cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puberteti
Hormonet dhe steroidet
Nuk ka shqetësim teorik, dhe dëshmi të kafshëve, që hormonet e mjedisit dhe kimikateve mund të prekë aspekte të zhvillimit të paralindjes apo paslindjes seksuale të njerëzve. Sasi të mëdha të estrogjene metabolized incompletely dhe progestagens nga produktet farmaceutike janë excreted në sistemet e kanalizimit e qyteteve të mëdha, dhe janë nganjëherë detektueshëm mjedisin. steroid Sex janë përdorur ndonjëherë në kafshët bujqësore, por kanë qenë të ndaluar në prodhimin e mishit të pulave për 40 vjet. Edhe pse ligjet bujqësore rregullojnë të përdorni të minimizojnë konsumin e aksidentale të njeriut, rregullat janë kryesisht vetë në fuqi në Shtetet e Bashkuara. ekspozimit të rëndësishme të një fëmije të hormoneve apo substancave të tjera që aktivizuar estrogjenit ose androgen receptorët mund të prodhojë disa ose të gjitha ndryshimet e pubertetit.
Vështirë për të zbuluar si një ndikim në moshë e pjekurisë seksuale janë më të diffusely shpërndarë kimikatet e mjedisit si PCBs (bifanileve bifenileve), i cili mund të lidhet dhe shkaktojnë receptorët e estrogjenit.
gradë më e dukshme e pubertetit të pjesshëm nga ekspozimi direkt nga fëmijët e vegjël në sasi të vogël por të rëndësishëm të steroid seksi farmaceutike nga ekspozimi në shtëpi mund të zbulohen gjatë vlerësim mjekësor për pubertetit të parakohshëm, por efekte të butë dhe ekspozimi tjera të mundshme nuk do të përshkruara më lart.
Bisphenol A (BPA) është një kimike që përdoren për të bërë plastike, dhe është përdorur shpesh për të bërë shishe fëmijën, shishe uji, pajisje sportive, pajisjeve mjekësore, dhe si një shtresë në ushqim dhe kanaçe pije. Shkencëtarët janë të shqetësuar për efektet e sjelljes BPA-së në fetuses, foshnjat, fëmijët dhe në nivelet e ekspozimit aktual për shkak se ajo mund të ndikojnë në gjëndër prostatë, gjëndër e qumështit, dhe të çojë në pubertet në fillim të vajzave. BPA mimics dhe ndërhyn me veprimin e-estrogjenit riprodhimit të një rregullatori të rëndësishme dhe të zhvillimit. Ajo leaches nga plastike në lëngje dhe ushqime, si dhe Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) gjeti sasi të matshme të BPA në organet e më shumë se 90 për qind të popullsisë amerikane studiuar. Intakes vlerësuar lartë BPA përditshme të ndodhin tek foshnjat dhe fëmijët. Shumë shishe plastike baby përmbajnë BPA, dhe BPA ka më shumë gjasa për të kulloj nga plastike kur temperatura e tij është rritur, si kur një warms një shishe fëmijë ose warms up ushqimit në mikrovalë.
Faktorët ushqyes
Shumë prova tregojnë se për shumicën e shekujve të fundit, dallimet ushqimore llogariten për shumicën e variacionit të kohës pubertal në popullsi të ndryshme, e edhe në mesin e klasave sociale në popullatën e njëjtë, të gjithë botën e fundit në rritje të konsumit të proteinave të kafshëve, ndryshime të tjera në të ushqyerit, dhe rritet në fëmijërinë e trashje kanë rezultuar në rënie moshat e pubertetit, kryesisht në ato me popullsi të moshës më të lartë të mëparshme. Në popullsi shumë sasinë e ndryshimi i atribuohet të ushqyerit është duke u pakësuar.
McNairy County
McNairy County është një nga  qarqet në shtetin federal Tennessee të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Puberteti
Stresi dhe faktorët shoqërorë
Pjesa më e rëndësishme e mjedisit psikosocial të fëmijës është i familjes, dhe shumica e hulumtimit ndikimit shoqëror ka hetuar veçoritë e strukturës së familjes dhe funksion në raport me më parë ose më vonë pubertet femër. Shumica e studimeve kanë raportuar se menarche mund të ndodhë disa muaj më parë në vajzat e lartë e stresit familjet, të cilëve prindërit mungojnë gjatë fëmijërisë së tyre të hershme, të cilët kanë një njerk në shtëpi, të cilët janë subjekt i abuzimit seksual të zgjatur në fëmijëri, ose që janë miratuar nga një vend në zhvillim në moshë të re. Në anën tjetër, menarche mund të jetë pak më vonë, kur një vajzë të rritet në një familje të madhe me një të pranishëm babai biologjik.
Përfundim
Në një kuptim të përgjithshëm, përfundimi i pubertetit paraqet edhe përfundimin e pjekurisë riprodhuese. Kriteret për përcaktimin e konkluzionit mund të ndryshojnë për qëllime të ndryshme: arritjen e aftësisë për të riprodhuar, arritjen e lartësisë maksimale të zhvillimit fizik, madhësia maksimale gonadale, apo nivele të rritura të hormoneve seksuale. Lartësia maksimale e zhvillimit trupor është arritur në një moshë mesatare prej 15 vjet për një vajzë mesatare dhe 18 vjet për një djalë mesatare. Pjekuria potenciale seksuale zakonisht i paraprin përfundimit të zhvillimit fizik nga 1-2 vjet për vajza dhe 3-4 vjet për djem. Faza 5 zakonisht paraqet zhillimin maksimal gonadal dhe nivelet e rritura të hormoneve.
1695
Mbi vitin 1695.
Kampionati Botëror i Formula Një 2003
Formula 1 sezoni i vitit 2003 ishte kampionati i 54të i ogranizuar nga FIA në garimet nëFormula 1. Ky kampionat u mbajt nga 9 mars gjer më 12 tetor, 2003 me gjithësej 16 gara të zhvilluara. Dominues në këtë sezon si dhe në tre sezonët e mëparshme ishte piloti Michael Schumacher dhe ekipi i tij Scuderia Ferrari Marlboro.
- komente
Edhe pse në tri garat e para Michael Schumacher arriti vetëm një podium dhe 6 pikët e para ,përkundër konkurrenitit të tij direk të sezonit Kimi Räikkönen i cili në tri garat kishte 3 podiume 1 vend të parë dhe 24 pikë, prap se prap në përmbyllje të sezonit arriti të fitoj titullin e kampionit në vitin e katër rradhazi dhe për herë të gjashtë në karrierën e tijë. Këtë sukses ai e arriti duke fituar 6 gara sezonale dhe duke fituar në 15 nga 16 garat pikë (në garën për çmimin e madh të Brazilit duk arriuj të përfundojë).
Gjithashtu edhe Ferrari arrin të fitojë titullin e konstruktorëve për herë të pestë rradhazi.
Pilotët dhe ekipet
Tabela e mëposhtme paraqet listën e pilotëve dhe konstruktorëve pjesmarrës në kampionatin e 54të në Formula 1 të organizuar nga FIA.
Radhitja e konstruktorëve
{|
Vehabizmi
Hulumtimi dhe studimi historik dhe doktrinar i vehabijes ose vehabizmit pa tjetër kërkon qasje kryesisht nga disa aspekte kryesore :
Raportet e ngushta të vehabistëve me dinastinë e familjes Saud dhe me qeveritë apo dinastitë dhe individët me ndikim në vend, fqinjësi dhe jashta rrethit, asaj që e quajmë dar’ul-islam (shtëpia e islamit) ;
Vehabizmi arriti të rritet nga një lëvizje fetare (sekt) në lëvizje politike dhe nacional-çlirimtare kundër dominimit të huaj, kryesisht i manifestuar kundër turqve;
Kësaj lëvizjeje i parapriu një lëvizje tjetër, ajo e Ibn Tejmijes në shek. XIV, dhe e nxënësit të tij Ibn Kajjim el-Xhevziut, të cilën Muhammed bin Abdylvehhabi e ndoqi në masën më të madhe të mundur. Lëvizja e vehabistëve për herë të parë futi në përdorim edhe shprehjen selefije (selefizmi), në kuptimin që do ta bartë deri në ditët e sotme, e ai është jomedhhebizmi. Deri atëherë dijmë për selefi salihinët, të cilët janë ndekur nga të gjitha medhhebët e gjithëpranuara.
Prejardhja
Themelues i vehabizmit është Muhammed Ibn Abdulvehhabi, i lindur në vitin 1115 hixhrij / 1703 në vendin Ujejneh, afër Riadit, në Nexhd, oazë, e cila atëherë jetonte në mirëqenie të qëndrueshme. Rrjedh, edhe nga ana e babait edhe nga ana e nënës, nga një familje e njohur, Temim ibn Murr ibn Adnan, e cila ka dhënë kontribut për Islam-in gjatë historisë. Nga babai i tij, i cili në atë kohë ishte kadi hanbelit në fshatin e tij, ka mësuar fikhun hanbelij, pastaj tefsirin, hadithin dhe shkencat tjera fetare në mënyrën klasike mesjetare. Në moshën dhjetëvjeçare u bë hafidh i Kur’anit. Mendohet se ai gjatë qëndrimit në Iran dhe Irak u bë ekspert i Sufizmit. Mirëpo, me kalimin e kohës, pak nga pak, ra në kontakt me veprat e Ibn Tejmijes dhe të nxënësit të tij, Ibn Kajjim El-Xhevziut, të cilët do të bëjnë ndikim të pakthyeshëm në mendjen dhe shpirtin e Muhammedit të ri. Pastaj, udhëtoi në Mekë, Medinë, Hixhaz, Ihsa në Gjirin Arab, në Basra shkoi më 1724 dhe kaloi katër vjet kurse në Bagdad pesë vjet, pastaj në Mosul, Damask, Kurdistan, Hemezan, Isfahan, Kum dhe Kairo. Nëpër këto vende ai kaloi mbi 12 vite duke mësuar, pos fushave fetare, edhe filozofinë dhe Sufizmin. Gjatë kësaj kohë thuhet se ai edhe u martua.
Emërtimi i lëvizjes
Emërtimi vehabij rrjedh nga vetë emri i themeluesit. Fillimisht kjo lëvizje u quajtë vehabij nga kundërshtarët e tyre në botën myslimane, por më vonë ky emërtim mbeti në përdorim, por u përdorë edhe nga evropianët. Vetë pasuesit e vehabizmit mendojnë se termi vehabij ka filluar të përdoret për ta nga disa grupe devijante, sidomos nga shi’itët dhe sufistët. Mirëpo, vehabistët vetveten e quajnë Muvehhidun (unjësues, unitarist) dhe pasues të ehli sunnetit, respektivisht pasues të medhhebit hanbelij, si e ka komentuar Ibn Tejmije, për shkak të përkushtimit idesë mbi unitetin e Zotit dhe zellit në zbulimin dhe çrrënjosjen e të gjitha qëndrimeve dhe veprave që mund të mendoheshin idhujtari, politeizëm. Mendojmë se në esencë nuk luan rol se si do të quhen pasuesit e Ibn Abdulvehhabit : vehabistë, selefistë, unitaristë apo me emra të tjerë. Esenciale është doktrina e tyre në aspektin fetar dhe aplikimi praktik i kësaj doktrine në rrafshin historik. Këtu edhe mund të vlerësohet pranueshmëria apo mospranueshmëria e tyre në gjirin e familjes së gjithëpranuar islame.
Parimet bazore të lëvizjes vehabiste
Një vështrim analitik doktrinës vehabiste do të nxirrte në shesh tre parime kryesore, të cilat edhe do të trajtohen shkurtimisht.
Parimi i tevhidit – monoteizmit të pastër
Vehabizmi thërret në parimin e tevhidit, të monoteizmit të pastër, i cili ka të bëjë me bazat themelore të besimit, respektivisht vehabistët thërrasin në konfirmimin e "tevhidit" dhe në mohimin e "shirkut", duke kërkuar që shenjtëria dhe adhurimi të redukohet vetëm për Allahun e lartëmadhëruar. Me shenjtëri dhe adhurim në vehabizëm nënkuptohet çdo respektim, qoftë ai që zë fill në traditë apo miqësi. Ngritja e mauzolejeve, vizitimi i rregullt i tyre dhe qëndrimi me përunjtësi para tyre nuk është rrugë deri në idhujtari dhe politeizëm, por është vetë idhujtaria. Këtu qëndron edhe faktori i ndarjes ndërmjet vehabistëve dhe të tjerëve, sepse, mendojnë të tjerët, vehabistët e teprojnë në kërkesat e tyre rigoroze, duke e quajtur veten ehl’ut-tevhid (unitarist), kurse të gjithë të tjerët jashta tyre i quajtën ehl’ul-shirk (politeist). Mirëpo, "të tjerët", i quajnë vehabistët si kokëfortë, ekstremë dhe zemërngushtë në të perceptuarit e tevhidit, sepse ndërtimi i mauzolejeve dhe vizitimi i tyre nuk është edhe idhujtaria e arabëve parakur’anor. Jovehabistët pohojnë se idhujtaria moderne nuk konsiston në adhurimin e gurit dhe objekteve tjera, as në vizitimin e varrezave, por në moskrijimin e ndjenjës së barabarësisë ndërmjet të gjithë njerëzve, në mosrealizimin e vëllezërisë dhe bashkëpunimit ndërmyslimanë, ndërmjet individit dhe grupit, në mosrealizimin e parimeve tjera islame në mjediset, shoqëritë dhe bashkësitë myslimane.
Parimi i afarizmit - fëkëhut
Vehabistët rimëkëmbjen e shohin sipas modelit të Kartës së Medinës, ku respektoheshin në përpikëri Kur’ani dhe Sunneti i Pejgamberit a.s. Këtyre dy burimeve ata i shtojnë edhe veprimet e brezit të parë (selef’us-salih). Karakteristikë tjetër e tyre është insistimi në Sunnet dhe në praktikën e selefi-salihit. Këtë pa vehabistët, mendojmë, ia kanë borxh shkollës së Ibn Hanbelit. Meqë hadithet përfundimisht janë kodifikuar gjatë shekullit III h./IX, vehabistët janë detyruar që ta pranojnë ixhmain e tre shekujve të parë.
Ata nëpërmjet theksimit të ixhtihadit nuk dëshiruan të lirohen nga konstrukcionet e gatshme të shkollave juridike dhe të lidhen me mendimet e juristëve të parë, për të cilët mendonin se janë më afër origjinalit të Muhammedit a.s. dhe në këtë mënyrë u bënë robër të një praktike tjetër, duke mos kontribuar me zgjidhje origjinale. Ata mendojnë se edhe afarizmin duhet zhvilluar sipas parimeve që ka ndjekur Ibn Hanbeli. Ata në parim pranojnë fëkëhun e ehli sunnetit, por jo edhe fikhun shi’it dhe dhahirit. Fikhun shi’it e refuzojnë sidomos për shkak të bindjes së shi’itëve se imami është i pagabueshëm në fjalë dhe vepra dhe se ixhtihadi i imamit është obligativ. Meqë këto virtyte i posedon vetëm pejgamberi, fjalët dhe veprimet e imamit muxhtehid nuk janë obligative për të tjerët, pos për vetë atë rim vehabistët, mendojmë, ia kanë borxh shkollës së Ibn Hanbelit. Meqë hadithet përfundimisht janë kodifikuar gjatë shekullit III h./IX, vehabistët janë detyruar që ta pranojnë ixhmain e tre shekujve të parë. Ata nëpërmjet theksimit të ixhtihadit nuk dëshiruan të lirohen nga konstrukcionet e gatshme të shkollave juridike dhe të lidhen me mendimet e juristëve të parë, për të cilët mendonin se janë më afër origjinalit të Muhammedit a.s. dhe në këtë mënyrë u bënë robër të një praktike tjetër, duke mos kontribuar me zgjidhje origjinale.
Parimi shkencor dhe intelektual
Vehabizmi lufton kundër tendencave të ndryshme ideologjike islame, sikur lufta kundër filozofisë, ngjashëm çfarë ka bërë edhe Ibn Tejmijje dhe el-Xhevziu dhe lufta kundër bindjeve shi’ite në pagabueshmërinë e imamit dhe besimin në ndërmjetësimin që e bën imami shi’it në botën tjetër. Vehabistët mendojnë se ndërmjetësimi si i tillë ka hyrë në shoqërinë myslimane nëpërmjet neoplatonizmit, mirëpo vehabistët neglizhojnë faktin se ndërmjetësimin e pranojnë edhe sisteme e shkolla të tjera islame. Sa i përket problemit të imamit apo halifit, ata shkojnë edhe më tutje. Jo që refuzojnë imametin shi’it, por refuzojnë edhe institucionin e hilafetit, duke pohuar se hilafet universal nuk duhet të ketë. Ibn Abdulvehhabi mendon se në territorin e caktuar duhet shpallur sundimin e të drejtës së Zotit, dhe aty të ketë imam, e jo edhe të ketë halif universal për tërë botën. Me këtë ata provonin ta privojnë nga legjitimimi fetar Perandorinë Osmane, duke e eliminuar halifin dhe duke e promovuar imamin.
Në vitin 1787 emiri Abdulazizi e proklamoi administratën e pavarur shtetërore dhe e futi sistemin trashëgues të sundimit (hukm wirathi), duke i siguruar vend të birit Saudit të bëhet halif pas tij. Muhammed ibn Abdulvehhabi ishte i pranishëm në këtë promovim, mirëpo si duket, kishte harruar thënien e Muhammedit a.s. : “Nëse i jepet zotimi (bej’at) dy halifëve, mbytne të fundit prej atyre dyve.”
Fatkeqësisht, sistemi trashëgues, sipas shembullit politik, kaloi edhe në rrafshin fetar. Pas vdekjes se Muhammed ibn Abdulvehhabit më 1792, trashëgues u bë i biri i tij. Dehlani.
Doktrina vehabiste
Parimisht, doktrina vehabiste bën pjesë në doktrinën tradicionaliste islame, si vazhdimësi e shkollës hanbelite, me specifika të caktuara. Mirëpo, për dallim nga tradicionalizmi skolastik, vehabizmi do të mund të vendosej në tradicionalizmin selefi. Karakteristikë e kësaj tendence është se në qasjen dhe leximin e tyre të Teksteve (Nusus) refuzojnë ndërmjetësimin e shkollave juridike dhe të ulemasë në të cilën thirren ata. Ata quhen selefi për arsye se janë të preokupuar me ndjekjen e selefëve, shokëve bashkëkohës të Pejgamberit të Zotit dhe myslimanëve të devotshëm nga tre brezat e parë. Komentimi i Kur’anit dhe i Sunnetit bëhet në mënyrë direkte dhe shkon jashta kufizimeve që i kanë vendosur shkollat. Dallimi ndërmjet tradicionalizmit skolastik dhe tradicionalizmit selefi është në atë se këta të fundit mbështeten në karakterin e fjalëpërfjalshëm të teksteve dhe në ndalimin e leximit interpretues. Ky grup përpiqej të kthehej në pastërtinë e historisë së hershme islame në themel të Kur’anit dhe Hadithit, duke pohuar se ndryshimet e mëvonshme, shtojcat dhe zhvillimet e historisë islame qenë shkaqe të dobësisë së myslimanëve dhe se ata, së këndejmi, duhet kthyer mësimeve burimore të Kur’anit dhe Pejgamberit, si i kanë kuptuar të parët (selef), në emër të fuqizimit të sërishëm të islamit. Ky grupim propozoi se myslimanët duhet refuzuar tërë zhvillimin filozofik dhe artistik të qytetërimit islam, mënyrën e lehtë të jetës të qyteteve të mëdha dhe luksin e pakthjelltësinë që e përcjellin këtë.
Doktrina dhe koncepcioni i tyre ortodoks islam, herë-herë insistues dhe këmbëngulës dhe morali i tyre rigoroz, kishte për synim kryesor eliminimin e risive (bid’a) në besim, që nuk i përkasin fesë. Me rreptësinë e tyre misionariste deri në padurueshmëri krijuan në botëkuptimin e besimtarëve indiferencë, skepsë dhe konfuzion.
Mirëpo, te një pjesë e besimtarëve, vehabistët fituan simpatinë, duke zhvilluar disa virtyte, deri atëherë joprezente në mesin e tyre, si besnikërinë dhe përkushtimin në shërbim të ngritjes morale dhe politike të bashkësisë, që ishte harruar nga koha e hulefai rashidinëve. Duke apeluar te bashkëmendimtarët që në fe ta pranojnë vetëm autoritetin e Kur’anit dhe të Sunnetit dhe të lirohen nga bestytënia e trashëguar nga Mesjeta dhe duke aktualizuar vlerat e islamit zanafillor,përpiqej të kthehej në pastërtinë e historisë së hershme islame në themel të Kur’anit dhe Hadithit, duke pohuar se ndryshimet e mëvonshme, shtojcat dhe zhvillimet e historisë islame qenë shkaqe të dobësisë së myslimanëve dhe se ata, së këndejmi, duhet kthyer mësimeve burimore të Kur’anit dhe Pejgamberit, si i kanë kuptuar të parët (selef), në emër të fuqizimit të sërishëm të islamit. Ky grupim propozoi se myslimanët duhet refuzuar tërë zhvillimin filozofik dhe artistik të qytetërimit islam, mënyrën e lehtë të jetës të qyteteve të mëdha dhe luksin e pakthjelltësinë që e përcjellin këtë. Doktrina dhe koncepcioni i tyre ortodoks islam, herë-herë insistues dhe këmbëngulës dhe morali i tyre rigoroz, kishte për synim kryesor eliminimin e risive (bid’a) në besim, që nuk i përkasin fesë. Me rreptësinë e tyre misionariste deri në padurueshmëri krijuan në botëkuptimin e besimtarëve indiferencë, skepsë dhe konfuzion. Mirëpo, te një pjesë e besimtarëve, vehabistët fituan simpatinë, duke zhvilluar disa virtyte, deri atëherë joprezente në mesin e tyre, si besnikërinë dhe përkushtimin në shërbim të ngritjes morale dhe politike të bashkësisë, që ishte harruar nga koha e hulefai rashidinëve. Duke apeluar te bashkëmendimtarët që në fe ta pranojnë vetëm autoritetin e Kur’anit dhe të Sunnetit dhe të lirohen nga bestytënia e trashëguar nga Mesjeta dhe duke aktualizuar vlerat e islamit zanafillor, vehabistët futën njëfarë shprese, sigurie dhe dinamizmi në mesin e myslimanëve, që një kohë të gjatë u mungonte myslimanëve. Për këtë arsye, Louis Masignoni, do t’i quajë ndër “bashkëpunëtorët e parë të rilindjes arabe.” Megjithatë, më së shumti polemikë vehabistët kanë zhvilluar lidhur me kultin e shenjtorëve, ndërtimin e mauzolejeve (tyrbeve), përdorimin e tyre për lutje dhe vizitimin e tyre.
Në vazhdim do t’i theksojmë disa parime të tyre lidhur me çështjet doktrinare, pa pretendim se i kemi cekur të gjitha :
Vështrimi konstruktiv për dhe kundër lëvizjes
Vehabistët, krahas kundërshtarëve ushtarakë, kishin edhe kundërshtarë doktrinarë. Qysh me paraqitjen e tyre u paraqit një numër i madh shkrimesh që kundërshtonin parimet e tyre, sidomos me prejardhje egjiptiane, osmane dhe të vendeve të tjera. Në to kryesisht theksoheshin mangësitë e kësaj lëvizjeje, eksagjerimet e tyre në politik, vrazhdësinë, ngurtësinë dhe ekskluzivitetin e tyre teorik dhe praktik. Madje, Ed-Dahlani, mufti i Mekes, paraqitjen e vehabistëve e quajti hiq më pak se fitne. Një tjetër dijetar arab paraqitjen e lëvizjes vehabiste e shikon : “Potez i suksesshëm që Perëndimi e tërhoqi ishte themelimi i një lëvizjeje fetare e cila në formën e saj të jashtme do të dukej islame, e në esencë detyra e kësaj lëvizjeje do të ishte që vendet perëndimore, nëpërmjet saj, ta marrin pushtetin mbi myslimanët dhe ta rrënojnë hilafetin.”
Në një burim tjetër, bashkëkohës të lëvizjes vehabiste, lexojmë: “Kur shteti osman u shkatërrua, i cili ishte ruajtës i islamit dhe shërbëtor i alimëve të ehli sunetit, duke iu nënshtruar planeve shekullore të franmasonëve, misionarëve dhe politikës poshtëruese të Perandorisë Britanike, e cila për këtë qëllim ka vënë në lëvizje të gjitha forcat materiale, jomedhhebistët panë mundësinë. Ata me gënjeshtra dhe strategji djallëzore filluan t’i sulmojnë alimët e ehli sunnetit dhe ta shkatërrojnë islamijjetin përbrenda e sidomos në vendet siç është Arabia Saudite, ku alimët e ehli sunnetit nuk guxojnë të flasin haptazi. Pasuria e shumtë që vehabistët e kanë shpenzuar për këtë qëllim, ka ndihmuar që ky agresion të përhapet nëpër tërë botën. ... njerëz të caktuar, me dije të vogël ose pa të, që nuk i frikësohen Allahut, kanë fituar pozita dhe shtëpi për banim si kundërvlerë për ndihmesën e tyre këtyre agresorëve.”
Argumentet dhe kundërargumentet kryesisht janë ato që disa shekuj më herët i janë bërë shkollës hanbelite. Për shkak të qëndrimit tradicionalist në të kuptuarit e çështjeve të besimit, ata janë akuzuar për antropomorfizëm dhe ultrakonzervatizëm. Vehabizmi ndër synimet e tij kishte edhe pengimin e kelamit dhe të filozofisë islame, por pos që këtë në masë të madhe e arriti në Siujdhesën Arabe, me mjete të dhunshme dhe kërcënuese, këtë nuk arriti ta bëjë në Egjipt, Turqi, Iran, Indi dhe në vendet tjera islame dhe në diasporën islame nëpër botë. Nuk arriti ta pengojë as sufizmin dhe shi’izmin, e edhe më pak depërtimin e ideve dhe sistemeve perëndimore, nëpërmjet formave të ndryshme: ushtarake, politike, ekonomike, arsimore, kulturore, humanitare etj. Ndonëse nuk mendojmë të ndalemi në komentim më të gjerë, megjithatë tendenca e vehabistëve për eliminimin e medhhebeve dhe moszgjedhja e mjeteve për zhdukjen e tyre na detyron të konstatojmë se angazhimi i tyre ka qenë dhe është i paarsyeshëm. Për shembull, me rastin e komentimit të një hadithi mbi ardhjen e sërishme të Isait a.s. në tokë, grupi i zjarrtë i jomedhhebistëve (me N. Albanin e famshëm në krye) pohon: “Kjo qartë tregon në atë se Isai a.s. do të gjykojë sipas sheriatit tonë, d.m.th. sipas Kur’anit dhe Sunnetit, e jo me diçka tjetër, siç është Inxhili, fikhu Hanefij apo diç e ngjashme” dhe me këtë komparacion ai fikhun Hanefij e krahason me Inxhilin etj. Disa mendojnë se urdhëri i sulltanit për t’iu kundërvënë lëvizjes vehabiste ishte i motivuar për dy shkaqe kryesore :
Atyre u zihet për të madhe që në emër të eliminimit të bid’ateve, me rastin e pushtimit të Medinës, e rrënuam kuben mbi kaburin (varrin) e Muhammedit a.s., e plaçkitën huxhren (lokacionin ku gjendej trupi i Muhammedit a.s. dhe çdo gjë që kishte aty.
Po ashtu, janë rrënuar tyrbet dhe nishanet në varrezat më të njohura, siç janë Bekia medinase, varrezat e luftëtarëve të Uhudit, me ç’veprim është kryer urbicid. Shejh Jusuf Rifai ka numëruar dhjetëra shembuj të rrënimeve të pashembullt ndaj kujtimeve të personaliteteve më të dashura ndër myslimanët nga ana e vehabistëve:
Është mendim i shkencëtarëve se shumica e kundërshtimeve të masave dhe intelektualëve myslimanë ishin kundër aktiviteteve politike të vehabistëve dhe kundër militantizmit ekstrem të tyre. Ata pohojnë se shpallja e luftës së shenjtë kundër të gjithë atyre që nuk ishin me ta, ishte jashtë çdo mase. Ata ku depërtonin, shkretëronin, plaçkitnin në emër të presë së luftës dhe mbysnin të gjithë kundërshtarët, sepse i shpallnin për renegjatë, heretikë. Disa madje pohojnë se qëndrimi militant dhe jotolerant i vehabistëve ndihmoi në vetëhumbjen e tyre.
Kishte edhe aso shkrimesh e deklaratash që e përkrahnin lëvizjen vehabiste.
Lëvizja vehabiste krahas dhunës, vrazhdësive dhe ngurtësive të mëdha që janë të dukshme gjatë gjithë kohës së veprimit të tyre, kohëve të fundit ka përkrahësit e saj, të cilët pohojnë se kjo lëvizje ka dhënë kontribute të shumta :
Insistimi vehabist në përdorimin e arsyeshëm të ixhtihadit dhe gjykimi i tyre i taklidit ka vepruar si forcë çliruese dhe sigurisht ka ndikuar në rrjedhën e mëtejshme të zhvillimit islam më shumë e cilado forcë tjetër e asaj kohe dhe ka ndikuar fuqishëm edhe në forcat tjera të kohës që do të pasojë. Përkrahësit e vehabizmit theksojnë se vehabizmi ka insistuar në esencë e jo në formë, idealitetin e tij e jo realitetin, ka insistuar në atë çka duhet bërë e jo në atë çka kanë bërë myslimanët gjatë historisë. Si përfundim mund të thuhet se lëvizja vehabiste në fillim kishte çdo karakteristikë të lëvizjes së mirëfilltë. Ai fillimisht nuk kishte karakteristika dhe atribute sektariste, frakcioniste, ekskluzive, anatemuese dhe urbicidale e gjenocidale, por bënte pjesë brenda shkollës sunnite hanbelite. Mirëpo, ballafaqimi me jetën dhe veprimi tejet rigoroz dhe përjashtues i tyre e futi këtë lëvizje më tepër në rradhën e sekteve se sa të shkollave (medhhebeve) islame, si në rrafshin fetar ashtu edhe në atë politik, duke lënë anash ixhtihadin aq të propaganduar nga ata dhe duke ndjekur rrugën e formalizmit ekstrem. Megjithatë, është për të shpresuar se shekulli XXI do të shënojë dalje nga ku qorrsokak i vehabizmit.
Shteti i parë vehabit dhe rënia e tij
Pushtimi i Nexhdit nga ana e Muhammed Ibn Saudit (vdiq më 1765) ishte shenja e parë për daljen në sipërfaqe të një force të re fetare, politike dhe ushtarake. Ai përdori të gjitha mjetet diplomatike, politike dhe ushtarake për t’ia dalë në krye me rezistencën dhe armiqësinë e fuqishme të brendshme të fiseve në ato vise. Sukseseve të tyre u shkonin për shtati edhe kryengritjet e brendshme, të ndihmuara nga shiitët sirian dhe palestinez dhe nga kristianët, të cilat Porta e Madhe i theu vetëm në vitin 1775. Po ashtu, u ndihmoi edhe zbarkimi i francezëve në Egjipt në vitin 1798. Kështu, i biri i Muhammed ibn Saudit, Abdulazizi (vdiq më 1803), përkundër vështirësive, vazhdoi sukseset në pushtime të reja. Mirëpo, pushtimi i Rijadit më 1773 dhe bashkimi i Nexhdit më 1786 ishte prova më e sigurtë se sukseset vehabite s’kanë të ndalë. Pas këtyre viteve u pushtua edhe Ahsa, liman në gjirin persik dhe u rrezikuan edhe Iraku dhe Hixhazi.
Shteti i dytë vehabit
Në vitin 1821, një degë e familjes Saud, me princin Turkij, sërish e formoi mbretërinë vehabite, me selinë në Rijad, jo larg selisë së mëhershme Muhammed Asad, Rruga për në Mekë. Ata sërish e pushtuan një pjesë të Nexhdit dhe një pjesë të madhe të Gjirit persik. Mirëpo, për shkak të mosmarrëveshjeve të brendshme në dinastinë saudite nga një anë dhe për shkak të aktivitetit të administratorit të Bagdadit, Mid`hat pashës nga ana tjetër prej vitit 1869-1872 përgatitën rrënimin e kësaj dinastie. Po ashtu, me ndihmesën e Portës së lartë, fisi Benu Rashid, u bë kundërshtar i rrezikshëm. Duke u nisur nga kryeqendra e tyre Haila, Benu Rashidët pushtuan Nexhdin verior dhe arritën deri në Hajber dhe Tejme. Më 1884, ata pushtuan Rijadin dhe shpartalluan shtetin e dytë vehabit, kurse familja Saud u strehua në Kuvajt, te mbreti Mubarek.
Shteti i tretë vehabit
Shtetin e tretë vehabit e formoi princi Abdulaziz, i lindur në Rijad më 1879. Ai, më 1901, në krye të një grupi njerëzish, depërtuan në Rijad dhe pushtuan selinë mbretërore. Pastaj pasuan sukseset e njëpasnjëshme dhe pas marrjes së Hailes më 1921, ai zotëroi me tërë Nexhdin.
Citrus County
Citrus është një nga 67 Countet në shtetin federal Florida në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Vehabizmi
Shteti i tretë vehabit
Lidhur me aktivitetin ushtarak të vehabistëve dhe të kryengritjeve të njëpasnjëshme të tyre kundër halifatit të perandorisë osmane vlen të theksohet edhe roli i anglezëve në tërë këtë. Do të kënaqemi të cekim një ngjarje nga viti 1916, kur Britania dhe Franca lidhën Marrëveshjen e fshehtë Sykes-Picot, në të cilën parashihet ndarja e pjesës qendrore lindore të Perandorisë Osmane. Edhe më herët, por sidomos pas kësaj marrëveshje, Anglia u ka premtuar liderëve të fiseve arabe pavarësi dhe sovranitet të plotë, nëse ata do të luftojnë kundër osmanlinjve. T. E. Lawrence (Lorenci nga Arabia) ishte i vetëdijshëm për këtë mashtrim, dhe vazhdimisht dhe skajërisht i turpëruar pohon: “Kam rrezikuar mashtrimin për shkak të bindjes se ndihma e arabëve ka qenë domemos e nevojshme për fitoren tonë të lirë dhe të shpejtë në Lindje, dhe se është më mirë ta shkelim fjalën tonë dhe të fitojmë, se sa të humbim.
Tyrbja e Sylejman Pashës
parapamje|Tyrbja e Sylejman Pashes Tyrbja e Sylejman Pashës ishtë një tyrbe (varr monumental myslyman) në Tiranë, Shqipëri. Nuk mori statusin monument kulture në vitin.
McMinn County
McMinn County është një nga  qarqet në shtetin federal Tennessee të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Besëlidhja e Vjetër
parapamje|250x250px|Bibla e Malmesbury. Besëlidhja e Vjetër (Dhiata e Vjetër për ortodoksit) përben pjesën më të madhe kryesore dhe të Biblës të përdorur nga te krishterët. Bibla e BV kanë 46 libra dhe përmblidhen përgjithësisht në tri gjini shkrimesh. Grupi i parë, mjaft i gjërë librash, pas një hyrjeje të shkurtër mbi prejardhen e rruzullit e të njerëzimit, merret me ndeshtrashat e historise së popullit të Izraelit qysh prej kohëve më të lashta e gati deri në pragun e Besëlidhjës së re. Ky grup ndahet në dy grupe të tjera shkrimesh: Pesëlibërshi dhe librat historikë. Këta të fundit mandej degëzohen në katër klasë:
Vetëm kjo klasë emërohet shpesh: Librat historik;
Në grupin e tretë kemi Librat profetikë, të cilët përmbledhin profecitë dhe shpesh ndeshtrashat e profetëve të Izraelit. Edhe këta janë në pjesën më të madhe në poezi.
Sipas historianeve, Besëlidhja e Vjetër është krijuar midis qindvjeçarit te 5 p.K. dhe qindvjeçarit te 2 p.K., megjithëse disa pjesë të saj, si Torah, dhe Kënga e Deboras (Gjyqtarët 5) datojnë shumë më herët.
Partia e Punëtorëve të Kurdistanit
parapamje|Stampa Partia e Punëtorëve të Kurdistanit (kurdisht: Partiya Karkerên Kurdistane), tani gjithashtu njohur si KADEK dhe Kongra-Gel, është një grupim i armatosur i cili thotë që qëllim i tij është një shtet i pavarur për Kurdët (Kurdistani) me territore i Turqisë juglindore, i Irakut verilindore, i Sirisë verilindore dhe i Iranit veriperëndimore. Themelimi ideologjik i këtij grupimit është marksizëm revolucionar dhe nacionalizëm kurd. Partia themelohej nga Abdullah Oxhalan.
Huesca
Huesca është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Hoya de Huesca, të provincës Huesca, në Aragon. Huesca numëronte 52347 banorë në vitin 2010, dhe përfshinë një sipërfaqe prej 161 km2.
Gülcemal
Gülcemal është një serial televiziv turk dramë i nënshkruar nga MF Yapım, episodi i parë i transmetuar më 6 prill 2023, me regji nga Yusuf Pirhasan dhe shkruar nga Eda Tezcan dhe Selda Akın. Murat Ünalmış dhe Melis Sezen ndajnë rolet kryesore.
Përmbajtja
Bëhet fjalë për dashurinë e Gylxhemalit (Murat Ünalmış), të cilën e ëma e braktisi kur ishte fëmijë, dhe u shndërrua në një përbindësh të errët, dhe Deva e bukur (Melis Sezen), e cila filloi me urrejtje dhe më pas rrëshqiti në vorbullën e zjarrit, pasionit dhe stuhisë.
Bricjapi (yjësia)
Bricjapi është njëra nga yjësitë e horoskopit. Emrin në latinisht e ka Capricornus dhe simbolin e ka 20px (♑). Bën pjesë në 88 yjësitë moderne dhe është yjësia më e vogël e brezit të zodiakut. Gjendet mes Shigjetarit në përëndim dhe Ujorit në lindje.
400px|thumb|Bricjapi|center
Harry Potter dhe Urdhri i Feniksit (libri)
Harry Potter dhe urdhri i Feniksit është vepra e pestë e serisë së veprave Harry Potter të shkrimtares angleze J. K. Rowling.
1696
Mbi vitin 1696.
Harry Potter dhe Urdhri i Feniksit (libri)
Përmbajtja
Vellimi i pestë i aventurave te Harry Potter na ka lene pa fryme: Lordi Fluronvdekje eshte rikthyer. Cfare do te ndodhe tani qe Zoteria i Erret eshte perseri i fuqishem? Sa vdekje dhe shkaterrim do te mbjelle ne tentativen per te rimarre dominimin e botes? Jane keto disa pyetje qe i ben vetes Harry Potter, deshperimisht i mbyllur - si ne cdo vere - ne shtepine e tezes se tij Babanace, larg botes se magjise, se ciles ai i perket. Dicka ka ndryshuar edhe te Harry. Tashme pesembedhjete vjecar, e gjejme te brejtur nga terbimi dhe ankthi i rebelimit, tipike keto per moshen e tij. Eshte nje nga librat me te pritur ne historine e letersise, J.K. Rowling nuk resht se na habisuri. Duke nderthurur nje histori te re, arrin edhe kete here, t'i jape vlera pakthjelltesise se adoleshences, te pasuroje boten e magjishme te Harryt me krijesa dhe personazhe te reja dhe te paharrueshme, dhe madje te na keshilloje kunder budallallekut te fuqise dhe te atyre qe e perdorin per te luftuar talentin, kurajon, fantazine dhe ndryshmerine...
Probleme të mëdha dalin në këtë vit. Harry me shokët e tij e formojnë Armatën e Urtimorit për të luftuar kundër Voldemortit. Gjejnë një vend të përshtatshëm dhe të fshehtë për të ushtruar për shkak se ministria nuk e pranonte se ai ishte kthyer.
Collier County
Collier është një nga 67 Countet në shtetin federal Florida në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kategoria
Kategoria (greq. κατηγορία = "nënndarje, nënrenditje, klasë; ankim, padi, fajësim") mund të marrë disa kuptime, mvarësisht nga përdorimi i fjalës.
Emri kategori ka dy kuptime:
Kategoria, mund të lidhet edhe me këto terma:
Filozofi
Matematikë Programim kompjuterik
Gjeometria
Psara
Psara është një ishull grek.
Kantoni Luzarches
Kantoni Luzarches (frëngjisht: Canton de Luzarches) është një kanton në departamentin Val-d'Oise, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Luzarches. Ka sipërfaqe 97.36km2 dhe popullsi 36135 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Luzarches aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Kantoni Marseille-Vauban
Kantoni Marseille-Vauban (frëngjisht: Canton de Marseille-Vauban) është një kanton në departamentin Bouches-du-Rhône, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Marseille. Ka sipërfaqe 1.76 km2 dhe popullsi 31058 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Marseille-Vauban aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Lesbosi
Lesbos është një ishull grek që ndodhet në verilindje të detit Egje përballë brigjeve turke. Qendra kryesore e ishullit është Mitilene. Lesbos njihet gjithashtu edhe si vendlindja e poetes së famshme greke të shek. VII Saffo.
Turizmi nga komuniteti LBGT
Komuniteti gay i femrave quhen lesbo për nder të poetes e cila mendohet ka qënë gay. Ishulli prej këtij fakti është vendi më i vizituar nga komuniteti gay i gjithë botës, ku ndër të tjera ata vizitojnë vendin ku lindi poetja lesbike greke.
Debati
Në vitin 2008 lindi një debat midis banorve të ishullit edhe turistëve të ishullit që e kanë kthyer ishullin në një parajsë të komunitetit gay. Banorët e ishullit kundërshtojnë faktin që komuniteti gay i femrave të cilat quhen lesbike, mos ta përdorin këtë emër sepse për banorët e ishullit është ofenduese.
Beylagan (rajon)
Beylagan është një  pjesë e rajonit ekonomik Aran në Azerbajxhan. Sipas regjistrimeve të vitit 2011 përllogaritet se ka një popullsi prej 87900 banorësh. Sipërfaqja e është 1130 km².
Referime
Beylagan
Kalaja e Durrësit
Kalaja e qytetit të Durrësit
Historia
Muret mbrojtëse të qytetit të Durrësit në periudhën e hershme bizantine formonin një katërkëndësh të madh, të çrregult apo trapezi me brinjën më të gjatë nga jugperëndimi që kishte një gjatësi prej 1100m dhe brinjët e tjera që shkojnë nga 700 deri në 800m gjatësi. Këtë të dhënë e kemi falë vrojtimeve të bëra nga arkeologu francez L.M.Heyzey, i cili e vizitoi Durrësin në mesin e shek.19 (Gjerak Karaiskaj ).
Sale Markja
Referime
Familja Marku/ja nga Dibra nga Autori Moisi Murra
Kalaja e Durrësit
Historia
Me përjashtim të fortifikimeve që ruhen ende në ditët tona, ai i gjeti këto linja muresh në pjesën më të madhe të rrafshuara me tokën. Midis kullave pesëkëndeshe ai konstatoi edhe gjurmë të disa kullave drejtkëndeëshe që mund të kenë qenë trashëguar nga periudha romake si dhe hyrjen kryesore të qytetit që ndodhej nga ana veri-lindore. Këtë hyrje ku ndodhej një statujë e një kalorësi prej bronxi e përmend Anna Komnena në shek.XI. por që nga lloji i zbukurimit dukej se i përkiste periudhës romake ndoshta periudhës së perandorit Hadrian, i cili midis të tjerave ndërtoi dhe Amfiteatrin e Durrësit.
Sipas Heuzey bëhet fjalë për tri linja mbrojtëse të qytetit. E para është Akropoli, në pjesën më të lartë të kodrës në lartësinë 98 m mbi nivelin e detit, që rrethonte një siperfaqe trekëndore me mbrojtje natyrore, nga i cili nuk ruhet asnjë gjurmë sot.
Sale Markja
Referime
Vite të shkuara ,në konakun tonë, në Shupenzë vinin shpesh shokë e miqë të babait si :- Jashar Zeneli nga Bllaca ,një atedhetar i palodhur që ishte ulur e kishte punuar në të mirë të çështjes kombëtare ,që me shpalljen e  Hyrjetit  ( Lirisë ) ,1908 , Tofik Kurti nga Boçeva ,Çup Duka nga Stushajt ,Ali Leka nga Zogjet ,Sheh Osman Dede i Boçevës e tjerë etjerë.
Kalaja e Durrësit
Historia
Rrethimi i dytë është ai që u përshkrua në fillim, ndërsa i treti është një siperfaqe e rrethuar nga një mur pa kulla, 500m në veri të rrethimit të dytë. Një trakt i ketij muri u zbulua gjatë gërmimit për hapjen e themeleve të një banese, në vitet “80 dhe u konstatua se teknika e ndërtimit me tulla ishte e njëjtë me muret e tjera të periudhës së Anastasit I (491-518).
Shtatë kilometra në Veri të Durrësit ndodhet edhe një mur tjetër mbrojtës që mbyllte ngushticën midis detit dhe kënetës, dhe që njihej me emrin “Porta”, sot Porto romano, por që është ndërtuar me një teknikë tjetër nga ajo e ndërtmeve të kohës së Anastasit, me muraturë të peërzier e me breza gurësh dhe tullash. Muri i Portës në të cilin ruhet një kullë drejtkëndëshe dhe një hyrje, prej të cilës ai ka marrë dhe emrin Porta, i ngjitej nga perëndimi, nje kodre në breg të detit në kuotën 80 metër dhe në majën e saj përfundonte me një mur mbrojtës që rrethonte një sipërfaqe në formën e një trekëndëshi, duke krijuar në këtë mënyre një fortifikim me vete të pavarur. Ky fakt dhe të dhëna të tjera teknike të shtyjnë për ta lidhur këtë ndërtim me periudhën e Justinianit, i cili sipas burimeve historike ndërtoi një kala të re në Durrës.
Sale Markja
Referime
Këta burra ,që njiheshin për mençuri në odat dibrane ,bisedat e tyre i sillnin rreth atdhetarizmit të dibranëve për shkëputjen nga Turqia Osmane ,fitimin e pamvarësisë kombëtare dhe rruajten e trojeve të veta nga lakmitë shoveniste të monarkive të Ballkanit .Ata shpesh herë përmendnin Sheh Mustafën e Zerqanit ,Cen Lekën e Zogje ,Mahmut Dacin e Dibrës së Madhe ,Met Demën e Homeshit ,Isuf e Elez Murrën e Lizznisë ,Isuf Dodën e Reçit ,Osman Musën e Dardhës ,Dalip Karajn e Çidhnës, Nel Hoxhën e Muhurrit, Sheh Fejzën e Bulçizës,Has Kaloshin e Kandrit ,Lam Dacin ,Tush Lleshin, Bajram Marken ( Marku vërejtja ime ) e Zogje ,Mersim Demën e Omeshit,Isuf Be Karasanin e Brezhdanit ,Elez Isufin e Sllovës, e tjerë e tjerë ,shum prej të cilëve kishin dhënë edhe jetën për çështjen kombëtare.
Edhe pse isha shum i ri ,edhe pse kanë kaluar mbi 50 vjet,,rrëfimet për këta atdhetarë nuk më janë shuar dhe sot e kësaj dite. Mjerisht në ata vite nuk isha në gjendje të mbash shënime .Kur nisa të bëjë këtë punë dhe të shkruaja në organe të ndryshme ,shum prej tyre nuk jetonin më .Sidoqoftë aty në konakun tonë ndëgjova për herë të parë për Salë Markën ( Marku ) e Zogje .Salën e përmendnin për mençuri ,trimëri dhe pasuri .Një ditë babai më thotë :- Ti mund të shkruash për këdo ,por nëqoftëse nuk shkruan për Salë Markën ,nuk ke shkruar për anjë dhe asgjë. Salë Makja ka qenë njeriu më i mençm i të gjithë kohnave në Dibër. Sot ndihem shum i çliruar ,që munda t'iu vë lexuesëve përpara një libër për Salë Markën .Kjo ,së pari se është amaneti i babës tim dhe së dyti ,se pas një pune më se dhjetë vjeçare munda të siguroja të dhëna që përbëjnë lëndën e kësaj monografie.
Kalaja e Durrësit
Historia
Por, edhe për shkak të dëmtimit të tyre nga tërmeti i vitit 345 dhe pasojat shkatrrimtare që pushtimi i qytetit nga gotët në vitin 479, e detyruan Perandorin Bizantin Anastasi I (491-518) të merrte masa për fortifikimin e qytetit të tij të lindjes, të cilin e rrethoi me tri rradhë muresh.
Sale Markja
Referime
Natyrisht nuk pretendoj se janë konsumuar të gjitha të dhënat gojore dhe dokumentet ,por gjithsesi është vënë një gur në themelet e kalaje .Dhe është e kuptueshme ,është e pa mundur të thohen të gjitha .Kjo jo nga mungesa e përkushtimit se sa nga mungesa e të dhënave burimore .Është fakt se për vitet 1839-1878 burimet Osmane ,që janë të dorës së parë ,për ngjarjet në Dibër ,heshtin. Duke lënë parantezë të hapur për veprimtarinë atdhetare të Salë Markës ,i bindur se nesër do të bëhet më shum se sot ,po i mbyll këta reshta me thënien e Nolit se :- Çdo heroi në histori i është dashur të kalojë përmes tri fazave ;- të glorifikimit /madhështisë, të asgjësimit dhe të rivlerësimit.
Kalaja e Durrësit
Historia
Për të kuptuar se si u zhdukën pa lënë gjurmë pjesa më e madhe e fortifikimeve të përshkruara më sipër, na ndihmojnë të dhënat historike. Deri në prag të pushtimit nga otomanët muret e qytetit ruheshin në gjithë madhësine e tyre, duke përjashtuar rrethimin e tretë. Në shtator të vitit 1499, administratori venecian i qytetit njofton se ka pak burra për ta mbrojtur atë qytet dhe aty ka shumë mure për të ruajtur dhe nuk ka as ushtarë dhe as të holla, ndërsa historiani turk Bitlisi e përshkruan Durrësin si një qytet-kështjellë, me ndërtesa të ngjeshura njëra pas tjetrës dhe me mure me themele të gjëra, që dukej si një mal i lartë anës detit. Meqënëse qyteti kështjelle ishte shumë i gjërë dhe në se për shkak të popullsise së pakët do të mbetej i pabanuar duke marrë kështu një pamje të shëmtuar, fermani I sulltanit urdhëronte, që sipas nevojës muret origjinale të reduktoheshin gjer në një të tretën, që kështu qyteti të mund të mbahej dhe të mbrohej me pak ushtarë.
Nazif Rrahmani
NAZIF RRAHMANI – FIGURË E DENJË E LIRISË...'''
Kalaja e Durrësit
Historia
Muri otoman përshkoi mespërmes qyteit duke u mbeshtetur në murin jugperëndimor të kështjellës veneciane në lartësine 59m, duke lënë jashtë akropolin dhe pjesen tjeter te fortifikimeve. Pjesët që nuk u përfshinë në fortifikimin e ri u lanë të përdoren si material ndërtimi nga popullsia e qytetit dhe zonës përreth. Megjithate nga akropoli u ruajt kulla e Teodor Komnenit e ndërtuar në vitin 1225, e cila në mesin e shek.XIX kishte një lartësi prej 10m, kur u vizitua nga konsulli austriak Hahn. Brenda këtij rrethimi, përvec një muri me gjatësi rreth 500m i periudhës së Anastasit, shpëtuan dhe disa fortifikime veneciane dhe riparime të periudhave të ndryshme historike.
Sale Markja
Referime
Gryka e Vogël në vitin 1467. Nikollë Zoku - themmeluesi i fshatit Zogje. Tre vëllezër ,tre fise .Shtrirja e Lekeve ,Llesheve dhe Markes në Okshatinë ,Gjuricë, Bomovë ,Banisht e Reshan. Bohmova ,çifliku u Salë Markës.
Kalaja e Durrësit
Historia
Muri i Anastasit në të cilin ndodhen edhe Kullat mbrojtëse A, B, C, D, E, F, që është objekt i këtij studimi, ruhen dhe tre kulla të tjera të kësaj periudhe, prej të cilave njëra ( E ), është pothuajse krejtësisht e rrënuar. Asnjë nga kullat e mbetura të kësaj periudhe nuk ruhet në lartësine origjinale por, duke gjykuar nga elementët e ruajtur mund të arrihet të imagjinohet forma fillestare e një kulle.
Mësuesi
thumb|
Sale Markja
Referime
Shumica e fiseve të Dibrës kanë ardhur në këtë trevë në kohë e vende të ndryshme nga Mirdita ,duke populluar një pjesë të fshatrve t ë sotëm. Dyndjet më të mëdha janë bërë në kohëne e sundimit të ashpët të bushatllinjëve. Shum fshatra nisën të popullohen në gjysmën e dytë të shekullit të XV. Në regjistrimin turk të vitit 1467,popullsia në katundet e Grykës së Vogël ,figuron shum e pakët ndoshta si pasojë e shum luftraave shqiptaro-turke të ushëhequra nga Gjergj Kastrioti. Është fakt se nga 24 Beteja që zhvilloi gjithsejt Gjergji ,19 u kryen në truallin e Dibrës .. Në këtë regjistër ,1467, katundet Mazhicë, Gjuras, Vlashe dhe Zgjet nuk figurojnë fare.Kjosi rjedhojë e luftrave ,por se në këta katunde nuk kishte nisur jeta .Por edhe në shum katunde që kishin formuar konturet e tyre popullimi ishte shum i pakët.Gjithnjë sipas regjistrit të vitit 1467 ,popullsia në katundet eGrykës së vogël ,figuron si më poshtë ;- Shupenza 3 shtëpi, Gjorica e Epërme dhe e Poshtme 4 ,Çereneci i Epërm 5, Çereneci i poshtëm 14, Tërbaçi 1, Kovashica 24, Topojani 19Okshatina 15, Stushaj 9, Bllaca 13, Boçeva 6 ,Homeshi 14 ,Viçishti 4, Golovishti 5,Mireshi 5, Izvira 3, Sepetova 3 .*)
Mësuesi
Mësuesi (Arsimtari, Profesori) është një person që jep mësim në shkollë. Fjalën mësues mundet të përdoret edhe për një person që shquhet në një fushë të caktuar të dijes, ose të veprimtarisë shoqërore me ndikim te të tjerët dhe që merret si shembull për t'u ndjekur.
Kalaja e Durrësit
Historia
Ato ishin 18 metër të larta dhe ndaheshin në tre kate. Kati i parë ishte dy herë më i lartë se katet e tjera dhe shërbente si depo, ai nuk kishte frëngji apo dritare dhe lidhej me ambientin e brendshëm të fortifikimit me një portë me frëngji të hapur në murin e pasëm të kullës. Kati i dytë formonte gjithashtu një hapsire të vetme, por të pajisur me frengji. I njejtë në formë dhe elementë ishte edhe kati i tretë, i cili gjithashtu ndahej nga i dyti me një dysheme druri, por mbulohej me qemerë, mbi të cilët formohej tarraca e rrethuar nga bedenat.
Sale Markja
Referime
Pa përjashtim në të gjitha katundet e Dibrës kultivoheshin griri, elbi, tërshëra dhe thekri .Misri deri në këtë kohë nuk njihej fare .Në sy të bjen kultivimi irrushit .Vetëm Kovashica i paguante Turqisë një taksë prej 400 vedra me musht. *1. Në Kovashicë ndër 24 kryefamiljarë figuron edhe një Nikollë Zoku bashkë me dy vëllezërit Jandrean dhe Ismahilin ,që ishte konvertuar në fenë Islame .*2
Siç duket Nikollë Zoku ,bashkë me vëllezërit e lanë Kovashicën dhe u vendosën pak më lartë ,në një grykë që formohet nga dy shpate kodrash dhe mali në perëndim .Ismahili dhe Jandrea nuk patën jetë të gjatë dhe vdiqën pa lënë trashëgimtar. Nikolla pati tre djem :- Lekën, LLeshin dhe Markun .Më vënë Nikollë Zoku bëri emër ,aq sa vendi ku u vendosën u quajt sipas mbiemrit të tij Zok, Zog e më vonë Zogje .Në shum dokumente trajta e sotme e Zogje njihet me emrin Zok e Zogan .Kështu në një dokument turk tëv vitit 1125 të kalendarit hënor që korenspondon me vitin 1713 ,hasim trejtën Zok. *3 Pas 153 vitesh .1866 dokumentet e arkivit sër ruajnë trajtën fillestare Zok. *4.
Kalaja e Durrësit
Monument
Kalaja e Durrësit është një monument i trashëgimisë kulturore i llojit "Arkeologji", i miratuar me numër "586/4874, (17.03.1948 / 23.09.1971)".
Mësuesi
Mësuesi është njeriu që ka për detyrë të ndihmojë të tjerët të mësojnë dhe të sillen në një mënyrë të re dhe të ndryshme nga më parë.
Kalaja e Durrësit
PUNIME RESTAURUESE TË EU4CULTURE
parapamje|Torra Veneciane Torra Veneciane ishte një nga sitet e Trashëgimisë Kulturore të dëmtuara nga tërmeti i vitit 2019. Punimet e rinovimit, të kryera në kuadër të projektit EU4Culture, financuar nga BE dhe zbatuar nga UNOPS Shqipëri në bashkëpunim me Ministrinë e Kulturës së Shqipërisë, u fokusuan në ruajtjen e tipareve origjinale të ndërtesës dhe restaurimin e komponentëve kryesorë duke e përshtatur me standardet bashkëkohore.
QENDRA E PARË E INTERPRETIMIT TË TRASHËGIMISË KULTURORE
parapamje|Projeksioni multimedial në kupolë Torra Veneciane e rinovuar në kuadër të projektit EU4Culture do të shërbejë si Qendra e parë e Interpretimit të Trashëgimisë Kulturore dhe një motiv për turistët vendas dhe të huaj që të vizitojnë qytetin. Qendra do të ofrojë lloje të ndryshme të veprimtarive të interpretimit të historisë përmes mjeteve moderne të tregimit dixhital dhe multimedial, duke theksuar ngjarjet dhe momentet më të rëndësishme të historisë së Durrësit. Vizitorët do të mund të eksplorojnë historinë e Durrësit përmes projeksionit multimedial në kupolë, të zhyten në të kaluarën e lashtë përmes përvojave të realitetit virtual, të marrin informacion për historinë e Durrësit përmes një aplikacioni, tabletave në vendosura në hyrje të torrës dhe nëpërmjet një udhëzuesi audio të disponueshëm në pesë gjuhë.