cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ariel Pink
Një vendas i Los Angeles, Pink filloi të eksperimentonte me inçizimin e këngëve në pajisjen Portastudio tetë-linjëshe gjatë adoleshencës. Inspirimet e tij të hershme ishin artistët si Michael Jackson, the Cure, dhe R. Stevie Moore. Shumica e inçizimeve të tij burojnë nga një periudhë e bujshme 8 vjeçare (1996–2003) në të cilën ai akumuloi mbi 200 kaseta me material. Praktikisht shumica e muzikës së tij e lansuar në vitet 2000 ishte shkruar dhe inçizuar para vitit 2004, vit në të cilin ai debutoi në kompaninë distributive Paw Tracks të grupit Animal Collective me albumet The Doldrums (2000), House Arrest (2002) dhe Worn Copy (2003). Albumet tërhoqën menjëherë ndjekje kulti.
Wangari Maathai
Wangari Muta Maathai (1 prill 1940 - 25 shtator 2011) ishte një aktiviste sociale, mjedisore dhe politike keniane dhe gruaja e parë afrikane që fitoi çmimin Nobel. Ajo studioi në Shtetet e Bashkuara, ku mbaroi studimet Bachelor në Mount St. Scholastica dhe Masterin në Universitetin e Pittsburgh. Ajo ishte gruaja e parë në Afrikën Lindore dhe Qendrore që u bë Doktore Filozofie, duke marrë Ph.D. nga Universiteti i Nairobit në Kenia.
Në 1977, Maathai themeloi Lëvizjen e Brezit të Gjelbër, një organizatë joqeveritare mjedisore e përqendruar në mbjelljen e pemëve, ruajtjen e mjedisit dhe mbrojtjen e të drejtave të grave. Në 1984, asaj iu dha Çmimi për të Drejtën e Jetesës për "transforminin e debatit ekologjik Kenian në aktivitet masiv për ripyllëzimin". Maathai ishte një anëtare e zgjedhur i Parlamentit të Kenias dhe midis janarit 2003 dhe nëntorit 2005 shërbeu si ndihmës ministre për mjedisin dhe burimet natyrore në qeverinë e Presidentit Mwai Kibaki. Ajo ishte Këshilltare Nderi e Këshillit Botëror për të Ardhmen.
Maathai vdiq nga ndërlikimet prej kancerit ovarian më 25 shtator 2011.
Alfred Rosenberg
Biografia
Rosenberg ishte me origjinë gjermane nga baltiku, ka lindur në Talin (Estoni), që atëherë ishte pjesë e Perandorisë Ruse. Studioi arkitekturën në Riga dhe makinerinë në Moskë dhe doktoratën e mori në vitin 1917 në moshën 24 vjeçare. Ndërtesat të cilat i ka projektuar ende qëndrojnë në qendër të Talinin. Gjatë Revolucionit Bolshevik të vitit 1917 mbështeti forcat kundër-revolucionare, pas dështimit të tyre emigroi në Gjermani së bashku me Max Shojbner-Richter, më vonë kolegë partie. Shpesh ka lëvizur në qarqet e emigrantëve rusë me të cilët ka ndarë qëndrimet anti-bolshevike që lidhen me teorinë anti-semite të konspiracionit hebre pas revolucionit. Rosenberg ishte një nga anëtarët e parë të Partisë së Punëtorëve të Gjermanisë; të cilës iu bashkua në janar të vitit 1919.
Erjona Rusi
Erjona Rusi është gazetare dhe aktiviste e të drejtave të grave dhe roleve gjinore në Shqipëri.
Jeta personale
Erjona Rusi ka lindur në Shkodër dhe ka jetuar atje deri në moshën dhjetëvjeçare. Ka studiuar për gazetari në Tiranë në vitet 2002-2006. Krahas punës së saj si gazetare, ajo është aktiviste e të drejtave të grave e vajzave dhe të roleve gjinore. Ajo gjithmonë ka raportuar e reflektuar rolin që kanë pasur mediat në  krijimin e mentalitetit gjinor në Shqipëri. Sipas saj, media ka luajtur një ndikim shumë të madh në mënyrën e portretizimit të grave, duke krijuar perceptime e  steriotipeve gjinore mbi rolin e tyre në shoqëri.
Burzet
Burzet është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Burzet ka një popullsi prej 424 banorë dhe sipërfaqe 38.06 km², me një dendësi prej 11 banor/km².
Leukoza kronike limfocitare
Leukoza kronike limfocitare (LKL) është sëmundje kryesisht e moshës së shkuar apo të mesme. Karakterizohet me grumbullimin e limfocitëve jetëgjate, në dukje të pjekura, në gjak, organe limfatike dhe palcën e ashtit. Karakteristikë tjetër është disfunksioni mesatar apo i rëndë imunologjik, si hipogamaglobulinamia, anemia hemolitike dhe shtimi i reaksioneve të vonuara të tejndjeshmërisë.
Saint-Lys
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Saint-Lys (Sent Lis në gaskon ocitane ; Shqip: Shën Lisi) është një komunë në departamentin Garonë të Epërme në Francën jugperëndimore.
Filain, Aisne
Filain është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Filain ka një popullsi prej 133 banorë dhe sipërfaqe 4.78 km², me një dendësi prej 28 banor/km².
Filigrani
Në stoli, është zakonisht prej ari dhe argjendi, të bërë me rruaza të vockla ose fije të përdredhura, ose që të dyja në kombinim, të bashkuara ose në sipërfaqen e një objekti të të njëjtit metal dhe të rregulluar me motive artistike. Shpesh sugjeron dantella dhe mbetet popullore në punimet metalike indiane dhe aziatike. Ishte popullarizuar gjithashtu edhe në punimet metalike italiane, frënge dhe portugeze nga vitet 1660 deri në fund të shekullit XIX.
Fjala anglisht filigran është shkurtuar nga përdorimi i mëparshëm i filigranit i cili rrjedh nga latine "filum" që do të thotë fije dhe "granum", që do të thotë kokrrizë, në kuptimin e rruazës së vogël. Fjalët latine dhanë termin filigrana në italisht e cila në frëngjishten e shekullit XVII u bë filigrane.
Avèze, Gard
Avèze është një komunë në Francë. Avèze bën pjesë në departamentin Gard të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 1075 banorë dhe sipërfaqe 4.14 km².
Leukoza
Leukozat apo leukemitë janë sëmundje që karakterizohen me proliferimin neoplastik të njërës nga qelizat mëmë të hematopoezës, që shkakton gufimin e pakontrolluar të qelizave të këtij brezi. Nëse nuk mjekohen, të gjitha format janë fatale, megjithëse kohëzgjatja e jetës mund të ndryshojë prej vetëm disa ditë, në disa pacientë me leukemi akute, deri në dy apo tre dekada, te disa leukemi kronike limfocitare. Për shkak të infiltritmit të palcës eshtërore me qeliza leukemike, keimi gati rregullisht te pacientët me leukemi infeksione (granulocitopeni), gjakderdhje (trombocitopeni) ose anemi të rëndë.
Komunat e Tavastia Proper
11 komunat e Rajonit Tavastia Proper në Finlandë janë të ndara në tre nën-rajone.
1990–91 Kupa Evropiane
Sezoni 1990-91 i turneut të klubit të futbollit të Kupës Evropiane u fitua për herë të parë nga Ylli i Kuq i Beogradit në ndëshkimet në finale kundër Marseille. Kjo ishte vetëm hera e dytë që një ekip i Evropës Lindore kishte fituar konkursin, pas Steaua Bukureshti të Rumanisë (1986). Ishte gjithashtu turneu i fundit që do të ishte i bazuar vetëm në trofe, me një fazë grupore të shtuar për sezonin e ardhshëm.
Ky turne do të kishte shënuar kthimin e klubeve angleze pas një ndalimi pesë-vjeçar që rezultoi nga tragjedia e Stadiumit Heysel në vitin 1985, por kampionet anglezë Liverpool u ndaluan për një vit shtesë, kështu që nuk mund të merrnin pjesë. Ajax, kampionë holandez, nuk u lejua të merrte pjesë në një konkurrim të Kupës Evropiane për shkak të sjelljes së dobët të tifozëve të tyre gjatë një ndeshjeje të sezonit të kaluar, kështu që vendi i tyre në kualifikim ishte thjesht i lirë, duke i dhënë Milanit një raund të parë.
Milan ishin kampionët mbrojtës dhe u dhanë bisht në raundin e dytë për shkak të mungesës së një anës angleze dhe një holandeze në turne, para se të eliminoheshin nga Marseille në çerekfinale pasi pjesa e dytë ishte dhënë si një 3-0 fitojë për Marsejën kur vrapuesit e mundshëm ishin kryesues 1-0, dhe 2-1 në total, në kohën e lëndimit, kur reflektorët dështuan. Milan refuzoi të luajë kur protagonistët ishin të fiksuar dhe u ndaluan, duke i dhënë Marseille një shëtitje automatike 3-0.
Leukozat akute limfoblastike
Leukozat akute limfoblastike (LAL) janë sëmundje kryesisht të të riturve dhe më pak të fëmijëve. Megjithëse leukoza akute limfoblastike lajmërohet edhe te të rriturit, kjo është kryesisht sëmundje e fëmijëve. Është kjo formë e cila reagon më së miri në mjekimin me barna dhe procedura tjera terapeutike.
Burimi i të dhënave
Leukozatqofshin ato akute apo kronike karakterizohen nga nje proliferimmalinj i pergjithshem dhe i vazddueshem i indeve leukopenike. leukozat sipas ecurise ndahen akute,kronike .sipas perberjes qelizore ndahen ne mileoide limfoide,monocitare/. vdekshmeria nga leukozat eshte 3-7/100000 banor. prek moshat nga 20-70 vjec. po moshat e reje me te prekshme?
Indi (organ)
Indi është tërësia e qelizave që kanë strukturë të ngjashme dhe që kryejnë funksione të njejta. Qelizat që krijojnë organizmin tonë janë katër llojesh : epiteliale, lidhore, muskulore dhe nervore.
Trupi i gjallesave shumëqelizore përbëhet nga një numër i madh i qelizave. Gjatë procesit evolutiv qelizat janë specializuar për kryerjen e funksioneve të ndryshme, e kjo gjë ka ndikuar në ndërtimin e tyre. Në këtë mënyrë janë krijuar indet. Me ind nënkuptojmë grupin e qelizave, që kanë ndërtim të njëjtë, të cilat janë specializuar për kryerjen e një funksioni të caktuar. Shkenca që studion indet quhet histologji. Gjallesat shtazore përbëhen nga këto lloje indesh: indi epitelial, lidhorë, muskulor dhe nervor.
qeliza japin indet - organet - organizmin
Indi epitelial (sipërfaqësor)
Qelizat e këtij indi janë të mbështetura njëra me tjetrën. Ato formojnë një ose disa shtresa qelizore kompakte që shërbejnë si kufi me indet që vendosen më thellë.Ky ind mund te jete i sheshte ose gjendrror.Indi i sheshte mund te jete njeshtresor edhe shumshtresor ndersa indi gjendrror mund te jete njeqelizor(endrokrine) edhe shumeqelizor (ekzokrine). Format e qelizave janë pllakore, kubike, cilindrike. Qelizat e këtij indi, në anën e jashtme, në të shumtën e rasteve janë të pajisura me qerpikë, që kanë funksion mbrojtës, apo me rrudha të shumta që rrisin sipërfaqen thithëse. Kjo veçanërisht në sipërfaqet mukoze. Funksioni themelor i indit epitelial është mbrojtja, sepse ky mbështjell tërë sipërfaqen e trupit, sipërfaqen e organeve zgavrore të brendshme, sipërfaqen e sistemit të zorrëve, gypthat e organeve të frymëmarrjes, të urinimit, të enëve të gjakut, gypthat e gjëndrrave ekskretuese e sekretuese etj.
Indi muskulor
Indi muskulor përbëhet nga qelizat muskulore që ndryshe quhen fije muskulore e të cilat nën veprimin e ngacmimeve të ndryshme kanë aftësi të tkurren dhe të zgjaten. Me tkurrjen dhe zgjatjen e fijeve muskulore e bashkë me to edhe të muskujve, mundësohet lëvizja e eshtrave si dhe kryerja e shumë proceseve të tjera në organizëm. Gjatë tkurrjes muskulore prodhohet nxehtësi. Muskuj e insekteve dhe të këmbënyjëtuarëve të tjerë janë të aftë për tkurrje të shpejta. Në saje të kësaj cilësie disa flutura i lëvizin krahët e tyre deri në 18 mijë herë në minutë. Fija muskulore është rreth 5 herë më e hollë se fija e flokut, ndërsa gjatësia e saj sillet prej 10cm deri 12cm. Te njeriu dallohen tri lloje indesh muskulore, që kanë ndërtim dhe funksion të ndryshëm: indi muskulor i vijëzuar, indi muskujor i lëmuar dhe indi muskulor i zemrës. Indi muskulor i lëmuar merr pjesë në ndërtimin e muskujve të organeve të brendshme si në zorrë, organe urogjenitale, në paretet e enëve të gjakut etj. Indi muskulor i vijëzuar mbështjell skeletin, ndërsa ai i zemrës është i ndërtuar nga dy indet e para (i lëmuar dhe i vijëzuar). Muskulatura e shumë parruazorëve përbëhet prej muskujve të lëmuar.
Indi Nervor
Indi nervor përbëhet prej qelizave nervore, të cilat kanë zgjatime të shumta. Qelizat nervore përmes këtyre zgjatimeve mbajnë lidhje njëra me tjetrën, duke formuar rrjet të vërtetë. Qelizat e indit nervor quhen neurone. Neuronet janë me specializim të lartë, të cilat i marrin ngacmimet nga periferia dhe i bartin deri te truri. Po ashtu, këto qeliza i tejçojnë urdhëresat nga truri në pjesët e tjera të trupit. Indi nervor formon trurin, palcën kurrizore etj. Truri i njeriut ndërtohet prej disa miliarda qelizash nervore.
Qelizat nervore përmbajnë një cilësi shumë karakteristike; ato te personat e rritur e humbin aftësinë e ndarjes dhe nuk mund të ripërtërihen. Prandaj nëse dëmtohen si pasojë e ndonjë sëmundje apo e lëndimit, ato nuk mund të riperterihen.
Sant Agustí de Lluçanès
Lidhje të jashtme
Sant Agustí de Lluçanès
Leukipi
parapamje|Kokë me mjekër me përkrenare korintike, që mendohet të jetë e Leukipit, qeni i ulur (qen molosian?) ndodhet në anën e pasme të monedhës. Leukipi (Leúkippos ; rr. shek. V Pes) është raportuar në disa burime të lashta të ketë qenë një filozof i cili ishte greku më i hershëm që kishte zhvilluar teorinë e atomizmit - ideja që gjithçka është e përbërë tërësisht nga elementë të ndryshëm të paprishshëm, të pandashëm të quajtur atome. Leukipi shpesh shfaqet si mjeshtër i nxënësit të tij Demokriti, një filozof gjithashtu i shpallur si ideatori i teorisë atomike.
Një njoftim i shkurtër në jetën e Epikurit të Diogjen Laërtiusit thotë se në dëshminë e Epikurit, Leukipi nuk ka ekzistuar kurrë. Si trashëgimtar filozofik i Demokritit, fjala e Epikurit ka një farë peshe, dhe me të vërtetë një polemikë mbi këtë çështje është zhvilluar mes dijetarëve gjermane për shumë vite në fund të shekullit XIX. Për më tepër, në Corpus Democriteum, Thrasyllus Alexandria, një astrolog dhe shkrimtar që jetonte nën perandorin Tiberius (14–37 e.s.), përpiloi një listë të shkrimeve mbi atomizmin që ai i atribuoi Demokritit për përjashtimin e Leukipit. Konsensusi i tanishëm midis historianëve të filozofisë në botë është se ky Leukipi është personalitet historik.
Leukipi ka shumë të ngjarë të ketë lindur në Milet, megjithëse Abdera dhe Elea përmenden gjithashtu si vendlindje të mundshme të tij.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit : 1878-1987 : seminar studimesh : me rastin e 100-vjetorit të saj
Lidhja Shqiptare e Prizrenit : 1878-1987 : seminar studimesh : me rastin e 100-vjetorit të saj kryesuar nga Afrim Q. Karagjozi dhe autorë kolektivë nga Federata Pan-Shqiptare e Amerikës "Vatra". Botuar në Boston nga Federata Pan-Shqiptare "Vatra", në vitin 1978. Faqe 77.
Shpërndarja Rayleigh
parapamje|300x300px|Shpërndarja Rayleigh shkakton ngjyrën blu të qiellit të ditës dhe skuqjen e Diellit në perëndim të diellit. Shpërndarja Rayleigh e emëruar sipas fizikanit britanik të shekullit të 19-të Lord Rayleigh (John William Strutt), është kryesisht shpërhapja elastike e dritës ose rrezatimit tjetër elektromagnetik nga grimca shumë më të vogla se gjatësia e valës}} së rrezatimit. Për frekuencat e dritës shumë nën frekuencën e rezonancës së grimcave shpërndarëse (regjimi normal i [[dispersionit), sasia e shpërndarjes është në përpjesëtim të zhdrejtë me fuqinë e katërt të gjatësisë valore.
Shpërndarja Rayleigh rezulton nga polarizueshmëria elektrike e grimcave. Fusha elektrike lëkundëse e një valë drite vepron mbi ngarkesat brenda një grimce, duke i bërë ato të lëvizin me të njëjtën frekuencë. Prandaj, grimca bëhet një dipol i vogël rrezatues, rrezatimin e të cilit ne e shohim si dritë të shpërndarë. Grimcat mund të jenë atome ose molekula individuale; mund të ndodhë kur drita udhëton nëpër trupa të ngurtë dhe lëngje transparente, por më së shumti shihet në gazra.
Shpërndarja Rayleigh e rrezeve të diellit në atmosferën e Tokës shkakton rrezatim difuz të qiellit, i cili është arsyeja për ngjyrën blu të qiellit të ditës dhe të muzgut, si dhe ngjyrën e verdhë në të kuqërremtë të Diellit të ulët. Rrezet e diellit është gjithashtu subjekt i shpërndarjes Raman, i cili ndryshon gjendjen rrotulluese të molekulave dhe shkakton efekte polarizueshmërie.
Shpërndarja nga grimcat me një madhësi të krahasueshme ose më të madhe se gjatësia e valës së dritës trajtohet në mënyrë tipike nga teoria Mie, përafrimi i dipolit diskret dhe teknika të tjera llogaritëse. Shpërndarja Rayleigh zbatohet për grimcat që janë të vogla në lidhje me gjatësinë e valës së dritës dhe që janë optikisht "të buta" (d.m.th., me një indeks thyerjeje afër 1). Teoria e difraksionit anomal zbatohet për grimcat optikisht të buta, por më të mëdha.
Historia
Në vitin 1869, ndërsa përpiqej të përcaktonte nëse ndonjë ndotës mbetej në ajrin e pastruar që ai përdori për eksperimentet me rreze infra të kuqe, John Tyndall zbuloi se drita e ndritshme që shpërndante grimcat nanoskopike ishte me ngjyrë blu të dobët. Ai supozoi se një shpërndarje e ngjashme e rrezeve të diellit i dha qiellit ngjyrën e tij blu, por ai nuk mund të shpjegonte preferencën për dritën blu, as pluhuri atmosferik nuk mund të shpjegonte intensitetin e ngjyrës së qiellit.
Në vitin 1871, Lord Rayleigh botoi dy dokumente mbi ngjyrën dhe polarizueshmërinë e dritës së xhamit për të përcaktuar sasinë e efektit Tyndall në pikat e ujit për sa i përket vëllimit të grimcave të vogla dhe indekseve thyere. Në vitin 1881, me përfitimin e provës së James Clerk Maxwell të vitit 1865 të natyrës elektromagnetike të dritës, ai tregoi se ekuacionet e tij vinin nga elektromagnetizmi. Në vitin 1899, ai tregoi se ato zbatoheshin për molekulat individuale, me terma që përmbajnë vëllime të grimcave dhe indekse refraktive të zëvendësuara me terma për polarizueshmërinë molekulare.
Gjumi mbi borë
Gjumi mbi borë është roman i shkrimtarit shqiptar Ridvan Dibra, botuar më 2016.
Përmbajtja
Romani rrëfehet prej perspektivës oneirike. Romani ka dy linja: linja e parë rrëfen ngecjen e mësuesit në borë, kurse linja e dytë që shfaqet si digresion, tregon historinë vetjake të mësuesit në fshat.
Pasi mbaron storja, shfaqet autori dhe komenton veprën e vet.
Vlerësimi
Ledia Dushi ka lëvduar gjuhën e Dibrës në roman, të cilën e ka quajtuar "fort poetike". Sipas Dushi, ajo i mundëson atij "një mënyrë të shkruari të kthjellët, edhe pse të kursyer në dukje, dhe e prerë deri në krijimin e një imazhi të kjartë"
Lidhja Shqiptare e Prizrenit 1878-1881 (Kristo Frashëri 1997)
Lidhja Shqiptare e Prizrenit : 1878-1881 libër me autor Kristo Frashëri. Botuar në Tiranë nga "Toena", në vitin 1997. Faqet e librit 509.
Martres-Tolosane
Martres-Tolosane (Ocitanisht: Martras Tolosana ; Shqip: Martasi Tuluzan) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme, Franca Jugperëndimore. Stacioni Martres-Tolosane ka lidhje hekurudhore me Tuluzën, Paun dhe Tarbën.
Gjeografia
Martasi Tuluzan kufizohet me 9 komuna të tjera: Terrebasse dhe Sana në veri, Mondavezan në verilindje, Palaminy në lindje, Mauran përgjatë lumit Garonë në juglindje, Roquefort-sur-Garonne në jug përgjatë lumit Garonë në jug., Boussens në jugperëndim, Le Fréchet në lindje, dhe më në fund nga Marignac-Laspeyres në veriperëndim.
Filigranologjia
Filigranologjia është studimi i filigranëve. Zakonisht bëhet me qëllim të zbulimit të të dhënave në lidhje me datën dhe origjinën e një shkrimi të bazuar në letër ose në një vepër artistike. Ekzistojnë disa katalogë të filigranëve - më së shumti CM Briquet, Les Filigranes (1907) - përfshirë ilustrime të shumë dokumenteve (shenjave ujore) për të ndihmuar ata që dëshirojnë të ndërmarrin këtë lloj hulumtimi.
Programet e mbrojtjes kombëtare shqiptare të Kosovës prej Lidhjes së Prizrenit deri te Kuvendi i Kaçanikut
Programet e mbrojtjes kombëtare shqiptare të Kosovës prej Lidhjes së Prizrenit deri te Kuvendi i Kaçanikut libër me autor Fehmi Pushkolli dhe Izber Hoti (red.). Botuar në Prishtinë nga "Zëri i rinisë", në vitin 1991. Faqet e librit 212.
Monceau-sur-Oise
Monceau-sur-Oise është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Monceau-sur-Oise ka një popullsi prej 116 banorë dhe sipërfaqe 5.86 km², me një dendësi prej 20 banor/km².
Granulimi
parapamje|Granulimi në vathë indianë, Granulimi është një teknikë e prodhimit të argjendarisë me anë të së cilës një sipërfaqe mbulohet me sfera ose kokrriza prej metali të çmuar. Teknika mendohet se ka origjinën e saj në Sumeri rreth 5,000 vjet më parë. Kjo teknikë u përhap më pas edhe në Evropën Jugore përmes fenikasve, të cilët kishin krijuar koloni në Sardenjë, Siçili dhe Spanjë, si dhe përmes zejtarëve të Lindjes së Afërt.
Në mijëvjeçarin e parë p.e.s. teknika e granulimit u përdor nga etruskët të cilët jetonin në Italinë e sotme. Mjeshtrit grekë gjithashtu përdorën teknikën e granulimit, por që Etruria ishte ajo që ishte bërë e famshme në këtë zeje, pjesërisht për shkak të mistereve që rrethonin këtë proces.
Granulimi dekorativ mund të përdoret në tre mënyra të ndryshme. Stili i skicës, në të cilin linjat e drithërave përdoren si një shtesë e formave. Stili i siluetës, në të cilin figurat jepen me masa të ngurta kokrrizash dhe stil i siluetës së rezervuar, një teknikë shumë e rrallë në të cilën sfondi mbushet me kokrra, ndërsa tiparet kryesore janë të ngulitura, por të cilat mbesin të padekoruara.
Burimet
Higgins, R.A., 1980. Greek and Roman Jewellery. London, Second Edition.
Plastik
Plastikat janë një gamë e gjerë e përbërjeve organike sintetike ose gjysmë sintetike që janë të lakueshme dhe kështu që mund të formohen në objekte të forta. Plastikësia është veti e përgjithshme e të gjitha materialeve që mund të deformojnë në mënyrë të pakthyeshme pa u thyer, por, në klasën e polimerëve të formueshëm, kjo ndodh në një shkallë të tillë që emri i tyre aktual buron nga kjo aftësi specifike. Plastikat janë zakonisht polimere organike me masë të lartë molekulare dhe shpesh përmbajnë substanca të tjera. Ato zakonisht janë sintetike, më së shpeshti rrjedhin nga petrokimikate, megjithatë, një variant variantesh janë bërë nga materiale të rinovueshme siç është acidi polilaktik nga misri ose celulozat nga shtresat e pambukut. Në ekonomitë e zhvilluara, rreth një e treta e plastikës përdoret në paketim dhe afërsisht e njëjta gjë në ndërtesa në aplikime të tilla si tubacione, pajisje hidraulike ose mur anësor vinili Përdorime të tjera përfshijnë automobila (deri në 20% plastikë), mobilje dhe lodra. Në botën në zhvillim, aplikimet e plastikës mund të ndryshojnë - 42% e konsumit të Indisë përdoret në paketim. Në të gjithë botën, prodhohen rreth 50 kg plastikë çdo vit për person, me prodhimin dyfishuar çdo dhjetë vjet. Plastikat kanë shumë përdorime edhe në fushën mjekësore, me futjen e implanteve polimer dhe pajisjeve të tjera mjekësore që rrjedhin të paktën pjesërisht nga plastika. Fusha e kirurgjisë plastike nuk është emëruar për përdorimin e materialeve plastike, por më tepër kuptimi i fjalës plasticitet, në lidhje me riformimin e mishit. Plastika e parë plotësisht sintetike në botë ishte bakeliti, i shpikur në Nju Jork në vitin 1907, nga Leo Baekeland i cili shpiku termin "plastikë". Shumë kimistë kanë kontribuar në shkencën e materialeve të plastikës, duke përfshirë laureatin e Nobelit Hermann Staudinger i cili është quajtur "babai" të kimisë së polimerit "dhe Herman Mark, i njohur si" babai i fizikës së polimerit ". Suksesi dhe mbizotërimi i plastikës duke filluar në fillim të shekullit të 20-të çoi në shqetësime mjedisore në lidhje me shkallën e ngadaltë të saj të dekompozimit pasi u hodhën si plehra për shkak të përbërjes së saj të molekulave të mëdha. Kah fundi i shekullit, një qasje ndaj këtij problemi u ndesh me përpjekje të gjera drejt riciklimit.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe çështja e bashkimit kombëtar
Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe çështja e bashkimit kombëtar libër me autor Myslim Islami. Botuar në Tiranë nga "Afërdita", në vitin 1998. Faqet e librit 499. ISBN 99927-37-09-3
Sotiraq Paskali
Sotiraq Paskali artist, piktor, skulptor, shkrimtar e muzikant shqiptar. Ai është një nga intelektualët më të veçantë të qytetit të gurtë, me kontribut në krijimin e trupës së cirkut në Gjirokastër. Është dekoruar me urdhërin ”Naim Frashëri”, "Mjeshtri i Madh", "Qytetar Nderi i Gjirokastrës" si edhe me titullin "Nderi i Qarkut".
Eritroblasti
Eritroblasta është qeliza e parë pa bërthamë e brezit eritrocitar. Normalisht, hudhja e bërthamës nëpalcën eshtërore ndodh gjatë kalimit të normoblastit acidofil nëpër poret e ngushta të endotelit që mbështjell sinuset venoze të palcës eshtërore. Eritroblast i tillë përmban ende mitokondrie dhe një numër të ribozomeve, që me ngjyrosjen supravitale (briliant krezil të kaltërt) japin formacionin retikular (substantia reticulofilamentosa)
Burimi i të dhënave
Erythropoese
Avèze, Puy-de-Dôme
Avèze është një komunë në Francë. Avèze bën pjesë në departamentin Puy-de-Dôme të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 205 banorë dhe sipërfaqe 22.07 km².
Davézieux
Davézieux është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Davézieux ka një popullsi prej 3049 banorë dhe sipërfaqe 5.59 km², me një dendësi prej 545 banor/km².
Sara Mohammad
parapamje|300x300px| Sara Mohammad (2015) Sara Mohammad (u lind më 1967) është një aktiviste dhe farmaciste Suedeze e të drejtave të njeriut, e lindur në Kurd, Kurde Kurde. Ajo kërkoi azil në Suedi si një refugjate kuote në 1993 pasi u arratis nga martesa e fëmijës së saj një ditë para dasmës. Vëllai i saj e kishte kërcënuar se do ta qëllonte, duke mbajtur në kokë një pushkë kallashnikov. Pasi Fadime Shahindal u vra në Uppsala në 2002, Mohammad themeloi Gapf (Glöm Aldrig Pela och Fadime) ose (Kurrë Mos Harro Pela dhe Fadime), një organizatë e cila bën fushatë kundër vrasjes së nderit.
Ali Ibra dhe Lidhja Shqiptare e Prizrenit
Ali Ibra dhe Lidhja Shqiptare e Prizrenit libër me autor Xheladin Gosturani. Botuar në Tiranë nga "Koha", në vitin 1999. Faqet e librit 149.
Sara Mohammad
Në vitin 1984, kur ishte 17 vjeç, ajo u abuzua dhe u kërcënua nga vëllai i saj kur ajo refuzoi të bënte një martesë për fëmijë. Si rezultat, asaj iu desh të largohej nga familja e saj. Përvojat e saj kanë kontribuar në luftën e saj të pandërprerë kundër dhunës dhe shtypjes që lidhet me nderin, si në Kurdistan ashtu edhe në Suedi. Në 2001, ajo themeloi GAPF për të luftuar dhunën e lidhur me nderin. Bashkëpunimi i ngushtë i GAPF me autoritetet suedeze dhe me administratën e Östergötland ka forcuar që nga viti 2005, përpjekjet për të parandaluar dhunën në lidhje me nderin, martesën e detyruar dhe gjymtimin e organeve gjenitale të grave. Në Mars 2017, Fakulteti i Mjekësisë dhe Shëndetit të Shëndetit të Universitetit Linköping i dha asaj një doktoratë nderi për "angazhimin e saj të patrembur për të drejtat e vajzave dhe grave të reja" si dhe për luftën e saj për të parandaluar gjymtimin e organeve gjenitale të grave.
Përkundër përpjekjeve të saj, Mohammad nuk beson se situata po përmirësohet në Suedi. "Ngjarjet që arrijnë vëmendjen e autoriteteve janë vetëm maja e ajsbergut: ne kemi një pamje shumë më të plotë në GAPF. Vajzat dhe gratë u nënshtrohen kufizimeve dhe pyetjeve në rritje. . . Vajzat e vogla në çerdhe detyrohen të mbajnë shami për të mbuluar flokët e tyre: ato bëhen objekt seksual edhe kur janë shumë të reja ".
Veshje kombëtare shqiptare në periudhën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit
Veshje kombëtare shqiptare në periudhën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit : thesare të kulturës popullore në kompleksin monumental të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit libër me autore Shpresa Siqeca dhe Menduh Nushi (il.), Shyqyri Nimani (red.). Botuar në Prishtinë nga Libri shkollor, në vitin 1998. Faqet e librit 108.
Sant Andreu de la Barca
Sant Andreu de la Barca është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Baix Llobregat, të provincës Barcelona, në Katalonia. Sant Andreu de la Barca ka 23307 banorë (2002), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 5.52 km2.
Lidhje të jashtme
Sant Andreu de la Barca
Goutevernisse
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Goutevernisse (Ocitanisht: Gotavernissa ; Shqip: Gotavernisa ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Gjeografia
Gotavernisa kufizohet me katër komuna të tjera: Rieux-Volvestre në veri, Montesquieu-Volvestre në lindje, Saint-Christaud në jug dhe në fund nga Gensac-sur-Garonne në perëndim.
Lidhja shqiptare e Prizrenit : 1877-1885
Lidhja shqiptare e Prizrenit : 1877-1885 = The Albanian league of Prizren : 1877-1885 libër me autor Skënder Rizaj dhe Enver Batiu (red.), Xhevxhet Sadiku (red.). Botuar në Prizren, në vitin 1998. Faqet e librit 351.
Rëndësia kombëtare e Besëlidhjes së Prizrenit
Rëndësia kombëtare e Besëlidhjes së Prizrenit broshurë me autor Necip P. Alpan. Botuar në New York nga "Illyria", në vitin 2000. Faqe 12.
Avéron-Bergelle
Avéron-Bergelle është një komunë në Francë. Avéron-Bergelle bën pjesë në departamentin Gers të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 161 banorë dhe sipërfaqe 14.7 km².
Billezois
Billezois është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Allier të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Billezois ka një popullsi prej 391 banorë dhe sipërfaqe 15.68 km², me një dendësi prej 25 banor/km².
Promegakariociti
Promegakariociti është qelizë më e madhe se megakariociti. Citoplazma është bazofile, me dukje të granulave të njoma. Bërthama është e madhe dhe rëndom e dhëmbëzuar, kromatina ka dukje të vrazhdë, të fijeve të gërshetuara përballë prapavijës me ngjyrë të ndryshme.
“Lidhja e Prizrenit” (1962-2002) themeluesi e udhëheqësi Ismet Berisha
“Lidhja e Prizrenit” (1962-2002) themeluesi e udhëheqësi Ismet Berisha : monografi me autorë Tomë Mrijaj, Klajd Kapinova. Botuar në New York, në vitin 2002. Faqet e librit 305.
Megakariociti
thumb|Megakariociti
Megakariociti është qeliza më e madhe në palcën eshtërore: mund të ketë diametër deri 100 μ (mikron). Citoplazma është masive dhe ka shumë granula azurofile. Skaji i qelizës është i parregullt dhe në stadin e vonshëm të maturimit tregon formacione të ngjashme me pseudopodiet. Në krahasim me madhësinë e qelizës, bërthama është e vogël. Rëndom është multilobulare apo e dhëmbëzuar, me kromatinën në formë të fijeve të vrazhda, shumë të ngjyrosura.
Alba-la-Romaine
Alba-la-Romaine është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Alba-la-Romaine ka një popullsi prej 1402 banorë dhe sipërfaqe 30.46 km², me një dendësi prej 46 banor/km².
Fonsorbes
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Promonociti
Promonociti është qelizë me madhësi prej 14-20 μ, me bërthamë të madhe dhe të thelluar apo të rrudhur, e cila ka zgjatime të veçanta në citoplazmë. Kromatina është e shkrehtë, me formë të rrjetës, me bërthamëza të paqarta.
Dritë e re për kryetarin e parë të Shqipërisë etnike : tribunë shkencore në 115 vjetorin e martirizimit të Ymer Prizrenit : 12 qershor 1887-12 qershor 2002
Dritë e re për kryetarin e parë të Shqipërisë etnike : tribunë shkencore në 115 vjetorin e martirizimit të Ymer Prizrenit : 12 qershor 1887-12 qershor 2002. Libër nga Muhamet Pirraku (red.). Botuar në Prishtinë nga Instituti Albanologjik, në vitin 2002. Faqet e librit 208.
Shkollat e manastireve
Shkollat e manastireve (Scholae monasticae) së bashku me shkollat e katedraleve, ishin institucionet më të rëndësishme të arsimit të lartë mesjetar evropian që nga fillimi i mesjetës e deri në shekullin XII. Duke filluar me programin arsimor të Casiodorit, kurrikula standarde përfshinte studimin e shtatë arteve të lira (triviumit dhe kuadriviumit). Në disa vende shkollat e manastireve u shndërruan në universitete mesjetare të cilat përfundimisht i zëvendësuan që të dy llojet e institucioneve në fjalë si qendra të arsimit të lartë.
Biosinteza e proteinave
Sinteza e proteinave mund të ndahet gjerësisht në dy faza: transkriptim dhe përkthim. Gjatë transkriptimit, një pjesë e ADN-së që kodon një proteinë, e njohur si gjen, shndërrohet në një molekulë shabllon të quajtur ARN-ja e dërguar (mRNA). Ky shndërrim kryhet nga enzimat, të njohura si ARN polimeraza, në bërthamën e qelizës. Në eukariotët, kjo mARN fillimisht prodhohet në një formë të parakohshme (para-mRNA) e cila i nënshtrohet modifikimeve pas transkriptimit për të prodhuar mRNA të pjekur. mARN-ja e pjekur eksportohet nga bërthama e qelizës nëpërmjet poreve bërthamore në citoplazmën e qelizës që të ndodhë përkthimi. Gjatë përkthimit, mARN-ja lexohet nga ribozomet të cilët përdorin sekuencën nukleotide të mRNA-së për të përcaktuar sekuencën e aminoacideve. Ribozomet katalizojnë formimin e lidhjeve peptide kovalente midis aminoacideve të koduara për të formuar një zinxhir polipeptid.
Kulla e Porcelantë e Nanjingut
Kjo kullë nuk ekziston më, por ka qënë e ndërtuar në breg të lumit Jangze (Kinë) ku ka vite që është në fazë rikostruksioni. Kjo mrekulli është ndërtuar nga mbreti Kinez Jang Le, rreth shekullit 15, me lartësi 290 metra dhe diameter 90 metra. Kjo ndërtesë ka qënë vepra me madheshtore deri në periudhen e ndërtimit. Ka ekzistuar deri në shekullin 19.
Ryma elekrike
Ngarkesa elektrike është veti fizike e materies që bën që ajo të përjetojë një forcë kur vendoset në një fushë elektromagnetike. Ekzistojnë dy lloje të ngarkesës elektrike: pozitive dhe negative (zakonisht barten përkatësisht nga protonet dhe elektronet). Ashtu si akuzat sprapsin njëra-tjetrën dhe ndryshe nga akuzat tërheqin njëra-tjetrën. Një objekt me mungesë të ngarkesës neto referohet si neutral. Njohja e hershme se si bashkëveprojnë substancat e ngarkuara tani quhet elektrodinamikë klasike dhe është akoma e saktë për problemet që nuk kërkojnë shqyrtimin e efekteve kuantike.
Ngarkesa elektrike është një pronë e konservuar; ngarkesa neto e një sistemi të izoluar, sasia e ngarkesës pozitive minus sasinë e ngarkesës negative, nuk mund të ndryshojë. Ngarkesa elektrike bartet nga grimcat nënatomike. Në materien e zakonshme, ngarkesa negative bartet nga elektronet, dhe ngarkesa pozitive bartet nga protonet në bërthamat e atomeve. Nëse në një pjesë të materies ka më shumë elektrone sesa protone, ajo do të ketë një ngarkesë negative, nëse ka më pak do të ketë një ngarkesë pozitive, dhe nëse ka numër të barabartë do të jetë neutrale. Tarifa kuantizohet; vjen në shumëfish të plotë të njësive individuale të vogla të quajtura ngarkesa elementare, e, rreth 1.602 × 10-19 kollomba, [1] e cila është ngarkesa më e vogël që mund të ekzistojë lirshëm (grimcat e quajtura kuarke kanë ngarkesa më të vogla, shumëfisha të 1 / 3 e, por ato gjenden vetëm në kombinim dhe gjithmonë kombinohen për të formuar grimca me ngarkesë të plotë). Protoni ka një ngarkesë + e, dhe elektroni ka një ngarkesë −e.
Biosinteza e proteinave
Pas përkthimit, zinxhiri polipeptid duhet të paloset për të formuar një proteinë funksionale, për shembull, për të funksionuar si një enzimë, zinxhiri polipeptid duhet të paloset saktë për të prodhuar një vend aktiv funksional. Për të adoptuar një formë funksionale tredimensionale (3D), zinxhiri polipeptid duhet së pari të formojë një seri strukturash më të vogla themelore të quajtura struktura sekondare. Zinxhiri polipeptid në këto struktura dytësore më pas paloset për të prodhuar strukturën e përgjithshme terciare 3D. Pasi paloset saktë, proteina i nënshtrohet maturimit të mëtejshëm përmes modifikimeve të ndryshme pas përkthimit. Modifikimet pas përkthimit mund të ndryshojnë aftësinë e proteinës për të funksionuar, ku ajo ndodhet brenda qelizës (p.sh.: citoplazma ose bërthama) dhe aftësinë e proteinës për të ndërvepruar me proteina të tjera.
Ryma elekrike
Ngarkesat elektrike prodhojnë fusha elektrike. [2] Një ngarkesë lëvizëse prodhon gjithashtu një fushë magnetike. [3] Ndërveprimi i ngarkesave elektrike me një fushë elektromagnetike (kombinimi i fushave elektrike dhe magnetike) është burimi i forcës elektromagnetike (ose Lorentz), [4] e cila është një nga katër forcat themelore në fizikë. Studimi i ndërveprimeve me ndërmjetësimin e fotoneve midis grimcave të ngarkuara quhet elektrodinamikë kuantike. [5]
Njësia e ngarkesës elektrike që rrjedh nga SI është kulboni (C) i quajtur pas fizikantit francez Charles-Augustin de Coulomb. Në inxhinieri elektrike, është gjithashtu e zakonshme të përdoret ora e amperit (Ah); në fizikë dhe kimi, është e zakonshme të përdoret ngarkesa elementare (e si njësi). Kimi gjithashtu përdor konstantën Faraday si ngarkesë për një mol elektronesh. Simboli i shkronjave të vogla q shpesh tregon ngarkesë.
Biosinteza e proteinave
Biosinteza e proteinave ka një rol kyç në sëmundje pasi ndryshimet dhe gabimet në këtë proces, përmes mutacioneve të ADN-së ose palosjes së gabuar të proteinave, janë shpesh shkaqet themelore të një sëmundjeje. Mutacionet e ADN-së ndryshojnë sekuencën pasuese të mARN-së, e cila më pas ndryshon sekuencën e aminoacideve të koduar të mRNA. Mutacionet mund të bëjnë që zinxhiri polipeptid të jetë më i shkurtër duke gjeneruar një sekuencë ndalimi që shkakton ndërprerjen e hershme të përkthimit. Përndryshe, një mutacion në sekuencën e mRNA-së ndryshon aminoacidin specifik të koduar në atë pozicion në zinxhirin polipeptid. Ky ndryshim i aminoacideve mund të ndikojë në aftësinë e proteinës për të funksionuar ose për t'u palosur siç duhet. Proteinat e palosura shpesh përfshihen në sëmundje pasi proteinat e palosura në mënyrë jo të duhur kanë një tendencë të ngjiten së bashku për të formuar grumbuj të dendur proteinash. Këto grumbullime janë të lidhura me një sërë sëmundjesh, shpesh neurologjike, duke përfshirë sëmundjen e Alzheimerit dhe të Parkinsonit.
Transkriptimi
Fillimisht, një enzimë e njohur me emrin helikazë vepron në molekulën e ADN-së. ADN-ja ka një strukturë spirale antiparalele, të dyfishtë, të përbërë nga dy zinxhirët polinukleotide plotësuese, të mbajtura së bashku nga lidhjet hidrogjenore ndërmjet çifteve bazë. Enzima helikazë prish lidhjet hidrogjenore duke bërë që një rajon i ADN-së, që korrespondon me një gjen, të shpërbëhet, duke ndarë dy zinxhirët e ADN-së dhe duke ekspozuar një sërë bazash. Pavarësisht se ADN-ja është një molekulë me dy zinxhirë, vetëm njëra prej vargjeve vepron si shabllon për sintezën para-mRNA, ky varg njihet si vargu shabllon. Vargu tjetër i ADN-së (i cili është plotësues me vargun e shabllonit) njihet si vargu kodues.
Enzima ARN polimeraza lidhet me vargun e ekspozuar të shabllonit dhe lexon nga gjeni me drejtimin 3' deri në 5'. Njëkohësisht, ARN-ja polimeraza sintetizon një varg të vetëm të para-mRNA në drejtimin 5'-në-3' duke katalizuar formimin e lidhjeve fosfodiesterike ndërmjet nukleotideve të aktivizuara (të lira në bërthamë) që janë të afta të çiftojnë bazën plotësuese me vargun shabllon. Pas ARN-së polimerazë lëvizëse dy vargjet e ADN-së ribashkohen, kështu që vetëm 12 çifte bazë të ADN-së ekspozohen në të njëjtën kohë. ARN-ja polimeraza ndërton molekulën para-mRNA me një shpejtësi prej 20 nukleotide në sekondë duke mundësuar prodhimin e mijëra molekulave të para-mRNA nga i njëjti gjen në një orë. Pavarësisht shpejtësisë së shpejtë të sintezës, enzima e ARN-se polimerazës përmban mekanizmin e vet të korrigjimit. Mekanizmat e korrigjimit lejojnë që ARN-ja polimeraza të heqë nukleotidet e pasakta (të cilat nuk janë komplementare me vargun shabllon të ADN-së) nga molekula në rritje e para-mARN-së përmes një reaksioni heqjeje. Kur ARN polimerazat arrijnë një sekuencë specifike të ADN-së e cila përfundon transkriptimin, ARN polimeraza shkëputet dhe sinteza para-mARN përfundon.
Molekula para-mARN e sintetizuar është komplementare me vargun e ADN-së shabllon dhe ndan të njëjtën sekuencë nukleotide si vargu kodues i ADN-së. Sidoqoftë, ekziston një ndryshim thelbësor në përbërjen nukleotide të molekulave të ADN-së dhe mARN-së. ADN-ja përbëhet nga bazat - guanina, citozina, adenina dhe timina (G, C, A dhe T) - ARN gjithashtu përbëhet nga katër baza - guanina, citozina, adenina dhe uracili. Në molekulat e ARN-së, baza e ADN-së timina zëvendësohet nga uracili i cili është në gjendje të çiftëzohet baza me adeninën. Prandaj, në molekulën para-mARN, të gjitha bazat plotësuese që do të ishin timina në vargun kodues të ADN-së zëvendësohen nga uracili.
Ndryshimet pas transkriptimit
Pasi transkriptimi të përfundojë, molekula para-mRNA i nënshtrohet modifikimeve pas transkriptimit për të prodhuar një molekulë të maturuar të mRNA-së.parapamje|Përvijon procesin e modifikimit pas-transkriptues të para-mARN-së përmes mbulimit, poliadenilimit dhe bashkimit për të prodhuar një molekulë të pjekur të mRNA, gati për eksport nga bërthama.Ekzistojnë 3 hapa kryesorë brenda modifikimeve pas transkriptimit:
Kapaku 5' i shtohet skajit 5' të molekulës para-mRNA dhe përbëhet nga një nukleotid guanine i modifikuar përmes metilimit. Qëllimi i kapakut 5' është të parandalojë zbërthimin e molekulave të mRNA-së të maturuara përpara përkthimit, kapaku gjithashtu ndihmon lidhjen e ribozomit me mRNA për të filluar përkthimin dhe mundëson që mARN-ja të diferencohet nga ARN-të e tjera në qelizë. Në të kundërt, bishti 3' Poly(A) i shtohet skajit 3' të molekulës së mRNA dhe përbëhet nga 100-200 baza adenine. Këto modifikime të dallueshme të mRNA-së i mundësojnë qelizës të zbulojë se mesazhi i plotë i mRNA-së është i paprekur, nëse janë të pranishëm edhe kapaku 5' dhe bishti 3'.
Translatimi
Gjatë përkthimit, ribozomet sintetizojnë zinxhirë polipeptidikë nga molekulat e modelit të mRNA. Tek eukariotët, përkthimi ndodh në citoplazmën e qelizës, ku ribozomet ndodhen ose lundrues të lirë ose të bashkëngjitur në rrjetin endoplazmatik. Në prokariotët, të cilëve u mungon bërthama, proceset e transkriptimit dhe të përkthimit ndodhin në citoplazmë.
Ribozomet janë makineri komplekse molekulare, të përbëra nga një përzierje e proteinave dhe ARN ribozomale, të rregulluara në dy nënnjësi (një nënnjësi e madhe dhe një nënnjësi e vogël), të cilat rrethojnë molekulën mARN. Ribozomi lexon molekulën e mRNA në një drejtim 5'-3' dhe e përdor atë si një shabllon për të përcaktuar rendin e aminoacideve në zinxhirin polipeptid. Për të përkthyer molekulën mRNA, ribozomi përdor molekula të vogla, të njohura si ARN transferuese (tRNA), për të dhënë aminoacidet e duhura në ribozom. Çdo tARN përbëhet nga 70-80 nukleotide dhe adopton një strukturë karakteristike të gjetheve të tërfilit për shkak të formimit të lidhjeve hidrogjenore midis nukleotideve brenda molekulës. Ekzistojnë rreth 60 lloje të ndryshme tARN-sh, secila tARN lidhet me një sekuencë specifike të tre nukleotideve (të njohura si kodon) brenda molekulës së mRNA dhe jep një aminoacid specifik.
Ribozomi fillimisht i bashkëngjitet mARN-së në kodonin fillestar (AUG) dhe fillon të përkthejë molekulën. Sekuenca e nukleotideve të mARN lexohet në treshe - tre nukleotide ngjitur në molekulën e mARN korrespondojnë me një kodon të vetëm. Çdo tARN ka një sekuencë të ekspozuar prej tre nukleotideve, të njohura si antikodon, të cilat janë plotësuese në sekuencë me një kodon specifik që mund të jetë i pranishëm në mARN. Për shembull, kodoni i parë që haset është kodoni fillestar i përbërë nga nukleotidet AUG. ARN-ja e saktë me antikodonin (sekuenca plotësuese 3 nukleotide UAC) lidhet me mARN duke përdorur ribozomin. Kjo tARN jep aminoacidin e saktë që korrespondon me kodonin mARN, në rastin e kodonit fillestar, ky është aminoacidi metioninë. Më pas, kodoni i radhës (në afërsi të kodonit fillestar) lidhet nga tARN-ja e duhur me antikodonin plotësues, duke i dhënë ribozomit aminoacidin tjetër. Ribozomi më pas përdor aktivitetin enzimatik të peptidil transferazës për të katalizuar formimin e lidhjes peptide kovalente midis dy aminoacideve ngjitur.
Ribozomi më pas lëviz përgjatë molekulës së mARN në kodonin e tretë. Ribozomi më pas lëshon molekulën e parë tARN, pasi vetëm dy molekula tARN mund të bashkohen nga një ribozom i vetëm në të njëjtën kohë. Përzgjidhet tARN-ja e radhës plotësuese me antikodonin e duhur, komplementar ndaj kodonit të tretë, duke i dhënë aminoacidin tjetër ribozomit, i cili është i lidhur në mënyrë kovalente me zinxhirin polipeptid në rritje. Ky proces vazhdon me lëvizjen e ribozomit përgjatë molekulës mARN duke shtuar deri në 15 aminoacide në sekondë në zinxhirin polipeptid. Pas ribozomit të parë, deri në 50 ribozome mund të lidhen me molekulën e mARN duke formuar një polisom, kjo mundëson sintezën e njëkohshme të shumë zinxhirëve polipeptidikë identikë. Ndërprerja e zinxhirit polipeptid në rritje ndodh kur ribozomi ndeshet me një kodon stop ​​(UAA, UAG ose UGA) në molekulën e mARN. Kur kjo ndodh, asnjë tARN nuk mund ta njohë atë dhe fakor nxit lirimin e zinxhirit të plotë polipeptid nga ribozomi. Dr. Har Gobind Khorana, një shkencëtar me origjinë nga India, deshifroi sekuencat e ARN-së për rreth 20 aminoacide. Ai u nderua me çmimin Nobel në vitin 1968, së bashku me dy shkencëtarë të tjerë, për punën e tij.
Roli i sintezës së proteinave në sëmundje
Shumë sëmundje shkaktohen nga mutacionet në gjene, për shkak të lidhjes së drejtpërdrejtë midis sekuencës nukleotide të ADN-së dhe sekuencës aminoacide të proteinës së koduar. Ndryshimet në strukturën primare të proteinës mund të rezultojnë në palosjen ose mosfunksionimin e proteinës. Mutacionet brenda një gjeni të vetëm janë identifikuar si shkaktar i sëmundjeve të shumta, duke përfshirë sëmundjen e qelizave drapër, të njohura si çrregullime të një gjeni.
Sëmundja e qelizave drapër
parapamje|416x416px|Në figurë tregohen dy enë gjaku të lakuar, në të majtë njëra enë gjaku përmban qeliza normale të kuqe të gjakut në të gjithë enën.Në të djathtë, qelizat e kuqe të gjakut kanë një formë pjate për shkak të të qenit drapër. Një krahasim midis një individi të shëndetshëm dhe një të sëmuri nga anemia drapërocitare që ilustron forma të ndryshme të qelizave të kuqe të gjakut dhe rrjedhjen e ndryshme të gjakut brenda enëve të gjakut. Sëmundja e qelizave drapër është një grup sëmundjesh të shkaktuara nga një mutacion në një nënnjësi të hemoglobinës, një proteinë që gjendet në qelizat e kuqe të gjakut përgjegjëse për transportin e oksigjenit. Më e rrezikshmja nga sëmundjet drapërocitare njihet si anemia drapërocitare. Anemia drapëroqelizore është çrregullimi më i zakonshëm homozigot me një gjen recesiv, që do të thotë se i sëmuri duhet të ketë një mutacion në të dy kopjet e gjenit të prekur (njëra e trashëguar nga secili prind) për të vuajtur nga sëmundja. Hemoglobina ka një strukturë kuaternare komplekse dhe përbëhet nga katër nënnjësi polipeptide, dy nënnjësi A dhe dy nënnjësi B. Pacientët që vuajnë nga anemia drapërocitare kanë një mutacion të gabuar ose zëvendësues në gjenin që kodon zinxhirin polipeptid të nënnjësisë B të hemoglobinës. Një mutacion i gabuar do të thotë se mutacioni nukleotid ndryshon trefishin e përgjithshëm të kodonit në mënyrë që një aminoacid i ndryshëm çiftëzohet me kodonin e ri. Në rastin e anemisë drapërocitare, mutacioni më i zakonshëm i keqkuptimit është një mutacion i vetëm nukleotid nga timina në adeninë në gjenin e nënnjësisë së hemoglobinës B. Kjo ndryshon kodonin 6 nga kodimi i acidit aminoacid glutamik në valinë.
Ky ndryshim në strukturën parësore të zinxhirit polipeptid të nënnjësisë së hemoglobinës B ndryshon funksionalitetin e kompleksit me shumë nënnjësi të hemoglobinës në kushte të ulëta të oksigjenit. Kur qelizat e kuqe të gjakut shkarkojnë oksigjenin në indet e trupit, proteina e hemoglobinës së mutuar fillon të ngjitet së bashku për të formuar një strukturë gjysmë të ngurtë brenda qelizave të kuqe të gjakut. Kjo shtrembëron formën e qelizave të kuqe të gjakut, duke rezultuar në formën karakteristike drapër dhe redukton fleksibilitetin e qelizave. Kjo qelizë e kuqe e ngurtë dhe e shtrembëruar mund të grumbullohet në enët e gjakut duke krijuar një bllokim. Bllokimi parandalon rrjedhjen e gjakut në inde dhe mund të çojë në vdekjen e indeve që shkakton dhimbje të madhe tek individi.
Kanceri
parapamje|445x445px Kanceri formohet si rezultat i mutacioneve të gjeneve si dhe përkthimit jo të duhur të proteinave. Përveç që qelizat kancerogjene shumohen në mënyrë jonormale, ato shtypin shprehjen e gjeneve ose proteinave antiapoptotike ose proapoptotike. Shumica e qelizave kancerogjene shohin një mutacion në proteinën sinjalizuese Ras, e cila funksionon si një transduktor sinjali i ndezjes/fikjes në qeliza. Në qelizat kancerogjene, proteina RAS bëhet vazhdimisht aktive, duke nxitur kështu përhapjen e qelizës për shkak të mungesës së ndonjë rregullimi. Për më tepër, shumica e qelizave të kancerit mbajnë dy kopje mutante të gjenit rregullator p53, i cili vepron si një roje për gjenet e dëmtuara dhe fillon apoptozën në qelizat malinje. Në mungesë të saj, qeliza nuk mund të fillojë apoptozën ose të sinjalizojë që qelizat e tjera ta shkatërrojnë atë.
Kryengritjet antiosmane në kazatë e Lumës, Prizrenit e Gjakovës : 1884-1885
Kryengritjet antiosmane në kazatë e Lumës, Prizrenit e Gjakovës : 1884-1885 libër me autor Shefqet Hoxha dhe Aleks Gjinaj (red.). Botuar në Tiranë nga "Geer", në vitin 2005. Faqet e librit 345. ISBN 99943-667-9-3
Ayo Ayoola-Amale
Ayo Ayoola-Amale është një poete dhe avokate Nigeriane.
Jeta e hershme
Adebisi Ayo Adekeye u lind në Jos, Nigeri.