, Itachi ndihmoi gjithashtu në rekrutimin e Hidanit. Pain përfundimisht mori frymën e përpjekjes së Orochimaru për të shkatërruar Konoha dhe kërkoi një ekip për të hetuar, gjë për të cilën Itachi doli vullnetar menjëherë për shkak të shqetësimit për sigurinë e Sasukes.
Në një moment, Itachi u sëmur nga një sëmundje e pashërueshme. Ai e mbajti veten gjallë nëpër vite me ilaçe dhe vullnet të pastër në mënyrë që të mund të jetonte aq kohë sa të vdiste nga dora e Sasukes.
Personaliteti
Megjithëse kjo qasje e pengoi atë të bëhej afër me shumë njerëz, ajo i mundësoi atij të mendonte dhe të vepronte pa paragjykime ose paramendime, në vend të kësaj duke vlerësuar gjërat në mënyrë rigoroze për meritat e tyre. Në anime, Itachi pa dashje fitoi shumë miq dhe admirues për shqetësimin e tij të vërtetë për të tjerët, pavarësisht nga natyra e tij pasive. Ai do të mendonte për shinobi dhe origjinën e fshatit dhe të ardhmen e tij. Për këtë arsye, ai kurrë nuk u bë arrogant për aftësitë ose arritjet e tij; në të cilën, shumica e pikëpamjeve ose deklaratave që ai bënte zakonisht ishin të bazuara mirë, duke parë situatën për atë që ishte. Nga kjo ai nuk kishte besnikëri vetanake ndaj klanit të tij që ishte aq i zakonshëm midis Uçihave; megjithëse ai e donte familjen e tij dhe dëshironte më të mirën për ta, ai e dinte se kishte gjëra më të rëndësishme sesa aspiratat personale të Uchiha. Dreamndrra e Itachi ishte të bëhej Hokage, megjithëse e mbante të fshehur nga të tjerët. Itachi ishte gjithashtu një nga të paktët fshatarë të Konoha-s që nuk mbajti asnjë inat ndaj Naruto Uzumaki, duke besuar se Naruto ishte viktima më e madhe e sulmit të Nëntë Bishtave dhe i tregonte mirësi sa herë që takoheshin rastësisht.
Një pacifist në zemër, Itachi në të vërtetë nuk i pëlqente luftimet dhe do t'i shmangte ato kur të mundte. Kur nuk mundej, ai do ta përfundonte luftën sa më shpejt që të ishte e mundur, gjatë gjithë kohës që mbante veten sa më shumë që të ishte e mundur. Përkundër kësaj, Itachi ndjeu se nevojat e tij ishin dytësore për të mirën më të madhe dhe për këtë qëllim ai u bë një shinobi. Ai stërvitej pa u lodhur për të përmirësuar veten sa më shpejt që të mundej dhe iu nënshtrua të gjitha shqetësimeve të jetës shinobi pa ankesa për motivin e thjeshtë për të qenë i dobishëm për të tjerët. Angazhimi i tij kufizoi pamaturinë, për shkak të stërvitjes private duke përdorur metoda jashtëzakonisht vdekjeprurëse të tilla si shmangia e një breshëri kunai në anime. Të qenit aq i arrirë sa një ninxha i mundësoi Itachi që t’u afrohej problemeve më pak me dhunë sesa të tjerët, duke kënaqur natyrën e tij paqedashëse. Këto dy ekstreme të personalitetit të tij hynë në konflikt ndërsa ngjarjet lëviznin drejt Rënies së Klanit Uchiha; ai nuk dëshironte të dëmtonte familjen e tij dhe kërkoi një zgjidhje paqësore, por e dinte se rruga me më pak gjak do të ishte shfarosja e klanit. Kur Klani Uchiha refuzoi të pengonte nga planet e tyre, Itachi u shty tej skajit dhe qëndrimi i tij normal i sjellshëm ndaj fiseve të tij u bë më i dhunshëm, duke i kritikuar haptas dhe duke u përplasur për zgjedhjet që vulosnin fatet e tyre dhe të tijat. Pavarësisht nga pacifizmi dhe dashamirësia e tij natyrore, Itachi kishte një anë të zemëruar dhe të pamëshirshme kur ata që donte u lënduan ose kërcënuan. Në shenjë hakmarrjeje për manipulimet frikacake të Yashiro Uchiha me babanë e tij nga hijet dhe për të ndihmuar në provokimin e luftës kundër Konohagakure duke mbajtur të lirë nga përgjegjësia vetë, Itachi përdori Tsukuyomi e tij për ta detyruar atë të përjetonte ditë tortura në një çast pasi e bëri të kuptojë se sa i dobët ishte në krahasim me vetë Itachi.
Megjithë traumat që ai pësoi nga vrasja e familjes së tij, Itachi nuk fajësoi ata që ishin në mesin e udhëheqjes së Konoha-s që i dhanë misionin; megjithëse nuk i besonte Danzō-s në një nivel personal, ai e dinte që Danzō kishte vetëm interesat më të mira të fshatit. Por Itachi - pjesërisht nga nevoja e caktimit të tij për t'u bashkuar me Akatsuki - u ndryshua shumë pas masakrës, rrallë nëse shfaqte ndonjëherë emocione. Ai u bë më i prirur për shfaqje të forcës dhe lejoi zakone të caktuara të dhunshme të partnerit të tij, Kisame, me pretendimin se kjo i çoi përpara qëllimet e Akatsukit. Itachi nuk mund dhe nuk do të tundte plotësisht mënyrat e tij pacifiste dhe do të largohej nga konfrontimi ose frenimi në Kisame nëse gjasat e dëmit kolateral bëhen shumë të larta për veten e tyre ose për të tjerët. Përveç kësaj, Itachi do të vazhdonte të tregonte moralin e tij herë pas here, ndërsa shprehte neveri për mungesën e kujdesit të Orochimaru për jetën njerëzore. Ndërsa Kisame nganjëherë protestonte, ai e konsideronte Itachi një mik të mirë dhe i dëgjonte udhëzimet e tij. Itachi gjithashtu kishte një partneritet të denjë me partnerin e tij të mëparshëm Jūzō, duke treguar respekt për të dhe pas vdekjes së tij, duke vendosur të mbeturat e Kubikiribōchō në dorën e Jūzō.
Paqja dhe mbrojtja e Konoha ishte gjithmonë në ballë në mendjen e Itachit, por ishte përkushtimi i tij vëllait të tij, Sasuke, ai që mori përparësi në çdo situatë. Që nga koha e foshnjërisë së Sasuke, Itachi i dha detyrë vetes të kujdesej për të. Ata do të kalonin ditë të tëra së bashku në pyjet përreth Konoha duke pasur aventura dhe duke kryer misione të vetë-emëruara. Kur Itachi u bë një ninxhë dhe mori shumë vëmendjen e babait të tyre, Itachi do të bënte kohë të veçantë për të mbushur këpucët e babait të tyre për të mirën e Sasuke, madje herë pas here refuzonte dëshirat e babait të tij për ta bërë të lumtur Sasuke. Nga ana tjetër, Sasuke dëshironte të ishte njësoj si vëllai i tij i madh dhe shpesh do t'i kërkonte Itachi ta trajnonte atë në artet e ninxhës. Itachi pothuajse kurrë nuk do ta bënte këtë, duke goditur ballin dhe duke premtuar ta stërviste atë më vonë. Fatkeqësisht, asnjë nga këto premtime nuk u mbajt kurrë.
Pasi ai vdiq dhe u rimishërua, Itachi zbulon se planet e tij dështuan kryesisht; Sasuke nuk është një hero, ai e zbuloi të vërtetën për atë që bëri Itachi dhe tani ai synon të shkatërrojë Konoha për rolin e saj në Itachi dhe vuajtjet e klanit Uchiha. Ai vendos besimin e tij te Naruto Uzumaki për të ndaluar Sasuken që të shkojë më tej në rrugën e errësirës dhe pasi Naruto të deklarojë se ai do të ndalojë vetë luftën, paralajmëron Naruto që të mos harrojë vlerën e miqve të tij siç bëri ai vetë dhe "Madara", duke kujtuar atë se si ata që ai e donte e ndihmuan atë të vinte deri tani. Itachi më vonë madje tregon ndjeshmëri ndaj armikut të tij Kabuto Yakushi, duke e krahasuar arrogancën dhe besimin e Kabutos në asgjë që është përtej tij me vetveten e gjallë të Itachit, duke i thënë që një rrugë e tillë mund të çojë vetëm në dështim, në të njëjtën kohë duke parë më në fund duke pranuar veten e tij të vërtetë për kush është ai dhe duke e falur veten për gabimet e tij. Itachi tregon më tej një anë reflektuese, duke refuzuar pretendimet e Sasuke se ai ishte i përsosur dhe duke i thënë se përsosmëria nuk mund të merret kurrë nga një individ. Itachi arriti të besonte se ndonjëherë dy njerëz me personalitete krejtësisht të kundërta janë dy anët e së njëjtës medalje; që kur të mësojnë të punojnë së bashku, ata mund të kenë sukses në gjëra që nuk janë në gjendje t'i kryejnë vetëm, një referencë e mundshme se si ai dhe Kisame ishin të kundërta të plota, por ishin të aftë të kompensojnë dobësitë e njëri-tjetrit. Ai gjithashtu është përfundimisht i hapur dhe i sinqertë me Sasuke gjatë takimit të tyre përfundimtar, duke pranuar atë që bëri dhe madje duke ndarë informacione që Sasuke nuk i dinte tashmë. Ai i kërkon falje Sasuke për dështimin në përgjegjësitë e tij si një vëlla më i madh, duke menduar nëse të qenit përpara me Sasuke që nga fillimi mund t'i kishte lejuar ata të shmangnin shkatërrimin e Uchiha. Në momentet e tyre të fundit së bashku, Itachi i thotë Sasuke se ai nuk ka nevojë për falje dhe se ai gjithmonë do ta dojë atë pa marrë parasysh.
Aftësitë
Edhe brenda klanit të famshëm dhe të aftë për betejë Uchiha, Itachi ishte një gjeni i një talenti të tillë, duke treguar vazhdimisht aftësi përtej viteve të tij, duke mësuar pa u lodhur teknika të reja nga vëzhgimi i thjeshtë dhe duke u ngritur me shpejtësi në radhët e ninxhës. Zotësia e tij rivalizonte Shisui Uchiha, i cili vlerësohej si Uchiha më i fortë i kohës së tyre. Ai ishte shumë i aftë dhe fitoi lavdërime nga aleatët dhe armiqtë të tillë si; Orochimaru, një nga Sannin, pranoi haptazi Itachi ishte më i fortë se ai. Obito zbuloi se pavarësisht se kishte një sëmundje të panjohur dhe Sasuke kishte thithur fuqinë e Orochimaru, Itachi mund ta kishte vrarë Sasuke gjatë betejës së tyre nëse dëshironte. Edhe kur u përmbajt në këtë mënyrë, një ekip jōnin u tërhoqën përsëri në kufijtë e tyre kundër Itachi.
Si Uchiha, çakra e Itachit ishte natyrshëm e fortë, por rezervat e tij reale u zvogëluan shumë për shkak të sëmundjes së tij terminale. Në rrethana normale, vetëm tre përdorime të Mangekyō Sharingan të tij në një ditë të vetme e bënë atë të paaftë për të përdorur Sharingan e tij dhe ai do të kërkonte pushim të konsiderueshëm në shtrat më pas për të rifituar forcën e tij. Kjo e pengoi atë të merrte pjesë në beteja të zgjatura dhe të kufizonte përdorimin e tij të teknikave të fuqishme një ditë para se të kishte nevojë për pushim të konsiderueshëm. Itachi kishte kontroll shumë të rafinuar të çakrës, megjithatë, i cili e kompensoi këtë, madje edhe në gjendje të kryente teknikat e tij me vula me një dorë.
Megjithëse nuk ishte metoda e tij e preferuar për të luftuar, Itachi ishte shumë i aftë me taijutsu - mjaftueshëm për të mposhtur me lehtësi tre anëtarë të Forcës Ushtarake të Policisë Konoha në moshën 11. Ai kishte shpejtësi dhe reflekse të jashtëzakonshme, duke rivalizuar shpejtësinë e njohur të Shisuit. Shpejtësia e tij u vu re veçanërisht me lëvizjet e tij të dorës, të afta për t'i bërë vulat e duarve shumë shpejt për t'u perceptuar normalisht; edhe përdoruesit e aftë të Sharingan kishin vështirësi për ta ndjekur atë. Shpejtësia e tij e lejoi atë që menjëherë të lëvizte në distanca të mëdha në një çast sikur duke zhvendosur veten, duke i dhënë kundërshtarit të tij pak mundësi për të reaguar ose për të filluar një kundërsulm.
Ushtria ilire
Ushtria ilire dhe historia e saj shtrihet nga fillimi i mijëvjeçarit II para erës sonë deri në shekullin e parë të erës sonë në rajonin e Ilirisë dhe në Italinë jugore ku lulëzoi qytetërimi japigian.
Itachi Uchiha
Aftësitë
Si një Anbu i trajnuar plotësisht, Itachi ishte i aftë me një shpatë, e cila ishte arma e tij kryesore gjatë Rënies së Klanit Uchiha. Si shumë Uchiha, ai u specializua dhe ishte i avancuar në teknika të shurikenit. Edhe kur ishte fëmijë, Itachi mund të godiste në mënyrë të përsosur një grup të ndërlikuar prej tetë shënjestrash, njëra prej të cilave ishte fshehur në një vend të verbër, duke devijuar me saktësi predhën e tij nga një tjetër për të ridrejtuar rrugën e të dy predhave në mes të ajrit. Shpejtësia e tij e hedhjes ishte e padukshme, aq sa për të mohuar avantazhet e Thirrjes: Krijimi i Briskut të Rrufesë. Ai ishte i aftë t'i përdorte kunai për të luftuar me kundërshtarët që përdornin shpatat. Në anime, ai mësoi një avantazh të përparuar nga Shisui për t'i dhënë kundërshtarëve të tij edhe më pak kohë për të reaguar.
Ushtria ilire
Bëhet fjalë për konfliktet e armatosura të fiseve ilire dhe mbretërive të tyre në Ballkan në Itali si dhe veprimtarinë e piratëve në Mesdhe. Përveç konflikteve ndërmjet ilirëve dhe kombeve e fiseve fqinje, luftëra të shumta u regjistruan edhe mes vetë fiseve ilire.
La Liga 1943-44
Sezoni i La Liga 1943-44 filloj më 26 shtator ,1943, dhe përfundoj më 9 prill , 1944.fitues në këtë sezon ishte Valencia CF.
Itachi Uchiha
Genjutsu
Në përputhje me natyrën e tij paqësore, Itachi specializohej në teknika të ilusionit (genjutsu), ku iluzionet zakonisht përfshinin sorra. I konsideruar si një nga përdoruesit më të mirë të Konohagakure, edhe pa ndihmën e Sharinganit të tij, iluzionet e tij kanë një potencial të jashtëzakonshëm, të aftë të ndikojnë në mënyrë të përsosur në objektivat e tij pa e kuptuar ata, ndërsa ishin në roje, dhe gjithashtu t'i kryenin ato thjesht duke treguar në shenjën e tij. Ai është vërejtur nga Ao që ka një aftësi kaq të lartë saqë mund të përdorë genjutsu për të kontrolluar individë të tjerë jashtë rrezes së edhe Divizionit të Sensorëve. Itachi gjithashtu mund të përdorë genjutsu për të ndarë informacione ose për të çaktivizuar psikologjikisht kundërshtarët, duke e lënë të përfundojë luftën menjëherë.
Ushtria ilire
Sipas burimeve antike, ilirët ishin luftëtarë të njohur. Ata njiheshin si zejtarë dhe ndërtues anijesh të aftë në kohët e lashta dhe kontrollonin pjesën më të madhe të detit Adriatik dhe Jon duke përdorur anijet e tyre të shumta luftarake. Ilirët kishin armë efektive si sica, një shpatë me majë të lakuar që e kishte origjinën në Iliri dhe u adoptua përfundimisht në të gjithë Ballkanin dhe u përdor më vonë nga romakët.
La Liga 1943-44
Tabela finale
Poz=Pozicioni, Ek=Ekipi , Nd=Ndeshje  ,  Fi=Fitore , Bar=Barazime  ,  Hu= Humbje  ,  Gsh=Gola të shënuar  ,  Gp=Gola të pësuar  , Gd=Diferenca e golave.
Itachi Uchiha
Dōjutsu
Itachi zgjoi Sharinganin në moshën tetë vjeç. Që në moshë të re, ai demonstroi aftësi dhe fuqi më të lartë se shumica e anëtarëve të klanit të tij. Ai tenton ta mbajë Sharinganin e tij aktiv gati-vazhdimisht me një rrjedhje minimale në nivelet e çakrës së tij. Sharingani i lejon Itachit të shohë rrjedhën e çakrës, të parashikojë lëvizjet, si dhe të lehtësojë përdorimin e tij të ilusionit. Kundër përdoruesve të tjerë të ilusionit, ai mund të kthente ilusionin e tyre kundër tyre. Gjithashtu, me Sharinganin ai mund të interpretojë Izanami, një homolog i Izanagit më të rrezikshëm.
Pas vdekjes së Shisuit, itachi zgjoi Mangekyō Sharingan. Dizajni i saj ishte tre kthesa spirale rreth bebëzës. Me të dy sytë, ai mund të përdorte Tsukuyomi, një genjutsu që bllokoi mendjet e kundërshtarëve në një botë iluzive, duke ndryshuar perceptimin e tyre për kohën. Me syrin e tij të djathtë ai mund të përdorte Amaterasu, duke ndezur gjithçka që shikonte me flakë të zeza që do të digjnin gjithçka, përfshirë vetë zjarrin. Ai kishte aftësinë të shuante Amaterasun. Itachi mund të përdorë edhe Susanoo. Me shfaqjet e saj më të thjeshta, ai mund të prodhojë armë ose kocka shtesë për të përmirësuar opsionet e tij në një luftë. Kur përdorej plotësisht, Itachi ishte i rrethuar nga një luftëtar spektral që do ta mbronte atë nga dëmtimi. Përveç shpatës me çakra dhe Yasaka Magatama të zakonshme për të gjithë Susanoo, Susanoo i Itachi mbajti Shpatën e Totsuka - një shpatë eterike me aftësinë për të vulosur cilindo person dhe Pasqyrën Yata - një mburojë që u tha për të pasqyruar çdo sulm duke ndryshuar natyrën e saj të chakra për të kundërpeshuar një sulm. Përdorimi i njëkohshëm i të dy armëve e bëri Susanoo të Itachit në thelb të pamposhtur.
Ushtria ilire
Mitologjike
Rastet e ilirëve të përfshirë në konflikte të armatosura ndodhën në mitologjinë greke dhe ilire e më konkretisht në legjendën e Kadmit dhe Harmonisë, ku Kadmi udhëhoqi enkelejët ilirë në një fushatë fitimtare kundër disa fiseve ilire pas një këshille hyjnore nga Orakulli. Nëse legjenda është e vërtetë, kjo luftë do të kishte ndodhur rreth vitit 2000 p.e.s. koha kur Kadmi pretendohet se ka jetuar.
Konfliktet fisnore
Fiset ilire hezitonin të ndihmonin njëri-tjetrin në kohë lufte dhe madje luftonin mes njëri-tjetrit dhe ndonjëherë lidheshin me romakët dhe grekët fqinjë: Këto konflikte ndodhën për shkak të tokës, kullotave dhe zonave natyrore si p.sh. zona të pasura me hekur dhe kripë. Romakët, para se të pushtonin Ilirinë, u përfshinë në konflikte fisnore dhe i përdorën në avantazhin e tyre. Incidenti më i njohur është përfshirja e romakëve në një luftë midis dalmatëve dhe liburnëve për Promonën, të cilët në fund u inkurajuan të nënshkruanin paqen. Zakonisht romakët urdhëroheshin të vepronin si gjyqtarë në përleshjet e tyre të përgjakshme. Fisi i Autariatëve luftoi kundër Ardianëve për kontrollin e minierave të vlefshme të kripës. Pretendohet se Ardianët ishin famëkeq përpara se të mposhteshin nga romakët. Daorsët kishin pësuar sulme nga Delmatët deri në masën sa që ata kërkuan ndihmën romake.
Shtetet
Mbretëria e Ilirisë më e hershme e regjistruar ishte ajo e Dinastisë së enkelejëve dhe taulantëve në shekullin e VIII p.e.s. Enkelejët mbajtën dominimin për dy shekuj derisa dinastia e tyre u dobësua që nga fillimi i shekullit të 6-të p.e.s. Pas enkelejëve, drejtimin e mbretërisë e morrën taulantët në shekullin e VI para Krishtit. Autariatët nën Pleurian (337 pes) ishin një mbretëri në vete. Më pas Dinastia e ardianëve dhe labeatëve filloi në vitin 230 p.e.s. dhe përfundoi në vitin 135 p.e.s.me mbretin e fundit të pavarur Ballai. Mbretëritë dhe dinastitë më të shquara ilire ishin ato të Bardhylit të Dardanëve dhe të Agronit të Ardianëve që krijuan njërën prej dinastive më të njohura ilire. Agroni sundoi mbi Ardiaeit dhe e kishte shtrirë sundimin e tij edhe në fise të tjera ilire. Sa i përket dardanëve, ata gjithmonë kishin domene të veçanta nga pjesa tjetër e ilirëve.
Mbretëritë dhe dinastitë ilire përbëheshin nga zona të vogla brenda rajonit të Ilirisë. Shtrirja e saktë e atyre madje edhe e atyre më të shquara mbetet e panjohur. Vetëm romakët arritën që të qeverisnin të gjithë rajonin e Ilirisë. Organizimi i brendshëm i dinastive dhe mbretërive jugore ilire tregon për imitimin e mbretërive të tyre fqinje të mërzitshme greke dhe ndikimin nga bota greke dhe helenistike në rritjen e qendrave të tyre urbane. Polybi na jep një imazh të shoqërisë brenda një mbretërie ilire, ndërsa këmbësoria fshatare luftonte nën aristokratë, të cilat ai i quan në greqisht Polydynastae (greqisht: Πολυδυνάστες) ku secili kontrollonte një qytet brenda mbretërisë. Monarkia u krijua në vija trashëgimore dhe sundimtarët ilirë përdorën martesat si një mjet për aleancë me fuqitë e tjera. Plini (23–79 pas Krishtit) shkruan se njerëzit që formuan bërthamën e mbretërisë ilire ishin 'Ilirët e vërtet' ose Illyrii Proprie Dicti. Ata ishin Taulantii, Plerejët Endirudinët, Sasejët Grabaei dhe Labeatae. Disa fise më të vogla nga ky rajon më vonë u bashkuan për të formuar Dokleatët (sot Mali i Zi).
Talasokracia liburne
Në shekullin e 9-të para erës sonë ata sunduan detin e brendshëm Adriatik dhe në gjysmën e parë të shekullit të 8-të p.e.s. u zgjeruan drejt jugut. Sipas Strabonit, Liburnët u bënë zotër të ishullit të Korkyrës, duke e bërë atë postin e tyre më jugor, me anë të të cilit ata kontrollonin kalimin në Detin Adriatik. Në vitin 735 p.e.s, ata e braktisën atë, nën presionin e sundimtarit korintik Hersikrates, gjatë periudhës së zgjerimit të Korintit në Italinë e Jugut, Siçili dhe Detin Jon. Megjithatë, pozita e tyre në Detin Adriatik ishte ende e fortë në shekujt e ardhshëm. Korinti ishte i pari që doli kundër liburnëve. Bachiade dëboi Liburnët dhe Eretrianët nga Korkyra. Rreth vitit 625 p.e.s. Taulantët kërkuan ndihmën e Korintit dhe Korkyrës kundër Liburnëve. Grekët ishin fitimtarë.
Kontrolli liburn i brigjeve të detit Adriatik filloi të zvogëlohej në shekullin e 6 p.e.s. Sipas Plinit Plaku, Liburnët humbën supremacinë në bregdetin e Adriatikut Perëndimor për shkak të pushtimit të Umbrëve dhe Galëve, padyshim i shkaktuar nga forcimi dhe zgjerimi i bashkimit etrusk në shekullin e 6 p.e.s. prania e pasur materiale e të cilit në pellgun e lumit Po, padyshim që nënkuptonte dobësimin e ndikimit të talasokracisë liburne në veriperëndim të Adriatikut. Depërtimet keltike në gadishullin italian, pas vitit 400 p.e.s., ndryshuan ndjeshëm pamjen etnike dhe politike atje, duke rrezikuar drejtpërdrejt zotërimet e mbetura liburne në bregun perëndimor.
Ndryshe nga bregu perëndimor i Adriatikut, sulmet kelte në rajonin e ngushtë të Liburnëve në bregun lindor të Adriatikut ishin periferike në kuptimin gjeografik. Pavarësisht nga shkëmbimi i materialit të regjistruar, format arkeologjike kelte janë margjinale dhe dytësore në rajonet e banuara nga Histrët, Iapodët, Delmatët dhe janë veçanërisht të rralla në trashëgiminë e epokës së hekurit liburnian.
Luftërat japigiane-tarentine
Luftërat japigiano-tarentine ishin një grup konfliktesh dhe luftërash midis kolonisë greke të Taras (Taranto) dhe katër fiseve ilire, Japigët, Messapians, Peucetii dhe Daunians.
Profesor jam talent se jo mahi
Profesor jam talent se jo mahi... është një seri dramash të pregatitura dhe shfaqura në teatrin Dodona në Prishtinë.
Ushtria ilire
Luftërat japigiane-tarentine
Konfliktet filluan menjëherë pas themelimit të Tarsit në vitin 706 p.e.s. mbi dominimin e fushave pjellore ngjitur në Italinë jugore. Zgjerimi i Tarantos ishte i kufizuar në bregdet për shkak të rezistencës së popullsive të Pulisë së brendshme. Në vitin 473 pes, Taranto nënshkroi një aleancë me Rhegion, për t'iu kundërvënë Messapii, Peuceti dhe Lukanianëve, por ushtritë e përbashkëta të Tarentinëve dhe Rhegines u mundën pranë Kailìa (Ceglie moderne), në atë që Herodoti pretendon të jetë masakra më e madhe e grekëve në dijeninë e tij, me 3000 Reggians dhe Tarentines të panumërt të vrarë. Në vitin 466 pes, Taranto u mund përsëri nga Iapyges ; sipas Aristotelit, i cili lavdëron qeverinë e saj, kishte aq shumë aristokratë të vrarë sa partia demokratike ishte në gjendje të merrte pushtetin, të hiqte monarkinë, të përuronte një demokraci dhe të dëbonte pitagorianët.
Profesor jam talent se jo mahi
Pjesa e 1-rë
Aktorët në dramë-komedi paraqiten me fjalorë popullorë i cili pasqyron direkt jetën e shoqërisë dhe në mënyrë indirekte nëpërmjet humorit e fton kujtesën e popullit për ndodhitë e aktuale. Regjinë e ka bërë Faruk Begolli.
Ushtria ilire
Luftërat japigiane-tarentine
Në ose rreth vitit 440 p.e.s, qytet-shteti Mesapian i Brindisit hyri në një aleancë me Thurin. Ushtria Brindizi-Thuri kishte një avantazh drejtues në formën e Cleandridas, një gjeneral spartan i mërguar i cili ishte dëbuar nga Peloponezi për marrjen e një ryshfeti athinas si këshilltar i mbretit spartan Pleistoanax. Taranto mbështeti palën peloponeziane kundër Athinës në Luftën e Peloponezit, refuzoi ankorimin dhe ujin në Athinë në vitin 415 pes, dhe madje dërgoi anije për të ndihmuar Peloponezianët, pas katastrofës së Athinës në Siçili. Nga ana tjetër, Athina mbështeti Mesapianët, për të kundërshtuar pushtetin e Tarantos.
Profesor jam talent se jo mahi
Pjesa e 3-të
Kjo është njëra nga pjesët e kësaj shfaqje prej 1 - 7, e cila përbëhej kryesisht nga aktorët e rinj që studionin në Universitetin e Prishtinës. Kjo shfaqje arriti shikueshmërinë shumë të madhe, duke u shfaqur me qindra herë anë e mbanë Kosovës dhe jashtë saj. Konsiderohet shfaqja më e popullarizuar në Kosovë.
Shfaqja është pregatitur nën regjinë e Faruk Begolli dhe asistencën e Luan Dakës. Në rolet kryesore paraqiten :
Ushtria ilire
Luftërat japigiane-tarentine
Pas vitit 330 p.e.s, Mesapianët u bashkuan me Tarentinët kundër një force edhe më të madhe, asaj të Romës. Aleancat me Tarsin dhe me Kleonimusin e Spartës në vitin 304 p.e.s. ishin një fushatë anti-romake. Kështu, nga fundi i shekullit të katërt, Roma ishte bërë një armik i përbashkët si për japigianët ilirë, ashtu edhe për tarentinët, deri në përfundimin e betejave të zgjatura dhe duke i bërë ata të bënin një aleancë.
Zgjerimi ilir
Në shekullin e IV p.e.s, Bardhyli u bë mbret i ilirëve dhe krijuesi i një dinastie të re, pasi përmbysi Sirrasin, mbretin e mëparshëm ilir, i cili kishte hyrë në një traktat paqeje mbi kontrollin e Lyncestis. Bardhylis arriti të sillte fise të ndryshme në një organizatë të vetme dhe shpejt u bë një fuqi e frikshme në Ballkan, duke rezultuar në një ndryshim të marrëdhënieve me Maqedoninë. Duke përdorur taktika të reja luftarake në vitin 393 p.e.s, ilirët fituan një betejë vendimtare kundër Amyntas III, duke e dëbuar atë dhe duke sunduar Maqedoninë nëpërmjet një mbreti kukull. Në vitin 392 p.e.s. Amyntas III lidhi aleancë me Thesalinë dhe mori Maqedoninë nën sundimin e tij, duke ia marrë dardanëve. Pas pushtimeve të vazhdueshme Bardhylli i detyroi maqedonasit t'i paguanin një haraç vjetor në vitin 372 p.e.s. djathtas|parapamje|250x250px| Ekspeditat ushtarake të Bardhyllit në Epir Në vitin 385 p.e.s. Bardhylli sulmoi Epirin që ishte nën sundimin molos. Këtë herë ilirët u bashkuan dhe u ndihmuan nga Dionisi i Sirakuzës për të vendosur në fron Alketën, i cili ishte refugjat në oborrin e tij. Dionisi planifikoi të kontrollonte të gjithë detin Jon. Sparta kishte ndërhyrë sapo ngjarjet u bënë të njohura dhe dëboi ilirët që drejtoheshin nga Bardhylli. Pavarësisht se u ndihmuan nga 2000 hoplitë grekë dhe pesëqind kostume armatimesh greke, ilirët u mundën nga spartanët e udhëhequr nga Agesilau, por jo përpara se të shkatërronin rajonin dhe të vrisnin 15,000 molosë. Kështu përpjekja e tyre për të kontrolluar Epirin dështoi. Në vitin 360 p.e.s., një sulm tjetër ilir e detyroi mbretin molos Arymbas të evakuonte popullsinë e tij joluftëtare në Etoli dhe t'i linte ilirët të plaçkisnin lirisht. Strategjia funksionoi dhe molosët ranë mbi ilirët të ngarkuar me plaçkë dhe i mundën. Në të njëjtin vit Arymbas i Mollosëve mundi ilirët pasi ata sulmuan dhe plaçkitën Epirin.
Pas disfatës katastrofike të maqedonasve nga Bardhylli, kur mbreti Filip mori kontrollin e fronit maqedonas në vitin 358 p.e.s., ai ripohoi traktatin me ilirët, duke u martuar me princeshën ilire Audata, ndoshta vajzën ose mbesën e Bardhylit. Kjo i dha Filipit kohë të çmuar për të mbledhur forcat e tij dhe për të mposhtur ilirët, të cilët ishin ende nën Bardhyllin, në betejën vendimtare të Luginës së Erigonit, duke vrarë rreth 7000 dhe duke eliminuar kërcënimin ilir për ca kohë. Në këtë betejë u vra edhe vetë Bardhylli në moshën 90-vjeçare pasi Filipi II refuzoi një traktat paqeje të ofruar nga ilirët. Në vitin 335 p.e.s. shtetet ilire jugore u nënshtruan të gjitha nga Aleksandri i Madh dhe vetëm në fund të shekullit të IV p.e.s fituan pavarësinë e tyre.
Pushtimet galike
Nga shekulli i IV p.e.s, grupet kelte u futën në rajonin e Karpateve dhe në pellgun e Danubit, që përkon me lëvizjen e tyre në Itali. Sipas legjendës, 300,000 keltë u shpërngulën në Itali dhe Iliri. Nga shekulli i III-të, banorët vendas të Panonisë ishin pothuajse plotësisht të keltizuar. Ilirët kishin bërë luftë kundër grekëve, duke e lënë krahun e tyre perëndimor të dobët. Ndërsa Aleksandri sundonte Greqinë, keltët nuk guxuan të shtyheshin në jug pranë Greqisë. Prandaj, ekspeditat e hershme kelte u përqendruan kundër fiseve ilire.
Ne kemi pak informacion për çështjet në brendësi ilire, por dimë se fisi i parë ballkanik që u mund nga keltët ishin Autariatët, të cilët gjatë shekullit të IV-të kishin gëzuar një hegjemoni mbi pjesën më të madhe të Ballkanit qendror, me qendër në Luginën e Moravës. Një rrëfim interesant i taktikave dinake keltike zbulohet në sulmet e tyre ndaj Ardianëve. Në vitin 310 p.e.s., gjenerali kelt Molistomos sulmoi thellë në territorin ilir, duke nënshtruar përkohësisht dardanët dhe paionët.
Në vitin 280 p.e.s. ata lëvizën në tre drejtime: në drejtim të Maqedonisë dhe Ilirisë, drejt Greqisë dhe në drejtim të Thrakisë. Ushtria kryesore sipas Diodorit, e përbërë nga 150,000 këmbësorë ushtarë të pajisur me mburoja të mëdha dhe 10,000 kalorës, u pasua nga 2,000 ngarkesa që transportonin ushqime dhe pajisje. Të gjitha shtetet e Ballkanit në këtë kohë e shikonin me frikë këtë lëvizje. Ptolemeu, mbreti i Maqedonisë, e mori rastësisht lajmin e Galëve. Ai e shikoi me përbuzje propozimin e mbretit të dardanëve, ndoshta Monunit, i cili dërgoi delegatë për të thënë se ata mund të ofronin 20.000 luftëtarë për ta ndihmuar. Ai në mënyrë fyese tha se puna është për maqedonasit. Kur mbretit të dardanëve iu tha për këtë, ai u përgjigj se mbretëria e lavdishme maqedonase së shpejti do të binte për shkak të papjekurisë së një të riu. Dhe kështu ndodhi, sepse në betejën që u zhvillua disa ditë më vonë në Maqedoni, ushtria maqedonase u shpartallua dhe Ptolemeu u plagos dhe u kap rob. Pasi vazhdoi në jug dhe sulmoi Delfin, ushtria galike vendosi të kthehej në veri në atdheun e tyre, por të gjithë u fshinë nga dardanët, terren nëpër të cilin duhej të kalonin patjetër.
Luftërat kundër Romës
Në Luftën e Parë Ilire, e cila zgjati nga viti 229 p.e.s. deri në vitin 228 p.e.s., shqetësimi i Romës për rrugët tregtare që kalonin nëpër detin Adriatik u rrit pas Luftës së Parë Punike, kur shumë fise të Ilirisë u bashkuan nën një mbretëreshë, Teutën. Vdekja e një të dërguari romak të quajtur Coruncanius me urdhër të Teutës dhe sulmi ndaj anijeve tregtare në pronësi të tregtarëve italianë nën mbrojtjen e Romës, e shtyu senatin romak të dërgonte një ushtri romake nën komandën e konsujve Lucius Postumius Albinus (konsull 234 dhe 229 p.e.s.) dhe Gnaeus Fulvius Centumalus. Roma dëboi garnizonet ilire në qytetet greke Epidamnus, Apollonia, Korkyra, Pharos dhe të tjerë dhe vendosi një protektorat mbi këto qytete greke.
Romakët ngritën gjithashtu Dhimitrin e Faros si një fuqi në Iliri për të kundërpeshuar fuqinë e Teutës.
Lufta e Dytë Ilire zgjati nga viti 220 p.e.s. deri në vitin 219 p.e.s. Në vitin 219 para Krishtit, Republika Romake ishte në luftë me Keltët e Galisë Cisalpine, dhe po fillonte Lufta e Dytë Punike me Kartagjenën. Këto shpërqendrime i dhanë Dhemetrit kohën që i nevojitej për të ndërtuar një flotë të re luftarake ilire. Duke udhëhequr këtë flotë prej 90 anijesh, Dhemetriu lundroi në jug të Lissus, duke shkelur traktatin e tij të mëparshëm dhe duke filluar luftën.
Flota e Dhimitrit sulmoi fillimisht Pylosin ku ai pushtoi 50 anije pas disa përpjekjesh. Nga Pylos flota lundroi për në Cikladet, duke shuar rezistencën që gjetën gjatë rrugës. Demetri dërgoi marrëzisht një flotë përtej Adriatikut dhe, me forcat ilire të ndara, qyteti i fortifikuar i Dimales  u pushtua nga flota romake nën Lucius Aemilius Paulus. Nga Dimale marina shkoi drejt Faros. Forcat e Romës shpartalluan ilirët dhe Dhemetriu iku në Maqedoni ku u bë këshilltar i besuar në oborrin e Filipit V të Maqedonisë dhe qëndroi deri në vdekjen e tij në Mesene në vitin 214 p.e.s.
Gjatë Luftës së Tretë Ilire në vitin 168 para Krishtit, mbreti ilir Genti u bashkua me maqedonasit. Së pari në vitin 171 p.e.s, ai ishte aleat me romakët kundër maqedonasve, por në vitin 169 ai ndërroi anë dhe u bashkua me Perseun e Maqedonisë. Ai arrestoi dy legatë romakë dhe shkatërroi qytetet Apolonia dhe Dyrrachium, të cilat ishin aleate me Romën. Në vitin 168 ai u mund në Scodra nga një forcë romake nën Lucius Anicius Gallus, dhe në vitin 167 u soll në Romë si rob për të marrë pjesë në triumfin e Gallus, pas së cilës ai u internua në Iguvium. Në Luftën Ilire të viteve 229 pes, 219 pes dhe 168 pes, Roma pushtoi vendbanimet ilire dhe shtypi piraterinë, që e kishte bërë Detin Adriatik një rajon të pasigurt për tregtinë romake. Pati tre fushata romake: e para kundër Teutës, e dyta kundër Dhimitrit të Faros dhe e treta kundër Gentit. Fushata e parë romake e vitit 229 para Krishtit shënoi herën e parë që Marina Romake kaloi Adriatikun për të nisur pushtimin.
Pas këtyre luftërave në skenën ilire paraqitet një mbret tjetër ilir Ballai i cili mbretëroi në një rajon të kufizuar të Mbretërisë së Ilirisë deri në vitin 135 p.e.s kur edhe merr fund mbretëria e pavarur ilire. Megjithatë përpjekjet e Romës për të nënshtruar Ilirinë do të vazhdojnë deri rreth vitit 25 p.e.s. kur krijohet provinca romake e Ilirikut (lat. Illyricum).
Revolta e madhe ilire
Augusti urdhëroi Tiberin të ndërpresë operacionet në Gjermani dhe të zhvendosë ushtrinë e tij kryesore në Ilirik. Tiberius dërgoi Marcus Valerius Messalla Messallinus (guvernatorin e Dalmacisë dhe Panonisë ) përpara me trupa. Paniku shpërtheu në Romë dhe Augusti ngriti një grup të dytë të punës nën nipin e Tiberius Germanicus. Ai iu drejtua blerjes dhe emancipimit të detyrueshëm të mijëra skllevërve në mënyrë që të grumbullonte trupa të mjaftueshme. Kjo ndodhi për herë të parë që nga pasojat e Betejës së Kanës dy shekuj më parë. Në një moment, në dimrin 6/7 të erës sonë, 10 legjione u vendosën dhe një numër ekuivalent i ndihmës (70 grupe, 10 ala dhe më shumë se 10,000 veteranë). Përveç kësaj, ata u ndihmuan nga një numër i madh trupash trake të dislokuara nga mbreti i tyre Rhoemetalces I, një amicus romak ("aleat") një total prej rreth 100,000 burrash.
Ata u përballën me kthesa të mëtejshme në fushën e betejës dhe një luftë të ashpër guerile në malet e rajonit të Bosnjës, por luftime të ashpra ndodhën gjithashtu në Panoninë jugore rreth Mons Almus ( Frushka Gora moderne) afër Sirmiumit. U deshën tre vjet luftime të vështira për të shuar revoltën, e cila u përshkrua nga historiani romak Suetoni si konflikti më i vështirë me të cilin u përball Roma që nga Luftërat Punike dy shekuj më parë. Tiberiu më në fund e shuajti revoltën në vitin 9 p.e.s. Kjo ishte në kohën e duhur: po atë vit Arminiu shkatërroi tre legjionet e Varusit në Gjermani. Komanda e lartë romake nuk dyshonte se Arminius do të kishte lidhur një aleancë të madhe me ilirët.
Luftimet e Revoltës Ilire patën efekte të qëndrueshme te ushtarët romakë. Të pakënaqur me pagesën e tokave kënetore dhe malore panoniane për një shërbim kaq të ashpër ushtarak dhe me abuzimet në lidhje me pagën dhe kushtet e tyre, ushtarët romakë organizuan një kryengritje në vitin 14 të erës sonë duke kërkuar shpërblim. Tiberiu dërgoi djalin e tij, Drusus, për të qetësuar kryengritësit.
Taktika dhe organizimi i trupave
Ilirët në burimet antike njiheshin si luftëtarë trima dhe të zotë. Ilirët u shfaqën në luftë si luftëtarë të lirë nën sundimtarët ose mbretërit e tyre. Ngjashëm me shoqëritë e tjera, statusi i liderit përcaktohej nga numri i luftëtarëve që e ndiqnin. Bindja ndaj një autoriteti më të lartë si mbreti u kanalizua përmes besnikërisë kolektive të një fisi ndaj prijësit. Në burimet historike ata përshkruhen si një forcë ushtarake e përbërë nga këmbësoria që luftonte nën drejtuesit aristokratë (polydynastae) ku secili kontrollonte një qytet brenda mbretërisë. Delmatët ishin të njohur për përdorimin e taktikave partizane kundër romakëve, të cilët ishin të suksesshëm në shkaktimin e humbjeve serioze ndaj legjioneve më të mira romake.
Diodorus Siculus (shek. I p.e.s.) shkruan për formacionin ushtarak ilir në një betejë të zhvilluar që ishte një përpjekje për një qëndrim të koordinuar duke formuar një shesh. Fjalët e tij të sakta janë: "Ἰλλυριοὶ συντάξαντες ἑαυτούς εἰς πλινθίον ἐρρωμένος"."“Por ilirët, duke formuar një shesh, hynë me guxim në përleshje. Dhe në fillim për një kohë të gjatë, ndërsa beteja ishte e barabartë për shkak të guximit të jashtëzakonshëm të shfaqur nga të dy anët, dhe aq sa u vranë dhe u plagosën akoma më shumë, fati i betejës u lëkund fillimisht në njërën anë dhe më pas në tjetrën'."Në shekullin II p.e.s. ushtria e Agronit dhe e Teutës nuk përfaqësohet më në falangat, por nga trupa më të vogla, të blinduara mirë dhe me lëvizje të shpejta. Këto taktika të përdorura gjithashtu në kohën romake ishin gati për operacione të pavarura dhe kështu ishin më efektive se falangat e mëparshme. Pikërisht këto taktika ishin të shkathëta për veprime të shpejta dhe befasuese dhe shpejt u treguan superiore ndaj taktikave greke dhe si rrjedhojë ilirët arritën fitore mbi grekët.
Në luftimet në det ilirët përdorën taktika guerile me flotën e tyre të sofistikuar dhe shumë të lëvizshme. Këto taktika detare i bënë ilirët zotër të Detit Adriatik për shumë shekuj me radhë. Fillimisht anijet e tyre, të cilat ishin relativisht të vogla, nuk ishin të afta për beteja direkte detare me anijet luftarake më të rënda të grekëve dhe romakëve dhe shumicën e kohës u mundën. Përjashtim bën fitorja mbi ishullin Paksoi, ku ilirët përdorën një formë të re taktike që përfshinte lidhjen e anijeve të tyre në grupe prej katër vetash për të sulmuar anijet greke. Me kalimin e kohës edhe ilirët sifistikuan detarinë e tyre me lloje të ndryshme anijesh.
Armatimi
Fakti që luftëtarët ilirë varrosëshin me armët e tyre ka rezultuar në një sasi të madhe të artefakteve të paprekura. Veprat e autorëve antikë nuk arrijnë të japin një pasqyrë të qartë mbi armët ilire dhe i vetmi kontribues i vërtetë në këtë çështje ishte poeti romak Enius (239 p.e.s. – 169 p.e.s.) i cili edhe vetë ishte me origjinë mesapiane. Armatimi ishte shumë i rëndësishëm për ilirët në kohën e luftës; megjithatë, nganjëherë, vetëm të pasurit dhe fisnikët mund të përballonin disa lloje armësh më të sofistikuara, si p.sh. këllëfe metalike për këmbët dhe helmeta. Një pjesë e madhe e armatimit u importua kryesisht nga territori grek, siç dëshmohet nga zbulimi i armëve greke në varret Gllasinac që datojnë nga shekulli i VII p.e.s.
Mburojat janë përdorur tek ilirët që në epokën e bronzit. Në epokën e hekurit përdoreshin dy lloje mburojash: mburoja rrethore ilire dhe ajo vezake/drejtkëndëshe e përdorur nga ilirët e veriut. Më e zakonshme ishte mburoja rrethore, e cila ishte prej druri dhe lëkure me një bos bronzi dhe ishte si një pelte kryesisht e lehtë. Mburoja rrethore ilire i ngjante versionit maqedonas por ndryshonte nga numri i dekorimeve rrethore. Format e tyre janë ose të rrumbullakëta (peltes), drejtkëndëshe ose ovale. Një lloj mburoje e zgjatur prej druri me një bos hekuri u fut në Iliri nga Keltët. Kjo lloj mburoje ngjante me mburojën ovale ilire të përdorur në Ilirinë veriore.
Parzmoret e gjoksit dhe mburojat metalike për këmbët ishin specialitet për të pasurit vetëm në shoqërinë ilire. Armatimi i gjoksit prej bronzi është përdorur shumë rrallë nga ilirët e veriut dhe vetëm tre shembuj janë zbuluar deri më tani në Slloveni. Megjithatë, një formë tjetër e armaturës ishte një kraharor prej bronzi që mund të kishte mbrojtur edhe një pjesë të shpinës. Ishte më shumë si një "pllakë kraharori" me 10 disk cm në diametër. Mbrojtëset për të mbrojtur këmbët janë përdorur nga shekulli i VII p.e.s. dhe ndoshta edhe më herët. Fillimisht janë shfaqur në Iliri nga kufijtë e saj jugorë dhe gjenden vetëm në varre princërore. djathtas|parapamje|330x330px| Karrocat ilire nga Vace - shekulli VI p.e.s Në Ilirinë veriore përdorej përkrenarja prej bronzi. Helmeta prej bronzi u zhvillua në helmetën e zakonshme konike e cila ndonjëherë përmbante një shtëllungë. Përkrenarja më intriguese nga të gjitha helmetat ilire të zhvilluara, helmeta e Shmarjetit, u punua nga Japodët në luginën e Likës. Ajo ishte bërë nga thurje dhe postë zinxhiri, ndërsa pllakat metalike rreth anëve ishin opsionale. Nën ndikimin e fqinjëve veriorë të Ilirisë, popujve italik, helmeta Negau u përdor nga shekulli V para erës sonë deri në shekullin e IV p.e.s. Përkrenarja më e përhapur ishte përkrenarja ilire me përdorim të saj duke filluar nga shekulli VII para erës sonë. Përkrenarja ilire ishte prej bronzi dhe përbëhej nga një pendë e madhe me kreshtë në majë. Origjina dhe periudha kohore e përdorimit të kësaj përkrenareje ka qenë një temë shumë e debatuar. Disa ekspertë e përcaktojnë origjinën e saj në Korint dhe pretendojnë se doli nga përdorimi në Iliri në shekullin e IV p.e.s. Të tjerët  pohojnë se përkrenarja e ka origjinën në Iliri dhe se është përdorur deri në shekullin II p.e.s., e vërtetuar nga përshkrimet në monedhat e qyteteve ilire të kohës.
Shpata kryesore e ilirëve ishte sika, një shpatë e lakuar me një teh e ngjashme me machairan greke. Sika u zhvillua gjatë epokës së bronzit. Tehu i sikës ishte rreth 16 – i gjatë. Ai u përdor gjerësisht dhe u adoptua nga popuj të tjerë si trakët, dakët dhe romakët. Ilirët përdornin shpatën luftarake, përveç thikave të ndryshme, shpata të shkurtra të lakuara, shpata të gjata. Sipas historianit John Wilkes: "Edhe pse një shpatë e shkurtër e lakuar përdorej nga disa popuj rreth Mesdheut, romakët e konsideronin sikan si një armë të veçantë ilire të përdorur nga 'vrasësi' i fshehtë (sicarius)."Ilirët përdorën gjithashtu një shumëllojshmëri armësh të tjera, si shtiza, shtiza të gjata metalike të quajtura Sibyna ( greqishtja e lashtë Σιβύνη) që ngjanin me shtizat e derrit, shtiza të shkurtra shtytëse, sëpata luftarake, sëpata me një dorë që mund të hidheshin dhe gjithashtu harqet dhe shigjetat të cilat u përdorën nga fillimi i mijëvjeçarit II p.e.s.
Mercenarët
Ilirët në raste të rralla vepruan si mercenarë qoftë në anën e grekëve apo romakëve. Perdika II i Maqedonisë kishte punësuar mercenarë ilirë në shekullin e 5-të p.e.s, por ata e tradhtuan atë, duke u bërë aleat me armikun e tij, Arrabaeu nga Lyncus. Në një incident tjetër, Lisimaku vrau të gjithë 5000 mercenarët e tij ilirë (të fisit Autariatë) deri në njeriun e fundit, sepse ishte i bindur se ata do t'i bashkoheshin armikut. Më parë në vitin 302 p.e.s. 2000 mercenarët e tij ilirë kishin dezertuar te Antigonusi. Ilirët nuk konsideroheshin si mercenarë të besueshëm në botën e lashtë por në të njëjtën kohë njiheshin si një forcë luftarake e aftë.
Marina ilire
Ilirët ishin detarë të famshëm në botën antike. Ata ishin ndërtues të mëdhenj të anijeve dhe detarë të zotë. Detarët më të aftë ilirë ishin Ardianët Liburnët, Japodët dhe Delmatët. Marina më e madhe u ndërtua nga Agroni në shekullin III p.e.s Taktikat ilire konsistonin në shtrëngimin e galerave të tyre në grupe prej katër vetash dhe ftesën për një sulm të gjerë nga një dash. Më pas ilirët do të hipnin në anijen armike në një numër të madh ushtarësh. Anijet luftarake ilire u adoptuan nga shumë popuj veçanërisht nga grekët dhe romakët. Madje, mjeshtrit ilirë u angazhuan nga mbreti i Maqedonisë për të ndërtuar 100 anije në Luftën e Parë Maqedonase, sepse atij i mbanin një dhuratë të veçantë ndërtimin e anijeve. Dëshmia më e hershme e anijeve ilire është nga dizenjimi i një anijeje të gdhendur në gryka enësh prej bronzi nga Gllasinac që daton nga shekulli VIII p.e.s. deri në shekullin e VII p.e.s. Pjesa e përparme e kësaj anije është ndërtuar në formën e një kafshe, ndoshta në formën e një kali.