cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia e kombëtares spanjolle të futbollit
Kampionati Europian 1964
Spanja fitoi titullin e saj të parë të madh ndërkombëtar pasi fitoi Kampionati Europian 1964 që u zhvillua në Spanjë. Spanja ishte në gjëndje për të mposhtur me rezultatin 2–1 favoritët e mëdhenjt të këtij turnamenti, Hungarinë, për të shkuar në finale ukndër Bashkimit Sovjetik. Spanja arriti të fitonte finalen e luajtur në Madrid me rezultatin identik 2–1 pasi Marcelino i dha avantazhin Spanjës në minutën e 84.
Kupa e Botës 1982 në Spanjë
Në vitin 1976, Spanja ishte zgjedhur si vendi mikpritës i Kupës së Botës 1982. Ky ishte edicioni i parë i një Kupe Bote ku konkuronin plot 24 skuadra. Pritshmëritë ishin të mëdhaja për vendin mikpritës, Spanjën, nën drejtimin e trajnerit José Santamaría. Në fazën e grupeve, Spanja ishte vendosur në Grupin 5, ku ata ishin në gjëndje për ta nisur turnamentin me një barazim 1–1 kundër Hondurasit, dhe pas kësaj morën një fitore 1–0 kundër Jugosllavisë dhe në fund një humbje me rezultatin 1–0 kundër Irlandës së Veriut. Këto rezultate ishin të mjaftueshme që Spanja të avantonce në raundin e dytë ku ata u vendosën në Grupin D, por humbja me Gjermaninë Perëndimore dhe barazimi pa gola me Anglinë do të thoshte se ata ishin eleminuar përfundimisht nga turnamenti, gjë që solli shkarkimin e Santamarías.
Nga 1984 në 1988
Ish trajneri i Real Madrid, Miguel Muñoz, i cili më parë kishte drejtur Spanjën në vitin 1969, u rikthye si trajneri i kombëtares. Spanja ishte vendosur në kualfikueset e Euro 1984 në Grupin 7, kundër Hollandës, Irlandës, Islandës dhe Maltës. Në ndeshjen e fundit, për të hyrë në Euro 1984, Spanjës i dueshe një fitore kundër Maltës me të paktën 11 gola avantazh për të kaluar Hollandën e cila ishte në vendin e dytë në grup, dhe pasi kryesonin 3–1 në pjesën e parë, Spanja arriti të shënojë nëntë gola në pjesën e dytë duke arritur të vendosë fitoren historike 12–1. Në finalet e turnamentit, Spanja ishte vendosur në Grupin B sëbashku me Rumaninë, Portugalinë dhe Gjermaninë Perëndimore. Pas dy barazimeve kundër kundërshtarëve të parë, Spanja morin kryesimin e grupit pas një fitore 1–0 kundër Gjermanisë. Gjysmë-finalja pa që Spanja dhe Danimarka të barazonin 1–1 edhe pas kohës shtesë, përpara se Spanja të fitonte ndeshjen me rezultatin 5–4 në gjuajtjet e penalltive. Vendi mikpritës dhe favoritët e turnamentit, Franca, mposhti Spanjën në finale me rezultatin 2–0 pas një pjese të parë pa gola.
Muñoz u tërhoq si trajneri i kombëtares në Euro 1988. Si në turnamentet e kaluara, Spanja u kaulfiikua në mënyrë impresionuese në një grup me Austrinë, Rumaninë dhe Shqipërinë. Spanja u vendos në Grupin A dhe e nisi turnamentin me një fitore 3–2 kundër Danimarkës, por u eleminua që në fazën e grupeve pas humbjeve 1–0 dhe 2–0 respektivisht kundër Italisë dhe Gjermanisë Perëndimore.
Nga 1990 në 1992
Për Kupën e Botës 1990 e zhvilluar në Itali, Spanja kishte një trajner të ri, Luis Suárez Miramontes. Duke u kualfikuar në turnament me një grup me skuadra si Irlanda, Hungarisë, Irlandës së Veriut dhe Maltës, Spanja hyri në turnament me një formë të mirë, dhe pasi arriti në raundin e dytë pas barazimit 0–0 kundër Uruguajit dhe fitoreve 3–1 dhe 2–1 respektivisht kundër Koresë së Jugut dhe Belgjikës, Spanja u eleminua pas një humbje 2–1 kundër Jugosllavisë.
Nga 1992 në 1998
Spanja u kualifikua për në Euro 1996 nga një grup që përbëhej nga Danimarka, Belgjika, Qipro, Maqedonia dhe Armenia. Në finalet e turnamentit, Spanja ishte vendosur në të njëjtin grup me Bullgarinë, Francën dhe Rumaninë. Pas dy barazimeve 1–1 kundër dy kundërshtarëve të parë, dhe pas një fitore 2–1 kundër Rumanisë, Spanja sigruoi vendin e saj në çerek-finale, ku ata u ndeshën kundër vendit mikpritës, Anglisë, me kohën e rregullt sëbashku me shtesën u mbyllën 0–0, por Spanja kaloi më tej pasi fitoi 4–2 në gjuajtjet e penallive.
Në Kupën e dytë të Botës si trajner i Spanjës, Clemente e kualifikoi Spanjën në Kupën e Botës 1998 si e pamposhtur në një grup kualifikues ku favoritët e tjerë ishin Jugosllavia dhe Republika Çeke. Spanja sëbashku me 14 kombëtare të tjera europiane u kualifikuan për herë të parë në formatin e ri të Kupës së Botës me 32 skuadra, por Spanja u eleminua që në raundin e parë me katër pikë pas humbjes kundër Nigerisë, barazimit kundër Parguajit dhe fitores kundër Bullgarisë.
Euro 2000 dhe Kupa e Botës 2002
Pas një humbje 3–2 kundër Qipros në ndeshjen hapëse të kualifikueseve të Euro 2000, Clemente u shkuarkua dhe në vend të tij u vendos José Antonio Camacho. Spanja fitoi pjesën e mbetur të ndeshjeve duke u kualifikuar në finalet e turnamentit, ku ata u vendosën në Grupin C. Humbja 1–0 kundër Novegjisë u pasua me fitoret 2–1 dhe 4–3 respektivisht kundër Sllovenisë dhe Jugosllavisë, gjë që bëri që Spanja të shkonte në çerek–finale ku do të ndesheshe kundër kampionëve të Kupës së Botës 1998, Francës, që fitoi ndeshjen me rezultatin 2–1.
Kupa e Botës 2006, Gjenerata e Artë 2007
Pasi u eleminua nga turnamenti, Luis Aragonés erdhi në vendimin që skuadra nuk ishte në gjëndjen e duhur fizike dhe psikologjike dhe se nuk ishte në gjëndje për të përballuar forcën e kundërshtarit, kështu që ata krijuan një stil të ri loje e cila kishte si qëllim mbajtjen e topin dhe lëvizjen e saj në të gjithë fushën, ky stil i ri loje u quajt Tiki-taka – një stil loje i karakterizuar nga pasimet e shkurtra dhe lëvizjet e shpejta, puna me topin në çdo zone të fushës, që do të thotë përqindje topi. Raphael Honigstein e përshkroi këtë stil si një "përmirësim i ndjeshëm i futbollit total hollandez", një stil loje i cili është i mbeshtetur në ndryshimin e shpeshtë të pozicioneve të lojtarëve.
thumb|majtas|200px|Lojtarët spanjoll duke festuar triumfin e tyre në Madrid. Spanja u kualifikua në Euro 2008 si kryesuesja e grupit kualifikues F, ku Spanja mori 28 nga 36 pikë të mundshme. Ata i fituan në tre ndeshjet e tyre në Grupin D; ata mposhtën 4–1 Rusinë, dhe morën dy fitore me rezultatin identik 2–1 respektivisht kundër Suedisë dhe kampionëve momental të asaj kohe Greqisë.
Kampionët aktual të Kupës së Botës, Italia, ishte kundërshtari i ardhshëm i Spanjës në çerek–finale, me ndeshjen e rregullt sëbashku me shtesën që përfunduan 0–0, bënë që Spanja ta fitonte ndeshjen në gjuajtjet e penalltive me rezultatin 4–2. Spanja u ndesh sërisht me Rusinë, këtë herë në gjysmë-finale, duke i mposhtur sërisht ata, këtë herë më rezultatin 3–0.
Në finalen e madhe, u mbajtur në stadiumin e Vjenës në Ernst-Happel-Stadion, Spanja mposhti Gjermaninë me rezultatin 1–0, falë një gol të Fernando Torres të shënuar në minutën e 33të. Ky ishte titulli i parë madhor ndërkombëtarë i Spanjës që nga Kampionati Europian 1964. Spanja ishte kombëtarja me më shumë gola, plot 12të, dhe David Villa u shpall golashënuesi më i mirë i turnamentit me katër gola; Xavi u nderua me çmimin si lojtari më i mirë i turnamentit, dhe nëntë lojtarë spanjoll ishin në formacionin e turnamentit, ata ishin: portieri dhe kapiteni Iker Casillas, mbrojtësit Carles Puyol, Carlos Marchena, mesfushorët Xavi, Cesc Fàbregas, Andrés Iniesta, Marcos Senna dhe sulmuesit David Villa dhe Fernando Torres.
Debutimi në Kupën e Konfederatave dhe kaulifikueset e Kupës së Botës 2010
thumb|majtas|Austria humbi nga Spanja me rezultatin 5–1 në nëntor 2009 në [[Ernst-Happel-Stadion, Vjenë]] Luis Aragonés u largua posti i trajnerit pas suksesit në Euro 2008, dhe u zëvëndësua nga Vicente del Bosque.
Viti 2008 pa David Villën që të shënonte 16 gola në 15 ndeshje, duke thyer rekordin e 10 golave në një vit të shënuar nga Raúl González në vitin 1999. Më 11 shkurt 2009, David Villa thyu një tjerër rekord spanjoll pas golit të shënuar në minutën e 36të kundër Anglisë, gjë që e bëri atë lojtarin e parë spanjoll që shënon të gjashtë ndeshje rresht. Që nga fillimi i turnamentit, Del Bosque pati 10 ndeshje të fituara, duke u bërë trajneri i parë ndërkombëtarë që në debutimin e tij të marrë 10 fitore, duke thyer rekordin e Joao Saldanha, i vendosur që nga viti 1969, ku ai arriti nëntë fitore rresht me Brazilin.
Spanja i fitoi të tre ndeshjet në fazën e grupeve, duke mposhtur Zerlandën e Re me rezultatin 5–0 ku Fernando Torres shënoi një tregolësh që është tregolëshi më i lehtë dhe më i shpejtë në historinë e tij turnamenti (Kupa e Konfederatave). Pas fitoreve 1–0 kundër Irakut dhe 2–0 kundër Afrikës së Jugut, ato jo vetëm siguruan gjysmë–finalen e këtij turnamenti, por edhe një rekord botërorë për 15 fitore rregullt dhe 35 ndeshjeve pa humbje, duke bërë që të barazonte rekordin e ndeshjeve pa humbje të vendosur nga Brazili.
Më 24 qershor 2009, rekodi i pamposhtur i Spanjës mori fund kundër Shteteve të Bashkuara që fituan me rezultatin 2–0 në gjysmë–finalen e 2009 Kupës së Konfederatave duke e dërguar Spanjën në ndeshjen e vendit të tretë. Kjo ishte humbja e parë e Spanjës që nga viti 2006. Spanja mposhti vendin mikpritës Afrikën e Jugut me rezultatin 3–2 pas kohës shtesë për ndeshjen e vendit të tretë.
Më 9 shtator 2009, Spanja siguroi vendin e saj në finalet e Kupës së Botës 2010 pasi mposhti me rezultatin 3–0 Estoninë në Mérida. Spanja arriti të vendosë një rekord perfekt në kualifikuese duke marrë dhjetë fitore në po aq ndeshje në Grupin 5, duke e mbyllur grupin me fitoren 5–2 kundër Bosnjës dhe Hercegovinës. Kombëtarja spanjolle hyri në Kupën e Botës si skuadra e vendit të dytë në renditjen e FIFA-s dhe konsideroheshin si një nga favoritët e turnamentit.
Fitues të Kupës së Botës 2010
Shorti i Kupës së Botës 2010, e cila u zhvillua më 4 dhjetor 2009, e vendosi Spanjën në Grupin H, sëbashku me Zvicrën, Hondurasin dhe Kilin. Spanja humbi ndeshjen e parë në fazën e grupeve kundër Zvicrën me rezultatin 1–0. Në ndeshjen e dytë, Spanja mposhti Hondurasin me dy gola të David Villës. Në ndeshjen e tretë kundër Kilit më 25 qershor u fitua me rezultatin 2–1. Ata arritën në fazën me eleminim direkt duke mposhtur Portugalinë me rezultatin 1–0, me një tjetër gol të David Villës, duke bërë që ata të shkonin në çerek-finale, ku mposhtën Paraguajin, sërisht me rezultatin 1–0. Kjo gjë bëri që ata të ishin në gjysmë-finale për herë të parë në histori që nga viti 1950. Ata avancuan për në finale për herë të parë në histori pasi mposhtën Gjermaninë me rezultatin 1–0 falë golit të shënuar nga Carles Puyol me kokë.
thumb|djathtas|Spain duke goditur një korne kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë në ndeshjen e raundit të 16 të Kupës së Botës 2010.]] Në katër minutat e fundit të kohës shtesë në finalen e Kupës së Botës kundër Hollandës, Andrés Iniesta shënoi golin e vetëm të ndeshjes pas një pasimi kyç nga Cesc Fàbregas, duke bërë që Spanja të fitonte për herë të parë në histori Kupën e Botës. Në këtë ndeshje psikologjike, Spanja mori pesë kartona të verdhë, kurse Hollanda mori nëntë, gjithashtu edhe një karton të kuq. Ky ishte numri më i madhë i kartonave të marrë në një finale të Kupës së Botës. Spanja e fitoi Kupën e Botës duke shënuar vetëm tetë gola dhe duke pësuar vetëm dy, gjë që për fituesin e një Kupe Botë është numri më i vogël në të dyja kategoritë. Ata gjithashtu u bënë skuadra e parë që nuk pësuan asnjë gol në katër ndeshjet e fundit të turnamentit. Spanja gjithashtu u bë skuadra e parë që fiton Kupën e Botës pasi ka humbur ndeshjen e parë në turnament. Spanja u bë kombëtarja e parë që fiton Kupën e Botës jashtë kontinentit, pasi më parë e kishte bërë Brazili në Suedi dhe Korenë e Jugut, duke bërë që Spanja të bëheshe kombëtarja e parë europiane që fiton Kupën e Botës jashtë kontinentit (gjë që e bëri dhe Gjermania katër vite më vonë). Spanja është gjithashtu kampionja e vetme europiane që nuk ka fituar një titull në shtëpinë e saj (Italia, Gjermania Perëndimore, Anglia dhe Franca kanë fituar të paktën një titull në tokën e tyre).
Skuadra fitoi çmimin e FIFA Fair Play dhe disa lojtarë fituan edhe çmime personale. Portieri Iker Casillas fitoi dorezën e artë për shkak se pësoi vetëm dy gola gjatë turnamentit. David Villa fitoi topin e argjendë dhe këpucën e argjendë, duke qënë golashënuesi më i mirë i turnamentit sëbashku me disa lojtarë të tjerë, me Villën që shënoi pesë gola dhe dhuroi një assist.
Rruga në lavdinë e Euro 2012: Kampionë të Europës sërisht
thumb|300px|djathtas|Spanja me trofeun, pasi fitoi Euro 2012. Spanja u kualfikua si kryesuesja e Grupit I në kualfifikueset e UEFA Euro 2012 me një rekord perfekt 100%. Spanja mposhti Republikën Çeke, Skocinë, Lituaninë dhe Lihteshtajnin duke avancuar në finalet e turnamanentit, ku ata u bënë skuadra e parë që mbrojti në mënyrë të suksesshme titullin.
Spanja ishte vendosur në Grupin C në fazën e grupeve, sëbashku me Italinë, Kroacinë dhe Republikën e Irlandës. Spanja e hapi fushatën e saj në Euro 2012 kundër Italisë më 10 qershor 2012. Italia mori kyesimin e ndeshjes në pjesën e dytë, falë zëvëndimit dhe sulmuesit Antonio Di Natale i cili shënoi në minutën e 61të, i cili hyri në fushë për të zëvëndësuar sulmuesin Mario Balotelli. Tre minuta më vonë, Spanja gjeti Golin e barazimit, ku mesfushori David Silva assistoi një tjetër mesfushor, Cesc Fàbregas, i cili goditi topin brënda zonës duke mposhtur portierin Gianluigi Buffon.
Ndeshja e dytë e Spanjë ishte kundër Republikës së Irlandës. Fernando Torres hapi goleadën duke shënuar që në minutën e katërt nga një distancë prej dhjetë metrash. Në minutën e 49të, David Silva zgjeroi avantazhin për Spanjën, duke vendosur në lojë tre mbrojtës para se të shënonte, pasi Given priti gjuajtjen e Iniestës. Në 20 minutat e fundit të ndeshjes, Torres shënoi golin e tretë duke mposhtur ballë për ballë portierin Given. goli i fundit u shënua Fábregas nga një kënd i vështirë dhe i ngushtë në zonë.
Ndeshja e tretë dhe e fundit e ndeshjes ishte kundër Kroacisë, dhe doli se ishte më e vështirë nga se mendohej, pasi Kroacia kishte disa mundësi për të shënuar, ku rastet më të pastra ishin të Ivan Strinić dhe Ivan Perišić, por portieri Iker Casillas ishte në pozicion duke i pritur. Ndeshja dukej se do të mbyllej në barazim pa gola, deri në minutën e 88të, ku zëvëndësuesi Jesús Navas shënoi golin e fitores, i cili erdhi pas një krosimi të bukur të Cesc Fabregas i cili përfundoi te Iniesta që dhuroi assistin e thjeshtë te Navas i cili ishte me portën bosh.
thumb|225px|majtas|Kapiteni [[Iker Casillas, duke ngritur trofeun e Euro 2012.]] Në ndeshjen çerek-finale më 23 qershor 2012, Spanja do të përballej me Francën. Spanja shënoi e para, pasi mbrojtësi spanjoll Jordi Alba dhuroi assistin te mesfushori Xabi Alonso i cili shënoi me kokë duke mposhtur portierin francez Hugo Lloris. Spanja kompletoi fitoren e saj pasi mesfushori Xabi Alonso shënoi golin e dytë të ndeshjes me penallti në minutat e fundit të ndeshjes. Penalltia u fitua nga Pedro i cili pësoi ndërhyrje nga mbrojtësi francez Anthony Réveillère në zonë.
Spanja u ndesh me Portugalinë në gjysmë-finale. Kjo ndeshje vendimtare doli më e vëshitrë seç dukej, me Portugalinë e cila kishte shumë mundësi për të shënuar. Megjithatë, Spanja arriti të rezitojë, duke e çuar ndeshjen në kohën shtesë. Spanja tregoi shenja përmirësimi në kohën shtesë, por megjithatë nuk arriti të shënojë. Kjo gjë çoi që skuadrat të përballeshin në gjuajtjet e penalltive. Spanja doli fitimtare nga kjo gjë, duke shkuar në finalen e një Europiani për herë të katërt, që nga edicionet e viteve 1964, 1984 and 2008.
thumb|djathtas|300px|Formacioni i finales. Në ndeshjen finale, Spanja fitoi turnamentin duke mposhtur Italinë me rezultatin 4–0. Spanja mori kontrollin e shpejtë të lojës që në pjesën e parë, duke shënuar golin e parë që në minutën e 14të me mesfushorin David Silva, dhe më pas golin e dytë në minutën e 41të me mbrojtësit Jordi Alba. Spanja vendosi fitoren e saj 4–0 në pjesën e dytë, me gola nga Fernando Torres në minutën e 84të dhe katër minuta më vonë nga Juan Mata, duke ndihmuar Spanjën të fitonte titullin e dytë rresht të Kampionatit Europian dhe titullin e tretë rresht madhor (Euro 2008 dhe Kupa e Botës 2010. Fernando Torres u shpall golashënuesi më i mirë i turnamentit me tre gola. Shumë futbollistë spanjoll morën çmime, Andrés Iniesta u shpall lojtari i turnamentit, kurse dhjetë lojtarë ishin në formacionin e turnamentit.
Duke fituar finalen, Spanja vendosi disa rekorde botërore:
Kupa e Konfederatave 2013
thumb|djathtas|170px|Torres u shpall golashënuesi më i mirë i turnamentit dhe mori Këpucën e Artë. Përpara fillimit të turnamentit, La Roja luajtën dy ndeshje miqësore në Shtetet e Bashkuara, duke i fituar të dy ndeshjet e rezultatet 2–1 dhe 2–0 respektivisht. Spanja e fitoi fushatën e saj në Kupën e Konfederatave 2013 me një fitore 2–1 kundër Uruguajit, në një ndeshje ku Spanja dominoi gjatë gjithë kohës. Ata arritën të gjuanin topin nëntë herë në portë, kurse Uruguaji goditi vetëm një herë, dhe ai rast ishte goli i Luis Suárez. Në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve kundër Tahitit, Spanja vendosi rekordin për fitoren me rezultatin më të thellë në një ndeshje ndërkombëtare të FIFA-s, duke fituar 10–0. Ata mposhtën Nigerinë me rezultatin 3–0 në ndeshjen e fundit të fazës së grupeve.
Në ndeshjen gjysmë-finale kundër Italisë, koha e rregullt sëbashku me shtesën përfunduan në barazim pa gola, gjë që çoi që ndeshja të zgjidhej nga gjuajtjet e penallive, ku Spanja fitoi me rezultatin 7–6. Kjo fitore i çoi ata në finalen e Kupës së Konfederatave për herë të parë në historinë e tyre, ku Spanja u mposht nga vendi mikpritës Brazili me rezultatin 3–0. Fernando Torres u shpall sërisht golashënuesi më i mirë i turnamentit me pesë gola.
Kupa e Botës 2014
Më 30 korrik 2011, Spanja u vendos në Grupin I të kualifikueseve të Kupës së Botës 2014. Ata e filluan fushatën e tyre kualifikuese në një grup që përbëheshe nga Franca, Bjellorusia, Gjeorgjia dhe Finlanda. Ata i filluan kualifikueset e tyre me një fitore shumë të vështirë kundër Gjeorgjisë, me golin e vetëm të ndeshjes që u shënua nga Roberto Soldado në minutën e 88të, kjo ndodhi pasi Gjeorgjia ishte mbrojtur gjatë gjithë ndeshjes me 11 lojtarë dhe goditi shtyllën në fillim të pjesës së dytë.
Spanja konsideroheshe si një nga skuadrat favorite për të fituar Kupën e Botës 2014, dhe ky argument u mbështet më shumë pasi në grup ishte sëbashku me Kilin, Australinë dhe Hollanda. Ndeshja e parë e tyre në këtë fushatë ishte rastësisht ndeshja e fundit në edicionin e vitit 2010; në ndeshje e përsëritur e finales së vitit 2010 kundër Hollandës. Spanja mori kryesimin e ndeshjes falë një goli me penallti nga Xabi Alonso, por skuadra hollandeze u përgjigj golit duke u treguar superiore në fushë, me spanjollët që u çorientuan duke humbur kontrollin e ndeshjes që u mbyll me humbjen poshtëruese 5–1 në Arena Fonte Nova.
Kundër Kilit ishte e domosdoshme për t'u ringritur, në mënyrë për të ruajtur shpresat e tyre për mbrojtjen e titullit, me ndeshjen që do të zhvilloheshe në Estádio do Maracanã. Skuadra amerikano latine tregoi se ishte më e vështirë seç pritej, duke fituar ndeshjen me rezultatin 2–0. Me të dyja ndeshjet e humbura, Spanja u bë një nga skuadrat që u eleminua në fazën e grupeve të Kupës së Botës, dhe ju bashkua listës së skuadrave që eleminohen direkt në fazën e grupeve si kampionja në fuqi, duke iu bashkuar Brazilit në vitin 1966, Francës në vitin 2002 dhe Italisë në vitin 2010. Në ndeshjen e fundit të grupit, Spanja mposhti me rezultatin 3–0 Australinë pë të siguruar vendin e tretë në grup me tre pikë.
Albert Fish
Hamilton Howard Albet Fish (lindur më 19 maj 1870 - vdiq më 16 janar 1936 ishte një vrasës serial dhe Pervers seksual, përdhunues femijësh, pedofil, kanibal dhe sadist i njohur me nofkat si Njeriu Ujk, Vampiri i Bruklinit, Maniaku i cili dyshohet se ka vrarë 9 persona por pranoi vetëm 3 vrasje ai fliste se kishte plagosur 2 persona ai ka vrarë femijët në mënyrë barbar ku dhe u gjetë fajtor per 3 vrasje dhu denua me vdekje per vrasjen e 10 vjeçarës Grace Budd ne vitn 1928 ku u denua me vdekje dhe me vonë u ekzekutua me karrige elktrike.
Jeta e hershme dhe rinia
Albert Fish ka lindur në Uashington D.C. babai i tij ishte Randall Fish amerikan me origjinë angleze nena tij Allen ishte Amerikan me origjinë Skoceze-Irlandeze, se ai pagzua me kete emer nga nje politikan dhe burrë-shteti Hamilton Fish i cili ishte nje i aferm i largë i baba-it të tij.
Baba i tij ishte 43 vjet me i vjeter se nena e tij dhe ishte 75 vjeçar kur lindi Albert i cili ishte me i riu nga 3 vëllezër e 3 motra, edhe pse quhej ‘’’Hamilton Howard’’’ ai deshironte të njihej me pseudonimin Albert, kur ishte vetëm 5 vjeç i vdiq i ati familja e tij vuante nga problemet mendore pas vdekjes se baba-it nëna e tij e dergoi ne jetimoren Shën Gjonit ku kaloi një pjesë të fëmijëris.
Babai i tij ishte nje kapiten i nje anije lumi qe vdiq nga nje infart ne moshen 80 vjeçare.
Familja tij kishte nje histori me probleme shendesore e mendore, Xhaxhai i tij vuanta nga mania depresive një nga vëllezërit e tij u shtraua në spital mendor per shkak të problemeve psiqike po ashtu edhe motra tij u diagonostifkua me ndonje semundje mendore dhe me pas dhe 3 familjar te tij u diagnostifikuan me çrregullime personaliteti dhe mangesi te ndryshme edhe nëna e vuante nga halucinacione dhe deluzione dhe disa çrregullime mendore nëna e tij për shkak të ketyre problemeve nuk kishte mundur te kujdesej ne jetimore kishte perjetuar dhunë per arsyse se ishte shumë i pa-bindur dhe i çrregullt.
Ne vitin 1880 Nëna e tij filloj një betejë ligjore për ta marre nga shtepia e fëmijës, Në vitin 1882 në moshën 12 vjeçare Albert kishte njohur nje djalë i cili ishte homoseksual me te cilin filloj një mardhënie dhe ai e kishte shtyrë Albertin drejt disa praktikave të turpshme si urofilia pirja e urinës dhe në ngrenjen e fekaleve kur ishte adoleshent ai shkruante gjithnje letra te turpshme me permbajte seksuale ai filloi ti vizitonte banjot dhe shtepitë publike dhe banjot ku shkonte me burra ku dhe për fitonte para.
Ne vitin 1890 Albert u shperngul me nënën e tij për në New York ku disa vite punoi si prostitutë mashkull ku shkonte dhe me djem te rinje me pas nena e tij ne vitin 1898 rregulloi ne një martesë me një grua 9 vjet më të re se ai dhe ata do te kishin 6 fëmijë.
Incidentet dhe burgimi i parë
thumb|Albert Fish ne burg ne vitin 1903|210px
Ne vitin 1898 Albert kishte filluar ta keqtrajtonte ne femiljë 6 vjeçar deri sa po punonte si piktor në një sbtepi me pas nje incident me prerjen e nje penisi nga nje nga dashnorët e tij mashkull ketu ai u hipnotiza nga gjymtimi seksual.
Në moshën 41 vjeqare gjatë qendrimit te tij St. Louis Albert kishte filluar një keqtrajtim të një personi me aftësi te kufizuar dhe me pas kishte tentuar për ta masakruar një 19 vjeqar me një pale gërshër por 19 vjeqari shpetoi me vetem me nje gervishje ne fytyrë dhe ne vitin 1903 Albert u arrestua për vjedhje dhe me pas u denua me burgim dhe u dergua ne burgun Sing Sing.
Ne janar të vitit 1917 gruaja e tij e la atë dhe femijet dhe u martua me nje burrë tjetër gjatë kësaj kohe Albertit i kishin shfaqur ni krize mendore dhe ku shifte halucinacione dhe pas ndarjes nga gruaja e tij ai u rriti femijët si një prind i vetëm.
Po ashtu gjatë kësaj kohe Albert filloi te abuzonte me veten duke ngulurë hala çeliku në stomak dhe legen për të ndjerë dhimbje dhe filloi dhe abuzimi e femijeve te tij po ashtu parktikoi nje praktikë e ngjashme me kanibalizmin ngranja e mishit te gjalle dhe gjera te jera anormale kur ishte arrestuar se fundi here kur ju bë resonaca me rrexe X u zbulluan shenjat e futjes se gjerave te mprehta ne trupin e tij qe deshmonin se ai kenaçej duke goditur dhe lenduar vetën.
Sulmete e hershme dhe tentativat per kidnapim
Më vonë Albert deklaroi se kishte sulmuar një djalë me pseudonimet Thomas Badden në Wilmington ,Delaware por polica nuk ishte njoftuar kurrë rreth ketij rasti më vonë ai deklaori se ne vitin 1919 kishte goditur me thikë një djalë me te meta mendore në Georgetown ,Uashington D.C.
Albert kishte zgjedhur viktimat e tij si njerez me te meta mendore apo femijë afro-amerikan.
Albert kishte vrarë dhe torturar fëmijët me thika,hanxharë,sharrë dore duke i shkullur organet gjenitale dhe kardiake.
Me 11 korrik 1924 Albert kishte tentuar te joshte dhe ta rrembente 8 vjeçaren Beatrice Keil duke i ofruar asaj para per ta ndihumar ate mirpo ketij qellimi ai nuk i arrtit sepse me pernderit e saj arriten aty dhe ndaluan Albertin i cili ankohej se vuante nga psikoza
Pas vrajsës së Grace Budd ai ishte prepjekur për te joshur nje te ri emir i cili dyshohet se ishte Cyril Quinn i cili ishte duke luajtur me shkokun e tij, Albert i kishte pyetur Quinn dhe shokun e tij se a kish ngrën drake ata u përgjigjën jo atherë Albert i ftoi ata ne nje drake ne banesën e tij me sanduiqe ata hynë ne banesen e tij po zbuluan nje trupë femije te masakruar ku u tmerruan dhe u larguan me vrapë nga banesa e Albert.
Burgimi i dytë
Ne vitin 1930 Albert u rimartua serish me nje grua qe quhej Estella Wilcox nga Waterloo,New York por u divorcua mbas nje jave me vone ne maj te vitit 1930 ai u arrestua për të dytën herë pasi kishte derguar nje letër me permbajte të turpshme nje gruaje pas arrestimit ne vitin 1931 ai u dergua ne spitalin  psikiatrik ne Bellevue ku u la i lirë nën vëzhgim.
Vrasja Grace Budd
E diel 3 qershor 1928 10 vjeçarja Grace Budd ishte thirrur në një party nga shoqet e saj prindërit e saj i dhanë leje Albert kishte pyetur prindert e saj se a munde ta shoqëronte atë per në parti prinderit e saj pranuan por deri sa po e shoqeronte Grace Albert e rrembeu dhe qoi ne nje shtëpi të zbrazët ku u zhvesh lakurish dhe tanetoi ta përdhunonte por ajo rezistoi disi atëher Albert e mbyti duke i zën frymën me vone atë natë me hënë deri sa prinderit e saj e pane se po vonohej dhe nuk ishte kthyer ne shtepi dolen ta kerkojn por nuk u gjete deri sa gjate hetimive dhe intrevistave me Albert Fish trupi i saj u gjetë ne vitin 1935, Gjatë intervistave me Albert ai tha se nuk perdhunoi seksualisht ajo vdiq e virgjër por pranoi se kishte coptuar mishin e saj dhe kishte konsumuar kishte pranuar se kishte praktikuar kanibalizmin.
Arrestimi Final
13 dhjetor 1934 Nga një hetim i nisur nga insepektor William F. King i cili inspektoi shtëpinë e tij gjeti prova të mjaftushme per te arresutar Albertin kështua ai u arrestua atij ju gjetë një brisk rroje në gjep dhe disa barna dhe nje letër por me pas u dergua ne stacionin policor ku u murr ne pyetje ai dukej mjaft I dyshimit u pyet per rrembimin e Grace Budd ata thanë se ai nuk u perpoq per ti mohuar vrasjet por mohoi se kishte përdhunuar Grace por me vone ai u murr ne pyetje per kanibalzimin e tij.
Me vone kur u pa dosja e tij doli se a kishte qen dy herë te tjera I arrestuar per krime te ngjashme dhe ishte I njohur per dhunë ndaj fëmijëve dhe kishte abuzuar edhe me femijët e tij dhe u gjeten një malëme deshmi dhe letra ku trengonin natyren e tij te çrregullut ai supozohej perveç 3 vrasjeve te konfirmuar se ai ka vrarë edhe 5 fëmijë të tjerë por per te cilat nuk u gjeten prova te mjatufeshme.
Gjykimi,denimi dhe Ekzekutimi
Me 13 mars 1935 filloi gjygji i Albert ku ai akuzohej per kidnapimin e 10 vjeçarë Grace Budd ky gjyq u mbaj ne qarkun White Plaines,New York me gjykatës Frederick P. Close prokuror i çështjes ishte Elbert F. Gallagher dhe avokati I Albert ishte James Dempsey në gjykim prokuroi paraqit fakte dhe prova shum bindese dhe Albert pranoi vrasjet ai tha se vinin zera per ti vrare femijët pas kesaj u dergua ne psikiatri ku i u gjetën shum çrregullime mendore dhe veprimitari jo-normale (anomali) si Sadizmi,Pedofilia,Urofilia (pirja e urine),Ngrenja e Fekaleve dhe shume anomali te ndryshme seksuale sa që avokati i tij tha se Albert Ishte nje fenomen psikiatrik se nuk mund te gjendej nje individ me kaq shum anomali dhe çrregullime mendore por gjate kesaj kohe betej e u zhvillua rreth gjendjes se ti mendore di sa thonin se ai ishte i çmendur disa thonin se ai ishte nje njeri normal i cili dinte çfar bente por disa deshmitar deshmuan se Albert gjate kohes nje vjeqare ku kishte qendruar ne spitalin psikiatrik ne Bellevue thane se ai ishte shum i çrregullt por disa deshmitarë dhe psikolog e kishin pershkrauar ate si njeriun me te ligë dhe tinzarë që kishin pare ndonje here disa e përshkruan si nje psikopat shum i rrezikshem e disa psikolog e kishin diagonstifkuar atë si Masosadiste nje veqori e disa personave qe ngacomoj femijet dhe me vone shendrohet ne pedofili por kishte probleme tjera ai ishte dhe kanibal gjate kohes sa kishte vrare Albert kishte marre shum nofka si maniaku,njeriu ujk,zemër ngrënes dhe vampir me pas akovati i tij duke paraqitur prova se ai ishte i çmendur kerkoi denim me burgim te perjetshem ne nje spital psikatrik apo dhe ne burg ndersa prokuroi paraqiti disa fakte dhe shum opinione te psikologeve ku deshmonin se ai ishte nje person normal i cili kishte epshe te pa kontrolluara te cilat e quan ne krime dhe sipas degjimit te te shum Por edhe pse juria gjindej ne disa veshtersi pas disa intrpetimeve kontravese te shum piskologeve dhe deshmiterve rreth gjendjes mendore te Albertit por ajo morri vendim qe Albert te denohej me vdekje dhe Gjykatesi urdheroi vendimin me vdekje keshtu Albert u denua me vdekje ne karrige elektrike.
Ekzekutimi
Me 16 janar 1936 filloi ekzekutimi i Albert ne karrige elektrike ne oren 11:06 Albert hyri ne dhomen e burgut Sing Sing në New York ku do te kryhej ekzekutim ai u shpall i vdekur ne ora 11:09 minuta pas 3 minutash fjalët e tij te fundi ishin une nuk e di pse jam ketu trupi i tij u varros ne varrezat e burgut Sing Sing ne New York.
Ai kishte lënë një letër te cilen i a kishte lënë një letër te fundit e cila ishte ne posedimin të avokatit i cilin nuk e lexoi kurrë po avokati tha se ishte nje letër e ndyrë me sharje dhe permbajte jo te mirë
Kalaja
250px|parapamje|[[Kalaja e Krujës, Shqipëri.]] 250px|parapamje|[[Kalaja e Beratit, Shqipëri.]] parapamje|250px|Kalaja [[Neuschwanstein.]]
Vinuesa
300px|right Vinuesa është një bashki në provincën e Soria-s, Castile dhe Leon, në Spanjë.
Korpusi i Paqes
Korpusi i Paqes është një program vullnetar i drejtuar nga Qeveria e Shteteve të Bashkuara. Misioni i deklaruar i Korpusit të Paqes përfshin sigurimin e asistencës teknike, duke ndihmuar njerëzit jashtë Shteteve të Bashkuara të kuptojnë kulturën amerikane dhe duke ndihmuar amerikanët të kuptojnë kulturat e vendeve të tjera. Puna në përgjithësi lidhet me zhvillimin social dhe ekonomik. Secili pjesëmarrës i programit, një vullnetar i Korpusit të Paqes, është një qytetar amerikan, zakonisht me diplomë kolegji, i cili punon jashtë vendit për një periudhë dyvjeçare pas tre muajve të trajnimit.
Vullnetarët punojnë me qeveritë, shkollat, organizatat jofitimprurëse, organizatat joqeveritare dhe sipërmarrësit në arsim, biznes, teknologji informative, bujqësi dhe mjedis. Pas 24 muajve të shërbimit, vullnetarët mund të kërkojnë një zgjatje të kohës së shërbimit.
"Për të promovuar paqen dhe miqësinë në botë nëpërmjet Trupës së Paqes, e cila do t'u vërë në dispozicion vendeve dhe zonave të interesuara burrat dhe gratë e Shteteve të Bashkuara të kualifikuar për shërbim jashtë vendit dhe të gatshëm për të shërbyer, në kushte të vështira nëse është e nevojshme, për të ndihmuar popujt e këtyre vendeve dhe fushat në përmbushjen e nevojave të tyre për fuqi punëtore të trajnuar."
Nga viti 1961 deri në vitin 2015, rreth 220,000 amerikanë janë bashkuar me Korpusin e Paqes dhe kanë shërbyer në 141 vende. Korpusi i Paqes tregon "gatishmërinë e amerikanëve për të punuar në nivelin bazë për të ndihmuar vendet e pazhvilluara të plotësojnë nevojat e tyre". Korpusi i Paqes ka ndikuar në mënyrën se si njerëzit e vendeve të tjera i shohin amerikanët, se si amerikanët shohin vende të tjera dhe se si amerikanët shohin vendin e tyre.
1950–1959
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, anëtarë të ndryshëm të Kongresit të Shteteve të Bashkuara propozuan krijimin e organizatave vullnetare në vendet në zhvillim. Në dhjetor të vitit 1951, përfaqësuesi John F. Kennedy (D-Massachusetts) i sugjeroi një grupi se "të diplomuarit e rinj do të gjenin një jetë të plotë në sjelljen e këshillave teknike dhe ndihmës për Lindjen e Mesme të paprivilegjuar dhe të prapambetur...Thënë këtë, këta njerëz do të ndiqnin punën konstruktive të kryer nga misionarët fetarë në këto vende gjatë 100 viteve të fundit." Në vitin 1952 senatori Brien McMahon (D-Connecticut) propozoi një" ushtri "të të rinjve amerikanë për të vepruar si" misionarë të demokracisë". Organizatat jofetare të financuara nga fondet private filluan të dërgonin vullnetarë jashtë shtetit gjatë viteve 1950. Ndërsa Kennedy është kredituar me krijimin e Korpusit të Paqes si president, iniciativa e parë erdhi nga senatori Hubert H. Humphrey, Jr. (D-Minesota), i cili paraqiti projekt-ligjin e parë për të krijuar Trupat e Paqes në vitin 1957-tre vjet para Kennedy, si një kandidat presidencial, do ta ngrejë idenë gjatë një fjalimi të fushatës në Universitetin e Miçiganit. Në autobiografinë e tij Edukimi i një njeriu publik, Humphrey shkroi,
"Tri masa me rëndësi të veçantë emocionale ishin për mua: Korpusi i Paqes, një agjenci e çarmatimit, dhe Traktati i ndalimit të provave bërthamore. Presidenti, duke ditur se si ndihesha, më kërkoi të prezantoja legjislacionin për të treja masat. Kam prezantuar projektligjin e parë të Korpusit të Paqes në vitin 1957. Nuk u prit me shumë entuziazëm. Disa diplomatë tradicionalë u tronditën me mendimin e mijëra amerikanëve të rinj të shpërndarë nëpër botë. Shumë senatorë, duke përfshirë ato liberalë, mendonin se ishte një ide e pazbatueshme. Tani, me një president të ri që nxiste kalimin e tij, u bë e mundur dhe e shtymë atë me shpejtësi nëpërmjet Senatit. Tani është në modë të sugjerohet që vullnetarët e Korpusit të Paqes kanë fituar më shumë, nga përvoja e tyre si vendet ku ata punonin. Kjo mund të jetë e vërtetë, por nuk duhet ta dëmtojë punën e tyre. Ata prekën shumë jetë dhe i bënë ato më të mira."
Zajmi
Zajm është një vendbanim në komunën e Klinës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Norë.
Admir Teli
Admir Teli (lindur më 2 qershor 1981 në Shkodër) është një futbollist shqiptar, pjesëtar i skuadrës kombëtare te Shqipërisë.
Kantoni Quiberon
Kantoni Quiberon (frëngjisht: Canton de Quiberon) është një kanton në departamentin Morbihan, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Quiberon. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 15364 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Quiberon aktualisht përbëhet nga 7 komuna.
Mbjeshova
është një fshat në Rrethin e Beratit në Shqipëri.
Voyager 1
Voyager 1 është një sondë hapësinore e lëshuar nga NASA në 5 shtator të vitit 1977. Pjesë e Programit Voyager të studioj jasht Sistemit Diellor, Voyager 1 u lëshua 16 ditë pas binjakut të tij, Voyager 2. Duke operuar për 23 years, 7 months, 8 days, anija ende komunikon me Deep Space Network për të marrë komanda rutinë dhe të kthejë të dhëna. Në një distancë prej 134 AU× 10 <sup contenteditable="false">10 km) si të dimrit të vitit 2015, është anija kozmike më larg nga Toka dhe i vetmi një në hapësirën kozmike.
Objektivat e misionit parësor të sondës përfshinin fluturimi në Jupiter, Saturn, dhe në hënën më të madhe të Saturnit, Titan. Përderisa kursi i anijes kozmike mund të ishte ndryshuar për të përfshire edhe kalimin në Pluton, por pas fluturimit në Titan, eksplorimi i hënës, e cila ishte e njohur që kishte një atmosferë të thelbësore, mori përparësi. Sonda e studioj motin, fushat magnetike, dhe unazat e dy planetëve dhe ishte sonda e parë që solli imazhe të hollësishme të hënave të tyre.
Vozmediano
300px|right Vozmediano është një bashki në provincën e Soria-s, Castile dhe Leon, në Spanjë.
Death Train
Në role kryesore janë :
Jörmungandr
Thuhet se Jörmungandr është fëmija i mesëm i perëndisë mashtruese Loki dhe gjigantes Angrboða. Sipas Prozës Edda, Odin mori tre fëmijët e Lokit nga Angboða - ujkun Fenrir, perëndeshën Hel dhe gjarprin Jörmungandr - dhe i largoi nga Asgard (bota e Æsir). Gjarpri Jörmungandr u hodh në oqeanin e madh që rrethon Midgard. Atje gjarpri u rrit aq shumë sa ishte në gjendje të rrethonte Tokën dhe të kapte bishtin e vet. Zoti i vjetër norvegjez, Thor, ka një grindje të vazhdueshme me Jörmungandri në epikat e tyre dhe të dy mund të shihen si armiq. Gjatë Ragnarök, Thor dhe Jörmungandr do të luftojnë njëri-tjetrin deri në vdekje.
F1 Gjermania - 1952
Çmimi i madh për Gjermaninë në Formula 1 për vitin 1952 u mbajt më 3 gusht, 1952 në qarkun Nürburgring Nordschleife.
Yanguas
300px|right Yanguas është një bashki në provincën e Soria-s, Castile dhe Leon, në Spanjë.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Fjalori i propozuar i ilirishtes është një përpjekje e studiuesve dhe shkencëtarëve për hartimin e një fjalori të gjuhës ilire. Dihet se deri më tani asnjë tekst ilir nuk është zbuluar të ketë mbijetuar. Burimet për identifikimin e fjalëve ilire janë identifikuar fillimisht nga ilirologu Hans Krahe si katër llojesh: 1. mbishkrime, 2. glosa të fjalëve ilire në tekstet klasike, 3. emrat, duke përfshirë emrat e përveçëm (kryesisht të gdhendura në gurë varresh), 4. toponimet dhe emrat e lumenjve. Si një kategori tjetër mund të konsiderohen edhe fjalët e huazuara ilire në gjuhë të tjera me gjithë se kjo kategori është dëshmuar veçanërisht e diskutueshme. Emrat ilir gjenden në burime që variojnë në më shumë se një mijëvjeçar, duke përfshirë dëshmi numizmatike, si dhe forma origjinale të emrave të vendeve. Gjuha mesapiane, e cila mund të jetë e lidhur me gjuhën ilire, ka një korpus të vogël të dëshmuar të fjalëve, por nuk është në objektin e kësaj faqeje për shkak të pasigurisë për lidhjen e saj me ilirishten.
Yelo
300px|right Yelo është një bashki në provincën e Soria-s, Castile dhe Leon, në Spanjë.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Lemat mesapike
Gjuha mesapike shpesh konsiderohet si e afërt me ilirishten edhe pse ende nuk ka konsensus mes studiuesve për afërsinë e tyre. Shih lemat mesapike për një listë të fjalëve mesapisht.
Fjalë joilire me origjinë të mundshme ilire
Krahas fjalëve të përmendura shprehimisht si ilire, studiuesit kanë nxjerrë një listë fjalësh joilire që mund të kenë rrjedhur nga gjuha ilire.
Toponime, hidronime, antroponime
Disa fjalë janë nxjerrë nga toponimet dhe antroponimet. Lema të tjera janë:
Gjoto
Giotto di Bondone (1266/7 – 8 janar 1337), i njohur si Giotto, qe një piktor dhe arkitekt italian nga Firencia i Mesjetës së vonë. Konsiderohet përgjithësisht si i pari në një linjë artistësh të mëdhenj që kontribuan në paraprirjen e Rilindjes. Qe bashkëkohës dhe mik i Dante Alighierit, dhe është cilësuar si: "Maratonomaku i pikturës europiane".
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Antroponimet e propozuara ilire
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Tombstone_with_an_Illyrian_name._Apollonia%2C_Albania.jpg/220px-Tombstone_with_an_Illyrian_name._Apollonia%2C_Albania.jpg|parapamje| Mbishkrim grek me onomastikë ilire (emër dhe patronim) në një stelë varrimi, shekulli II p.e.s., Apollonia, Shqipëri. Antroponimet e mëposhtme rrjedhin nga ilirishtja ose nuk janë ende të lidhura me një gjuhë tjetër përveç rasteve kur shënohen, si për shembull emrat Delmatae me origjinë liburne. Alföldy identifikoi pesë provinca kryesore onomastike brenda zonës ilire:  1) ilirët "e vërtetë" në jug të lumit Neretva në Dalmaci dhe që shtrihen në jug deri në Epir ; 2) Delmatae, të cilët zinin bregun e mesëm të Adriatikut midis "ilirëve të vërtetë" në jug dhe Liburnëve në veri; 3) Liburnët, një degë e Venetikut në Adriatikun verilindor; 4) Iapodët, të cilët banonin në veri të Delmatëve dhe prapa (në brendësi të) Liburnëve bregdetarë; 5) Panonianët në trojet veriore dhe në Bosnje, Malin e Zi verior dhe Serbinë Perëndimore.  Katičić nuk njeh një zonë të veçantë onomastike panoniane dhe përfshin Panoninë me Delmacinë. Më poshtë, renditen emra nga katër nga pesë zonat onomastike të Alföldy-it, përjashtuar liburnishten, që janë identifikuar si të ngjashëm me Venetishten. Detajohet edhe një zonë dardane.
Gjoto
Origjina
Sipas dhumicës së ekspertëve, Giotto lindi në 1267. Ky hamendesim bazohet në vargjet që Antonio Pucci bëri për "Cronica-n" e Giovanni Villani-t dhe është mjaft e besueshme, përvarsisht se datën mund ta zhvendosësh me një ose dy vite. Një pakicë e kritikës priret ta vendosi datën e tij të lindjes në 1276, sipas kronologjisë që në gjysmën e dytë të shekullit të XVI e vendosi Giorgio Vasari në biografinë që i dedikoi artistit. Data e dhënë nga Vasari është e pabesueshme nëse llogaritet se Giotto-ja duhet të ishte të paktën njëzet vjeç rreth vitit 1290, kur pikturoi veprat e para.Sipas traditës Giotto lindi në një familje fshatare, ndoshta në Colle di Romagnano ose Romignano. Megjithatë që nga viti 1850 një kullë afër Colle di Vespignano-s në Mugello, 35 kilometra në veri të Firences, u shfaq një pllakatë që shpallte nderin se ajo ishte vendlindja e Giotto-s, pohim komercialisht i reklamuar. Shumica e autorëve e pranon se Giotto ishte emri i tij i vërtetë, por ai mund të ketë qenë një shkurtim i Ambrogio (Ambrogiotto) ose Angelo (Angelotto). Sipas historiografisë tradicionale familja e tij, si shumë familje të tjera, u trasferua në Firence. Ndërsa kërkimet e fundit pohojnë se ai mund të ketë lindur në Firence, nga një zejtar me po atë emër, Bondone. Sipas traditës letrare mjaft të dokumentuar familja ia kishte besuar të birin punishtes artistike të Cimabue-s. Por shumë studiues të sotëm janë të pasigurt rreth formimit piktorik të Giotto-s dhe e konsiderojnë historinë e Vasarit që tregon se ishte nxënës i Cimabue-s si një legjendë, duke cituar burimet e hershme të cilat sugjerojnë se Giotto nuk ishte nxënës i Cimabue-s. Vitet e hershme të piktorit kanë qenë objekt besimesh gati legjendare që kur ai ishte akoma në jetë. Giorgio Vasari tregon si Giotto-ja qe i aftë të vizatonte një rreth perfekt pa kompas, "O-ja" e famshme e Giotto-s. Për më tepër rrëfehet se Cimabue e kishte zbuluar talentin e Giotto-s ndërsa vizatonte delet me një thëngjill në një gur, rrëfenjë e sjellë nga Lorenzo Ghiberti dhe nga Giorgio Vasari. Po aq legjendar është episodi i një shakaje që Giotto ia bëri Cimabue-s duke pikturuar mbi një tablo një mizë:: që ishte aq realiste sa Cimabue i kthyer për të punuar mbi tablo do të ishte përpjekur ta vriste.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Gjuha ilire jugore
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/King_Baton.png/220px-King_Baton.png|parapamje| Monedhë nga Apolonia me mbishkrimin ΒΑΤΩΝ lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/King_Monounios.jpg/220px-King_Monounios.jpg|parapamje| Monedhë nga Dyrrhachioni me mbishkrimin ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΟΝΟΥΝΙΟΥ
Gjoto
Origjina
Giotto u martua afër vitit 1287 me Ciuta (Ricevuta) di Lapo del Pela. Patën katër vajza dhe katër djem, nga të cilët njëri, Francesco-ja, u bë piktor. Hera e parë që Giotto-ja përmendet zyrtarisht është në një dokument të vitit 1309, në të cilin regjistrohet se Palmerino di Guido i kthen në Assissi një hua në emrin e tij dhe të piktorit.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Delmate
Janë regjistruar qindra emra nga rajoni i delmatëve. Emrat karakteristik përfshijnë:
Gjoto
Madona e San Giorgio alla Costa
Sipas disa studiuesve tabloja e parë e pikturuar në mënyrë të pavarur nga Giotto në rend kronologjik me gjasa është 'Madonna e San Giorgio alla Costa (ose Madonna me Fëmijën]] në kishën e San Giorgio alla Costa (në Firence, sot në Museo Diocesano di Santo Stefano në Ponte), që mund të jetë më e hershme se afresket e Assisi-t. Ndërsa për të tjerë, bëhet fjalë për një vepër pas kantierit të Assisi-t si dhe Kryqëzimit i Santa Maria Novella-s.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Delmate
Emrat Delmatae të përbashkëta me Panonët (disa gjenden edhe te ilirët e jugut):
Disa emra Delmatae ndoshta e kanë origjinën nga Liburnët. Ky përfundim bazohet në prapashtesat liburne : -icus, -ica, -ocus, -ico; dhe nga shpërndarja e emrave midis Liburnive/Venetëve dhe nga mungesa ose pamjaftueshmëria e tyre në zona të tjera onomastike:
Gjoto
Madona e San Giorgio alla Costa
Risia e gjuhës së kësaj tabloje, relativisht e vogël dhe e shkurtuar përgjatë gjithë anëve, kuptohet më mirë duke bërë një krahasim me shembujt fiorentinas të Maestà-ve që e paraprinin, si ato të Coppo di Marcovaldo dhe të Cimabue-s.
Arti i Giotto-s ka shumë cilësi të përbashkëta me piktorët roman të periudhës së vonë të shekullit të XIII. Cimabue mund të ketë qenë duke punuar në Romë në këtë periudhë dhe aty gjeti një shkollë vendore ative piktorësh, nga të cilët më i famshëm ishte Pietro Cavallini. Skulptori dhe arkitekti i famshëm fiorentin, Arnolfo di Cambio, ishte atëherë duke punuar në Romë. Giotto përgjithësisht është konsideruar si piktori që rifuti shprehjen realiste në artin perëndimor; për më tepër arti i tij ndonjëherë shfaq ikonografi të papreçedenta dhe imazhe auto-refleksive.
Fjalori i propozuar i ilirishtes
Delmate
Nga ilirët e jugut janë të pranishëm emrat Boria, Epikadus, Laedikalius, Loiskus, Pines dhe Tato e disa të tjerë. Nga japodët, Diteio dhe Ve(n)do, dhe disa emra me origjinë kelte (nuk tregohen këtu).