cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Referendumi për autonomi teritoriale dhe politike
Pas përfundimit të referendumit maqedonas të 8 shtatorit dhe aprovimit të Kushtetutës së vitit 1991, faktorit politik shqiptar nuk i mbeti gjë tjetër përpos të kërkojë rrugë tjetër për zgjidhjen e çështjes së shqiptarëve të Iliridës IRJM. Një rrugë e këtillë ishte organizimi i një referendumi të veçantë, ku populli shqiptar do të shprehte vullnetin e vet përmes deklarimit gjithëpopullor. Zhvillimet e këtilla politike, përmes deklarimit plebicitar, ishin karakteristikë e të gjithë popujve që përpiqeshin të fitonin lirinë përmes procesit demokratik. Në IRJM, referendumi i popullit shqiptar ishte kundërpërgjigje ndaj të gjitha vendimeve të njëanshme të faktorit politik maqedonas, të cilët anashkaluan skajshmërisht interesat kombëtarë të shqiptarëve të Iliridës IRJM. Referendumi i popullit shqiptar të Iliridës IRJM u mbajt më 11 janar dhe 12 janar, 1992. Vendimin për shpalljen e referendumit për Autonomi politike dhe territoriale të shqiptarëve në IRJM e solli Kuvendi i Autonomisë më 27 dhjetor, 1991.
Qytetarët shqiptarë duhej të deklarohen se: Referendumi i shqiptarëve në Iliridë IRJM u realizua në një atmosferë impozante dhe solemne. Pothuajse i gjithë populli shqiptar, iu përgjigj thirrjes plebicitare duke shpresuar se kjo është zgjidhja më e mirë. Sipas informatave nga Komisioni i cili ka qeverisur procesin e referendumit, ai ishte plotësisht i suksesshëm. Raporti nga Kuvendi i autonomisë më 16 janar 1992. u dërgua edhe te institucionet ndërkombëtare: Në këtë raport është theksuar se referendumi për autonomi politike dhe territoriale të shqiptarëve në Maqedoni ishte krejtësisht i suksesshëm. Por gjithashtu edhe theksoi pengesat dhe propaganda e qeverisë maqedonase kundër referendumit, mjetet e informimit dhe partive të tyre nacionaliste dhe kërcënimet që u janë drejtuar shqiptarëve dhe udhëheqësve të faktorit politik shqiptar. Rezultati i referendumit të shqiptarëve në Maqedoni ishte pozitiv. Nga gjithsej 383,539 votues të, përfshirë si listën e votuesve, votuan për autonomi 360,928 ose 92.0%, ndërsa 57 votues, nga ata që dolën në votime votuan kundër.
Lidhje të jashtme
http://www.faktiditor.ch/top-lajm/kujtese-votimi-per-autonomi-territoriale-dhe-politike-te-shqiptareve-ne-maqedoni/
Baix
Baix është një komunë në Francë. Baixbën pjesë në departamentin Ardèche të rajonit Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 1034 banorë dhe sipërfaqe 17.39 km².
Lumbini
Lumbini është një vend pelegrinazhi budist në distriktin Rupandehi të Nepali. Është vendi ku, sipas tradiës budiste, mbretëresha Mayadevi solli në jetë Siddhartha Gautama-n në vitin 563 p.e.s.. Gautama, i icili e arriti ndriçimin rreth vitit 528 p.e.s., u bë Gautama Buda dhe themeloi Budizmin. Lumbini është një nga shumë vendet e pelegrinazhit që janë të shpërndarë në vendet e rëndësishme të jetës së Gautama Budës. Lumbini ka një numër tempujsh, duke përfshirë edhe Tempullin e Maya Devit dhe mjaft të tjerë që janë akoma nën ndërtim. Shumë monumente, manastire dhe një muze —Lumbini International Research Institute — gjenden gjithashtu brenda vendit të shenjtë. Gjithashtu aty ndodhet edhe Puskarini ose Pellgu i shenjtë ku nëna e Budës kreu zhytjen rituale para lindjes së tij dhe ku ai, gjithashtu, kreu banjën e tij të parë. Në site të tjera afër Lumbinit, sipas traditës kishin lindur Buda të mëhershëm, kishin arritur ndriçimin dhe më në fund i kishin braktisur format e tyre tokësore. Lumbinit iu dhe statusi i trashëgimisë botërore nga UNESCO në vitin 1997.
Lumbini në kohën e Budës
Në kohën e Budës, Lumbini gjendej midis Kapilavastu-s dhe Devadaha-s (të dyja në Nepal). Ishte pikërisht këtu që Buda u soll në jetë. Një kolonë tashmë shënon vendin e vizitës së Ashoka-s në Lumbini. Sipas një mbishkrimi në kolonë, u vendos aty nga banorët në përkujtim të vizitës dhe dhuratave të Ashoka-s. Parku ishte më parë i njohur si Rummindei, 3.2 km në veri të Bhagavanpura-s.
Në Sutta Nipáta (vargu 683) pohohet se Buda lindi në një fshat të Sákyans në Lumbineyya Janapada. Buda qëndroi në Lumbinívana gjatë vizitës së tij në Devadaha dhe aty predikoi Devadaha Sutta-n.
Rizbulimi
Në vitin 1896, arkeologët nepalezë (të drejtuar nga Khadga Samsher Rana dhe i asistuar nga Alois Anton Führer) zbuluan një kolonë të madhe guri në Lumbini. Führer pohoi se kolona ishte vendosur nga Ashoka (perandori i Perandorisë Maurya) rreth vitit 245 p.e.s.. Shënimet e bëra nga udhëtari kinez Faxian në fillim të shekulllit të V të e.s. u përdorën po ashtu në procesin e identifikimit të këtij siti të famshëm fetar.
Gërmimet e fundit poshtë strukturave ekzistuese prej tullash në Tempullin e Mayadevit në Lumbini kanë zbuluar dëshmi të një strukture më të vjetër druri poshtë mureve të faltores më të re budiste prej tullash, e cila u ndërtua gjatë periudhës ashokane. Projekti i faltores ashokane ndjek përpikmërisht atë të strukturës më të herët prej druri, që sugjeron një vazhdimësi në sit. Struktura pre-mauryane prej druri duket se është një bodhigara e lashtë (faltore e adhurimit të pemës), që qonsiston në vrimat e nguljes dhe një kornizë druri që rrethon një dysheme balte që përmban rrënjë të mineralizuara peme. Datimi me radiokarbon i qymyrit të drurit në vrima dhe lumineshenca e stimuluar optikisht për të datuar elementet në tokë sugjerojnë aktivitet njerëzor (me gjasa adhurim para budist i pemës) fillon në sit rreth vitit 1000 p.e.s., i ndjekur nga zhvillimi i një lloj manastiri budist të komunitetit afërsisht rreth vitit 550 p.e.s.
Lumbini i sotëm
Siti historik i Lumbinit të sotëm është 4.8 km i gjatë dhe 1.6 km i gjerë. Vendi i shenjtë i Lumbinit është i kufizuar nga një zonë e madhe manastirore në të cilën mund të ndërtohen vetëm manastire, jo dyqane, hotele ose restorante. Është i ndarë në një zonë lindore dhe perëndimore, lindorja që ka manastire Theravada dhe perëndimorja që ka manastire Mahayana Vajrayana. Siti i shenjtë i Lumbinit ka rrënoja të manastireve të lashta, një pemë të shenjtë Bodhi, një pellg të shenjtë larjeje, kolonën ashokane dhe Tempullin e Mayadevit, ku supozohet se është vendi i lindjes së Budës. Pelegrinë nga vende të ndryshme që herët në mëngjes deri herët në mbrëmje, kryejnë liturgji dhe meditojnë në sit. Një organizatë jo-qeveritare e quajtur Samriddhi Foundation fillon në vitin 2013 të punoi gjerësisht në fushën e edukimit dhe shëndetit veçanërisht shkollat qeveritare të zonës ku studiojnë fëmijët e varfër. Një organizatë jo-qeveritare e quajtur "Asia Pacific Exchange and Cooperation Foundation" (APECF) e përkrahur nga drejtuesi i Partisë së Bashkuar Komuniste të Nepalit (maoiste) dhe pastaj kryeministri Prachanda, qeveria kineze dhe një grup i OKB-së i quajtur "United Nations Industrial Development Organization" (UNIDO) nënshkroi një marrëveshje për ta zhvilluar Lumbinin në një "zonë të veçantë zhvillimi" me fonde prej 3 milion dollarësh. Projekti ishte një projekt i përbashkët i Kinës dhe OKB-së. Një komitet më i gjerë i quajtur ‘‘'Lumbini Development National Director Committee'’’ nën drejtimin e Pushpa Kamal Dahal u formua më 17 tetor 2011. Komiteti prej gjashtë anëtarësh përfshinte ndër të tjera edhe liderin e Partisë Komuniste të Nepalit, Mangal Siddhi Manandhar, liderin e Kongresit të Nepalit, Minendra Rijal, ministrin e Pyjeve Mohammad Wakil Musalman. Komiteti kishte autoritetin për të "projektuar një master plan për zhvillimin e Lumbinit si një zonë paqësore dhe turistike" dhe përgjegjësia për të mbledhur mbështetje ndërkombëtare për projektin.
Nipponzan Myohoji vendosi të ndërtoi një Pagoda paqeje në park në vitin 2001, që është e vizituar nga shumë kultura dhe besime të ndryshme çdo ditë. Për shkak se hinduistët e shikojnë Budën si një mishërim të Vishnut, kanë filluar të vijnë në pelegrinazh mijëra hindu gjatë hënës së plotë të muajit nepalez të Baisakh-ut (prill–maj) për të adhuruar mbretëreshën Mayadevi si Rupa Devi, hyjnesha nënë e Lumbinit.
Transporti
Lumbini është 8 orë me makinë nga Katmandu dhe 30-minuta nga Bhairahawa. Aeroporti më i afërt është Aeroporti Gautama Buda në Bhairahawa, me fluturime për në dhe nga Katmanduja.
==Vizitorët e huaj (2012–2013) ==
Tempulli i Maya Devit në Lumbini
Tempulli i Maya Devit është një tempull i lashtë budist i vendosur në sitin e trashëgimisë botërore të UNESCO-s në Lumbini të Nepalit. Është tempulli kryesor në Lumbini, një sit tradicionalisht i konsideruar si vendlindja e Siddhartha Gautama Buda-s. Tempulli qëndron pranë një pellgu të shenjtë (të quajtur Puskarni në budizëm) dhe një kopësht po i shenjtë. Mbetjet arkeologjike në sit më parë ishin të datuara nga shekulli i III p.e.s. i ndërtuar me tulla nga Ashoka i madh. Në vitin 2013 u zbulua një faltore e shekullit të VI p.e.s. prej druri.
Zbulimi i vitit 2013
Në nëntor të vitit 2013, një skuadër ndërkombëtare arkeologësh duke gërmuar nën tempull zbuloi mbetjet e një faltoreje të lashtë peme të datuar para vitit 550 p.e.s., që është me gjasa dëshmia më e hershme e strukturave budiste të gjetura ndonjëherë dhe me gjasa dëshmia e parë arkeologjike e jetës së Gautama Budës. Gërmimet u drejtuan nga Robin Coningham i Durham University të Britanisë dhe Kosh Prasad Acharya i Pashupati Area Development Trust të Nepalit. Sipas Coningham-it, faltorja është "faltorja më e hershme budiste në botë". Zbulimi u bë në një sit tradicionalisht të konsideruar si vendlindja e Budës, nën një seri tempujsh prej tullash poshtë tempullit aktual. Kërkimet kanë treguar gjithashtu praninë e fragmenteve të mineralizuara të rrënjëve të pemës, që është konsistente me traditën budiste që i lidh faltoret me pemët: Siddhartha Gautama thuhet se ka lindur nën një pemë Shorea robusta, ndërsa nëna e tij, mbretëresha Maya Devi, mbështetej duke mbajtur një degë të pemës pas lindjes së tij. Julia Shaw, një pedagoge e arkeologjisë së Azisë jugore në University College London, vuri në dukje se faltorja mund të përfaqësoi adhurimin e pemës para-budist dhe se janë të nevojshme kërkime të mëtejshme.
Lista e komunave të Suedisë
Këtu gjeni listën e plotë të komunave të Mbretësisë së Suedisë.
Instituti Ekonomik i Prishtinës
Instituti Ekonomik i Prishtinës është një bërthamë e pavarur shkencore në nivel institucional, i cili i ka fillesat në vitin 1973 në të ashtuquajturin Enti për Kërkime Ekonomike themeluar nga Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Prishtinës.
Seuil
Seuil është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Seuil ka një popullsi prej 142 banorë dhe sipërfaqe 11.79 km², me një dendësi prej 12 banor/km².
Lidhje të jashtme
Seuil Seuil
Reformat protestante
Përmbledhje
Lëvizjet ishin bërë drejt një Reformimi përpara Luterit, kështu që disa protestantë në traditën e Reformacionit Radikal preferojnë të kreditojnë fillimin e Reformimit për reformatorët si Arnold i Brescia, Peter Waldo, John Wycliffe, Jan Hus, Petr Chelčický, dhe Girolamo Savonarola. Për shkak të përpjekjeve reformuese të Hus dhe të tjera reformatorëve bohem, Utraquist Hussitism u pranuar nga Këshilli i Bazelit dhe ishte toleruar zyrtarisht nga Kurora e Bohemisë, edhe pse lëvizjet e tjera ishin ende objekt i persekutimit, duke përfshirë lolardët në Anglia dhe Waldensians në Francë dhe rajonet italiane.
Luteri filloi duke kritikuar shitjen e indulgjencave, duke këmbëngulur që Papa nuk kishte asnjë autoritet mbi pastrimin dhe se Thesari i Meritës nuk kishte asnjë bazë në Bibël. Reformimi u zhvillua më tej për të përfshirë një dallim midis Ligjit dhe Ungjillit, një mbështetje e plotë në Shkrim si burimi i vetëm i doktrinës së duhur ( sola scriptura ) dhe besimit se besimi në Jezusin është mënyra e vetme për të marrë faljen e Zotit për mëkatin ( sola fide ) sesa vepra të mira. Megjithëse ky konsiderohet përgjithësisht një besim protestant, një formulim i ngjashëm u mësua nga katolikët Molinist dhe Jansenist. Priftëria e të gjithë besimtarëve minimizoi nevojën e shenjtorëve ose priftërinjve për të shërbyer si ndërmjetësues, dhe beqaria e detyrueshme klerike u dha fund. Simul justus et peccator nënkuptonin se megjithëse njerëzit mund të përmirësoheshin, askush nuk mund të bëhej aq i mirë sa të fitonte falje nga Zoti. Teologjia sakramentale u thjeshtua dhe përpjekjet për të imponuar epistemologjinë Aristoteliane u rezistuan.
Luteri dhe pasuesit e tij nuk i panë këto zhvillime teologjike si ndryshime. Rrëfimi i Augsburg i 1530 arriti në përfundimin se "në doktrinë dhe në ceremoni asgjë nuk është marrë nga ana jonë kundër Shkrimit ose Kishës Katolike", dhe madje edhe pas Këshillit të Trentit, Martin Chemnitz publikoi Provimin 1565-73 të Këshillit të Trentit si një përpjekje për të provuar se Trent novoi në doktrinë ndërsa Luteranët po ndiqnin gjurmët e Etërve të Kishës dhe Apostujve.
Lëvizja fillestare në Gjermani u diversifikua, dhe reformatorë të tjerë u ngritën në mënyrë të pavarur nga Luther si Zwingli në Zürich dhe John Calvin në Gjenevë. Në varësi të vendit, Reformimi kishte shkaqe të ndryshme dhe prejardhje të ndryshme, dhe gjithashtu shpalosej ndryshe se në Gjermani. Përhapja e shtypshkronjës së Gutenberg siguroi mjetet për shpërndarjen e shpejtë të materialeve fetare në shqip.
Gjatë rrëfimit të epokës së Reformimit, Krishterimi Perëndimor adoptoi rrëfime të ndryshme ( Katolike, Lutherane, Reformuara, Anglikane, Anabaptiste, Unitare, etj.) ). Reformatorët radikalë, përveç formimit të komuniteteve jashtë sanksionit shtetëror, nganjëherë përdorën ndryshime më ekstreme doktrinore, siç është refuzimi i parimeve të këshillave të Nicaea dhe Kalcedon me Uniformat e Transilvanisë . Lëvizjet anabaptiste u persekutuan veçanërisht pas Luftës së Fshatarëve gjermanë.
Drejtuesit brenda Kishës Katolike Romake u përgjigjën me Kundërreformimin, të iniciuar nga Confutatio Augustana në 1530, Këshilli i Trentit në 1545, Jezuitët në 1540, Defensio Tridentinæ fidei në 1578, dhe gjithashtu një seri luftërash dhe dëbimesh të protestantëve që vazhdoi deri në shekullin XIX. Evropa Veriore, me përjashtim të shumicës së Irlandës, ra nën ndikimin e protestantizmit. Evropa Jugore mbeti kryesisht Katolike përveç Waldensians të persekutuar shumë. Evropa Qendrore ishte vendi i pjesës më të madhe të Luftës së Tridhjetë vjet dhe pati vazhdime të dëbimit të protestantëve në Evropën Qendrore deri në shekullin XIX. Pas Luftës së Dytë Botërore, largimi i gjermanëve etnikë në Gjermaninë Lindore ose Siberi uli Protestantizmin në vendet e Paktit të Varshavës, megjithëse disa mbeten edhe sot.
Mungesa e protestantëve nuk nënkupton domosdoshmërisht dështimin e Reformimit. Megjithëse protestantët ishin shfarosur dhe përfunduan të adhuronin në bashkime të ndara nga katolikët, në kundërshtim me qëllimin origjinal të Reformatorëve, ata gjithashtu ishin shtypur dhe persekutuar në pjesën më të madhe të Evropës në një moment. Si rezultat, disa prej tyre jetuan si kristo-protestantë, të quajtur edhe Nikodemitë, në kundërshtim me nxitjen e John Calvin, i cili dëshironte që ata ta jetonin hapur besimin e tyre. Disa kripto-protestantë janë identifikuar qysh në shekullin e 19-të pas emigrimit në Amerikën Latine.
Baixas
Baixas është një komunë në Francë. Baixasbën pjesë në departamentin Pirenejtë Orientalë të rajonit Ocitani.
Lamasquère
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Lamasquère (Ocitanisht: La Masquèra ; Shqip: Maskera) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Fibonacci
Fibonacci (c. 1175 – c. 1250) ishte i njohur në kohën e tij dhe është i njohur edhe sot si një ndër matematikanët "më të mëdhenj evropianë të Mesjetës". Tani ekziston një statujë që përkujton atë që ndodhet në fund të Kullës të varrezave në katedralen e Pizës.
Emri i Fibonaccit(Italisht: [fibona'tʃ:i]) është shkurtesë e "figlio di Bonacci” (“bir I Bonacci”),ndryshe ai ishte I njohur edhe si Leonardo Bonacci,Leonardo of Pisa,Leonardo Pisano Bigollo,dhe Leonardo Fibonacci. Babai Leonardo (Guglielmo Bonaçi) ishte punëtor i doganës në qytetin e Bugia të Afrikës Veriore.
Jeta
Fibonacci u rrit me një edukim të Afrikës Veriore në Moors dhe më vonë udhëtoi gjerësisht rreth bregdetit të Mesdheut. Ai pastaj u takua me tregtarët, të cilëve u mësonte shumë sisteme për të bërë aritmetikë duke i ndihmuar tejmase në aktivitetin e tyre. Ai shpejt kuptoi përparësinë e madhe që kishte sistemi "Hindu-arab" të cilin e mësoi gjatë kohës që udhëtonte në Bugia(tani  Béjaïa,Algeria) në krahasim me të gjithë të tjerët.
Viti se kur ka vdekur Fibonacci nuk dihet,por është llogaritur në mes 1240 dhe 1250. Fibonacci ishte një nga njerëzit e parë që arriti të fuste sistemin Hindu-Arab në Evropë dhe falë tij tashmë ne përdorim dhjetë numra bazë me pikë dhjetore, dhe një simbol për zero: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 dhe 0.
Chat GPT
ChatGPT është një model i madh gjuhësor i zhvilluar nga OpenAI, i cili përdor një arkitekturë të thellë të rrjetit nervor të njohur si një transformator për të gjeneruar përgjigje të gjuhës natyrore ndaj kërkesave të bazuara në tekst. Është trajnuar mbi një korpus të madh të dhënash teksti dhe mund të gjenerojë tekst në një gamë të gjerë stilesh dhe në një sërë temash. ChatGPT është krijuar për të simuluar biseda të ngjashme me njeriun dhe mund t'u përgjigjet pyetjeve, të sigurojë informacione dhe të përfshihet në dialog me përdoruesit. Është përdorur për një sërë aplikacionesh, duke përfshirë përkthimin e gjuhës, chatbots dhe gjenerimin e përmbajtjes.
Fibonacci
Jeta
Libri i tij "si ta bëni aritmetikë në sistemin decimal", i quajtur "Liber abbaci" (kuptimi i numrave apo Libri i përllogaritjes) i krijuar në 1202 bindi shumë nga matematicienët evropianë të asaj kohe që të përdornin sistemin e ri të shpikur prej tij. Libri sqaron me detaje (në latinisht), rregullat që ne të gjithë tani mësojnë në shkollën fillore për të mbledhur, zbritur, shumëzuar e ndarë numrat, si dhe gjithashtu shumë probleme për të ilustruar.
Chat GPT
Kur u krijua Chat GPT?
Versioni i parë i GPT (Generative Pre-trained Transformer) u prezantua nga OpenAI në qershor 2018. Që atëherë, disa versione të GPT janë lëshuar, secili me performancë dhe aftësi të përmirësuara. ChatGPT, i cili është krijuar posaçërisht për aplikacione bisedore, u lëshua nga OpenAI në korrik 2020. Që nga publikimi i tij, ChatGPT është përdorur në aplikacione të ndryshme chatbot dhe asistent virtual për t'u ofruar përdoruesve përgjigje në gjuhë natyrale ndaj pyetjeve dhe kërkesave të tyre.
Fibonacci
Liber Abaci
Në "Liber Abaci" (1202),Fibonacci prezentoi të ashtuquajturën modus Indorum (metoda e indianëve), sot e njohur si numra Hindu-arabe. Libri ka treguar përdorimin praktik dhe vlerën e sistemit të ri arab numëror duke zbatuar numra të kontabilitetit tregtar, konvertimin peshat dhe masat, llogaritjen e interesit, të parave në ndryshim, dhe aplikacionet e tjera. Libri është i pranuar në të gjithë Evropën e arsimuar dhe kishte një ndikim të thellë në mendimin evropian. Nuk ka kopje të edicionit 1202 që janë të njohura të ekzistojnë. Edicioni 1228, seksioni i parë paraqet sistemin arabik numëror dhe e krahason sistemin me sistemet e tjera, të tilla si numrat romake, dhe metodat për të kthyer në sistemet e tjera shifër në numra arabë.U bë zëvendësimi i sistemit romak numëror, metodën e saj të lashtë të shumëzimit egjiptian, dhe duke përdorur një numërator për llogaritje, me një sistem arabik numëror ky ishte një përparim në marrjen llogaritjet e biznesit më të lehtë dhe më të shpejtë, gjë që çoi në rritjen bankare dhe kontabilitetit në Evropë.
Seksioni i dytë shpjegon përdorimet e numrave arabë në biznes, për shembull konvertimin e monedhave të ndryshme, dhe llogaritjen e fitimit dhe të interesit, të cilat ishin të rëndësishme për rritje në industrinë bankare. Libri gjithashtu diskuton numrat irracionale dhe numrat e thjeshtë.
Sekuenca Fibonacci
Në Liber Abaci është paraqitur dhe zgjidhur, një problem që përfshin rritjen e një popullsie prej lepujve bazuar në supozimet e idealizuara. Zgjidhja, brez pas brezi, ishte një sekuencë të numrave të njohur më vonë si Numrat e Fibonaccit. Edhe pse Fibonacci në "Liber Abaci" përmban përshkrimet më të hershme të njohur e rend jashtë Indisë, sekuenca ishte vërejtur nga matematikanët indianë në fillim të shekullit të gjashtë.. .matematikani vdiq 24 maj 1476.
Perlat e Ohrit
parapamje|250x250px|Perla e Ohrit Perlat e Ohrit ose Margaritarët e Ohrit janë njëri nga tiparet dalluese të kulturës së rajonit të Liqenit të Ohrit, një vend me monumente kulturore dhe historike, bukuri natyrore dhe thesare, traditë dhe cilësi. Edhe pse Ohri dhe rajoni i Bregut të Liqenit të Ohrit ka me bollëk monumente kulturore dhe historike ju duhet të shihni dhe të mësoni për Perlën e Ohrit dhe historinë e saj.
Legjenda e Perlës
Në vitin 1928, në Ohër, djali i Nikola Filev, tregtari Mihajlo Filev në restorant, takon një mysafir me emrin Gjon. Ai ishte emigrant nga Rusia, në Ballkan, krejt rastësisht, pikërisht në Ohër, Maqedoni. Duke qëndruar këtu për një kohë të gjatë, u krijua një miqësi e madhe midis Gjonit dhe Mihailos. Duke ecur përgjatë brigjeve të Liqenit të Ohrit dhe duke diskutuar shumë tema dhe histori jetësore, ata panë peshkatarët aty pranë. Mbanin shporta me plashicë që është një lloj i peshkut të Liqenit të Ohrit.Pas asaj pamje, Gjoni tashmë e kuptoi se ai sekret që ai sjell me vete nga Rusia më saktësisht nga Liqeni Baikal mund ta gjejë vendin edhe këtu. Dhe ky sekret ishte në peshk plashicë një formë endemike nga e cila mund të bëhen luspa të lëkurës. Kështu, si shenjë e miqësisë së madhe, Gjoni e njohu Mihajlo Filev me teknikën misterioze për të bërë perla. Këtu, në Ohër, para se askush të mos dinte për të tilla zanat.
Pastaj Familja Filevi fillon me prodhimin e perlave, duke kaluar sekretin familjar brez pas brezi, nga babai tek i biri. Si suveniri kryesor i qytetit Ohër, perlat zbukurojnë dhe pasurojnë koleksionet me bizhuteri për shumë njerëz në Maqedoni dhe më gjerë në botë.
Punimi
Sekreti i plotë i bërjes së Perlës është i njohur vetëm për familjen Filevi dhe familjen Talevi. Këto dy familje e çmojnë traditën dhe përpunojnë një produkt të quajtur Perla Origjinale e Ohrit. Në fakt, prodhimi bazohet në prodhimin manual. Baza e Perlës është një guaskë, më saktë bërthama e guaskës që gërvishtet dhe prej saj bëhen forma të ndryshme artistike dhe me një larmi madhësish. Pastaj merren luspat e peshkut plashicë që janë nga emulsioni i cili aplikohet në majë të bazës. Sigurisht, emulsioni është pjesa më specifike e punimit të Perlës. Emulsioni aplikohet me një furçë të bërë nga materiali natyror, më shpesh nga qimet e bishtit të ketrit. Aplikohet sa herë që madhësia e topit të Perlave. E gjithë kjo lihet të thahet, pastaj pa pushim. Ky artizanat i Perlës është gradual dhe në faza.
Krijimet e reja janë një sfidë për brezat e rinj të familjeve, për të vazhduar traditën e gjatë familjare.
Jirès Kembo Ekoko
= Jires Kembo Ekoko =
Rrepet e Kolshit
Ndodhen pranë fshatit Kolsh. Përbëhet nga grup rrepesh me lartësi 15-20 m, diametër trungut 0.70-1 m, me vlera biologjike, estetike. Për t’i mbrojtur Ndërmarrja Pyjore veshi me beton bregun e përroit të Kolshit. Vizitohen sipas rrugës Manati-Kolsh.
Rrepet e KolshitTekst
Les Grandes-Ayvelles
Les Grandes-Ayvelles është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Lidhje të jashtme
Les Grandes-Ayvelles Les Grandes-Ayvelles
Rajonet e Islandës
Këto rajone nuk janë të përcaktuar me ligj dhe nuk kanë vlerë zyrtar ose funksion administrativ, por mund të përdoren për të ndarë Islandën për qëllime të caktuara.
Kujdesi shëndetësor në Islandë është i ndarë në 7 rrethe të kujdesit shëndetësor  të cilat korrespondojnë me 8 rajonet e Islandës, me përjashtim të rajonit Veriperëndimor dhe rajonit Verilindor të cilat kanë një zonë e vetme të kujdesit shëndetësor.
Heimaey
parapamje|Heimaey Heimaey (shqiptimi islandisht: [ˈheiːmaˌei]) është një ishull Islandez, më i madh në arkipelagun Vestmannaeyjar dhe ishulli më i madh dhe më i populluari larg bregdetit Islandez. Heimaey është 7.4 km larg bregdetit të jugut të Islandës. Është i vetmi ishull i populluar i ishujve Vestmannaeyjar, me një popullsi prej 4500 vetash. Aeroporti Vestmannaeyjar dhe Klubi Golf i Ishujve Westman të marra së bashku mbulojnë një pjesë të mirë të ishullit.
Më 23 janar 1973, rrjedhja e lavës nga Eldfell aty pranë shkatërroi gjysmën e qytetit dhe kërcënoi të mbyllë portin e tij, burimin kryesor të të ardhurave të tij. Një operacion për ftohjen e lavës së përparuar me ujë të detit shpëtoi portin.
Përrallat më të vjetra
Landnáma tregon se pasi Ingólfr Arnarson, banori i parë në Islandë, kaloi një dimër në Ingólfshöfði, ai lëshoi ​​Öndvegissúlur në ujë dhe i ndjeki ata në perëndim. Në Hjörleifshöfði, Ingólfr zbuloi se vëllai / shoku i tij i ngushtë Hjörleifr Hróðmarsson ishte i vdekur dhe skllevërit e tij mungonin. Në det mund të shihte varka që shkonin drejt një grupi të vogël ishujsh dhe ai u nis pas tyre.
Rrëmbyer nga veriu i Irlandës, skllevërit u quajtën perëndimorë (Vestmenn), pasi përpara se të zbulonin Islandën, Irlanda ishte pjesa më perëndimore e botës e njohur për Evropianët veriorë atëherë (rreth vitit 840). Skllevërit shkuan në breg të Heimaey dhe u strehuan në kodra. Ingólfr i gjuajti ata dhe i vrau si hakmarrje për vrasjen e vëllait të tij të kujdesshëm. Në këtë proces, ai emëroi vende dhe shenja të ndryshme. Për shembull, ai e quajti "Dufþekja", një zonë në Heimaklettur, kodrën më të lartë të Heimaey (283 m), pas skllavit Dufþakur (versioni Islandez i gaelëve 'Dubhthach,' i anglicizuar si 'Duffy') për të cilin u tha e kanë hedhur veten Heimaklettur në atë pikë, duke preferuar të marrë jetën e tij sesa ta lejojë Ingólfr ta marrë atë.
Banorët e parë
Në traditë, Herjólfur Bárðarson u tha se ishte personi i parë që u vendos në Heimaey. Sipas Landnáma, ai e ndërtoi fermën e tij në Herjólfsdalur (fjalë për fjalë: lugina e Herjólf) rreth vitit 900. Gërmimet arkeologjike në vitin 1971 të rrënojave antike në Herjólfsdalur zbuluan se kishte pasur banim gati 100 vjet më parë.
Bastisje turke
Në vitin 1627, tre anije pirate arabe nga Bregu i Barbarisë i kontrolluar nga osmanët sulmuan disa qytete në bregdetin jugor të Islandës dhe ishujve largësorë. Ata sulmuan Grindavík dhe Heimaey. Në Grindavík, qytetarët mund të iknin në fushën e lavës së Reykjanes dhe të fshiheshin pafundësisht. Heimaey ishte aq e izoluar sa ishte e prekshme dhe njerëzit vuanin. Shumë histori heroike u treguan për njerëzit që i mbijetuan pushtimit, veçanërisht Guðríður Símonardóttir. Më mirë e njohur si Tyrkja-Gudda (Turke-Gudda), ajo u mor nga piratët nga shtëpia e saj në Stakkagerði në Heimaey në tregun e skllevërve në Algjeri. Nga atje ajo morri rrugën për në Islandë përmes Tunizisë, Italisë dhe Danimarkës - Islanda në atë kohë ishte nën sundimin danez. Pas kthimit në Islandë, ajo u martua me poetin Hallgrímur Pétursson. Kisha luterane Hallgrímskirkja në Reykjavík është emëruar për nder të tij.
Gibel
Gibel (Ocitanisht: Gibèl ; Shqip: Xhibeli ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Soueich
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Soueich (Ocitanisht: Soeish ; Shqip: Sushi) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Qarku Bellac
Qarku Bellac është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Haute-Vienne.
Budizmi dhe Shkenca
Budizmi dhe relativiteti
Budizmi me shkencën kanë të përbashkët botëkuptimin e relativitetit. Relativiteti i fenomeneve përdoret shpesh në mësimet budiste për të kundërshtuar pikëpamjet e ngurta dogmatike, siç është për shembull relativiteti i madhësisë për të thyer bësimin në "të vogël" dhe "të madh". Në traktatin e "mënyrës së mesme" të Nagarjunës, në kapitullin 3 "Analizimi i lëvizjes", është e paraqitur se lëvizja nuk ka ekzistencë të pavarur dhe nuk ekziston në vete; gjysmë mijëvjeçari më herët Galileo shkruajti: "Prandaj le të vedomsim si parim se, çkado që të jetë lëvizja të cilën do t'i atribonim tokës, është e nevojshme për ne të cilët marrim pjesë në të, të mbetet krejtësisht e padukshme, dhe si jo ekzistuese." Në Sutrën e Zemrës, e cila reprezanton pikëpamjen e zbrazëtisë(boshëllakut), thuhet se fenomenet nuk kan "karakter të caktuar", e cila është deklaratë e relativitetit. Në mungesë të një sistemi referues asgjë nuk mund të thuhet për ndonjë gjë prandaj objektet nuk kan karakteristika të brendshme. Në këtë Sutra poashtu thuhet se fenomenet nuk janë "në rritje apo në zbritje", e cila është në harmoni me teoremen e Noetherit, duke treguar se për shkak të relativitetit ka kuantitete të konservuara në fizikë, si energjia. Budizmi më së shumti fokusohet në aspektin mbi zbrazëtin e objekteve, kurse shkenca e ka zhvilluar më shumë aspektin relativ.
Burimet
Jeremy Hayward: Die Erforschung der Innenwelt. Insel, Frankfurt 1996, ISBN 3-458-33523-4.
Baizieux
Baizieux është një komunë në Francë. Baizieuxbën pjesë në departamentin Somme të rajonit Picardie. Komuna ka një popullsi prej 213 banorë dhe sipërfaqe 5.09 km².
Gjuha Siuslav
Klasifikimi
Dokumentacioni përbëhet nga një fjalor prej 12 faqesh nga James Owen Dorsey, tre muaj punë në terren nga Leo J. Frachtenberg në vitin 1911 me një folës amtare jo-anglishtfolës dhe burri i saj Alsean (i cili e foli atë si gjuhë e dytë), një listë fjalësh prej rreth 150 fjalësh të marra nga Melville Jacobs në vitin 1935 në punën me folësin e Ulët Umpqua Hank Johnson, një incizim audio i folësit Siuslaw Spencer Scott nga 1941, qindra faqe shënimesh nga John Peabody Harrington në 1942 bazuar në intervistat me disa folës amë, audio regjistrimet e fjalorit nga Morris Swadesh në vitin 1953. Frachtenberg (1914, 1922) dhe Hymes (1966) janë botime të bazuara në materialet e tyre.
Saint-Lary-Boujean
Saint-Lary-Boujean (Gaskon: Sent Lari e Bojan ; Shqip: Shën Lari dhe Bujani) është një komunë në departamentin Garonë e Epërme në Francën jugperëndimore.
Skurajt
Skurajt, Izgurliu ose Uzgurliu, kanë qenë një familje fisnike arbërore ndikimi i të cilës shtrihej në mes Tiranës dhe Durrësit dhe më pas mendohet se vijuan si funksionarë të Perandorisë Osmane. Stema heraldike e kësaj familjeje është brendësuar në flamurin dhe stemën e Tiranës.
Mbiemri
Në dokumentet mesjetare latine, bizantine dhe sllave, mbiemri dokumentohet në disa trajta gjuhësore shkrimore si: Scura, Schura, Schuro, Sguro, Scuro, Sgurous, Zgura etj. Studiuesit pohojnë se “emërtimi Skura ka prejardhjen toponimike nga treva e Shqipërisë së Mesme që fillimisht dokumentohet i lokalizuar tek Marin Barleti si Skuria, krahinë midis Tiranës dhe Durrësit”. Më 1294-5 përmendet Progron i Sgurouve (Πρόγονος τοũ Σγούρου)  si rimëkëmbës i kishës së Virgjëreshës Peribleptos në Ohër.
Si patronim, përmendet Gjergj Skura në kadastrën e Shkodrës, me prona në përkatësitë e komunës. Përmendet nga relacioni i Bolicës më 1614 ku në Balldren i quajturi Pepë Skura është në krye të 150 burrave në armë, ndërsa në Rus të Shkodrës i quajturi Mengo Skura në krye të 100 burrave në armë. Një Pjetër Skura nga Kruja, nxënës në kolegjet e Fermos dhe Loretos, doktoruar për teologji-filozofi më 1665. Më 1693 xhamisë në kalanë e Ulqinit i shtohet si hajrát një minare me gur të prerë nga bamirësi Haxhi Halil Skura. Në Shqipërinë e Mesme mbijeton toponimi Skuraj në Kurbin. Lagjja Zguraj në Kavajë dhe ajo Uzgurli në Berat, mendohet se janë emërtuar prej pranisë së kësaj familjeje ndër këta qytete.
Stema
Stema gjendej në një gur varri, i cili mban emrin e Anton Skurës. Guri i varrit është zbuluar në vitin 1907 nga konsulli austro-hungarez në Shkodër, Theodor Ippen, në kalldrëmin para kishës së Zonjës Nunciatë, në Kodër-Marlekaj të Lezhës. Ky gur ka qenë lapidari mbi varrin e Anton Sgurës. Pas shembjes së kishës guri u përdor si pllakë kalldrëmi. Ippen e hoqi nga kalldrëmi dhe e vendosi në murin e kishës. Gjendet në gjendje të mirëmbajtur dhe ruhet në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë.
Mbishkrimi osman
Në marsin e 2015 u gjet në qytetin e Lezhës një pllakë me mbishkrim i periudhës osmane, shkruar në arabishte dhe përkthyer nga prof. Mehmet Tutuncu i Qendrës Orientale në Holandë:"Sulltan Sylejmani, i biri i Selimit, i biri i Bajazid Khanit - iu zgjattë mbretërimi dhe jeta - ndërtoi këtë kala të bekuar me ndihmën e Dervish Muhamedit, bir Uzgurësh me datë - kryelartë është kalaja e Sylejmanit, dhe e fortë - 928 (1522)."Sipas historianit të perandorisë dhe arkitekturës osmane, Machiel Kiel qeveritari vendor Muhamed bej Uzgurliu është themeluesi i Xhamisë së Plumbit në Berat prej të cilit iu dha edhe emri një lagjeje të qytetit buzë Osumit. Mbiemër i cili, sipas historianit gjerman Franz Babinger, nuk fsheh gjë tjetër veçse osmanizimin e mbiemrit Skuraj, që u tejshkrua emri në Uzgur (+ liu/olli, tejshkrim nga turqishtja moderne Özgür+oğlu).
Bajamont
Bajamont është një komunë në Francë. Bajamontbën pjesë në departamentin Lot-et-Garonne të rajonit Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 914 banorë dhe sipërfaqe 12.2 km².
Rrapi i Pirajve
Ndodhet në lagjen Piraj të fshatit Blinisht. Ka diametër të trungut 2-3 m, lartësi mbi 20 m dhe kurorë shumë të bukur, vlera shkencore, biologjike, ekologjike, estetike. Vizitohet sipas rrugës Lezhë-Blinisht.
Rrapi i PirajveTekst
Referime
Nje"Monument natyre"shume impresionues;"RRAPI I PIRAJVE(Platanus-L)ne fshatin Piraj-Zadrime(Lezhe).Perfaqeson nje nder pemet me te medha ne territorin e"Shqiperise-londineze"por gjithashtu eshte Rrapi me i madh ne vendin tone i cili mbrohet me ligj.Eshte krenaria e banoreve te fshatit-Piraj ku mosha e tij eshte rreth 600-vjecare,perimetri i trungut eshte 9.40m.diametri i kurores qe perfshin shtrirjen e plote te degeve arrin ne rreth 40m.&ndersa lartesia e tij shkon deri ne 18m. Sipas gojedhenes qe tregojne banoret;thuhet se nje"Kalores Arber"i cili po kthehej nga nje beteje kundra ushtrise osmane,nderkohe qe po ndiqte rrugen antike"Via de Genta(Rruga e Gentit)ose Via de Zenta(rruga e Zetes)e cila kalon mes per mes Treves se Zadrimes:u ndal per te pire uje tek burimi i Kishes se vjeter dhe sapo shuajti etjen,ai nguli prane burimit bastunin me te cilin ngiste kalin e tij dhe ky bastun shtriu rrenjet ne terrenin e lagesht duke formuar"Pemen gjigande"qe shohim sot.
Muhammed bin Abdulkerim Isa
Muhammed bin Abdulkerim Isa (lindi më 9 qershor 1965) është politikanë arabë dhe ministër i drejtësisë.
Edukimi
Isa morri diplomën bachelor në ligjin e sheriatit në Universitetin Islamik Imam Muhammed ibn Saudi. Ai mban gradën Master dhe diplomën e doktoraturës prej Universitetit Imam Muhammed bin Saudi.
Karriera
Pas marrjes së diplomës, Isa filloi të punoj në Universitetin Islamik Imam Muhammed ibn Suadi. Ai u bë zëvendës president i bordit të ankesave në vitin 2007 deri në vitin 2009. Ai u emërua si ministër i drejtësisë në kabinetin Saud më 14 shkurt 2009. Emërimi i tij si ministër i drejtësisë ishte pjesë i inciativës së Mbretit Abdullah.
Burimet e Kirit
Burimet e Kirit gjenden afër fshatit Kir, komuna Pult, 400 m mbi nivelin e detit. Burim karstik i tipit vokluzian në kontaktin tektoniko-litologjik gëlqerorë-flish. Uji i tij del gjatë një vije mbi 800 m. Prurja e tyre arrin mbi 600 l/sek. Këtu zë fill lumi i Kirit. Ka vlera shkencore hidrologjike, didaktike, turistike Vizitohet sipas rrugës Shkodër-Kir.
Edward Sapir
parapamje|Edward Sapir Edward Sapir (26 janar 1884 - 4 shkurt 1939) ishte një amerikan antropolog-gjuhëtar, i cili është konsideruar gjerësisht të jetë një nga figurat më të mëdha në zhvillimin e hershëm të disiplinës së gjuhësisë.
Sapir ka lindur në Pomeraninë Gjermane; prindërit e tij emigruan në Shtetet e Bashkuara të Amerikës kur ishte fëmijë. Ai studioi linguistikë gjermane në Kolumbi, ku ai erdhi nën ndikimin e Franz Boas i cili e frymëzoi atë për të punuar në gjuhët amtare amerikane. Ndërsa mbaroi doktoraturën e tij, shkoi në Kaliforni për të punuar me Alfred Kroeberin duke dokumentuar gjuhët indigjene atje. Ai u punësua nga Anketa Gjeologjike e Kanadasë për pesëmbëdhjetë vjet, ku ai erdhi në kontakt me Leonard Bloomfield. Ai u ofrua profesor në Universitetin e Çikagos dhe qëndroi për disa vite duke vazhduar të punonte për profesionalizimin e disiplinës së gjuhësisë. Deri në fund të jetës së tij ai ishte profesor i antropologjisë në Yale, ku ai kurrë nuk hyri në të vërtetë. Midis shumë studentëve të tij ishin gjuhët Mary Haas dhe Morris Swadesh, dhe antropologë të tillë si Fred Eggan dhe Hortense Powdermaker.
Me sfondin e tij gjuhësor, Sapir u bë një student i marrëdhënies midis gjuhësisë dhe antropologjisë. Sapir studioi mënyrat në të cilat gjuha dhe kultura ndikojnë njëri-tjetrin dhe ai ishte i interesuar në marrëdhëniet midis dallimeve gjuhësore dhe dallimeve në pikëpamjet e botës kulturore. Benjamin Lee Whorf në parimin e relativitetit gjuhësor ose të hipotezës "Sapir-Whorf". Në antropologjinë Sapir është i njohur si një ithtar hershme të rëndësisë së psikologjisë ndaj antropologjisë, studimit Mbajtja se lloji i marrëdhënieve entre personalitete të ndryshme individuale është i rëndësishëm për mënyrat në qui Kulturë dhe shoqëri të zhvilluar.
Ndër kontributet e tij të mëdha në gjuhësi është klasifikimi i tij i gjuhëve indigjene të Amerikës, në të cilën ai përpunoi për pjesën më të madhe të jetës së tij profesionale. Ai luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e konceptit modern të fonemës, duke avancuar në masë të madhe kuptimin e fonologjisë.
Para Sapir Ajo është në përgjithësi konsiderohet të jetë e mundur për të aplikuar metodat e gjuhësisë historike të gjuhëve të popujve indigjenë, sepse ata besohet të ishin më primitive se gjuhët indo-evropiane. Sapir ishte metoda e parë e gjuhësisë krahasuese që ishte po aq e vlefshme kur zbatohej në gjuhët indigjene. Në 1929 edicionin e Encyclopaedia Britannica publikuar atë që atëherë ishte klasifikimi Shumica autoritative e gjuhëve amtare amerikane, dhe personi i parë në bazë të provave nga linguistikës moderne krahasuese. Algic, Uto-Aztecan dhe Na-Dene. Hokan dhe Penutian, Hokan dhe Penutian, Hokan dhe Penutian.
Cabanac-Cazaux
Cabanac-Cazaux (Ocitanisht: Cabanac e Casaus ; Shqip: Kabanaku dhe Kazusi) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Ujëvara e Rehovës
Ujëvara e Rehovës gjendet pranë fshatit Rehovë, komuna Qendër. Janë disa ujëvara, më e madhja 23-25 m e lartë, ndërsa gjerësia e rrymës së ujit 2-4 m. Ujërat përdoren për prodhimin e energjisë elektrike në hidrocentralin e Rehovës. Ka vlera hidrologjike, estetike, ekonomike dhe turistike. Vizitohen sipas rrugës rurale Ersekë- Rehovë.
Peder Severin Krøyer
thumb|200px|Portreti i Peder Severin Krøyer nga [[Laurits Tuxen]] Peder Severin Krøyer (23 korrik 1851 - 21 nëntor 1909) ishte piktorë danez.
Jeta
Krøyer lindi në Stavanger më 23 korrik 1851. Në moshën 19 vjeçë, ai i përfundoi studimet e tij në akademinë e artit ku studioi me Frederik Vermehren. Ai ishte i martuar me Marie Krøyer nga viti 1889 deri në vitin 1905.
Në vitin 1875, ai filloi të pikturojë për herë të parë.
Vdekja
Krøyer vdiq në vitin 21 nëntor 1909 në Skagen.
Mazerny
Mazerny është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Mazerny ka një popullsi prej 124 banorë dhe sipërfaqe 12.3 km², me një dendësi prej 10 banor/km².
Bajonnette
Bajonnette (Shqip: Bajoneta ; Ocitanisht: Bajoneta) është një komunë në Francë. Bajoneta bën pjesë në departamentin Gers të rajonit Ocitani.
Saint-Pierre-de-Lages
Saint-Pierre-de-Lages (Ocitanisht: Sant Pèire de Latge ; Shqip: Shën Pjetri i Lagjesit) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.
Lisi Markatonajt
Ndodhet në varrezat e fshatit Zejmen. Ka dy degëzime në lartësinë rreth 1,3 m nga toka. Diametri i çdo trungu është rreth 0,80 m, lartësia arrin 10-12 m, ndërsa kurora krejt e veçantë dhe shumë e bukur. Ka vlera shkencore biologjike, fetare. Vizitohet, duke marrë rrugën automobilistike Lezhë (Milot)-Zejmen.
Lisi MarkatonajtTekst
Çengeli
parapamje|djathtas|[[Çengel peshku|Çengelat e peshkut janë të mprehta dhe të gjemba në njërin skaj për të ndihmuar në kapjen e peshkut.]] Çengel është një mjet i përbërë nga një gjatësi materiali, zakonisht metal, që përmban një pjesë të lakuar ose të prerë, në mënyrë që të mund të përdoret për t'u kapur, lidhur ose ndryshe ngjitur në një objekt tjetër. Në një numër përdorimesh, njëra skaj i çengelit është me majë, në mënyrë që ky fund të mund të shpojë një material tjetër, i cili më pas mbahet nga pjesa e lakuar ose e futur. Disa lloje çengelash, veçanërisht çengel peshku, kanë gjithashtu një gjemba, një projeksion me majë mbrapa pranë skajit të theksuar të çengeli për të siguruar që pasi çengeli është futur në objektivin e tij, ai nuk mund të hiqet lehtësisht.
Ali Muka
Ali Muka (Toshkëz, 10 dhjetor 1938 - 25 korrik 2022) ka qenë studjues shkencor i arkitekturës popullore.
Biografia
I ati ka qenë pjesëmarrës në Luftën Nacionalçlirimtare dhe më vonë ka kryer detyra të larta shtetërore. Shkollën fillore dhe atë tetëvjeçare i mbaroi në vendin e lindjes. Në vitet 1953-1957 ka kryer shkollën e mesme profesionale në Teknikumin e Ndërtimit në Tiranë, përfunduar me rezultate të shkëlqyera. Këtu u kualifikua “gjeometër teknik ndërtimi”. Nga shtatori i vitit 1960 e deri në korrik 1961 ka qenë me bursë shteti për studime të larta, dega "arkitekturë skene" në qytetin e Bratislavës (Çekosllovaki), por, pas një viti iu ndërprenë studimet për arsye konfliktesh midis dy shteteve. Nga viti 1961 (shtator) e deri në vitin 1966 (korrik) ka kryer studimet e larta në Fakultetin e Inxhinierisë së UT-së, ku ka dalë shkëlqyeshëm duke u diplomuar "inxhinier për ndërtime qytetare". Ky njeri i shquar në zotërimin e specialitetit të tij është përfshirë në veprimtari të ndryshme. Ka punuar si gjeometër (teknik zbatimi) dhe si markshedër (topograf miniere) në minierën e kromit në Bulqizë në vitet 1957- 1958. Nga shtatori i vitit 1958 e deri në shtator të vitit 1960, ka punuar si teknik zbatimi (përgjegjës sektori) në ish-ndërmarrjen e ndërtimit "21 Dhjetori" (Tiranë). Në vitet 1966-1969, ka punuar inxhinier zbatimi (drejtues kantieri) në Hidrocentralin e Vaut të Dejës (Shkodër). Në vitet 1970 deri më 2008, ka kryer detyrën e specialistit shkencor në etnologji, në departamentin me të njëjtin emër në Institutin e Historisë e Gjuhësisë (1970-1978), në Institutin e Historisë (në 1972-1979) dhe në atë të Kulturës Popullore (1979-2008) ku dhe doli në pension (2008). Edhe në vitet pas daljes në pension ai vazhdon të merret me kërkime shkencore, me botime studimesh të fushës së etnologjisë. Ali Muka ka kryer kualifikime pasuniversitare që kur mbaroi universitetin (1966) e në vazhdim, kur mori detyrën e etnologut. Bëri specializime të shumta. Ka marrë gradën e shkallës së parë "Kandidat i Shkencave" në etnologji në vitin 1981; me dosje të veprimtarisë shkencore ka marrë titullin "Bashkëpunëtor i Vjetër Shkencor" (e barabartë me "docent") në etnologji në vitin 1987; me mbrojtje disertacioni ka marrë gradën e dytë "Doktor i Shkencave" në etnologji në vitin 1991. Në sajë të arritjeve më të larta në veprimtarinë shkencore, më 1994 i jepet titulli "Profesor" në etnologji.
Argita Zalli
Argita Zalli ka lindur në Patos të Fierit. Së bashku me familjen e saj është larguar që në vitin 1999 nga Shqipëria për në Angli.
Studioi për Mjekësi Molekulare në Brighton të Anglisë në UCL (University Collage of London), përkatësisht në fushë të imunologjisë. Vitet e ciklit Bachelor i kreu në departamentin e epidemiologjisë dhe shëndetit publik, ndërsa doktoraturën e përmbylli në neuroimunologji.
Tanimë, vazhdon si studiuese në UCL ( University Collage of London)  duke kryer studime në fusha të mjekësisë, për të cilat ka specializim të thelluar dhe të arrirë në rezultate.
Qarret e Varrezave të Shënkollit
Gjënden afër fshatit Kryezi, komuna Qafë-Mal, pranë kishës së Shënkollit, 600 m mbi nivelin e detit. Janë 5 qarre me lartësi 20-25 m, diametër të trungut 90-100 cm e perimetër 180-200 cm, moshë mbi 250 vjet. Kanë vlera shkencore biologjike, didaktike, fetare. Vizitohen sipas rrugës rurale Fushë Arrës-Kryezi (7 km).
Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës
Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) është institucioni me i larte shëndetësor, profesional dhe shkencor në fushën e shëndetit publik të Kosovës, i themeluar në vitin 1925. Ky institucion organizon, zhvillon, mbikëqyrë dhe zbaton politikat e shëndetësisë publike në Kosovë.
Historiku
Më 5 qershor të vitit 1925, me ndihmën e Fondacionit “Rockfeler” nga SHBA filloi punën Shërbimi Higjieniko-Epidemiologjik në qytetin e Pejës. Me këtë datë janë vënë bazat e mjekësisë preventive në Kosovë andaj edhe shënohet si ditë festive e themelimit të Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës. Pas kësaj date, në Kosovë formohen qoftë si stacione sanitare, mikrobiologjike apo higjieno-epidemiologjike, shërbimet në Prishtinë, Prizren dhe Mitrovicë. Gjatë viteve 1923/1924, në Prizrenin e lashtë ishte themeluar Shërbimi Bakteriologjik tejet efikas, që ofronte shërbime për tërë territorin e Kosovës së atëhershme (një pjesë të Sanxhakut dhe Malit të Zi) por që ky institucion ishte vetëm shërbim bakteriologjik i cili më vonë zhvillohet në Shërbim Higjieniko–Sanitar për t’u shndërruar sot në Institut Rajonal të Shëndetësisë Publike të Prizrenit. Duhet theksuar se në vitin 1940 në Kosovë kanë qenë 5 spitale me 390 shtretër, 36 ambulanca të ndryshme shëndetësore dhe shërbimi preventiv me 5 stacione sanitaro-epidemiologjike prej të cilave kanë punuar vetëm 3. Në fillim të vitit 1946 në territorin e Kosovës kishte 5 spitale me 333 shtretër mesatarisht 0.4 shtretër për 1000 banorë. Në këto spitale, punonin 9 mjek, 15 farmacistë, 6 teknik mjekësorë, 11 higjienist dhe 27 punëtorë tjerë shëndetësorë me kualifikim të ultë. Mbrojtjen themelore shëndetësore e ofronin 8 stacione shëndetësore në qytete, 3 në fshatra dhe 1 dispanser antituberkular, kurse në mbrojtjen stomatologjike punonin 3 dentistë dhe 1 stomatolog. Prej vitit 1946/1947 ka filluar punën mjeku i parë shqiptar Dr.Durmish Celina që kishte udhëhequr edhe me Shkollën e Ulët për Mami në shtëpinë e Ali Dulës në Prizren ku janë zhvilluar aktivitetet edukative dhe arsimore shëndetësore. Në atë kohë ishte organizuar edhe Shkolla e Ulët Medicinale, ku lëndët profesionale i mbante dr.Daut Mustafa.
Bajus, Pas-de-Calais
Bajus është një komunë në Francë. Bajusbën pjesë në departamentin Pas-de-Calais të rajonit Nord-Pas-de-Calais. Komuna ka një popullsi prej 303 banorë dhe sipërfaqe 2.94 km².
1980 në Shqipëri
Në vijim është lista e ngjarjeve që kanë ndodhur gjatë vitit 1980 në Republikën e Shqipërisë.
Hendeku
220px|djathtas|parapamje|Një hendek në Holandë Një hendek është një ndarje e vogël deri në mesatare e krijuar për të kanalizuar ujin. Hendeku mund të përdoret për kullimin, për të kulluar ujin nga zonat e ulëta, përgjatë rrugëve ose fushave, ose për të kanalizuar ujin nga një burim më i largët për ujitjen e bimëve. Hendeqet zakonisht shihen rreth tokës bujqësore, veçanërisht në zonat që kanë nevojë për kullim, të tilla si The Fens në Anglinë lindore dhe në pjesën më të madhe të Holandës.
Hendeqet në anë të rrugës mund të përbëjnë një rrezik për shoferët dhe çiklistët, automjetet e të cilëve mund të përplasen me to dhe të dëmtohen, të përmbysen ose të mbërthehen dhe të shkaktojnë lëndime të mëdha, veçanërisht në kushtetë këqija moti dhe zona rurale.
Këpuca e Artë Evropiane
Këpuca e Artë Evropiane  (European Golden Shoe), më parë i njohur si Evropian Golden Boot, është një çmim futbollstik që jepet çdo sezon për golashënuesin më të mirë në ndeshjet e ligës nga kategoritë e para të ligave kombëtare evropiane. Në fillimin e tij në sezonin 1967-68, çmimi fillimisht është quajtur Soulier d'Or, e cila përkthehet nga frëngjisht si e Këpuca e Artë, dhe jepej nga revista L'Équipe për golashënuesin kryesor në të gjitha ligat Evropiane në atë sezon.