cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shpella e Pëllumbasit
Përmbledhje
Sërisht jashtë ne mund t’i gëzohemi përsëri dritës dhe gjelbërimit dhe të dëgjojmë të njëjtën melodi zogjsh. Tani ulemi për të pushuar në një nga stolat e vënë enkas për ata që vijnë në shpellë pak metra nga hyrja e saj dhe i kënaqemi për pak minuta panoramës dhe mund të lëshojmë fantazinë. Si mund të kenë jetuar këtu të parët tanë?
Marrim rrugën e kthimit dhe Behari kujtohet ndërkohë për një histori me barinj që në verë mbyllnin bagëtinë në shpellë. “Dy net rrjesht ata e gjetën portën të hapur dhe bagëtinë të shpërndarë në pyll, të tretën vendosën të përgjonin”, tregon ai. Dhe pikërisht ditën e tretë barijtë hasën me një qenie që gjetën duke pastruar shpellën. Udhërrëfyesi nuk i vë emër asaj, xhind apo fantazëm, vetëm thotë se ajo u kishte thënë barinjve të mos ktheheshin më. Legjenda thotë se prej asaj kohe ai vend nuk u përdor më për të mërzyer bagëtitë, por njerëzit u futën aty saherë që pati luftë, madje në të është futur e gjithë Bërzhita në Luftën e Dytë Botërore sipas rrëfyesit tonë. Ai tani vendos të nxitojë i duhet të jetë në kohë në vendin e tij për të pritur të tjerë vizitorë dhe ne ende nuk kemi mbërritur tamam në fshat kur ai shquan autobusin. Kur i takojmë mësojnë se janë gjimnazistët e Sami Frashërit, që do duan të shikojnë shpellën dhe ushqejnë fantazinë me pamjen përrallore të stalagmiteve dhe stalaktiteve e ndoshta të meditojnë për mënyrën se si kanë jetuar të parët.
Labova e Madhe dhe Labovitët
Labova e Madhe dhe labovitët : gjurmime në vite. Libër me Autor Fedhon Meksi. Shtëpia Botuese "Migjeni", Tiranë 2010. Faqet e librit 215. ISBN 978- 99956-718- 9-1
Spiro Urumi
Spiro Urumi lindi në Durrës më 28 shkurt 1928 dhe ishte një aktor i Teatrit “Aleksandër Moisiu” të qytetit të Durrësit. Ka interpretuar në dhjetëra role në teatër dhe në kinematografi. Ka qenë volejbollist me skuadrën e “Teutës”. Për meritat e tij artistike Spiro Urumi është nderuar me titullin "Artist i Merituar". Vdiq në Tiranë më 4 prill 1997.
Filmografi
Kinematografi
Pandeli Çina
Pandeli ÇinaLindi më 1932 në Berat.
Prof. Dr. Pandeli Çina mbaroi studimet e larta në Akademinë Mjekësore të Varshavës. Është ndër kardeologët më të njohur të vendit. Ka punuar në Tiranë, në Berat dhe në Çorovodë. Sot jeton dhe punon në Tiranë. Ka marrë gradat shekncore Profesor dhe Doktor i Shkencave Mjekësore. Ka botime të njohura në fushën e kardiologjisë. Krijoi edhe poezi dhe shqipëroi nga krijimtaria e poetëve të shquar francezë e polakë. Përktheu polonisht poezi të Migjenit.
Selaudin Bekteshi
Selaudin Bekteshi (1917-2003) ishte mjek pediatër, profesor, akademik shqiptar.
Akademik Selaudin Bekteshi është themelues i hematologjisë pediatrike në Shqipëri. U shkollua në Torino, Itali dhe kontribuoi me përkushtim në sektorin e shëndetësisë në Shqipëri, si përgjegjës i sektorit të mbrojtjes dhe shëndetit të nënës e fëmijës në Ministrinë e Shëndetësisë, përgjegjës i pavijonit të pediatrisë në Spitalin Civil të Tiranës, drejtor i spitalit të pediatrisë në Tiranë.
Spitali i Fëmijëve pranë Qendrës Spitalore "Nënë Tereza" mban emrin e tij.
Grapshi (Devolli)
Grapshi është një fshat i vogël i cili ndodhet ne krahinën e Devollit, Korçë. Është një fshat me besim krishtere, ortodoks. Aty ndodhet një kishe e vjetër, e cila është e ndërtuar ne vitin 1887, por fatkeqesisht edhte e shkatërruare. Ne këtë kishe ndodhen edhe varreza e fshatit. Përballe kësaj kishe ndodhet Shën Pjeteri, një kishe e vogël, por shume e bukur. Gjithashtu, ne këtë fshat ndodhet edhe Guri i Capit, një gur madhështor qe është qindra vjeçar. Nga ky shkëmb, duket edhe një qytet grek.
Disa persona qe kane origjine nga Grapshi:
100 vjet pavarësi kombëtare
100 vjet pavarësi kombëtare Gjinia: Album, histori. Autori: Aleksandër Meksi. Shtëpia botuese: "Uegen". Viti i botimit 2012. ISBN 978-9928-03-150-1
Mbi librin
Rrugëtimi historik i shqiptarëve është përmbledhur në një botim 300 faqe tepër luksoz. Albumi hapet me dy akte të pavarësisë, atë të vitit 1912 dhe atë të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, për të vazhduar me dëshmi prehistorike, Antikitetit e Mesjetës, duke u ndalur veçanërisht në periudhën e pavarësisë e duke ardhur kronologjikisht deri në ditët tona.
Besa Foundation München
Është fondacion i formuar nga Biznesmen Shqiptar ne Republikën Bayern me seli ne München qe nga viti 2010. Ky fondacion është themeluar me qellim ndihme personave te ndyshëm te komunitet shqiptar ne diaspore dhe personave ne gjendje te keqe financiare ne atedhe pa ber dallime nga regjionet shqiptare.
Mato
Fjala Mato mund të nënkuptojë:
Mato është mbiemër shqiptar, ndër personat që e mbajnë janë:
Besa Foundation München
Bën financim te operacioneve te ndryshme për pacient neper klinika ne vendlindje dhe ne diaspore, ndërtim shtëpish, organizime me karakter gjithëkombëtar etj.
Platforma e Besa Foundation shfrytëzohet nga anëtaret e saje me qellim bashkëpunimi sa me te frytshëm mes vete, ne mënyre qe biznesi shqiptar ne Bayern te jete sa me i lidhur dhe i suksesshëm.
Qarqet e Norvegjisë
Lista e qarqeve
Më poshtë është lista e qarqeve të Norvegjisë.
Territoret ishullore të Svalbard dhe Jan Mayen shtrihen jashtë sistemit të qarkut të Norvegjisë. Svalbard administrohet nga Guvernatori i Svalbard, dhe Jan Mayen administrohet nga Guvernatori i Qarkut të Nordland (por jo pjesë e Nordland).
UEFA Liga e Kampionëve
parapamje|djathtas|200px|Trofeu i Ligës së Kampionëve UEFA Liga e Kampionëve (anglisht: UEFA Champions League) është një garë e përvitshme futbollistik e që organizohet nga UEFA, ku konkurojnë klubet elitare të ligave evropiane. Është një nga turnet më prestigjoze të botës së futbollit dhe kompeticioni më prestigjoz i futbollit evropian, që luhet nga klubet fituese të kampionateve (dhe për disa shtete, edhe vendet e dyta ose më poshtë). Finalja e Ligës së Kampioneve është ngjarja sporvite më e ndjekur në të gjithë botën. Finalja e sezonit 2012–13 kishte shikueshmërinë më të lartë në televizione me rreth 360 milion shikues.
Prezantuar në 1992, kompeticioni zëvëndësoi Kupën Evropiane e cila luhej që nga viti 1955, duke shtuar kompedicionit një fazë grupesh dhe duke lejuar pjesmarrje të shumfishta nga shtete të tjera. Kompedicioni i para 1992-shit ishte një turnament me eliminim direkt që luhej vetëm midis klubeve kampione të ligave të çdo shteti. Gjatë viteve 1990, turnamenti u zgjerua duke u bërë me fazë grupesh midis ekipeve kampione dhe vëndeve të dyta të çdo shteti. Vetëm ligat e shteteve më të forta mund të kenë deri në pesë pjesmarrës në kompedicion, kurse shtetet e tjera vetëm nga një. Klubet që renditen më poshtë në ligat e çdo shteti por që nuk e kanë siguruar kualifikimin për në Ligën e Kampioneve, janë të disponueshëm për të luajtur në UEFA Ligën e Europës, kompedicioni i dytë për nga rëndësia.
Në formatin aktual, kompedicioni fillon në fund të qershorit me katër raunde kualifikuese eliminatore dhe një raund play-off. Gjashtë ekipet e mbetuar hyjnë në fazën e grupeve duke u bashkar me 26 ekipet e tjera të kualifikuara që në fillim. 32 ekipet e kualifikua ndahen në tetë grupe me katër ekipe secila dhe luajë gjashtë ndeshje midis tyre. Tetë fituesit e grupeve dhe vendët e dyta kualifikohen për në fazën me eliminim direkt që arrin kulmin me ndeshjen finale në maj. Fituesi i Ligës së Kampioneve kualifikohet për në Superkupën e UEFA-s dhe FIFA Kupën e Botës për Klube.
Real Madrid është klubi më i suksesshëm i kompeticionit me 13 trofe të fituar, përshirë pesë edicionet e para. Klubet spanjolle e kanë fituar më shumë herë kompedicionin (18 herë) të ndjekur nga Anglia dhe Italia (12 herë secila). Anglia, me pesë klube, është shteti që ka më shumë klube që e kanë fituar këtë kompeticion. Liga e Kampioneve është fituar nga 22 klube, 12 prej të cilave e kanë fituar më shumë se një herë. Bayern München është kampioni në fuqi duke siguruar titullin e 6të në histori pasi mposhti ekipin e Paris Saint-Germain 1–0 në finalen e 2020tës.
Kualifikimi
Flamuri i Ligës së Kampionëve shtrihet në qendër të fushës së futbollit para çdo ndeshje të garimit në Ligën e Kampionvëve. Liga e Kampionëve të Evropës është e hapur për tëgjith antarët e UEFA's përveç Lihtenshtajnit sepse nuk ka ligë kampionale gjithashtu dhe është e hapur për klubet nga pozita e dytë (2) gjer tek e katërta (4) të ligav më të forta kombëtare në Evropë. Që nga Januari i vitit 2007 dy ligat më të dobëta në Evropë (momentalisht Andora dhe San Marino) gjithashtu kan mundësi të prezentojnë me ekipet e tyre kampione në Ligën e Kampionëve.
Numri i vendeve në garim varet nga rangu në UEFA koeficienti, kështu që:
Pozita e federatë gjithashtu vendos edhe në cilin ciklus garues do të paraqiten ekipet. Për shembull ekipet e tri federatave më mirë të vlerësuara kanë dy vende në ciklin e grupeve (për kamionin dhe pasuesin e parë) dhe dy në ciklin e tretë kualifikues (për të tretin dhe të katërtin e çdo federate), kurse federatat tjera të vlerësuara më dobët kanë vetëm nga një vend edhe atë një vend në ciklin e parë kualifikues, dmth për kampionin. Nëntë federatat më të vlerësuara kanë më s paku nga një vend direkt në ciklin e grupeve.
Ekipet si FC Barcelona, Manchester United dhe FC Porto janë ekipet që janë paraqitur më së shumti në këtë garim dhe secila ka fituar kampionatin vetëm nga një herë që nga krijimi i ciklit të grupeve.
Finalet e Ligës së Kampionëve
Finalja e Ligës së Kampionëve është ndeshja më e rëndësishme e sezonit në futballin e klubeve në Evropë. Stadiumi i cili do të jetë nikoqir i ndeshjet caktoet nga UEFA dy (2) vite para zhvillimit t ndeshjes.Ne vitin 2014/15 do te mbahet ne londer ne England Stamfor Brieght ne Chelsea ku po behet edhe rinovimi i stadiumit. Dhe ne vitin 2015/16 do te mbahet ne Spanje ne Camp no ne Barcelon.
Himni
Himni i UEFA Ligës së Kampionëve që është emëruar thjeshtë me emrin "Liga e Kampionëve" që është një aranzhim nga Tony Britten nga pjesa "Zadok the Priest" e veprës Coronation Anthems që është vepër e Georg Frideric Handel. Komisioni i UEFA's në vitin 1992 e krijuan hymnin e garimit duke marrë fillimin e veprës "Zadok the Priest" si pikë nisje e aranzhimit. Pjesa u ekzekutua nga Royal Philharmonic Orchestra dhe teksti u këndua nga kori i Academy of St. Martin in the Fields në tri gjuhë oficiale të përdorura nga UEFA edhe atë: anglisht, gjermanisht dhe frengjisht. Hymni këndohet para çdo ndeshje të UEFA Ligës së Kampionëve si dhe çdo fillim dhe mbarim të transmetimit televiziv të ndeshjes. Hymni komplet është rreth re minuta i gjatë. Ky hymn asnjëherë nuk është liruar komercialisht në verzionin e tijë origjinal.
Financat
UEFA Liga e Kampionëve është një garim shumë fitim prurës për klubet të cilët arrijnë ciklin e grupeve. UEFA shpërndanë pjesë të të hyrave për klubet pjesmarrëse. Shembull kjo shumë në sezonin 2004/05 arrinte nga 3.8 milion €uro (Sparta Prague) gjer në 30.6 milion €uro Liverpool FC. UEFA vlerësoi shumën e parave që duhej shpërndarë për 32 ekipet pjesmarrëse në ciklin e grupeve të sezonit 2005/06 në një humë prej 430 milion €uro. Gjithashtu klubet fitojnë para edhe nga shitja e bileteve hyrëse, reklamime etj.
Soni mes yjesh
thumb|200px|Demi Lovato Soni mes yjesh është një serial amerikan i krijuar nga Steve Marmel që ndjek eksperiencat e adoleshentes Soni Monro (emri i vërtete- Demi Lovato). Seritë e para kane filluar ne 8 shkurt ne United States.
Historia e Serialit
Soni Monro një vajze adoleshente ka ëndërr të saj të shkoje në Hollivud. Një ditë ajo shkoi atje dhe zuri disa miq të saj të cilët janë Toni, Gredi, Niko dhe Zora. Ajo merrte pjese në shume skeçe me ta P.sh. So Randoom. Por ajo kishte një rivalitet me grupin tjetër në Hollivud, aktorin me te mire te Mekenzi Falls.
Episodet e serialit Soni mes yjesh (sezoni 1)
Šime Vrsaljko
Šime Vrsaljko ( Kroacisht ʃiːmê ʋrsaːʎko; lindur më 10 janar 1992) është një futbollist kroat i cili luan për skuadrën italiane Sassuolo në Serie A dhe me kombëtaren kroate si mbrojtës i djathtë. Pozicioni i tij i preferuar është mbrojtës i djathtë, por ai mund të luaj edhe në të majtë, ose si mesfushor.
Karriera me klube
Vrsaljko filloi karrierën e tij si profesionist te Lokomotiva ku qëndroi i huazuar gjatë sezonit 2009–10 nga Dinamo Zagreb. Ai bëri debutimin e tij për Lokomotivën në ligën më të fortë kroate më 26 korrik 2009 në një ndeshje kundër Rijeka, në atë kohë ai ishte vetëm 17 vjeç. Vrsaljko ishte në formacionin titullar të 17 ndeshjeve të ligës për vitin 2009 me Lokomotivën, duke u zëvëndësuar vetëm një herë.
Dinamo Zagreb
Vrsaljko humbi ndeshjet hapëse të sezonit 2010–11 pasi ai ishte thirrur për të luajtur me kombëtaren U–19. Ai luajti ndeshjen e parë të sezonit më 31 korrik në një ndeshje të ligës kundër Rijeka ku Dinamo humbi me rezultatin 2–1. Vrsaljko gjithashtu bëri debutimin e tij në kompedicionet europiane, duke u paraqitur në humbjen kundër Sheriff Tiraspol në raundin e tretë të 2010–11 UEFA Champions League. Në gusht të atij viti ai ishte i lidhur me një transferim të mundshëm te francezët e Olympique Marseille për 4 milion €, por zëvëndës-presidenti i klubit Zdravko Mamić e refuzoi ofertën. Ai shënoi golin e parë në ligë në ndeshjen kundër Cibalia ku Dinamo fitoi me rezultatin 2–0. Falë performancave të tij mbeslënëse nën drejtimin e trajnerit Vahid Halilhodžić, ai u emërua Shpresa e Vitit e Futbollit Kroat për vitin 2010. Në fund të sezonit, ai fitoi dy tituj me klubin.
Pas rikthimit të tij nga Polonia ku ai ishte pjesë e kombëtares kroate në UEFA Euro 2012, ai ndihmoi Dinamon që të kualifikohej sërisht në Champions League. Ai luajti katër ndeshje në fazën e grupeve në 2012–13 UEFA Champions League, me Dinamon që e përfundoi grupin në vendin e fundit me vetëm një pikë të marrë.
Sassuolo
Më 22 korrik 2014, Vrsaljko u largua nga Genoa për të firmosur me klubin tjetër të Serie A, Sassuolo.
Karriera ndërkombëtare
Ai mori thirrjen e parë nga kombëtarja kroate më 2 nëntor 2010 për ndeshjen kualifikuese të Euro 2012 kundër Maltës. Ai bëri debutimin e tij me kombëtaren më 9 Shkurt 2011 në një ndeshje miqësore kundër Çekisë. Ai luajti edhe tre ndeshje të tjera përpara Majit 2012, ku ai ishte në listën paraprake të 26 lojtarëve për të përfaqsuar Kroacinë në Euro 2012. Pas ndeshjes miqësore kundër Estonisë në Maj 2012, trajneri i kombëtares Slaven Bilić e hoqi nga lista e të përzgjedhurve, por një javë para fillimit të turnamentit, ai u ri-thirr sërisht për shkak të dëmtimit të mbrojtësit të Hamburgut Ivo Iličević. Ai ishte një zëvëndësim i papërdorur në të tre ndeshjet e grupit. Në kualifikueset e Kupës së Botës 2014, ai luajti vetëm një ndeshje dhe ajo ishte kundër Belgjikës në Zagreb. Në Maj 2014, ai ishte në listën e 23 lojtarëve të thirrur nga trajneri Niko Kovač për të luajtur në Kupën e Botës 2014 që u zhvillua në Brazil. Për shkak të dëmtimeve të kombëtares kroate disa ditë para fillimit të turnamentit, Vrsaljko luajti në ndeshjen hapëse kundër vendasve të Brazilit; ai luajti në krahun e majtë të mbrojtjes në vend të të dëmtuarit Danijel Pranjić. Ai luajti në atë rol edhe në ndeshjen e tretë të grupit kundër Meksikës.
Gjeografia e transportit
Zhvillimi me ritme shume te shpejta i sistemit te transportit është një nder faktorët kryesore te rritjes se nivelit ekonomik te vendeve evropiane. Ne vendet e Bashkimit Evropian makinat vetjake dhe autobusët kryejnë rreth 87 % te transportit te udhëtareve. Ne këto vende hekurudhat kryejnë 7 % dhe avionët 6 %te transportit te pasagjereve. Mallrat transportohen me shume me anenë kamionëve, si edhe me hekurudhat e rrugët ujore. Ndërkaq, avionët dhe sistemet e tubacioneve realizojnë afro 6 % te transportit te mallrave. Një situate e ndryshme praqitet ne vendet e Evropës Lindore, ku hekurudhat përdoren me shume se llojet e tjera te transportit.
Historia (më e vjetër) e Shqipërisë
Historia (më e vjetër) e Shqipërisë me Autor: Zhan Klod Faverial. Shtëpia Botuese: "PLEJAD". Faqet e librit 554.
Fare mirë i konsiderueshëm si një zbulim i kryer prej albanologut të njohur Robert Elsie, kjo "Histori e Shqipërisë" e shkruar për një periudhë prej disa vitesh (1880-1884) nga një murg francez i dërguar me mision në patriarkanën e Ohrit, bazohet jo vetëm në të gjitha burimet serioze të historianëve të kohës, por jep mjaft fakte e të dhëna të panjohura më parë, që hedhin dritë mbi të vërtetën dhe marëdhëniet apo raportet e shqiptarëve me fqinjët.
Faik Konica - Mendime gjuhësie
Faik Konica - Mendime gjuhësie mblodhi, transkriptoi, pajisi me shënime dhe hyrje studimore nga Kristina Jorgaqi. Shtëpia Botuese "Ombra GVG". Tiranë, 2007. Faqet e librit 384.
Rrotulla
Rrotulla është një makine e thjeshte e cila na ndihmon ne kryejmë pune. Tek llojet e rrotullave dallohen dy te tilla : Rrotulla e lëvizshme (e lire) dhe ajo e palëvizshme.
Gjate ngritjes se trupit me rrotullën e palëvizshme, forca lëvizëse Fl është e barabarte me forcën e rëndesës G te trupit.
Gjate ngritjes se trupit, e rrotullën e lire, forca lëvizëse Fl është dy here me e vogël se forca e rëndesës G te trupi.
Nje rrotull eshte ajo qe perdorim kur duam te ngrejme llaç, levizja e koves me llaç ne nje largesi te caketuar shkurton distancen dhe kohen.
Dhimitër Kajana
Dhimitër Kajana (Berat, 1870 - 18 prill 1914) ka qenë mjek e pjesë e parisë së Beratit.
Jeta
U lind në lagjen Kala të qytetit të Beratit si fëmija i vetëm i çiftit Helena dhe Nasi Kajana. U shkollua në Berat e në Korfuz dhe u diplomua mjek në Universitetin e Athinës. Pasi punoi disa vjet mjek i përgjithshëm në Berat, Dhimitri u specializua obstetër-gjinekolog në Paris dhe u rikthye në qytetin e tij të lindjes. Ai kryente një punë të lodhshme e voluminoze që diktohej nga sëmundjet epidemike dhe numri i pakët i mjekëve në atë kohë dhe në saj të punës me përkushtim e humanizëm u quajt nga populli “mjeku i grave dhe i të vegjëlve”.
Kajana ishte mik i ngushtë i Babë Dudë Karbunarës, Llambi Goxhomanit të cilin e kishte edhe kumbar, Sotir Koleas dhe dhjetëra patriotëve të tjerë dhe shquhej si aktivist energjik duke propaganduar lirinë dhe pavarësinë e atdheut nga Turqia, kudo gjatë vizitave mjekësore me të sëmurët apo në mjedise publike. Dr. Kajana zotëronte përkryer, veç gjuhës amtare, gjuhën greke dhe frënge.
Në vjeshtën e vitit 1912, ka mundësi më 26 tetor, ai bashkë me patriotë të tjerë ngriti te selvia e kishës së Shën Mitrit në Kala flamurin kombëtar. Duke qenë edhe mjek i Bashkisë së Beratit ai u ngarkua prej saj me misionin të takonte oficerët grekë të bandave vorio-epirote për të mos hyrë në Berat dhe të mos kryenin reprezalje ndaj popullatës, gjë që e kreu me sukses.
Pak kohë më vonë, ai u akuzua nga rebelët turkomanë si agjent grek dhe u ekzekutua, më 18 prill 1914, duke e varur në litar në moshën 44 vjeçare dhe duke lënë të shoqen të ve e të varfër me 3 fëmijë. Banorët e Beratit, të krishterë e myslimanë, e varrosën me pjesëmarrje masive në varrezat e kishës së Shëndëlliut dhe mbajtën zi atë ditë duke mos hapur dyqanet. Populli i thjeshtë e qau atë me zemër të dredhur plot dhembje duke i thurrur një këngë-elegji, ku shprehet revolta ndaj turkomanëve: “Ky myftiu i Tiranës,
Ç’i bëri gazep Kajanës...”
Fundi i arianitëve
Fundi i arianitëve me Autor: Franz Babinger. Shtëpia Botuese "Plejad" Tiranë, 2004. Faqet e librit 128.
E strukturuar si një studim i kryer për akademinë bavareze në vitin 1960, nga historiani i njohur gjerman Franc Babinger, ky libër arrin të hedhë dritë mbi jetën dhe veprën e pinjollit të fundit të arianitëve, njërit prej fiseve më të lavdishme shqiptare të epokës së Skënderbeut dhe më pas. Megjithatë, vlera më e madhe e veprës qëndron në faktin se ajo shërben si një shembull i përkryer i mënyrës shkencore se si duhet të trajtohet një subjekt historik.
E drejta e komuniteteve në traditën juridike shqiptare
Il diritto delle comunità nella tradizione giuridica albanese është një studim mbi antropologjinë e së drejtës nga albanologu italian Zef Valentini botuar së pari në Firenze më 1956.
Përkthimi
U përkthye me titullin E drejta e komuniteteve në traditën juridike shqiptare botuar nga shtëpia botuese "Plejad" më 2007, përkthyer nga Dritan Thomollari.
"Kombi shqiptar, ruajtësi dhe vazhdonjësi i fiseve antike të rajonit thrako-ilir e të qytetërimit të tyre, në një nivel goxha të kënaqshëm, i paraqitet studiuesit me një aspekt kulturor e tradicional, deri më sot po kaq pak të njohur sa dhe interesant: atë të konceptit juridik dhe të zakoneve që i mishërojnë ato...Dëshirova kështu, t’i bëja një shërbim studiuesve të interesuar në këtë fushë e në të njejtën kohë edhe kombit shqiptar, aq të dashur për mua, antikiteti, personaliteti dhe fisnikëria e të cilit demonstrohet nga mentaliteti i fuqishëm juridik, jo më pak e ndoshta më shumë se sa dhe vetë gjuha dhe poezia e tij", ja kështu shkruan Zef Valentini në parathënien e kësaj vepre.
Fjalor Bio-bibliografik iliro-shqiptar
Fjalor Bio-bibliografik iliro-shqiptar (nomenklator) me Autor Giuseppe Valentini. Shtëpia Botuese "Plejad". Tiranë, 2009. Faqet e librit 276.
Tri janë elementët, që në kompozimin e tyre i dhanë jetë lindjes së kësaj vepre, që mund të quhet me plot të drejtë, një enciklopedi "në miniaturë" e historisë së Shqipërisë. Ajo doli për plot 16 numra, si një shtojcë e revistës LEKA, nga viti 1939 deri më 1943, kur u ndërpre për arsye të luftës, deri në zërin Aldobrandini.
Fantazma e Ballkanit
I shkruar nga një personalitet i gazetarisë dhe njohës me shumë ndikim në çështjet e Ballkanit, aq sa ai është konsideruar pika e referimit e presidentit Klinton gjatë luftës së Kosovës, për njohjen e historisë së këtij rajoni të trazuar, ky libër përbën një burim të çmuar informacioni, jo vetëm mbi historinë, por parësisht mbi traditat dhe zakonet shqiptare, mbi problemet emblematike me fqinjët që janë përpjekur ta përçajnë e sundojnë, mbi filozofinë e tyre dhe të ardhmen e raporteve të ndërlikuara mes popujve të Ballkanit.
Gjon Shllaku
Gjon Shllaku (Shkodër, 24 mars 1923 - 16 gusht 2003) ka qenë seminarist dhe më tej u shqua si përkthyes i klasikëve helenë, latinë, francezë. La të shkruara disa drama dhe përpiloi fjalorë të greqishtes dhe latinishtes.
Jeta
U lind në Shkodër më 24 mars 1923, djali i dytë i Prelës dhe Pinës së Hilë Temalit, mes Lecit dhe Luigjit. Gjyshi i tij kishte rënë nga fundi i shek. XIX prej Logut të Gegajve të Shllakut në Shkodër, i ati kishte qenë blegtor në toka të marruna me qira. I ati i vdes qysh kur Gjoni ishte 1 vjeç, si rrjedhim duke mos e njohur të atin. Rritet jetim tek daja Ndoc Hilë Temali.
Tri klasët e para të fillores i kreu në kolegjën françeskane, ndërsa klasën e katërt dhe të pestë në shkollën shtetërore tek “Dugajtë e reja”. Nga 24 shtatori 1935 deri më 9 dhjetor 1945 studjoi në Seminarin Papnor duke bërë edhe vitet e larta të teologjisë dhe filozofisë, ? studjoi për pesë vjet greqishten e lashtë, dhe për tetë vjet latinishten. Filozofia dhe teologjia jepeshin në latinishte, si gjuha e klerit që ishte. Nuk jepej gjuhë tjetër ndërkohë. Si student lexoi klasikët e antikitetit helen Sofokliun, Eskilin dhe Euripidin. Filloi të shkruante me pseudonimin Lyricus.
Më 9 dhjetor 1946 ra në burg, ishte në 23 vjeç. U dënua me burgim të përjetshëm (101 vjet) fillimisht si antar i grupit të “Bashkimit shqiptar”, si përfundim bëri 12 vjet në burgun e Burrelit dhe në batat e Myzeqesë. Në burg u njoh me Peshkopin Visarion Xhuvani, me të cilin thelloi njohuritë në greqishten e vjetër, prej të cilës përktheu pjesë nga Bibla - Apostujt dhe Shenjtorët. Pati hasur edhe në një antologji të veprës së Homerit, të cilën e përktheu. Në burg nxuri greqishten e re, spanjishten dhe anglishten. Pas daljes nga burgu më 1957 punoi te ndërmarrja Zukth-Kashta në Shkodër si llogaritar-normist deri në pensionim. Pas rënjes së regjimit gëzoi njohjen e duhur të mundit, dhe vdes pak muaj mbasi mbushi të tetëdhjetat.
Përkthime dhe leksikografi
Një ndër mjeshtrat e këtij zanati, përktheu pjesë nga “De rerum natura” e Lukrecit dhe nga “Eneida” e Virgjilit kur ishte ende në Seminar. Në moshën 16 vjeçare përktheu të plotë “Gjeorgjikat” e Virgjilit. 17 vjeç përkthen Ben Hur-in e Lju Uallasit. Përktheu tekste biblike nga greqishtja e vjetër, “Punët e Apostujve” dhe “Apokalipsi”. Në vitin 1965 shqipëron “Iliadën” në standardin e atëhershëm, më pas u ribotua më 1979 në standardin e paskongresit 1972.
Më 1995 boton shqipërimin e shtatë tragjedive të Sofokliut - përkthim që në kohë të regjimit nuk iu pranua nga Akademia, me “Kangët e Rolandit” (bot. më 2003) dhe "Le Cid" të Kornejit. Dy muaj përpara vdekjes mbaroi hartimin e “Fjalorit latinisht-shqip” të nisur prej shumë vitesh me afërsisht 65.000 fjalë. Ka lënë të pa përfunduar “Fjalorin greqisht-shqip” me rreth 18.000 fjalë. Bëri të flasë shqip Ovidin, Horacin, Shekspirin, Hygoin, Rasinin, De Musenë, Lamartenë, Shatobriandin deri tek Papa Gjon Pali i Dytë. Çmonte Nolin, Dakajn, Alkajn, Lacajn, Çomorën.
Veprat
Ka shkruar po ashtu edhe vepra të vetat, si dramat “Dy Lekët”, “Judita dhe Holoferni” dhe “Skënderi e Zulejka”. Gjatë qëndrimit në burgun e Burrelit, nis më 1950 shkrimin e dramës “Skënderi dhe Zulejka”, që e përfundoi në aeroportin e Urës Vajgurore, Berat. Me anën e dy shkodranëve të rinj, teknikë të jashtëm në pistën e Beratit, u realizua dalja e veprës së vetme të shpëtuara. Pas 47 vitesh i vëllai, regjizori Lec Shllaku, ia dorëzoi dorëshkrimin. Ky është i pari daktilografim që përfundoi në orën 20 dt. 20 nëntor 1999.
Mirënjohje
Më 25 dhjetor të 1995 i jepet titulli “Profesor” nga komisioni i kualifikimit shkencor, muaj kur dekorohet po ashtu me Urdhrin "Naim Frashëri i Artë" nga presidenti Sali Berisha. Në prill të 2003 i akordohet nga Pres.residenti i Republikës Alfred Moisiu urdhri “Mjeshtër i Madh” dhe nga Këshilli bashkiak i Shkodrës “Qytetar nderi i Shkodrës”. Po ashtu dekorohet me Urdhrin Naim Frashëri i Artë nga presidenti, fitues i "Penës së Artë" të dhënë nga MTKRS për përkthimin e "Gjeorgjikave" të Virgjilit më 2001. Fitues i ”Diskut e Argjendtë” nga qeveria greke me anë të ambasadës së saj në Tiranë.
Referime
__INDEX__
Çirezi
Çirez është një vendbanim në komunën e Skënderajt, Kosovë.
Gjeografia
Çirezi sipaz zyrës për informim të komunës së Skenderajt, administrimi territorial i Komunës së Skenderajt është i organizuar në njësi organizative të nivelit të Bashkësive Lokale : në ketë rast Çirez është bashkësi lokale me vendbanimet Çirez, Baks, Krasmiroc, Kozhicë, Krasaliq dhe Prelloc.
Demografia
Bashkësia lokale e Çirezit ka 5870 banor sipas vlerësimeve të vitit 2005 Numri i familjeve ne fshatin Çirez eshte 287.
Nikoloz Gelashvili
Nikoloz Gelashvili ( Gjeorgjisht : ნიკოლოზ გელაშვილი; lindur më 5 gusht 1985) është një futbollist profesionist gjeorgjian i cili luan si sulmues për klubin gjeorgjian FC Dila Gori.
Karriera me klube
Gelashvili filloi karrierën e tij te WIT-Georgia Mtskheta ku luajtu gjashtë ndeshje gjatë sezonit 2003–04. Pas kësaj, ai u transferua te Kakheti Telavi ku shënoi tetë Gola në 28 ndeshje gjatë sezonit 2004–05. Më pas ai kaloi te WIT Georgia Tbilisi ku shfaqi një formë të mirë pasi në 51 ndeshje shënoi 25 gola. Ai u largua nga WIT Georgia Tbilisi në vitin 2007 duke firmosur në janar 2008 një kontratë një vjeçare me të drejtë rinovimi me Zestafoni. Te kjo skuadër Gelashvili pati periudhën e tij më të mirë pasi ai shënoi më shumë se 60 gola në katër vite qëndrimi te klubi gjeorgjian, duke u shpallur edhe dy herë golashënuesi më i mirë në ligë. Ai u largua atje në vitin 2012 për të firmosur me klubin gjerman VfL Bochum. Gelashvili nuk dhuroi impakt te klubi gjerman pasi në 25 paraqitje me ta shënoi vetëm 2 gola. Pas kësaj, ai u transferua në Azerbajxhan ku firmosi me Qarabağ.
Flamurtari
Në qershor 2014, Gelashvili la klubin azerbajxhanas pas vetëm një sezoni, dhe firmosi një kontratë një vjeçare me opsion rinovimi edhe një vit me klubin shqiptar Flamurtari.
Ai debutoi me Flamurtarin më 23 gusht 2014 në javën e parë të sezonit 2014–15 ku ai hyri si zëvëndësues në vend të mesfushorit Nijaz Lena në fitoren 2–1 kundër Teutës. Ai shënoi golin e parë me klubin më 10 shtator 2014 në suksesin 3–0 kundër Apolonisë. Ai shënoi golin e dytë me klubin më 20 nëntor në fitoren 2–0 kundër Elbasanit, ku ai shënoi golin e dytë të ndeshjes në minutën e 93. Më 9 nëntor 2014, në një ndeshje kundër Apolonisë në stadiumin Loni Papuçiu, Gelashvili u nxorr nga fusha e lojës në minutën e 35 pas dy kartonave të verdhë të marrë. Shkak i kartonit të dytë të verdhë që në fund rezuloi i kuq ishte për shkak se pështyu një lojtar kundërshtarë, duke krijuar një zënkë në fushë, me Flamurtarin që barazoi ndeshjen me rezultatin 1–1. Pas ndeshjes, Komisioni i Disiplinës e dënoi atë me tetë ndeshje pezullim për sjelljen e tij antisportive. Gelashvili pësoi një dëmtim, duke bërë që ai të operohej në Greqi, duke bërë që të rikthehet në fushat e lojës në janar të vitit tjetër.
Pafos
Në korrik 2015, Gelashvili firmosi me klubin grek Pafos.
Karriera ndërkombëtare
Gelashvili bëri debutimin e tij me kombëtaren më 16 nëntor 2007 kundër Katarit, ku ai ishte thirrur për ndeshjet e nëntorit. Ai luajti një tjetër ndeshje më 9 shtator 2009. Më 9 tetor 2009, ai luajti ndeshjen e parë kualifikuese të Kupës së Botës 2010.
Spiro Th. Koleka
Spiro Koleka (Vuno, 7 korrik 1908 - Tiranë, 22 gusht 2001), ishte inxhinier ndërtimi, ushtarak dhe politikan komunist shqiptar nga Shqipëria.
Biografia
U lind në Vuno të Himarës më 7 korrik 1908, i biri i Thoma Kolekës. Mësimet e para i mori në vendlindje, më pas vijoi studimet në liceun klasik të Shën Dhimitër Koronës në Itali. Më pas vijoi studimet e larta në Universitetin Politeknik të Pizës, po në Itali, ku u diplomua më 1934 si inxhinier civil.
Nikoloz Gelashvili
Kombëtarja
Reduktuar më 22 shtator 2014
Spiro Th. Koleka
Biografia
Më 1936 - 1937 qe punonjës i Ministrisë së Punëve Botore në Shqipëri, më 1937 - 1939 qe kryetar i Zyrës së Punëve Botore në Shkodër.
Nikoloz Gelashvili
Klube
FC Zestafoni
Spiro Th. Koleka
Biografia
Spiro Koleka ka qenë anëtar i Partisë Komuniste Shqiptare që nga viti 1943.
Nga 1948 deri në vitin 1981, ai ka qenë anëtar i Byrosë Politike të Partisë së Punës të Shqipërisë(Partia Komuniste).
Nikoloz Gelashvili
Klube
Qarabağ
Spiro Th. Koleka
Biografia
Spiro Koleka ka qenë partizan në Luftën Antifashiste Nacional-Çlirimtare dhe anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Pas Çlirimit, ai mbajti postin e zëvendëskryetarit të Këshillit të Ministrave dhe njëkohësisht nënkryetar i Presidiumit Popullor. Koleka ka qenë deputet në të gjitha legjislaturat periudhës së regjimit komunist, ndërsa deri në vitin 1948 ai ka qenë ministër i Punëve Botore.
Nikoloz Gelashvili
Personale
Dy herë golashënuesi më i mirë i Premier Leagues Gjeorgjiane: 2008–09 (20 gola) & 2010–11 (17 gola)
Spiro Th. Koleka
Dekoratat
Pas zbulimit të shumë krimeve të komunizmit dhe kërkesave të vazhdueshme të opinionit publik me dekretin nr.1018, datë 13.2.1995 të Presidentit të Republikës, Sali Berisha, iu hoqën të gjitha dekoratat dhe titujt e nderit për aktin kriminal të gjenocidit të ushtruar ndaj popullit shqiptar gjatë viteve të diktaturës komuniste Spiro Kolekës dhe zyrtarëve të tjerë të lartë të regjimit komunist.
Si e krijoi Austro – Hungaria shtetin shqiptar
Si e krijoi Austro – Hungaria shtetin shqiptar Gjinia: Histori. Autore: Elena Kocaqi Levanti. Shtëpia botuese: "Emal". Viti i botimit 2012. Faqet e librit 322. ISBN 978-9928-04-114-2
Shekulli i Voskopojës : (1669-1769)
Shekulli i Voskopojës : (1669-1769) me Autor Pëllumb Xhufi. Shtëpia Botuese "Toena"; Akademia e Shkencave, Tiranë, 2010. Faqet e librit 462.
Rasti i Voskopojës është projektuar në një kuadër shumë më të gjerë, në lidhjet e saj të shumëllojshme me mjedisin e afërt e të largët gjeografik e shoqëror, të bindur se asnjë përfundim nuk do të mund të ishte i saktë dhe i drejtë, pa marrë në konsideratë dimensionin krahinor, shqiptar, ballkanik e evropian të këtij qyteti prodige. Por, më shumë se një paragjykim, një trajtim i tillë i historisë, si rezultante e ndërvarësisë dhe e një bashkëveprimi shumëfaktorial, në të vërtetë përbën një ligj e një normë të historiografisë moderne. Ky studim mbështetet kryekëput në shfrytëzimin e vlerësimin e një dokumentacioni historik mjaft të gjerë, si dhe në ballafaqimin kritik me literaturën historike deri tani të prodhuar mbi çështje të veçanta për historinë e Voskopojës. Nëse do të duhej të flisnim për ndonjë paragjykim (paragjykimet gjarpërojnë shpesh, qoftë edhe në formë të fshehtë, në shumë vepra historike), paragjykimi do të ishte thjesht metodologjik: është refuzuar trajtimi i Voskopojës si një "ishull", i palidhur e i pangjizur me mjedisin përreth, siç kanë bërë deri tani, shumë nga autorët grekë e rumunë që janë marrë me historinë e saj.
Michael Faraday
Edhe pse Faraday kishte nivel të ulët arsimor, ai ishte një nga shkencëtarët më me ndikim në histori. Ai e arriti me hulumtimet e tij në fushën magnetike përreth një përcjellësi me rrymë të vazhdueshme me të cilën Faraday e themeloi bazën për konceptin e fushës elektromagnetike në fizikë. Faraday gjithashtu doli në përfundim se magnetizmi mund të ndikojë rrezet e dritës dhe se ka pasur një marrëdhënie themelore mes dy fenomeneve. Ai në mënyrë të ngjashme zbuloi parimin e induksion elektromagnetik, diamagnetizmin, dhe ligjet e elektrolizës. Shpikje e tij e pajisjeve elektromagnetike rrotulluese formuan themelin e teknologjisë motor elektrik, dhe kjo ishte kryesisht për shkak të përpjekjeve të tij që të energjisë elektrike u bë praktike për përdorim në teknologji.
Si kimist, Faraday zbuloi benzinë​​, hetoi sherbet klatrat e klorit, shpiku një formë e hershme e furrë Bunsen dhe sistemin e numrave oksidimi, dhe e popullarizuar terminologji të tilla si anode, katodë, electrode, dhe jon. Faraday në fund të fundit u bë Profesor i parë dhe më kryesorja Fullerian e Kimisë në Royal Institution të Britanisë së Madhe, një pozicion të jetës.
Faradei ishte një experimentues i shkëlqyer i cili i përcolli idetë e tij në një gjuhë të qartë dhe të thjeshtë; aftësitë e tij matematikore, megjithatë, nuk shtrihet aq sa trigonometri apo çfarëdo, por algjebër të thjeshtë. James Clerk Maxwell mori punën e Faraday dhe të tjerët, dhe të përmbledhur atë në një grup të ekuacioneve që është pranuar si bazë e të gjitha teorive moderne të dukurive elektromagnetike. Për përdorime të Faraday të vijave të forcës, Maxwell ka shkruar se ata tregojnë Faraday "se në të vërtetë ka qenë një matematikan i një niveli mjaft të lart - prej të cilit, matematicienët e së ardhmes mund të nxjerrin metoda të vlefshme dhe pjellore". Sistemi Ndërkombëtar i Njësive të kapacitetit në nderim të tij është emërtuar farad.
Albert Einstein mbante nje portret të Faradeit në murin studios së tij, së bashku me fotografinë e Isak Njutonit dhe James Clerk Maxwell. Fizikanti Ernest Rutherford deklaroi: "Kur kemi parasysh madhësinë dhe shkallën e zbulimeve të tij dhe ndikimin e tyre në përparimin e shkencës dhe industrisë, nuk ka nder më të madh për të paguar për kujtimin e Faradeit, një nga zbuluesit më të mëdhenj shkencor të të gjitha kohërave".
Jeta e Hershme
Faraday ka lindur në Newington butts, e cila tani është pjesë e London Borough e Southwark, por që ishte atëherë një pjesë periferike e Surrey. Familja e tij ishte e kamur: babai i tij, James, ishte anëtar i sektit Glassite e krishterimit. James Faradei e trasferoi gruan dhe dy fëmijët e tij gjatë dimrit të vitit 1790 nga Outhgill në Westmorland, ku ai ishte nxënës i farkëtarit të fshatit, në Londër. Michael lindi në vjeshtën e atij viti. I riu Michael Faraday, që ishte i treti i katër fëmijëve, mori vetëm arsimimin bazë, por megjithate do te arsimohej ne menyre autodikdakte. Në moshen katërmbëdhjetë vjeçare ai nisi formimin profesional ne punishten e George Riebau, një libralidhës dhe librashitës lokal në Blandford Street. Gjatë formimit të tij profesional, shtatë-vjeçar, ai lexoi shumë libra, duke përfshirë edhe ate te Isaac Watts, Përmirësimi i Mendjes, dhe ai i zbatoi me entuziazëm parimet dhe sugjerimet e përfshira në të. Në këtë kohë ai gjithashtu ka zhvilluar një interes në shkencë, sidomos në energji elektrike. Faradei ishte frymëzuar veçanërisht nga bisedat e librit të Kimisë së Jane Marcet.
Jeta e rritur
Në shoqërinë angleze të kohës të bazuar në klasa, Faradei nuk konsiderohej një fisnik. Kur Davy të paraqitura nga një turne të gjatë të kontinentit në 1813-15, shërbëtor i tij nuk dëshironte të shkuar. Në vend të kësaj, Faradei shkoi si asistent shkencor Davy-së, dhe u pyet për të vepruar si shërbëtor Davy deri një zëvendësim mund të gjendet në Paris. Faradei ishte e detyruar të luaj rolin e shërbëtor, si dhe asistent gjatë gjithë udhëtimit. Gruaja Davy-së, Jane Apreece, nuk pranoi të trajtojë Faraday si të barabartë (duke e bërë atë të udhëtojë jashtë trajner, hani me shërbëtorët, etj), dhe e bëri Faraday në mënyrë të mjerë që ai parashikohet të kthehej në Angli vetëm dhe duke hequr dorë shkenca krejt. Udhëtimi bëri, megjithatë, t'i japë atij akses të elitës shkencore të Evropës dhe ekspozuar atë në një mori të stimulimit të ideve.
Faradei ishte një i krishterë i devotshëm; emërtimi i tij Sandemanian ishte një degë e Kishës së Skocisë. E pra, pas martesës së tij, ai shërbeu si dhjak dhe për dy mandate si një plak në shtëpinë e mbledhjeve të rinisë së tij. Kisha e tij ishte vendosur në krye Palit në fortifikatë. Kjo shtëpi takim u zhvendos në vitin 1862 në Barnsbury Grove, Islington; ky vend North London ishte ku Faraday shërbeu dy vitet e fundit të mandatit të tij të dytë si plak para dorëheqjen e tij nga posti. Biografet e tij kanë vënë në dukje se "një ndjenjë e fuqishme uniteti mes Perëndisë dhe natyrës pershkon jetën dhe veprave e Faraday-t".
Jeta e mevonëshme
left|thumb|301x301px|Michael Faraday ne vitin 1861 Në qershor 1832, Universiteti i Oksfordit i dha Faraday-t graden Doctor of Civil Law (honorary). Gjatë jetës së tij, Faradeit iu dhane urdhra, dekorime dhe medalje kalorsiake te Mbreterise se Bashkuar si mirenjohje per sherbimin e tij ndaj shkences, te cilat ai i refuzoi ne baza fetare, duke besuar se ishte kunder fjales se Bibles te akumulosh pasuri dhe te kerkosh shperblimin e botes, duke deklaruar se parapelqente te mbetej "thjesht zoti Faraday deri ne fund". Ai refuzoi dy here te behej President i Royal Society. Faraday u zgjodh anëtar i jashtëm i Akademisë Mbretërore suedeze te Shkencave në vitin 1838, dhe u zgjodh një nga tetë anëtarët e huaj të Akademise Franceze te Shkencave në 1844. Ne 1849 ai u zgjodh anetar i asociuar i Royal Institute of the Netherlands, e cila dy vite me vone u be Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences dhe ai si pasoje u be anetar i jashtem.
Kur u pyet nga qeveria britanike për të këshilluar mbi prodhimin e armëve kimike për përdorim në Luftën e Krimesë (1853-1856), Faradei nuk pranoi të marrë pjesë duke përmendur arsye etike.
Faraday vdiq në shtëpinë e tij në Hampton Court më 25 gusht 1867, ne moshen 75 vjeçare. Ai e kishte refuzuar me pare varrimin në Westminster Abbey, por ka një pllakë përkujtimore atje, pranë varrit Isaac Newton-it. Faradei ishte varrosur në seksionin jo-Anglikane të Highgate Cemetery. Hirshfeld, në biografinë e tij thote se Faradei ishte paaftesuar nga një semundje mendore në fund të jetës së tij dhe nuk ishte në gjendje për të kryer ndonjë hulumtim më domethenes.
Kimi
Puna e hershme Faradeit kimike ishte si asistent Humphry Davy. Faradei ishte i përfshirë në mënyrë të veçantë në studimin e klorit; ai zbuloi dy komponimet reja të klorit dhe karbonit. Ai gjithashtu i kryer eksperimentet e para përafërt për përhapjen e gazrave, një fenomen që ishte i pari vuri në dukje nga John Dalton. Rëndësia fizike e këtij fenomeni ishte shpallur më të plotë nga Thomas Graham dhe Joseph Loschmidt. Faraday beri te lengshem me sukses disa gazra, hetoi lidhjet e çelikut, dhe prodhuar disa lloje të reja të qelqit të destinuara për qëllime optike. Një mostër e një nga këto gota të rënda pas u bë historikisht të rëndësishme; kur xhami është vendosur në një fushë magnetike Faraday përcaktohet rrotullimin e avionit e polarizimit të dritës. Ky ekzemplar ishte edhe substanca e parë gjeti që do të neveriten nga polet e një magnet.
Faradei ishte i pari për të raportuar atë që më vonë u quajt nanoparticles metalike. Në 1847 ai zbuloi se pronat optike e koloide ari ndryshonte nga ato të korresponduese metalit pjesa më e madhe. Kjo ishte ndoshta vëzhgimi i parë raportuar nga efektet e madhësisë kuantike, dhe mund të konsiderohet të jetë lindja e nano-shkences.
Elektricitet dhe magnetizëm
Në 1821, menjëherë pas fizikanti danez Hans Kristian dhe kimist Orsted zbuloi fenomenin e elektromagnetizmit, Davy dhe shkencëtar britanik William Hyde Wollaston u përpoq, por dështoi, për të hartuar një motor elektrik. Faradei, duke diskutuar problemin me dy burrave, vazhdoi për të ndërtuar dy pajisje për të prodhuar atë që ai e quajti "rrotullimi elektromagnetike". Një nga këto, tani i njohur si motor homopolar, shkaktoi një lëvizje të vazhdueshme rrethore që ishte shkaktuar nga forca magnetike rrethore rreth një tel që zgjatet në një pishinë të merkurit ku ishte vendosur një magnet;teli më pas do të rrotullohen rreth magnetit nëse furnizohen me aktuale nga një bateri kimike. Këto eksperimente dhe shpikje formuan themelin e teknologjisë moderne elektromagnetike. Në zemërim e tij, Faradei publikuar rezultatet pa pranuar veprën e tij me ose Wollaston ose Davy. Polemika rezultuar në kuadër të Shoqërisë Mbretërore të tendosura marrëdhëniet e tij me mentor Davy dhe mund të ketë kontribuar në caktimin Faraday në aktivitete të tjera, të cilat për pasojë penguar përfshirjen e tij në kërkimin elektromagnetike për disa vjet.
Nga zbulimin e tij të parë në 1821, Faradei vazhdoi punën e tij laboratorike, duke eksploruar pronat elektromagnetike e materialeve dhe zhvillimin e përvojën e nevojshme. Në 1824, Faradei ngritur pak kohë deri një qark për të studiuar nëse një fushë magnetike mund të rregulluar rrjedhjen e një aktuale në një teli ngjitur, por ai nuk gjeti asnjë lidhje të tillë. Ky eksperiment ndjekur punë të ngjashme kryer me dritë dhe magnet tre vjet më parë dritë që dha rezultate identike. Gjatë shtatë viteve të ardhshme, Faradei shpenzoi shumë nga koha e tij per përsosjen e recetës se tij për cilësitë optike te qelqit, borosilikati i plumbit, të cilën ai e përdori në studimet e tij të ardhshme duke lidhur driten me magnetizmin Në kohën e tij të lirë, Faradei vazhduar botuese punën e tij eksperimentale në optikë dhe Elektromagnetizmi; ai i kryer korrespondencë me shkencëtarë të cilin ai e kishte takuar në udhëtimet e tij nëpër Evropë me Davy, dhe që ishin gjithashtu duke punuar në elektromagnetizmit. Dy vjet pas vdekjes së Davy, në vitin 1831, ai filloi serinë e tij të madh eksperimentesh, në të cilën ai e zbuluar induksion elektromagnetik, duke shënuar në ditarin e tij laborator më 28 tetor 1831 ai ishte; "duke e bërë shumë eksperimente me magnet të madh të Shoqërisë Mbretërore.
Zbulimi i madh i Faraday erdhi kur ai përfundoi dy mbështjellje izoluar prej teli rreth një unazë hekuri, dhe gjeti se me kalimin e një aktuale nëpër një spirale ne një çast te dhene është e detyruar nga spiralja tjetër. Kjo dukuri është e njohur tani si induksionit reciprok. [39 ] Aparati me unaze hekuri-spirale është ende në shfaqje në Royal Institucion. Në eksperimentet e mëvonshme, ai zbuloi se në qoftë se ai lëvizur një magnet përmes një lak prej teli një aktuale elektrike rrodhi në atë tel.Aktuale gjithashtu rrodhi nëse lak është lëvizur mbi një magnet stacionare. Demonstratat e tij e themeluar që një fushë magnetike ndryshon prodhon një fushë elektrike; kjo lidhje ishte modeluar matematikisht nga James Clerk Maxwell si ligji Faraday-së, e cila më pas u bë një nga katër ekuacionet Maxwell, dhe të cilat kanë nga ana evoluar në përgjithësimin e njohur sot si fushën e teorisë. Faraday më vonë do të përdorë parimet që ai kishte zbuluar për të ndërtuar dinamo elektrike, paraardhësi i gjeneratorë të energjisë moderne dhe motor elektrik. Në 1832, ai përfundoi një seri eksperimentesh që kanë për qëllim hetimin karakterin e rëndësishëm të energjisë elektrike; Faraday përdorur "statik", bateri, dhe të "energjisë elektrike të kafshëve" të prodhuar e fenomenit të elektrostatike tërheqëse, elektrolizë, magnetizëm, etj Ai arriti në përfundimin se, në kundërshtim me mendimin shkencor të kohës, ndarjet mes "llojeve" të ndryshme të energjisë elektrike ishin të gënjeshtërt. Faraday në vend propozoi se vetëm "energjia elektrike" ekziston, dhe duke ndryshuar vlerat e sasisë dhe intensitetit (aktuale dhe tensionit) do të prodhojnë grupe të ndryshme fenomenesh.
Afër fundit të karrierës së tij, Faradei propozoi se forcat elektromagnetike shtrihen në hapësirën e zbrazët rreth përçuesit. Kjo ide u hodh poshtë nga shkencëtarët të tij, dhe Faraday nuk jetoi për të parë pranimin eventual të propozimit të tij nga komuniteti shkencor. Koncepti Faradeit e vijave të fluksit që vijnë nga organet e ngarkuara dhe magnet siguruar një mënyrë për të kujtoj fushat elektrike dhe magnetike; se modeli konceptual ka qenë vendimtare për zhvillimin e suksesshëm të pajisjeve elektromekanike që dominuan inxhinieri dhe industrisë për pjesën e mbetur të shekullit të 19.
Diamagnetizmi
Në 1845, Faradei zbuloi se shumë materiale të shfaqin një kundershtim të dobët ndaj një fushe magnetike: një fenomen qe ai e quajti diamagnetism.
Faraday zbuloi gjithashtu se plani i polarizimit të dritës linearisht të polarizuar mund të ndërrohen nga zbatimi i një fushë magnetike të jashtëm përafruar me drejtimin në të cilën drita është në lëvizje. Kjo tashmë është quajtur efektin e Faraday. Ai shkroi në fletoren e tij: "Unë kam pasur sukses më në fund në ndriçues një kurbë magnetike apo vijës së forcës dhe në magnetising një rreze dritë".
Më vonë në jetën e tij, në vitin 1862, Faradei përdorur një spektroskopin për të kërkuar për një ndryshim të ndryshme të dritës, ndryshimi i vijave spektrale nga një fushë magnetike aplikuar. Pajisjet në dispozicion të tij ishte, megjithatë, të pamjaftueshme për përcaktimin përfundimtar të ndryshimit fantazme. Pieter Zeeman më vonë përdorur një aparat të përmirësuar për të studiuar të njëjtin fenomen, botuar rezultatet e tij në 1897 dhe marrë çmimin Nobel vitin 1902 në Fizikë për suksesin e tij. Si në 1897 letër e tij dhe fjalimin e tij të fitimit të Nobelit, Zeeman bërë referencë në punën e Faraday-së.
Kafazi i Faraday-it
Në punën e tij në energji elektrike statike, eksperimenti Faradeit kovë me akull treguar se akuza banuar vetëm më e jashtme e një dirigjent të akuzuar, dhe të ngarkuar të jashtme nuk kishte asnjë ndikim në asgjë të mbyllur brenda një dirigjent. Kjo është për shkak se akuzat e jashtme të rishpërndarë të tilla që fushat e brendshme për shkak të tyre të anulluar. Ky efekt mbrojtur është përdorur në atë që është e njohur tani si një kafaz Faraday.