Albert_Bandura
Teoria e vetëefikasitetit
Në vitin 1981 e më pas, studimet Albert Bandurës morën një drejtim më të theksuar kognitivist. Ky drejtim quhet shpesh kognitivizmi social. Në fokus të këtij drejtimi është të menduarit që ka të bëjë me unin, me veten, me proceset tona mendore. Mes të tjerash, të menduarit e lidhur me veten ka të bëjë me vlerësimet që ne i bëjmë aftësive tona si dhe faktit sesa efektive janë marrëdhëniet tona lidhur me të tjerët. Termi vetëefikasitet përdoret për të përshkruar mendimet tona lidhur me efikasitetin tonë. Efikasitet do të thotë kompetencë në ndërveprimet tona lidhur me mjedisin. Njerëzit me efikasitet ia dalin mbanë në një shumëllojshmëri situatash, madje, edhe atëhere kur situatat janë ambivalente ose më tepër stresante. Vetëefikasiteti ka dy komponentë të veçuar, por edhe të lidhur me njëri-tjetrin: njëri përfshin shprehitë që nevojiten për të plotësuar një sjellje në kushte sresante dhe tjetri ka të bëjë me besimet e individit lidhur me efikasitetin vetjak. Në pikpamjen psikologjike, më i rëndësishëm nuk është komponenti i shprehive, por komponenti i dytë d.m.th., vlerësimi që i bën personi vetes së vet. Në mënyrë më të saktë, vetëefikasiteti është termi që ka të bëjë me gjykimet që ne bëjmë rreth faktit sesa efektivë jemi në një situatë të dhënë. Sipas Bandurës, gjykimet tona për efikasitetin personal janë përcaktuesi i asaj se çfarë mund dhe mund të mos bëjmë në një situatë të dhënë. Këto gjykime jo vetëm që ndikojnë në zgjedhjen e aktiviteteve, por ndikojnë edhe në sasinë e përpjekjeve që ne do të bëjmë për të përballuar vështërsitë. Sa më i fuqishëm të jetë besimi që ka një individ për efikasitetin e tij, aq më të mëdha janë përpjekjet që ky individ do të bëjë. Por nëse mendimi i një individi për veten nuk do të jetë shumë favorizues, atëherë aktivitetet e vështira mund të braktisen pas pak përpjekjesh. Përveç kësaj, mendimi që ne kemi për veten tonë ndikon dukshëm edhe në mendimet dhe emocionet tona. Kur vlerësimi për veten është i ulët, atëherë ne vlerësojmë negativisht edhe sjelljen tonë edhe e shohim veten si të pa aftë. Nga përcaktohen besimet e një individi lidhur me efikasitetin vetjak ? Nga efektet direkte të sjelljes sonë. Fakti se nëse ne jemi të sukseshëm në jetën tonë, ndihmon në vlerësimin që ne i bëjmë vetes. Nga efektet e krahasimeve që ne i bëjmë vetes sonë në lidhje me të tjerët. Nga niveli i nxitjes emocionale të një individi ( nga intensiteti i reagimit emocional imediat). Nxitja emocionale mund të ndikojë mbi gjykimet që ne i bëjmë vetes në rrugë të ndryshme. P.sh., frika ekstreme mund të shpie në vlerësim të lartë apo të ulët të vetes. Mund të ndodhë që për arsye të frikës, individi vihet para një detyrë të vështirë. Bandaura (2006) thekson se njerëzit janë vetorganizues, vetërregullues, proaktiv dhe vetëreflektues. Njerëzit formojnë qëllime, vendosin objektiva, parashikojnë rezultate, monitorojnë veprime dhe reflektojnë mbi efikasitetin personal. Në situata nxënieje siç mund të jetë pjesëmarrja në programe trajnimi, mësuesit mund të jenë të aftë të reflektojnë mbi veten e tyre dhe të kenë mundësinë për të vendosur qëllime realiste për veten e tyre dhe nxënësit e tyre, kjo rrit dhe vetëefikasitetin e tyre në të paturit sukses në mësimdhënie.