cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Epilepsia
Krizat
Rreth 6% e atyre me epilepsi kanë kriza që shpesh shkaktohen nga ngjarje specifike dhe njihen si kriza reflekse. Ata me epilepsi refleksike kanë kriza që shkaktohen vetëm nga stimuj të veçantë. Shkaktarët e zakonshëm përfshijnë dritat ndezëse dhe zhurmat e papritura. Në disa lloje të epilepsisë, krizat ndodhin më shpesh gjatë gjumit, dhe në lloje të tjera ato ndodhin pothuajse vetëm gjatë gjumit.
Psikosociale
Epilepsia mund të ketë efekte negative në mirëqenien sociale dhe psikologjike. Këto efekte mund të përfshijnë izolimin social, stigmatizimin ose paaftësinë. Ato mund të rezultojnë në arritje më të ulëta arsimore dhe rezultate më të këqija punësimi. Aftësitë e kufizuara në të mësuar janë të zakonshme tek ata me këtë gjendje, dhe veçanërisht tek fëmijët me epilepsi. Stigma e epilepsisë mund të prekë edhe familjet e atyre me këtë çrregullim.
Disa çrregullime ndodhin më shpesh tek njerëzit me epilepsi, pjesërisht në varësi të sindromës së epilepsisë së pranishme. Këto përfshijnë depresionin, ankthin, çrregullimin obsesiv-kompulsiv (OCD) dhe migrenën. Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes (ADHD) prek tre deri në pesë herë më shumë fëmijë me epilepsi sesa fëmijët pa këtë gjendje. ADHD dhe epilepsia kanë pasoja të rëndësishme në zhvillimin e sjelljes, të të mësuarit dhe social të fëmijës. Epilepsia është gjithashtu më e zakonshme tek fëmijët me autizëm.
Përafërsisht, një në tre persona me epilepsi kanë një histori gjatë gjithë jetës së një çrregullimi psikiatrik. Besohet se ka shkaqe të shumta për këtë, duke përfshirë ndryshimet patofiziologjike që lidhen me vetë epilepsinë, si dhe përvojat negative që lidhen me të jetuarit me epilepsi (p.sh., stigma, diskriminimi). Për më tepër, mendohet se marrëdhënia midis epilepsisë dhe çrregullimeve psikiatrike nuk është e njëanshme, por më tepër e dyanshme. Për shembull, pacientët me depresion kanë një rrezik në rritje për zhvillimin e epilepsisë së re.
Prania e depresionit ose ankthit shoqërues në pacientët me epilepsi shoqërohet me një cilësi më të dobët të jetës, rritje të vdekshmërisë, rritje të përdorimit të kujdesit shëndetësor dhe një përgjigje më të keqe ndaj trajtimit (përfshirë atë kirurgjik). Çrregullimet e ankthit dhe depresioni mund të shpjegojnë më shumë ndryshueshmëri në cilësinë e jetës sesa llojin ose frekuencën e konfiskimeve. Ka prova se si çrregullimet e depresionit ashtu edhe të ankthit janë të nëndiagnostikuar dhe nën-trajtuar në pacientët me epilepsi.
Shkaqet
Epilepsia mund të ketë shkaqe gjenetike dhe të fituara, me ndërveprimin e këtyre faktorëve në shumë raste. Shkaqet e vërtetuara të fituara përfshijnë trauma serioze të trurit, goditje në tru, tumore dhe probleme të trurit që vijnë nga një infeksion i mëparshëm. Në rreth 60% të rasteve, shkaku është i panjohur. Epilepsitë e shkaktuara nga kushtet gjenetike, kongjenitale ose zhvillimore janë më të zakonshme tek të rinjtë, ndërsa tumoret e trurit dhe goditjet në tru janë më të mundshme tek të moshuarit.
krizat mund të ndodhin edhe si pasojë e problemeve të tjera shëndetësore; nëse ato ndodhin pikërisht për një shkak specifik, si goditje në tru, lëndim në kokë, gëlltitje toksik ose problem metabolik, ato njihen si krizave akute simptomatike dhe janë në klasifikimin më të gjerë të çrregullimeve të lidhura me krizat dhe jo në vetë epilepsinë.
Gjenetika
Gjenetika besohet të jetë e përfshirë në shumicën e rasteve, drejtpërdrejt ose tërthorazi. Disa epilepsi janë për shkak të një defekti të vetëm gjenik (1-2%); shumica janë për shkak të ndërveprimit të gjeneve të shumta dhe faktorëve mjedisorë. Secili nga defektet e një gjeni të vetëm është i rrallë, me më shumë se 200 të përshkruara në të gjitha. Shumica e gjeneve të përfshira ndikojnë në kanalet jonike, drejtpërdrejt ose tërthorazi. Këto përfshijnë gjenet për vetë kanalet jonike, enzimat, GABA dhe receptorët e lidhur me proteinën G
Në binjakët identikë, nëse njëri është i prekur, ka 50-60% mundësi që të preket edhe tjetri. Në binjakët jo identikë, rreziku është 15%. Këto rreziqe janë më të mëdha në ata me konfiskime të gjeneralizuara dhe jo fokale. Nëse të dy binjakët janë të prekur, në shumicën e rasteve ata kanë të njëjtën sindromë epileptike (70-90%). Të afërmit e tjerë të afërt të një personi me epilepsi kanë një rrezik pesë herë më të lartë se popullata e përgjithshme. Midis 1 dhe 10% e atyre me sindromën Down dhe 90% e atyre me sindromën Angelman kanë epilepsi.
Fakomatozat
Fakomatozat, të njohura edhe si çrregullime neurokutane, janë një grup sëmundjesh shumësistemike që prekin më së shumti lëkurën dhe sistemin nervor qendror. Ato shkaktohen nga zhvillimi i dëmtuar i indit ektodermal embrional që më së shpeshti është për shkak të një mutacioni të vetëm gjenetik. Truri, si dhe indet e tjera nervore dhe lëkura, rrjedhin të gjithë nga ektoderma dhe kështu zhvillimi i dëmtuar mund të rezultojë në epilepsi, si dhe në manifestime të tjera si autizmi dhe paaftësia intelektuale. Disa lloje të fakomatozave si kompleksi i sklerozës tuberoze dhe sindroma Sturge-Weber kanë një prevalencë më të lartë të epilepsisë në krahasim me të tjerat si neurofibromatoza e tipit 1.
Kompleksi i sklerozës tuberoze është një çrregullim autosomik dominant që shkaktohet nga mutacionet në gjenin TSC1 ose TSC2 dhe prek afërsisht 1 në 6000-10000 lindje të gjalla. Këto mutacione rezultojnë në rregullimin e objektivit mekanik të rrugës së rapamicinës (mTOR), e cila çon në rritjen e tumoreve në shumë organe duke përfshirë trurin, lëkurën, zemrën, sytë dhe veshkat. Për më tepër, aktiviteti jonormal i mTOR besohet të ndryshojë ngacmueshmërinë nervore. Prevalenca e epilepsisë vlerësohet të jetë 80-90%. Shumica e rasteve të epilepsisë paraqiten brenda 3 viteve të para të jetës dhe janë refraktare mjekësore. Zhvillimet relativisht të fundit për trajtimin e epilepsisë në pacientët TSC përfshijnë frenuesit mTOR, kanabidiol dhe vigabatrin. Kirurgjia e epilepsisë ndiqet shpesh.
Sindroma Sturge-Weber shkaktohet nga një mutacion somatik aktivizues në gjenin GNAQ dhe prek afërsisht 1 në 20,000-50,000 lindje të gjalla. Mutacioni rezulton në keqformime vaskulare që prekin trurin, lëkurën dhe sytë. Prezantimi tipik përfshin një shenjë të lindjes së fytyrës, angioma okulare dhe keqformime vaskulare cerebrale, të cilat janë më shpesh të njëanshme, por janë dypalëshe në 15% të rasteve. Prevalenca e epilepsisë është 75-100% dhe është më e lartë tek ata me përfshirje dypalëshe. krizat zakonisht ndodhin brenda dy viteve të para të jetës dhe janë refraktare në pothuajse gjysmën e rasteve. Megjithatë, nivele të larta të lirisë së konfiskimeve me operacion janë raportuar në rreth 83%.
Neurofibromatoza e tipit 1 është fakomatoza më e zakonshme dhe shfaqet në afërsisht 1 në 3000 lindje të gjalla. Shkaktohet nga mutacionet autosomale dominante në gjenin Neurofibromin 1. Manifestimet klinike janë të ndryshueshme, por mund të përfshijnë shenja të hiperpigmentuara të lëkurës, hamartoma të irisit të quajtur nyje Lisch, neurofibroma, glioma të rrugës optike dhe dëmtime njohëse. Prevalenca e epilepsisë vlerësohet të jetë 4-7%. krizat janë zakonisht më të lehta për t'u kontrolluar me medikamente kundër krizave në krahasim me fakomatozat e tjera, por në disa raste refraktare mund të duhet të ndiqet kirurgjia.
E Fituar
Epilepsia mund të ndodhë si rezultat i disa kushteve të tjera, duke përfshirë tumoret, goditjet në tru, traumat e kokës, infeksionet e mëparshme të sistemit nervor qendror, anomalitë gjenetike dhe si rezultat i dëmtimit të trurit gjatë kohës së lindjes. Nga ata me tumor në tru, pothuajse 30% kanë epilepsi, duke i bërë ata shkaktarë të rreth 4% të rasteve. Rreziku është më i madh për tumoret në lobin temporal dhe ato që rriten ngadalë. Lezionet e tjera masive si keqformimet shpellore cerebrale dhe keqformimet arteriovenoze kanë rrezik deri në 40-60%. Nga ata që kanë pasur një goditje, 6-10% zhvillojnë epilepsi. Faktorët e rrezikut për epilepsinë pas goditjes përfshijnë ashpërsinë e goditjes, përfshirjen kortikale, hemorragjinë dhe krizat e hershme. Midis 6 dhe 20% e epilepsisë besohet të jetë për shkak të traumës së kokës. Lëndimi i lehtë i trurit rrit rrezikun rreth dyfish, ndërsa dëmtimi i rëndë i trurit e rrit rrezikun shtatë herë. Tek ata që kanë përjetuar një plagë të fortë me armë zjarri në kokë, rreziku është rreth 50%.
Disa prova lidhin epilepsinë dhe sëmundjen celiac dhe ndjeshmërinë ndaj glutenit jo-celiake, ndërsa prova të tjera jo. Duket se ekziston një sindromë specifike që përfshin sëmundjen celiac, epilepsinë dhe kalcifikimet në tru. Një përmbledhje e vitit 2012 vlerëson se midis 1% dhe 6% e njerëzve me epilepsi kanë sëmundje celiac, ndërsa 1% e popullsisë së përgjithshme e ka këtë gjendje.
Rreziku i epilepsisë pas meningjitit është më pak se 10%; më shpesh shkakton kriza gjatë vetë infeksionit. Në encefalitin herpes simplex, rreziku i një kriza është rreth 50%[69] me një rrezik të lartë të epilepsisë pasuese (deri në 25%). Një formë e infeksionit me shiritin e derrit (cisticerkoza), në tru, njihet si neurocisticerkoza dhe është shkaku i deri në gjysmën e rasteve të epilepsisë në zonat e botës ku paraziti është i zakonshëm. Epilepsia mund të ndodhë edhe pas infeksioneve të tjera të trurit si malaria cerebrale, toksoplazmoza dhe toksokariaza. Përdorimi kronik i alkoolit rrit rrezikun e epilepsisë: ata që pinë gjashtë njësi alkool në ditë kanë një rritje 2.5 herë të rrezikut. Rreziqe të tjera përfshijnë sëmundjen e Alzheimerit, sklerozën e shumëfishtë, sklerozën tuberoze dhe encefalitin autoimun. Vaksinimi nuk rrit rrezikun e epilepsisë. Kequshqyerja është një faktor rreziku që shihet kryesisht në botën në zhvillim, megjithëse është e paqartë megjithatë nëse është një shkak i drejtpërdrejtë apo një lidhje. Njerëzit me paralizë cerebrale kanë një rrezik të shtuar të epilepsisë, ku gjysma e njerëzve me kuadriplegji spastike dhe hemiplegji spastike e kanë këtë sëmundje.
Mekanizmi
Normalisht, aktiviteti elektrik i trurit është josinkron, pasi një numër i madh i neuroneve normalisht nuk ndezin në të njëjtën kohë, por më tepër ndezin në mënyrë që sinjalet të udhëtojnë në të gjithë trurin. Aktiviteti i neuroneve rregullohet nga faktorë të ndryshëm si brenda qelizës ashtu edhe në mjedisin qelizor. Faktorët brenda neuronit përfshijnë llojin, numrin dhe shpërndarjen e kanaleve jonike, ndryshimet në receptorë dhe ndryshimet e shprehjes së gjeneve. Faktorët rreth neuronit përfshijnë përqendrimet e joneve, plasticitetin sinaptik dhe rregullimin e ndarjes së transmetuesit nga qelizat gliale.
Epilepsia
Mekanizmi i saktë i epilepsisë është i panjohur, por dihet pak për mekanizmat e saj celularë dhe të rrjetit. Megjithatë, nuk dihet se në cilat rrethana truri kalon në aktivitetin e një krize me sinkronizimin e tij të tepruar. Ndryshimet në nivelet e MicroRNAs (miRNAs) duket se luajnë një rol kryesor. MicroRNA (miRNA) janë një familje e ARN-ve të vogla jo-koduese që kontrollojnë nivelet e shprehjes së proteinave të shumta duke ulur stabilitetin dhe përkthimin e mARN-së, dhe për këtë arsye mund të jenë mekanizmat kyç rregullator dhe objektivat terapeutikë në epilepsi.
Në epilepsi, rezistenca e neuroneve ngacmuese ndaj zjarrit gjatë kësaj periudhe zvogëlohet. Kjo mund të ndodhë për shkak të ndryshimeve në kanalet jonike ose neuronet frenuese që nuk funksionojnë siç duhet. Kjo më pas rezulton në një zonë specifike nga e cila mund të zhvillohen krizat, e njohur si "fokusi i konfiskimit". Një mekanizëm tjetër i epilepsisë mund të jetë rregullimi lart i qarqeve ngacmuese ose rregullimi i poshtëm i qarqeve frenuese pas një dëmtimi në tru. Këto epilepsi dytësore ndodhin përmes proceseve të njohura si epileptogjenezë. Dështimi i barrierës gjaku-tru mund të jetë gjithashtu një mekanizëm shkaktar pasi do të lejonte që substancat në gjak të hynin në tru.
Krizat
Ka prova që krizat epileptike zakonisht nuk janë një ngjarje e rastësishme. krizat shpesh shkaktohen nga faktorë (të njohur edhe si shkaktarë) si stresi, përdorimi i tepruar i alkoolit, drita e ndezur ose mungesa e gjumit, ndër të tjera. Termi prag konfiskimi përdoret për të treguar sasinë e stimulit të nevojshëm për të sjellë një krizë; ky prag ulet në epilepsi.
Në krizat epileptike, një grup neuronesh fillojnë të ndezin në një mënyrë jonormale, të tepruar dhe të sinkronizuar. Kjo rezulton në një valë depolarizimi të njohur si një zhvendosje depolarizuese paroksizmale.[98] Normalisht, pas ndezjes së një neuroni ngacmues, ai bëhet më rezistent ndaj shkrepjes për një periudhë kohore. Kjo është pjesërisht për shkak të efektit të neuroneve frenuese, ndryshimeve elektrike brenda neuronit ngacmues dhe efekteve negative të adenozinës.
Teatri i Bylisit
Teatri i Bylisit është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin antik të Bylisit dhe është monumenti më i rëndësishëm i Bylisit të periudhës antike.
Epilepsia
Krizat
krizat fokale fillojnë në një zonë të trurit, ndërsa krizat e përgjithësuara fillojnë në të dy hemisferat. Disa lloje krizash mund të ndryshojnë strukturën e trurit, ndërsa të tjera duket se kanë pak efekt. Glioza, humbja e neuroneve dhe atrofia e zonave specifike të trurit janë të lidhura me epilepsinë, por është e paqartë nëse epilepsia shkakton këto ndryshime ose nëse këto ndryshime rezultojnë në epilepsi.
Teatri i Bylisit
Përmbledhje
Teatri i Bylisit bashkë me stoan e madhe dhe stadiumin, ai ka përcaktuar kompozimin arkitektonik të agorasë rreth mesit të shekullit III p.e.s. Për ndërtimin e teatrit është zgjedhur këndi juglindor i agorasë, ku ngritja e menjëhershme e terrenit jepte mundësi për shfrytëzimin e shpatit për ndërtimin e shkallareve. Gjithashtu, ky pozicion ngjitur me murin rrethues të qytetit jepte mundësi për të komunikuar drejtpërdrejt me trevën fshatare të koinonit, nga vinte një pjesë e madhe e shikuesve, pa qenë nevoja të kalonin nëpër lagjet e qytetit.
Vizitorit që vinte nga stadiumi, apo futej në qytet nga porta, teatri i shfaqej përpara si një ndërtim madhështor, me godinën e skenës në sfondin e shkallares. Dy mure mbajtëse anësore e thekson këtë perspektivë, ndërsa kolonada dorike e portikut të godinës së skenës krijonte një monumentalitet të panjohur për teatrot e kohës. Dy bazamente përpara teatrit shënojnë vendet ku kanë qenë vendosur skulptura të Dionisit, apo muzave.
Epilepsia
Krizat
Krizat mund të përshkruhen në shkallë të ndryshme, nga niveli qelizor deri në të gjithë trurin. Këta janë disa faktorë shoqërues, të cilët në përmasa të ndryshme mund ta "çojnë" trurin drejt gjendjeve patologjike dhe të shkaktojnë kriza.
Diagnoza
Diagnoza e epilepsisë zakonisht vendoset në bazë të vëzhgimit të fillimit të krizave dhe shkakut themelor. Një elektroencefalogram (EEG) për të kërkuar modele jonormale të valëve të trurit dhe neuroimaging (CT skanim ose MRI) për të parë strukturën e trurit janë gjithashtu zakonisht pjesë e hetimeve fillestare. Ndërsa shpesh tentohet të zbulohet një sindromë specifike epileptike, nuk është gjithmonë e mundur. Monitorimi me video dhe EEG mund të jetë i dobishëm në raste të vështira.
Përkufizimi
Epilepsia është një çrregullim i trurit i përcaktuar nga ndonjë nga kushtet e mëposhtme:
Për më tepër, epilepsia konsiderohet e zgjidhur për individët që kishin një sindromë të epilepsisë së varur nga mosha, por tani e kanë kaluar atë moshë ose ata që kanë mbetur pa kriza për 10 vitet e fundit, pa ilaçe kundër krizave për 5 vitet e fundit.
Ky përkufizim i vitit 2014 i Lidhjes Ndërkombëtare Kundër Epilepsisë është një sqarim i përkufizimit konceptual të ILAE 2005, sipas të cilit epilepsia është "një çrregullim i trurit i karakterizuar nga një predispozitë e qëndrueshme për të gjeneruar kriza epileptike dhe nga ana neurobiologjike, njohëse, psikologjike dhe sociale. pasojat e kësaj gjendjeje. Përkufizimi i epilepsisë kërkon shfaqjen e të paktën një krize epileptike."
Prandaj, është e mundur që të tejkalohet epilepsia ose t'i nënshtrohet trajtimit që shkakton zgjidhjen e epilepsisë, por pa garanci se nuk do të kthehet. Në përkufizim, epilepsia tani quhet sëmundje dhe jo çrregullim. Ky ishte një vendim i komitetit ekzekutiv të ILAE, i marrë sepse fjala "çrregullim", ndërsa ndoshta ka më pak stigmë sesa "sëmundje", gjithashtu nuk shpreh shkallën e seriozitetit që meriton epilepsia.
Përkufizimi është praktik në natyrë dhe është krijuar për përdorim klinik. Në veçanti, ai synon të sqarojë se kur është i pranishëm një "predispozicion i qëndrueshëm" sipas përkufizimit konceptual të vitit 2005. Studiuesit, epidemiologët me mendje statistikore dhe grupe të tjera të specializuara mund të zgjedhin të përdorin përkufizimin më të vjetër ose përkufizimin e tyre. ILAE konsideron se kjo është krejtësisht e lejueshme, për sa kohë që është e qartë se çfarë përkufizimi përdoret.
Klasifikimi
Ndryshe nga klasifikimi i konfiskimeve i cili fokusohet në atë që ndodh gjatë një krize, klasifikimi i epilepsisë fokusohet në shkaqet themelore. Kur një person shtrohet në spital pas një krize epileptike, kontrolli diagnostik mundësisht rezulton në klasifikimin e vetë krizës (p.sh. toniko-klonike) dhe në identifikimin e sëmundjes themelore (p.sh. skleroza hipokampale). Emri i diagnozës së vendosur përfundimisht varet nga rezultatet e disponueshme diagnostike dhe nga përkufizimet dhe klasifikimet e aplikuara (të kriza dhe epilepsisë) dhe terminologjia e saj përkatëse.
Lidhja Ndërkombëtare Kundër Epilepsisë (ILAE) ofroi një klasifikim të epilepsisë dhe sindromave epileptike në 1989 si më poshtë:
Liknidos
thumb|Gërmadhat e Lyknidosit Liknidos (Λυχνιδός - Λύχνιδος; Lychnidus / Lycnidus / Licnidus) ishte një qytet antik afër Liqenit të Ohrit dhe vendbanimi që tani është qyteti i Ohrit në Maqedoninë e Veriut.
Epilepsia
Klasifikimi
Ky klasifikim u pranua gjerësisht, por gjithashtu është kritikuar kryesisht sepse shkaqet themelore të epilepsisë (të cilat janë një përcaktues kryesor i ecurisë klinike dhe prognozës) nuk u trajtuan në detaje. Në vitin 2010, Komisioni ILAE për Klasifikimin e Epilepsive e trajtoi këtë çështje dhe i ndau epilepsitë në tre kategori (gjenetike, strukturore/metabolike, shkak i panjohur) që u rafinuan në rekomandimin e tyre të vitit 2011 në katër kategori dhe një numër nënkategorish që pasqyrojnë përparimet e fundit teknologjike dhe shkencore.
Skandali i patronazhistëve
Si skandali i patronazhistëve njihet përdorimi i paautorizuar i të dhënave personale të ndjeshme të votuesve të Qarkut Tiranë nga Partia Socialiste. Të ashtuquajturit "patronazhistë", anëtarë të PS-së, kanë mirëmbajtur një databazë të paautorizuar me të dhëna personale të të gjithë votuesve, duke shënuar parapëlqimet politike. Databaza qarkulloi gjerësisht nëpër internet, pasi lajmi për ekzistencën e saj u publikua fillimisht nga portali Lapsi.al më 11 prill 2021, 2 javë para zgjedhjeve për kuvendin më 25 prill.
Epilepsia
Klasifikimi
Kryesisht shkak gjenetik ose zhvillimor:
Liknidos
Gjeografia
Lyknidos ishte një stacion i rëndësishëm lidhës romak përmes rrugës Via Egnatia, i cili lidhte brigjet lindore të Adriatikut me Bizantin (më vonë Kostandinopojën). Rruga në veri të saj të çonte në luginën e Shkumbinit dhe, pasi kalonte Qafën e Thanës (sot Shqipëria), arrinte në lumin Drin Nero (sot Strugë), duke mbërritur më pas në bregun verilindor të Liqenit të Lyknidos. Prej aty vazhdonte drejt Heraclea Lincestide ku bashkohej me rrugën jugore, e cila të çonte përtej Liqenit të Prespës.
Skandali i patronazhistëve
Databaza
Databaza përmban 910,061 rreshta, ku në çdo rresht gjenden gjeneralitetet dhe të dhënat personale të një qytetari. Qytetari më i moshuar në databazë ka lindur në vitin 1922, ndërsa më i riu në 31 dhjetor 2002. Që të gjithë në databazë kanë të drejtë votimi dhe janë banorë të qarkut Tiranë.
Liknidos
Parahistoria
Liqenet e pasura me peshq, fushat pjellore dhe pozicioni strategjik tërhoqën kolonët e parë. Gërmimet kanë nxjerrë në dritë dëshmi të kulturave të ndryshme nga neoliti deri në epokën e hekurit. Dolno Trnovo (qyteti i Ohrit) daton në periudhën neolitike, midis mijëvjeçarit IV dhe III p.e.s.. Lakočeresko Gradište dhe Gradište Koselsko i përkasin epokës së bronzit. Gorenci daton në epokën e hekurit. Në bregun e Liqenit të Ohrit janë gjetur edhe shkopinj individualë, si ai i Gradishtës nga mijëvjeçari I p.e.s.
Rashtisha
Demografia
Sipas censusit të fundit të popullsisë të vitit 2011, në Rashtishë jetonin 358 banorë.
Struktura e popullsisë
Sipas regjistrimi të popullsisë së vitit 2003, ky vendbanim ka pasur 473 banorë.Të gjith banorët (100%)janë të përkatësisë Shqiptare.
Liknidos
Historia
Ashtu si Maqedonia, e cila në vitin 148 p.e.s. u bë një koloni romake, Lyknidos gjithashtu ra nën sundimin romak. Dasaretia mbeti deri në periudhën perandorake, një komunë e lirë (lat. Libera gens Dassaretiae). Lyknidos ishte selia e qeverisë dhe qendra tregtare e saj.
Epilepsia
Klasifikimi
Një klasifikim i rishikuar operacional i llojeve të konfiskimeve është prezantuar nga ILAE. Ai lejon terma të kuptueshëm më qartë dhe përcakton qartë dikotominë fokale dhe të përgjithësuar të fillimit, kur është e mundur, edhe pa vëzhguar krizat bazuar në përshkrimin nga pacienti ose vëzhguesit. Ndryshimet thelbësore në terminologji janë se "i pjesshëm" quhet "fokal" me ndërgjegjësimin që përdoret si klasifikues për krizat fokale - bazuar në përshkrimin krizat fokale tani përkufizohen si arrestim i sjelljes, automatizma, variante kognitive, autonome, emocionale ose hiperkinetike ndërsa atonike. spazmat mioklonike, klonike, infantile dhe krizat tonike mund të jenë ose fokale ose të përgjithësuara bazuar në fillimin e tyre. Disa terma që nuk ishin të qarta ose konsistente në përshkrim u hoqën si diskognitive, psikike, të pjesshme të thjeshta dhe komplekse, ndërsa "i përgjithësuar në mënyrë dytësore" zëvendësohet me një term më të qartë "kriza klonike tonike fokale në dypalëshe". Llojet e reja të konfiskimeve që tani besohet se janë të përgjithësuara janë mioklonia e qepallave, atonikja mioklonike, mungesa mioklonike dhe klonike tonike mioklonike. Ndonjëherë është e mundur të klasifikohen krizat si fokale ose të përgjithësuara bazuar në karakteristikat e paraqitura edhe pse fillimi nuk dihet. Ky sistem bazohet në klasifikimin e konfiskimeve të vitit 1981 të modifikuar në vitin 2010 dhe kryesisht është i njëjtë me një përpjekje për të përmirësuar fleksibilitetin dhe qartësinë e përdorimit për të kuptuar më mirë llojet e konfiskimeve në përputhje me njohuritë aktuale.
Skandali i patronazhistëve
Patronazhistët
Në databazë rezultojnë gjithsej 9027 patronazhistë. Disa mijëra prej tyre punojnë kryesisht në administratën publike, qendrore apo vendore, si dhe në morinë e kompanive nën pronësi shtetërore.
Liknidos
Historia
Në antikitetin e vonë Lyknidos ishte një peshkopatë. Peshkopi Dionis Lyknidos dëshmohet si pjesëmarrës në Koncilin e Sardikës në vitin 343. Ai është i vetmi metropolit i njohur i qytetit. Më 29 dhe 30 maj 526 Lyknidos u dëmtua rëndë nga një tërmet. Shumë banorë u vranë. Fati i mëtejshëm i qytetit nuk dihet. Që nga ajo datë nuk ka burime që flasin për qytetin e Lyknidos dhe ndoshta është rithemeluar tre shekuj më vonë si Ohri.
Epilepsia
Sindromat
Aftësia për të kategorizuar një rast të epilepsisë në një sindromë specifike ndodh më shpesh tek fëmijët pasi fillimi i krizave është zakonisht i hershëm. Shembuj më pak seriozë janë epilepsia beninje rolandike (2,8 për 100,000), epilepsia e mungesës së fëmijërisë (0,8 për 100,000) dhe epilepsia mioklonike juvenile (0,7 për 100,000). Sindromat e rënda me mosfunksionim difuz të trurit të shkaktuara, të paktën pjesërisht, nga disa aspekte të epilepsisë, quhen gjithashtu encefalopati zhvillimore dhe epileptike. Këto shoqërohen me kriza të shpeshta që janë rezistente ndaj trajtimit dhe mosfunksionim njohës, për shembull sindroma Lennox-Gastaut (1-2% e të gjithë personave me epilepsi), sindroma Dravet (1: 15000-40000 në mbarë botën) dhe sindroma West (1- 9: 100000). Gjenetika besohet se luan një rol të rëndësishëm në epilepsi nga një sërë mekanizmash. Për disa prej tyre janë identifikuar mënyra të thjeshta dhe komplekse të trashëgimisë. Sidoqoftë, shqyrtimi i gjerë nuk ka arritur të identifikojë shumë variante të vetme gjenike me efekt të madh. Studimet më të fundit të sekuencës së ekzomit dhe gjenomit kanë filluar të zbulojnë një numër mutacionesh të gjeneve de novo që janë përgjegjëse për disa encefalopati epileptike, duke përfshirë CHD2 dhe SYNGAP1 dhe DNM1, GABBR2, FASN dhe RYR3.
Skandali i patronazhistëve
Patronazhistët
Bashkia Tiranë, ajo e Kavajës apo Bashkia e Rrogozhinës kanë një numër të madh “patronazhistësh” të punësuar prej vet tyre. Stafi i bashkisë qendrore në Tiranë numëron rreth 300 patronazhistë, Bashkia e Kavajës 190, ndërsa Bashkia e Kamzës ka 60 të tillë.
Liknidos
Ndërtesat publike
Gjatë periudhës helenistike, qyteti shtrihej përtej kodrës së kalasë drejt bregut të liqenit në jugperëndim. Me pushtimin nga romakët, qyteti u zgjerua: pranë teatrit dolën një agora, një gjimnaz, një buleterion, një bazilikë dhe tempuj të shumtë, nga të cilët, megjithatë, kanë mbetur vetëm disa mbetje të shpërndara. Gjatë periudhës romake Lyknidos u zhvillua në lindje deri në kodrën Deboj. Në epokën e hershme të krishterë qyteti kishte rreth shtatë kisha, të cilat sugjerojnë një qendër fetare të të gjithë rajonit.
Epilepsia
Sindromat
Sindromat në të cilat shkaqet nuk janë identifikuar qartë janë të vështira për t'u përshtatur me kategoritë e klasifikimit aktual të epilepsisë. Kategorizimi për këto raste është bërë disi në mënyrë arbitrare. Kategoria idiopatike (shkaku i panjohur) i klasifikimit të vitit 2011 përfshin sindromat në të cilat tiparet e përgjithshme klinike dhe/ose specifikat e moshës tregojnë fuqimisht për një shkak të supozuar gjenetik. Disa sindroma të epilepsisë së fëmijërisë përfshihen në kategorinë e shkakut të panjohur, në të cilën shkaku supozohet gjenetik, për shembull epilepsia beninje rolandike. Të tjerët përfshihen në simptomatike pavarësisht nga një shkak i supozuar gjenetik (në të paktën në disa raste), për shembull sindroma Lennox-Gastaut. Sindromat klinike në të cilat epilepsia nuk është tipari kryesor (p.sh. sindroma Angelman) u kategorizuan simptomatike, por u argumentua që këto të përfshiheshin në kategorinë idiopatike. Klasifikimi i epilepsisë dhe veçanërisht i sindromave të epilepsisë do të ndryshojë me përparimet në kërkime.
Liknidos
Teatri
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Ohrid_amphitheatre.jpg/220px-Ohrid_amphitheatre.jpg|parapamje| Teatri Lyknidos Teatri është ndoshta pjesa më e famshme e qytetit antik. Është ndërtuar rreth vitit 200 p.e.s dhe është i vetmi teatër helenistik në të gjithë Maqedoninë. Gjatë periudhës helenistike këtu u shfaqën komedi, tragjedi dhe drama. Me ardhjen e romakëve u shtuan shfaqjet me gladiatorë dhe luftimet e kafshëve.
Epilepsia
Testet
Një elektroencefalogram (EEG) mund të ndihmojë në shfaqjen e aktivitetit të trurit që sugjeron një rrezik në rritje të konfiskimeve. Rekomandohet vetëm për ata që ka të ngjarë të kenë pasur një krizë epileptike në bazë të simptomave. Në diagnozën e epilepsisë, elektroencefalografia mund të ndihmojë në dallimin e llojit të konfiskimit ose sindromës së pranishme. Tek fëmijët zakonisht nevojitet vetëm pas një krize të dytë, përveç nëse specifikohet nga një specialist. Nuk mund të përdoret për të përjashtuar diagnozën dhe mund të jetë gabimisht pozitiv në ata pa sëmundje. Në situata të caktuara, mund të jetë e dobishme të kryhet EEG ndërsa personi i prekur është duke fjetur ose pa gjumë.
Liknidos
Bazilika
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Plao%C5%A1nik_07.jpg/220px-Plao%C5%A1nik_07.jpg|parapamje| Mbetjet e Bazilikës Kisha me tre nefshe është ndërtuar në gjysmën e dytë të shekullit të 5-të dhe ka një pagëzimore dhe një katekumenum. Ka mozaikë të shumtë me lëndë floreale dhe shtazore, veçanërisht në pagëzimore. Gjatë tërmetit të vitit 526, ai u shkatërrua në masë të madhe. Gërmimet filluan në vitin 1961 dhe përfunduan disa vite më vonë.
Epilepsia
Testet
Imazhi diagnostikues me skanim CT dhe MRI rekomandohet pas një krize të parë jo febrile për të zbuluar problemet strukturore brenda dhe rreth trurit. MRI është përgjithësisht një test imazherie më i mirë, përveç rasteve kur dyshohet për gjakderdhje, për të cilën CT është më e ndjeshme dhe më e lehtë e disponueshme. Nëse dikush shkon në dhomën e urgjencës me një krizë, por kthehet në normalitet shpejt, testet imazherike mund të bëhen në një moment të mëvonshëm. Nëse një person ka një diagnozë të mëparshme të epilepsisë me imazhe të mëparshme, përsëritja e imazhit zakonisht nuk është e nevojshme edhe nëse ka kriza të mëvonshme.
Për të rriturit, testimi i niveleve të elektrolitit, glukozës në gjak dhe kalciumit është i rëndësishëm për të përjashtuar problemet me këto si shkaqe. Një elektrokardiogram mund të përjashtojë problemet me ritmin e zemrës. Një punksion lumbal mund të jetë i dobishëm për të diagnostikuar një infeksion të sistemit nervor qendror, por nuk është i nevojshëm në mënyrë rutinore. Tek fëmijët mund të nevojiten analiza shtesë si biokimia e urinës dhe analiza e gjakut në kërkim të çrregullimeve metabolike. Së bashku me EEG-në dhe neuroimazhimin, testimi gjenetik po bëhet një nga teknikat më të rëndësishme diagnostikuese për epilepsinë, pasi një diagnozë mund të arrihet në një pjesë të rëndësishme të rasteve me epilepsi të rënda, si tek fëmijët ashtu edhe tek të rriturit. Për ata me teste gjenetike negative, në disa mund të jetë e rëndësishme të përsëriten ose të ri-analizohen studimet e mëparshme gjenetike pas 2-3 vjetësh.
Një nivel i lartë i prolaktinës në gjak brenda 20 minutave të para pas një krize mund të jetë i dobishëm për të ndihmuar në konfirmimin e një krize epileptike në krahasim me krizat psikogjenike jo-epileptike. Niveli i prolaktinës në serum është më pak i dobishëm për zbulimin e krizave fokale. Nëse është normale, kriza epileptike është ende e mundur dhe prolaktina në serum nuk i ndan krizat epileptike nga sinkopia. Nuk rekomandohet si pjesë rutinë e diagnozës së epilepsisë.
Diagnoza Diferenciale
Diagnoza e epilepsisë mund të jetë e vështirë. Një sërë kushtesh të tjera mund të paraqesin shenja dhe simptoma shumë të ngjashme me krizat, duke përfshirë sinkopën, hiperventilimin, migrenën, narkolepsinë, sulmet e panikut dhe krizat psikogjenike jo-epileptike (PNES). Në veçanti, një sinkopë mund të shoqërohet me një episod të shkurtër krizash. Epilepsia e lobit frontal të natës, shpesh e diagnostikuar gabimisht si makthe, u konsiderua si një parasomni, por më vonë u identifikua si një sindromë epilepsie. Sulmet e diskinezisë paroksizmale të çrregullimit të lëvizjes mund të merren për krizat epileptike. Shkaku i një sulmi me rënie mund të jetë, ndër shumë të tjera, një konfiskim atonik.
Fëmijët mund të kenë sjellje që gabohen lehtësisht me kriza epileptike, por nuk janë. Këto përfshijnë magjitë që mbajnë frymën, urinimin në shtrat, tmerret e natës, tik-at dhe sulmet e dridhjes. Refluksi gastroezofageal mund të shkaktojë harkim të shpinës dhe përdredhje të kokës anash tek foshnjat, të cilat mund të ngatërrohen me kriza toniko-klonike.
Diagnoza e gabuar është e shpeshtë (ndodh në rreth 5 deri në 30% të rasteve). Studime të ndryshme treguan se në shumë raste sulmet e ngjashme me krizat në epilepsinë e dukshme rezistente ndaj trajtimit kanë një shkak kardiovaskular. Përafërsisht 20% e personave të vizituar në klinikat e epilepsisë kanë PNES dhe nga ata që kanë PNES rreth 10% kanë gjithashtu epilepsi; ndarja e të dyjave bazuar vetëm në episodin e konfiskimeve pa testime të mëtejshme është shpesh e vështirë.
Parandalimi
Ndërsa shumë raste nuk janë të parandalueshme, përpjekjet për të reduktuar dëmtimet e kokës, për të ofruar kujdes të mirë gjatë kohës së lindjes dhe për të reduktuar parazitët mjedisorë si shiriti i derrit mund të jenë efektive. Përpjekjet në një pjesë të Amerikës Qendrore për të ulur normat e krimbit të derrit rezultuan në një ulje prej 50% të rasteve të reja të epilepsisë.
Komplikimi
Epilepsia mund të jetë e rrezikshme kur kriza ndodh në periudha të caktuara. Mundësia për t'u mbytur dhe për t'u aksidentuar me makinë është më e madhe. Është gjithashtu e rrezikshme kur kriza ndodh gjatë shtatzënisë. Disa ilaçe anti-epileptike rrisin rrezikun e defekteve të lindjes. Është gjetur gjithashtu se njerëzit me epilepsi kanë më shumë gjasa të kenë probleme psikologjike. Komplikime të tjera përfshijnë pneumoni aspirative dhe vështirësi në të mësuar.
Menaxhimi
Epilepsia zakonisht trajtohet me medikamente ditore sapo të ketë ndodhur një krizë e dytë, ndërsa mjekimi mund të fillohet pas sulmit të parë në ata me rrezik të lartë për krizat e mëvonshme. Mbështetja e vetë-menaxhimit të gjendjes së tyre nga njerëzit mund të jetë e dobishme. Në rastet rezistente ndaj ilaçeve mund të shikohen opsione të ndryshme menaxhimi duke përfshirë një dietë të veçantë, implantimin e një neurostimuluesi ose neurokirurgji.
Kantoni Bédarrides
Kantoni Bédarrides (frëngjisht: Canton de Bédarrides) është një kanton në departamentin Vaucluse, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Bédarrides. Ka sipërfaqe 100.99km2 dhe popullsi 38473 banorë.
Epilepsia
Ndihma e Parë
Rrotullimi i njerëzve me një krizë aktive tonik-klonik në anën e tyre dhe në pozicionin e rikuperimit ndihmon në parandalimin e hyrjes së lëngjeve në mushkëri. Nuk rekomandohet vendosja e gishtërinjve, bllokut të kafshimit ose shtypësit të gjuhës në gojë pasi mund ta bëjë personin të vjellë ose të rezultojë në kafshimin e shpëtimtarit. Duhet të bëhen përpjekje për të parandaluar vetëlëndimin e mëtejshëm. Masat paraprake të shtyllës kurrizore në përgjithësi nuk janë të nevojshme.
Kantoni Bédarrides
Përbërja aktuale
Kantoni Bédarrides aktualisht përbëhet nga 4 komuna.
Epilepsia
Ndihma e Parë
Nëse një krizë zgjat më shumë se 5 minuta ose nëse ka më shumë se dy kriza në një orë pa kthim në një nivel normal të vetëdijes midis tyre, konsiderohet një urgjencë mjekësore e njohur si status epilepticus. Kjo mund të kërkojë ndihmë mjekësore për të mbajtur rrugët e frymëmarrjes të hapura dhe të mbrojtura; një rrugë ajrore nazofaringeale mund të jetë e dobishme për këtë. Në shtëpi, mjekimi fillestar i rekomanduar për kriza për një kohë të gjatë është midazolami i vendosur në gojë. Diazepam mund të përdoret gjithashtu në mënyrë rektale. Në spital, preferohet lorazepam intravenoz. Nëse dy doza të benzodiazepinave nuk janë efektive, rekomandohen medikamente të tjera si fenitoina. Statusi krize epileptik që nuk i përgjigjet trajtimit fillestar zakonisht kërkon pranim në njësinë e kujdesit intensiv dhe trajtim me agjentë më të fortë si tiopentoni ose propofol.
Medikamentet
Trajtimi kryesor i epilepsisë janë medikamentet antikrizë, ndoshta për gjithë jetën e personit. Zgjedhja e antikrizës bazohet në llojin e krizave, sindromën e epilepsisë, medikamentet e tjera të përdorura, problemet e tjera shëndetësore, moshën dhe mënyrën e jetesës së personit. Fillimisht rekomandohet një mjekim i vetëm; nëse kjo nuk është efektive, rekomandohet kalimi në një medikament tjetër të vetëm. Dy medikamente njëherësh rekomandohen vetëm nëse një medikament i vetëm nuk funksionon. Në rreth gjysmë, agjenti i parë është efektiv; një agjent i dytë i vetëm ndihmon në rreth 13% dhe një i tretë ose dy agjentë në të njëjtën kohë mund të ndihmojnë një shtesë prej 4%. Rreth 30% e njerëzve vazhdojnë të kenë kriza pavarësisht nga trajtimi antikrizë.
Ka një sërë medikamentesh në dispozicion duke përfshirë fenitoinën, karbamazepinën dhe valproatin. Provat sugjerojnë se fenitoina, karbamazepina dhe valproati mund të jenë po aq efektivë si në kriza fokale ashtu edhe në ato të gjeneralizuara. Karbamazepina me çlirim të kontrolluar duket se funksionon si dhe karbamazepina me çlirim të menjëhershëm dhe mund të ketë më pak efekte anësore. Kohët e fundit, Nux vomica dhe Cicuta virosa janë treguar se prodhojnë efekte të rëndësishme anti-epileptike dhe nuk kanë efekte anësore. Kjo mund të jetë shumë e dobishme për një segment të madh të popullsisë. Në Mbretërinë e Bashkuar, karbamazepina ose lamotrigina rekomandohet si trajtim i linjës së parë për krizat fokale, me levetiracetam dhe valproate si linjë të dytë për shkak të çështjeve të kostos dhe efekteve anësore. Valproati rekomandohet i linjës së parë për krizat e përgjithësuara me lamotriginën e linjës së dytë. Në ato me kriza të mungesës, rekomandohet etosuksimidi ose valproati; valproati është veçanërisht efektiv në krizat mioklonike dhe krizat tonike ose atonike. Nëse krizat kontrollohen mirë në një trajtim të caktuar, zakonisht nuk është e nevojshme të kontrollohen në mënyrë rutinore nivelet e ilaçeve në gjak.
Antikriza më pak e shtrenjtë është fenobarbitali me rreth 5 dollarë në vit. Organizata Botërore e Shëndetësisë i jep asaj një rekomandim të linjës së parë në botën në zhvillim dhe përdoret zakonisht atje. Aksesi megjithatë mund të jetë i vështirë pasi disa vende e etiketojnë atë si një ilaç të kontrolluar.
Efektet negative nga medikamentet raportohen në 10 deri në 90% të njerëzve, në varësi të mënyrës dhe nga kush janë mbledhur të dhënat. Shumica e efekteve anësore janë të lidhura me dozën dhe të lehta. Disa shembuj përfshijnë ndryshime të humorit, përgjumje ose paqëndrueshmëri në ecje. Disa ilaçe kanë efekte anësore që nuk lidhen me dozën, siç janë skuqjet, toksiciteti i mëlçisë ose shtypja e palcës së eshtrave. Deri në një të katërtën e njerëzve e ndërpresin trajtimin për shkak të efekteve anësore. Disa medikamente shoqërohen me defekte të lindjes kur përdoren në shtatzëni. Shumë nga medikamentet e përdorura zakonisht, si valproati, fenitoina, karbamazepina, fenobarbitali dhe gabapentina janë raportuar se shkaktojnë rritje të rrezikut të defekteve të lindjes, veçanërisht kur përdoren gjatë tremujorit të parë. Pavarësisht kësaj, trajtimi shpesh vazhdon pasi të jetë efektiv, sepse rreziku i epilepsisë së patrajtuar besohet të jetë më i madh se rreziku i medikamenteve. Ndër medikamentet antiepileptike, levetiracetam dhe lamotrigine duket se mbajnë rrezikun më të ulët për të shkaktuar defekte të lindjes.
Ndërprerja e ngadaltë e barnave mund të jetë e arsyeshme në disa njerëz që nuk kanë kriza për dy deri në katër vjet; megjithatë, rreth një e treta e njerëzve kanë një përsëritje, më shpesh gjatë gjashtë muajve të parë. Ndalimi është i mundur në rreth 70% të fëmijëve dhe 60% të të rriturve. Matja e niveleve të medikamenteve nuk është përgjithësisht e nevojshme tek ata, krizat e të cilëve janë të kontrolluara mirë.
Kirurgjia
Kirurgjia e epilepsisë mund të jetë një opsion për njerëzit me konfiskime fokale që mbeten problem pavarësisht trajtimeve të tjera. Këto trajtime të tjera përfshijnë të paktën një provë të dy ose tre ilaçeve. Qëllimi i operacionit është kontrolli total i krizave dhe kjo mund të arrihet në 60-70% të rasteve. Procedurat e zakonshme përfshijnë prerjen e hipokampusit nëpërmjet një rezeksioni të lobit të përparmë të përkohshëm, heqjen e tumoreve dhe heqjen e pjesëve të neokorteksit. Disa procedura të tilla si kalozotomia e korpusit tentohen në një përpjekje për të ulur numrin e krizave në vend që të kurojnë gjendjen. Pas operacionit, medikamentet mund të tërhiqen ngadalë në shumë raste.
Neurostimulimi
Neurostimulimi nëpërmjet implantimit të protezave neuro-kibernetike, mund të jetë një opsion tjetër për ata që nuk janë kandidatë për kirurgji, duke ofruar stimulim elektrik kronik, pulsativ të rajoneve specifike nervore ose të trurit, krahas kujdesit standard. Tre lloje janë përdorur tek ata që nuk i përgjigjen medikamenteve: stimulimi i nervit vagus (VNS), stimulimi anterior talamik dhe stimulimi reagues me lak të mbyllur.
Vagus nerve stimulation
Modulimi jo-farmakologjik i neurotransmetuesve nëpërmjet VNS të nivelit të lartë (h-VNS) mund të zvogëlojë shpeshtësinë e krizave tek fëmijët dhe të rriturit që nuk i përgjigjen terapisë mjekësore dhe/ose kirurgjikale, kur krahasohet me VNS të nivelit të ulët (l-VNS). Në një përmbledhje të vitit 2022 të Cochrane të 4 sprovave të kontrolluara të rastësishme, me siguri të moderuar të provave, njerëzit që merrnin trajtim h-VNS kishin 73% më shumë gjasa (13% më shumë gjasa deri në 164% më shumë gjasa) të përjetonin një reduktim të shpeshtësisë së konfiskimeve me të paktën 50 % (pragu minimal i përcaktuar për përgjigjen klinike individuale). Potencialisht 249 (163 deri në 380) për 1000 njerëz me epilepsi rezistente ndaj ilaçeve mund të arrijnë një reduktim prej 50% të krizave pas h-VNS, duke përfituar 105 shtesë për 1000 njerëz krahasuar me l-VNS.
Ky rezultat ishte i kufizuar nga numri i studimeve të disponueshme dhe cilësia e një prove në veçanti, ku 3 persona morën l-VNS gabimisht. Një analizë e ndjeshmërisë sugjeroi se skenari më i mirë ishte se gjasat e përgjigjes klinike ndaj h-VNS mund të jenë 91% (27% deri 189%) më të larta se ata që marrin l-VNS. Në skenarin më të keq, probabiliteti i përgjigjes klinike ndaj h-VNS ishte ende 61% më i lartë (7% më i lartë në 143% më i lartë) se l-VNS.
Pavarësisht përfitimit të mundshëm për trajtimin h-VNS, rishikimi i Cochrane zbuloi gjithashtu se rreziku i disa efekteve anësore ishte më i madh se ata që merrnin l-VNS. Kishte një siguri të moderuar të provave që rreziku i ndryshimit të zërit ose i ngjirjes së zërit mund të jetë 2,17 (1,49 deri në 3,17) herë më i lartë se njerëzit që marrin l-VNS. Rreziku i dispnesë ishte gjithashtu 2,45 (1,07 deri në 5,60) herë më i lartë se ai i marrësve të l-VNS, megjithëse numri i ulët i ngjarjeve dhe studimeve nënkuptonte që siguria e provave ishte e ulët. Rreziku i simptomave të tërheqjes, kollitjes, dhimbjes dhe paraestezisë ishte i paqartë.
Dieta
Ka prova premtuese që një dietë ketogjenike (me yndyrë të lartë, me pak karbohidrate, me proteina të mjaftueshme) ul numrin e krizave dhe eliminon krizat në disa; megjithatë, kërkime të mëtejshme janë të nevojshme. Është një opsion i arsyeshëm për ata që kanë epilepsi që nuk përmirësohet me medikamente dhe për të cilët operacioni nuk është një opsion. Rreth 10% qëndrojnë në dietë për disa vite për shkak të çështjeve të efektivitetit dhe tolerancës. Efektet anësore përfshijnë probleme me stomakun dhe zorrët në 30%, dhe ka shqetësime afatgjata për sëmundjet e zemrës. Dietat më pak radikale janë më të lehta për t'u toleruar dhe mund të jenë efektive. Është e paqartë pse kjo dietë funksionon. Tek njerëzit me sëmundje celiac ose me ndjeshmëri ndaj glutenit jo-celiak dhe kalcifikime okupitale, një dietë pa gluten mund të ulë shpeshtësinë e krizave.
Të Tjera
Terapia e shmangies konsiston në minimizimin ose eliminimin e shkaktarëve. Për shembull, ata që janë të ndjeshëm ndaj dritës mund të kenë sukses duke përdorur një televizor të vogël, duke shmangur lojërat video ose duke mbajtur syze të errëta. Biofeedback-u i bazuar në operatorë i bazuar në valët EEG ka njëfarë mbështetjeje tek ata që nuk i përgjigjen medikamenteve. Megjithatë, metodat psikologjike nuk duhet të përdoren për të zëvendësuar medikamentet.
Ushtrimi është propozuar si i dobishëm për parandalimin e konfiskimeve, me disa të dhëna për të mbështetur këtë pretendim. Disa qen, të referuar zakonisht si qen konfiskimi, mund të ndihmojnë gjatë ose pas një konfiskimi. Nuk është e qartë nëse qentë kanë aftësinë për të parashikuar krizat para se të ndodhin.
Ekzistojnë prova me cilësi të moderuar që mbështesin përdorimin e ndërhyrjeve psikologjike së bashku me trajtime të tjera në epilepsi. Kjo mund të përmirësojë cilësinë e jetës, të përmirësojë mirëqenien emocionale dhe të zvogëlojë lodhjen tek të rriturit dhe adoleshentët. Ndërhyrjet psikologjike mund të përmirësojnë gjithashtu kontrollin e konfiskimeve për disa individë duke promovuar vetë-menaxhimin dhe aderimin.
Në Shtatzëni
Tek gratë në moshë riprodhuese, përdorimi i barnave antiepileptike është një shqetësim i madh që balancon efektet anësore të mundshme në fetus ndaj rrezikut nga krizat e pakontrolluara. Përdorimi i AED sjell efekte teratogjene duke përfshirë vonesën e rritjes intrauterine, keqformime të mëdha kongjenitale dhe çështje zhvillimore (neurokognitive) dhe të sjelljes, të cilat duhet të diskutohen me pacientin në kohën e fillimit të AED dhe përpara se të planifikojnë shtatzëninë. Shumica e grave me epilepsi marrin trajtim të sigurt dhe efektiv dhe kanë fëmijë normalë, megjithatë rreziqet ekzistojnë. Lidhja Ndërkombëtare Kundër Epilepsisë krijoi një grup pune për gratë dhe epilepsinë, i cili publikoi rekomandime konsensusi për të udhëhequr vendimet e terapisë derisa të disponohen prova më përfundimtare në të ardhmen.
Medikamentet Alternative
Mjekësia alternative, duke përfshirë akupunkturën, vitaminat rutinë dhe jogën, nuk kanë prova të besueshme për të mbështetur përdorimin e tyre në epilepsi. Melatonina, që nga viti 2016, nuk mbështetet mjaftueshëm me prova. Provat ishin të një cilësie të dobët metodologjike dhe nuk ishte e mundur të nxirreshin ndonjë përfundim përfundimtar.
Prognoza
Epilepsia zakonisht nuk mund të kurohet, por mjekimi mund të kontrollojë në mënyrë efektive krizat në rreth 70% të rasteve. Nga ata me kriza të përgjithësuara, më shumë se 80% mund të kontrollohen mirë me medikamente, ndërsa kjo është e vërtetë vetëm në 50% të njerëzve me kriza fokale. Një parashikues i rezultatit afatgjatë është numri i konfiskimeve që ndodhin në gjashtë muajt e parë. Faktorë të tjerë që rrisin rrezikun e një rezultati të dobët përfshijnë reagimin e vogël ndaj trajtimit fillestar, krizat e përgjithësuara, një histori familjare të epilepsisë, problemet psikiatrike dhe valët në EEG që përfaqësojnë aktivitet të përgjithësuar epileptiform. Në botën në zhvillim, 75% e njerëzve ose nuk trajtohen ose nuk trajtohen siç duhet. Në Afrikë, 90% nuk marrin trajtim. Kjo lidhet pjesërisht me ilaçet e duhura që nuk janë të disponueshme ose janë shumë të shtrenjta.
Vdekshmëria
Njerëzit me epilepsi janë në një rrezik më të lartë të vdekjes. Kjo rritje është midis 1.6 dhe 4.1 herë më e madhe se ajo e popullsisë së përgjithshme. Rritja më e madhe e vdekshmërisë nga epilepsia është tek të moshuarit. Ata me epilepsi për shkak të një shkaku të panjohur kanë pak më shumë rrezik.
Vdekshmëria shpesh lidhet me: shkakun themelor të krizave, statusin epileptik, vetëvrasjen, traumën dhe vdekjen e papritur të papritur në epilepsi (SUDEP). Vdekja nga statusi epileptik është kryesisht për shkak të një problemi themelor dhe jo të mungesës së dozave të barnave. Rreziku i vetëvrasjes është midis 2 dhe 6 herë më i lartë tek ata me epilepsi;
shkaku i kësaj është i paqartë. SUDEP duket se është pjesërisht i lidhur me shpeshtësinë e konfiskimeve të përgjithësuara toniko-klonike dhe përbën rreth 15% të vdekjeve të lidhura me epilepsinë; është e paqartë se si të zvogëlohet rreziku i saj.
Në Mbretërinë e Bashkuar, vlerësohet se 40-60% e vdekjeve janë ndoshta të parandalueshme. Në botën në zhvillim, shumë vdekje janë për shkak të epilepsisë së patrajtuar që çon në rënie ose status epileptik.
Epidemiologjia
Epilepsia është një nga çrregullimet serioze neurologjike më të zakonshme që prek rreth 39 milionë njerëz që nga viti 2015. Ajo prek 1% të popullsisë deri në moshën 20 vjeç dhe 3% të popullsisë deri në moshën 75 vjeç. Është më e zakonshme tek meshkujt sesa tek femrat në përgjithësi. dallimi është i vogël. Shumica e atyre me këtë çrregullim (80%) janë në popullsi me të ardhura të ulëta ose në botën në zhvillim.