cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kantoni Embrun
Kantoni Embrun (frëngjisht: Canton d'Embrun) është një kanton në departamentin Hautes-Alpes, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Embrun. Ka sipërfaqe 392.92km2 dhe popullsi 9720 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Embrun aktualisht përbëhet nga 8 komuna.
Deventer
Deventer është një komunë në provincën Overijssel në Holandë me sipërfaqe 134.37 km² dhe popullsi 98660 banorë. Deventer është kryeqendra e bashkisë.
Egjiptologjia
thumb|right|300px|Piramidat në Gizë Egjiptologjia është shkencë, gjegjësisht grupim i shkencave të përafërta ë cilat meren me studimin e Egjiptit të lashtë. Arbitrarisht mund të ndahet në degë të cilat kan për studim Egjiptin në parahistori (deri te fillimi i dinastisë së parë diku para 3000 viteve p.l.k.). Egjiptin e dinastive (kohën e Egjiptit të vjetër, të mesëm dhe mbrtërisë së re, nga viti 3000 p.l.k deri te shekulli IV p.l.k gjegjësisht deri në okupimin e Egjiptit nga Aleksandri i Madh) dhe Egjiptin helenik dhe romako-bizantin (deri te rënja nën sundimin arab).
Edhe pse arkeologjia ka zbuluar gjërat më spektrakulare në lidhje me Egjiptin, prap se prap ajo nuk është e vetmja degë e cila i takon egjiptologjisë. Këtu janë edhe historia, epigrafika, paleolinguistika, etj.
Lëvizja (Lindje e Përgjakur) – Bashkëbisedim me Ibrahim Kelmendin
Lëvizja (Lindje e Përgjakur) – Bashkëbisedim me Ibrahim Kelmendin Gjinia: Histori, me Autor Bedri Islami. Shtëpia botuese: Tringa Design. Viti i botimit 2012. Faqet e librit 496. ISBN 978-608-211-046-2
Emri i Lëvizjes dhe i Ibrahim Kelmendit janë të lidhur me njëri – tjetrit që nga pararendja e ditës së 17 janarit 1982. Është në fakt dëshmuesi i vetëm i asaj ngjarjeje themeluese, por edhe të përgjakur, dhe nuk ka qenë si një soditës, por pjesë e saj.
Siç e kam thënë më parë, Ibrahim Kelmendin, ashtu siç është, mund ta duash ose jo, ta pranosh si mik ose ta largosh, të jesh pjesë e tij ose të jesh krejt i huaj, por në asnjë moment nuk mund të jesh indiferent ndaj tij. Kjo nuk u përket njerëzve.
Disa nga të fshehtat apo misteret e jetës së tij, zbulimin e së vetvetes, por edhe të ngjarjeve, ai përpiqet ta bëjë në këtë bashkëbisedim. Është i mirëseardhur.
Bedri Islami
Katerina II
Katerina E Madhe, perandoreshë e Rusisë, ka lindur në shtetin e Prusisë më 2 maj 1729 me emrin e plotë "Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst-Dornburg". Ajo ishte femra që udhëhoqi më gjatë Rusinë, nga 9 korriku 1762 (kur mori pushtetin pas grushtit të shtetit, ku u vra dhe burri i saj Pjetri III) deri më 17 nëntor 1796, për një periudhë prej 34 vjetësh. Qeverisja e Katerinës rivitalizoi Rusinë duke zgjeruar territoret dhe duke u bërë një prej "Fuqive të Mëdha të Europës". Ajo besonte në fenë luteriane, por më pas u kthye në ortodokse.
Marrëdheniet e jashtme
Gjatë sundimit të saj ajo zgjeroi territoret në jug dhe perëndim të perandorisë, duke përfshirë Rusinë e Re, Krimenë, Kaukazet Veriore, bregun e djathtë të Ukrainës, Bjellrusinë, Lituaninë dhe Letoninë, duke shtuar sipërfaqen e perandorisë së saj me rreth 200,000 milje katror. Ministrja e jashtme e saj, Nikita Panin ushtronte ndikim të vazhdueshëm në fillimet e mbretërimit të saj. Si një burrë shteti mendjemprehtë, Panini dedikoi shumë mund dhe miliona rubi vendosjes së “Akordit të Veriut” midis Rusisë, Prusisë, Polonisë dhe Suedisë për të kundërshtuar fuqinë e dinastisë Habsburgase. Kur u bë e dukshme që plani i tij s’mund të funksiononte Katerina e zëvendësoi atë me Ivan Osterman. Katerina pranoi një traktat tregtie me Britaninë e Madhe në vitin 1766, por u ndal në një aleancë të plotë ushtarake. Edhe pse ajo mund të kishte përfitimet e aleancës me Britaninë, ajo ishte e shqetësuar për fuqinë gjithmonë e në rritje të të Britanisë pas fitores në luftën 7-vjeçare, e cila kërcënonte balancat e fuqisë në Europë.Catherine II (ruse: Екатерина Алексеевна Yekaterina Alekseyevna, 2 maj [OS 21 prill] 1729 - 17 nëntor [OS 6 nëntor] 1796), i njohur edhe si Katerina e Madhe (Екатерина Великая, Yekaterina Velikaya), lindur Princesha Sofie nga Anhalt-Zerbst, ishte Empress i Rusisë nga 1762 deri në 1796, udhëheqësi më i gjatë në pushtet i vendit. Ajo erdhi në pushtet pas një grushti shteti kur burri i saj, Pjetri III, u vra. Nën sundimin e saj, Rusia u rigjallërua; ajo u rrit më e madhe dhe më e fortë, dhe u pranua si një nga fuqitë e mëdha të Evropës.
Në pranimin e saj në pushtet dhe sundimin e saj të perandorisë, Catherine shpesh u mbështet në favoritë e saj fisnike, sidomos Grigory Orlov dhe Grigory Potemkin. Ndihmuar nga gjeneralë shumë të suksesshëm si Alexander Suvorov dhe Pyotr Rumyantsev dhe admiralë të tillë si Fjodor Ushakov, ajo qeveriste në një kohë kur Perandoria Ruse po zgjerohej shpejt me pushtimin dhe diplomacinë. Në jug, khanati i Krimesë u shkatërrua pas fitoreve mbi Perandorinë Osmane në luftërat ruso-turke dhe Rusia kolonizoi territoret e Novorossiya përgjatë brigjeve të Detit të Zi dhe Azov. Në perëndim, Commonwealth Polake-Lituanisht, i sunduar nga ish-dashnorja e Catherine, mbreti Stanisław August Poniatowski, u nda pjesërisht, ndërsa Perandoria Ruse mori pjesën më të madhe. Në lindje, Rusia filloi të kolonizonte Alaskën, duke krijuar Amerikën Ruse.
Lista e shteteve eksportuese të naftës
Kjo është në listë e vendeve për nga eksporti i naftës, i bazuar në The World Factbook dhe në burime të tjera.
I Colori della vita
"Ngjyrat e jetës" është film me dy seri i transmetuar më 16 maj të vitit 2005 në Itali me regji nga Stefano Reali.
Clavaleyres
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës. parapamje|left|250px|Clavaleyres
Novosella e Epërme
Novosellë e Epërme është një vendbanim në komunën e Gjakovës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Shënrrok i Epërm dhe Shënterezë.
Smogu
thumb|right|300px| Smogu në [[New York]]
Së voni është paraqitur edhe termi “smogu elektronik”. Me këtë nënkuptohet ndotjete ndryshme të cilat kanë prejardhje nga aparatet elektrike dhe elektronike. Trafostacionet, lagëpërquesit, stacionet e telefonisë mobile, emituesit radio dhe televiziv, por edhe gypat e neonit, tharëset për tharje të flokëve, mikrovalët, elektromotorët e ndryshëm, monitorët, etj.
thumb|right|300px|smogu në [[Londër]]
Iveta Radičová
Në zgjedhjet presidenciale të Sllovavisë, Iveta Radičová konkurroi por pa sukses të marrë postin e Presidentit të Sllovakisë. Në mars 2012, ajo deklaroi se ajo pensionohet nga politika.
Jeta personale
Radičová ka lindur në Bratislavë më 7 dhjetor 1956. Ajo ka një vajzë dhe është e veja e Stano Radič, një komedian dhe aktor i njohur sllovak i cili vdiq në vitin 2005. Përveç gjuhës së saj amtare sllovake, Radicova flet rusisht rrjedhshëm dhe ka njohuri të mirë të gjuhës angleze, gjermane dhe polake
Karriera akademike
Radicova filloi karrierës e saj akademike duke studiuar sociologjinë në Universitetin Comenius në Bratislavë, duke fituar titullin PhD në Akademinë e Shkencave Sllovake në vitin 1981. Radičová punoi si sociologe në Akademi në periudhën 1979–1989, duke koordinuar një ekip kërkimor për rregullat e familjes. Në vitin 1990, ajo vazhdoj studimet e post-doktoraturës për një vit në Universitetin i Oksfordit. Pas kthimit të saj në Sllovaki në vitin 1991, Radicova themeloi Qendrën për Analiza të Politikave Sociale, një nga OJQ-të e para të Sllovakisë, dhe ka shërbyer si drejtore ekzekutive deri në vitin 2005. Gjatë kësaj periudhe, Radicova gjithashtu ka ligjeruar në departamentet e sociologjisë, shkencave politike, dhe punës sociale në Universitetin Comenius. Në vitin 2005, ajo u emërua Profesore i Sociologjisë nga Fakulteti i Filozofisë në Universitetin Comenius, duke e bërë atë Profesoren e parë femër e sociologjisë në Sllovaki. Në semestrin Pranveror 2013, ajo u kthye në Oxford, si Visiting Fellow.
Thomas Edison
thumb|right|200px|Thomas Alva Edison - "Gjeniu është një përqind i frymëzuar, nëntëdhjetë e nëntë përqind i djersitur". Thomas Alva Edison (11 shkurt 1847 – 18 tetor 1931) ishte një shpikës amerikan, shkencëtar dhe biznesmen i cili ka zhvilluar shumë pajisje që ndikuan në jetë në të gjithë botën, duke përfshirë gramofononin, kamerën e filmit, dhe llampën elektrike.
I quajtur "Magjistari i Menlo Park" (tani Edison, New Jersey), nga një raporter i një gazete, ai ishte një nga shpikësit e parë që ka zbatuar parimet e prodhimit në masë dhe punën e madhe të përbashkët në procesin e shpikjes, dhe për këtë arsye është kredituar shpesh me krijimin e laboratorit të parë të hulumtimit industrial.
Edison është konsideruar si shpikësi i tretë më pjellor në histori, duke mbajtur 1.093 patenta të SHBA në emrin e tij, si dhe shumë patentave në Mbretërinë e Bashkuar, Francë dhe Gjermani. Ai është kredituar me shpikje të shumta që kanë kontribuar në komunikim masiv dhe, në veçanti, telekomunikacion. Këto përfshinin stock ticker, një regjistrues vote mekanik, bateri për makinë elektrike, energji elektrike, muzikë të regjistruar dhe filma. Puna e tij e përparuara në këto fusha ishte rezultat i karrierës së tij të hershme si një operator telegrafi. Edison i dha rrugë konceptit dhe zbatimit të energjisë elektrike dhe shpërndarjes në shtëpi, biznese, dhe fabrikat - një zhvillim i rëndësishëm në industrializimin e botës moderne. Stacioni i tij i parë i prodhimit të energjisë elektrike ishte në Manhattan Island, New York.
Jeta e hershme
Thomas Edison lindi në Milan, Ohio, dhe u rrit në Portin Huron, Michigan. Ai ishte fëmija i shtatë dhe i fundit i Samuelit Ogden Edison, Jr (1804-1896, i lindur në Marshalltown, Nova Scotia, Kanada) dhe Nancy Matthews Elliott (1810-1871). Babai i tij u desh që të largohej nga Kanada për shkak se ai mori pjesë në rebelimin e pasuksesshëm Mackenzie më 1837. Edison konsideronte veten të jetë me origjinë holandeze. Në shkollë, Edisoni i ri shpesh herë shëtiste dhe mësuesi i tij Reverend Engle u dëgjua duke e thirrur atë "i hutuar". Kjo i dha fund tre muajve të shkollimit zyrtar të Edisonit. Edison kujton më vonë, ". Nëna ime ishte bërë për mua ajo ishte aq e vërtetë; dhe unë e ndjeva se kam diçka për të jetuar, dikush që nuk duhet ta zgënjej." Nëna e tij e shkolloi në shtëpi atë. Pjesa më e madhe e shkollimit të tij erdhi nga leximi i R.G. Parker's School nga Natural Philosophy dhe The Cooper Union. Edison zhvilloi probleme të dëgjimit në moshë të re. Shkaku i shurdhërimit të tij i atribuohet një periudhe të fruthit të keq gjatë fëmijërisë dhe infeksionet e patrajtuara te veshit. Familja e Edisonit u detyrua të shpërngulej në Port Huron, Michigan, kur hekurudha e anashkaloi Milanon në vitin 1954, por jeta e tij atje qe edhe e hidhur edhe e ëmbël. Ai shiste karamele dhe gazeta në trenat që lëviznin nga Porti Huron deri në Detroit, dhe ai shiste perime të shtonte të ardhurat e tij. Kjo filloi periudhën e gjatë të menagjimit të ndërmarrjeve ku ai zbuloi talentet e tij të biznesit (ose si biznismen). Këto talente përfundimisht e çuan atë në themelimin e 14 kompanive, përfshirë General Electric, e cila ekziston ende si njëra nga kompanitë më të mëdha publike tregtare në botë.
Telegrafist
Edison u bë një operator telegrafi pasi ai e shpëtoi tre-vjeçarin Jimmie MacKenzie nga goditja e një treni në arrati. Babai i Jimmy-t, agjent stacioni J.U. MacKenzie nga Mount Clemens, Michigan, ishte aq mirënjohës dhe trajnoi Edisonin si një operator telegrafi. Puna e parë e Edisonit si telegrafist ishte jasht Portit Huron në Stratford Junction, Ontario, në Grand Trunk Railway. Në 1866, në moshën 19, Thomas Edison shpërngulet në Louisville, Kentacky, ku ishte puntor i Western Union, ai punoi në agjenci të lajmeve Associated Press. Edison kërrkoi turnin e natës, e cila i lejoi shumë kohë të kaloj në lexim dhe ekperimente. Përfundimisht, ky i fundit para-profesion kushtoi punën e tij. Një natë në 1867, ai ishte duke punuar me një akumulator kur ai i derdhi acid sulfurik mbi dysheme. Ajo kaloi nga dërrasa e dyshemesë në tavolinën e shefit të tij më poshtë.Mëngjesin tjetër Edisoni u shkarkua. Njëri nga udhëheqësit e tij në vitet e hershme ishte një telegrafist dhe shpikës quhej Franklin Leonard Pope, i cili lejoi që fëmijët e varfër të jetojn në bodrumin e shtëpisë së tij në Elizabeth, New Jersey. Disa nga shpikjet më të hershme të Edisonit ishin të lidhura me telegraf, duke përfshirë një sahat të aksioneve. Patent tij i parë ishte për regjistrues elektrik vote, (US Patenta 90.646), e cila u dha më 1 qershor, 1869.
Martesa dhe fëmijët
thumb|left|Thomas Edison as a boy thumb|Mina Edison in 1906 Më 25 dhjetor, 1871, Edisoni u martua me 16 vjeçaren Mary Stilwell, të cilen e kishte njohur dy muaj më parë e cila ishte puntore në njëren nga shitoret e tij. Ata patën tre fëmijë.
Mary Edison vdiq më 9, gusht 1884, dyshohet nga një tumor ne tru.
Më 24 shkurt 1886, në moshën 39 vjeçare, Edison martohet me 20 vjeçaren Mina Miller në Akron, Ohio. Ajo ishte vajza e një shpikësi Lewis Miller, bashkë-themelues i institucionit Chautauqua dhe ndihmues financiar. Ata patën tre fëmijë: Mina Miller jetoi më gjatë se Thomas Edison, vdiq më 24 gusht 1947.
Menlo Park (1876–1881)
Risi e rëndësishme e Edisonit ishte laboratori i parë për hulumtim industrial, i cili ishte ndërtuar në Menlo Park, New Jersey. Edisoni ndërtoi laboratorin nga fondet e shitjes së telegrafit "quadruplex". Pas demonstrimit të telegrafit, Edisoni nuk ishte i sigurt se plani i tij origjinal që ta shiste për $4000 - $5000 ishte i drejtë, kështu që ai kërrkoi nga Western Union të bëjë një ofertë. Ai ishte i habitur kur dëgjoi që ata ofrojnë $10.000, ofertë që ai e pranoi me mirënjohje. Telegrafi "quadruplex" ishte suksesi i parë i madh financiar nga Edisoni, dhe Menlo Park u bë institucioni i parë i krijuar me qëllim të veçantë për prodhimin dhe përmisimin e vazhdueshëm të teknologjisë. Edisonit i atribohen shumica e shpikjeve atje edhe pse shumë punonjës kryen hulumtime dhe zhvillime nën drejtimin e tij. Stafit të tij u tha që të ndjekin udhzimet e tij në kryrjen e hulumtimit, dhe ai i shtynte fortë për të prodhuar rezultate.
William J. Hammer, një konsultues inxhinierisë elektrike, filloi detyrën e tij si asistent laboratori për Edisonin në dhjetor 1879. Ai ndihmoi në eksperimente në telefon, gramofon, hekurudhat elektrike, separator mineral hekuri, llambë elektrike, dhe në zhvillimin zbulimeve të tjera. Megjithatë, Hammer ka punuar kryesisht në "llambë elektrike të flaktë" dhe ishte vënë në krye të testeve dhe të dhënat në këtë pajisje. Në 1880, ai u emërua kryeinxhinier i punëve të Edisonit në llambë. Në vitin e tij të parë, the plant nën Menaxherin e Pëgjithshëm Upton Francis Robbins përfundoi 50,000 llamba. Sipas Edisonit, Hammer ishte "një pioner i ndriçimit të llambës elektrike".
thumb|left|upright|Thomas Edison's first successful light bulb model, used in public demonstration at Menlo Park, December 1879 thumb|Edison's Menlo Park Laboratory, removed to Greenfield Village at [[Henry Ford Museum in Dearborn, Michigan. (Note the organ against the back wall)]]
Pothuajse të gjitha patentat e Edisonit ishin patenta të shërbimeve, të cilat ishin të mbrojtura për një periudhë 17-vjeçare dhe të përfshira në shpikje apo procese që janë elektrike, mekanike, ose kimike në natyrë. Rreth dymbëdhjetë ishin patenta të dizajnimit, të cilat mbrojnë një dizajn dekorativ deri në një periudhë 14-vjeçare. Si në shumicën e patentave, shpikjet që ai përshkroi ishin përmirësime mbi njohuritë e mëparshme.Patenta e gramafononit, në të kundërt, ishte e pashembullt siq përshkruhet si pajisja e parë për të regjistruar dhe riprodhuar tingujt. Edison nuk ishte i pari që e shpiku llambën elektrike, por në vend shpiku llambën e parë komerciale. Shumë shpikës më parë kishin hartuar llamba inkadashente duke përfshirë Henry Woodward, dhe Mathew Evans. Të tjerët që zhvilluan herët jo komercialisht llambat elektrike duke përfshirë Humphry Davy, James Bowman Lindsay, Moisiu G. Farmer, William E. Sawyer, Swan Jozefi dhe Heinrich Gobel. Disa nga këto llamba të hershme kishin jetë tepër të shkurtër, shpenzime të larta për të prodhuar, dhe të lartë elektrik aktual të tërhequr, duke i bërë ato të vështira për të aplikuar në një shkallë të madhe komerciale. Në 1878, Edison aplikoi termin fije e hollë tek teli me ngjyra të ndezura, edhe pse shpikësi Anglez Joseph Swan kishin përdorur termin para tek kjo. Swan zhvilloi një dritë të flaktë me një fije e hollë të gjatë e të qëndrueshme në të njëjtën kohë si Edison, llamba më parë e Swan nuk kishte rezistencë të lartë të nevojshme për të qenë pjesë efektive e shërbimeve elektrike. Edison dhe bashkë-punëtorët e tij u vunë në detyrë për krijimin e llambës më gjatë të qëndrushme.
Pak më shumë se një dekadë laboratori i Edisonit në Menlo Park ishte zgjeruar për të zënë dy blloqe të qytetit. Edisoni tha se donte që laboratori të ketë "pjesë e pothuajse çdo materiali". Një artikull gazete i shtypur në 1887 tregon seriozitetin e kërkesës së tij, duke deklaruar laboratori përmbanë "tetë mijë llojet të kimikateve, çdo lloj dado, çdo madhësi të gjilpërës, çdo lloj kabllo apo tela, flokët e njerëzve, kuajve, derrave, lopëve, lepujve, dhive, deveve ... mëndafsh në çdo cilësi, gëzhoja lloje të ndryshme thundrave, dhëmbët peshkaqenit, brirë dreri, breshkë ... rrëshirë, llak dhe vaj, të gjitha mineralet ... "dhe lista vazhdon.
Transmetues telefoni me karbon
Në 1877-1878, Edison shpiku dhe zhvilloi mikrofonin me karbon i cili përdorej në të gjithë telefonat së bashku me marrësin Bell deri në 1980. Pas procesit gjyqësor patentë, në 1892 një gjykatë federale vendosi se Edison e jo Emile Berliner ishte shpikësi i mikrofonit me karbon. Mikrofoni me karbon është përdorur po ashtu në radio dhe punë publike gjatë viteve 1920.
Refuzimi i Çmimit Nobel
Të dy Tomas Edisoni dhe Tesla u permendën si laureatë të mundshëm për nobel në 1915. Pavarësisht nga kontributet e tyre shkencore, ata kurrë nuk e morrën këtë cmim. Mendohet se arsyeja ishte armiqësia mes tyre. Ka dëshmi se secili ka minimizuar arritjet e tjera për ta marrë çmimin, që të dy e refuzuan çmimin nese te tjerë e marrin dhe të dy hodhen poshtë mundesinë për ndarjen e çmimit.
Norbertin Breslern-Roth
Norbertine von Bresslern-Roth (13 nëntor 1891-30 nëntor 1978) ishte një piktore austriake.
Jeta
Norbertin Roth lindi dhe u rrit në Grac, në Klosterwiesgasse. Nëna e saj Aloisia Roth ishte vajza e një pronari shkolle kalërimi nga Vjena. Talenti artistik i Norbertine u njoh në shkollën fillore nga mësuesi i saj, i cili mbrojti që nga viti 1907 qe ajo të lejohej të merrte pjesë pa pagesë në mësimet e vizatimit dhe pikturës në Landeskunstschule. Gjatë muajve të verës të 1909-1910 ajo ndoqi shkollën e pikturës së kafshëve në Dachau pranë Mynihut. Në 1911 Norbertine Roth u largua nga Graci për të studiuar nën profesor Ferdinand Schmutzer në Akademinë e Arteve të Bukura në Vjenë. Schmutzer ishte gjithashtu aq i impresionuar nga talenti i artistit, saqë ai e pranoi atë në studion e tij në Akademi pas vetëm një viti, megjithëse gratë u lejuan zyrtarisht të studionin në Akademinë e Artit të Vjenës në 1921. Që në vitin 1912 ajo mori medaljen e argjendtë të qytetit të Grazit si nderin e parë nga qyteti i saj i lindjes. Pas një ekspozite të suksesshme në Wiener Secession në 1916, ajo u kthye në Graz për të vendosur veten si një artiste e pavarur. Me "Ekspozitën Speciale Norbertine Roth" të parë (1918), që përkon me fundin e Luftës së Parë Botërore, ajo pati sukses të madh. Tashmë në vitet 1920, ajo ishte një nga gratë e para që u përfshi intensivisht me procesin e ri të shtypjes së linocut. Nga viti 1921-1952 ajo krijoi përshkrime të shumta të kafshëve. Në vitin 1928 Breslern-Roth ndërmori një udhëtim në Afrikën e Veriut, i cili e çoi atë në krijimin e pikturave të shumta të kafshëve, disa prej të cilave kanë karakter studimi. Më vonë ajo e la veten të frymëzohej në kopshtet zoologjike evropiane. Përveç kësaj, ajo ilustroi libra për fëmijë, gobelina dhe miniatura mbi fildish. Në vitin 1932 Norbertine von Breslern-Roth iu dha titulli "Profesor". Në vitin 1951 ajo u bë presidente nderi e Shoqatës së Artit Styrian, e cila u riautorizua në 1946.
Kapsula
Kapsulla është një lloj mbështjellësi i gjësendi në trajtë të kësulëzës e që vendoset në pjesën përfundimtare të një trupi, organi apo gjësendi dhe që mund të përdoret e ndarë nga trupi për qëllime të ndryshme.
Beteja e Taejon-it
parapamje|Tërheqja amerikane Në Betejën e Taejon (14-21 korrik 1950) ishte një fillim të betejës së parë të Luftës së koresë, në mes të Amerikës dhe koresë së Veriut. Forcat e Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara u përpoqen për të mbrojtur selinë e 24-t të Këmbësorisë. Divizioni i 24-t i Këmbësorisë ishte ndare e tronditur numerikisht nga forcat e koresë Ushtria e Popullit (AKP) në qytet të madh dhe transportit hub e Taejon. Divizioni i 24-t i Këmbësorisë Ndarjen e regjimente tashmë ishin të lodhur e të dërrmuar nga vonimi i dy javeve te meparshme veprimet të cilat e rrjedhin përparimin e AKP-së.
Kapsula
Në fjalorin e gjuhës së sotme shqipe Kapsulla është {bot.} Fryti i thatë i disa bimëve, që ka shumë dhomëza të mbushura me fara. {Kapsula e hashashit} - {farm.} Kësulëz prej letre të hollë, prej amidoni etj., që mbështjell një sasi bari pluhur; kokrra që bëhet kështu - Enë e vogël në trajtë gjysmërruzulli që përdoret për punë të ndryshme në laborator. - {anat.} Ind a cipë si qeskë që mbështjell organe të ndryshme ; kokrra që formohet kështu.
Piu IX
Papa Piu IX (Giovanni Maria Mastai Ferretti l. 13 maj 1792, Senigallia - v. 7 shkurt 1878, Roma) ishte papa i 255 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 16 qershor 1846 dhe deri më 7 shkurt 1878. Paraardhës i tij ishte papa Gregori XVI, ndërsa pasardhësi papa Leoni XIII.
Beteja e Taejon-it
Të gjithë më 24 Divizionit të mbledhur për të bërë një finale të qëndrojë rreth Taejon, duke mbajtur një linjë së bashku Kum Lumë në lindje të qytetit. I penguar nga mungesa e komunikimit dhe pajisjeve, dhe një mungesë e armë të rënda për ndeshjen e KPA-së firepower, forcave Amerikane, më i madh se, keq pajisur dhe të patrajnuar, ishin të shtyrë nga riverbank pas disa ditëve të para të luftimeve intensive urbane betejë për të mbrojtur qytetin. Pas një ashpra tre-ditë të luftës, Amerikanët i tërhoqën.
edhe pse ata nuk munden ta mbajne qytetin,divisoni i 24 i kembesoreve arriten nje strategji duke i vonuar koreanet veriore,duke fituar kohe per divisonet e tjera amerikane te vendosin nje perimeter mbrojtes per rreth pusanit jugor te metejshem.vonesa e imponuar ne taejon ndoshta ka penguar nje disfate amerikane gjate betejes se mevonshme te pusanit rrethues.Gjate Aksionit,AKP-ja kapi rob mojorin gjeneral William F. Dean,komandantin e divisionit 24 te kembesoreve, dhe te burgosurin me te larte amerikan gjate luftes se korese
Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo
Shkëlqimi dhe renia e shokut zylo është roman i shkrimtarit Dritëro Agolli i botuar më 1973.
Për Burokratët dhe Servilët është shkruar jo pak, por faji përgjithësisht i është hedhur njërës palë: ose eprorit arrogant, ose vartësit të përulur. Kurse në romanin humoristik të D. Agollit, Zyloja dhe Demka, shkurtime të emrave tradicionalë “Zylyftar” dhe “Demir”, ku nuk merret vesh ku fillon “modernizimi” dhe ku mbarojnë “përkëdhelja/ përqeshja”, e meritojnë plotësisht njëri–tjetrin. Të dy janë shkaktarë situatash që e bëjnë lexuesin të shkulet gazit, por edhe të pezmatohet disi. Produkt i njëri-tjetrit, ata janë njëherësh bashkëfajtorë për lëngatën që e vetëvuajnë. Për artin e humorit paraqitja e dy personazheve në bashkëfajësi është një zgjedhje e njohur. Mjafton të kujtojmë, bie fjala, lidhjet midis Don Kishotit e Sanço Pançës në veprën e mirënjohur të Servantesit, Oliver Hardin dhe Sten Laurelin. Edhe Zyloja me Demkën të tillë janë, një në dy apo dy në një. Ata ushqejnë njëri–tjetrin dhe nuk mund të ndahen. Zylo pa Demkë dhe Demkë pa Zylo nuk mund të ketë. Cili prej tyre është më shumë fajtor? Kjo nuk është një gjë që zgjidhet lehtë.
Komizmi i figurës së Zylos buron nga kontradikta themelore e karakterit të tij: ai i jep vetes të tjera vlera nga ato që i takojnë, duke menduar se hierarkësia shtetërore është edhe hierarki meritash. Shoku Zylo është një nga qindra e qindra nënpunësit e mesëm të një aparati shtetëror me shumë instrumente. Ai nuk është pa merita pune, diçka ka bërë për të mirën e saj, por këto merita në peshoren e shoqërisë kanë rëndesë shumë më të vogël se në mendjen e Zylos. Në të vërtetë Zylo Kamberi është një figurë tragjikomike. Veprimet e tij të bëjnë të qeshësh, po aq sa edhe të ndiesh keqardhje. Zyloja nuk është një burokrat poterexhi, bujëmadh, i zhurmshëm. Arroganca e tij është e heshtur. Prepotenca e tlj është me zë të ulët. Veprimet e tij përherë priren nga qëllime të mbara, por çojnë në gabime trashanike.
Nancy Brilli
parapamje Nancy Brilli (emri i lindjes Nicoletta Brilli) ka lindur me 10 prill 1964, Roma, Itali. Ajo është një aktore italiane.
Martohet me Massimo Ghini në dhjetor te 1987, por divorcohet. Me pas martohet përsëri me Luca Manfredi nga i cili ka dhe një fëmije te quajtur Francesco.
Ferrari F2008
Ferrari F2008 është Formula Një veturë sportive të cilën Scuderia Ferrari përdorë për garim në sevonin e vitit 2008.
Kjo veturë u bë e njohur për tëgjithë më 6 janar të vitit 2008.
Vetura peshon më shumë se sa vetura e sezonit të kalur, F2007, për shkak të rregullave të reja në garim.
Melihate Ajeti
Melihate Ajeti lindi më 9 tetor 1935 në Prishtinë; vdiq më 26 mars 2005 në Prishtinë. Semimaturën e kreu në Prishtinë. Vijoj shkollën e aktrimit në Prishtinë dhe bëri një specializim në Paris (Comedie Française). Aktorja numër një e teatrit Prishtinas. E nisi aktrimin si 16 vjeçare më 1951 në Teatrin Krahinorë të Kosovës dhe shkriu në skenë 180 role kryesore me të cilat dëshmoi talentin, bukurin e kapacitetin e madh prej aktoreje: Zullumqari, Vajza pa pajë, Zonja me kamelie, Besa, Sikur të isha djalë, Halili e Hajrija, Erveheja, Hanka, Hamleti, Shtetrrethimi, Othello, Ana Karenina, Vdekja e një mbretëreshe, Svinga e Gjallë, Magbethi, Antigona, etj.
La gjurmë të pashlyera edhe në kinematografin Kosovare e Jugosllave: Uka i Bjeshkëve të nemuna, Buka, Zonja me kamelie, Etja, Trimi, Lepuri me 5 këmbë, Era e Lisi, Erveheja, Kur Pranvera vonohet, Të ngujuarit, E shtëna në ajër, Othello, Përroi vërshues, Migjeni, Gjurmët e bardha, Magbethi, Dorotej, etj.
Shpërblimet e lëvdatat e panumërta: Për Zonjën me Kamelie - Shpërblimi i dhjetorit (1963). Joakim Vujic (1972) dhe (1975) për Hajrijën dhe Svingën. Shpërblimi i Shoqatës së Artistëve të Jugosllavisë për Ervehen (1971). Çmimi më i lartë i punës (1976). Më 1985 shpërblimi i parë për rol femre në “Shtetrrethimin” në festivalin Joakim Vujic.
Kantoni Quimperlé
Kantoni Quimperlé (frëngjisht: Canton de Quimperlé) është një kanton në departamentin Finistère, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Quimperlé. Ka sipërfaqe 116km2 dhe popullsi 20566 banorë.
Melihate Ajeti
Këto janë vetëm disa mirënjohje që dëshmojnë se Melihate Ajeti, nga femrat tona e para e më të merituara - Doajenja e Teatrit Kombëtar të Kosovës - Primadona e skenës shqiptare.
Kantoni Quimperlé
Përbërja aktuale
Kantoni Quimperlé aktualisht përbëhet nga 5 komuna.
Melihate Ajeti
Shiko dhe këtë
Melihate (Shabani) Ajeti nuk e ka nis karieren e aktrimin ne teatrin krahinor te Prishtines pore ne Peje dhe ate ka luajtur ne vitin 1949 ne dramen Gomari i Nasradinit ne regji te Kriste Berishes dhe po ashtu ne vitin 1950 ka luajtur ne dramen "E mbesa e Krahinarit" dhe kjo ne regji te Kriste Berishes,mvjen keq se sa biografi te ceket i keni vu ju si autor i ktetij teksti,kur doni te shkruani për aktore te rangjeve te nalta ta popullit ton athere është mir qe te konsultoheni dhe me njerez tjere te artit,si pershembull te ketyre ne Peje pasi atje është hapur para se te hapej ne peje teatri dhe kan materiale me te vjetra se tek teatri i prishjtines.Pastaj kur shkruhet një biografi duhet ipet sepaku dhe emrat e prinderve te personit jo veq u lind kaq vdiq kaq.Biografi koti.ajt KLM.Keto te dhana i keni tek Monografi. Teatri i Pejes nga autori Sejdi Berisha.
Donika Kastrioti
Andronika Arianiti-Komnena (Andronica Comneniates, 1428-1506) ka qenë një fisnike arbërore, e bija e princit të famshëm Gjergj Arianiti dhe bashkëshortja e Skënderbeut.
Jeta
U lind në Kaninë, më 1428. Viti i lindjes së saj del nga shumë të dhëna të historianëve të ndryshëm, të cilët thonë se ajo ka qenë 23 vjeç, kur u martua me Skënderbeun. Martesa u bë në vitin 1451; Skënderbeu ishte sa dyfishi i saj në moshë, 46 vjeç.
Andronikës i thërrisnin edhe Donika. Ishte vajza e madhe e Gjergj Arianitit dhe Maria Muzakës. I ati ishte martuar dy herë. Me bashkëshorten e parë, Maria Muzakën, pati gjashtë vajza: Donikën, Gojsavën, Helenën, Dhespinën, Komitën dhe Angjelinën. Pas vdekjes së Marias, lidhi kurorë me aristokraten napoletane Pietrina Franco, me të cilën pati tetë fëmijë. Ndër ta mund të përmendim vajzat: Maria, Teodora, Katerina e Mara si edhe djemtë: Thoma, Kostandin dhe Arianit, pra gjithsej pati 14 fëmijë. Andronika ishte e para e të gjithëve.
U martua me Skënderbeun më 23 prill 1451; dasma në Kaninë zgjati tri ditë, 21-23 prill. Për dasmën e këtij çifti të shquar të Arbërisë ka gojëdhëna, vargje popullore, të dhëna historike. Thonë se Skënderbeu erdhi me 500 kalorës. Kënga dhe vallja buçiti dhe kalaja e Kaninës llamburiti nga pishat dhe fenerët e shumtë. Aty u bë shkëmbimi i unazave. Në Qishbardhë (Kishën e Bardhë) afër Kaninës, çiftit iu dha bekimi ungjillor. Më pas ceremonia vazhdoi në manastirin e Ardenicës, në afërsi të Lushnjes, dhe më pas në kalanë e Beratit. Populli buçiste e duartrokiste kudo ku shkelte çifti. Ja disa vargje folklori për dasmën e tyre:
"...Ç'dasmë që bëri Araniti
Atë natë kalaja ndriti,
Kënga dhe vallja buçiti
Çelën llamba, ndezën pisha
Plot tryeza me të gjitha,
Verë Parge Çamërie..."
Vargu i dasmorëve lebër e përcolli çiftin, deri tej Vjosës. Më 26 prill 1451, atyre iu dha kurorëzimi në Berat. Për bukurinë e këtij çifti kanë folur, pikturuar e vargëzuar shumë njerëz të artit, midis tyre dhe poeti i madh Naim Frashëri:
"...Dhëndëri si dielli ndriste,
Edhe nuseja që prunë,
Dritënë në dritë e shtunë..."
Më 1456 lindi djali i vetëm i çiftit, Gjon Kastrioti, i cili më vonë do të martohej me Jerinën, vajzë e Despotit serb Llazar Brankoviq dhe Helenës së Moresë. Kjo martesë do të lidhte familjen e Kastriotëve me atë të Perandorëve bizantinë, pasi Jerina nga ana e mamasë së saj, ishte stër-mbesa e Perandorit Manuel III.
Pas vdekjes së Skënderbeut prej malarias më 1468, shumë fisnikë arbëresh, përfshirë Donikën dhe të birin, u detyruan të emigronin në Napoli, ku u mirëpritën nga Mbreti Ferdinand I. Aty u dhuruan prona dhe tituj të shumtë, ndër të cilët mund të përmendim Dukatin e San Pietro-s në Galatina, Kontènë e Saletos, etj.
Më 1477 Ferdinandi I u martua me Joanën e Aragonës, me të cilën Andronika do të kishte një miqësi të gjatë. Donika dhe familja Kastrioti ishin tepër të respektuar nga oborri mbretëror aragonez-napoletan, diçka që nuk do të ndryshonte edhe pas vdekjes se Ferdinandit dhe ardhjes ne fron të Ferrantes I. Kastriotët do të shiheshin me respekt dhe dashamirësi nga familja mbretërore. Pas fillimit të luftrave italiane, më 7 shtator 1499 Joana, së bashku me të bijën, vendosi të rikthehej në vendlindjen e saj në Spanjë, shoqëruar nga Zonja Donika si edhe oborrtarë të shumtë. Djali 15 vjeçar i Gjon Kastriotit, Alonso, ishte gjithashtu një ndër shoqëruesit fisnikë të mbretëreshës aragoneze. Më 2/3 gusht 1501 u vendosën përkohësisht në Sicili ndërsa tokën spanjolle e prekën në korrik të vitit 1502. Fatkeqësisht, përshkak të moshës së vjetër si edhe vdekjes së papritur të nipit të saj, Donika nuk mundi t'a rishoqëronte Joanën në Napoli. Zonja shqiptare mendohet të ketë vdekur midis 8 marsit 1505 dhe fillim shtatorit të vitit 1506, në Valencia të Spanjës.
Në testamentin e Joanës së Aragonës, shprehet dëshira e mbretëreshës spanjolle për lëvizjen e eshtrave të mikeshës së saj Donikës, nga manastiri i Valencias, në Napoli. Kjo dëshirë nuk arriti të plotësohej dhe princesha arbërore prehet edhe sot e kësaj dite në Spanjë.
Kartoni i ndëshkimit
parapamje|Kartoni i verdhë i treguar në një ndeshje futbolli Kartonat e ndëshkimit përdoren në shumë sporte si një mjet për të paralajmëruar, qortuar ose penalizuar një lojtar, trajner ose zyrtar të ekipit. Kartonat e ndëshkimit përdoren më së shpeshti nga gjyqtarët ose arbitrat për të treguar se një lojtar ka kryer një shkelje. Zyrtari do ta mbajë kartonin mbi kokën e tij ndërsa shikon ose tregon lojtarin që ka kryer shkeljen. Ky veprim ua bën vendimin të qartë të gjithë lojtarëve, si dhe spektatorëve dhe zyrtarëve të tjerë në një mënyrë që është neutrale ndaj gjuhës. Ngjyra ose forma e kartonit të përdorur nga zyrtari tregon llojin ose seriozitetin e shkeljes dhe shkallën e dënimit që do të zbatohet. Kartonët e verdhë dhe të kuq janë më të zakonshmet, që zakonisht tregojnë, respektivisht, paralajmërime dhe shkarkime.
Kartoni i verdhë
parapamje|Një karton i verdhë përdoret në disa sporte dhe më së shpeshti tregon një paralajmërim ose një pezullim të përkohshëm.
Kartoni i verdhë përdoret në shumë kode të ndryshme sportive. Kuptimi i tij ndryshon midis sporteve; megjithatë, më së shpeshti tregon një kujdes që i jepet një lojtari në lidhje me sjelljen e tyre, ose tregon një pezullim të përkohshëm. Shembujt përfshijnë:
Futboll
parapamje|Futbollisti portugez Cristiano Ronaldo (me të kuqe) merr kartonin e verdhë Në shumicën e turneve, grumbullimi i një numri të caktuar kartonësh të verdhë në disa ndeshje rezulton në skualifikimin e lojtarit shkelës për një numër të caktuar ndeshjesh të mëvonshme, numri i saktë i kartonave dhe ndeshjeve ndryshon sipas juridiksionit.
Kartoni i kuq
parapamje|Kartoni i kuq përdoret në disa sporte dhe më së shpeshti tregon një shkelje të rëndë dhe shpesh mund të nënkuptojë se një lojtar është hequr nga loja dhe mund të ndalohet gjithashtu nga ndeshja tjetër.
Kartoni i kuq përdoret në disa kode të ndryshme sportive. Kuptimi i tij ndryshon midis sporteve, por më së shpeshti tregon një shkelje të rëndë dhe shpesh rezulton në pezullimin e përhershëm të një lojtari nga loja (i njohur zakonisht si dëbim, përjashtim, përjashtim, largim ose përjashtim, shpesh me siklet personal). Në shumë sporte, skuadra e lojtarit të dëbuar nuk mund t'i zëvendësojë ato dhe kështu duhet të vazhdojë pjesën tjetër të lojës me një lojtar më pak, gjë që mund të jetë një disavantazh i rëndësishëm. Shembujt përfshijnë:
Hendboll
parapamje|djathtas|Një karton i kuq i treguar në një ndeshje hendbolli
Pingpong
Sipas rregulloreve të ITTF, nëse pas një paralajmërimi lojtari sillet përsëri keq, arbitri do t'i tregojë atij ose asaj një karton të verdhë dhe një karton të kuq së bashku dhe do t'i japë një pikë kundërshtarit për shkeljen e dytë dhe dy për të tretën. Në rast se një lojtar kryen një shkelje të rëndë ose vazhdon të sillet keq pasi i jepen 3 pikë kundërshtarit për sjellje të keqe, arbitri do të pezullojë lojën dhe do t'i raportojë gjyqtarit, i cili ka fuqinë të skualifikojë lojtarin nga ndeshja, duke treguar një karton të kuq. . Gjyqtari mund t'i tregojë një karton të kuq një këshilltari të autorizuar dhe t'i kërkojë të largohen nga zona e lojës nëse japin këshilla të paligjshme pas një paralajmërimi.
Komuna e Demir Kapisë
Komuna e Demir Kapisë ndodhet në pjesën jugore të Maqedonisë dhe i takon rajonit të Tikveshit. Demir Kapia ka pozitë të rëndësishme gjeo-strategjike (në bregun e djathtë të lumit Vardar, në lartësi mbidetare prej 125 m). Gjithashtu ka lidhje të rëndësishme për trafik sepse nëpër komunë kalon rruga ndërkombëtare E75 dhe vija hekurudhore e cila i lidh vendet evropiane me vendet e Lindjes së Afërme nëpërmjet Greqisë. Komuna kufizohet me : Negotinën, Kavadarin, Konçen, Gjevgjelinë dhe Vallandovën. Është e njohur për nga gryka e Demir Kapisë dhe posedon resurse natyrore.
Gjeografia
Komuna e Demir Kapisë ka një pozitë gjeografike...
Demografia
Sipas regjistrimit të vitit 2002 në Komunën e Demir Kapisë jetojnë 4 545 banorë në 15 vendbanime edhe atë në 1 qytet dhe 14 fshatra nga të cilët x % janë :
Vendbanimet
përfshin këto vendbanime :
Ferenbalm
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës. thumb|left|250px|Ferenbalm
Mobiliteti akademik
Mobiliteti akademik ka të bëjë me studentët dhe mësimdhënësit në arsimin e lartë që shkojnë në ndonjë institucion tjetër, brenda ose jashtë vendit të tyre, për të studiuar ose për të ligjeruar për një kohë të caktuar.
Mobilitetin akademik e vështirësojnë pengesa kulturore, socio-ekonomike dhe akademike. Procesi i Bolonjës është një përpjekje për t’i zvogëluar këto pengesa në kuadër të hapësirës evropiane të arsimit të lartë.
Studentët e përfshirë në mobilitet zakonisht ndahen në dy grupe: lëvizësit e lirë janë studentët që udhëtojnë me iniciativë vetjake, ndërsa studentët me program i shfrytëzojnë programte për shkëmbim në nivel të departamentit, fakultetit, institucionit ose kombëtar (siç janë Erasmus, Nordplus ose Fullbrajt). Në kohën e sotme, këmbimi tradicional Erasmus (i cili përfshin udhëtim) është plotësuar me mobilitetin virtual, ose Erasmusin virtual, ku studentët nga vendet e ndryshme mund të studiojnë së bashku, pa mos u larguar nga shtëpia.
Manuel Corral
Pjetri II ( l., - v. , ) ishte papa i 2 i Kishës Katolike Palmariane. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 22 mars 2005 dhe deri më 15 qershor 2011. Paraardhës i tij ishte Gregori XVII, ndërsa pasardhësi.
Grupi i katërt i elementeve kimike
Ky grup i përfshin këto elemente : Titani është një element kimik me simbolin Ti dhe numrin atomik 22. Pesha e tij atomike është 47.867 e matur në daltone. Është një metal tranzicion i shkëlqyeshëm me një ngjyrë argjendi, dendësi të ulët dhe forcë të lartë. Titani është rezistent ndaj korrozionit në ujin e detit, aqua regia dhe klorin
Zirkoni është një mineral që i përket grupit të nesosilikateve dhe është burim i zirkonit metalik. Emri i tij kimik është silikat zirkoni, dhe formula kimike përkatëse është ZrSiO₄. Një formulë e zakonshme empirike që tregon disa nga diapazoni i zëvendësimit në zirkon është (SiO₄) 1 – x (OH) 4x – y. Zirkoni formohet në shkrirje silikate me proporcione të mëdha të elementeve të papajtueshëm me forcë të lartë. Për shembull, hafniumi është pothuajse gjithmonë i pranishëm në sasi që variojnë nga 1 në 4%. Struktura kristalore e zirkonit është sistemi kristal tetragonal. Ngjyra natyrale e zirkonit ndryshon midis pangjyrë, të verdhë-artë, të kuqe, kafe, blu dhe jeshile
Hafniumi është një element kimik me simbolin Hf dhe numrin atomik 72. Një metal tranzicion i shkëlqyeshëm, gri i argjendtë, tetravalent, hafniumi i përngjan kimikisht zirkonit dhe gjendet në shumë minerale të zirkonit. Ekzistenca e tij u parashikua nga Dmitri Mendeleev në 1869, megjithëse nuk u identifikua deri në vitin 1923, nga Coster dhe Hevesy, duke e bërë atë elementin e fundit të qëndrueshëm për t'u zbuluar. Hafnium është emëruar pas Hafnia, emri latin për Kopenhagën, ku u zbulua.
Rutherford është një njësi jo-SI e prishjes radioaktive. Është përcaktuar si aktiviteti i një sasie të materialit radioaktiv në të cilin prishen një milion bërthama në sekondë. Një rutherford është ekuivalente me 2.703 × 10⁻⁵ curie
Këto elemente kanë 4 elektrone në orbitalet e jashtme. Radherfordi nuk gjendet në natyrë por përfitohet artificialisht. Në temperature normale këta elemente janë në gjendje të ngurtë.
Stacioni
Stacioni është vendndodhja e mjeteve të ndryshme transportuese, komunikuese etj.
Albi
Albi është një komunë në Francë. Albi bën pjesë në departamentin Tarn të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 49531 banorë dhe sipërfaqe prej 44.26 km².
Frauenkappelen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës. thumb|left|250px|Frauenkappelen
Goli i minutës së fundit
Termi "goli i minutës së fundit" përdoret në sport, kryesisht në futboll, për të përshkruar një gol të shënuar shumë vonë në një lojë, zakonisht ai që ndikon në rezultatin e lojës. Përkufizimi i "golit të minutës së fundit" i përdorur zakonisht është ai që shënohet ose në minutën e fundit ose të parafundit të kohës së rregullores ose shtesës, ose gjatë kohës së ndalimit ose kohës së dëmtimit.
Golat e minutës së fundit janë shpesh të vlefshëm nëse i lejon skuadrës që shënon ose të marrë epërsinë ose të barazojë.
"Goli i artë", i përdorur shkurtimisht për të vendosur kohën shtesë në disa turne, zakonisht nuk konsiderohet si gol i minutës së fundit, përveç rastit kur ata shënohen vonë në kohën shtesë. Penalltitë e shënuara në gjuajtje nuk konsiderohen gola të minutës së fundit.
Sistemi periodik i elementeve
Sistemi periodik i elementëve (shkurt:SI) është skema sipas të cilës renditen elementet bazuar te numri i tyre atomik "Z". I ideuar nga kimisti rus Dimitrij Mendelejev në 1869, dhe në të njëjetën kohë por në mënyre të pavarur nga kimisti gjerman Julius Lothar Meyer (1830 - 1895), fillimisht kishte shumë hapësira boshe të parashikuara për elementet që do të zbuloheshin në të ardhmen, disa prej të cilëve në gjysmën e dytë të viteve 90'. Në nder të kimistit rus sistemi periodik quhet ndryshe dhe tabela e Mendelejevit. Sistemi periodik ndahet në grupe dhe perioda. Ky sistem periodik ka 18 grupe dhe 7 perioda. Periodat janë rende horizontale, ndërsa grupet në rende vertikale. Në këtë tabelë, secili element është i shënuar me simbolin perkatës. Periodat 1,2 dhe 3 janë perioda te shkurtra. Perioda e 4 dhe 5 janë perioda te gjata. Perioda e 6 quhet perioda shumë e gjatë, ndërsa e 7 perioda e papërfunduar. Elektronet e shtresës së fundit quhen elektrone valentore.
Pati
Sistemi periodik i elementëve (shkurt:SI) është skema me të cilën renditen elementet sipas numrit të tyre atomik "Z". I ideuar nga kimisti rus Dimitrij Mendeleev në 1869, dhe në të njëjetën kohë por në mënyre të pavarur nga kimisti gjerman Julius Lothar Meyer (1830 - 1895), fillimisht kishte shumë hapësira boshe, të parashikuara për elementet që do të zbuloheshin në të ardhmen, disa në gjysmën e dytë të viteve 90'. Në nder të kimistit rus sistemi periodik quhet ndryshe dhe tabela e Mendelejevit. Sistemi periodik ndahet në grupe dhe perioda. Ky sistem periodik i ka 18 grupe dhe 7 perioda. Periodat janë rende horizontale, ndërsa grupet në rende vertikale. Në këtë tabelë, secili element është i shënuar me simbolin perkatës. Periodat 1,2 dhe 3 janë perioda te shkurtra. Perioda e 4 dhe 5 janë perioda te gjata. Perioda e 6 quhet perioda shumë e gjatë, ndërsa e 7 perioda e papërfunduar. Elektronet e shtresës së fundit quhen elektrone valentore. Çdo grup (shtylle e sistemit) përmban elementet të cilët kanë të njëjtin konfigurim elektronik të jashtëm (menyren sesi elektronet shpërndahen rreth berthamës). Brenda çdo grupi gjenden atome me veti të ngjashme. Çdo periode (rrjesht i tabelës) fillon me një element atomi i të cilit ka një konfigurim të jashtëm të tipit "s" ose "ns", ku "n" është numri kuantik parësor, dhe duke vazhduar në atomët e tjera të periodës, numri atomik "Z" rritet më nga një njësi në çdo kalim.
Historiku i tabeles periodike
Historia e tabelës periodike është gjithashtu një histori e zbulimit të elementeve kimike. Personi i parë në histori që ka zbuluar një element të ri ishte Hennig Brand, një tregtar i falimentuar gjerman. Marku u përpoq të zbulonte Gurin e Filozofit - një objekt mitik që duhej të shndërronte metalet bazë të lira në ar. Në vitin 1649, eksperimentet e tij me urinën e distiluar njerëzore rezultuan në prodhimin e një substance të bardhë me ngjyra të ndezura, të cilat ai e quajti fosfor. Ai e mbajti zbulimin e tij të fshehtë deri në vitin 1680, kur Robert Boyle rizbulonte fosforin dhe botoi gjetjet e tij. Zbulimi i fosforit ndihmoi të shtrohej pyetja se çfarë nënkuptonte që një substancë të ishte një element.
Në vitin 1661, Boyle e përcaktoi një element si "një substancë që nuk mund të ndahet në një substancë më të thjeshtë nga një reaksion kimik". Ky përkufizim i thjeshtë shërbeu për tre shekuj dhe zgjati deri në zbulimin e grimcave nënatomike.
Antoine Laurent de Lavoisier
Traité Lévilleier de Chimie (Traktati Elementar i Kimisë), i cili u shkrua në 1789 dhe së pari u përkthye në anglisht nga shkrimtari Robert Kerr, konsiderohet të jetë libri i parë modern për kiminë. Ai përmbante një listë të "substancave të thjeshta" që Lavoisier besonte se nuk mund të ndaheshin më tej, duke përfshirë oksigjenin, azotin, hidrogjenin, fosforin, merkurin, zinkun dhe squfurin, të cilat përbënin bazën për listën moderne të elementeve. Lista e Lavoisier përfshinte gjithashtu "dritën"dhe 'kaloritë", të cilat në atë kohë besoheshin të ishin substanca materiale. Ai i ka klasifikuar këto substanca në metale dhe jo metale. Ndërsa shumë kimistë kryesorë refuzuan të besonin zbulimet e reja të Lavoisier, Traktati Elementar u shkrua mjaft mirë për të bindur brezin e ri. Megjithatë, përshkrimet e Lavoisierit të elementëve të tij nuk kanë plotësi, pasi ai i klasifikonte ato vetëm si metale dhe jo-metale
John Newlands
Ligji i Newlands për oktavët
Në 1864, kimisti anglez John Newlands klasifikoi gjashtëdhjetë e dy elementë të njohur në tetë grupe, bazuar në vetitë e tyre fizike.
Newlands vuri në dukje se shumë çifte të elementeve të ngjashme ekzistonin, të cilat ndryshonin nga disa të shumëfisha prej tetë në numër masiv dhe ishin të parët që u caktuan atyre një numër atomik. Kur 'ligji i oktavës' u botua prej tij në lajmet e kimisë, disa bashkëkohës të tij u tallën duke e krahasuar këtë periodicitet me shkallën muzikore. Ligjerata e tij ndaj Shoqërisë së Kimisë më 1 mars 1866 nuk u botua. Shoqata mbrojti vendimin e saj duke thënë se tema të tilla "teorike" mund të jenë të diskutueshme. Rëndësia e analizës së Newlands u njoh në fund nga Shoqëria e Kimisë me Medaljen e Artë pesë vjet pasi njohën punën e Mendelejevit. Rëndësia e periodicitetit të tetë nuk do të pranohej deri në shekullin e ardhshëm, me teorinë e bonitetit të Gilbert N. Lewis (1916) dhe teorinë e oktaturës së Irving Langmuir (1919). Shoqëria Mbretërore e Kimisë e njohu kontributin e Newlands në shkencë në vitin 2008, kur ata vendosën në shtëpinë ku ai lindi një pllakë blu që përshkroi atë si "zbulues të ligjit periodik për elementët kimikë". Ai futi fjalën "periodike" në kimi.
Dmitri Ivanovich Mendeleev
Kimisti rus Dmitri Mendeleev ishte shkencëtari i parë që hartoi një tabelë periodike të ngjashme me atë që përdoret sot. Mendelejevi i vendosi elementet sipas masës atomike, që korrespondonte me masën relative molare. Nganjëherë thuhet se ai ka luajtur "diamant kimik" në udhëtimet e gjata të trenave, duke përdorur letra me fakte të ndryshme rreth elementëve të njohur. Në vitin 1869, tabela u botua në një revistë të errët ruse dhe u ribotua në një revistë gjermane, Zeitschrift für Chemie. Në të, Mendelejev deklaroi se:
Elementet, nëse vendosen sipas masës së tyre atomike, shfaqin një periodicitet të dukshëm të vetive.
Elementet që janë të ngjashme për sa i përket vetive të tyre kimike kanë pesha atomike të cilat janë pothuajse të njëjta (p.sh. Pt, Ir, Os) ose që rriten rregullisht (p.sh., K, Rb, Cs).