cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Surja en-Nebe`ë
Komentim
Ata që mohuan dhe përgënjeshtruan këtë ditë si dhe ata që refuzuan mësimet e pejgamberëve, si “shpërblim” kanë ndëshkimin e përjetshëm në zjarrin e Xhehennemit, i cili i pret në pusi qysh prej kohësh, për t’i djegur e përcëlluar me dënimet e tij të tmerrshme.
A nuk ua bëri me dije Allahu xh.sh. në shumë ajete kuranore se kthimi është tek Ai, dhe sidomos në ajetet 4 e 5 të kësaj kaptine “En Nebe’ë”:
Dhe, tash, kur të tillët tmerrohen nga pamjet dhe pastaj nga ndëshkimi në Xhehennem, vërtet i Lartësuar është Allahu xh.sh. që tha:
Të mjerët ata që nuk iu nënshtruan urdhrave të Allahut në këtë botë; të mjerët ata që lakmia e kësaj bote i mashtroi dhe nuk çanë kokën për këtë ditë të tmerrshme.
Pra, për të tillët: arrogantët, keqbërësit e mendjemëdhenjtë, vendstrehim i tyre do të jetë Xhehennemi. Në të do të qëndrojnë përjetë. Vetë fjalët nga ajeti “Labithine fiha ahkaba-Aty do të mbesin për tërë kohën (pa mbarim).”, japin të kuptohet se ata do të mbesin aty përgjithmonë, në përjetësi të amshueshme e të pambarim.
Rreth kuptimit terminologjik të fjalës “ahkaba” janë dhënë disa mendime, por ajo që karakterizon më tepër kuptimin e këtij termi, është se ka të bëjë me një periudhë të pacaktuar kohore. Mendim tjetër është se ky term nënkupton periudha-epoka kohore, të cilat pasohen automatikisht nga njëra-tjetra, pa shkëputje.
Dijetari i mirënjohur islam Muhammed M. Sha’ravi, tek shpjegon fjalën “ahkaba”, thotë se me këtë term cilësohet vetëm ajo periudhë kohore e cila pas përfundimit, automatikisht pasohet nga tjetra. Ky term është në të njëjtën lidhje kuptimore me fjalën “Halidine fiha ebeda – Në të do të jenë përgjithmonë”, por këtu fjala “ahkaba” është përmendur me një qëllim të caktuar dhe për një urtësi të madhe. Sha’raviu vazhdon më tutje e thotë se pas përfundimit të njërës epokë (periudhë kohore), me urdhrin e Allahut, melaiket i nxjerrin këta pabesimtarë nga Xhehennemi për disa çaste dhe i afrojnë nga Xhenneti për t’i parë kënaqësitë në të cilat janë duke jetuar besimtarët e vërtetë e të sinqertë, dhe pastaj në mënyrën më të vrazhdë ata do të tërhiqen zvarrë për t’u rikthyer në Xhehennem për të shijuar rishtazi dënimin e dhembshëm e të përjetshëm deri në përfundimin e asaj epoke, për t’u përsëritur pastaj e njëjta gjë rishtazi.
Xhehennemi është vend i mizorëve, në të ka vend për të gjithë pabesimtarët, kriminelët, munafikët dhe ata që tradhtuan amanetin e Allahut. Mu për këtë, kur do të pyetet Xhehennemi nga ana e Allahut xh.sh. nëse ka më vend të zbrazët në të, përgjigjja është kjo:
Në tërë atë mjerim e nënçmim, pabesimtarët dhe ata që i bënë shok Allahut, tok me munafikët e ndyrë, nuk do të shijojnë ndonjë freskim ose pije të ftohtë, që t’ua flladitë trupat dhe shpirtrat e tyre që janë duke u ndëshkuar. Ata do të kërkojnë prej melaikeve ndonjë freskim a pije të ftohtë, por melaiket e ndëshkimit, në vend të freskimit dhe ujit të ftohtë, do t’u ofrojnë ujë të valë që ua këput zorrët, dhe qelbësirë, si ndëshkim meritor për ta.
Se ky ndëshkim i Allahut është vërtet meritor, na tregon ajeti në vazhdim: ”Ndëshkimi i së keqes bëhet me një të keqe në të njëjtën mënyrë”. (Esh-Shura, 40)
Pabesimtarët mbesin të hutuar e të nemitur dhe sikur pyesin: Ku mbeti drejtësia dhe mëshira e Allahut; përse ne të mbesim përgjithmonë në këtë dënim? Por ja që përgjigjja e Allahu nuk vonon por pason menjëherë nga drejtësia e Tij absolute me të cilën e ka mbushur tërë këtë ekzistencë. Allahu si kundërpërgjigje ndaj tyre thotë:
Do të thotë, ky është një dënim dhe ndëshkim vërtet meritor për ta, sepse pas të gjitha atyre argumenteve (librave) që i shpalli Allahu xh.sh., dhe pas të gjithë atyre pejgamberëve që ua tërhoqën vërejtjen për këtë dënim të madh, këta megjithatë insistuan në mosbesimin e tyre. Nuk besuan në fjalët e të dërguarve për ringjalljen, madje edhe talleshin me ta.
A nuk u dëftoi Allahu xh.sh. shumë prej argumenteve të Tij në këtë ekzistencë, kur thotë:
Është shumë e vërtetë se pabesimtarët, para vetes patën argumente të qarta, por mohuan dhe përgënjeshtruan me vetëdije të plotë. Mirëpo llogaria e tyre nuk u doli e saktë. Ata menduan se është vetëm jeta dhe kënaqësia e kësaj bote dhe se nuk do të ketë ringjallje e as llogari për të bëmat e tyre në këtë botë. Andaj, sa keq do të çuditen kur nesër para Allahut xh.sh. do t’u paraqiten atyre këto vepra të shëmtuara.
Ata natyrisht do të përpiqen të mohojnë ato vepra, por është e pamundur. Çdo imtësi është shënuar në atë “pllakë-procesor”, dhe askujt nuk i bëhet e padrejta.
Përcjellës besnikë të këtyre veprave ishin melekët e ngarkuar, për të cilët Allahu xh.sh. thotë: Pastaj ajetet: dhe:
Pabesimtarët, po edhe besimtarët, në Ditën e Llogarisë do të habiten nga saktësia e paparë e këtyre shënimeve. Ndodh që njeriu gjatë jetës së tij të ketë bërë ndonjë vepër, qoftë të mirë, qoftë të keqe, dhe ta ketë harruar, sepse nuk i ka kushtuar ndonjë rëndësi të veçantë, por ja që tash vjen momenti dhe e sheh atë vepër të tij: pastaj:
Ne si besimtarë që jetojmë në këta shekuj të lulëzimit të shkencës kompjuterike e të teknologjisë moderne, mbase edhe nuk çuditemi aq kur shohim se si sot me anë të pllakave kompjuterike nga platina, mikroprocesorëve të vegjël, videokamerave të ndryshme digjitale dhe arkivave filmike etj., ka mundësi që shënimet nga njerëzit të ruhen me shekuj e shekuj. Paramendoni se edhe sa e sa zbulime do të bëhen në këtë fushë në vitet dhe shekujt që do të pasojnë (deri në momentin që Allahu urdhëron që kjo gjithësi të shkatërrohet), andaj si mund të çuditemi për saktësinë e shënimeve të Allahut xh.sh. – Krijuesit tonë !
S’ka dyshim se ky ajet është një nga ajetet më të ashpra kuranore kundër pabesimtarëve.
Transmetohet nga Abdullah ibn Umeri të ketë thënë: “Nuk ka zbritur për banorët e Xhehennemit ajet më i ashpër se ky”.
Dhe vërtet ky është një realitet i hidhur. Përjetimi i këtyre ndëshkimeve është tmerri e ndëshkimi më i madh, sepse Allahu xh.sh., të tillët nuk i shikon me mëshirën e Vet, por mbi ta derdh tërë pezmin dhe hidhërimin e Tij, ngase gjatë jetës në këtë botë, ata pasuan intrigat e shejtanit, duke menduar se kjo botë është e tëra, dhe se nuk do të ketë ballafaqim me ringjalljen e as me veprat e tyre të liga.
Të zhytur në këto mundime e ndytësi, Allahu xh.sh. ua shton edhe më ndëshkimin dhe ndytësinë, kur thotë:
Në këto ajete, tash para nesh shfaqet një pamje krejtësisht e kundërt nga ajo e gjendjes së banorëve të Xhehennemit. Këtu Allahu xh.sh. na e përshkruan jetën dhe kënaqësinë e banorëve të Xhennetit, pasi më përpara na dëftoi për vuajtjet dhe mundimet, në të cilat do të jenë pabesimtarët dhe ata që nuk përfillën urdhrat hyjnore.
I Lartëmadhërishmi fillon me fjalët: “Vërtet për të devotshmit ka fitime (ngadhënjime) të mëdha (kënaqësitë e Xhennetit)…”
Surja el-Fexhr
është surja e 89 e radhitur në Kur'an, numri i ajeteve 30. Mekase.
Surja en-Nebe`ë
Komentim
Në Xhennet si shpërblim gjithashtu do të ketë edhe vasha të reja, të bukura si margaritarë, të dëlira e të një moshe. Aty si freskim do të kenë edhe kupa plot me pije të këndshme, jo pije që dehin dhe humbin arsyen, por pije që freskojnë e sjellin këna­qësi, siç thotë Allahu xh.sh. në ajetet vijuese:
Surja el-Fexhr
Përmbajtja
Surja flet për disa popuj femohues dhe për dënimin që iu dha atyre.Sureja flet edhe për natyrën e njeriut,për Boten Tjetër dhe për çfarë do të ndodhë në të.
Surja en-Nebe`ë
Komentim
Sado që të përpiqet të flasë për bukuritë dhe kënaqësitë e Xhennetit, njeriu kurrë nuk do të mund të shprehë as për së afërmi përjetimet, imazhet dhe përfytyrimet e tij reale.
Surja el-Fexhr
Përbërja
89.Suretu El Fexhr
Me emrin e All-llahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit!
Surja en-Nebe`ë
Komentim
Fjala “mefaza”, që është përdorur në këtë ajet, d.t.th. ngadhënjim, fitim për atë që është kërkuar e shpresuar, dhe shpëtim nga zjarri. Padyshim, ajo që theksohet më së tepërmi në ngadhënjimin e të devotshmëve, është fakti se ata do të shpëtojnë nga zjarri i Xhehennemit.
Surja el-Fexhr
Përbërja
1. Pasha agimin! 2. Pasha dhjetë netët! 3. Pasha çiftin dhe pasha tekun! 4. Pasha natën që shkon! 5. A janë këto betime për të mençurin? 6. A nuk e i ti se ç’bëri Zoti yt me Ad-in? 7. Me banorët e Iremit me ndërtesa të larta? 8. Që si ata (populli Ad) nuk është krijuar askush në tokë! 9. Dhe me Themudin, të cilët shpuan shkëmbinj në luginën (kura), 10. Dhe me faraonin i fortifikuar me tenda (ushtarake)! 11. Të cilët e tepruan me krime në tokë. 12. Dhe në të shtuan shkatërrimin. 13. E All-llahu kundër tyre lëshoi lloj-lloj dënimesh. 14. Pse Zoti yt është që përcjell (u rri në pritë). 15. E njeriu, kur e sprovon Zoti i tij, e nderon dhe e begaton, ai thotë: “Zoti im më ka nderuar!” 16. Por, kur për ta sprovuar ia pakëson furnizimin (e varfëron), ai thotë: “Zoti im më ka nënçmuar!” 17. Jo, nuk është ashtu! Por (punoni edhe më zi) ju nuk përfillnit bonjakun, 18. Nuk cytni njëri-tjetrin për ta ushqyer të varfërin, 19. Dhe ju e hani me të madhe trashëgimin (padrejtë). 20. Dhe pasurinë e doni së tepërmi. 21. Jo, mosni ashtu! Kur të dridhet toka njëpasnjëshëm! 22. Dhe kur të vijë Zoti yt dhe engjëjt qëndrojnë rradhë-rradhë! 23. Dhe atë ditë sillet Xhehennemi, ditën kur përkujtohet njeriu, e ç’dobi i bën atij përkujtimi? 24. Thotë: “O, i gjori unë, sikur të isha i parapërgatitur për jetën time!” 25. Pra, ditën kur nuk dënon si Ai askush. 26. Dhe nuk do të farkojë pranga si Ai askush. 27. O shpirt i qetësuar! 28. Kthehu te Zoti yt i kënaqur (për vehte) e kënaqës (për Zotin)! 29. Hyr mes robërve të Mi! 30. Dhe hyr në Xhennetin Tim!
Surja en-Nebe`ë
Komentim
Sha’raviu, në lidhje me këtë shpëtim nga zjarri i Xhehennemit, si shembull tjetër të argumentimit sjell edhe këtë ajet kuranor:
Në të njëjtin konstelacion është edhe ajeti tjetër:
Pra, shpëtimi ynë nga zjarri i Xhehennemit, konsiderohet fitim, për vetë faktin se ai që shpëton nga zjarri dhe hyn në Xhennet, ai vërtet ka ngadhënjyer me fitimin më të madh.
Xhenneti do të jetë vend në të cilin kurrë nuk do të dëgjohet ndonjë fjalë e ligë e as gënjeshtër. Kjo argumenton më së miri për ambientin e pastër e të lartë moral që mbretëron në hapësirat e pakufishme të Xhennetit. Atu nuk fliten fjalë të kota, aty nuk mund të dëgjohen fjalë të liga, të ndyta e të pista. Aty do të ketë vetëm fjalë të mira dhe paqe. Ja se ç’na thotë Allahu xh. sh. për ambientin e Xhennetit, në një ajet tjetër:''' “Asnjë fjalë të keqe a të pistë nuk do ta dëgjojnë atje dhe as të folur me gjynahe (përgojim a shpifje), por vetëm thënien: Selam! Selam! (Paqe mbi ju! Paqe mbi ju)”.''' (El-Vakiatu, 25-26)
Dhe të gjitha këto mirësi do të jenë nga Zoti i botëve vetëm për të devotshmit, mirësi të cilat do të jenë të mjaftueshme dhe meritore për hir të veprave të tyre, por, padyshim, shpërblimi më i madh kundruall të gjitha të mirave dhe shpërblimeve të tjera, do të jetë të pamit e Allahut xh.sh.:''' “Atë ditë do të ketë fytyra të shkëlqyera (të gëzuara). Që Zotin e tyre e shikojnë.”''' (El-Kijame, 22-23), dhe vetëm atëherë do të përjetohet plotësisht kënaqësia kulmore e çdo besimtari në Xhennet.
Allahu i Plotfuqishëm në këtë ajet shfaq tërë madhështinë e Tij si Krijues, d.t.th, për secilin do të jetë e ditur se ky Zot-Krijues i Gjithësisë do të jetë i vetmi Sundimtar në Ditën e Gjykimit. Në këtë ditë, drejtësia e Tij absolute si dhe mëshira do të mbulojnë çdo skaj të kësaj hapësire. Ky është Zoti i Gjithësisë, i cili të devotshmit do t’i mbulojë me mëshirën e Tij, kurse të këqijtë dhe pabesimtarët do t’i ndëshkojë me ndëshkimin më të rëndë. Dhe askush nuk mund t’i bëjë Atij asnjë vërejtje ose kritikë, sepse drejtësia e Tij është e përkryer. Ai shpërblen ose ndëshkon vetëm sipas veprave tona në këtë botë.
Se ajo ditë e ballafaqimit me veprat tona para Allahut, do të jetë ditë e vështirë, por njëkohësisht edhe madhështore, dëfton ky ajet, nga i cili kuptojmë se madje as Xhibrili a.s., meleku më i madh, e as melekët e tjerë, nuk mund të flasin e as të ndërmjetësojnë pa lejen e Allahut.
Paramendoni atë ditë kur besniku i të gjitha shpalljeve, Xhibrili a.s., engjëlli më madhështor prej engjëjve të tjerë, qëndron para madhërisë së Allahut, në rresht, tok me engjëjt e tjerë dhe nuk bëzajnë fare, por, edhe kur u lejohet të flasin, u duhet ta bëjnë këtë vetëm me dy kushte:
E para: Kur u lejohet nga ana e Allahut të ndërmjetësojnë (të bëjnë shefat), siç thotë Allahu xh.sh.: pastaj: dhe: d he e dyta: Që si ndërmjetësues ta thonë të vërtetën me rastin e ndërmjetësimit, dhe me kusht që personi për të cilin bëhet ndërmjetësimi, të jetë i denjë për këtë.
Dijetarët, në lidhje me aludimin në fjalën “Er-Rruhu”, kanë shprehur disa mendime:
Pavarësisht nga këto mendime, megjithatë mendimi më i saktë dhe më i pranueshëm është se fjala “Er-Rruhu” në këtë ajet aludon Xhibrilin a.s.
Ky ajet, na rikthen rishtazi në fillimin e kësaj kaptine, sepse mu kjo ditë, është Dita e Ringjalljes dhe Lajmi i madh, të cilin pabesimtarët e përgënjeshtruan dhe kishin kundërthënie rreth tij. Andaj, ai që dëshiron të dalë i pastër para Allahut, me besim të paluhatshëm, le të ndjekë rrugën e nënshtrimit ndaj Fuqiplotit, le të kërkojë strehim nën hijen e udhëzimit të Tij, sepse vetëm në të është e vërteta e amshueshme dhe shpëtimi.
Dijetarët bashkëkohorë duke e komentuar këtë pjesë të ajetit: “Ne jua tërhoqëm juve (idhujtarëve) vërejtjen për dënimin e afërt…”, thonë se ky ajet, përveç paralajmërimit të dënimit të tmerrshëm të Ahiretit, mund të kuptohet si paralajmërim i dënimit të përkohshëm edhe në jetën e Berzahut, më saktësisht, ndëshkimit në varr, për ç’gjë i Lartmadhërishmi na flet edhe në këto ajete: “Është e vërtetë se ata që bënë zullum, kanë një dënim më të afërt sesa ai (i kiametit), por pjesa dërrmuese e tyre nuk dinë.” (Tur, 49), dhe: “Ata i nënshtrohen zjarrit mëngjes e mbrëmje, e ditën e kiametit (u thuhet engjëjve): Ithtarët e faraonit futni në dënimin më të rëndë!” (Gafir, 46).
Vërtet, drejtësia dhe mëshira absolute e Allahut është e pashembullt. Ai njerëzve ua tërheq vërejtjen për dënimin e tmerrshëm në Ahiret, e ajo ditë është e afërt, sepse çdo gjë që vjen, është e afërt. Në atë ditë askush nuk mund të ketë ndonjë arsyetim para Krijuesit të vet, se nuk i është tërhequr vërejtja për diçka të tillë, që vërtet do ta presë.
Por, padyshim, momenti më i vështirë për pabesimtarët do të jetë momenti i Llogarisë së fundit, kur ata definitivisht do të drejtohen për në Skëterrë (Xhehennem), pas ballafaqimit me veprat e tyre të shëmtuara siç thotë i Plotëfuqishmi: “Ditën kur çdo njeri e gjen pranë vetes atë që veproi, mirë ose keq, e për atë të keqe që bëri, do të dëshirojë që në mes tij dhe në mes asaj të jetë një distancë shumë e madhe (e të mos e shohë).” (Ali Imran, 30).
Vazhdimi i ajetit të fundit të kësaj kaptine: ...يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَالَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا “…në ditën kur njeriu do t’i shohë veprat e tij, dhe kur jobesimtari do të thotë: “Ah, sikur të isha dhe !”, na ofron pamjet trishtuese të fytyrave të pabesimtarëve e kriminelëve, të cilët në kulmin e thyerjes së tyre shpirtërore e fizike, të dëshpëruar nga pafuqia e tyre që të ndërrojnë diçka nga ky realitet i hidhur, shfaqin një dëshirë të parealizueshme për atë moment. Dëshirojnë të ishin dhe, e të mos ishin krijuar fare si njerëz, dëshirojnë të kishin ngelur në varre, ashtu të shndërruar në dhe, e të mos ishin ringjallur fare. Disa komentatorë thonë se pabesimtarët në ato momente të turpërimit e të nënçmimit do të dëshironin të ishin në vend të atyre kafshëve (gjallesave) pa intelekt, të cilat nesër në Ahiret, pasi të ketë marrur secila hakun nga njëra-tjetra, me urdhrin e Allahut, do të shndërrohen në dhe.
Mendjemadhësia, arroganca dhe kryeneçësia e tyre në këtë botë i shtyri për të mohuar argumentet e njëpasnjëshme të Allahut, të cilat ia solli njerëzimit për të njohur Krijuesin e tyre. Prandaj vetëm në atë ditë dhe në ato momente tragjike, ata do ta kuptojnë realitetin e hidhur, për të cilin i pati paralajmëruar Allahu xh.sh. qysh në fillim të kësaj kaptine:''' “Jo, (mos të pyesin) sepse ata sigurisht (një ditë) do ta kuptojnë!. Dhe, gjithsesi (bindshëm) do ta kuptojnë (se ringjallja dhe Dita e Gjykimit janë realitet)!”''' (En-Nebe’ë, 4-5)
Por, mjerisht, tash për ta çdo gjë është tepër vonë. Ata tashmë i sheh tek tërhiqen zvarrë nga melaiket e ndëshkimit, të nënçmuar e të përbuzur, drejt vendqëndrimit të tyre të përjetshëm, në skëterrat e Xhehennemit, për të mos dalë kurrë prej aty, në vuajtje e ndëshkim të amshueshëm: “Halidine fiha ebeda – Në të (Xhehennem) do të jenë përgjithmonë.”
Kantoni Champs-sur-Marne
Përbërja aktuale
Kantoni Champs-sur-Marne aktualisht përbëhet nga 2 komuna.
Shkumbin Istrefi
Shkumbin Istrefi në disa raste i njohur si Isstra është aktor Shqiptar. Ai ka luajtur në shfaqje, filma e seriale televizive. Njihet më shumë për rolin e tij në serialin vendor Kafeneja Jonë.
Biografia
Shkumbin Istrefi lindi më 12 shkurt, 1969 në Prishtinë. Familja e tij ka prejardhjen nga Veleshta e Strugës së Maqedonisë. Studimet e aktrimit i kreu ne Fakultetin e Arteve në Prishtinë, në klasën e aktorit Enver Petrovci dhe diplomoi ne vitin 1994. Ka luajtur në shumë shfaqje në teatrin Dodona dhe në Teatrin Kombetar në Prishtinë. Më 15 korrik 2011, si aktor, i jepet posti në Këshillin Drejtues të Teatrit Kombëtar të Kosovës.
Enschede
Enschede është një bashki në provincën Overijssel në Holandë me sipërfaqe 142.75 km² dhe popullsi 157321 banorë. është kryeqendra e bashkisë.
Joe Frazier
Joe Frazier (shqiptimi: Xhou Frejzhër), ish-kampioni i peshave të rënda në boks. ishte boksieri i parë që mundi Muhamed Aliun në vitin 1971, por që humbi dy ndeshjet e mëvonshme me të. Ai mbajti titullin e kampionit të botës mes viteve 1970-73. Gjatë karrierës së tij Frazier fitoi një medalje ari në Lojërat Olimpike të vitit 1964, ku mori pjesë në turne si zëvendësues i Baster Matisit, i cili nuk mundi të ndiqte turneun për shkak të një dëmtimi. Ai fitoi titullin për peshat e rënda në vitin 1970, pasi mundi Xhimi Ellisin në Nju Jork. Ndërsa tre vjet më vonë ai e humbi titullin përballë Xhorxh Formen. Por boksieri do të mbahet mend më tepër për tre ndeshjet e mëdha me Muhamed Aliun, përfshirë duelin epik “Thrilla in Manila” në vitin 1975. Frazieri u tërhoq nga boksi në vitin 1976, pasi u mund sërish nga Formen. Që tëherë ai bëri një kthim të dobët në vitin 1981, për t’u ndeshur edhe një herë të vetme para se të mbyllte karrierën.
Inxhinieria kompjuterike
thumb|right|[[Computer components]] Inxhinieri kompjuterike e quajtur gjithashtu edhe si Inxhinieria e sistemeve kompjuterike, është një disiplinë që integron disa fusha të inxhinierisë elektrike dhe shkencat kompjuterike, të nevojshme për të zhvilluar sistemet kompjuterike.
Kryesisht kjo degë merret me studimin dhe zhvillimin e metodave për prodhimin, dizajnimin e pajisjeve kompjuterike. E ka marrë emrin inxhinieri për vetë faktin se këtu janë përmbledhur njëkohësisht njohuri për hardware-in po ashtu edhe për software-in.
Detyrat e zakonshme që përfshijnë inxhinierët kompjuterikë përfshijnë shkrimin e softuerit dhe firmuerit për mikrokontrolluesit e integruar, dizajnimin e çipave VLSI, dizajnimin e sensorëve analogë, projektimin e bordeve të qarkut të sinjalit të përzier dhe dizajnimin e sistemeve operative. Inxhinierët e kompjuterave janë gjithashtu të përshtatshëm për kërkimin robotik, i cili mbështetet shumë në përdorimin e sistemeve dixhitale për të kontrolluar dhe monitoruar sistemet elektrike si motorët, komunikimet dhe sensorët.
Historia
parapamje|Supermikro tabela kryesore Inxhinieria kompjuterike filloi në vitin 1939 kur John Vincent Atanasoff dhe Clifford Berry filluan të zhvillonin kompjuterin e parë elektronik dixhital në botë përmes fizikës, matematikës dhe inxhinierisë elektrike. John Vincent Atanasoff dikur ishte mësues i fizikës dhe matematikës për Universitetin Shtetëror të Iowa-s dhe Clifford Berry ish-diplomuar në inxhinieri elektrike dhe fizikë. Së bashku, ata krijuan kompjuterin Atanasoff-Berry, i njohur gjithashtu si ABC të cilit iu deshën 5 vjet për t'u përfunduar. Ndërsa ABC origjinale u çmontua dhe u hodh në vitet 1940, u bë një haraç për shpikësit e ndjerë, një kopje e ABC u bë në vitin 1997, ku iu deshën një ekipi studiuesish dhe inxhinierësh katër vjet dhe 350,000 dollarë për t'u ndërtuar.
Kompjuteri personal modern u shfaq në vitet 1970, pas disa përparimeve në teknologjinë gjysmëpërçuese. Këto përfshijnë tranzistorin e parë të punës nga William Shockley, John Bardeen dhe Walter Brattain në Bell Labs në 1947, procesin e pasivimit të sipërfaqes së silikonit (nëpërmjet oksidimit termik) nga Mohamed Atalla në Bell Labs në 1957, çipin monolit të qarkut të integruar nga Robert Noyce në Fairchild. Gjysmëpërçues në 1959, tranzistori metal-oksid-gjysmëpërçues me efekt në terren (MOSFET, ose transistor MOS) nga Mohamed Atalla dhe Dawon Kahng në Bell Labs në 1959, dhe mikroprocesori me një çip të vetëm (Intel 4004) nga Federico Faggin, Marcian Masatoshi Shima dhe Stanley Mazor në Intel në 1971.
Historia e edukimit të inxhinierisë kompjuterike
Programi i parë i diplomës për inxhinieri kompjuterike në Shtetet e Bashkuara u krijua në 1971 në Universitetin Case Western Reserve në Cleveland, Ohio. Që nga viti 2015, kishte 250 programe inxhinierike kompjuterike të akredituara nga ABET në SHBA. Në Evropë, akreditimi i shkollave të inxhinierisë kompjuterike bëhet nga një sërë agjencish pjesë e rrjetit EQANIE. Për shkak të kërkesave në rritje për punë për inxhinierët që mund të dizajnojnë njëkohësisht harduer, softuer, firmware dhe të menaxhojnë të gjitha format e sistemeve kompjuterike të përdorura në industri, disa institucione terciare në mbarë botën ofrojnë një diplomë bachelor të quajtur përgjithësisht inxhinieri kompjuterike. Të dy programet e inxhinierisë kompjuterike dhe inxhinierisë elektronike përfshijnë dizajnin e qarkut analog dhe dixhital në kurrikulën e tyre. Ashtu si me shumicën e disiplinave inxhinierike, të paturit e një njohuri të mirë të matematikës dhe shkencës është e nevojshme për inxhinierët kompjuterikë.
Arsimi
parapamje|297x297px|Kompjuter mekanik Odhner Inxhinieria kompjuterike referohet si shkenca kompjuterike dhe inxhinieri në disa universitete. Shumica e punëve të inxhinierisë kompjuterike të nivelit fillestar kërkojnë të paktën një diplomë bachelor në inxhinieri kompjuterike (ose shkenca kompjuterike dhe inxhinieri). Zakonisht njeriu duhet të mësojë një sërë matematikash të tilla si llogaritja, algjebra dhe trigonometria dhe disa klasa të shkencave kompjuterike. Për shkak se inxhinierët e harduerit zakonisht punojnë me sisteme softuerike kompjuterike, është i nevojshëm një sfond i fortë në programimin kompjuterik. Sipas BLS, "një diplomë e inxhinierisë kompjuterike është e ngjashme me inxhinierinë elektrike, por me disa kurse të shkencave kompjuterike të shtuara në kurrikul". Disa firma të mëdha ose punë të specializuara kërkojnë një diplomë master.
Është gjithashtu e rëndësishme për inxhinierët kompjuterikë që të vazhdojnë me përparimet e shpejta në teknologji. Prandaj, shumë vazhdojnë të mësojnë gjatë gjithë karrierës së tyre. Kjo mund të jetë e dobishme, veçanërisht kur bëhet fjalë për të mësuar aftësi të reja ose për të përmirësuar ato ekzistuese. Për shembull, ndërsa kostoja relative e rregullimit të një defekti rritet sa më shumë që të jetë në ciklin e zhvillimit të softuerit, mund të ketë kursime më të mëdha të kostos që i atribuohen zhvillimit dhe testimit të kodit cilësor sa më shpejt të jetë e mundur në proces, dhe veçanërisht përpara lëshimit.
Profesioni: Inxhinier kompjuteri
Një person me një profesion në inxhinierinë kompjuterike quhet inxhinier kompjuteri.
Inxhinieria e Hardware është procesi i projektimit, zhvillimit, testimit dhe prodhimit të sistemit kompjuterik dhe komponentëve të ndryshëm fizikë që lidhen me sistemet kompjuterike.
Abadan
Abadan është qytet në Iran në Khūzestānin. Në vitin 1980 kishte 400 000 banorë. Në luftën për kufinjë në mes Irakut dhe Iranit e cila kishte filluar nga shtatori 1980 ishte qytet shumë i sulmuar. Gjatë këtyre sulmeve është dëmtuar rëndë rafineria e naftës më e madhja në botë deri në vitet´80-ta.
Allat
Allát ose Ellat (nga arabishtja al-ilát - "perëndesha, hyjnesha") është perëndeshë e moçme arabe para-islame, adhuruar si perëndi-qiellore, mendohej si një prej bijave të Allahut. Adhurimi i saj u luftua nga Mohamedi në bashkëngjitje me kritikën (qortimin) e tij mbi politeizmin (greq.poli-shumë;theos-zot,perëndi).
Lek Pervizi
Lek Pervizi (i lindur në Skuraj të Krujës më 2 mars 1929) është një piktor shqiptar, shkrimtar, publicist, poet dhe ish i përndjekur politik,  me banim në Belgjikë. Pervizi drejton nga tetori i vitit 1993 revistën “Kuq e zi” dhe është aktiv në mbrojtjen e të drejtave të njeriut.
I biri i Gjeneral Prenk Pervizit dhe Prena (Ana) Pervizit, Leka lindi në një familje të shquar katolike të veriut. Pervizi ndoqi studimet në Romë, Itali, ku qëndroi deri në qershor 1943. Kur u kthye në Shqipëri 1944, ai u persekutua nga diktatura komuniste si një kundërshtar politik, i cili vuajti dënimin prej 40 vitesh në burgje dhe kampe internimi. Pervizi e rigjeti lirinë në Belgjikë në 1990, ku iu dedikua me devotshmëri aktiviteteve artistike dhe letrare. Ai themeloi dhe publikoi në tetor 1993 revistën shqiptare “Kuq e Zi”. Ai publikon në këtë revistë kujtimet e tij, poezitë e vizatimet të krijuar në kushtet e periudhës së internimit, si dhe përkthen punime që lidhen me historinë e Shqipërisë. Në 6 mars 2012, një shkollë në fshatin e Plukës në Lushnje mori emrin e tij "Shkolla 9 vjeçare Lek Pervizi Pluk", në fshatin ku Pervizi jetoi dhe punoi për 32 vite si i internuar.
Ndër punimet e tij më të rëndësishme është publikimi i skicave të kampit “famëkeq” të internimit në Tepelenë, të cilat arritën ti mbijetonin kohës dhe sistemit komunist.Ato vizatime Leka ka arritu ti ruaj dhe reflektojnë kujtimet vetjake të situatave gjatë internimit dhe të bashkëvuajtësve me të cilët kishte ndarë dënimet.
Biografia
Të dëbuar nga shtëpia e tyre në Tiranëe re, rruga Vaso Pasha, 19, e cila iu dha disa familjeve komuniste, ai dhe familja e tij detyrohen të fshihen në male, për t'i shpëtuar terrorit të regjimit. Në maj 1945, pas tetë muajsh fshehjeje, familja arrin të gjejë një mënyrë për tu sistemuar përmes disa miqve të familjes, të cilët kishin arritur të fitonin pozitë gjatë regjimit komunist. Por më pas familjarët e tij internohen, nisur nga mamaja dhe gjyshja me emrin Mrika, ndërsa dy vëllezërit, Valentini i cili ishte oficer akademist ishte arrestuar dhe burgosur që në dhjetor 1944 në Shkodër. Më pas vëllai tjetër Genci, me profesion aviator, u dënua me 10 vite. Leka mbetet i vetmi nga familja që arrin ti shpëtojë persekutimit për 5 vite përmes ndihmës së disa miqve që kishin lidhje të ngushta me regjimin. Këta të fundit e mbajtën si shitës Lekën në librarinë e tyre "Peppo-kote" në Tiranë. Ndërkohë babai i tij, gjenerali Prenk Pervizi arratiset drejt Greqisë në shtator 1946. I konsideruar si një prej armiqve më të mëdhenj të regjimit, kjo bën që familjarët e tij të rrijnë të internuar në burgje dhe kampe internime përgjatë gjithë periudhës komuniste nga 1944 deri në 1990. Përveç trungut familjar të Lekës, u përfshinë dhe kushërij si dhe familjet e tyre, me të vrarë, të burgosur e të internuar. .
Në kushtet e krijuara Leka përpiqet të vijojë studimet e tij, por nuk arrin të pranohet në asnjë shkollë për shkak të luftës klasore që i ndante shqiptarët në të mirë dhe të këqinj, në armiq dhe mbështetës të diktaturës së proletariatit. Një ndryshim i madh ndodh pas shkëputjes së marrëdhënieve me Jugosllavinë, ku Shqipëria komuniste kaloi nën mbrojtjen e Bashkimit Sovjetik. Regjimi komunist i cili kishte persekutuar kastën e intelektualëve, klerikët si dhe shumë të tjerë, ia ngarkon jugosllavëve, që kishte përfshirë edhe fëmijët e familjeve armike e reaksonare, të përjashtuar nga shkollat. Duke nisur nga kjo, për të qetësuar gjendjen, fëmijët e perjashtuar u pranuan përsëri në shkollat përkatëse. Në këtë mënyrë Leka përfiton dhe merr pjesë në konkursin e pikturës dhe pranohet në liceun artistik Jordan Misja (1948-1950). Brenda një kohe të shkurtër Leka afirmohet dhe shquhet për talentin e tij artistik. Në një konkurs poezie të organizuar nga profesori dhe njëkohësisht poeti Nexhat Hakiu, Leka kompozon dy poema rapsodike me motive legjendare, dorëshkrime për të cilat merr titullin poeti i ditës dhe në këtë mënyrë arrin të njihet gjerësisht mes studentësh të tjerë. Poemat e krijuara nuk kanë arritur të ruhen.
Në 1 maj 1950 ai arrestohet dhe mbyllet në të njëjtën qeli me vëllain e tij, Valentini si dhe 200 të arrestuar të tjerë nga vende të ndryshme në kalanë-burg të Porto Palermos.Këtu ai nis të shruajë poezi, të bëjë ndonjë vizatim, skica-portrete të shokëve, në mënyrë që tua dhuronte si kujtim. Këto skica dhe poezi nuk kanë arritur ti mbijetojnë kohës. .
Kampet e internimit
Leka erdhi në Shqipëri në 1943 ku shumë shpejt (nëntor 1944) u arrestua e kaloi dënime të njëpasnjëshme nën persekutimin e diktaturës komuniste, nga 1950 deri më 10 tetor 1990: në Berat, Tepelenë, Porto-Palermo, Shtyllaz, Radostinë,Kuç,Lushnjë (Savër, Gradishtë, Pluk).
Burgu i Porto Palermos
Eksperienca e parë e internimit ishte ajo në kalanë e Porto Palermos në 1950, së bashku me vëllain e tij më të madh Valentinin e 200 të arrestuar të tjerë, të cilët vinin nga vende të ndryshme të Shqipërisë. Të internuarit flinin në gurë, mbi një copë batanije, nëse e kishin.
Këta të internuar u zhvendosën drejt Kampit të Tepelenës. Shkaku ishte se në Gjirin e Portopalermos ishte dukur një nëndetëse e verdhë greke. Po në atë kohë një barkë transporti italiane (e cila u kap) ishte parë aty. Kjo u konsiderua si një mënyrë për të marrë të burgosurit, ose dhe si përpjekje pregatitjeje të një zbarkimi. Kjo alarmoi qeverinë. Këto dy incidente u  paraqitën si provokacione të qëllimshme, e paraprirëse të ndonjë ndërhyrjeje të huaj. Të burgosurit u hoqën prej aty dhe u transferuan në kampin e Tepelenës. Më vonë në Portopalermo u vendos një repart ushtarak.
Kampi i Tepelenës
Dënimi i radhës ishte në Kampin e Tepelenës për Pervizin. Në Kampin e Tepelenës, të krijuar në 1948 në Turan, Veliçot e Memaliaj, ku u internuan shumë familje, të moshuar, gra dhe fëmijë. Këtu u vendosën më se 2500 të internuar të Beratit. Nuk vonoi dhe më gusht 1949 aty u sollën 2500 mirditorë, pleq, gra e fëmijë pas vrasjes së Bardhok Bibës. Në këtë periudhë përhapen sëmundjet epidemike, si dizanteria kolerike. Në një natë vdiqën 33 foshnje. Kjo alarmoi pushtetarët. Kështu të internuarit u transferuan urgjentisht në ish kampin e ushtrisë italiane, nën kala. Kampi ishte rrethuar me tela me gjemba. Të internuarit u mbyllën në katër kazerma, të pajisura me skelë druri që shërbenin si fjetore e banesë. Pikërisht në këtë kamp dy vëllezërit bashkohen me mamanë e tyre, Ana Prena. Kjo e fundit kishte qenë e internuar që prej 1945 me gjyshen e Lekës, nënë Mrikën, e cila kishte vdekur në këtë kamp në moshën 90 vjeçare.
Në kamp qëndronin shumë nëna me fëmijët e tyre, bashkëshortët e të cilave ishin arratisur nga vendi. Në fushën në hyrje të kampit varroseshin të larguarit nga jeta në kamp. Rruga kombëtare për në Gjirokastër kalonte sipër kampit. Aty kishte kaluar njӫ ditӫ vetӫ diktatori Hoxha, qӫ kur mori vesh për ato varre dha urdhӫr tӫ zhdukeshin. Kështu u ndërmor nga komanda transferimi i parë i varrëve e shumë prej tyre humbën. Varret u çuan në grykën e lumit të Bënçës, gjysëm ore larg. Ato varre do tranferoheshin përsëri më vonë në bregun e lumit poshtë kampit në 1953 ku u zhdukën krejtësisht. Fusha e varrezave para kampit u kalua me buldozer dhe u lërua, më pas u mboll me tërshërë ose elb. Kështu varrezat u zhdukën krejtësisht.
Në këtë kamp të gjithë ata që konsideroheshin të aftë për punë nga mosha 15-60 vjeç i nënshtroheshin punës së detyruar. Puna e detyruar konsistonte në transportimin e lëndës drusore, gurëve dhe materialeve të tjera të rënda përgjatë rrugëve malore, nga mëngjesi në darkë për çdo ditë të javës, përveç të dielave.
Ndërkohë Kombet e Bashkuara kishin kërkuar shpjegime nga Bashkimi Sovjetik, që përfaqësonte asokohe Shqipërinë, për Kampin e Tepelenës. Emrat e plotë të familjarëve dhe të të internuarve u përmendën gjatë Asamblesë së Përgjithshme të zhvilluar atje. Ndërkaq edhe Stalini kishte vdekur, zëvendësuar nga Hrushovi. Këto dy ngjarje bënë që kampi i Tepelenes të mbyllej. Për shkak të presionit të ndërkombëtarëve, kampi u mbyll dhe të internuarit u transferuan në Lushnje, ku u detyruan të punonin në ndërtim dhe agrikulturë. Kjo praktikë u mbarëvajt përgjatë gjithë diktaturës komuniste, si dhe lindën kampe të tjera të vogla të internimit në çdo rreth. Vetëm në rrethin e Lushnjes kishte më shumë se 20 kampe internimi, kryesisht në fermën 29 nëntori, me 13 sektorë-kampe.
Skicat dhe albumi "Rrathët e ferrit"
Gjatë internimit të tij në Kampin e Tepelenës, Leka skiconte nga jeta në kazermë duke përdorur copëza letre si dhe letrat e kaushëve të duhanit të pleqve. Pas shfaqjes së disa plagëve në duart e Lekës, piktori u hoq nga lista e punës pas lëshimit të raportit mjekësor të mjekeve te spitalit të Gjirokastrës dhe nga doktori që vinte në kamp. Albumi me titull «Nё Rrathёt e Ferrit», botuar nga Instituti i Studimit tё Krimёve tё Komunizmit, ISKK, me kontributin e fondacionit gjerman Konrad Adenauer, është një koleksion i të gjitha skicave për Kampin e Tepelenës që mbijetuan nga regjimi komunist. Këto skica janë ilustruese nga jeta në kampin e internimit në Tepelenë dhe kampe të tjera.
"Ndёrkohё kisha vizatuar nga jeta nё kazermё. Pamjen e skelёve ku rrinin tё internuarit. Figura tё ndryshme grashё e burrash qё rrinin aty pёrrreth. Nё mungesё letre, kisha porositё disa pleq qё tё mё ruanin letrat e kaushёve tё duhanit, qё ata blinin, ose ua sillnin me pako njerёzit e tyre shprehet ai në numrin e revistës 'Kuq e Zi". Vetëm disa vizatime arritën ti shpëtonin dhe të vinin si dëshmi deri në ditët e sotme.
Këto skica dhe grafika do të përdoren nga arkitekti Gjon Radovani në projektin e muzealizimit të kampit të Tepelenës.
Kampi në Vlorë
Së bashku me kampin në Shtyllaz të Fierit, ky grup të internuarish qëndruan për 5 vite në izolim të plotë. Në qershor 1958 edhe këtij kampi i vjen fundi, për shkak të përmirësimit të marrëdhënieve midis amerikanëve dhe sovjetikëve (Hrushov dhe Aisenhauer). Të internuarit transferohen në kampin e Gradishtës në Lushnjë ku puna e detyruar ishte në bujqësi. Leka transferohet në kampin në Plug të Lushnjes. Aty ai u martua me një vajzë të internuar, Gjuliana Malajn (e njohur ndryshe si "Beba", si fëmija që i shpëtoi vdekjes së moshatarëve të saj). Ata qëndrojnë të internuar rreth 32 vite nga 1958 deri në 1990, derisa arrijnë të largohen drejt Belgjikës.
Post-komunizmi
Me banim jashtë atdheut, Lekë Pervizi drejton që prej 1993 revistën “Kuq e zi” dhe është aktiv në fushën letrare e artistike, si në mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Leka ka shkruar monografitë e dy vëllezërve të tij, Valentinin e Gencin, të dy të vdekur: Genci, në kampin e Gradishtës pas 42 vjet burgje e kampe, ndërsa Valentini pas 47 vitesh internim u bashkua në Itali me bashkëshorten, ku gjeti vdekjen në 1999 në Bolonjë.
Dekorimi
Në 23 gusht 2018 Lek Pervizi u dekorua me Titullin e lartë “Për Merita të Veçanta Civile” nga Kreu i Shtetit, Ilir Meta. Ky titull iu dha në shenjë nderimi e respekti, e me mirënjohje të veçantë për vuajtjet e sakrificat e tyre si dhe dokumentimin historik nëpërmjet pasqyrimit e vizatimit të kushteve çnjerëzore nëpër kampet e internimit, situatava dhe portreteve njerëzore.
Krijimtaria artistike
Ai ka botuara dhe poezitë e tij në Shqipëri, “Ankimi i Zanave” e “Gjurmë të Humbura”, në Itali, “Il Grande Lamento”, dhe “Petalo di rosa”, në Paris, “Complainte de Nymphes”, dhe “Petale de rose”, si dhe librin me tregime nga ferri komunist, “Dans les Cercles de l’Enfer”, librat me poezi “Tingellime te vona”” dhe “Lahurari Shqiptar. Momentalisht po shkruan librin “Gjenerali Prenk Pervizi në shtypin shqiptar” si dhe duke përfunduar triologjinë autobiografike “Tre stinët në jetë”.
Me rëndësi janë përkthimet nga latinishtja e italishtja e vjetër mesjetare të veprës themelore të historisë së Skënderbeut nga dy autorë.
I pari Dhimitër Frangu, shoqërues i Skënderbeut, që shkruan e boton latinisht jetën e Skënderbeut më 1480, pra 12 vjet pas vdekjes së Skënderbeut dhe 30 vjet para librit të Barletit.
Autori tjetër është italiani Paolo Jovio, peshkop i Noçerës dhe studiues e historian, që përkthen veprën e Frangut nga latinishtja dhe e boton italisht më 1531 si të vetën. Me këto dy libra, Leka ka kontribuar për njohjen e jetës e veprave të Skënderbeut. Gjithashtu ai përkthen nga frëngjishtja librin studimor të Eduard Schneider “Pellazgët e pasardhësit e tyre”. Ndërkohë për vitin 2018 të Skënderbeut ai përgatit një album figurativ të shumicës së veprave letrare, historike e artistike të botuara në Evropë gjatë 550 viteve nga vdekja e Heroit kombëtar.
Si piktor ai ka punuar në kushte internimi, vizatimet e kampit të Tepelenës e kampe të tjerë. Në kushtet e kampi të Plukut, ku jetoi 32 vjet ai mundi të pikturonte, i ndihmuar me bojëra vaji nga shokët e Liceut artistik, tabllonë historike të betejës së Albulenës dhe portretet e fëmijëve, nënës e gruas si dhe të vëllezërve, dhe disa autoportrete të tij. Ndërkohe ai kishte punuar disa tabllo me peisazhe e natyra të qeta, portrete e të tjera punime, dhuruar shokëve dhe miqve, që nuk kanë arritur t'i mbijetojnë kohës.
Demografia e Irlandës
Irlandezët kanë prejardhje nga popullsia kelte, nga se gjuha e tyre është e ngjashme me atë që flitet në Skoci. Me qëllim që t”i shmangën invazionit të fiseve anglosaksone të Anglisë vendosën në këtë ishull. Mirëpo në shekullin XI depërtojnë normanët e më vonë edhe anglezët. Pas lindjes së konflikteve, urrejtjes etj., populli të vetmen rrugëdalje e ka gjetur në emigrim. Rreth 2,5 milion irlandez shpërngulen në periudhën 1846-1860, arrin kulmin e shpërnguljes së popullsisë, duke u larguar 4 milion irlandezë prej vendit. Sot në SHBA katër herë më tepër irlandez sesa në Irlandë. Shpërngulja jo vetëm që ka absorbuar jo vetëm shtimin e popullsisë, por, llogaritur prej vitit 1845, për një shekull numri i popullsisë së Irlandës prej 8,5 milion është përgjysmuar.
Në vitin 1937 Irlanda fiton pavarësinë dhe shpallet republikë, e në vitin 1949 del prej komonveltit. Irlanda përfshinë sipërfaqen prej 70.000 km2, me afro 3,7 milion banorë. Dendësia mesatare arrin 52 banorë në km2.
Emancipimi
__NOINDEX__
Emancipimi në përgjithësi do të thotë të çlirosh një person nga një kufizim i mëparshëm ose paaftësi ligjore. Më gjerësisht, ai përdoret gjithashtu për përpjekjet për të siguruar të drejta ekonomike dhe sociale, të drejta politike ose barazi, shpesh për një grup specifikisht të privuar nga e drejta, ose në përgjithësi, në diskutimin e shumë çështjeve.
Ndër të tjera, Karl Marksi diskutoi emancipimin politik në esenë e tij të vitit 1844 "Për çështjen hebraike", edhe pse shpesh si shtesë (ose në kontrast me) termin emancipim njerëzor. Pikëpamjet e Marksit për emancipimin politik në këtë vepër u përmblodhën nga një shkrimtar si "status të barabartë të qytetarëve individualë në raport me shtetin, barazi para ligjit, pavarësisht nga feja, prona apo karakteristika të tjera "private" të njerëzve individualë".
"Emancipimi politik" si frazë është më pak i zakonshëm në përdorimin modern, veçanërisht jashtë konteksteve akademike, të huaja apo aktiviste. Megjithatë, koncepte të ngjashme mund të referohen me terma të tjerë. Për shembull, në Shtetet e Bashkuara Lëvizja për të Drejtat Civile arriti kulmin me Aktin e të Drejtave Civile të vitit 1964, Aktin e të Drejtave të Votimit të vitit 1965 dhe Aktin e Strehimit të Drejtë të vitit 1968, të cilat kolektivisht mund të shihen si realizim i mëtejshëm i ngjarjeve të tilla si Shpallja e Emancipimit. dhe heqja e skllavërisë një shekull më parë. Në ishujt aktualë dhe ish-ishujt britanikë të Indisë Perëndimore, festa Dita e Emancipimit festohet për të shënuar fundin e tregtisë së skllevërve në Atlantik.
Traktati
Një traktat është një marrëveshje me shkrim formale, ligjërisht e detyrueshme ndërmjet aktorëve në të drejtën ndërkombëtare. Zakonisht bëhet nga dhe ndërmjet shteteve sovrane, por mund të përfshijë organizata ndërkombëtare, individë, subjekte biznesi dhe persona të tjerë juridikë. Një traktat mund të njihet gjithashtu si një marrëveshje ndërkombëtare, protokoll, besëlidhje, konventë, pakt ose shkëmbim letrash, midis kushteve të tjera. Megjithatë, vetëm dokumentet që janë ligjërisht të detyrueshme për palët konsiderohen traktate sipas së drejtës ndërkombëtare. Traktatet ndryshojnë në bazë të detyrimeve (shkalla në të cilën shtetet janë të detyruara ndaj rregullave), saktësisë (shkalla në të cilën rregullat janë të paqarta) dhe delegimit (shkalla në të cilën palët e treta kanë autoritet për të interpretuar, zbatuar dhe vendosur rregulla).
Traktatet janë ndër manifestimet më të hershme të marrëdhënieve ndërkombëtare, me shembullin e parë të njohur që është një marrëveshje kufitare midis qytet-shteteve sumeriane të Lagashit dhe Umma rreth vitit 3100 para Krishtit. Marrëveshjet ndërkombëtare u përdorën në një formë nga shumica e qytetërimeve kryesore, duke u rritur si në sofistikim ashtu edhe në numër gjatë epokës së hershme moderne. Fillimi i shekullit të 19-të pa zhvillime në diplomaci, politikë të jashtme dhe të drejtën ndërkombëtare të reflektuara nga përdorimi i gjerë i traktateve. Konventa e Vjenës e vitit 1969 mbi të drejtën e traktateve i kodifikoi këto praktika, duke përcaktuar udhëzime dhe rregulla për krijimin, ndryshimin, interpretimin dhe përfundimin e traktateve dhe për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dhe shkeljeve të supozuara.
Traktatet janë afërsisht analoge me kontratat në atë që përcaktojnë të drejtat dhe detyrimet detyruese të palëve. Ato ndryshojnë në mënyrë të konsiderueshme në formë, përmbajtje dhe kompleksitet dhe rregullojnë një shumëllojshmëri të gjerë çështjesh, si siguria, tregtia, mjedisi dhe të drejtat e njeriut. Traktatet mund të jenë dypalëshe (ndërmjet dy vendeve) ose shumëpalëshe (që përfshijnë më shumë se dy vende). Ato mund të përdoren gjithashtu për të krijuar institucione ndërkombëtare, si Gjykata Ndërkombëtare Penale dhe Kombet e Bashkuara, për të cilat ato shpesh ofrojnë një kornizë qeverisëse. Traktatet shërbejnë si burime parësore të së drejtës ndërkombëtare dhe kanë kodifikuar ose vendosur shumicën e parimeve juridike ndërkombëtare që nga fillimi i shekullit të 20-të.
Pavarësisht Ligjit të Traktateve dhe të drejtës zakonore ndërkombëtare, traktatet nuk kërkohet të ndjekin ndonjë formë standarde. Megjithatë, të gjitha traktatet e vlefshme duhet të jenë në përputhje me parimin ligjor të pacta sunt servanda (latinisht: "marrëveshjet duhet të mbahen"), sipas të cilit palët angazhohen të kryejnë detyrat e tyre dhe të respektojnë marrëveshjet e tyre në mirëbesim. Një traktat gjithashtu mund të shfuqizohet, dhe në këtë mënyrë të bëhet i pazbatueshëm, nëse shkel një normë paraprake (jus cogens), siç është lejimi i një lufte agresioni ose krime kundër njerëzimit.
Ali Pash Tepelena
Ali Pashë Tepelena (1741 ose 1744-1822) ishte guvernator i rajonit të Epirit në emër të Perandorisë Osmane. Ai u përpoq të shkonte të pavarur në fillim të shekullit të nëntëmbëdhjetë.
Biografia
Ai është lindur në Tepelenë, një qytet i vogël në Shqipërinë e jugut. Moktar gjyshi i tij vdiq, me shpatën në dorë, gjatë ekspeditën e osmanëve kundër Korfuzit në 1716. Ne e dimë se vdekja e babait të tij, Veli,ka shkatërruar shumë familje. Ali do të kishte bashkuar një grup grabitës që kërkonin klephtes. Ai është kredituar me shfrytëzon të ndryshme deri në arrestimin e tij nga Pasha i Beratit. Ai arriti megjithatë të shpëtojë dënimit nga hyrja në shërbim të saj. Duket se Pasha i Beratit ka refuzuar të pranojë si birin, Ali Tepelenë. Ajo pastaj kaloi në shërbim të një armiku të Pashës së Beratit, Pasha i Delvino. Ali u martua me një vajzë të fundit. Ajo i dha dy djalin që mbijetoi për të burrëri: Moktar dhe Veli. Nuk ishte e gjatë për të intriga kundër babait të tij dhe ka denoncuar atë në derë. Ai shpreson, pas ekzekutimit të saj, për të trashëguar pashalic tij. Ky nuk ishte rasti, por rreth 1787, të quajtur Konstandinopojë Tepelenë dervenci Ali-Pasha (rrugë e madh marshall) për gjithë e Thesalisë. Ai ishte i lejuar për të rritur katër mijë burra për të luftuar kundër klephtes shqiptar ose të krishterë. Ish klepht vetë, ai dinte të gjitha zakonet. Ata ai nuk e mbyti, ai ka hyrë në shërbim të tij. Sulltan shpërblehet atë në mënyrë të suksesshme dhe me emrin Ali Pasha (Pasha në turqisht) në Trikala, Thesalisë
ALI BABA
Ali është tani mjaft me ndikim dhe të pajisur për të kthyer sytë e saj të sigurtë drejt fqinjit pashalic, një nga Janina të cilën ai bëri vetëm një kafshatë. Kjo sanxhaku u udhëhequr nga Mahmud, një pasha e vjetër shumë të dobët për të rezistuar. Mënyrë ai pushtoi Janine është një nga tregimet atribuohen atij, apo ai mori. Klephtes që e respektuan, por ishin një ndihmë e madhe. Kjo u jep atyre me armë dhe municione dhe ra në tokë Mahmud. Ne foli atje shpejt si plaçkë të tyre dhe shkatërrim ata shkaktuar. Tatimeve nuk kthehen, pavarësisht presionit nga mbledhësit Mahmud. Çdo gjë ka qenë vjedhur nga njerëzit e Ali. Pak që kishte tërhequr një popullsi shtrydhur nga të gjitha anët kanë grabitur në rrugët e përdorur nga mbledhësit e të kthehen në Janinë, ose në mes tij dhe në Stamboll, por ende jashtë territorit të kontrolluar nga Ali. Divan mund të krahasohen vetëm situatat e dy krahinave fqinje. Nga njëra anë, një pashalic qetë, i menaxhuar mirë dhe sjelljen shuma të konsiderueshme, në të tjera, një pashalic në trazira dhe nuk prodhojnë një dollar më shumë. Sulltani urdhëroi pastaj Ali Pasha e tij për të shkuar të ndihmojë të tjera të tij Mahmud Pasha. Aliu ishte i kënaqur për të sjellë trupat e saj në Janinë. Mrekullisht, abuzimi ndalur. Një mënyrë e Ali Pashës ishte e mjaftueshme për të bërë deri klephtes e tij në malet e tyre. Ai ishte tani për të bindur se Porta rajon do të jetë shumë më mirë në qoftë se menaxhohen iu dha Aliut. Mahmud vetë kishte sugjeruar. Apo ndoshta ai nuk ishte shumë e vështirë për të bindur Ali Mahmud.
Ali tha vetëm për t'i dhënë më shumë peshë për pretendimet e tij, ai ka vendosur, me marrëveshje, e cila Mahmud nuk mund të pranoj në heshtje, ai kishte të konsultohet popullatës lokale për të parë nëse ajo do të kryesohet nga një ose tjetër. Ky referendum është ndoshta një zbulim, Ali Pasha kishte bërë, ju lutem z. Bessieres, sepse ai shpresonte përkrahje e Bonaparti, kur ai u takua Konsulli frëngjisht. Ai donte të bërë të besojë se ai, gjithashtu, idetë demokratike. Ali tha se ai e ka pas për ta dërguar rezultatet e votimit në Stamboll dhe u njoh si Pasha i Janinës. Nuk ka dokument tregon se një referendum ka ndodhur me të vërtetë, por është e sigurtë se në qoftë se ai ka ndodhur, rezultati ishte i favorshëm për të Aliut, kur ai u dërgua në Porte. Ky episod, dhe tregimin e tij është mjaft tipik i legjendat rreth Ali Pashës.