cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Junta greke
Pamundësia për të reaguar
Veç kësaj, sjellja personale [[Konstandini II (Greqi) | Mbreti Konstandini] frenoi reagimet e forcave që kishin mundësinë për të luftuar operacionin me efikasitet: kur ai u zgjua duke mbështetur rebelët herët në mëngjes, mbreti donte mos e pranoni mosbindjen e "ushtrisë së tij". Rastësisht, gjeneralët e ndaluar nga kolonelët në dhomat e Pentagonit, selia e Shtabit të Përgjithshëm në [[Athinë]), e kishin këshilluar atë të mos bënte asgjë që mund të sfidonte unitetin e lavdëruar të ushtrisë. Një diktaturë ushtarake i dukej mbretit në këtë kohë, me sa duket shumë më mirë se një qeveri e Papandreut, armiqve të tij.
Dekreti i parë mbretëror
Sipas nenit 91 të Kushtetutës, Ne, mbreti i grekëve, përcaktojmë shfuqizimin e neneve 5, 6, 8, 10, 11, 12, 14, 18 për shkak të kërcënimeve ndaj sigurisë dhe rendit publik që kërcënojnë vendin, 20, 95 dhe 97 të kushtetutës aktuale për të gjithë territorin kombëtar. Ministri i Brendshëm është i ngarkuar të botojë dhe zbatojë këtë dekret. Drawn: Konstantin, Mbreti i Grekëve. Këshilli i Ministrave: Presidenti, Anëtarët. "
Pengjet e regjimit
Konstantinos Kollias, një ish-avokat i përgjithshëm për Areopag, gjykata më e lartë greke, për të emëruar kryeministrin civil, ishte i vetmi koncesion që mbreti mund t'i hiqte nga koloneli. Rëndësia e tyre, megjithatë, ishte e vogël, pasi fuqia mbeti me juntën, dhe kështu Kollias veproi vetëm si një figurë. "Deklarata e Kollias" në Radio Athinë disa orë pas formimit të regjimit të grushtit të shtetit më 22 prill 1967:
Dekreti i dytë mbretëror
Një komunikatë anonime plotëson Dekretin Mbretëror dhe e specifikon atë në praktikë:
Në këtë mënyrë, çdo grek shikuar në 24 prill të vitit 1967 të izoluar dhe të pafuqishëm një grusht shteti kundër, nga e cila askush nuk e dinte autorin as shkallën e vërtetë për të cilën organizatë atë, por, në kohën kur puna e përbashkët e Pallatit Mbretëror, e drejta tradicionale, Forcat e Armatosura dhe Amerikanët (në veçanti CIA).
Ideologjia
Kolonelët justifikuan grushtin e tyre si një "revolucion për të shpëtuar kombin" ("Ethnosotirios Epanastasis"). Një komplot komunist në administratë, arsim, media dhe madje edhe në ushtri ka përgatitur një revolucion. Ateizmi, kultura popullore, muzikës rok dhe hipi Lëvizja antikomunizmit janë paraqitur si pjesë e konspiracionit komunist, në bazë të një tashmë delusional në dukje, të gjithë u largua si anarko komunistët quhet dhe propaganda modeli i "krishterë grekët HELLAS"  krahasuar. Regjimi i vendosur lindja nga flakët zog rilindur Phoenix - një që nga koha e luftës çlirimtare simbol i njohur i rilindjes së Greqisë - me siluetën e një ushtari të armatosur parashikuar si një simbol të ri shtetëror ,
Represioni
Me date 25. prill 1967 nje depesh i AFP numeronte masat qe do te merrnin  se bashku Ministria e Brendeshme dhe e Edukimit ne lidhje me  „Disiplinimin e  rinise.
Ne te thuhej: «Sipas kësaj,« të rinjtë duhet të kujdesen për pamjen e duhur, të jenë të pastër dhe të pastër, dhe mbi të gjitha, të mbajnë flokë të shkurtër. [Beatles] dhe Beatnik, këto frutat e huaja të indoktrinimit amerikan, nuk janë toleruar më në Greqi ". Vajzat nuk lejohen më të veshin funde të shkurtra, por "duhet të jenë të veshur mirë". Përveç kësaj, të gjithë studentët janë të udhëzuar që të "marrin pjesë në mision çdo të diel dhe të shkojnë në Kungimin e Shenjtë gjatë Javës së Shenjtë".
Ndërkohë, universitetet u bënë objektivi numër një i qeverisë ushtarake. Tashmë në fillim të vitit shkollor 1967/68 zbuloi se kolonelët po përballeshin me një detyrë të vështirë. Megjithë masat arbitrare kundër shoqatat studentore, pavarësisht shpërbërjes së të gjitha rezistencës shoqatave në salla leksionesh dhe laboratorët u ndje se konvertimin rezistuar e këtyre objekteve në baraka.
Studentët bojkotuan ligjëratat e profesorëve që bashkëpunonin me regjimin. Janë shpërndarë fletëpalosje dhe postimet e anti-regjimit. Kolonelët filluan ta marrin seriozisht problemin.
Në nëntor të vitit 1967, korrespondenti i Le Figaro në Athinë, shkruan: "Problemi i, Rinisë penale 'është menjëherë në Greqi në të gjithë mprehtësinë e saj, dhe qeveria ushtarake duke u përpjekur për të gjetur një zgjidhje që duhet të marrë asnjë veprim të mëtejshëm të zbatimit. Në fakt, numri i të arrestuarve nën gjeneratën e re në tremujorin e fundit vlerësohet në më shumë se dyqind. Ata që shpallen fajtorë janë dënuar ashpër. "
Dëbimi per Gyaros
Nga 26 prill, ndërsa arrestimet vazhdojnë, ushtria u zhvendos të burgosurit e tyre, burra dhe gra, në përputhje me Gyaros, i njohur gjithashtu si Island Djallit.
Gyaros ose Gyoura është një i madh, zhveshur, i banuar nga minjtë shkëmbinj, disa milje në veriperëndim të Cyclades ishull Syros në Deti Egje. karakteristikat e tij dalluese: Nuk ka ujë në ishullin vazhdimisht fshij erërat e forta që shpesh e bëjnë edhe helikopterë hyni pamundur dhe tashmë në Perandoria Romake u konsiderua ishullin një vend të mërgimit si shkretë.
Më shumë se 35% e të burgosurve Gyaros - burra dhe gra - u sëmur. Pothuajse një e treta e të burgosurve ishin mbi pesëdhjetë vjeç. Disa nga të internuarit vdiqën atje.
Deklarata e Giorgios Papadopulos në Radio Luksemburg më 23 janar [1968]:
Internedures u kryen edhe në ishull Leros.
Në fakt, arrestimet masive në natën e 21 prillit dhe në ditët në vijim i shërbenin qëllimeve:
për të krijuar një klimë të ligjit dhe rendit të pakushtëzuar dhe bindjes në popullsi;
Ristrukturimi i jetës publike
Demonstimet e ashtuquajtura "spontane", të fituara në rëndësi, veçanërisht në provinca, gjatë vizitave të anëtarëve të qeverisë. Autoritetet ushtarake lokale, policia, klerikët dhe mësuesit e shtetit u mobilizuan - për të mbushur boshllëkun ndodh që indiferenca kishte krijuar njerëzit - në kuptimin ushtarak të fjalës. Ndonjëherë situata u bë tragjikomike.
Poshtë në gazetën kombëtare " 'Panaitolike' '(Western Greqi) ribotuan tekstin e plotë të deklaratës së kryetarit të Agrinion e marrjes së Shkëlqesisë së Tij mëkëmbës (Përgjithshme Zoitakis) (19 shkurt 1969):
Deklarata e Giorgios Papadopulos në Radio Luksemburg më 23 janar [1968]:
Internedures u kryen edhe në ishull Leros.
Në fakt, arrestimet masive në natën e 21 prillit dhe në ditët në vijim i shërbenin qëllimeve:
për të krijuar një klimë të ligjit dhe rendit të pakushtëzuar dhe bindjes në popullsi;
Torturat
Rajoni Athinasit padyshim kishte numrin më të madh të specialistëve të torturës dhe të qendrave të torturës, kur nuk i konsideron të gjitha zyrat e policisë, spitale, kampe ushtarake, burgjet. Qendra kryesore shtypja ishte Police sigurisë së përgjithshme në Bouboulinasstraße 21, e cila deri në korrik 1969 nën drejtimin e Papaspyropulos dhe Inspektori i Përgjithshëm Basil Lambrou në fund të diktaturës në Fletoren Zyrtare mbetur. Nën komandën e tij ishin një numër i madh i inspektorëve, oficerëve të policisë, nënoficerëve dhe agjentëve.
James Becket, një avokat amerikan i cili ishte dërguar nga Amnesty International në Greqi, shkroi në dhjetor të vitit 1969: ". Konservative vlerësohet, sa më shumë si 2.000 njerëz janë torturuar qenë të ekspozuar" për të krijuar një klimë të ligjit dhe rendit të pakushtëzuar dhe bindjes në popullsi;
Shekulli I p.e.s.
Njerëz të shquar
Mark Antoni
Junta greke
Censurimi i dyfishtë i shtypit
Më 29 prill 1967, censurë ishte përcaktuar; Të gjithë redaktorët e gazetave morën një "fletushkë udhëzimi të përgjithshëm" duke renditur atë që nuk lejohej të publikohej. Kjo listë përmbante dhjetë pikë. Këtu është e fundit:
Shekulli I p.e.s.
Njerëz të shquar
Ciceroni
Junta greke
Censurimi i dyfishtë i shtypit
Si burime informacioni, redaktorëve i lejohej vetëm përdorimi i agjencisë së lajmeve të Athinës. Vlerësimi i lajmit të agjencive të tjera ishte i ndaluar. Megjithatë, "Agjencia e Athinës" ishte një ndërmarrje shtetërore e kontrolluar plotësisht nga diktatura, tekstet e të cilëve, sipas një raporti [[IPI], u shkruan nga departamentet përkatëse të sekretarisë shtetërore për shtypin dhe u diktuan të gjitha gazetave. Ndonjëherë këto tekste të agjencisë madje duhej të hidhej poshtë siç shkruhet nga redaktorët.
Muzik, film dhe radio
Megjithatë, censura e qeverisë ushtarake lejoi në masë të madhe pas disa kohe e aksesin të popullsisë në muzikë perëndimore dhe filma perëndimore, për sa kohë që asnjë referencë politike ishte e dukshme. Kështu që edhe u bë filmi gjerman arsimore Helga - Duke u bërë i jetës njerëzore nga 13 vjet lëshuar në vendin e saj të prodhimit të G, por mbi 16 vjet. 1970 Woodstock treguar të gjithë Greqinë, me fluksin e fortë e të rinjve në Athinë çuar në trazira dhe arrestimeve Matt Barrett: ''[http://www.ahistoryofgreece.com/junta. htm Ngritja e juntës në Greqi]  në:  Historia e Greqisë  </ ref> ekzistuese që nga viti 1960 hippie - koloni në shpellat e Matala në Kretë., nuk u shqetësuar Matt Barrett  17 nëntor, Qiproja dhe rënia e juntës. '' Në:. Historia e Greqisë  </ ref> Pas Programet muzikë fillimisht perëndimore në radio u zëvendësua nga muzika ushtarake, ky lloj i censurës relaksuar shpejti. Rock greke dhe Popsendungen u dëgjuan shumë.
Shekulli I p.e.s.
Njerëz të shquar
Pompeu
Junta greke
Politika e jashtme
Die Militärregierung wurde im Hinblick auf die Nachbarschaft zum Ostblock von den USA als Verbündeter im Kalten Krieg stillschweigend unterstützt, was in der Folgezeit zu wachsendem Antiamerikanismus bei der Bevölkerung führte. Die Haltung der westeuropäischen Staaten war gespalten: Die skandinavischen Staaten und die Niederlande standen der Junta ablehnend gegenüber und verklagten sie im September 1967 vor der Europäischen Gerichtshof für Menschenrechte des Europarates. Griechenland kam durch Austritt aus dem Europarat einer Verurteilung zuvor. Großbritannien und Deutschland mahnten zwar die Einhaltung der Menschenrechte an, setzten sich aber wegen der strategischen Bedeutung Griechenlands für das westliche Bündnis für den Verbleib in Europarat und NATO ein.
Politika ekonomike
In den Jahren 1967 bis 1973 wurden hohe Wachstumsraten bei niedriger Inflation und geringer Arbeitslosigkeit erzielt. Der Anstieg des Bruttosozialprodukts wurde durch Investitionen in die Tourismusindustrie, öffentliche Ausgaben und die Anregung von Kapitalinvestitionen aus Inland und Ausland erreicht, die zu Investitionen zahlreicher internationaler Unternehmen führte. Ferner erfolgte in maßgeblichem Umfang der Bau von Energieversorgungs- und anderen Infrastrukturprojekten. Der Vizepräsident Brigadegeneral Stylianos Pattakos wurde als – immer lächelnde – "erste Maurerkelle Griechenlands" bekannt, da er in Propagandafilmen im Vorprogramm der Kinos regelmäßig mit einer Maurerkelle bei Grundsteinlegungen und Einweihungen zu sehen war.
Turizmi
Investime të shumta u bënë në industrinë e turizmit. Vëllimi i madh i fondeve qeveritare të përdorura për këtë qëllim nuk e pengoi korrupsionin. Kështu, u ofruan kredi të shumta me interes të ulët për ndërtesat e mëdha të hoteleve në mjedisin turistik jointeresant, gjë që çoi në shfaqjen e rrënimeve të ndërtimit.
Bujqësia
Mes fshatarëve, Papadopulos,meqe vetë ishte me prejardhje fshatare, mori më shumë mbështetje. Ai e promovoi këtë me, për shembull, dhënien e kredive bujqësore dhe promovimin e zhvillimit ekonomik të zonave rurale.
Mikis Theodorakis dhe Fronti Patriotik
Kompozitori Mikis Theodorakis kaloi ne ilegalitet menjëherë pas grushtit dhe dhe filloi rezistencë. Për katër muaj ai luftoi në fshhtesi si themeluesi i lëvizjes së rezistencës "Fronti Patriotikt" kundër juntës. Por në gusht të vitit 1967, ai u arrestua, u torturua, u internua në fshatin malor Zatouna, dhe më vonë u transferua në kamp përqendrimi Oropos. Ai mund të jetë më i njohur nga të gjithë patriotët grekë, së bashku me  Konstantinos Tsatsos  dhe 'Petros Stangos' ', të cilët luftuan kolonelët me të gjitha mjetet në dispozicion të tyre. Muzika e Theodorakisit tashmë ishte ndaluar më 1 qershor 1967; kushdo që ishte, duhej të priste dënimin me burg.
Kundërgrushtshteti i mbretit Konstandini II
Që nga fillimi, marrëdhënia ndërmjet mbretit dhe kolonelëve ishte e tensionuar. Junta nuk ishte e gatshme të ndante fuqinë e fituar me këdo, ndërkohë që i riu Konstandini II donte të luante një rol aktiv politik. Figura përfaqësuese - në veçanti - duke qenë një anëtar i kësaj qeverie ushtarake nuk ishte e mjaftueshme për të.
Në mëngjesin e 13 dhjetorit, 1967, e gjithë familja mbretërore dhe kryeministri Kollias fluturoi për Kavala, një në lindje qyteti i Selanikut. Këtu mbreti shpresonte të gjente mbështetje nga gjeneralët miqësorë, si dhe trupat e Royalistëve të vendosur atje. Me këtë ndihmë, ai donte të instalonte një kundër-qeverisje në Selanik për të detyruar juntën përmes ndarjes së vendit.
Ky plan dështoi, megjithatë, tërësisht. Gjeneralët e mbretit u arrestuan nga oficerë vartës që simpatizonin kolonelët. Mbreti, familja e tij dhe Kryeministri Kollias iku me pilot mbretërore, mezi ikin arrestimit, në mëngjesin e 14 dhjetorit, sipas Roma në mërgim.
Junta thirri pas fluturimit të Mbretit të Përgjithshëm të Përgjithshëm Georgios Zoitakis për të qeverisur. Kjo veproi në mungesë të mbretit si kreu i shtetit dhe e quajti kreun e qeverisë Papadopulos. Formalisht, mbreti mbeti shefi i shtetit.
Vetëm më 1 korrik 1973 monarkia u hoq. Papadopulos tani zyrtarizohet si president.
Atentati kunder Papadopulos
Më 13 gusht 1968, Alexandros Panagoulis vrau Papadopulos. Diktatori duhej të vritet nga një sulm shpërthyes në makinën e tij pranë Varkizës. Vrasja dështoi, Panagoulis u arrestua dhe u dënua me vdekje nga një gjykatë ushtarake dënim me vdekje] dënim me vdekje. Pas ndërhyrjeve nga jashtë, dënimi u shndërrua në dënime të përjetshme. Në burg, Panagoulis u torturua fizikisht dhe mendërisht. Pas 1973, si pjesë e një amnisti të përgjithshme u lirua, ai mësoi gazetari italian Oriana Fallaci e di dhe shkoi me të në Itali. Pas rivendosjes së demokracisë, ai u bë anëtar i Bashkimit Qendror - Forcat e Reja (E.K. - N.D.). Pasi ai kishte njoftuar të publikojë arkivat e [[Policisë] Ushtarake] ESA, ai erdhi më 1 maj 1976. vrarë në një aksident trafiku, i cili u interpretua nga shumë qarqe e publikut grek si vrasje. Oriana Fallaci botoi nën titullin 'Biografia e një burri' Panagoulis.
Vetëm pak javë pas vrasjes së Papadhopulos, gjerësia e humor opozitare e popullsisë u bë e qartë kur, mijëra u bashkua me procesionin e funeralit për Jorgos Papandreu dhe e bëri atë një demonstratë të fuqishme kundër diktaturës.
Kryengritja në Politeknik në nëntor 1973
260px|parapamje|right|Denkmal für die Opfer des Aufstands vom November 1973 im Hof des Athener Polytechnions Më 14 nëntor 1973, studentët e Universiteti Teknik Kombëtar i Athinës] Polytechnions] protestuan në Athinë kundër diktaturës ushtarake. Ata bllokuan kampusin dhe instaluan një stacion radio që bënte thirrje për veprim. Mijra punonjës dhe të rinj u bashkuan me ta. Në orët e hershme të 17 nëntorit të vitit 1973, pasi dritat e qytetit ishin fikur dhe vendi ishte kryesisht i panjohur, qeveria kishte një tank që rrokullisej në hyrjen e portës hyrëse, të cilën shumë njerëz e mbanin dhe shkelën kolegjin me ushtarë. Sa njerëz u vranë në kryengritjen më 17 nëntor 1973 nuk është sqaruar plotësisht. Pas një hetimi zyrtar të mëvonshëm, ndonëse nuk kishte viktima në mesin e studentëve politeknikë, 24 civilë vdiqën në shtypjen e kryengritjes. "Rivendosja e rendit publik" nxiti [[Dimitrios Ioannidis që të rrëzojë një grusht shteti të fortë të juntës ushtarake Georgios Papadopoulos dhe ta zëvendësojë atë me mikun e tij Phaidon Gizikis.
Përpjekja per hapjes nën Papadopulos
Nën ndikimin e rritjes së pakënaqësisë me regjimin, ngadalësuar arritjet ekonomike dhe izolimin e jashtëm politik të udhëhequr Papadopoulos 1973 prej tij deri atëherë mjaft të paqarta pyetur premtuar kthimin gradual të demokracisë, pamerituar tashmë (si një "nga ana e tij politik" ) u quajt. Ai kërkoi mbështetjen e klasës së vjetër politike, por vetëm mund të Spyros Markezinis, për të fituar një politikan konservator, ai emëroi si kryeministër. Ligji ushtarak u hoq, censura e shtypit u hoq pjesërisht dhe të burgosurit politikë u liruan. Papadhopulos po lëviz drejt demokracisë presidenciale. Partitë politike - por jo Partia Komuniste - duhet të lejohet përsëri, zgjedhjet e lira mbahen.
Me rënien e Papadhopulos pas revoltës studentore në Politechnion në nëntor të vitit 1973 ky eksperiment liberalizimi erdhi në një fund të papritur. E linjës së ashpër në Ioannidis mori revistën përsëri në dorë.
Shembja
Më 15 korrik 1974, Ioannidis, që nga zëvendësimi i Papadopulos, "forca e fortë" e regjimit, organizoi grusht shteti në Qipro për të përmbysur qeverinë e Kryepeshkopit Makarios III.. Ai rifilloi konfliktin e Qipros dhe provokoi disa ditë më pas pushtimin e forcave turke, gjë që çoi në rrëzimin e juntës ushtarake greke dhe në tranzicionin drejt demokracisë. Kolonelët duhej të mësonin se Perëndimi nuk donte t'u jepte atyre një dorë të lirë në aneksimin e ishullit.
Nën presionin e komunitetit perëndimor, Gizikis Karamanlis kujtoi Paris mërgimin që ai kishte shkuar pas pas humbjes në vitin 1964. Karamanlis u fluturua nga Presidenti francez [Valéry Giscard d'Estaing], i përshëndetur nga një popullsi e gëzueshme dhe u betua si Kryeministër në mbrëmjen e 24 korrikut 1974.
Metapolitefsi
Nën Karamanlis, tani është iniciuar "ndryshimi politik" aktual. Ai formoi një qeveri të unitetit kombëtar. Në vjeshtën e vitit 1974 themeloi liberal-konservatorin Nea Dimokratia. Karamanlis dhe qeveria e tij dhanë zgjedhje të lira, një kushtetutë të re dhe arrestimin e oficerëve të juntës brenda një viti. Krerët kryesorë të regjimit ushtarak u dënuan me vdekje në verën e vitit 1975 për [tradhti të lartë]. Dënimet më vonë u konvertuan në burgim të përjetshëm.
Citate
"Shpesh është thënë se çfarë e keqe ka sjellë diktatura me të; më e keqja është dëm i pariparueshëm ndaj Qipros. Por, pa dëshirën për të bërë këtë, rebelët bënë diçka të mirë, sepse e përshpejtuan rrjedhën e historisë: heqja e monarkisë, futja e grekëve modernë, pranimi i të gjitha partive politike ... - ndryshime që përndryshe do të kishin marrë për dekada.
Teide
thumb|250px|Teide Teide është një vullkan vendosur në ishullin e Tenerife (Ishujt Kanare, Spanjë). Kjo është mali më i lartë në Spanjë, më e larta nga ishujt e Oqeanit Atlantik dhe vullkan tretë më e madhe në botë nga baza e saj.
Ajo është në një park kombëtar që është një nga më të vizituara dhe Site deklaruar në botë Trashëgimni botërore e mbrojtur nga UNESCO në vitin 2007. Ky vullkan ishte e shenjtë për të banorëve të lashtë vendës të arkipelag (Guanches).
Intensiteti vizual
Intensiteti vizual term që përdoret në teknikat e përpunimit të impulseve vizuale në teknologjinë vizuale (video) dhe të filmit. Me këtë termë nënkuptohet sasia e fotografive përbrenda një kohe të caktuar.
Vreshtas (Fier)
Vreshtasi është një fshat në komunën Cakran në rrethin e Fierit të Shqipërisë.
Intensiteti vizual
Cilësia e Fotoaparateve varret nga intensiteti dhe frekuenca vizuale d.m.th. nga aftësia që ata kanë brenda një kohe të caktuar të regjistrojnë një numër të fotografive.
Ordes
Ordes është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ordes (region), të provincës A Coruña, në Galicia. Ordespërfshinë një sipërfaqe prej 157.23 km2.
Lidhje të jashtme
Ordes
Rrjetat neuronike
Rrjetat neuronike jane modele kompjuterike, ndërtimi i të cilave është ispiruar nga ndërtimi dhe funksionimi i trurit të njeriut. Truri i njeriut është i ndërtuar nga një numër shumë i madh nyjesh nervore të lidhura midis tyre nga fije nervore të quajtura sinapse. Të gjitha këto njësi elementare të trurit veprojnë në sinkron, pra të lidhura në paralel.nga N.H
Edmir Cjapi
Edmir Cjapi administrator, manager, programues.
Jeta
Lindur më 4 shkurt 1980 ne Fier ne Shqipëri. Jeton deri ne moshen 15 vjece ne Samatise te Beratit dhe shperngulet per ne qytetin e Fierit. Kreu tetëvjeçaren dhe gjimnazin në Fier. Ne 1997 emigron se pari ne Greqi dhe pas 8 muajesh emigron ne Gjermani ku dhe jeton dhe punone per rreth 9 vite. Gjat qendrimit ne Gjermani vjen 1 ide inovative pert tye krijuar nje website si agjensi turistike per qsje turistesh te huaj ne Shqiperi, deri atehere Shqiperia nuk ishte e njohur si destinacion turistik dhe ajo e nxiti me shume qe ne 2006 te kthehej ne Shqiperi dhe te bente 1 tour ne gjithe teritorin e Shqiperise dhe te grumbullonte informacion rreth njesive akomoduese, foto, kontakte etj. Ne 19 korrik te 2007 pas shume burrokracive ne dikasteret Shqiptare hap firmen e pare per turizmin Shqiptare e quajtur Edial Tour SHPK dhe krijon 1 vit para faqen e internetit Edialtour.
Shih edhe
Edialtour HotelsChecking
Glarus Süd
është një komunë në kantonin Glarus të Zvicrës.
Shekulli II p.e.s.
Nga Shekulli II p.e.s.
Daniel Xhafaj
Daniel Xhafaj (lindur më 8 Mars 1977) është një futbollist shqiptar i cili luan me klubin shqiptar Dinamo Tirana në Kategorinë e Parë si sulmues. Ai ndër vite është i njohur për aftësitë e tij të shënimit duke qënë golashënuesi i dytë më i mirë i të gjitha kohërave në Kategorinë Superiore me 205 gola, vetëm 3 gola larg Vioresin Sinanit. Ai gjithashtu është thirrur dhe nga kombëtarja shqiptare ku ka zhvilluar tre paraqitje.
Statuja e luftëtarit Kombëtar (Korçë)
Statuja e luftëtarit Kombëtar në Korçë është statuja e cila u ndërtua për patriotët korçarë që u organizuan dhe morën pjesë për çlirimin e vendit nga pushtuesit osmanë nga viti 1906 gjer në vitin 1912. Skulptori i shquar shqiptar, Odhise Paskali, e përjetësoi veprën e tyre me një monument kushtuar Luftëtarit Kombëtar që zbret nga mali në vitin 1933. Monumenti ndodhet në qendër të qytetit dhe njihet si "Statuja e Luftëtarit Kombëtar".
Luftetari kombëtar i Korces quhet Nexhip Benja (Hysaj) nga Benja e Kelcyres, Përmet. Ai ka luftuar me çetën e Çerçiz Topullit e Mihal Gramenos, Hajredin Tremishti (Filmi "Liri a Vdekje") në luftën Kombëtare kundër turqve. Përpara se ti bashkohej çetës se Çerçizit ai ka qene komit, kaçak, ka sulmuar karvanarët turq e i ka vjedhur ata.
Shekulli III p.e.s.
Nga Shekulli III p.e.s.
Eposi i kreshnikëve
Cikli i kreshnikëve të njohura edhe si Këngë Kreshnikësh, janë pjesë e ciklit tradicional të këngëve epike shqiptare. Këngët morën trajtën e tyre përfundimtare në shekujt XVII e XVIII dhe përcilleshin gojarisht nga rapsodët popullorë. Këngët u mblodhën për herë të parë në shek. XX nga françeskanët Shtjefën Gjeçovi dhe Bernardin Palaj, ky i fundit i botoi për herë të parë më 1937. Tradita e rapsodëve shqiptarë që i këndojnë këngët të mbajtura përmendsh është e fundit e llojit të vet që mbijeton në Europën moderne.
Historia
Këngët të Eposit shme artistike të kulturës shpirtërore të shqiptarëve. Eposi i Kreshnikëve është jehonë poetike disa shtresore e jetës së përbashkët (sh.VI-VIII), por edhe e konflikteve disa shekullore ndëretnike, e kacafytjeve dhe e përgjakjeve ilire-shqiptare me ardhësit sllavë të jugut në Iliri (Ballkan). Nga ardhja e tyre e deri në shekullin XIV, sidomos në shekujt XIII-XIV, ky konflikt është acaruar dhe zgjeruar, siç thotë historiani A. Buda (1986), në kohën e forcimit të pushtetit feudal qendror serb të dinastisë së Nemanjiqëve. Edhe epikologu gjerman M. Lambertz (1958)kryetari pajtohet se këto këngë «rrjedhin nga koha e dyndjes së sllavëve nëpër Danubin e Poshtëm në Ballkan dhe ruajnë ende kujtimin e luftërave të vjetra të ilirëve ose ,shqiptarëve kundër sllavëve që u dyndën në kohën rreth viteve 700-800». Këto këngë janë ndër eposet e fundit aktive në Evropë në fillim të këtij mijëvjeçari dhe me të drejtë thuhet se e kanë vendin në arealin e epikës botërore.
Zonat ku eposi këndohet janë të shumta në Shqipërinë e sotme. Mendohet se ai është i pranishëm në zonat si Malësia e Madhe, Dukagjin, Has e shumë rrethe të tjera. Përveç territorit të Shqipërisë, cikli këndohet edhe në zonat e Kosovës, si Pejë, Gjakovë, Prizren, Deçan, Rahovec e të tjerë. Në qendër të këtij eposi, qëndrojnë dy vëllezërit Muji dhe Halili. Në epos tregohen historitë e të dy vëllezërve, si edhe ka edhe një këngë ku përfshihet vajtimi i Ajkunës për birin e saj Omerin (aktualisht kënga "Ajkuna qan Omerin" ose e njohur ndryshe edhe si "Vaji i Ajkunës").10.6.1789
Përhapja gjeografike, kërkimet dhe studimet
Kryesisht trojet veriore të banuara prej shqiptareve, sidomos mbi lumin Drini : nga bregdeti veriperëndimor deri në krahinat verilindore, duke përfshirë Krajën, Malësinë e Madhe, Dukagjinin, Nikaj - Merturin, Malësinë e Gjakovës, Sanxhak, etj.
Kënge të këtij cikli këndohen dhe në jug të Drinit, sidomos në Pukë, Lumë e Dibër. Ndonjë subjekt haset dhe në Lezhë, Krujë dhe krahinat veriore të Elbasanidt e të Librazhdit. Nëpërmjet malësoreve, të zbritur që nga fillimi i këtij shekulli e këtej, si edhe te kosovareve të shpërngulur, ato kanë ardhur deri në rrethet Elbasan, Durrës, Lushnjë e Fier. Per vec ketyre eposi eshe nje histori qe perban hiperbol.
Nuk janë të panjohura këngët e kreshnikëve të cilat u kënduan jo vetëm te Shqiptarët por që u bartën edhe te boshnjakët. Në përhapjen e këngëve epike, te Boshnjakët ndikuan lahutarët e Sanxhakut siç ishin Avdo Megjedoviq, Salih Uglla (Uglanin), Murat-agë Kurtagaj (Kurtagić) Husë Qorri Husoviq (Ćor Huso Husović), Ashir Qorraj (Ćorović), Kasum Rebronja, Xhemail Arnautoviqi, Ibro Musiqi, Xhyl Bahu (Bahović) etj.
Në shkence ai njihet me emërtimin eposi i kreshnikeve ose cikli i Mujit dhe i Halilit, kurse në popull - këngë kreshnikesh, këngë të Mujit e të Halilit, këngë të moçme trimash, këngë lahute etj.
Ky epos, që përbën një pjesë të rëndësishme të epikës legjendare shqiptare në përgjithësi, jeton jo thjesht si një relikt i nderuar dhe i çmuar etno - kulturor, por kryesisht për mesazhin e madh që sjell - rezistencën në emër të lirisë, të së drejtës e të dinjitetit, - si dhe për vlerat e larta artistike. Është mjaft elokuente bindja e thelle e malesoreve së "Këngët e kreshnikeve e burojnë njërin, e banjë trim, i shtien zemër të durojë plumbin, gjakun luftërat ku tresin meshkujt". Ja pse, sipas dëshmive të bartësve popullore e të studiuesve, këto janë kënduar tradicionalisht e janë dëgjuar me kënaqësi e nderim të veçante jo vetëm nder kuvendet e gjera popullore, nder dasma e festa të tjera apo pranë oxhakut te kullave karakteristike malësore netëve të gjata të dimrit, por edhe para fillimit te një beteje, madje edhe në zjarrminë e luftës. Ja pse shtëpia pa lahute, shtëpia ku s'këndoheshin këngë kreshnikesh, konsiderohej si "shtepi e lanun", që s'meriton respekt.
Për vete rrethanat e disfavorshme historiko-shoqërore të së kaluarës (pushtimi osman, niveli i ulet i zhvillimit ekonomik etj.), që kanë kushtezuar edhe gjendjen e shkencave shqiptare në atë kohe, interesi për eposin e kreshnikeve është i vone. Po të përjashtohet fragmenti i shkurtër që botoi ustav Mayer më 1896 ("Albanesiche Studien" VI), do të duhet të thoshim se mbledhja edhe botimi i këtij eposi realisht filloi në krye të shekullit XX, sidomos në vitet 20. Ndër botimet kryesore të gjertanishme do të mund të përmendeshin: "Epika legjendare", vëllimi I dhe II (1996, 1983), "Chansonnier épique albanais" (antologji frëngjisht, 1983) "Këngë kreshnike" (Prishtine, 1974).
Krahas botimeve me materiale faktike, filluan edhe studimet e eposit të kreshnikeve. Në fillim ato qenë kryesisht shënime të thjeshta e mbresa, që erdhën duke u thelluar e u zgjeruar disi gjatë viteve '30, për të arritur sot një nivel mjaft të kënaqshëm. Kurorëzimi i gjithë kësaj punë studimore u bë me simpoziumin "Epika heroike shqiptare", (Tirane, 20-22 tetor, 1983), ku morën pjese edhe mjaft studiues të huaj dhe materialet e te cilit u botuan të plota në përmbledhësin "Çështje të folklorit shqiptar", vëll. II dhe III (1986).
Tiparet kryesore
Eposi i kreshnikeve i ka të gjitha tiparet e zhanrit, por edhe veçoritë specifike, që lidhen me klimën historike-shoqërore e kulturore ku lindi, u rrit, u maturua e jeton. Se pari, ai ka tri veçoritë kryesore : epizmin, frymën heroike dhe legjendaritetin.
Eposi i kreshnikeve e pasqyron jetën në forme tablosh të gjera "objektive".
Frymëmarrja e gjere është e pranishme në çdo ind të tij : në përleshjet dhe dyluftimet homerike, në madhështinë e heronjve dhe të botës që i rrethon, në përmasat e larta dhe tradhtitë tronditëse, në ndjenjat dhe mendimet e thella (Muji, p.sh., kur mendohet "shikon barin kah po rritet"), në gjatësinë e poemave (mesatarisht dalin me 200, por edhe me 500, edhe me 1000 vargje), në gjatësinë e vargjeve (pëlqehet më shumë dhjetërrokëshi i bardhe - një varg me mundësi të gjera shprehëse) etj. Por epitetin objektive ne e vumë në thonjëza, sepse rapsodi shtiret sikur vetëm tregon objektivisht si kanë ndodhur ngjarjet, kurse në fakt ai mban një qëndrim të caktuar, qofte edhe duke lënë atë të nënkuptuar. Në të njëjtën kohë, në epos janë të pranishme, do të thoshim, me shumice, edhe detajet, situatat, trajtimet, personazhet e një reference lirike : dashuria midis vëllezërve e shokëve, dhimbja e humbjes së një personi të dashur, gëzimi i takimeve miqësore, ngjyrat plot shkëlqim të një peizazhi dhe lektisja para tij, portreti i një vashe. Një shembull për shprehës lirizmi është, fjala vjen, vajtimi i thekshëm i Ajkunes, gruas së kryetrimit, mbi trupin pa jetë të djalit të saj të vetëm. Veçse le të vihet re që edhe këtu gjithçka përthyhet nëpërmjet prizmit epik, ruan përmasat epike - dhembja e thelle e nënës, mallkimi i saj i fuqishëm, keqardhja e elementeve të natyrës dhe e bishave të malit :
Edhe rrëfimi është gjithashtu epik. Ai është plastik, monumental, i gjerë, solemn, shpesh mjaft i hollësishëm, zakonisht i shtruar, me një qetësi sublime, pa ekzaltime, eufori e kuje, me një force të brendshme e të natyrshme. Në të zëne vend të gjerë përsëritjet e formave të ndryshme ("Kqyr çka bani krajli për me ba", "Pak u vonue, shum’ s’ u vonue"), deri në përsëritjet e gjera epike, intonacioni zakonisht horizontalisht ose me dallgëzime të lehta. Edhe melodia që shoqëron poezinë është e qetë, kendohet recitative, disi monotone, por e thelle, si jehone malesh e kohësh të lashta. Ajo dëgjohet me endje, sepse plotësohet nga dramaticiteti i ngjarjes, nga efekti i fjalës a i figurës poetike.
Fryma heroike
Eposi shqiptar i kreshnikeve, siç del edhe nga kuptimi që ka marre fjala kreshnik, është një epos heroik. Fryma heroike e përshkon atë fund e krye ; me brumë heroik është ngjizur çdo strukturë e mikrostrukturë e tij.
Veçse këtu heroizmi nuk del si diçka e jashtme, si vetëmburrjes a si mjet për të tërhequr simpatinë e dikujt. Ai është krejt spontan, genuin, i brendshëm, buron nga domosdoshmëria e rezistencës dhe e përballimit të rreziqeve e të vështirësive. Eposi e paraqet heroizmin si mënyre mendimi, sjelljeje a veprimi, që ve në qendër të sistemit të të gjithë vlerave trimërinë, vetëmohimin, që i quan ato atribute të pandara te një mjedisi shoqëror të përcaktuar etnikisht, të një mënyre të veçante organizimi shoqëror. Ai e trajton heroizmin si një tradite të lashte, si një kult të vërtete, si një model etnokulturë të kristalizuar, madje të sakralizuar, gjatë shekujve : Zoti t’ vraft, bre Krajle Kapidani, / Pes’ dekika liri me të dha -ne. / Tjetër t’ mir’ në t’ paret s’na kan’ lane, / Kurrnja nësh veç mos me dek’ në t’ shkrue -me, / Por me shpata m’ u pre tue kendue.
Legjendariteti
Këtë veçori ia jep eposit të kreshnikeve tipi i mendimit poetik mbi bazën e të cilit ai është ngjizur e që mëshiron. E ky është mendimi poetik legjendar, një tip mendimi poetik karakteristik për një shkalle të caktuar të zhvillimit shoqëror e që, siç dihet, i paraprin mendimit poetik historik.
Ky tip mendimi përben themelin specifik të eposit të kreshnikeve si zhanër me vete, përcakton mënyrën e përvetësimit të realitetit prej këtij eposi, mënyrën e raportit midis së vërtetës artistike dhe së vërtetës historike, natyrën dhe tere sistemin e mjeteve shprehëse. Thelbin e këtij mendimi e përben fondi i gjerë i elementeve mitike, përrallore, fantastike, që e shpreh realitetin në mënyre të legjendarizuar, jo sipas parimeve të ngasjes a të mundësisë, por, në radhe të pare dhe kryesisht, sipas parimeve të së mrekullueshmes.
Një nder shprehjet e këtij tip mendimi në eposin e kreshnikeve është prania në të e një lende të gjerë poetike që, për nga origjina, lidhet drejtpërdrejt ose tërthorazi me mitologjinë, kryesisht vme poetiken mitologjike. Midis morisë së elementeve të kësaj lende do të mund të përmendeshin : një varg figurash mitike, tipike shqiptare, që veprojnë në epos me cilësinë e personazheve artistike (zanat, të lumet e natës, orët, /shtojzovallet, gjarpërinjtë që u japin force kreshnikeve ose u shterojnë plagët) ; zogjtë që paralajmërojnë ngjarjet ose marrin e shpien amanete ; vende të kulteve pagane (Mrizet e Mëdha, Lugjet e Verdha, krojet, pyjet, shpellat) ; trupat qiellore që komunikojnë me njerëzit ose "marrin ndore" (Dielli, hëna, yjet) ; "shpjegimet" e origjinës mitologjike të kreshnikeve (Muji u bë i tille, p.sh., nga që piu "tamel gjini nga zanat) ; lindjet dhe rritjet e mrekullueshme (p.sh. maturimi si kreshnik që në moshën shtatëvjeçarë) ; ngurosjet dhe çngurosjet e heronjve ; vdekjet dhe ringjalljet ; metamorfozat e lloj - llojshme fantastike (p.sh. kthimi i njeriut në qyqe) ; mjetet ndihmese të mrekullueshme ose, siç janë quajtur ndryshe, mjetet magjike (unaza magjike, qumështi i gjirit të nënës, lëngu i luleve, uji që shëron sytë, molla e arte) ; kundërshtaret përbindësha (Arapi i zi, Bajlozi) ; etj. Mbi themelet e poetikes mitike, është sajuar edhe gjithë ai sistem figurash hiperbolizuese ose personifikuese.
Duhet thëne veçse e gjithë kjo lende mitologjike në epos e humbet karakterin sakral, deri- diku zhvishet nga besimi në të si realitet dhe kthehet në lende estetike, në lende që ndihmon njohjen dhe pikturimin e realitetit sipas ligjeve artistike që ndihmon për të theksuar ide të caktuara e për të karakterizuar personazhet e situatat. Kuptohet atëherë së eposi nuk mund të identifikohet me mitologjinë.
Si shprehje tjetër e mendimit poetik që përmendëm, i cili përforcon karakterin legjendar të eposit, do të mund të kuptohej edhe poetika përrallore, e zhveshur nga vetëdija e mirëfillte historike dhe mbi bazën e së cilës janë krijuar me një bukuri të rralle figurat e motivet imagjinare fantastike.
Në eposin shqiptar të kreshnikeve karakterit konvencional, epik të kohës i përqaset edhe karakteri konvencional i përfytyrimeve për hapësirën. Edhe këtu kemi diçka të përcaktuar. Hapësira, si të thuash, jepet në vija të trasha e ndahet po kështu në botë të heronjve e në botë të huaj. Rrjedhimisht koncepti i eposit për hapësirën nuk përkon plotësisht me vendbanimet reale historike, edhe kur aktivizohen toponimet e tyre. Në të njëjtën kohë, sipas poetikes legjendare, në një bote të papërcaktuar, sidomos kur ajo është e largët, ashtu si në kohën e largët, mund të ndodhin lloj-lloj çudirash, të hasen të papritura dhe vështirësi që përballohen vetëm nga guximi dhe forca e kreshnikeve. Kështu që papërcaktueshmëria dhe largësia relative kohore dhe hapësinore nuk janë vetëm rezultat e legjendaritetit, por edhe mjaft për ta rritur atë, për të rritur karakterin e jashtëzakonshëm dhe prestigjin epik të ngjarjeve.
Diçka e tillë vihet re edhe tek antroponimia e të vlera e numrave. Për eposin ka rendësi jo emri i personazheve, por qenësia, përmbajtja, karakteri, profili artistik, botëkuptimi dhe psikologjia e tyre. Prandaj emrat edhe mund të ndërrohen. Në fakt në eposin shqiptar të kreshnikeve një pjesë e mirë e personazheve mbajnë emra myslimane. Ky është rezultat i kohës së sundimit osman (fundi i shekullit XV-1912) e ka ndodhur edhe me krijime të tjera të lashta poetike shqiptare, të cilat tek arbëreshet e Italisë, si dhe në mjaft krahina të vendit, ruajnë edhe sot e kësaj ditë personazhe me emra më të hershme të krishtere : Kostandini i Vogelith, p.sh. (heroi që rikthehet ditën e martesës së gruas), është riemëruar Ymer Aga, Kostandini tjetër (vëllai i vdekur që ringjallet për të plotësuar fjalën e dhëne, - të çoje pranë gjinisë motrën e martuar larg) është kthyer në Halil Garria, Hyseni i vogël etj. Madje në ndonjë rast procesi i islamizimit ka mbetur në mes : në një variant të baladës së rinjohjes motër-vëlla, vëllai quhet Gjon Pretrika (emër i krishterë), kurse motra Fasilet (emër mysliman) ; tek emri i një kreshniku Gjergj Elez Alia - pjesën e parë e kemi të krishtere, kurse të tjerat myslimane. Edhe një varg numrash (përdorim me të gjerë kanë : 3, 7, 9, 12, 30, 40, 300) nuk kanë vlere reale, matematike, por janë kryesisht konvencionale, numra epike klishe (përdoren, p.sh. për të dhëne idenë e shumicës e të madhësisë).
Karakteri polistadial
Vete lënda poetike e eposit shqiptar të kreshnikeve dëshmon se ai nuk është krijuar njëherësh. Si çdo fenomen tjetër artistik ai ka pasur lindjen, veterritjen, maturitetin dhe pleqërinë e tij me një shtrirje të gjatë në kohë. Gjatë kësaj kohë çdo periudhë historikë i ka dhëne eposit një lende të caktuar historiko-shoqërore e poetike, ka lënë vulën e saj në të. Prandaj eposi, ashtu siç na erdhi që kur filluam ta njohim, u ngjan dëborave alpine ku shtresa zë shtresën, ose një pikture të vjetër mbi të cilën janë hedhur shtresime të reja. Kjo i jep atij karaktër të spikatur polistadial. Sigurisht, vete poetika legjendare që zotëron në epos, fakti që ai, si formë artistike, disi e "tjetërson" realitetin e mund të aktivizoje edhe në kohë të vona, lende me origjine poetike të stërlashte, përzierja në ndonjë drejtim i lendes së shtresave të tij, bën që këto të fundit të mos dallohen lehte ; por folkloristika shqiptare ka dalluar tashme qarte mjaft prej këtyre shtresave.
Gjithsesi, janë krejt të dallueshme dy shtresa, ajo paraosmane dhe ajo pas pushtimit osman. Në të vërtete shtresa pas pushtimit osman është tepër e hollë në krahasim me të paren. Ajo përbehet kryesisht nga emrat myslimane të disa kreshnikeve, nga armët e reja që hasen ndonjëherë (armët e zjarrit), nga ndonjë element të leksikut me prejardhje osmane, nga ndonjë incident i rralle11 ose këngë (si të tillë kemi vetëm një), që i bën jehonë konfliktit shqiptaro-osman. Kjo është një shtresë që i është hedhur eposit tonë si një farë pelerine e lehte e plot të çara, të cilën eposi mund ta rrezoje vetëm me një lëvizje të shpatullave të tij të fuqishme.
Shtresa tjetër, paraosmane, është shtresa bazë e eposit, që i jep atij fizionominë ideoartistike si një formë e veçante folklorike. Ajo është pakrahasimisht më "e trashë", e plotë dhe e rëndësishme sa shtresa pasosmane. Është pikërisht kjo që zbulon dhe e përcakton eposin si zhanër, si formë të veçante folklorike, si monument artistik, me volumin, strukturën dhe formën e tij. Ajo përbëhet nga gjithë ato elemente që u përmenden më lart, kur u fol për karakterin legjendar të eposit, si dhe nga gjithë problematika themelore, lënda baze historiko- shoqërore, etnografike, muzikore etj., për të cilat do të flitet më poshtë. Por edhe brenda kësaj shtresë dallohen nënshtresa të ndryshme. Kuptohet se, për arsyet që u përmenden, dallimi i tyre është disi me i vështirë dhe kufijtë më pak të përcaktuara. Kështu, në epos gjejmë elemente të matriarkatit (vendi i veçante i nënës, në një kohë kur babai i kryekreshnikeve mungon krejt, elemente të respektimit të "vijës së tamlit", vendi i veçante i dajës-avunkulati etj.), por edhe të tilla (dhe ato përbëjnë shumicën) të patriarkatit ; zana diku paraqitet në fazën e saj më lashtë, "të eger", si forcë armiqësorë për kreshniket (p.sh. të kënga "Martesa e Mujit"), por me tej njerizohet (humbet virgjinitet-in, fiton një konstitucion psikologjik si të malesoreve, - mban besën, behet vëllam me kreshniket, - i ndihmon ata dhe u kërkon ndihme, përzihet në punët e tyre), ashtu, madje në një mase më të madhe, si perëndite e "Iliades" ; ndonjë figurë tjetër, edhe pse ruan thelbin e vet të origjinës mitologjike, në ndonjë drejtim thith lende historike relativisht të vonë. Bajlozi është një përbindësh, që vjen nga deti, por mban emrin e njohur nga hierarkia evropiane mesjetare - Bajulus - dhe kërkon taksen karakteristike feudale bizantine "tym për tym", (ishte shkruar diçka që unë s’e kuptoja).
Një gjendje e tillë na lejon ta përfytyrojmë rrugën e eposit shqiptar të kreshnikeve si atë të një topi dëbore që e nis rrukullimen nga maja e malit, rritet gjatë saj, për të ndaluar diku, për t’u shkrire disi duke humbur pjesë të tera e duke "fituar" ndonjë shtrese të re. Por bërthama kryesore e këtij masivi mbeti që mbeti e paprekur. Kjo i ka ndihmuar folkloristet shqiptare të përcaktojnë një varg këngësh (rapsodish) që i përkasin kësaj bërthame e që, bashke me rapsodi të tjera, përbëjnë fondin e lashtë a më të vone, por, sidoqoftë, paraosman të eposit. Prej tyre po përmendim sa për shembull : "Martesa e Mujit", Fuqia e Mujit, "Martesa e Halilit", "Gjergj Elez Alia", "Deka (= vdekja) e Halilit", "Omeri prej Mujit", "Muji i varruem (= i plagosur)", dhe Ajkuna qan Omerin.
Mirëfilltësia popullore
Teoria e përgjithshme e eposit ka provuar se ai lind në atë kohë, në ato vende, në ato krahina të një vendi, në atë komb, popull a shtrese të popullit ku ka probleme të mëdha, shqetësime të mëdha, ballafaqime të mëdha. Eposi shqiptar i kreshnikeve i ka gjetur problemet e tilla të populli shqiptar, me sakte të pjesa fshatare e tij. Ishte pikërisht kjo pjesë, që ishte e interesuar më shumë se kushdo tjetër për problemet madhore që trajton eposi. Jo vetëm kaq, por edhe zgjidhja e këtyre problemeve në epos behet nga pozitat psikologjike e botëkuptimore, kryesisht të fshatarësisë së thjeshtë, që është mësuar të jetoje me pune të ndershme, me zemër e duar të pastra. Ja pse në epos zgjidhja e problemeve që shtrohen behet përgjithësisht nga pozita e jo nga sulmi për të përfituar nga ajo që u takon të tjerëve ; nga trajtimi me dinjitet i të huajve e jo nga mendjemadhësia (në epos flitet me respekt edhe për armiqtë, vlerësohet trimëria e tyre ; ata mund të urrehen, të dënohen e të vriten, por nuk mposhten).
Në epos jepen me plot ngjyra e saktësi mjediset fshatare, kryesisht malore (ku dielli "shumë" po shndrit e pak po "nxeh"), natyra që i rrethon, mënyra e jetesës së njerëzve që janë mësuar të përballojnë ashpërsinë e terrenit e të klimës, rreziqet dhe vështirësitë. Aty nuk ka as edhe një gjurmë nga mjediset e molepsura, "shkëlqimi" i jetës, mirëqenia dhe orgjitë feudale. Por ndryshon puna kur jepet, të themi, jeta e antagonisteve, të cilët notojnë në luks, ndonjëherë edhe në ves. Ja një përgjigje plot interes që i jep Kraleviç Markut kreshniku Musa Arbanasi, pasi kujton lindjen e të parit në saraje të mëdha e shtroje të buta : Mue shqiptarja e ashpër me lindi / Atje të dhente, në gurre të ftohte, / Me plaf të zi me mbështolli, / Me fije ferrash me lidhi, / Me qull tershere me ushqejti.
Edhe mjetet artistike me të cilat trajtohen problemet, janë tipike për folklorin fshatar ; sigurimi i gjithë arsenalit të figuracionit nga mjediset blegtorale, bujqësore e nga natyra.
Karakterin e mirëfillte popullor, folklorik ia jep eposit edhe tipi i rapsodit, i bartësit dhe ekzekutuesit të tij. Këta kanë qene tërësisht blegtore, bujq e fshatare të thjeshtë, që kanë kënduar për qejf të tyre. Pra, s’ka pasur rapsodë oborresh, rapsodë profesioniste e që të kenë kënduar për hesap të të "mëdhenjve", duke i lavdëruar ata, kundrejt një shpërblimi.
Mirëfilltësinë popullore, folklorike e dëshmon edhe mungesa në epos i ndikimeve të artit të kultivuar.
Forma (mënyra) e ekzistencës
Dihet se eposet njihen në dy forma : si unitete integrale, të plota, të ndërtuara si tërësi me një logjike artistike dhe kohore të caktuar, dhe në formë këngësh (rapsodish) të veçanta. Dihet gjithashtu se forma e parë është fryt i iniciativës krijuese të individëve të veçante, që bashkojnë pjesët në një të tere. Eposi shqiptar i kreshnikeve jetoi dhe vazhdon të jetoje në formën e dyte. Secila prej këngëve të tij trajton një problem të veçante, një çështje, që në lindje, në rritje e gjer në zgjidhje të saj ; prandaj çdonjëra paraqitet si njësi e plotë e me vete artistike. Për këtë arsye ato janë quajtur edhe epe, edhe poema. Por të gjitha ato formojnë një mase kompakte e koherente poetike.
Ato i bashkon tematika, fryma e përgjithshme, personazhet e kristalizuara që lëvizin në të gjithë hapësirën e eposit, format kompozicionale dhe strukturat, mjediset e zhvillimit të ngjarjeve, mjetet shprehëse stilistiko-figurative dhe intonativo-melodike. Kuptohet se poemat, duke jetuar si njësi artistike të mëvetësishme edhe pse ruajnë farë mirë thelbin, bërthamën kryesore e me të gjerë, kanë pësuar edhe ndryshime nga koha në kohë, nga krahina në krahine apo nga rapsodi në rapsod ; pra, ato i janë nënshtruar variacionit kohor a hapësinor, fenomen ky i njohur për të gjitha format folklorike. Kështu që eposi, edhe nga pikëpamja e formës së ekzistencës, mbeti si një zhanër i paprekur, i natyrshëm dhe i mirëfillte folklorik.
Tematika Rezistenca
Tema kryesore e eposit shqiptar të kreshnikeve është rezistenca : rezistenca për ruajtjen e trojeve, bjeshkëve, kullotave, shtëpive, nderit e dinjitetit të botës së kreshnikeve, të fisit, të familjes dhe individit ; rezistenca, konflikti dhe lufta kundër forcave të natyrës, të përfaqësuara nga zanat në fazën e tyre të "egër" (kënga "Martesa e Mujit"). Në të gjitha rastet e tjera rezistenca e kreshnikeve lidhet me forca të përcaktuara etnikisht. Vetëm në një ose dy këngë si forcë e tillë dalin osmanet (kënga e dyluftimit të Musa Arbanasit me Kraleviç Markun dhe kënga "Muji dhe Halili të mbreti", për të cilat u fol). Vetën në fare pak këngë (ato mund të numërohen me gishtat e njërës dore) si forca të tilla dalin "Krajli i Talirit" (mbreti i Italisë), maxharet, gumatet, venedikasit (Bajlozi i eposit është Bajlusi - i dërguari i Venedikut). Në te gjitha këngët e tjera si forca të huaja, me te cilat lidhet rezistenca e kreshnikeve, janë shqete (shkjete) - sllavet.