Pallçishti_i_Poshtëm
Historia
Burime të shumta arkivore,nënvizojnë faktin se Porta e Lartë dërgon në verën e vitit 1843,në Shkup,Hajredin Pashën që mbahej asi kohe si “dora e rreptë” e Sulltanit.Sipas një lajmërimi në Shkup do të mblidheshin të gjithë paria e Shkupit,Tetovës ,Gostivarit e Kërçovës për të biseduar rreth një marrëveshjeje të mundshme me Hajredin dhe mehmet Pashën.Taman në këtë kohë,shfaqet vizioni i luftëtarit popullor Dervish Cara. Në krye të disa trimave të tij,pasi ka ardhur prej disa betejash ku dhjetra djem shqiptarë kanë mbushur radhët e çetës së tij,duke mos pranuar të vënë nizam apo radifë,Dervish Cara takohet me krerë të tjerë kryengritës.Në takime me ta vendoset që asnjë kompromis nuk vlen të bëhet me Portën e Lartë.Ata do të mbetshin të vendosur që të mos paguanin taksa dhe të mos çonin djelmërinë shqiptare në viset e Perandorisë,në udhët e mos kthimit të përjetshëm. Ndërkohë,Dervish Cara,në maujin dhjetor,në krye të qindra trimave shqiptarë,sulmuan Tetovë. Xheladin Beu,duke iu trembur mençurisë dhe trimërisë së Dervish Carës,shfrytëzoi disa miq të tij për ta bindur trimin Cara që të hiqte dorë prej Tetovës.Dervish Crara nuk pranon.Fjala e tij e urtë tani ka bërë për vete jo vetëm fshatarë të thjeshtë por edhe shqiptarë të viseve të ndryshme që shërbenin në ushtrin turke,në garnizonin e Tetovës.Historiografia ballkanike,ka pranuar se luftimet për marrjen e Tetovës kanë qenë tepër të rrepta për tri javë rresht.Sidoqoft fitorja do të ishte në krahun e Dervish Carës ngase mjaft ushtarë të garnizonit turk të Tetovës,u bashkuan me forcat kryengritëse.Edhe këtu,pas vendosjes së pushtetit të vet,Dervish Cara ndërtoi një mbrojtje sa ma efektive duke paraparë sulme të ashpra të turqve,në të ardhmen.Ajo çka vlen të mos harohet,në këtë kryengritje popullore,është edhe fakti se krerët kryesorë që u prinin shqiptarëve,I paraqitën Portës së Lartë disa kërkesa ultimative.Ndër më kryesorët e tyre ishin : 1- Të mos pranohej ligji i ushtrisë osmane,sipas të cilit të gjithë myslimanët ishin detyruar të shërbenin në ushtrinë e rregullt si nizame (6-7 vjet) dhe si radife (3-4 vjet). 2- Të mos pranonin zëvendësimin e nëpunësve të pushtetit lokal osman (që mëshumë ishin shqiptarë) me nëpunës turq të sjellë nga Azia,që nuk njihnin as gjuhën dhe zakonet shqiptare. 3- Të nihet autonomia shqiptare në suazat e Perandorisë Osmane,ashtu siç ishte njohur autonomia e Serbisë më vitin 1830. (“Shqiptarët e Maqedonisë” faqe 218 ). Kërçova do të ishte karakolli i parë i qëndresës shqiptare kundër hordhive turke disa dhjetra mijëshe.Më pas,në duart e hajredin Pashës ranë edhe Tetova e Gostivari.Por edhe këtu u luftua,edhe këtu u derdh rrëke gjaku i pastër shqiptar,në rrjedhën e të cilit hapte udhë vetëdija kombëtare që sapo çelte sytë.Omer Pasha,duke mos harruar asesi bëmat e trimit Dervish Cara,dërgoi kundër tij taborret turke më të përgaditura e të armatosura me armë artilerie,ç’prej majit deri më shtator të 1844,trolli shqiptar në macedoni u mbush me gjakun dhe eshtrat e mijëra vetëve të vrarë barabarisht vetëm e vetëm ngase ishin ngritur në kryengritje për të drejtat e tyre.Tashmë qindra mijëra djem të paritur shqiptar,mirreshin me forcë prej vatrave të tyre dhe dërgoheshin nizame në vendet më të largëta të Azisë.Plaga e hapur kësisoj,nxirrte dhimbje e gjak për vite e vite të tëra,ngase rruga e nizamit ishte njëlloj me ate të ferrit.