cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ateez
2018: Para-debutimi dhe Treasure EP.1: All to Zero
Para debutimit të tyre, Ateez u quajt KQ Fellaz pas etiketës së tyre, KQ Entertainment. KQ Entertainment lëshoi një seri YouTube, KQ Fellaz Training Amerikan, në të cilën ata udhëtuan në Los Angeles, California për t'u trajnuar. Gjatë kësaj shfaqje, KQ Entertainment prezantoi një anëtar të nëntë në grupin e praktikanteve, Lee Junyoung. Së bashku, ata kompozuan dhe koreografuan një këngë, të kompozuar nga udhëheqësi Hongjoong, dhe u trajnuan në studiot e vallëzimit Movement Lifestyle dhe Millennium Dance Complex. Yunho u shfaq gjithashtu në një nga videot e vallëzimit të Millennium. Grupi lëshoi videon e tyre të parë të performancës më 18 maj. Përmes këtij lëshimi, KQ Entertainment njoftoi se Lee Junyoung nuk do të bashkohej me grupin e debutimit. Për finalen e serisë YouTube, KQ Fellaz publikoi këngën, "From", më 3 korrik 2018.
Pas Serisë në YouTube, KQ Entertainment njoftoi shfaqjen e realitetit të KQ Fellaz më 26 qershor 2018, me tre teasers. Teaser e dytë u lëshua në 3 korrik, në të cilën ata prezantuan emrin zyrtar për grupin: Ateez. Prandaj, shfaqja e realitetit u quajt në fund të fundit emri i kodit është Ateez. Teaser i tretë u ngarkua më 13 korrik, duke treguar titullin e hapjes së shfaqjes. Shfaqja u shfaq në Mnet më 20 korrik.
Më 24 tetor 2018, Ateez publikoi debutimin e tyre EP, Treasure EP.1: All to Zero. Krahas publikimit të albumit ishin videoklipet, "Pirate King" dhe "Treasure". Albumi arriti në # 7 në Gaon Albums Chart. .
Anëtarët
Lista e emrave dhe pozicioneve të anëtarëve.
Rocquigny-la-Hardoye
Rocquigny-la-Hardoye është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Lidhje të jashtme
Rocquigny-la-Hardoye Rocquigny-la-Hardoye
Partia e Vllahëve të Maqedonisë
Partia e Vllahëve të Maqedonisë (PVM ), nganjëherë referuar thjesht si Partia e Vllahëve ose Partia Vllahe është njëra nga dy partitë politike në Maqedoninë e Veriut përfaqësuese e pakicës arumune të vendit, tjetra është Bashkimi Demokratik i Vllahëve të Maqedonisë (DSVM).
Vështrim
Ajo u themelua në vitin 2001 në Shkup nga Mite Kostov Papuli ( Mita Costov Papuli), i cili ishte gjithashtu anëtar i shumë organizatave të tjera arumune të Maqedonisë së Veriut. Papuli vdiq në vitin 2020, në moshën 61-vjeçare, si pasojë e COVID-19.
Në mars 2020, PVM iu bashkua koalicionit Ripërtëritje, i cili përfshin parti të tilla si VMRO-DPMNE.
Në vitin 2021, një përfaqësues i PVM-së, DSVM-së dhe disa organizatave të tjera arumune të Maqedonisë së Veriut u takua me Presidentin e Maqedonisë së Veriut Stevo Pendarovski me rastin e festës kombëtare arumune që festohet çdo 23 maj dhe kërkuan një zonë elektorale me vende të garantuara në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut për përfaqësuesit e pakicës kombëtare arumune. Gjithashtu u diskutua për gjendjen e minoriteteve në vend dhe progresin e arritur deri tani në të drejtat e tyre minoritare.
Raillicourt-Barbaise
Raillicourt-Barbaise është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Pieksämäki
Pieksämäki (Pieksämäen kaupunki), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Lindore, dhe është pjesë e rajonit Savonia Jugore.
Kisha e Shën Thanasit (Mesopotam)
Kisha e Shën Thanasit është një monument i trashëgimisë kulturore në Mesopotam, rrethi i Delvinës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr.68/7. Datë . 30.05.1970".
Betty Pettersson
Betty Maria Carolina Pettersson (Visby, 14 shtator 1838-7 shkurt Stokholm 1885), ishte një mësuese suedeze. Ajo u bë studentja e parë zyrtare në universitet në Suedi në 1871. Ajo ishte gjithashtu studentja e parë femër e Universitetit Uppsala, gruaja e parë në Suedi që kishte mbaruar një universitet dhe gruaja e parë që ka qenë mësuese në një gjimnaz.
Jeta
Me një reformë në 1870, grave iu dha e drejta për të studiuar në universitete. Pettersson u pranua si studente në të njëjtin vit, megjithëse ajo nuk filloi studimet e saj në përpjekjen e parë. Ajo u diplomua nga Nya elementarskolan në Stokholm më 16 maj 1871 si e para në seksin e saj që e bëri këtë. Duke qenë se kjo ishte një shkollë për meshkuj dhe nuk kishte ende gjimnaz (shkollë) për gratë (Wallinska skolan ishte shkolla e parë e vajzave që iu dha e drejta për të administruar Studentexamen në 1874), ajo u detyrua të studionte privatisht, si një u quajt privatist, dhe më pas u diplomua në Nya elemantarskolan. Përsëri si pioniere, ajo u pranua në universitetin Uppsala më 27 shkurt 1872. Më në fund, ajo u bë historike pas diplomimit të saj më 28 janar 1875. Ajo u prit me një mospëlqim të madh nga shumë shokë studentë.
Pas diplomimit, ajo punoi si mësuese në një gjimnaz (shkollë) për djem, Ladugårdslands lägre elementarläroverk, nga 1877 deri në 1884. Ajo ishte sërish pioniere si mësuesja e parë femër në një gjimnaz (shkollë). Si person, ajo përshkruhej si e përgjegjshme, e njohur në mesin e studentëve të saj dhe një edukatore e aftë. Si mësuese, ajo u përshkrua: “Kësaj thirrjeje i dha gjithë shpirtin; për më tepër, ajo kishte aftësinë, në një shkallë shumë të lartë, të fitonte besimin dhe dashurinë e nxënësve të saj dhe përmes kësaj ajo ndikoi në sjelljen e tyre në jo më pak diplomë; klasa e saj ishte gjithmonë e dukshme për rendin dhe sjelljen e saj të mirë."
Tebrizi
Tebriz (Persisht: تبریز‎ Tabriz) është qyteti më i populluar në Iranin veriperëndimor, një nga kryeqytetet historike të Iranit dhe kryeqyteti aktual i Provincës së Azerbajxhanit Lindor. Është qyteti i gjashtë më i populluar në Iran.
Me një popullsi prej mbi 1.7 milion (2016), Tebriz është qendra më e madhe ekonomike dhe zona metropolitane në Iranin Veriperëndimor. Popullsia është me shumicë azerbajxhanase, megjithëse persishtja flitet nga banorët si gjuhë e dytë. Tebriz është një qendër kryesore e industrive të rënda për automobila, mjete makinerish, rafineri, petrokimikë, tekstile dhe industri të prodhimit të çimentos. Qyteti është i famshëm për artizanatin e tij, duke përfshirë qilima të endura me dorë dhe stoli. Ëmbëltoret lokale, çokollata, arrat e thata dhe ushqimi tradicional të Tebrizit njihen në të gjithë Iranin si nga më të mirët. Tebriz është gjithashtu një qendër akademike dhe një vend për disa nga institutet kulturore më prestigjioze në Iranin Veriperëndimor.
Tebriz përmban shumë monumente historike, që përfaqësojnë tranzicionin arkitektonik të Iranit përgjatë historisë së tij të thellë. Shumica e vendeve historike të ruajtura të Tebrizit i përkasin Ilhanatit, Safevid dhe Kaxhar. Midis këtyre vendeve është Pazari i Tebrizit, i cili është caktuar një vend i trashëgimisë botërore. Nga epoka e hershme moderne, Tebrizi ishte thelbësor në zhvillimin, lëvizjen dhe ekonominë e tre rajoneve të tij fqinjë; përkatësisht Kaukazi, Anadolli Lindor dhe Irani Qendror. Në epokën moderne qyteti luajti një rol jetësor në historinë e Iranit. Si qendra më e afërt e vendit me Evropën, shumë aspekte të modernizimit të hershëm në Iran filluan në Tebriz. Para cedimit të detyruar të territoreve kaukaziane të dinastisë Kaxhar në Rusinë Perandorake, pas dy Luftërave Ruso-Persiane në gjysmën e parë të shekullit të 19-të, Tebrizi ishte në krye të sundimit iranian mbi territoret e tij kaukaziane. Deri në vitin 1925, qyteti ishte vendbanimi tradicional i princërve të kurorës Kaxhar.
Pargny-Resson
Pargny-Resson është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Beaurainville
Beaurainville është një komunë në Francë. Beaurainville bën pjesë në departamentin Pas-de-Calais të rajonit Nord-Pas-de-Calais.
Lemba
parapamje|Një lemb ilir i gdhendur në një monedhë [[Labeatët|labeatane të shekullit të II para Krishtit nga Scodra .]] Lembi ose lemba ( Ancient Greek, lembo ; lembus  ) ishte një galerë e lashtë ilire, me një breg të vetëm rremash dhe pa vela. Ishte e vogël dhe e lehtë, me një dërrasë të ulët. Ishte një anije luftarake e shpejtë dhe e manovrueshme, e aftë të mbante 50 burra përveç kanotazheve. Ishte galeria e përdorur nga piratët ilirë. Ilirët i përdorën në Medion nën Agronin dhe në Elis, Mesene, Feniki, Vis, Epidamnus, Apolloni, Korkyra dhe Paxus nën Teutën. Filipi V i Maqedonisë përdori lembin gjatë Luftës së Parë Maqedonase.
Lemba ishte më e zakonshme në mesin e ilirëve të jugut Adriatik, ndërsa në Adriatikun verior anija më e zakonshme ishte liburna e cila ka origjinën nga Liburnianët. Lembi shfaqet në disa monedha ilire të komuniteteve të Adriatikut jugor, të cilat ishin të lidhura politikisht me Mbretërinë e Ilirisë, si Labeatët, Daorsi dhe qytetet Scodra dhe Lisus.
ISG Business School
"ISG Business School" është një shkollë biznesi evropiane me komplekse universitare në Paris, New York dhe Tokjo. Ngritur që në vitin 1967.
Kisha e Shën Thanasit (Pecë)
Kisha e Shën Thanasit, Pec është një monument i trashëgimisë kulturore në Pecë, rrethi i Delvinës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "68/7 30.05.1970".
Qarku Saint-Quentin
Qarku Saint-Quentin është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Aisne.
Pielavesi
Pielavesi (Pielaveden kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Lindore, dhe është pjesë e rajonit Savonia Veriore.
Lakuriqi nate veshgjatë alpin
Lakuriqi nate veshgjatë alpin (Plecotus macrobullaris) është një specie e lakuriqit veshgjatë. Ajo fillimisht është përshkruar nga Zvicra dhe Austria si një specie të ndërmjetme midis kafe të veshgjatëbat dhe gri të veshgjatëbat në vitin 1965. Ai ishte më vonë e përshkroi në vitin 2001 dhe 2002, nga Franca dhe Austria, respektivisht. Pavarësisht nga emri i saj, kjo specie nuk është i kufizuar në Alpeve, duke u gjetur në Kroaci, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe në vende të tjera. Ajo ndryshon nga të tjera Evropiane gjatë eared shkop, të tilla si kafe të veshgjatë, nga e saj të bardhë underparts.
Dietë
E saj dietë është e bazuar kryesisht në insekte, të cilat janë kapur në mënyrë të hapur fusha të tilla si kullotat dhe livadhet, duke përfshirë këtu livadhe alpine.
Barretaine
Barretaine është një komunë në Francë. Barretaine bën pjesë në departamentin Jura të rajonit Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 202 banorë dhe sipërfaqe 9.23 km².
Flamuri i Bashkimit Sovjetik
Флаг СССР — государственный символ Союза Советских Социалистических Республик (наряду с государственным гербом и государственным гимном), являлся «символом государственного суверенитета СССР и нерушимого союза рабочих и крестьян в борьбе за построение коммунистического общества»
Benerville-sur-Mer
Bénerville-sur-Mer është një komunë në Francë. Bénerville-sur-Merbën pjesë në departamentin Calvados të rajonit Basse-Normandie. Komuna ka një popullsi prej 490 banorë dhe sipërfaqe 3.03 km².
Teodosi III
Theodosius III ose Theodosios III ( Greek) ishte perandor bizantin nga Maji i vitit 715 deri më 25 mars 717. Para se të ngrihej në pushtet dhe të merrte fronin e Perandorisë Bizantine, ai ishte një tagrambledhës në Adramyttium. Në vitin 715, Flota Detare Bizantine dhe trupat e Temës Opsician u rebeluan kundër Perandorit Bizantin Anastasios II ( r . 713–715 ), duke brohoritur Theodosiusin ngurrues si Perandorin Theodosius III. Theodosius udhëhoqi trupat e tij në Chrysopolis dhe pastaj Kostandinopojë, duke pushtuar qytetin në nëntor 715, megjithëse Anastasios nuk do të dorëzohej deri disa muaj më vonë, duke pranuar internimin në manastir në këmbim të sigurisë. Shumë tema refuzuan të njohin ligjshmërinë e Theodosius, duke besuar se ai ishte një kukull e Opsicianëve, veçanërisht e Anadollëve dhe Armenëve nën strategjitë e tyre përkatëse (gjeneralët) Leo Isaaura dhe Artabasdos.
Leo u deklarua perandor në verën e vitit 716 dhe u aleat me Kalifatin Umajad ; Theodosius u aleat me Bullgarët nën Khan Tervel, duke vendosur një kufi të fortë në Traki, duke u dhënë rajonin Zagoria Bullgarëve, si dhe duke përcaktuar pagimin e haraçit për Bullgarët. Leo më pas marshoi trupat e tij në Kostandinopojë, duke pushtuar qytetin e Nikomedisë, duke kapur shumë zyrtarë, përfshirë djalin e Theodosius. Me djalin e tij në robëri, Theodosius mori këshillën e Patriarkut Germanus dhe Senatit Bizantin dhe negocioi me Leon në pranverën e vitit 717, duke rënë dakord të hiqte dorë dhe të njihte Leo si perandor. Leo hyri në Konstandinopojë dhe përfundimisht mori pushtetin më 25 Mars 717, duke lejuar Teodosin dhe djalin e tij të tërhiqeshin në një manastir si murgj. Theodosius u bë peshkop i Efesit dhe vdiq në një moment më pas.
Sfondi
Pasi Kalifati Umajad u spraps në rrethimin e parë arab të Kostandinopojës (674–678), arabët dhe bizantinët përjetuan një periudhë paqeje, me armiqësi të angazhuara përsëri nga perandori bizantin Justinian II ( r . 685–695, 705–711 ), duke rezultuar në një varg fitoresh arabe dhe humbjen e kontrollit mbi Armeninë dhe principatat Kaukaziane për Bizantinët, si dhe një shkelje graduale të tokave kufitare Bizantine. Çdo vit, gjeneralët nga Kalifati do të fillonin sulmet në territorin bizantin, duke pushtuar fortesat dhe qytetet. Pas vitit 712, mbrojtësit e Perandorisë Bizantine filluan të dobësoheshin, sulmet arabe filluan të depërtojnë më thellë në Azinë e Vogël Bizantine dhe përgjigja Bizantine ndaj këtyre sulmeve u bë më e pakët. Suksesi i këtyre sulmeve u dha guximin arabëve, të cilët kishin filluar të përgatiteshin për një sulm të dytë qysh në mbretërimin e halifit al-Walid I ( r . 705–715 ); pas vdekjes së tij, pasardhësi i tij, Sulejman (r. 715–717) vazhdoi planifikimin e fushatës,     Sulejmani filloi të mblidhte forcat e tij në fushën e Dabiq, në veri të Alepos, duke ia besuar komandën e këtyre forcave vëllait të tij Maslama ibn Abd al-Malik.
Njëkohësisht me kërcënimin e arabëve, sllavët dhe bullgarët ishin një kërcënim në rritje për kufirin verior të Perandorisë Bizantine, duke kërcënuar kontrollin Bizantin në Ballkan dhe Greqi. Gjatë sundimit të Perandorit Bizantin Philippikos Bardanes ( r . 711–713 ), në 712, Bullgarët nën drejtimin e Khan Tervelit përparuan deri në muret e vetë Kostandinopojës, duke plaçkitur vendin përreth, duke përfshirë vilat dhe pasuritë afër kryeqytetit, ku elitat bizantine shpesh mblidheshin.
Ngritja në fron
Përgatitjet e Sulejmanit, përfshirë ndërtimin e tij të një flote lufte, u vunë re shpejt nga Perandoria Bizantine. Perandori Anastasios II ( r . 713–715 ) filloi të bënte përgatitjet për t'u mbrojtur nga kjo sulm i ri, duke përfshirë dërgimin e patrikanit dhe prefektit urban, Daniel të Sinopit për të spiunuar arabët, me pretendimin e një ambasade diplomatike, si dhe ngritjen e mbrojtjes së Kostandinopojës,   dhe forcimin e Marinës Bizantine. Theophanes shprehet ( AM 6206) se në fillim të vitit 715 Anastas kishte komanduar elementët e flotës detare të mblidheshin në Rodos për të përparuar më pas në Phoenix — zakonisht identifikohet me Finike moderne në Lycia, mund të jetë gjithashtu Fenaket moderne përtej Rodosit, ose ndoshta Fenikia ( Libani modern), i famshëm për pyjet e saj të kedrit. Pikërisht atje Opsikianët kryengritën kundër komandantit të tyre, Gjon Dhjakut, duke e vrarë atë para se të lundronte për në Adramyttium dhe atje e shpallën Theodosius, një mbledhës taksash, si Perandor Theodosius III. Pas kësaj, sipas Theophanes ( AM 6207):
Prandaj ai u vlerësua, kinse pa dashur, si Perandori Theodosius III nga trupat në Adramyttium në Maj të vitit 715. Anastasios udhëhoqi ushtritë e tij në Bitini në Temën Opsician për të shtypur rebelimin, megjithatë, në vend që të mbetej për të luftuar Anastasin, Teodosi në vend të kësaj drejtoi flotën e tij në Chrysopolis, përtej Bosporus nga Kostandinopoja. Nga Chrysopolis, ai nisi një rrethim gjashtë muajsh të gjatë kundër Konstandinopojës, para se mbështetësit brenda qytetit të arrinin t'i hapnin portat, duke e lejuar atë të merrte qytetin në nëntor 715. Anastasios qëndroi në Nikea për disa muaj, para se të pranonte më në fund të hiqte dorë dhe të dilte në pension në një manastir.
Mbretërimi
Një nga veprimet e para të Theodosius si perandor ishte rivendosja e imazhit të Sinodit të Gjashtë Ekumenik, të cilin Perandori Philippicus Bardanes e kishte hequr, duke fituar epitetin e "ortodoksit" në Liber Pontificalis për këtë veprim. Pranimi i Theodosius, të cilin burimet bizantine e përcjellin si të pavullnetshëm dhe të paaftë, të shikuar si një perandor kukull i Opsians, nuk u njoh si i ligjshëm nga shumë tema të tjera, veçanërisht nga Anatolikët dhe Armenët. nën strategjitë e tyre përkatëse (gjeneralët) Leo Isaurian dhe Artabasdos. Leo e shpalli veten perandor Bizantin në verën e 716,   dhe kërkoi mbështetjen e arabëve, të cilët e konsideronin përçarjen bizantine si të favorshme, dhe menduan konfuzionin dhe dobësimin e Perandoria Bizantine do ta bënte më të lehtë marrjen e Kostandinopojës. Theodosius negocioi një traktat me Bullgarin Khan Tervel, me gjasë në mënyrë që të siguronte mbështetjen e tyre kundër një sulmi të afërt arab kundër Perandorisë Bizantine. Traktati fiksoi kufirin midis Perandorisë Bizantine dhe Perandorisë Bullgare në Traki, duke u dhënë rajonin Zagoria Bullgarëve, si dhe përcaktoi pagimin e taksave për Bullgarët, kthimin e të arratisurve dhe disa marrëveshje tregtare.
Leo filloi të marshonte trupat e tij në Kostandinopojë shpejt pasi u deklarua perandor, duke kapur fillimisht Nikomedian, ku gjeti dhe kapi, midis zyrtarëve të tjerë, djalin e Theodosius, dhe më pas marshoi në Chrysopolis. Pasi djali i tij u kap, Teodosi, duke marrë këshillën e Patriarkut Germanus dhe Senatit Bizantin, negocioi me Leon në pranverën e vitit 717, duke rënë dakord të hiqte dorë dhe të njihte Leo si perandor. Leo hyri në Konstandinopojë dhe përfundimisht mori pushtetin më 25 Mars të vitit 717, duke lejuar Teodosin dhe djalin e tij të tërhiqeshin në një manastir si murgj.
The Chronicle of Joshua the Stylite gives a different narrative, stating that: "When the Emperor (Theodosius Constantine) saw a host was marching against him and that his military commander, Leo by name, had negotiated with them, his heart quaked and his hands shook. He resigned the empire, put down the crown and shaved his head. For there is a custom among Roman emperors, if one of them resigns the empire, he shaves his head and stays in his house, having from that time on no entourage. This one acted likewise. Even when Leo, the military commander, sent him a message, saying: "Strengthen yourself and fear not!" he was not persuaded and firmly resigned the empire." Pas pensionimit në një manastir, Theodosius u bë peshkop i Efesit. Ai vdiq në një moment pasi ai abdikoi, ose ai ose djali i tij janë varrosur në Kishën e Shën Filipit në Efes.
Identiteti
Graham Sumner, historiani bizantin, sugjeron që Teodosi III mund të jetë i njëjti person me Theodosius, i biri i perandorit Tiberius III ( r . 692–705 ). Ai ishte peshkop i Efesit nga 729, i cili e mbajti këtë pozicion deri në vdekjen e tij, diku pas 24 korrikut 754, dhe ishte një figurë kryesore e Këshillit ikonoklastik të Hierisë në 754. Historianët bizantinë Cyril Mango dhe Roger Scott nuk e shohin këtë teori të mundshme, pasi ajo do të thoshte se Theodosius duhet të kishte jetuar edhe tridhjetë vjet pas abdikimit të tij.
Noyers-Thelonne
Noyers-Thelonne është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Lidhje të jashtme
Noyers-Thelonne Noyers-Thelonne
Elsa Andersson
Elsa Teresia Andersson (27 prill 1897 në Strövelstorp, Suedi – 22 janar 1922) ishte aviatorja e parë femër e Suedisë dhe parashutiste.
Pirkkala
Pirkkala (Pirkkalan kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Perëndimore, dhe është pjesë e rajonit Pirkanmaa.
Elsa Andersson
Ajo ishte vajza e një fermeri të varfër në Strövelstorp në fshatin Skanian. Nëna e saj vdiq kur ajo ishte gjashtë vjeç. Vëllai i saj i madh la familjen dhe kërkoi një jetë të re në Amerikë.
Duke treguar gjithmonë vendosmëri dhe ambicie, ajo donte të bëhej më shumë se vetëm gruaja e një fermeri dhe kështu, në moshën 21-vjeçare, në vitin 1920, mësoi të fluturonte, duke u bërë gruaja e parë pilote e Suedisë. Diploma e saj ishte “nr.203”. E pa kënaqur me kaq, ajo shkoi në Gjermani për të mësuar kërcimin me parashutë.
Në vitin 1922, Andersson u vra në kërcimin e saj të tretë në Askersund, Suedi. Mijëra spektatorë po mblidheshin poshtë në akullin e liqenit të ngrirë Alsen. Ajo kishte vështirësi të lëshonte parashutën e saj, e cila më në fund u shpalos vetëm në një distancë të vogël nga majat e pemëve dhe ajo u përplas fuqishëm në tokë.
Linqe te jashtme
Media related to Elsa Andersson at Wikimedia Commons
Barrettali
Barrettali është një komunë në Francë. Barrettali bën pjesë në departamentin Haute-Corse të rajonit Corsica. Komuna ka një popullsi prej 159 banorë dhe sipërfaqe 18.07 km².
Handala
thumb|240px|Vizatimi i [[Vittorio Arrigoni dhe Handalës]] Handala (Arabisht: حنظلة) është më i famshmi nga personazhet e Naxhi el-Ali. Ai është paraqitur si një djalë dhjetë vjeç, dhe u shfaq për herë të parë në Al-Siyasa në Kuvajt në vitin 1969. Figura ia ktheu shpinën shikuesit që nga viti 1973, dhe mbërtheu duart pas shpinës. Artisti shpjegoi se dhjetëvjeçari përfaqësonte moshën e tij kur detyrohej të linte Palestinën dhe nuk do të rritet derisa të mund të kthehej në atdheun e tij; duart e tij të kthyera dhe të kapura simbolizuan refuzimin e personazhit të "zgjidhjeve të jashtme". Handala mban rroba të shprishura dhe është zbathur, duke simbolizuar besnikërinë e tij ndaj të varfërve. Në karikaturat e mëvonshme, ai po merr pjesë aktive në aksionin e përshkruar jo thjesht duke e vëzhguar atë.
Handala u bë firma e karikaturave të Naxhi el-Ali dhe mbetet një simbol ikonik i identitetit dhe rezistencës palestineze. Handala është përdorur gjithashtu si nuskë në internet e lëvizjes jeshile iraniane. Artisti vuri në dukje se "Ai ishte shigjeta e busullës, duke drejtuar në mënyrë të qëndrueshme drejt Palestinës. Jo vetëm Palestina në aspektin gjeografik, por Palestina në kuptimin e saj humanitar - simbol i një kauze të drejtë, qoftë ajo ndodhet në Egjipt, Vietnam apo Afrikën e Jugut."
Benest
Benest është një komunë në Francë. Benestbën pjesë në departamentin Charente të rajonit Poitou-Charentes. Komuna ka një popullsi prej 361 banorë dhe sipërfaqe 21.1 km².
Nohan
Nohan është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Lidhje të jashtme
Nohan Nohan
Mbi historinë e Ballit Kombëtar
Mbi historinë e Ballit Kombëtar : (vështrim kritik) me autor Kristo Frashëri dhe Fatjon Balliu (red.). Botuar në Tiranë nga "Dudaj", në vitin 2012. Faqe 185.
Irredentizmi italian
parapamje|upright=1.5|Rajonet etnike italiane të pretenduara në vitet 1930: Irredentizmi italian ([[Gjuha italiane|italisht: irredentismo italiano) ishte një lëvizje politike gjatë fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe fillimit të shekullit të njëzetë në Itali me qëllime irredentiste që promovuan bashkimin e zonave gjeografike në të cilat popujt indigjenë konsideroheshin si italianë etnikë. Në fillim, lëvizja promovoi aneksimin në Itali të territoreve ku italianët përbënin shumicën absolute të popullsisë, por të mbajtura nga Perandoria Austriake pas Luftës së Tretë për Pavarësi Italiane më 1866. Gjatë Luftës së Parë Botërore, "tokat e paprekura" kryesore (terre irredente) konsideroheshin si provincat e Trentos dhe Triestes dhe, në një kuptim të ngushtë, irredentistët u referoheshin patriotëve italianë që jetonin në këto dy zona.
Termi më vonë u zgjerua për të përfshirë gjithashtu zona shumëgjuhëshe dhe multietnike, ku italianët ishin një shumicë relative ose një pakicë e konsiderueshme, brenda rajonit verior të Italisë të përfshirë nga Alpet, me popullsi gjermane, italiane, sllovene, kroate, ladine dhe istro-rumune. si Tiroli i Jugut, Istria, Gorizia dhe Gradisca dhe një pjesë e Dalmacisë. Pretendimet u shtrinë më tej edhe në qytetin e Fiume, Korsikë, ishullin e Maltës, Qarkun e Nicës dhe Zvicrën Italiane.
Gjatë Risorgimento më 1860, Kryeministri i Mbretërisë së Sardenjës Camillo Benso, Konti i Cavour, i cili drejtonte përpjekjet e bashkimit, u përball me pikëpamjen e perandorit francez Napoleon III, i cili tregoi se Franca do të mbështeste ushtarakisht bashkimin italian me kusht që Franca të ishte duke pasur parasysh Nice dhe Savojën që mbaheshin nga Sardenja, pasi Franca nuk donte një shtet të fuqishëm që të kishte kontrollin e kalimeve të Alpeve. Si rezultat, Sardenja ia dorëzoi Francës Nicen dhe Savojen në këmbim të pranimit të Francës për dërgimin e trupave për të ndihmuar bashkimin italian.
Karakteristikat
thumb|Harta e animuar e [[Bashkimi i Italisë|bashkimit italian nga viti 1829 deri më 1871]] Irredentizmi italian nuk ishte një organizatë formale, por më tepër një lëvizje opinioni, e mbrojtur nga disa grupe të ndryshme, duke pretenduar se Italia duhej të arrinte "kufijtë e saj natyrorë" ose të bashkonte territoret e banuara nga italianët. Ide të ngjashme nacionaliste ishin të zakonshme në Evropë në fund të shekullit të 19-të. Termi "irredentizëm", i krijuar nga fjala italiane, hyri në përdorim në shumë vende. Kjo ide e Italia irredenta nuk duhet ngatërruar me Risorgimento, ngjarjet historike që çuan në irredentizëm, as me nacionalizmin apo Italinë Perandorake, filozofinë politike që e çoi idenë më tej nën fashizëm.
Gjatë shekullit të 19-të, irredentizmi italian zhvilloi plotësisht karakteristikën e mbrojtjes së gjuhës italiane nga gjuhët e njerëzve të tjerë si, për shembull, gjermanishtja në Zvicër dhe në Perandorinë Austro-Hungareze ose frëngjishtja në Nice dhe Korsikë.
Çlirimi i Italia irredenta ishte ndoshta motivi më i fortë për hyrjen e Italisë në Luftën e Parë Botërore dhe Traktati i Versajës më 1919 plotësoi shumë pretendime irredentiste.
Irredentizmi italian ka karakteristikën që fillimisht të jetë i moderuar, duke kërkuar vetëm kthimin në Itali të zonave me shumicë italiane, por pas Luftës së Parë Botërore u bë agresiv – nën ndikimin fashist – dhe pretendoi për Mbretërinë e Italisë edhe zona ku italianët ishin pakicë ose kishin qenë të pranishëm vetëm në të kaluarën. Në rastin e parë kishte pretendimet Risorgimento ndaj Trentos, ndërsa në të dytin pretendimet fashiste për Ishujt e Jonit, Savojës dhe Maltës.
Gjuha Pidgin
Një pidgin   / pɪdʒɪn /, ose gjuha pidgin, është një mjet komunikimi i thjeshtuar në mënyrë gramatikore që zhvillohet ndërmjet dy ose më shumë grupeve që nuk kanë një gjuhë të përbashkët: zakonisht, një përzierje e gjuhëve të thjeshtuara përfshinte një gjuhë primare të thjeshtuar me elementë të tjerë të gjuhëve. Ajo është më së shpeshti e përdorur në situata të tilla si tregtia, ose ku të dy grupet flasin gjuhë të ndryshme nga gjuha e vendit ku banojnë (por ku nuk ka gjuhë të përbashkët midis grupeve). Në thelb, një pidgin është një mjet i thjeshtuar i komunikimit gjuhësor, pasi është ndërtuar pa rënë dakord, ose nëpërmjet konventës, midis individëve ose grupeve të njerëzve. Një pidgin nuk është gjuha amtare e asnjë komuniteti të folurit, por është mësuar si gjuhë e dytë. Një pidgin mund të ndërtohet nga fjalët, tingujt ose gjuha e trupit nga shumë gjuhë dhe kultura të tjera. Ata u lejojnë njerëzve që nuk kanë gjuhë të përbashkët për të komunikuar me njëri-tjetrin. Pidgins zakonisht kanë prestigj të ulët në lidhje me gjuhët e tjera.
Jo të gjitha format e thjeshtuara apo të "thyera" të një gjuhe janë pengesa. Secili pidgin ka normat e veta të përdorimit që duhet të mësohen për aftësi në pidgin. Një pidgin ndryshon nga një creole, e cila është gjuha e parë e një komuniteti të folurit të folësve amtare, dhe kështu ka një fjalor dhe gramatikë të zhvilluar plotësisht. Shumica e gjuhëtarëve besojnë se një kreol zhvillohet përmes një procesi të nativizimit të një pidgin kur fëmijët e folësve të fituar nga pidgin e mësojnë atë dhe e përdorin atë si gjuhë amtare.
Etimologjia
Origjina e fjalës është e pasigurtë. Pidgin u shfaq fillimisht në shtyp në 1850. Etimologjia më e pranuar është nga një shqiptim kinez i biznesit të fjalës angleze.
Një tjetër etimologji që është propozuar, me gjasë një shembull i një historie të drejtë, është pëllumbi anglez, një zog që nganjëherë përdoret për mbajtjen e mesazheve të shkruara të shkurtra, sidomos në kohët para telekomunikimeve moderne.
Terminologjia
Fjala pidgin, e shkruar edhe më parë, përdoret për t'iu referuar origjinalisht anglishtes Pidgin kineze, por më vonë u përgjithësua për t'iu referuar çdo pidgin. Pidgin mund të përdoret gjithashtu si emër specifik për pidgins apo creoles lokale, në vendet ku ata fliten. Për shembull, emri i gjuhës creole Tok Pisin rrjedh nga fjalët e fjalëve të fjalës angleze pidgin. Folësit e saj zakonisht i referohen asaj thjesht si "pidgin" kur flasin anglisht. Ngjashëm, anglishtja Creole Hawaiiane zakonisht përmendet nga folësit e saj si "Pidgin".
Termi zhargon është përdorur edhe për t'iu referuar pidgins, dhe është gjetur në emrat e disa pidgins, të tilla si Chinook jargon. Në këtë kontekst, gjuhëtarët sot përdorin zhargon për të treguar një lloj veçanërisht rudimentar të pidgin; megjithatë, përdorimi është mjaft i rrallë dhe termi zhargon më shpesh i referohet fjalëve të veçanta për një profesion të caktuar.
Pidgins mund të fillojë ose të bëhet gjuhë tregtare, siç është Tok Pisin. Gjuhët tregtare mund të evoluojnë përfundimisht në gjuhë të zhvilluara plotësisht në të drejtën e tyre të tilla si suahili, të dallueshme nga gjuhët në të cilat ato fillimisht ishin të ndikuara. Gjuhët tregtare dhe pengesat mund të ndikojnë gjithashtu në gjuhën e folur të themeluar, veçanërisht në mesin e njerëzve që janë të përfshirë drejtpërsëdrejti në një tregti ku kjo pidgin përdoret zakonisht, gjë që mund të rezultojë në krijimin e një dialekti rajonal.
Tipare të përbashkëta
Pidgins zakonisht janë më pak morfologjikisht komplekse, por më shumë sintaksisht të ngurtë se gjuhët e tjera, zakonisht kanë më pak parregullsi morfosintaktike sesa gjuhët e tjera dhe shpesh përbëhen nga:
The Velvet Underground
The Velvet Underground ishte një grup amerikan roku i formuar në vitin 1964 në qytetin e New York-ut nga këngëtari/kitaristi Lou Reed, multi-instrumentalisti John Cale, kitaristi Sterling Morrison, dhe bateristi Angus MacLise (i zëvendësuar nga Moe Tucker në vitin 1965). Grupi ka arritur pak sukses komercial gjatë karrierës së tij, por është i njohur tashmë si një nga grupet më të rëndësishme dhe me më ndikim në zhanre si roku, underground, eksperimentale, dhe muzikë alternative. Grupi është menaxhuar shkurtimisht nga artisti Andy Warhol, dhe shërbeu si banda kryesore e the Silver Factory dhe aktiviteteve të projektit të Andy Warhol Exploding Plastic Inevitable nga 1966 deri në 1967. Tematika provokuese, eksperimentimi muzikor dhe qëndrimet shpeshherë nihiliste të reflektuara në muzikën e tyre rezultoi me ndikim të madh në zhvillimin e muzikës punk rock dhe asaj new wave.
Gjuha Pidgin
Zhvillimi
Gjuhëtarët nganjëherë paraqesin që pidgins mund të bëhet gjuhë creole kur një brez i fëmijëve mësojnë një pidgin si gjuhë e tyre të parë, një proces që rregullon variacionin e varur nga Gjuha në gramatikën. Creolet pastaj mund të zëvendësojnë përzierjen ekzistuese të gjuhëve për t'u bërë gjuha amtare e një komuniteti (si gjuha Chavacano në Filipine, Krio në Sierra Leone dhe Tok Pisin në Papua Guinea e Re). Megjithatë, jo të gjitha pengesat bëhen gjuhë kreole; një pidgin mund të vdesë përpara se kjo fazë të ndodhë (p.sh. Mesdhe Lingua Franca).
Dijetarë të tjerë, të tillë si Salikoko Mufwene, argumentojnë se piratët dhe creoles lindin në mënyrë të pavarur në rrethana të ndryshme dhe se një pidgin nuk duhet gjithmonë të paraprijë një creole as një creole evoluar nga një pidgin. Pidgins, sipas Mufwene, u shfaq në mesin e kolonive tregtare midis "përdoruesve që ruanin foljet e tyre të lindjes për ndërveprimet e tyre të përditshme". Kreolët, ndërkohë, u zhvilluan në koloni të vendbanimeve në të cilat folësit e një gjuhe evropiane, shpesh shërbëtorë të indentur, gjuha e të cilëve do të ishte larg standardit, në radhë të parë ndërveproi gjerësisht me skllevërit joevropianë, duke thithur fjalë dhe veçori të caktuara nga ' - gjuhët amtare evropiane, duke rezultuar në një version të rëndë basilectalized të gjuhës origjinale. Këta shërbëtorë dhe skllevër do të vinin për ta përdorur kreolën si një gjuhë të përditshme, më shumë sesa thjesht në situata ku ishte i nevojshëm kontakti me një drejtues të superstrukturës.
Barriac-les-Bosquets
Barriac-les-Bosquets (Shqip: Barrak ; Ocitanisht: Barriac) është një komunë në Francë. Barraku bën pjesë në departamentin Cantal të rajonit Auvernja-Rona-Alpet.
Bashkimi Demokratik i Vllahëve të Maqedonisë
Vështrim
Arumunët janë një grup etnik ballkanik që flet një gjuhë neolatine që jeton, ndër të tjera, në Maqedoninë e Veriut. Zyrtarisht, ata njihen si "vllehë" dhe janë rreth 9,695 njerëz në vend sipas regjistrimit të popullsisë në Maqedoni në vitin 2002. Megjithatë, ka pretendime se, në fakt, arumunët numërojnë mbi 80,000 banorë, të cilat kjo parti i mbështet.
Partia ka pak rëndësi politike dhe i mungon një faqe zyrtare në internet. Informacioni për anëtarët, udhëheqjen dhe strukturën e saj është gjithashtu i kufizuar. Për shumë vite ka qenë pjesë e koalicionit Ne mundemi së bashku me parti si Bashkimi Social Demokrat i Maqedonisë (LSDM).
Në vitin 2021, kjo parti dhe organizata të tjera arumune të Maqedonisë së Veriut, përfshirë PVM-në përmes një përfaqësuesi të partisë, u takuan me Presidentin e Maqedonisë së Veriut Stevo Pendarovski me rastin e Ditës Kombëtare Arumune që festohet çdo 23 maj dhe kërkuan një zonë elektorale me vende të garantuara në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut për përfaqësuesit e pakicës arumune të vendit. U diskutua edhe për gjendjen e pakicave në Maqedoninë e Veriut dhe progresin e arritur deri më tani në të drejtat e tyre të pakicave.
Polvijärvi
Polvijärvi (Polvijärven kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Lindore, dhe është pjesë e rajonit Karelia Veriore.
Puset e Vjetra (Mesopotam)
Puset e Vjetra (Mesopotam) është një monument i trashëgimisë kulturore në Mesopotam, rrethi i Delvinës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr.266/1, Datë 16.02.1979".
Medium (faqe interneti)
Medium është një portal publikimi artikujsh të profestionistëve dhe gazetarisë sociale. Faqja u hap në gusht 2012.
Gjuha e Kreoleve
parapamje|Shenjë rruge në Guadalupa Creole do të thotë "Kujdes". Fëmijët po luajnë këtu. Përkthimi i drejtpërdrejtë është "Ngrini këmbën tuaj [nga nxituesi] Ka fëmijë që luajnë këtu Një gjuhë creole  është një gjuhë e qëndrueshme natyrore e zhvilluar nga një përzierje e gjuhëve të ndryshme. Ndërsa koncepti është i ngjashëm me atë të një gjuhe të përzier ose hibride, në kuptimin e ngushtë të termit, një gjuhë e përzier / hibrid ka rrjedhur nga dy ose më shumë gjuhë, deri në atë masë që nuk është më e lidhur ngushtë me gjuhët burimore . Creoles gjithashtu ndryshojnë nga pidgins në atë, ndërsa një pidgin ka një strukturë shumë të thjeshtuar gjuhësore që zhvillohet si një mjet për të krijuar komunikim midis dy ose më shumë grupe të ndryshme gjuhësh, një gjuhë creole është më komplekse, përdoret për qëllime të përditshme në një komunitetit, dhe të fituar nga fëmijët si një gjuhë amtare. Gjuhët kreole, pra, kanë një fjalor të zhvilluar plotësisht dhe sistemin e gramatikës.
Numri i saktë i gjuhëve kreole nuk dihet, veçanërisht sepse shumë prej tyre dëshmohen ose dokumentohen dobët, por lista e gjuhëve të kreoleve tregon se kreolet ekzistojnë në mbarë botën. Rreth njëqind gjuhë kreole kanë lindur që nga viti 1500. Këto janë kryesisht të bazuara në gjuhët evropiane siç janë anglishtja dhe frëngjishtja për shkak të Zbulimeve të medha gjeografike dhe tregtisë së skllevërve të Atlantikut që u ngritën në atë kohë. Me përmirësimet në ndërtimin e anijeve dhe në lundrim, tregtarët duhej të mësonin të komunikonin me njerëzit në mbarë botën dhe mënyra më e shpejtë për ta bërë këtë ishte zhvillimi i një gjuhe apo gjuhe të thjeshtësuar që i përshtatet qëllimit; nga ana tjetër, gjuhë të plotë creole zhvilluar nga këto pidgins. Përveç kreoleve që kanë bazë evropiane si bazë, ekzistojnë, për shembull, kreola të bazuara në arabisht, kinezisht dhe malaj. Hipoteza e mesme e gjuhës angleze argumenton se anglishtja është vetë një kreol. Nëse po, kjo do ta bënte atë kreol me numrin më të madh të folësve. Nëse kjo hipotezë është e pavërtetë, creole me numrin më të madh të folësve është Creole Haitian, me pothuajse dhjetë milionë folës amtare.
Leksikoni (ose përafërsisht baza ose fjalor thelbësor - siç është "vrapimi", por jo "vrapimi") i një gjuhe creole kryesisht furnizohet nga gjuhët prindër, veçanërisht ajo e grupit më dominuese në kontekstin social të kreoleve ndërtimi. Megjithatë, ka shpesh ndërrime të dukshme fonetike dhe semantike. Nga ana tjetër, gramatika që ka evoluar shpesh ka karakteristika të reja ose unike që dallojnë shumë nga ato të gjuhëve prindërore.
Përmbledhje
Një kreole besohet të lindë kur një pidgin, i zhvilluar nga të rriturit për t'u përdorur si gjuhë e dytë, bëhet gjuha amtare dhe fillore e fëmijëve të tyre - një proces i njohur si nativizimi. Cikli i jetës pidgin-creole u studiua nga Salla në vitet 1960. p Creoles ndajnë më shumë ngjashmëri gramatikore me njëri-tjetrin sesa me gjuhët nga të cilat ato rrjedhin filogenetikisht. Sidoqoftë, nuk ekziston një teori e pranuar gjerësisht që do të merrte parasysh ato ngjashmëri të perceptuara. Për më tepër, asnjë tipar gramatikor nuk është treguar të jetë specifik për creoles, megjithëse përgjithësisht pranohet se kreolët kanë gramatikë më të thjeshtë dhe më pak të sofistikuar sesa gjuhët më të përcaktuara.
Shumë prej krijolave ​​të njohura sot u ngritën gjatë 500 viteve të fundit, si rezultat i zgjerimit mbarëbotëror të fuqisë detare evropiane dhe tregtisë në Epokën e Zbulimit, gjë që çoi në perandori të gjera evropiane koloniale. Ashtu si shumica e gjuhëve jo zyrtare dhe të pakicave, në përgjithësi, creoles janë konsideruar si popullore si variante degjeneruese ose dialekte të gjuhëve të tyre mëmë. Për shkak të kësaj paragjykime, shumë prej kreoleve që u ngritën në kolonitë evropiane, pasi u stigmatizuan, janë zhdukur. Megjithatë, ndryshimet politike dhe akademike në dekadat e fundit kanë përmirësuar statusin e kreoleve, si gjuhë të gjalla dhe si objekt studimi gjuhësor. Disa kreola kanë marrë edhe statusin e gjuhëve zyrtare ose gjysmë-zyrtare të territoreve të veçanta politike.
Linguistët tani pranojnë se formimi i kreoleve është një fenomen universal, pa u kufizuar në periudhën koloniale evropiane dhe një aspekt i rëndësishëm i evolucionit të gjuhës (shih Vennemann (2003)). Për shembull, në 1933, Sigmund Feist supozoi një origjinë nga kreola për gjuhët gjermane.
Dijetarë të tjerë, të tillë si Salikoko Mufwene, argumentojnë se piratët dhe creoles lindin në mënyrë të pavarur në rrethana të ndryshme dhe se një pidgin nuk duhet gjithmonë të paraprijë një creole as një creole evoluar nga një pidgin. Pidgins, sipas Mufwene, doli në koloni të tregtisë midis "përdoruesve që ruanin foljet e tyre të lindjes për ndërveprimet e tyre të përditshme". Kreolët, ndërkohë, u zhvilluan në koloni të vendbanimeve në të cilat folësit e një gjuhe evropiane, shpesh shërbëtorë të indentur, gjuha e të cilëve do të ishte larg standardit, në radhë të parë ndërveproi gjerësisht me skllevërit joevropianë, duke thithur fjalë dhe veçori të caktuara nga ' - gjuhët amtare evropiane, duke rezultuar në një version të rëndë basilectalized të gjuhës origjinale. Këta shërbëtorë dhe skllevër do të vinin për ta përdorur kreolën si një gjuhë të përditshme, në vend se vetëm në situata ku ishte e nevojshme kontakt me një kryetar të superstrukturës.
Origjina
Termi anglisht creole vjen nga créole frëngjisht, e cila është e lidhur me termi spanjoll criollo dhe crioulo portugez, të gjithë duke u zbritur nga criar verb ('për të rritur' ose 'për të rritur'), ​​të gjitha që vijnë nga krijimi latin ('për të prodhuar, krijuar ") . Ndjenja specifike e termit u krijua në shekullin e 16 dhe 17, gjatë zgjerimit të madh në fuqinë detare dhe tregtinë evropiane që çoi në krijimin e kolonive evropiane në kontinente të tjera.
Shpërndarja gjeografike
Si pasojë e modeleve të tregtisë koloniale evropiane, shumica e gjuhëve të njohura evropiane me origjinë u krijuan në zonat bregdetare në rripin ekuatorial në të gjithë botën, përfshirë Amerikat, Afrikën Perëndimore, Goa përgjatë perëndimit të Indisë dhe përgjatë Azisë Juglindore deri Indonezia, Singapori, Macau, Hong Kongu, Filipinet, Malajzia, Mauritiusi, Réunion, Seychelles dhe Oqeani.
Shumë prej këtyre kreoleve tani janë zhdukur, por të tjerët ende mbijetojnë në Karaibe, në brigjet veriore dhe lindore të Amerikës Jugore (Guyanas), Afrikën Perëndimore, Australi (shih gjuhën Australiane Kriol) dhe në Oqeanin Indian.
Gjuhët e Creole të Atlantikut bazohen në gjuhët evropiane me elementë nga gjuhët afrikane dhe ndoshta amerindiane. Gjuhët Creole të Oqeanit Indian bazohen në gjuhët evropiane me elementë nga Malagasi dhe ndoshta edhe nga gjuhët e tjera aziatike. Ka, megjithatë, creoles si Nubi dhe Sango që rrjedhin vetëm nga gjuhët joevropiane.
Statusi social dhe politik
Për shkak të statusit përgjithësisht të ulët të popujve të Creole në sytë e fuqive të mëparshme koloniale evropiane, gjuhët creole në përgjithësi janë konsideruar si gjuhë "degjeneruese", ose në të mirë si "dialektet" rudimentare të gjuhëve kryesore prindërore. Për shkak të kësaj, fjala "creole" u përdor në përgjithësi nga gjuhëtarët në kundërshtim me "gjuhën", dhe jo si një kualifikues për të.
Një faktor tjetër që mund të ketë kontribuar në neglizhimin relativ të gjuhëve të gjuhës creole në gjuhësi është se ato nuk i përshtaten modelit pemë neogrammariane të shekullit të 19-të për evoluimin e gjuhëve dhe rregullsinë e saj të pasionuar të ndryshimeve të shëndosha (këta kritikë përfshirë edhe avokatët më të hershëm e modelit të valës, Johannes Schmidt dhe Hugo Schuchardt, pararendësit e sociolinguistikës moderne). Kjo polemikë e shekullit të 19-të në mënyrë të thellë formoi qasjet moderne të metodës krahasuese në gjuhësi historike dhe në creolistics.
Për shkak të ndryshimeve sociale, politike dhe akademike të shkaktuara nga dekolonizimi në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, gjuhët creole kanë përjetuar ringjallje në dekadat e fundit. Ato gjithnjë e më shumë po përdoren në shtyp dhe në film, dhe në shumë raste, prestigjet e tyre të komunitetit janë përmirësuar në mënyrë dramatike. Në fakt, disa janë standardizuar dhe përdoren në shkollat ​​dhe universitetet lokale në mbarë botën.Në të njëjtën kohë, gjuhëtarët kanë filluar të kuptojnë se gjuhët creole nuk janë në asnjë mënyrë inferiorë me gjuhët e tjera. Ata tani përdorin termin "creole" ose "gjuhën creole" për çdo gjuhë që dyshohet se i është nënshtruar krijolizimit, terma që tani nuk nënkuptojnë kufizime gjeografike apo paragjykime etnike.
Krijolizimi konsiderohet gjerësisht si një ndikim kryesor në evolucionin e gjuhës amtare afrikane amerikane (AAVE). Kontradiktat që rrethojnë AAVE në sistemin arsimor amerikan, si dhe përdorimi i së kaluarës së fjalës ebonics për ta përshkruar atë, pasqyrojnë konotacionin historik negativ të fjalës creole.
Klasifikimi historik
Sipas historisë së tyre të jashtme, janë dalluar katër lloje të kreoleve: creoles mbjellje, creoles fort, creoles maroon, dhe pidgins creolized.Nga vetë natyra e një gjuhe creole, klasifikimi filogenetik i një creole të veçantë zakonisht është çështje mosmarrëveshjeje; sidomos kur pararendësi pidgin dhe gjuhët e veta prindërore (të cilat mund të kenë qenë kreole të tjera ose pengesa) janë zhdukur para se të dokumentohen.
Klasifikimi phylogenetic tradicionalisht mbështetet në trashëgiminë e leksik, veçanërisht të termave "thelbësore", dhe të strukturës së gramatikës. Megjithatë, në kreolet, leksiku kryesor shpesh ka origjinë të përzier, dhe gramatika është kryesisht origjinale. Për këto arsye, çështja e gjuhës është prindi i një creole-domethënë, nëse një gjuhë duhet të klasifikohet si "kreol portugez" ose "kreol anglez", etj-shpesh nuk ka përgjigje definitive dhe mund të bëhet temë e polemikave afatgjata, ku paragjykimet shoqërore dhe konsideratat politike mund të ndërhyjnë në diskutimet shkencore.
Nënshtresa dhe superstrata
Termat substrate dhe superstratet përdoren shpesh kur dy gjuhë ndërveprojnë. Megjithatë, kuptimi i këtyre termave është mjaft mirë i përcaktuar vetëm në përvetësimin e gjuhës së dytë ose në ngjarjet e zëvendësimit të gjuhës, kur folësit amtare të një gjuhe burimi të caktuar (substrati) janë disi të detyruar ta braktisin atë për një gjuhë tjetër të synuar (superstratin). Rezultati i një ngjarjeje të tillë është se folësit e mëparshëm të substratit do të përdorin një version të superstrukturës, të paktën në kontekste më formale. Substrati mund të mbijetojë si gjuhë e dytë për biseda joformale. Siç tregohet nga fati i shumë gjuhëve të zëvendësuara evropiane (si etruskët, bretonët dhe venecianët), ndikimi i substratit në fjalimin zyrtar shpesh është i kufizuar në shqiptimin dhe një numër modest të fjalëve huamarrëse. Substrati mund të zhduket krejtësisht pa lënë gjurmë.
Sidoqoftë, ekziston një mosmarrëveshje rreth masës në të cilën termat "substrate" dhe "superstratë" janë të zbatueshme për gjenezën ose përshkrimin e gjuhëve të kreoleve. [30] Modeli i zëvendësimit të gjuhës mund të mos jetë i përshtatshëm në kontekstin e formimit të kreoleve, ku gjuha në zhvillim rrjedh nga gjuhë të shumëfishta pa asnjë prej tyre të vendoset si zëvendësim për ndonjë tjetër. Dallimi substrat-superstratum bëhet i vështirë kur superstrata të shumëfishta duhet të supozohet (siç është Papiamentu), kur substrati nuk mund të identifikohet, ose kur prania ose mbijetesa e provave substratale nxirret nga thjesht analogji tipologjike. Nga ana tjetër, dallimi mund të jetë kuptimplotë kur kontributet e secilës gjuhë prindërore në kreol rezultues mund të tregohen të jenë shumë të pabarabarta, në mënyrë kuptimplote shkencore.
Kreolizationi
Meqë gjuhët creole rrallë arrijnë statusin zyrtar, folësit e një kreole të formuar plotësisht mund të ndjehen të detyruar që të përputhen me fjalën e tyre në një nga gjuhët mëmë. Ky proces i reduktimit në mënyrë tipike sjell një kontinuitet të folurit post-creole karakterizuar nga variacion në shkallë të gjerë dhe hypercorrection në gjuhë.
Benet, Vendée
Benet është një komunë në Francë. Benetbën pjesë në departamentin Vendée të rajonit Pays de la Loire. Komuna ka një popullsi prej 3617 banorë dhe sipërfaqe 50.01 km².
Gjuha e Kreoleve
Kreolizationi
Është përgjithësisht e pranuar se creoles kanë një gramatikë më të thjeshtë dhe më shumë ndryshueshmëri të brendshme sesa gjuhët më të vjetra dhe më të qëndrueshme. Sidoqoftë, këto nocione sfidohen herë pas here. (Shih gjithashtu kompleksitetin e gjuhës.)