cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë
Riorganizimi
Ministria e Rendit Publik (1991-1994; 1998-2005)
Ministria e Brendshme (1994-1998; 2005-2013; 2017-tani)
Institucionet në Varësi
Policia e Shtetit
Garda e Republikës
Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit
Agjencia e Mbikëqyrjes Policore
Agjencia për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara
Qendra Administrative e Shërbimeve të Transportit
Qendra Rekreative, Durrës
Qendra e pritjes për azilkërkuesit
Pulla shqiptare, 100-vjetori i vdekjes së Nikolla Naços
Pulla shqiptare, 100-vjetori i vdekjes së Nikolla Naços
Emisioni përbëhet nga 1 seri me 1 pamje
Përmasat e pullës: 30 x 40 mm
Kompozimi i tabakut: 9 pulla në tabak
Zarfi i ditës së parë: 430 lekë
Data e emetimit: 18.12.2013
Tirazhi filatelik: 3800 seri
FDC: 200 copë
Shtypur në Shqipëri nga “Adel CO”
Serbia vetëm me Kosovën në BE
parapamje|Bashkimi Evropian dhe Serbia Serbia vetëm me Kosovën në BE është teori e Doktrinës së shenjt serbe
Sipas kësaj teorie doktrina për të futur përçarje në BE dhe për të ju dhënë mbështetje mbështetësve të saj pro Vladimir Putinit, brenda BE-së duhet të ndërmarr disa aksione politike në rrjeten diplomatike dhe informative botërore nën moton "Serbia nuk hynë në BE pa Kosovën" në kthetrat e saj.
Kur të dihen të dhënat se aksioni fillon pas përçarjes së brendëshme në Serbi, lë të kuptohet se më këtë doktrina tentonë që kaosin e brendëshem ta bartë në nivel botërorë. Ky supozim vije nga fakti se BE nuk i ka bërë ndonjë ftesë anëtarsimi në BE.
Njësia administrative Udënisht
Komuna Hudënisht është një komunë në Rrethin e Pogradecit në Shqipëri.
Kantoni Domont
Kantoni Domont (frëngjisht: Canton de Domont) është një kanton në departamentin Val-d'Oise, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Domont. Ka sipërfaqe 21.46km2 dhe popullsi 23565 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Domont aktualisht përbëhet nga 4 komuna.
Si toka ju dua
Si toka ju dua poezi për fëmijë me autor Faslli Haliti, rd. Konstandin Dhamo. Botuar në Tiranë në vitin 2009. Libri ka 96 faqe me ilustrime. ISBN 9789995673147
266
Viti 266 (CCLXVI) ishte një vit i zakonshëm duke filluar të hënën (lidhje do të shfaq kalendarin e plotë) të kalendarit Julian. Në atë kohë, ai ishte i njohur si Viti i konsullit të Gallienus dhe Sabinillus (ose, më rrallë, viti 1019 Ab urbe condita). Emërtimi 266 për këtë vit ka qenë përdorur që nga periudha e hershme mesjetare, kur era kalendari Anno Domini u bë metoda mbizotëruese në Evropë për vite me rradhë emërtimin.
Ngjarje
Odaenathus -Mbreti i Palmira pushton Persinë për të pushtuar kryeqytetin, Ctesiphon, dhe dy herë më vjen aq sa muret e kryeqytetit persian, por nuk arrin të marrë atë. [1] [2] [3] Pas fitoreve të tij në Lindje e ai e shpall veten me titullin "mbret i mbretërve".
Sundimi i Lartë Mbreti Cormac merr fund(data e përafërt).
Poezi (Anjeza Sakaj)
Poezi me autore Anjeza Sakaj, red. Faslli Haliti, red. Skënder Rusi. Botuar në Tiranë në vitin 2010 nga "Uegen". Libri ka 80 faqe.
267
Mbi vitin 267.
Kastriot Tusha
Kastriot Tusha (lindur më 13 Prill 1964 në Elbasan) është tenor shqiptar.
Mësimet fillestare për kanto i mori në Shkollën e Mesme të Muzikës "Onufri" (Elbasan) nga viti 1978 deri në vitin 1982. Në vitet 1983-1984 kryen kursin 9-mujor të krjimtarisë popullore për kanto në Tiranë. Në vitin 1984 fillon studimet e larta në Institutin e Lartë të Arteve, Tiranë, dega kanto, nën drejtimin e tenorit të mirënjohur Gaqo Çako. Përveç detyrimeve shkollore, në këtë periudhë ka zhvilluar aktivitet koncertor me pianiste dhe orkestra. Mbrojtjen e diplomës e bëri me rolin e Pinkertonit nga Opera "Madam Buterfly" e Puçinit, me Orkestrën e Akademisë së Arteve.
Pas mbarimit të studimeve u emërua solist pranë Teatrit të Operas dhe Baletit, kohë në të cilën ka realizuar disa role kryesore. Nga viti 1999 e në vazhdim është pedagog i kantos në Akademinë e Arteve.
Kastriot Tusha ka treguar aftësitë e tij të këndimit brenda vendit dhe jashtë tij në shumë zhanre dhe turne, si në fushën e muzikës klasike, muzikës së lehtë dhe asaj të zgjedhur popullore si dhe ritmeve latino-amerikane. U paraqit në koncerte në Kosovë, Maqedoni, Gjermani, Itali, Zvicër, Turqi, Angli, Irlandë, Danimarkë, Norvegji, Suedi, ShBA, Kanada, etj. Këndoi ndër të tjera edhe nën shoqërimin e Orkestrës së Re të Filarmonisë. Koncertet e tij shumë të njohura janë: "Kastriot Tusha me Miqtë", "Latino American Classic", "Vikena Kamenica & Kastriot Tusha", "Tre Tenorët" etj.
Me rastin e premierës së operës të parë kosovare Dasma arbëreshe Kastriot Tusha interpretoi rolin e Arbrit.
Për dëgjuesin shqiptar u bë i njohur më shumë me zhanrin e këngës qytetare, që ai i këndon me tingullin e tenorit lirik.
Triviale
Kastriot Tusha këndoi himnin kombëtar të Gjermanisë me rastin e një ndeshjeje të boksit, për titullin e kampionit te Evropës, për te cilin ndeshej dhe shqiptari Luan Krasniqi. Kjo ndodhi pas kërkesës së vet boksierit.
Mbiemrat Minahasa
Njerëzit e klanit Minahasa, në veri të Sulavës që ndodhet në Indonezi, janë te famshem apo të njohur me mbiemrat e tyre, të quajtur "fam" “FAMily name” në nivelin lokal. Kjo pra është një shkurtes e "mbiemrit familjar" që përdoret si prapashtes e mbiemrit. Mbiemrat zkonisht mirren nga prindi gjegjsisht babai.
A
Abutan - Adam - Agou (Agow) - Akai - Aling - Alow - Alui - Amoi - Ampow -Andu - Anes - Angkouw -Angow - Anis - Antou - Arina - Aruperes - Assa (Assah) - Awondatu - Awui (Awuy) -
C
Christoffel - Coloay - Cornelez -
D
Damongilala - Damopoli - Damopoli'i - Danes - Dapu - Datu - Datumbanua - Dayoh - Dededaka - Deeng - Dendeng - Dengah - Dewat - Dien - Dimpudus - Dipan - Dirk - Dodu Dompis - Dondo - Dondokambey - Donsu - Doodoh - Doringin - Dotulong - Dumais - Dumanauw - Dumbi - Dungus - Durand - Dusaw -
E
Egam - Egetan - Ekel - Elean - Eman - Emon - Emor - Endei - Engka - Engelen - Enoch - Ering -
G
Ganda - Gerung - Gerungan - Gigir - Gimon - Girot - Gogani - Goni - Goniwala - Gonta - Gosal - Gumalag - Gumansing - Gumion - Gundong
H
Heuvelman - Hombokau - Hosang
K
Kaat - Kaawoan - Kaendo - Kaeng - Kaes - Kainde - Kairupan - Kalalo - Kalangi - Kalempou - Kalempouw - Kalengkongan - Kalesaran - Kalici - Kaligis - Kalitow - Kaloh - Kalonta - Kalumata - Kamagi - Kambey - Kambong - Kamu - Kandio - Kandou - Kanter - Kandow - Kapahang - Kapantouw - Kaparang - Kapele - Kapero - Kapoh - Kapoyos - Karamoy - Karau - Karinda - Karisoh - Karundeng - Karuyan - Karwur - Kasenda - Katopo - Katuuk - Kaumpungan - Kaunang - Kawatu - Kawengian - Kawilarang - Kawohan - Kawulusan - Kawung - Kawuwung - Keincem - Kekung - Kelah - Keles - Kelung - Kembal - Kembau - Kembuan - Kemur - Kenap - Kepel - Keraf - Kereh - Kesek - Kewas - Khodong - Kilapong - Kimbal - Kindangen - Kirangen - Kiroiyan - Kodongan - Kojongian - Koleangan - Kolibu - Kolinug - Kolondam - Koly - Komalig - Komansilan - Kombaitan - Komimbin - Kondoi - Kontul - Kopalit - Koraah - Korah - Korengkeng - Korinus - Korompis - Koropitan - Korouw - Korua - Kotambunan - Kountud - Kourow - Kowaas - Kowonbon - Kowu - Kowulur - Koyansouw - Kuhu - Kulit - Kullit - Kumaat - Kumaunang - Kumayas - Kumendong - Kumolontang - Kumontoy - Kupon - Kusen - Kusoi - Karaeng - Komambong - Kukus -
L
Lala - Lalamentik - Laloan - Lalowang - Laloh - Lalu - Lalujan - Lambogia - Lampah - Lampus - Lanes - Langelo - Langelo - Langi - Langitan - Langkai - Languyu - Lantang - Lantu - Laoh - Lapian - Lasut - Lefrandt Legi - Legoh - Lembong - Lempash - Lempou - Lempoy - Lengkey - Lengkoan - Lengkong - Lensun - Leong - Lepar - Lesar - Lewu - Liando - Limbat - Limbong - Loindong - Lomboto - Limpele - Lincewas - Lintang - Lintong - Liogu - Litow - Liu - Liwe - Loing - Lolo - Loloang - Lolombulan - Lolong - Lolowang - Lomboan - Lompoliu - Lonan - Londa - Londok - Longdong - Lonta - Lontaan - Lontah - Lontoh - Losung - Lotulung - Lowai - Lowing - Ludong - Lumanau - Lumangkun - Lumantow - Lumatau - Lumempouw - Lumenta - Lumentut - Lumi - Lumingas - Lumingkewas - Lumintang - Luminuut - Lumoindong - Lumondong - Lumowa - Lumunon - Luntungan - Lutulung - Krasniqi -
M
Maengkom - Maengkong - Makaampoh - Mailangkay - Mailoor - Maindoka - Mainsouw - Mait - Makadada - Makal - Makalew - Makaliwe - Makangares - Makaoron - Makarawis - Makarawung - Makatuuk - Makawalang - Makawulur - Makiolol - Makisanti - Maleke - Malingkas - Maliangkay - Malonda - Mamahit - Mamangkey - Mamantouw - Mamanua - Mamarimbing - Mamba - Mambo - Mambu - Mamengko - Mamentu - Mamesah - Mamoto - Mamuaya - Mamuntu - Mamusung - Manampiring - Manangkod - Manapa - Manarisip - Manaroinsong - Manayang - Mandagi - Mandang - Mandey - Manembu (manumbuk)- Manese - Mangare - Mangempis - Mangindaan - Mangkey - Mangowal - Mangundap - Manimporok - Maningkas - Manopo - Manorek - Mantik - Mantiri - Mantoauw - Manua - Manueke - Manurip - Manus - Mapaliey - Maramis - Marentek - Maringka - Masael - Masinambau - Masing - Masiruw - Masoko - Massie - Matindas - Maukar - Mawei - Maweru - Mawikere - Mawicere - Mawuntu - Mekel - Mema - Mende - Mendur - Mengko - Mentang - Mentu - Meray - Mesak - Mewengkang - Mewoh - Mince - Mincelungan - Minder - Mingkid - Mioyo - Mogigir - Mogot - Mokalu - Momongan - Momor - Momuat - Mondigir - Mondong - Mondoringin - Mondou - Mongi - Mongilala - Mongisidi - Mongkaren - Mongkau - Mongkol - Mongula - Moniaga - Moninca - Moningka - Moniung - Moniyong Mononimbar - Mononutu - Montolalu - Montong - Montung - Morong - Motto - Muaja - Muaya - Mudeng - Mukuan - Mumek - Mumu - Munaiseche - Mundung - Muntu - Muntuan - Musak - Mussu - Mogonta
N
Nangka - Nangon - Nangoy - Naray - Nayoan - Nelwan - Nender - Ngala - Ngangi - Ngantung - Ngayouw - Ngion -
O
Ogi - Ogot - Ogotan - Oleng - Oley - Ombeng - Ombu - Ompi - Ondang - Onibala - Onsu - Opit - Orah - Oroh - Otay -
P
Paat - Pai - Paila - Pajow - Pakasi - Palangiten - Palar - Palenewen - Palenteng - Palilingan - Palit - Pamaruntuan - Panambunan - Panda - Pandean - Pandeiroth - Pandelaki - Pandey - Pandi - Pandong - Pangalila - Pangkahila - Pangau - Pangemanan - Pangila - Pangkerego - Pangkey - Pangkong- Pantonuwu - Pantouw - Pantow - Parapak - Parengkuan - Parera- Paruntu - Paseki - Pasla - Pateh - Pauner - Paulus - Peleh - Pelenkahu - Pelengkahu - Pendang - Pepah - Pesik - Pesot - Piay - Pinangkaan - Pinantik - Pinaria - Pinontoan - Pioh - Piri - Pitong - Pitoy - Podung - Pola - Poli - Polii - Polimpong - Politon - Poluakan - Pomantouw - Pomantow - Pomohon - Ponamon - Pondaag - Pongayouw - Ponggawa - Pongilatan - Pongoh - Ponosingon - Pontoan - Pontoan - Ponto - Pontoh - Pontororing - Porajow - Poraweouw - Porayouw - Porayow - Porong - Posumah - Potu - Poyouw - Pua - Pungus - Punuh - Purukan - Pusung - Putong - Putang
R
Raintung - Rakian - Rambi - Rambing - Rambitan - Rampangilei - Rampen - Rampengan - Ransun - Ranti - Rantung - Raranta - Rares - Rarun - Rasu - Ratag - Rattu - Ratulangi - Ratumbuisang - Raturandang - Ratuwalangaouw - Ratuwalangon - Ratuwandang - Rau - Ruata - Rawung - Regar - Rei - Rembang - Rembet - Rempas - Rende - Rengku - Rengkuan - Rengkung - Repi - Retor - Rimper - Rindengan - Rindo-rindo - Robot - Rogahang - Rogi - Rolangon - Rolos - Rombang – Rombot - Rompas - Rompis - Rondo - Rondonuwu - Rooro - Rori - Rorie - Rorimpandey atau Roringpandey - Roring - Rorintulus - Rorong - Rory - Rosok - Rotikan - Rotinsulu - Rotty - Ruaw - Ruidengan - Rumagit - Rumambi - Rumampen - Rumampuk - Rumangkang - Rumangun - Rumayar - Rumbay - Rumbayan - Rumende - Rumengan - Rumenser - Rumimpunu - Rumincap - Rumokoy - Rumpesak - Runtu - Runtukahu - Runturambi - Runtuwailan - Runtuwene - Runtuwarouw - Ruru - Regoh hahahaiopshkwehsdkdhkdhdc,xdhxkckhodk
S
Sabar - Saerang - Sahea - Sahelangi - Sahensolar - Sakul - Salangka - Salem - Salendu - Sambouw - Sambuaga - Sambul - Sambur - Samola - Sampouw - Sangari - Sangeroki - Sangkaeng - Sangkoy - Sangkal - Sarapung - Saraun - Sarayar - Sariowan - Sarundayang - Saul - Saweho - Seke - Seko - Sembel - Sembung - Semeke - Senduk - Sendow - Senewe - Sengke - Sengkey - Senouw - Sepang - Sethaan - Sigar - Sigarlaki - Simbar - Simbawa - Sinaulan - Singal - Sinombor - Singkoh - Sinolungan - Sirang - Siwu - Siwy - Solang - Somba - Sompi - Sompotan - Sondakh - Soputan - Sorongan - Suak - Sualang - Suatan - Sumaiku - Sumakud - Sumakul - Sumampow - Sumangkud - Sumanti - Sumarab - Sumarandak - Sumarauw - Sumele - Sumendap - Sumesei - Sumilat - Sumlang - Sumolang - Sumual - Sumuan - Sundah - Sungkudon - Suot - Supit - Surentu - Suwu
T
Taas - Tairas - Talumepa - Talumewo - Tambahani - Tambalean - Tambani - Tambarici - Tabiman - Tampongagoy - Tambariki - Tambayong atau Tambajong - Tambengi - Tambingon - Tamboto - Tambuntuan - Tambuwun - Tamon - Tampa - Tampanatu - Tampanguma - Tampemawa - Tampenawas - Tampi - Tampinongkol - Tandayu - Tangka - Tangkere - Tangkow - Tangkudung - Tangkilisan - Tangkulung - Tangon - Tanod - Tanor - Tanos - Tarandung - Taroreh - Tarumingkeng - Tatilu - Taulu - Tawas - Tenda - Tengges - Tenggor - Tengker - Terok - Tetengean - Tewal -Thomas - Thuda - Tidayoh - Tiendas - Tikoalu (atau Ticoalu)- Tikonuwu - Tilaar - Timbuleng - Timpal - Tinangon - Tindengen - Tintingon - Tirayoh - Tiwa - Tiwon - Tiwow - Toalu - Todar - Togas - Tololiu - Tombeng - Tombokan - Tompodung - Tompunu - Tongkeles - Tooi - Torar - Torek - Towo - Tuda - Tuegeh - Tuera - Tuilan - Tulandi - Tular - Tulenan - Tulung - Tulus - Tulusan - Tumanduk - Tumangkeng - Tumatar - Tumbei - Tumbel - Tumbelaka - Tumbol - Tumbuan - Tumembouw - Tumengkol - Tumewu - Tumilaar - Tumilesar - Tumimomor - Tumiwa - Tumiwang - Tumober - Tumondo – Tumonggor - Tumundo - Tumurang - Tumuyu - Tunas - Tundalangi - Tungka - Turang - Turangan - Tuuk - Tuwaidan - Tuwo - Tuyu - Tuyuwale - Tulangouw - Tombey - Terry
U
Uguy - Ukus - Ulaan - Umbas - Umboh - Umpel - Undap - Unsulangi - Untu -Ulus
W
Waani - Wagei - Wagey - Wagiu - Waha - Wahon - Wakari - Wala - Walalangi - Walanda - Walandouw - Walangitan - Walean - Walebangko - Walelang - Waleleng - Walewangko - Walian - Walintukan - Walukow - Waluyan - Wanei - Wangania - Wangkar - Wangke - Wangko - Wantah - Wantania - Wantasen - Wariki - Warouw - Watah - Watania - Watti - Watugigir - Watulangkouw - Watuna - Watung - Watupongoh - Waturandang - Watuseke - Wauran - Wawoh - Wawointama - Wawolangi - Wawolumaya - Waworuntu - Weku - Welong - Wenas - Wenur - Weol - Wetik - Wewengkang - Wilar - Winerungan - Winokan - Woimbon - Wokas - Wola (Wollah) - Wondal - Wongkar - Wonok - Wonte - Wooy - Worang - Worotikan - Wotulo - Wowilang - Wowiling - Wowor - Wuaten - Wuisan - Wuisang - Wulung - Wulur - Wungkana - Wungow - Wuntu - Wurangian - Wuwung – Wuwungan -
Sistemi muskulor
thumb|200px|Muskulatura e njeriut nga para. thumb|200px|Muskulatura e njeriut nga prapa. Sistemi muskulor është tërësia e muskujve të trupave të gjallesave të gjalla dhe bëjnë të mundshëm lëvizjen e tyre.
Muskujt se bashku me skeletin e formojne sistemin lokomotor.Muskujt punojne me tkurrjen e tyre dhe shtrirjen e tyre.Muskujt jane te lidhur per periostin e ashtit me tetive.Muskujt punojne ne cifte muskulore antagoniste.Llojet e muskujve jane terthoro-vijor,muskujt e lemuet dhe muskuli i zemres.Muskujt terthoro-vijor jane muskujt e krahut te ndare ne biceps dhe triceps.Sistemi muskulor përbëhet prej qelizave të specializuara të cilat quhen fije. Funksioni mbizotërues i tyre është kontraktimi. Muskujt të cilat janë të lidhur me eshtra ose organe të bredshme ose enë gjaku janë përgjegjës për lëvizje. Pothuajse të gjitha lëvizjet në trup rezultojnë nga kontraktimet muskulore. Përjashtim kësaj janë veprimi i cilia, flagellum në qelizat e spermës, dhe lëvizjet e amoeboidit në disa rruza të bardha të gjakut. Veprimi i integruar i nyjeve, eshtrave, dhe muskujve të skeletit prodhojnë lëvizje siç janë vrapimi dhe ecja. Muskujt e skeletit gjithashtu prodhojnë lëvizje më të ndërlikuara të cilat rezultojnë në shprehje të ndryshme të fytyrës, lëvizjet e syve dhe frymëmarrje. Përveq lëvizjeve, kontraktimet muskulore gjithashtu sigurojnë funksione me rrëndësi të trupit siç është qëndrimi, stabiliteti i nyjeve, prodhimi i nxehtësisë. Qëndrimi siç është ulur apo në këmbë mbahet nga kontraktimet muskulore. Muskujt e skeletit kontraktojnë vazhdimisht për ta mbajtur trupin në pozitë statike. Tendonat e shumë muskujve zgjatet mbi nyjet dhe në këtë mënyrë kontribuojnë në stabilitetin e nyjeve. Kjo është veqanërisht evidente në nyjen e krahut dhe gjurit ku tendonat e muskujve janë faktorë të mëdhejnë në stabilizimin e nyjeve. Prodhimi i nxehësisë, për të mbajtur temperaturën e trupit, është e rëndësishme nga një produkt i metabolizmit të muskujve. Pothuajse 85% e nxehtësisë të prodhuar në trup është rezultat i kontraktimeve muskulore.
Muskuli dykrerësh ose bicepsi i cili ka perberje qelizore ndijore(m. biceps brachii) - përbëhet prej dy krerëve: krerit të gjatë dhe të shkurtë. Kreri shkurtë (caput longus) origjinën e ka në procesin acromion të shpatullave (scapula), ndërsa lidhet me ashtin rezor të parakrahut (radius), kreri i shkurtë (caput brevis) origjinën e ka në procesin coracoid të shpatullave (scapulae), ndërsa lidhet me ashtin e parakrahut rezor (radius). Muskuli biceps brachii shtrihet në pjesën e përparmë të ashtit të pjesës së sipërme të duarëve (humerus) dhe përbën afërsisht 1/3 të e masës muskulore të pjesës së sipërme të duarve. Muskuli bicep është ndër muskujt më të famshëm në trup, kur ndokush ju pyet ti tregoni muskujt, ai nuk ka kërkuar nga ju që ta lakoni muskulin e kofshëve, por dëshiron ta shoh muskulin tuaj biceps. Funksioni primar i muskulit biceps është për ta lëvizur parakrahun në drejtim të krahut, (lakimi i bërrylit). Funksioni i dytë i muskulit biceps është për supinacion të parakrahut duke e kthyer atë me shuplakë nga lartë
Muskulatura e skeletit ka strukturë simplastike, pra ajo nuk ndërtohet nga struktura qelizore, por nga fije muskulore brenda të cilave vendoset një numër i madh bërthamash.
Muskuli skeletik
Njesia me e vogel funksionale dhe ndertimore e muskulit eshte sarkomeri, i cili ndertohet nga kombinimi i fijeve te ndritshme te aktines dhe fijet e erreta te miozines.Aktina ndertohet nga dy fije proteinike te mbeshtjella se bashku ne forme spirale gjithashtu rreth saj mbeshtillet nje fije tropomiozine dhe molekula troponine te cilat bllokojne sitat aktive te saj, ndersa miozina ndertohet nga trupi dhe kokat globulare te saj te cilat sherbejne si enzime ATP-aze.
SI NDODH TKURRJA NE MUSKULIN SKELETIK?
1) Nxitja vjen ne muskul permes neuroneve motore(levizore) te cilat bejne sinaps me membranen e qelizave muskulore prej kendej formohet pllaka neuromuskulore, nje muskul ka shume pllaka te tilla te cilat ngacmohen njekohesisht dhe bejne qe muskuli te tkurret njetrajtesisht.
3) Pas lindjes se potencialit te veprimit me ane te tubujve T ose tubujve transversale( invaginime/thellime te membranes qelizore qe arrijne deri te retikulumi sarkoplazmatik) jonet e Kalciumit (Ca++) te depozituara ne retikulum do te dalin drejt membranes.
5) Lirimi i sitave te aktines ben te mundur lidhjen e kokave globulare te miozines te keto sita ose qendra aktive.
6) Pas lidhjes ndryshojne forcat intermolekulare dhe kokat e miozines qe veprojne si enzime ATP-aze do te zberthjne nje molekule ATP ne ADP dhe Pi (adenozidifosfat dhe fosfat). Energjia e perftuar nga kjo do te shkaktoje nje goditje fuqie e cila do te beje qe kokat globulare te miozines te ndryshojne kendin dhe te terheqin fijet e aktines drejt qendres, gjatesia e sarkomerit zvogelohet dhe muskuli tkurret.
7) Pas zberthimit te molekules se pare te ATP-se ne kokat globulare do te lidhet nje tjeter molekule ATP e cila do te beje shkeputjen e kokave nga qendrat e aktines. Kokat globulare do te kthehen ne pozicionin e meparshem gati per tu lidhur serish me nje qender tjeter aktine dhe per te ndodhur serish goditja e fuqise. Ky eshte nje cikel i vazhdueshem i cili perseritet disa here, sa here qe ne qelizat muskulore vjen nje impuls/nxitje.
PERIUDHA REFRAKTARE DHE TETANIA
Periudha refraktare absolute eshte intervali i kohes gjate te cilit nje muskul nuk mund te rieksitohet apo ti bindet nje stimuli tjeter sado i fuqishem te jete ai stimul apo impuls.
Periudha refraktare relative eshte intervali kohor gjate te cilit muskuli mund te marre nje stimul te ri vetem neqoftese ky stimul e kalon pragun kritik (pra eshte stimul i mbipragut) dhe qelizat muskulare jane ne fund te deplarizimit pra jane shume prane relaksimit.
Tetania shkaktohet nga rritja e frekuences se tkurrjeve muskulore, kur rritet frekuenca tkurrja pasardhese i shtohet pjeserisht tkurrjes para saj, nuk respektohet periudha refraktare, muskuli merr impulse ose stimuj te mbipragut te njepasnjeshem dhe tkurrjet nuk arrijne te shkojne deri ne fund, ndodhin potenciale veprimi dhe depolarizime te njepasnjeshme muskuli nuk relaksohet as nuk eshte i afte te kryeje pune por peson ate qe ne e quajme tetani, muskuli fibrilon ose dridhet.
Indi muskulor, përberja:
Indi muskulor është një nga indet më të përhapura, në të cilin nuk mund të kuptohet jeta në organizmat shtazore. Nëpërmjet tij nuk realizohet vetëm zhvendosja e organizmit në hapësirë, por kryhen edhe shumë lëvizje të tjera te brendshme, sikurse që janë tkurrjet e zemrës, frymëshkëmbimi, peristaltika e zorrëve etj. Pra vetia kryesore e këtij indi është aftësia për tu tkurrur. Drejtimi I tkurrjes shkon sipas drejtimit të vetë fijes apo qelizës muskulore. Ekzistojnë tre tipa të indit muskulor: Muskulatura e lëmuar dhe muskulatura e zemrës ndërtohen nga qeliza muskulore, ndërsa e skeletit ndërtohet nga fije (fibra) muskulore qe janë formacione makroskopike të gjata sa vetë muskuli.
Në muskulaturën e zemrës dhe të skeletit, të parë ne mikroskop, mund të dallohen disa vijëzime me vendosje të tërthortë, ndërsa ne muskulaturën e lëmuar këto formacione mungojnë, prandaj kjo muskulaturë quhet e lëmuar. Nga ana funksionale është e rëndësishme të theksohet se muskulatura e skeletit tkurret në mënyrë të vullnetshme, ndërsa muskulatura e lëmuar dhe ajo e zemrës tkurren në mënyrë të pavullnetshme. Dallimet ndërmjet tipave të muskulaturës do t’i përmendim pasi të jemi njohur me ndërtimin e tyre. Disa formacione të qelizës apo fijes muskulore kanë një terminologji të veçantë. Kështu membrane qelizore ose plasomela këtu quhet sarkoleme, sitoplazma sarko plazmë, rrjeta endoplazmatike rrjetë sarkoplazmatike, ndërsa mitokondriet-sarkozome.
Muskuli i zemrës
Ky muskul formon shtresën kryesore të murit të zemrës, miokardit. Për nga ndërtimi është më i ngjajshëm me muskulin e vijëzuar te skeletit, ndërsa për nga funksioni me muskulaturën e lëmuar. Tkurrjet e miokardit janë të fuqishme (harxhojnë sasi të mëdha energjie) dhe kontrollohen prej sistemit nervor autonom, si dhe prej sistemit hormonal. Muskuli i zemrës paraqitet në dy forma: muskulatura tipike, e aftë që të tkurret (mikoardi) dhe muskulatura atipike që është sistemi përcjellës i zemrës, i cili nuk ka aftësi të tkurret.
Muskuli i tipik
Në prerjen gjatësore ky muskul të le përshtypjen se ndërtohet nga fije muskulore të vijëzuara, si muskulatura e skeletit, të cilat dallohen me vështirësi. Mirëpo studimet me ME, është vërtetuar se fijet muskulore të zemrës ndërtohen nga qeliza (mioctie kardiake) që bashkohen në skajet e tyre nëpërmjet aparatit të bashkimit ngjajshëm me atë të qelizave epiteliale. Përveç disqeve të errëta dhe të qarta, këtu gjenden edhe të ashtuquajturat disqe të ndërvena ose suplementare, të cilat janë vend i takimit ndërmjet miociteve fqinje. Fijet e formuara nga miocitet nuk shkojnë paralel me njëra-tjetrën, por vendosen në formë rrjete ne hapësirat e së cilës indi lidhor fijeshkrifët (analoge me endomisim), që është shumë i pasur me enë gjaku. Këto hapësira janë më të shprehura te njerëzit e moshuar. Miocitet kanë formë cilindrike me gjatësi 50-120 mikrometër dhe gjerësi 15-20 mikrometër. Në qendër të tyre vendosen një apo dy bërthama në formë vezake në zemrën e njerëzve me moshë të re, në formë shkopthi në zemrën e fetusit dhe në formë të rrumbullakët në zemrën hipertorfike. Pozicioni qendror i bërthamës duket mirë edhe në prerje të tërthortë. Miofibrilet e vendosura në sarkoplazmë janë më të përqendruara në periferi të qelizës. Ashtu si në fijet e muskulaturës së skeletit, miofibrilet përbëhen nga shumë mioflamente, disa prej të cilave janë të holla (prej aktine) ndërsa të tjerat janë të trasha (prej miozine). Sarkoplazma është më e bollshme se sa në muskujt e skeletit, ndërsa sarkolema është më e hollë. Sarkolema formon gypat T, por jo në kufirin në mes disqeve A dhe I, sikurse në muskulin e skeletit, por në nivel të membranës Z. Rrjeta endoplazmatike dhe cisterne q ajo formon pranë gypave T janë pakë të shprehur, kështu që këtu nuk mund të formohet triada karakteristike për muskujt e skeletit.
Dallimet ndërmjet muskulaturës së skeletit, muskulaturës tipike të zemrës dhe muskulaturës së lëmuar paraqiten në formë të përmbledhur në tabelën e mëposhtme:
Veçoritë	Muskulatura e skeletit	Muskulatura e zemrës 	Muskulatura e lëmuar 1. Vendosja 	Në muskujt e skeletit	Në miokard	Në organe të brendshme 2. Struktura fijore ose qelizore	Fijore	Qelizore (miocite kardiake)	Qelizore (miocite) 3. Sarkolema	Relativisht e trashë	E hollë	E hollë 4. Disqet A dhe I	Dallohen mirë	Dallohen dobët	Mungojnë 5. Disqet e ndërvena	Mungojnë 	Janë të pranishme	Mungojnë 6. Bërthamat	Vendosen në periferi	Vendosen në qendër	Vendosen në qendër 7. Triada 	E shprehur 	Pak e shprehur	Praktikisht mungon 8. Tkurrja 	E vullnetshme 	E pavullnetshme 	E pavullnetshme
Sistemi përçues (konduktor) i zemrës: ka për funksion formimin dhe përcjelljen e impulseve në zemër, ndryshe quhet edhe sistemi automatik. Ndërtohet nga: nyja atrioventrikulare (Ashof Tavara) që vendoset sipër vendit ku fiksohet valvula trikuspidale, Tufja e Hisit që vendoset në septumin intraventrikular. Në buzën e pasme të pjesës muskulore të këtij septumi tufa (trungu) e Hisit ndahet në dy degë: e djathta (që është vazhdim i drejtpërdrejtë i tufës së Hisit) dhe e majta. Ato shkojnë në dy muret përkatëse të dy ventrukujve. Të dyja degëzimet përfundojnë me fijet Purkinje që shtrihen ndërmjet miokardit dhe endokardit. Prej këtej impulsi kalon në muskulin tipik për të ngacmuar për tkurrje. I gjithë sistemi përçues ndërtohet nga fije muskulore (atipike), të cilat nga ana e tyre ndërtohen nga qeliza muskulore (myociti conducens cardiaci) që janë të paafta për tkurrje. Këto qeliza janë më të mëdha se sa qelizat e fijeve tipike të zemrës, përmbajnë me shumë sarkoplazmë, por janë më të varfëra me miofibrile, prandaj këto në mikroskop duken më të shndritshme. Disqet A dhe I janë shumë pakë të shprehura. Sarkozomet dhe ribozomet janë të pakta. Bërthama është e madhe, por jo gjithmonë me pozicion qendror. Ndryshimet midis muskulit tipik dhe atipik të zemrës paraqiten në formë të përmbledhur ne tabelë.
Shkenca Mbi Muskujt (Miologjia)
Shkenca e cila i studion muskujt esht miologjia
Pulla poste shqiptare: Zbulime të reja arkeologjike
Pulla poste shqiptare: Zbulime të reja arkeologjike
Emisioni përbëhet nga 1 seri me 4 pamje
Vlerat e serisë: 20 lekë, 90 lekë, 100 lekë dhe 120 lekë
Përmasat e pullës: 43 x 31 mm
Kompozimi i tabakut: 2 seri në tabak
Zarfi i ditës së parë: 560 lekë
Data e emetimit: 06.12.2013
Tirazhi filatelik: 4800 seri
Tirazhi shërbim postar: 30.000 pulla (20-lekëshe)
Zarfi i ditës së parë: 200 copë
Autor: Bertrand Shijaku
Shtypur në Shqipëri nga “AdelCO”
Kalaja e Krujës
Kalaja e Krujës është një kala në Shqipëri.
Përshkrimi
Kjo kala me trajtë eliptike dhe me perimetër 804 m, zë një sipërfaqe prej 2.5 ha tokë dhe është ngritur në një kodër shkëmbore. Gërmimet arkeologjike të vitit 1978 dëshmojnë se kodra ka qenë e banuar që në shek e III p.e.r. ndërsa kalaja është ngritur në shek. V-VI e.r. Pranë saj është zbuluar një varrezë e madhe e kulturës arbërore. Përmendet me emrin e sotëm në shek e IX bashkë me qytetin e Krujës si qendër peshkopale. Në shek XIII-XIV ishte qendra e shtetit të Arbrit. Gjatë periudhës së Skënderbeut u bë krye-fortesa e qëndresës së shqiptarëve kundër pushtimit osman. Edhe në ditët e sotme është një ndër vendet më të njohura dhe më të vizituar nga turistët.
Banja mesjetare në kalanë e Krujës
parapamje|300px|Kulla në Kala Hamami i kalasë ndodhet në skajin jugperëndimor të kalasë, afër teqesë bektashi së Dollmës. Ky objekt përbëhet nga katër ambiente. Ambienti i zhveshjes sot ruhet i zbuluar pa çati. Me shkallë prej këndej zbritet në ambientin ndërmjetës i cili djathtas ka gjurmë të një vaske.
Më në thellësi janë dy ambientet e veçantë të larjes, të cilët kanë pasur nga një vaskë. Ambienti i djathtë komunikon me dritare me sterën e ujit. Stera furnizohet me ujë me anën e një dritareje të vogël në qoshen pranë pusit të sheshit. Në mes të sterës është vendi i kazanit të ujit, ndërsa në njërin skaj një kapërderdhës veçon ujin e ftohtë.
Rrënojat e xhamisë
Përballe muzeut historik kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu ndodhen rrënojat e nje ish-kishe që gjatë pushtimit osman u kthye ne xhami. Emri e xhamisë është Xhamia e Fatih Sulltan Mehmetit.
Kulla e kambanës se kalasë
Ne cepin më lindor të kështjellës ekziston ende një kulle kambanore e kështjellës. Kjo kulle është gjetur në vitin 1988.
Procesi i Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP)
Procesi i Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP), është një forum i rëndësishëm politik në Evropën Juglindore, që synon bashkëpunimin në disa fusha si për paqen, sigurinë, stabilitetin, zhvillimin ekonomik, politik e shoqëror të të gjithë vendeve të rajonit.
Vendet anëtarë të SEECP janë Shqipëria, Bosnje dhe Hercegovina, Turqia, Kosova, Maqedonia, Kroacia, Mali i Zi, Serbia, Sllovenia, Bullgaria, Greqia, Moldavia dhe Rumania.
Kryesimi i SEECP është njëvjeçar dhe kryesinë e radhës e ushtron Shqipëria, duke filluar nga muaji qershor 2014.
Andet
parapamje|right|250px|Shtrirja e Andeve parapamje|right|250px|Cono de Arita
Andet (Kordileret) janë vargmale të rrudhosura të cilat kan shtrirje përgjat bregdetit perëndimorë të Oqeanit Paqësorë në një gjatësi prej 7200 km.
Andet janë mjaft labile dhe niëherit janë zonë vullkanike.
Vullkane aktive dhe të shuara më së shumti ka ndërmjet Kolumbisë dhe Ekuadorit. Vullkani më i njohur është Chimborazo. Anët lindore të Andeve janë të pasura me minerale, ndërsa në Andet veriore jan të vendosura vendbanimet me lartësi më të madhe mbidetare në botë. Maja më e lartë e Anfeve është mali Akonkagua (6961m). Alkid’s Art
Celrà
Celrà është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Gironès, të provincës Girona, në Katalonia. Celrà ka 4772 banorë (2011), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 19.53 km2.
Borozani.com
Borozani.com
Borozani.com është portal sportiv në gjuhën shqipe që e përfshinë komunitetin sport-dashës më të madh në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni dhe më gjërë. Që nga muaji shkurt i vitit 2012 është në shërbim të lexuesve. Misioni i Borozani.com  është avansimi i sportit vendor në nivelin botëror, përmes raportimeve të sakta. Borozani.com është kompani mediale e udhëhequr nga redaktorë, dizajnerë, zhvillues dhe fotografë të dedikuar në ngjarjet më të reja sportive në vend dhe në botë.
Në Borozani.com mund të lexoni lajme nga disiplina të ndryshme sportive si futboll, basketboll, hendboll, tenis, atletikë, volejboll, sporte luftarake, formula 1, e shumë sporte të tjera.
Përveç artikujve informuese të cilët përgatiten me përkushtim të madh nga stafi redaktues, në Borozani.com janë të përfshirë edhe galeritë fotografike, video-lajmet, fotolajmet, portretet, analizat, artikuj të bazuara në statistika, livescore, lojëra shpërblyese etj.
Stafi
Me një staf serioz dhe kualitativ, Borozani.com është i dedikuar në estetikën e krijimit të lajmit, duke marrë parasysh shkrimin pa gabime drejtshkrimore në gjuhën shqipe, fotografimin e ngjarjeve me rëndësi në sportin vendor dhe intervistat ekskluzive me sportistët dhe të gjithë ata që kanë të bëjnë me sportin.
Dizajni dhe Teknologjia
Dizajni, ndërtimi dhe teknologjia mbështetet nga stafi profesional i boldUnderline.llc në Prishtinë. Ky staf përbëhet nga dizajnerë dhe programerë me eksperiencë shumëvjeçare në tregun vendor dhe botëror.
Dielli dhe rrëketë
Dielli dhe rrëketë poema me autor Faslli Haliti, red. Vaid Hyzoti. Botuar në Tiranë në vitin 2010 nga "Toena". Libri ka 168 faqe. ISBN 9789994316762
Borozani.com
Dizajni dhe Teknologjia
parapamje|djathtas|300px|Borozani.com
Rrjetet Sociale
Borozani.com është edhe në rrjetet sociale si: Në këtë rrjete vazhdimisht postohen ngjarjet më të fundit sportive për t'i mbajtur lexuesit të freskët me ndodhitë e fundit në sport.
Argëtimi për vizitorë
Ne organizojmë edhe lojëra shpërblyese me ide orgjinale, sipas garës. Me lojën shpërblyese EURO 2012, Champions League Fantasy Football dhe BKT Cup 2013 vetëm se e kemi vërtetuar seriozitetin dhe besnikërinë ndaj shfletuesëve të faqes sonë.
Të drejtat ligjore
Borozani.com të gjithë artikujt e vetë i ka të mbrojtura sipas ligjit në fuqi të Republikës së Kosovës, ashtu edhe fotografitë, prandaj çdo keqpërdorim i tyre, kopjim, riprodhim ose tentim tjetër i publikimit të tyre pa të drejtë autoriale, dënohet sipas ligjeve në fuqi të Republikës së Kosovës dhe do të raportohet në Komisionin e Pavarur për Media (KPM).
"Borozani", "Borozani.com", "B" dhe "Boria e kaltër (vuvuzela)" janë marka të regjistruara. Për çdo ri-produkim të logos na kontaktoni paraprakisht.
Marketingu
Borozani.com i jep mundësi kompanive të ndryshme që të reklamohen. Me një audiencë prej 90% meshkuj nga mosha 16 deri në 41 vjeç, Borozani.com jep mundësi unike për reklamuesit. Në dallim nga portalet tjera, hapësirat reklamuese janë ekskluzive dhe të dedikuara. Për më shumë, shiko këtu.
Kontaktet
Borozani.com c/o boldUnderline.llc
Adresa
Fazli Grajçevci 6/II, 10000 Prishtinë, Kosovë
Email
info@borozani.com
Telefoni
+377(0)44120000
+386(0)49685085
Referime
Borozani.com
Redaksia në Borozani.com
Marketingu në Borozani.com
Ali Llunji
Ali Llunji është publicist dhe shkrimtar shqiptar nga Ulqini.
Biografia
Llunji ka lindur në vitin 1939 në Ulqin, ndërsa pjesën më të madhe të jetës së tij e kaloi në Kosovë. Që herët filloi të merret me shkrime. Shkruan prozë, monografi, fejtone televizive, drama dhe skenare për filma artistikë. Mbi katër dekada ushtron publicistikën. Ishte gazetar, redaktor përgjegjës, komentator dhe kryeredaktor. Në cilësinë e reporterit televiziv mori pjesë në disa simpoziume, konsulta dhe kongrese shkencore që patën rëndësi të veçantë historike. U mor me kritikë teatrore, filmore dhe letrare. Përktheu në shqip drama dhe vepra beletristike. Bashkëpunon me shumë revista dhe gazeta të kohës. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe i Shoqatës së Gazetarëve të Kosovës
Kryengritja e Kosovës (1893)
Kryengritja e vitit 1893 në Kosovë ishte një kryengritje e rëndësishme antiosmane.
Shpërtheu në verë në krahinat e Pejës e të Gjakovës për shkak të rritjes së shtypjes politike dhe ekonomike. Organizatorët dhe udhëheqësit kryesorë të saj ishin Haxhi Zeka e Bajram Curri. Megjithëse me kryengritjen u solidarizuan edhe banorët e Prishtinës e të viseve të tjera, ajo mbeti e kufizuar kryesisht në rrethet e Pejës e të Gjakovës. Autoritetet osmane e shtypën atë, duke dërguar forca të mëdha ushtarake nga Mitrovica, Berana e Shkupi dhe me ndihmën e feudalëve të mëdhenj vendas. Udhëheqësi kryesor i saj Haxhi Zeka u tërhoq në Stamboll për t’i paraqitur sulltanit kërkesat e shqiptarëve të Kosovës, por u arrestua në mënyrë të pabesë dhe u mbajt atje për disa vjet.
Njësia administrative Proptisht
Komuna Proptisht është një komunë në Rrethin e Pogradecit në Shqipëri.
Mesazhe fushe
Mesazhe fushe poezi me autor Faslli Haliti. Botuar në Tiranë në vitin 1984 nga "Naim Frashëri". Libri ka 70 faqe.
Lisi (qytet)
Lisi (greqishtja e lashtë Λισσός; latinisht Lissus) është një qytet dhe kështjellë e lashtë ilire, më vonë një qytet kolonial grek dhe më pas një municipium në provincën e Ilirikut në Perandorinë Romake. Sot është qyteti i Lezhës në Shqipërinë veriperëndimore, në fushën e bregut të Adriatikut, në grykëderdhjen e Drinit.
Historia
Në shekullin VIII p.e.s., këtu jetonin ilirët, të cilët gjithashtu ngritën vendbanimin e tyre të fortifikuar në majën e kodrës ngjitur me qytetin në shekullin e VI para Krishtit. Tirani i Sirakuzës, Dionisi I, themeloi këtu një koloni në vitin 385 para Krishtit të quajtur Lisus, por kalaja e quajtur Akropolis (Ἀκρόλισσόσ), vazhdoi jetën e saj si një kështjellë famëkeqe grabitqare ilire. Në vitin 213 para Krishtit, Mbreti Filipi II i Maqedonisë e pushtoi vendbanimin për një kohë të shkurtër. Në vitin 168, qyteti ra nën sundimin romak si Lissus, dhe në atë kohë u krijua porti i tij i afërt, Nymphaeum (tani Shëngjin). Marcus Antonius e kishte përdorur tashmë këtë port që në vitin 48 pes kur u ankorua në Iliri gjatë fushatës së tij kundër Pompeut. Më herët, në vitin 56 para Krishtit, Iulius Cezari gjithashtu vizitoi Lisin dhe forcoi mbrojtjen e qytetit.
Gjatë shekujve III dhe IV Lisi ishte selia episkopale.
Përshkrimi arkeologjik
Rrënojat imponuese të ish-kështjellës ilire, Akropolit, mund të shihen dhe të eksplorohen ende në një sipërfaqe prej rreth 1.5 hektarësh. Pjesë të murit të kështjellës 500 metra të gjatë ruajnë ende gjurmët e mureve origjinale ciklopike. Në qytet janë gjurmuar disa ndërtesa ilire dhe romake, si dhe një rrënojat e një pagëzimoreje të shekujve V - VI.
268
Mbi vitin 268.
Rajoni Jugor i Brazilit
Rajoni Jugor i Brazilit (portugalisht: Região Sul do Brasil) është një nga pesë rajonet administrative të Brazilit. Ai përfshin shtetet e Paraná, Santa Catarina dhe Rio Grande do Sul dhe mbulon 576,300.8 km ², duke qenë rajoni më të vogël. Kjo është një e madhe turistike, ekonomike dhe kulturore pol.
Ajo kufizohet Uruguai, Argjentina, dhe Paraguaj si dhe Qëndroro-perëndimor rajon, rajonin juglindor dhe Oqeani Atlantik.
Rajoni marrë shumë emigrantë të Evropës gjatë Shekulli XIX, i cili në masë të madhe ndikuar aspektet demografik dhe kulturor të saj. Grupet kryesore etnike të Brazil jugore janë brazilianët me prejardhje portugeze, gjermane dhe italiane.
Është rajon braziliane me cilësi më të mirë të jetës, me indeksin më të lartë të Zhvillimit Njerëzor (HDI), me një popullsi më të madhe të shkolluar, me arsim më të mirë publik dhe shëndetit, si dhe rajonit me shkallën më të ulët të vdekshmërisë foshnjore, me përqindjen më të ulët të popullsisë nën vijën e varfërisë (rreth vetëm 0,8 për qind) dhe me normat më të ulëta të krimit.
Kjo është rajoni i vetëm në Brazil gjendet jashtë zonës tropikale, me variacione të qarta në lidhje me stinët. Në dimër ka ngricat dhe rrallë borë.
Demografia
thumb|[[Curitiba është qyteti më i madh i Brazilit Jugor. Kopshti Botanik i Curitiba është simbol i rajonit .]]
Kryeqyteti i Paraná shtetit, Curitiba, ka popullsinë më të madhe dhe gjithashtu ekonomia më e madhe, dhe kryeqyteti i Rio Grande do Sul, të Porto Alegre, ka zona më e madhe metropolitane.
Sistemi nervor
Receptorët e lëkurës dhe mukozës së gojës e të hundës janë të ndjeshëm ndaj ngacmimeve të prekjes, termike dhe të dhimbjes ; meqë ato na mbajnë në kontakt me botën e jashtme ndjeshmëria e tyre quhet ekzoceptive. Organizmi ka edhe organe të specializuar, që ndodhen të gjithë në kokë, që janë përgjegjës për shikimin, dëgjimin, nuhatjen dhe shijimin.
Disa receptorë të tjerë ndodhen në kapsulat e artikulimit, në muskujt skeletore dhe në lidhjet muskul-tendine : janë të ndjeshëm në ndryshimeve të gjatësisë ose ndaj tensioneve të përbërësve të sistemit muskulor (muskujt, tendinat, ligamentet), pra bëhen aktive kur trupi lëviz.
Organet e brendshme kanë sensore që perceptojnë dhimbjen dhe trysninë (për shembull kur mbushet fshikeza, ose ndryshimet kimike (për shembull sasia e dioksidit të karbonit në gjak).
Të gjitha këto informacione duhet t’u dërgohen qendrave nervore të cilat i integrojnë me njëra tjetrën dhe me atë që ruajnë në memorie, dhe e përdorin jo vetëm për të na lidhur me botën e jashtme, për të patur sensin e vendndodhjes dhe drejtimit në hapësirë dhe për të ditur nëse forca muskulore që përdoret është e përshtatshme për rezistencën që duam të mundim, por edhe për të dhëne përgjigje të përshtatshme. Këto të fundit mund të jenë somatike (nëse ndërhyjnë muskujt skeletore) ose të brendshme (nëse ndryshohet aktiviteti i organeve të brendshme).
Sistemi nervor është një kompleks përbërësish në vazhdimësi me njeri tjetrin të përbërë kryesisht nga indi nervor (neurone dhe qeliza gliale) : ndahet në dy pjesë të mëdha, sistemi nervor qendror (SNQ) i cili ndodhet në kafke dhe në palcën kurrizore, dhe sistemi nervor periferik (SNP) që ndodhet në gjithë pjesën tjetër të trupit edhe brenda të gjithë organeve. SNP ku bëjnë pjesë të gjithë receptorët e ndjeshmërisë së lartpërmendur ka si detyre të perceptojë ngacmimet e ambientit dhe ato të brendshmet dhe t’ia dërgojë SNQ dhe me pas t’u dërgojë të gjithë organeve përgjigjet e SNQ. Ky i fundit ka si detyrë deshifrimin e informacioneve që vijnë nga periferia, ti përpunoje dhe ti japë një përgjigje të përshtatshme.
SNQ perbehet nga palca kurrizore, shtylla e trurit (që përbëhet nga palca e zgjatur, ura dhe truri i mesëm), truri i vogël, truri i ndërmjetëm. SNP përbehet nga nervat, nyjet e receptorëve ndjesorë, duke përfshirë organet e shikimit, dëgjimit, ekuilibrit, nuhatjes dhe shijes.
Përgjithësime për sistemin nervor qendror
SNQ përfaqëson bashkësinë e të gjitha formacioneve nervore që ndodhen brenda kafkës dhe shtyllës kurrizore. Në SNQ ndodhen të gjithë mekanizmat që bëjnë të mundur përshtatjen e vazhdueshme të individit ndaj ndryshimeve të vazhdueshme të ambientit. Ky funksion jep përgjigje mjaft kompleksë nëpërmjet të cilave SNQ rregullon funksionimin e të gjithë aparateve. SNQ lejon përshtatjen si ndaj ambientit rrethues dhe ndaj ndryshimeve të manjentit të brendshëm (sistemi nervor vegjetativ). Ai merr informacione si nga ambienti i jashtëm dhe nga ai i brendshëm nëpërmjet fibrave që çojnë informacion nga periferia. Kjo mundësi rregullohet nga prania e disa receptorëve ndijore (retina e syrit për dritën, Aparati i Kortit në vesh për tingujt, receptorët termike të lëkurës dhe organeve të brendshme për ndryshimet e temperaturës, receptorët kimike për perceptimin e përqendrimeve jonike, receptorët e trysnisë për ndryshimet e saj, receptorët hormonale për kontrollin e funksioneve sekretuese etj)
Këto informacione arrijnë në sistemin qendror ku përpunohen për ti dhëne një përgjigje të përshtatshme natyrës së ngacmimit të perceptuar dhe i dërgohen periferisë nëpërmjet fibrave që dalin nga SNQ. Aktiviteti lëvizor i mirëfillte varet integriteti antomofunksional jo vetëm i fibrave dalëse po dhe nga formacionet receptoriale që dërgojnë informacione ndijore në SNQ dhe sidomos nga integriteti i këtij të fundit që bën të mundur në çdo moment dhënien e përgjigjeve të përshtatshme.
SNQ shfaqet i ndërtuar nga përsëritja e disa qarqeve. Këto qarqe përbëhen nga 1) një qelize që ka kontakt me periferinë, ku mbledh informacionet (neuron ndijor) ; 2) një qelize që i dërgon mesazhe periferisë për të realizuar kontraktimet muskulore ose aktivitetet sekretore (neuron lëvizor) ; 3) një qelize që ndërvendoset mes të dyjave dhe modulon informacionin që vjen me sinjalin dalës (neuron i ndërmjetëm). Parimet kryesore të funksionimit të SNQ mund të konceptohen duke imagjinuar një numër shume të madh të këtyre zinxhirëve.  Ka zinxhirë që nuk kanë neuron të ndërmjetëm dhe janë baza e përgjigjeve të menjëhershme, reflekseve.  Në të vërtete edhe zinxhirët ku neuroni i ndërmjetëm është i pranishëm mund të japin përgjigje të menjëhershme kryesisht si përgjigje ndaj një gjendjeje urgjete ose për mbrojteje.
Baza e funksionimit të SNQ është neuroni. Neuroni është një qelize e specializuar në përçimin e shpejte të sinjaleve elektrike që pasi arrijnë në fund të zgjatimeve të tij çlirojnë substanca kimike nëpërmjet të cilave neuroni komunikon me qelizat e tjera. Neuroni mund të ndryshoje vazhdimisht sasinë dhe cilësinë e këtyre kontakteve duke krijuar një plasticitet nëpërmjet të cilin SNQ mund të memorizojë eksperienca të reja.
Teoria e neuronit
Kjo teori mbështet në ndarjen anatomike të çdo elementi nervor nga të tjerët. Pra SNQ (Sistemi Nervor Qendror) është i ndërtuar nga elemente qelizore të ndarë nga forma, përmasat dhe karakteristikat morfologjike shumë të ndryshme, të lidhura mes tyre nga zona të specializuara të quajtura sinapsë. Përgjatë aksonit impulsi nervor përhapet me shpejtësi si një vale që çon në një kthim total të potencialit elektrik. Kur potenciali arrin në fund të aksonit çliron në hapësirën ndërqelizore midis dy neuroneve një numër të caktuar neurotransmetuesish që modifikojnë aktivitetin elektrik të neuronit tjetër.
Përshkrimi makroskopik i palcës kurrizore
Palca kurrizore është pjesë e SNQ, bashke me trurin me të cilin është e lidhur drejtpërsëdrejti. Ndodhet në shtyllën kurrizore dhe ka formën e një cilindri të gjatë, paksa i shtypur para dhe mbrapa, i gjatë rreth 44 cm, me një diametër mesatar 1 cm dhe peshe 28 g. Lidhet me periferinë me një seri dyfishe prej 33 nervash shpinore që dalin nga shtylla kurrizore nëpërmjet vrimave ndërvertebrore. Çdo nerv degëzohet në dy rrënje, një të parë dhe një të pasme, që janë të lidhur me palcën kurrizore.