cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Prescott Joule
James Prescott Joule (24 dhjetor 1818 - 11 tetor 1889) ishte fizikantë dhe matematikan anglezë. Joule studioi natyrën e nxehtësisë dhe zbuloi lidhjen e saj me punën mekanike. Kjo çoi në ligjin e ruajtjes të energjisë, e cila çoi deri në zhvillimin e ligjin e parë të termodinamikës.
Njësia rrjedhëse SI i energjisë, xhauli, u emërua pas James Joule. Ai punoi me Kelvinin për të zhvilluar shkallën absolute të temperaturës, i cili u quajt shkalla Kelvin. Ai zbuloi lidhjen mes rrymën elektrike nëpërmjet rezistorit dhe shpërndarjes së nxehtësisë, i cili u quajt ligji i parë i xhulit.
Qilin
thumb|240px|Statuja Qilin në [[Pallati i Verës|Pallatin e Verës, Kinë. U ndërtua gjatë sundimit të Perandorit Qianlong]] Qilin (Kinezisht: 麒麟), ose kirin në japonisht, është një krijesë kimera mitike, e njohur në kulturat kineze dhe kulturat e tjera të Azisë Lindore, që thuhet të shfaqet me ardhjen e afërt ose kalimin e një sundimtari të urtë ose të shquar. Qilin është një lloj specifik i familjes mitologjike lin të bishave me një brirë.
James Prescott Joule
Jeta e hershme
Djali i Benjamin Joule dhe gruaja e tij, Alice Prescott, Joule lindi në Salford.
Qilin
Origjina
Referimet më të hershme për qilin janë në shekullin e 5-të era e re Zuo Zhuan. Qilin bëri paraqitje në një shumëllojshmëri të veprave të mëpasshme të historisë dhe trillimeve kineze, të tilla si Feng Shen Bang. Perandori Wu i Han si duket kapi një qilin të gjallë në vitin 122 e.r, megjithëse Sima Qian ishte skeptik për këtë.
Imazhi legjendar i qilin u shoqërua me imazhin e gjirafave në dinastinë Ming.. Identifikimi i qilin me gjirafat filloi pas udhëtimit të Zheng He në Afrikën Lindore. Dinastia Ming bleu gjirafë nga tregtarët somalezë së bashku me zebra, temjan dhe kafshë të ndryshme ekzotike. Flota e Zheng He solli përsëri dy gjirafa në Nanjing, dhe ato u quajtën "qilins". Perandori shpalli gjirafat krijesa magjike, kapja e të cilave sinjalizoi madhështinë e fuqisë së tij.
James Prescott Joule
Jeta e hershme
Joule ishte mësuar si i ri nga shkencëtari i famshëm John Dalton dhe ishte ndikuar nga kimisti William Henry nga inxhinierët Peter Ewart dhe Eaton Hodgkinson. Ai ishte magjepsur nga elekticiteti dhe ai me vëllain e tij eksperimentuan duke jepur tronditje elektrike njërit tjetrit dhe shërbëtorëve të familjes.
Teoria e kinetikës
Kinetika është shkenca e lëvizjes. Joule ishte nxënësi i Dalton dhe nuk është e befasushme që ka mësuar në teorinë atomike, edhe pse kishte shumë shkencëtar në kohën e tij që ishin skeptik. Ai ishte një nga njerëzit që neglizhoi punën e John Herapath në teorinë kinetike të gazës. Ai u ndikua më thellësisht nga letra e Peter Ewart mbi masën e lëvizjes së forcës.
Joule preceptoi lidhjen mes zbulimit të tij dhe teorisë kinetike të nxehtësisë. Shënimet e tij laboratorike zbuloi se ai besonte që nxehtësia të jetë në formën e rrotullimit, në vend se mocion përkthyes.
Joule nuk mund t'i rezistonte gjetjes së paraardhësve të pikëpamjeve të tij në Francis Bacon, Isaac Newton, John Locke, Benjamin Thompson dhe Humphry Davy.
Familja
Në vitin 1847, ai u martua me Alice Grimes. Martesa e tyre ishte e shkurt dhe ajo vdiq në vitin 1854.
Ata kishin tre fëmijë, Benjamin Arthur Joule (1850–1922), Alice Amelia (1852-1899) Henry (lindur me1854, i cili vdiq tri javë më vonë).
Qilin
Përshkrimi
Qilin në përgjithësi kanë karakteristika e dragoit kinezë. Veçanërisht kokat e tyre, sytë me qerpikë të trashë, flokët që rrjedhin gjithmonë lart dhe mjekra. Trupi është i shkallëzuar plotësisht ose pjesërisht dhe shpesh është në formë si një ka, dre dhe kali. Ato tregohen gjithmonë me thonj të thurur. Në kohët moderne, përshkrimet e qilin shpesh janë shkrirë me konceptin Perëndimor të njëbrirëshit.
Brirët e dragoit kinezë janë të ngjajshme me brirët e qilin. Dragonjtë në Kinë gjithashtu përshkruhen më së shpeshti si të artë, prandaj përshkrimet më të zakonshme të qilin janë gjithashtu të arta, por nuk kufizohen vetëm në ar, dhe mund të jenë çdo ngjyrë e ylberit, shumëngjyrësh dhe ngjyrave të ndryshme të leshit ose të fshehta.
Sipas mitologjisë taoiste, megjithëse mund të duken të frikshme, qilin vetëm ndëshkojnë të pabesët, kështu që ekzistojnë disa ndryshime të gjykimeve dhe gjykimeve gjyqësore të bazuara në qilin hyjnisht duke ditur nëse një i pandehur ishte i mirë ose i keq, dhe fajtor ose i pafajshëm, në traditë dhe tregimet e lashta.
Legjendat tregojnë se qilin janë shfaqur në kopshtin e Perandorit legjendar të Verdhë dhe në kryeqytetin e Perandorit Yao. Të dyja ngjarjet dëshmuan për natyrën dashamirëse të pushtetarëve. Sipas legjendës thuhet se lindja e sherebelës së madhe Konfuci ishte parashikuar me ardhjen e një qilin.
Qilin mendohet se janë një simbol i fatit, humbjeve të mira, mbrojtjes, prosperitetit, suksesit dhe jetëgjatësisë nga kinezët. Qilin janë gjithashtu një simbol i pjellorisë, dhe shpesh përshkruhen në dekorime si sjellja e një foshnje në një familje.
Vallëzimi Qilin
Në hierarkinë e vallëzimeve të kryera nga kinezët (vallëzimi i luanit, vallja e dragoit, etj.), ato renditen shumë lartë; e treta pas dragoit dhe feniksi që është më i larti.
Vallja Qilin ka nevojë për dy interpretues për secilin Qilin dhe është e zakonshme që Qilins të ndryshëm të shfaqen së bashku. Shumica e veprimeve ndodhin në krye të Qilin dhe të dy interpretuesit duhet të koordinohen për të treguar Qilin duke kërcyer në ajër.
Ashtu si vallja e luanit, edhe vallja Qilin shoqërohet nga një ekip muzikor dhe i cili i jep audiencës një aluzion të ardhjes së tyre.
Në vallëzimin qilin, lëvizjet karakterizohen nga goditje të shpejta, të fuqishme të kokës. Vallëzimi Qilin shpesh vlerësohet si një vallëzim i vështirë për tu realizuar për shkak të peshës së kokës, qëndrimeve të përfshira dhe theksit në shpërthime të papritura të energjisë.
Ngjyrat e jetës : 55 poezi
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Jezuitët në Shqipëri
Jezuitët në Shqipëri i referohet jezuitëve dhe misioneve jezuite në Shqipëri.
Kontakti i parë
Kontaktet e para midis Shoqërisë së Jezusit dhe shqiptarëve u bënë në shekullin e 16-të, kur jezuitët përgatitën klerikë shqiptarë në kolegje të ndryshme. Këto kolegje përfshinin Kolegjin Grek të Shën Athanasit në Romë, Kolegjin Ilirik të Loretos dhe më vonë Kolegjin e Përhapjes së Besimit në Romë.
Jezuitët nuk mësonin vetëm klerin katolik shqiptar, në disa raste përgatiteshin edhe klerikët ortodoksë shqiptarë.
Një numër i madh klerikësh arbëreshë nga Kalabria dhe Siçilia u shkolluan në Kolegjin Grek të Shën Athanasit. Një nga ata studentë ishte Luka Matrënga, i cili më vonë do të njihej për përkthimin e katekizmit të parë shqiptar. Kolegji Grek i Shën Athanasit arsimoi misionarë bazilianë, të cilët shkuan në Himarë në Shqipërinë e Jugut për të predikuar për bashkim mes katolikëve dhe ortodoksëve.
Peshkopi shqiptar Frang Bardhi, i cili shkroi një vepër themelore për letërsinë shqipe, Fjalorin Latin Epirot dhe më vonë shkroi biografinë e Skënderbeut, ishte arsimuar si jezuit nëpërmjet Kolegjit Ilirik të Loretos dhe Kolegjit të Propaganda Fide. Figura tjetër e shquar e krishterë shqiptare, Pjetër Bogdani u përgatit po aq nga jezuitët në Kolegjin Ilirik të Loretos dhe më vonë në Kolegjin e Përhapjes së Besimit.
Misionet e para
Në vitin 1595, misionari jezuit Tommaso Raggio i shoqëruar nga misionari katolik Aleksandar Komulovic vizitoi Shqipërinë. Para misionit të tyre, dy misionarët përkthyen dhe publikuan katekizmin e parë në shqip. Gjatë qëndrimit të tij, Raggio u dorëzoi vendasve 500 kopje.
Ecovolis
Ecovolis (një portmanto e Eco-s (nga greqishtja: οἶκος, "shtëpi"; -λογία, "studim i") dhe volō: nga latinishtja [anglisht: fly]) është një program për ndarjen e biçikletave me bazë në komunitet në Tiranë, Shqipëri, nisur më 22 mars 2011, nga një OJQ mjedisore e quajtur Programi i Alternativave Stimuluese Sociale (PASS). Sistemi bazohet në 6 stacione biçikletash, përkatësisht me dy punonjës në dy turne. Programi Ecovolis ka rezultuar i suksesshëm në rritjen e ndjeshme të përdorimit të biçikletave në Tiranë.
Jezuitët në Shqipëri
Misionet e para
Në vitin 1841, tre jezuitë mbërritën në qytetin e Shkodrës në Shqipërinë veriore. Tre jezuitët ishin Vincenzo Basile, Giuseppe Guagliata dhe Salvatore Bartoli. Vincenzo Basile ishte themeluesi i misionit jezuit shqiptar. Sipas studiuesit jezuit të shekullit të 20-të, Giuseppe Valentini, nëna e Guagiliata ishte me prejardhje arbëreshe dhe ndoshta i mësoi djalit të saj varietetin arbëresh të gjuhës shqipe. Kjo do t'i lejonte Guagiliata-s, sapo u vendos në Shqipëri, të mësonte shpejt të komunikonte në dialektin gegë me shkodranët.
Ecovolis
Historia
Fillimisht projekti Tirana Community Bicycle Albania u mbështet nga organizata PASS dhe organizata Pedal for Progress me qendër në SHBA, e cila dhuroi 450 biçikleta. Gjashtëdhjetë prej tyre ishin biçikleta rrugore të përdorura, të cilat u modifikuan dhe u lyen nga teknikët vendas për të shërbyer si biçikleta publike në skemën Ecovolis.
Jezuitët në Shqipëri
Institucionet arsimore
Diskutimet me Propaganda Fide për themelimin e mundshëm të një seminari ndërdioqezan në Shqipëri nisën në vitin 1834. Më 1842, peshkopi i Shkodrës, Luigi Guglielmi, konfirmoi se Propaganda Fide miratoi kërkesën e tij për hapjen e një seminari në qytet. Seminari do të trajnonte klerikë shqiptarë dhe do të ishte në ndihmë të të gjitha dioqezave dhe qyteteve shqiptare. Të impresionuar nga veprimtaritë misionare të tre jezuitëve që ishin vendosur në qytet, Guglielmi dhe kleri vendas ranë dakord që seminari të vihej nën udhëheqjen e tyre. Ndërtesa do të ndërtohej pranë lagjes myslimane të qytetit, gjë që ngjalli polemika mes disa muslimanëve që nuk donin që seminari të ishte afër shtëpive të tyre. Megjithatë, sundimtari lokal osman i qytetit Abdi Pasha siguroi se jezuitët nuk do t'u shkaktonin asnjë të keqe dhe më 22 janar 1843, seminari përfundoi ndërtimin. Megjithatë, situata për jezuitët do të ndryshonte në mënyrë dramatike vetëm gjashtë ditë më vonë, kur pashai i ri, Osman Pasha, u emërua për të qeverisur qytetin. Nga frika e rritjes së ndikimit të huaj në qytet, Osman Pasha ndaloi të gjitha funksionet liturgjike katolike, gjë që e bëri të pamundur për jezuitët të ndiqnin veprimtaritë e tyre misionare. Seminari i ri u shkatërrua dhe të gjithë jezuitët së bashku me peshkopin u dëbuan nga Perandoria Osmane. Pesë vjet më vonë, jezuiti Claudio Stanislao Neri u përpoq të rindërtonte seminarin, por në fund dështoi dhe u dëbua gjithashtu nga qyteti. parapamje| Një kishë jezuite në Tiranë Persekutimi i katolikëve shqiptarë nga zyrtarët osmanë krijoi një krizë diplomatike midis Perandorisë Austriake dhe Portës. Në vitin 1856, Austria vendosi një prani ushtarake në grykëderdhjen e lumit Bunë afër Shkodrës. Austria e paralajmëroi Perandorinë Osmane se nëse shtypja kundër të krishterëve nuk do të ndalej, ata do të pushtonin qytetin. Pas përfundimit të negociatave për zgjidhjen e mosmarrëveshjes, Perandoria Osmane ra dakord të rimbursonte dëmet e shkaktuara mbi katolikët dhe të ndëshkonte zyrtarët përgjegjës për persekutimet. Seminari ndërdioqezan u rindërtua dhe u përurua përfundimisht në vitin 1861 me emrin Kolegjia Shqyptare (Seminari Shqiptar). Një vit më vonë u bë i njohur si Seminari Papnor Shqiptar dhe u vu nën drejtimin jezuit.
Ecovolis
Historia
Në vitin 2014, Ecovolis mori pjesë në Javën Evropiane të Lëvizshmërisë.
Jezuitët në Shqipëri
Institucionet arsimore
Gjatë vizitës së tij në seminar në vitin 1868, provinciali jezuit, Giovanni Marcucci vendosi që gjuha e mësimit për seminaristët të ndryshohej nga italishtja në gjuhën e tyre amtare, shqip. Për shkak të mungesës së shkrimeve dhe librave ekzistues të botuar në shqip, Marcucci filloi ndërmarrjen e përkthimit të veprave kryesore letrare të studiuesve katolikë në gjuhën shqipe. Përkthimi i këtyre veprave do të kontribuonte ndjeshëm në zhvillimin e letërsisë dhe kulturës shqiptare. majtas|parapamje| Ndërtesa që shërbente si Kolegji Shën Xavier në Shkodër Një tjetër institucion arsimor që u themelua nga jezuitët ishte Kolegji Shën Francis Xavier në Shkodër, i cili u përurua më 17 tetor 1878. Themeluesi i institucionit ishte Luigi Ignazio Mazza. Austro-Hungaria e mbështeti kolegjin financiarisht, gjë që i lejoi jezuitët të shpërndanin libra falas për studentët. Kurrikula e institucionit përbëhej nga një orientim humanist dhe tekniko-tregtar, ku të dy orientimet ishin të përqendruara rreth studimit të besimit katolik. Studimi i gjuhës shqipe ishte pjesë e programeve mësimore të kolegjit, edhe kur gjuha shqipe ishte e ndaluar nga osmanët. Pasi Shqipëria shpalli pavarësinë e saj, shumë prej të diplomuarve të kolegjit do të bëheshin figura të rëndësishme politike, fetare dhe kulturore të vendit. Disa nga ato elita ishin Faik Konica, Luigj Gurakuqi dhe Ndre Mjeda.
Ecovolis
Sistemi
parapamje|263x263px| Skema e ndarjes së biçikletave Ecovolis. Çdo stacion Ecovolis përbëhet nga dy punonjës në dy turne dhe përmban 30 – 60 biçikleta. Që nga viti 2014, në Tiranë janë në funksion katër stacione dhe janë abonuar rreth 2000 persona. Për të përdorur biçikletat është e nevojshme të sigurohet një dokument identifikimi personal (si pasaportë ose kartë identiteti) ose duke u abonuar në kartën e anëtarësimit Ecovolis. Biçikleta është e pajisur me një kosh përpara për biçikleta, një mbajtës prapa, një shalë të rehatshme dhe një parafango publike me shenjën Ecovolis. Stacionet e biçikletave gjithashtu ofrojnë informacion turistik për vizitorët dhe një listë të atraksioneve të qytetit. Për më tepër, duke qenë një ndërmarrje sociale jofitimprurëse, gjatë ditëve të veçanta programi ofron shërbim falas për biçikleta, kurse çiklizmi, dhurime biçikletash dhe helmeta për fëmijët në nevojë, xhiro me biçikleta dhe një program për riciklimin e biçikletave.
Pagesa
Programi funksionon në dy mënyra: nëpërmjet abonimit të anëtarësimit ose një dokumenti personal identifikimi (si pasaportë ose kartë identiteti). Individët e regjistruar në program identifikohen me kartën e anëtarësimit Ecovolis në çdo stacion biçikletash. Për vizitorët, kostoja është rreth 1,00 dollarë në ditë. Në vitin 2014, Ecovolis lejoi përdoruesit në disa nga kioskat e saj të fitonin kredi për përdorimin e lirë të biçikletave duke kthyer kanaçe metalike për riciklim.
Jezuitët në Shqipëri
Publikimet
Në 1891, shtypshkronja botoi revistën e parë në gjuhën shqipe në Shqipëri,Lajmëtari i Zemrës së Krishtit; atëherë i njohur si Elçija i Zemrës së Krishtit). Numrat e revistës botoheshin çdo muaj dhe diskutonin tema të kulturës dhe gjuhës shqipe. Revista përdori formën standarde të alfabetit shqip, pasi u krijua gjatë Kongresit të Manastirit në vitin 1908. Kjo ndihmoi në intensifikimin e ndjenjës së bashkimit kombëtar midis shqiptarëve, pasi shumë prej tyre mësuan të shkruanin dhe të lexonin nëpërmjet Lajmëtarit të Zemrës së Krishtit.
Navarini
Navarin, (greqisht: Πύλος/Pílos , italisht: Navarino) është një qytezë në Greqi, pjesë e komunës Navarin-Nestor, nga e cila është selia dhe njësia komunale. Ishte kryeqyteti i ish-Provincës Pilia. Është porti kryesor në gjirin e Navarinit. Qyteza Navarin ka 2,767 banorë.
Jezuitët në Shqipëri
Publikimet
Më 9 dhjetor 1928, u themelua një organizatë studentore e lidhur me Kolegjin Shën Xavier. Organizata u emërua Leka (akronim për Lidhje, Edukatë, Kulturë dhe Argëtim) dhe ndihmoi në rritjen e lidhjeve midis studentëve dhe të diplomuarve të kolegjit. Organizata studentore botoi një revistë mujore kulturore e cila fokusohej në letërsi, folklor dhe histori. Leka ishte një revistë e rëndësishme, me kontribute nga albanologë dhe studiues të shquar, pavarësisht nga përkatësia e tyre fetare. Disa nga këta studiues ishin Ilo Mitkë Qafëzezi, Llukë Karafili dhe Hamdi Bushati. Leka kontribuoi në ngritjen arsimore dhe kulturore të Shqipërisë së pavarur. Në vitin 1939, delegati apostolik jezuit në Shqipëri, Leone GB Nigris, kritikoi Lekën se nuk ishte mjaftueshëm besnik ndaj doktrinës jezuite, duke pretenduar se edhe një agnostik mund ta shkruante revistën. Megjithatë, revista vazhdoi të ofronte një platformë për dialogun ndërfetar. Revista krijoi disa vepra letrare të rëndësishme për kulturën shqiptare, si studimet për shkrimtarin e shekullit të 17-të, Pjëter Budi, një vështrim kritik i kadastrës veneciane të shekullit të 15-të dhe enciklopedinë e parë historike shqiptare.
Në vitin 1937, u themelua Akademia e Studimeve Shqiptare Xavier, e pasuar tre vjet më vonë nga inaugurimi i Institutit të Studimeve Shqiptare.
Regjimi komunist
Kur komunistët morën pushtetin në Shqipëri, jezuitët u dëbuan nga vendi. Institucionet dhe kishat jezuite u mbyllën ose u shkatërruan.
Sot
Pas rënies së regjimit komunist, jezuitët mundën të ktheheshin në Shqipëri. Në vitin 1991 u rihap Seminari Papnor Shqiptar.
Ecovolis
Vjedhje dhe vandalizëm
Nga data 22 mars 2011, kur filloi iniciativa Ecovolis, që nga ky vit nuk janë kthyer ose janë vjedhur 80 biçikleta, pra mesatarisht 10 biçikleta në muaj ose 2.5 në javë. Gjatë tre fazave të ndryshme, biçikletat janë zëvendësuar dhe shtuar në stacione.
Ankthi i pritjes së gjatë
Ankthi i pritjes së gjatë : (vargje të dhimbjes njerëzore) me autor Hasan Miha, red. Sakip Cami. Botuar në Tiranë në vitin 2007 nga "Emal". Libri ka 74 faqe dhe me ilustrime. ISBN 9789995605018
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Baudricourt
Baudricourt është një komunë në Francë. Baudricourt bën pjesë në departamentin Vosges të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 319 banorë dhe sipërfaqe 3.48 km².
Vërshimet e Drinit
Vërshimet e Drinit : poezi, me autor Sakip Cami, red. Perikli Jorgoni. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Albinform". Libri ka 48 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Bardhunja
Bardhunja edhe Bardhunj (greqisht: Βαρδούνια/Vardhoúnia edhe Μπαρδούνια/Bardhoúnia) është një rajon historik në Greqi që në kohët moderne ndodhet në Peloponez dhe është fqinjë rajonin historik Manja. Gjatë periudhës osmane Bardhunja është banuar kryesisht me shqiptarë myslimanë. Gjatë Luftës së Pavarësisë Greke, disa shqiptarë myslimanë ikën në Tripolicë, ndërsa të tjerët mbetën në rajon dhe u bënë ortodoks.
Amieva
Amieva është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Oriente, të provincës Asturias, në Komunitetin e Asturias. Amievapërfshinë një sipërfaqe prej 113.9 km2.
Karateisti i vogël
Karateisti i vogël : vjersha për fëmijë. Libër me autor Sakip Cami, red. Riza Lahi. Botuar në Tiranë në vitin 2000 nga "Pasqyra". Libri ka 39 faqe dhe me ilustrime.
Shënime: Letërsia për fëmijë, poezia.
Manja (Greqi)
Manja (greqisht: Μάνη) është një rajon gjeografik dhe kulturor në Greqi dhe kryeqyteti i Manjës është Gythio (greqisht: Γύθειο). Manja është edhe gadishulli qendror i të tre gadishujve që shtrihen në jug nga Peloponezit në Greqinë jugore. Manja në veri-lindje është fqinjë me rajonin Bardhunja. Njerëzit nga Manja quhen Manjat/ët.
Qarku Épernay
Qarku Épernay është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Marne.
Monthois
Monthois është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Monthois ka një popullsi prej 376 banorë dhe sipërfaqe 11.98 km², me një dendësi prej 31 banor/km².
Basri Çapriqi
Basri Çapriqi (Krythë e Ulqinit, 15 janar 1960 - 14 janar 2018) ka qenë profesor i asocuar shqiptar i letërsië shqipe, gazetarisë, letërsisë së përgjithshme dhe krahasimtare.
Biografia
U lind më 15 janar 1960 në Krythë të Ulqinit. Ka studiuar letërsi shqipe në Universitetin e Prishtinës, ku u diplomua në vitin 1983. Ndjek studimet e magjistraturës në Prishtinë. Magjistron me temën Format antitetike të tekstit letrar në poezinë e sotme shqipe në vitin 1987. Studion letërsi skoceze në Universitetin e Edinburgut. Merr diplomë me temën Poezia konkretiste e Edvin Morganit në vitin 1994. Doktoron në Prishtinë në vitin 2004 me temën Simboli në poezinë e sotme shqipe. Çapriqi është autor i shumë librave me poezi e kritikë letrare. U nda nga jeta më 14 janar 2018.
Ujëvara të përgjakura
Ujëvara të përgjakura : poezi, me autor Sakip Cami, red. Sadik Muraj. Botuar në Tiranë në vitin 2001 nga "Lumo Skëndo". Libri ka 104 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, Poezia.
Leonard Qesari
Leonard Qesari ka qenë ish-futbollist shqiptar. Ai në vitet 1970 – 1985 ka luajtur me Butrintin. U nda nga jeta më 15 janar 2018.
Komainu
thumb|240px|Pamja e një statuje Komainu jashtë tempullit Saikouji në Toyohashi Komainu (狛 犬), janë palë statujsh të krijesave të ngjashme me luanin, ose ruajnë hyrjen ose honden, ose faltoren e brendshme të shumë faltoreve japoneze Shinto ose mbahen brenda vetë faltores së brendshme, ku ato nuk janë të dukshme për publikun. Lloji i parë, i lindur gjatë periudhës Edo, quhet sandō komainu, lloji i dytë dhe shumë më i vjetër jinnai komainu. Ato nganjëherë mund të gjenden edhe në tempuj budistë, vendbanime fisnikërie apo edhe shtëpi private.
Komainu ka karakteristike fetare në të dy tempujt dhe faltoret. Modeli është në origjinë Budiste dhe ka një kuptim simbolik: Goja e hapur është shqiptimi i shkronjës së parë të alfabetit Sanskrit, i cili shqiptohet "a", ndërsa goja e mbyllur është shqiptimi i shkronjës së fundit, e cila shqiptohet "um", për të përfaqësuar fillimin dhe mbarimin e të gjithë gjërave. Së bashku ata formojnë tingullin Aum, një i shenjtë i rrokjeve në disa fe si Hinduizmi, Budizmi dhe Xhainizmi.
Historia
Komainu ngjason shumë me luanët kujdestarë kinezë dhe në fakt kanë origjinë nga dinastia Tang. Luanët kujdestarë kinezë besohet se kanë qenë të ndikuar nga pelthat e luanit dhe përshkrimet e luanit të futura përmes tregtisë qoftë nga Lindja e Mesme apo India, vendet ku luani ekzistonte dhe ishte një simbol i forcës. Megjithatë, gjatë transportit të saj përgjatë Rrugës së Mëndafshit, simboli ndryshoi, duke marrë një pamje të veçantë. Statuja e parë e luanit në Indi shfaqet rreth shekullit të 3 e.r në majë të një kolone të ngritur nga mbreti Ashoka. Tradita mbërriti më vonë në Kinë, ku u zhvillua në luanin e kujdestarit që u eksportua më vonë në Kore, Japoni dhe Okinawa.
Gjatë periudhës Nara (710–794), si në pjesën tjetër të Azisë, dyshja përbëhej gjithnjë nga dy luanë.. Të përdorura vetëm në ambiente të mbyllura deri në shekullin e 14-të, ato ishin bërë kryesisht prej druri. Gjatë periudhës Heian (794–1185), për shembull, palë prej druri ose metali u përdorën si pesha dhe ndalesa dyer, ndërsa në Pallatin Perandorak ato u përdorën për të mbështetur ekranet ose ekranet e palosshme.
Gjatë periudhës së hershme Heian, tradita ndryshoi dhe të dy statuja filluan të jenë të ndryshme dhe të quhen ndryshe. Njëri e kishte gojën hapur dhe quhej shishi (獅子 lion) sepse, si më parë, i ngjante asaj kafshe. Tjetri e kishte gojën të mbyllur, dukej më tepër si qen, quhej komainu, ose "qen Goguryeo", dhe ndonjëherë kishte një kokë të vetme në kokë. Gradualisht kafshët u kthyen të jenë identike, por për gojën e tyre, dhe përfunduan duke u quajtur të dy komainu.
Të pasigurtë pasi ata janë tani në faltore, Komainu janë përdorur jashtë vetëm që nga shekulli i 14-të. Në Azi, luani besohej se kishte fuqinë për të zmbrapsur të keqen, dhe për këtë u përdor zakon të ruante portat dhe dyert. Në Japoni, gjithashtu përfundoi duke u instaluar në hyrje të faltoreve dhe tempujve pranë qenit të luanit. Si një mbrojtje ndaj ekspozimit ndaj motit me shi të Japonisë, komainu filloi të gdhendet në gur.
Shīsā (シ ー サ ー), kafshët prej guri që në Okinawa ruajnë portat ose çatitë e shtëpive, janë të afërm të afërt të shishi dhe komainu, objekte origjina, funksioni dhe kuptimi simbolik i të cilave ata ndajnë.
Duke filluar nga periudhës Edo (1603–1868) kafshë të tjera janë përdorur në vend të luanëve ose qenve, ndër të tjerë derrat e egër, tigrat, dragonjtë dhe dhelprat.
Qarku Étampes
Qarku Étampes është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Essonne.
Daullja bie për ata që kanë veshë
Daullja bie për ata që kanë veshë : kuartete me daullen më vete : nëntëdhjetë e nëntë epigrame, fabula, satira. Libër me autor Sakip Cami, red. Zenel Anxhaku. Botuar në Tiranë në vitin 2003 nga "meb". Libri ka 56 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, fabula, satira.
Nederrijn
parapamje|Pamje nga lumi Nederrijn është një lum në Hollandë.
Qarku Évreux
Qarku Évreux është një qark në Francë.
Beauvain
Beauvain është një komunë në Francë. Beauvain bën pjesë në departamentin Orne të rajonit Basse-Normandie. Komuna ka një popullsi prej 274 banorë dhe sipërfaqe 12.46 km².
Fshati i martirizuar
Fshati i martirizuar : historia e fshatit Viçisht të Dibrës që ka më shumë dëshmorë se sa shtëpi. Libër me autor Sakip Cami, red. Hasan Çipuri. Botuar në Tiranë në vitin 2004 nga "Dita 2000". Libri ka 160 faqe dhe me ilustrime.
Shënime: Historia, biografia, heronj dhe dëshmorë, këngë epiko-historike.
Beqir Çela
Beqir Çela (Karbunarë, 1918 - Mali me Gropa, 10 tetor 1947) ka qenë arsimtar, poet dhe deputet pas Çlirimit. Përktheu nga gjuha angleze autorë të tillë si Carlyle, Arnold, Carroll dhe Durrant. U dënua dhe u pushkatua me grupin e parë të deputetëve. Një shkollë profesionale në Durrës mban sot emrin e tij.
Publicistikë
Shkroi në të përkohshmen Bota që botohej në Boston dhe në atë të tarikateve islame Njeriu, përdorte pseudonimin Osja i Ri.
Përkthime
Përktheu kreun Heroi si Profet: Muhamedi dhe Islamizma nga vëllimi On Heroes, Hero-Worship, and The Heroic in History i Thomas Carlyle, botuar më 1935 në Durrës me parathënie të Ismet Totos. Po atë vit iu botua në Tiranë edhe përkthimi i poemës Sorabi dhe Rustemi i poetit anglez Matthew Arnold në shtypshkronjën "Guthenberg" i pajisur me parathënie nga vetë Çela. Më tej përktheu pjesën e polemikës me të cilën Will Durrant iu përgjigj Clarence Darrow ''Njeriu dhe maqina. A ësht jeta mekanike, apo “diçka tjetër?”, botuar po në Durrës tek litho-tipografia "Stamless" më 1938 me dy fjalë të përkthenjësit''.
Kettuvallamët
Kettuvallami është një shtëpi-varkë gjerësisht e përdorur në shtetin indian të Keralës. Këto konstruksione janë të mbuluara me çati me kashtë mbi strukturën prej druri. Kettuvallami tradicional përdoret kryesisht për të promovuar Turizmin e Keralas.
Baudrières
Baudrières është një komunë në Francë. Baudrières bën pjesë në departamentin Saône-et-Loire të rajonit Bourgogne. Komuna ka një popullsi prej 917 banorë dhe sipërfaqe 27 km².
Kettuvallamët
Etimologjia
Në gjuhën malayalam "kettu" do të thotë "të lidhësh" dhe “vallam” do të thotë varkë – kështu që dy fjalët e bashkuara krijojnë emrin vendor "kettuvallam”. Çdo shtëpi-varkë është ndërtuar duke përdorur parimet dhe teknikat e lashta të ndërtimit të varkave nga marangozët vendorë duke përdorur dru 'Anjili'. Për lidhjen e trungjeve të drurit përdoren litarë lëvoreje arrëkokosi.
Historia
Varkat në një larmi formash dhe përmasash kanë qenë tradicionalisht mjeti kryesor i transportit të njerëzve dhe materialeve në ujërat e brendshëm të lundrueshëm. Në vençanti, shtëpitë-varka përdoreshin për të tregtuar oriz, erëza dhe mallra të tjerë midis Kuttanadit dhe portit të Koçinit. Në ato ditë zhvillohej një panair tre ditor. Një shtëpi-varkë standarde, që mund të jetë rreth 30.5 metra e gjatë, mund të mbaj deri në 30 tonë, saç mund të mbajnë tre maune të mëdha. Këto varka-shtëpi u bënë madje edhe lagje të rehatshme banimi. Ishte mënyra kryesore e transportit në Keralan bregdetare thjesht për shkak të aftësisë për të shkuar deri në zonat më të largëta. Megjithatë, rrethanat ndryshuan, pasi rrugët e mjeteve të motorizuara, hekurudha dhe transporti ajror i lanë mbrapa varkat e ngadalta dhe të përmbajtura të vendit, me njerëzit që parapëlqenin shpejtësinë.
Konstruksioni
Një kettuvallam është rreth 30.5 metra i gjatë dhe ka një gjerësi prej rreth 4 metrash në mes të saj. Materialet që përdoren për konstruksionin e tyre janë vendore dhe miqësore me mjedisin; shkopinj bambuje, fibra arrëkokosi, litarë, rrogoze bambje, tapete etj. Druri kryesor i përdorur është "Anjili" (Artocarpus hirsuta). Ka shtëpi-varka me dhomë të vetme, dy dhoma dhe tre dhoma plotësisht të orenduara.
Trupi kryesor i varkës është një seri prej trungje drurësh, të bashkuar duke përdorur litarë me fibra arrëkokosi. Trupi që është i përbërë prej qindra trungjesh të hollë por rezistentë prej druri të lidhur me fibra arrëkokosi (pa përdorur as edhe një gozhdë të vetme). Ky skelet pastaj lyhet me një rrëshirë të zezë kaustike të nxierrë nga valimi i bërthamave të shqemeve. Dhe kjo reziston për breza të tërë. Kettuvallamët e sotëm janë motorizuar dhe përdorur për ujërat e thella nëpërmjet rremave. Shkopinj të gjatë bambuje ose 'punt' përdoren për ti drejtuar në zona të cekëta. Bambja përdoret për skeletin e çatisë dhe të prera të shkopinjve të bambusë përdoren për mbulimi e strehëve dhe çatisë. Thellësisht kettuvallami u dizenjua për të transportuar ngarkesa dhe si i tillë dizajni ka pësuar shumë ndryshime për ta bërë atë një mjet turistik. Lartësia e çatisë u rrit për të pasur hapsirë të mjaftueshme të brendshme. Një trung vendosej përgjatë gjithë gjatësisë për lehtësimin e ecjes dhe uljen e rehatshme, për të pakësuar disavantazhet e formës së lakuar të trupit të varkës. Dritaret dhe hapjet e tjera mundësojnë ndriçimin, qarkullimin e ajrit dhe shikimin. Hyrja realizohet në qendër të aksit linear me një panel kreu të varur.
Shumica e dizajneve më të fundit kanë përfshirë tre dhoma fjetjeje me tualete, një hapësirë jetese dhe kuzhinë. Sigurisht ka variacione të ndryshme. Disa kanë një numër më të vogël dhomash, por me një hapësirë më të madhe jetese dhe ndoshta një ballkon kuverte në nivelin e çatisë. Normalisht, platformat që konsujt nga trupi i varkës përdoren si ballkone. Ndryshime inovative janë bërë për të përfshirë pajisjet moderne. Për vendosjen e tualeteve, dusheve dhe dyshemeve prej qeramike vendoset një pllakë betoni në nivelin e dyshemesë. Këta tualete janë të bërë me kabina çeliku me një rrjet zgarash çeliku mbi të cilat rriten bakteret e dobishme me ndihmën e një katalizatori të quajtur aktizim. Këta baktere ushqehen me jashtëqitje njerëzore dhe prodhojnë një lëndë të padëmshme dhe të pangjyrë. Tubat shkarkues tokësorë të tualeteve merren nëpërmjet trupit të varkës dhe derdhen në ujërat nën të. Përdorimi i tualeteve bio në ditët e sotme është i zakonshëm. Kështu kanalet e ujërave të brendshëm nuk ndoten. Uji për përdorim ruhet në një depozitë plastike të mbajtur në pjesën e kreut të trupit kryesor të lidhur me kuzhinën dhe tualetin. Tubat, depozita dhe materialet e tjerë sintetikë janë të mbuluar me fibra arrëkokose ose panambu për të mbajtur cilësinë estetike të materialeve miqësore me mjedisin. Shtëpitë-varka moderne janë dizenjuar për tu përputhur me certifikatat Green Palm/Gold Star nga Departmenti i Turizmit të Qeverisë së Keralës, që së fundmi ka vendosur rregullime, duke vendosur standarde për varkat-shtëpi të Keralës ose Kettuvallamët.
Leshi xhamit
Vite më parë, A. G. Sudhakarani ndërtoi varkën e parë të peshkimit dhe junkarin e parë ndonjëherë të Kochit që ishte vendosur midis Fortesës së Kochit dhe Vypeenit. Për rrjedhojë, Samudra Shipyard (P) Limited, Aroor, e menaxhuar nga djemtë e tij, i ka dhënë formë një tjetër ideje inovative pushimesh – një kettuvallam tradicional i bërë prej leshi xhami. Kjo është e para e llojit të saj në Indi.
Turizmi
Kerala u vendos mes `50 destinacionet e një jete' nga National Geographic Traveler në një numër të veçant të botuar pak para fundit të mijëvjeçarit. Gazeta The Hindu shkroi “Një kroçerë përgjatë panoramës së lagunave, përgjatë liqeneve piktorikë, kanaleve të zbukuruar me palma dhe rrjedhave vezulluese të `Vendit të Zotit' është përvoja më magjepsëse e pushimeve në vend. Me një kroçerë përgjatë rrugëve ujore të zbukuruara me palma që po bëhen pjesë e itinerareve të pushuesve, kettuvallami tradicional është shfaqur si maskoti i Turizmit të Keralës.” Më shumë se 900 kettuvallamë qëndrojnë në ujërat e brendshme dhe që ndjekin itinerare të ndryshme popullore ndërmjet turistëve. Alappuzha është kështjella e shtëpive-varka. Nga këto, rreth 120 mbahen dhe janë të përsosura si linja luksi. Varkat-shtëpi kanë të gjitha komfortet e një hoteli të mirë: dhoma fjetjeje të mirë-pajisura, tualete higjenike moderne, dhoma jetese të rehatshme, një kuzhinë të bukur dhe në disa raste madje edhe një ballkon për qëndrim. Ekuipazhi i një kettuvallami përfshin dy rremtarë dhe një kuzhinier. Ushqimi i freskët, i gatuar në stilin e pakrahasueshë Kuttanadan është parapëlqimi i turistëve ndërkombëtarë. Turistët mund të zgjedhin për një kroçerë ditore ose një qëndrim natësor në një shtëpi-varkë. Shumica e turistëve parapëlqejnë të qëndrojnë përgjatë natës në një shtëpi-varkë ose kettuvallam pasi ai ofron një përvojë holistike të ujërave të brendshme të lundrueshme.
Operatorët turistikë kanë paraqitur opsione inovative. Këshilli i Turizmit të distriktit të Kannurit ka nisur një program 'Nadi Darshan' (soditja lumore) në lidhje me një resort privat në Kattampalli si një nismë për të popullarizuar kettuvallamin për promovimin e turizmit dhe si një përpjekje për ti bërë njerëzit të dinë më shumë rreth lumit Valapattanam, një nga lumenjtë më të mëdhenj në rajon dhe rrjedhjen e jetës së distriktit. Një restorant me ushqime deti është hapur në një kettuvallam në rrugën Kaloor - Kadvanthra.
Saint-Loup-Terrier
Saint-Loup-Terrier është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Saint-Loup-Terrier ka një popullsi prej 170 banorë dhe sipërfaqe 15.3 km², me një dendësi prej 11 banor/km².
Katundi (bashkësi)
Etimologjia
Katundi ka ndryshuar fizionominë e tij me kalimin e kohës, kështu që është e vështirë të përcaktohet një përkufizim që do të shpjegonte kuptimin e saktë gjatë gjithë historisë. Me kalimin e kohës, katundi u bë sinonim për një vendbanim të veçantë. Katundi mesjetar nuk është as një stan apo bačija i përkohshëm veror, e as një i tillë i përhershëm,në një kuptim modern të këtyre fjalëve. Në hapësirën e shtetit mesjetar boshnjak, jeta socio-politike e popullsisë vllahe ishte e organizuar në mënyrë specifike, e cila ka ngjashmëri të caktuara me organizimin e vllehëve nëpër viset dhe shtetet fqinje ballkanike. Autorë të ndryshëm kanë sugjeruar se katundi është një fjalë me origjinë ilire, trake, uro-altaike, protobullgare apo ndonjë prejardhje tjetër.
Zhvillimi dhe të dhënat më të hershme
Katundi përbëhej nga disa familje ose familje të mbledhura rreth një udhëheqësi që drejton qëllimet organizative, politike dhe ekonomike të grupit të tij. Puna kryesore në katun ishte gjithmonë blegtoria, pothuajse ekskluzivisht dhentë dhe deri diku dhitë, kështu që komuniteti dikur ishte mjaft i lëvizshëm. Më herët baritorizmi nomad karakterizohej me ndërtimin e kampeve të përkohshme nën tenda. Ngritja e tendave në shekujt 14 dhe 15 mund të interpretohet si zgjerim gradual i katunit (kompanisë ose grupit) në territore të reja, ose hapi i parë drejt ndërtimit të vendbanimeve (fshatrave) më të përhershme në territore të reja. Forma dhe shtrirja e katundeve ndryshonin, dhe kompanitë e tyre luftëtarë ishin të rëndësishme. Këto kompani shërbenin nën fisnikët vendas sllavë, të cilët mbanin titujt e vojvodës ose dukës. Ata ndonjëherë shërbyen nën ushtritë e huaja, të tilla si venecianët dhe osmanët. Në fund, disa katunde arrijnë të kapin territore më të mëdha, ku mungonte ndikimi nga pushteti rajonal apo qendror dhe marrëdhëniet shoqërore. Në gjysmën e dytë të shekujve 14 dhe 15, këto kompani ndërtuan fshatra të përhershëm, jashtë ose brenda vetë zhupave. Ata banonin në pronat e kishave dhe rrethet e qyteteve dhe qytezave/famullive, të cilat ishin tashmë janë në varësi të komunës/bashkisë së qytetit ose të zotërve lokalë. Duke u vendosur, këto bashkësi sollën njëfarë elementi vetëqeverisës, mbledhin edhe më tepër fshatra të shpërndara në bashkësinë e tyre dhe u bashkohen katundet e tjerë, zakonisht më të vegjël, të cilët atëherë quheshin "komuna". Grupe të tilla (komuna, katundet) mund të përfshijnë një numër të madh fshatrash dhe katundesh, si dhe një numër të madh të popullsisë me përkatësi të ndryshme etnike dhe/ose kulturore.
Katundet më të hershme të dokumentuar
Lajmet më të hershme për katundet vllahe gjenden në burimet me prejardhje bizantine, në letrat e Patriarkut Nikolla drejtuar perandorit Aleksi I Komnenit, në fillim të shekullit të 12-të. Përmendjet e para të katundeve vllahe në Bosnjën mesjetare datojnë nga shekulli i 14-të dhe lidhen me Burmazi (1300), Banjani (1319), Drobnjaci (1354), Predojevići (1356), Mirilovići (1366), Zlokruha (1367), (1367), Ugarci (1368), Vlahovići (1368), Tomići (1369), Vragovići (1376), Plijeske (1377), Prijeraci (1377), Kresojevići (1379), Perutinići (1386) dhe Kutlovići (1393) Maleševci (1397).
Krerët
I moshuari zgjidhej nga një familje që shquhej për namin e saj në luftë e pasuri dhe shpesh, por jo gjithmonë, ai mund t'ua kalonte parinë pasardhësve të tij. Ai do të qeveriste bashkësinë gjatë një lëvizjeje ose lufte dhe do të mbante marrëdhënie të ngushta me pleqtë e tjerë dhe përfaqësuesit e familjeve të tjera. Ndërsa katundi rritej dhe zhvillohej organizativisht, fisnikëria e vogël e luftëtarëve u shumua dhe në organizimin feudal do të merrte titullin knez, i cili shpesh do të sundonte mbi 40 ose 50 fshatra individualë. Lidhjet familjare mes individëve të shquar ishin të rëndësishme. Komandanti i "kompanisë së luftëtarëve" të katundit ishte zakonisht prijësi i katunit, udhëheqësi që do të mbante një titull specifik të quajtur katundar. I biri ose një nga të afërmit e tij të afërt (vëllazëria) e zinte vendin kur të duhej.
Krahina e Malziut
Krahina e Malziut bën pjesë në njësinë jugperëndimore të Rrethit të Kukësit.
Gjeografia
Kufizohet: Në verilindje prej Lumit të Kalimashit, afër Urës së Vezirit e deri në Vaspas, me liqenin e Fierës që është dhe kufiri ndarës me krahinën e Hasit. Në juglindje prej lumit të Kalimashit, vijon rrugën e vjetër të Fanit, në perëndim të majës së Thanzës, në Qafë të Kumbullës që është kufiri ndarës me krahinën e Lumës. Në perëndim prej Qafë-Kumbullës, në majën e Zezë, në Kakrrez dhe Lakun e Roshit që është kufiri ndarës me krahinën e Mirditës. Në veriperëndim prej Lakut të Roshit, në lindje të Qafës së Malit, në Kodrën e Korrilave, në Lumin e Goskës, në Kullën e Sakatit dhe në Derdhjen e Madhe në Dri që është kufiri ndarës me Pukën.
Sipërfaqja e përgjithshme kadastrale e krahinës është 16444 ha, nga të cilat; 12245 ha sipërfaqe toke pyjore, 354 ha sipërfaqe toke kullota, 1180 ha sipërfaqe tokë bujqësore dhe troje, 494 ha sipërfaqe tokë inproduktive, 1323 ha sipërfaqe tokë djerrinë dhe 848 ha sipërfaqe ujore.
Përfshihet në zonën klimatike mesdhetare paramalore veriore. Erërat fryjnë veriore, verilindore, dhe më pak jugore.
Temperatura mesatare vjetore është 11 gradë celcius. Më e ulëta, në dimër, arrin në minus 11 gradë celcius dhe më e larta, në verë, në plus 38 gradë celcius.
Forma dhe relievi
Krahina e Malziut sipas rajonizimit tektonik përfshihet në zonën strukturore faciale të Mirditës. Paleogjeografia e Malziut e ka zanafillën në periudhën premiane të erës paleozoike kur territori i saj ishte i mbuluar nga deti. Në fund të erës paleozoike, në periudhën premiane, kemi tërheqje të ujrave, që nxjerrin në fillim Gjalicën si kurrizore, dhe ku depozitohen shkëmbinj terigjen. Krahas depozitimeve kemi dhe shpërthime llavash nënujore që shkaktojnë ngritjen e relevit dhe favorizojnë veprimtarinë e procesit të erozionit, që sjell një pamje pllaje të këtij relievi. Fillimi i erës kenozoike karakterizohet me lëvizje tektonike shkëputëse, rrudhëse dhe ndryshim të relievit ku marrin formë njësitë e sotme gjeografike. Në fund të erës kenozoike (kuaternar), ngadalësohen veprimet rrudhëse, ashpërsohet klima, dhe në male kemi akullnaja. Pas kësaj, kemi zbutjen e klimës dhe fillimet e pamjes së sotme të relievit, florës dhe faunës së krahinës.
Malziu ka një reliev shumë të thyer malor e kodrinor, me male, kodra, kodrina, lugina, lumenj të vegjël, përroje, përroska, rrëke dhe fushëza të vogla e të pakëta që fillojnë nga bregu i Liqenit të Fierzës në kuotën 296 m mbi nivelin e detit deri në majën e Runës në kuotën 1857 m mbi nivelin e detit.
Burimet kryesore ujore
Burimet kryesore ujore janë: Liqeni i Fierzës, Përroi i Kalimashit, Përroi i Sërriqes dhe Përroi i Goskës.
Malet dhe qafat kryesore
Mali i Runës 1875 m, maja e Korbit 1307 m, maja e Fierës së Keqe 1037 m, Mali i Korrilës 896 m, Mali i Mgullës 789 m, dhe Mali i Pistës ose Mali Guri i Keq 674 m.
Qafa e Gështenjës, qafë mali në anën verilindore të majës Korbit qe lidh zonën e Malziut me krahinën e Fanit të Mirëditës.
Qafa e Likmetes në jugperëndim të majes së Babqorit pranë fshatit Kryemadh që lidh krahinën e Malziut me ate të Kumës Kukësit. Me emrin e kësaj qafe lidhet rënia e 9 dëshmorëve të kësaj krahine pas aksionit partizan të Mgullës me 15 mars 1943 kundër ushtrisë italiane.
Qafa e Mgullës në anën veripërendimore të majës së Mgullës. Lidh Malziun me fshatrat Qam dhe Lajthizë. Me emrin e kësaj qafe lidhet aksioni partizan i 15 marsit 1943 kundër ushtrisë italiane.
Qafa e Qërshisë quhet edhe Laku i Qërshisë, në anën juglindore të majës së Korbit. Lidh Malziun me zonën pyjore dhe bjeshkët e Kalimashit dhe të Malziut.
Qafa e Qingjave, quhet edhe Laku i Qingjave, në anën përendimore te majës së Runës. Lidh krahinën e Malziut me atë të Fanit të Mirëditës. Qafa e Shllakut, në anën jugore të majës së Fierzës së Keqe. Lidh krahinën e Malziut Pukën.Është kufiri ndarës administrativ i Rrethit Kukës me Rrethin e Pukës.
Organizimi administrativ shtetëror
Në rregjistrat kadastrale të fundit të shekullit XVI, krahina e Malziut dhe Tejdrinja ishin një Nahije e vetme me qendër në Va-Spas në kuadër të sanxhakut të Dukagjinit. Me reformën administrative të vitit 1861, pas krijimit të Vilajeteve, Porta e Lartë krijoj Bajraqet si njësi administrative e malësive shqiptare të vetëqeverisura dhe krahina e Malziut emërtohet Bajraku i Malit të Zi. Për Krahinën e Malziut ka vazhduar funksioni administrativ i Bajrakut edhe pas shpalljës së pavarësisë dhe krijimit të shtetit Shqiptar deri në vitin 1928, i cili qendrën e kishte në Vaspas ndërsa bajrakun në Shikaj. Nga viti 1928 deri në vitin 1945 Malziu u emërtua si ndarje administrative krahinari. Në krye të krahinarisë qendronte krahinari i cili kishte funksionët e kryetarit të komunës. Nga muaj tetor 1945, kurë krahina u shkëput nga rrethi i Pukës dhe u bashkua me rrethin e kukësit, deri në vitin 1968 ndarja administrative e krahinës Malziut u emërtua Lokaliteti Shëmri me qendër në Shëmri. Gjatë kësaj përiudhe në përbërje të lokalitetit Shëmri janë shtuar dhe hequr fshatra të ndryshëm sipas kërkesave të popullsisë apo formave organizative të pushtetit. Në dhjetor të vitit 1968 lokaliteti suprimohet dhe krahina organizohet si ndarje administrative mbi bazën e kooperativave bujqësore të bashkuara. Fshati i bashkuar Shëmri, fshati i bashkuar Shikaj, fshati i bashkuar Pistë dhe fshati i bashkuar Kalimash. Në vitin 1992, pas përmbysjes sistemit komunist ndarja administrative organizohet në bazë fshati, komune rrethi dhe qarku. Krahina e Malziut si ndarje administrative emërtohet komuna Malzi me qendër në shëmri, në përberje të cilit përfshihen 13 fshatra të krahinës. Dukagjini, Gdheshta, Kalimashi, Kryemadhi, Mgulla, Qami, Petkaj, Pista, Simoni, Spasi, Shëmria, Shikaj dhe Shtana. Krahina e Malziut, në organizimin e sotëm administrativ shtetëror, është përcaktuar si njësi vendore në rang komune, me emrin e njohur të krahinës Malzi.
Komuna Malzi
Me qendër në fshatin Shëmri, ndodhet në veriperëndim të qytetit të Kukësit, 35 km larg qendrës së qytetit Kukës. Në territorin e sajë nga Kalimashi deri në Qafë- Shllak (kufiri me Pukën), kalon rruga nacionale Kukës-Tiranë, me gjatësi 38 km. Ndërsa në kufirin veri dhe verilindje, nga Lumi i Kalimashit deri te Lumi i Goskës me gjatësi 26 km, laget nga ujërat e liqenit të Fierzës Përbëhët nga 13 fshatra; Dukagjin (3.3 km), Gdheshtë (3.3 km), Kalimash (6.3 km), Kryemadh (5.8 km), Mgullë (1.4 km), Qam (3.6 km), Petkaj (1.1 km), Pistë (4.0 km), Simon (1.4 km), Spas (8.6 km), Shëmri (0.0 km), Shikaj (4.5 km), Shtanë (2.6 km). Në kllapa janë distancat nga qendra e fshatit deri në qendrën e Komunës Shëmri. Ka një popullsi prej 7156 banorë (3627 meshkuj dhe 3529 femra), me 1607 familje (Sipas rregjistrimit të vitit 1997). Tabela e ndryshimeve demografike të popullsisë nga viti 1997 deri në vitin 2004:
Fshatrat e Komunës Malzi
Përbëhet nga 98 familje me 369 banorë (1997). Ka 5 lagje; (Hoxhaj, Musliaj, Manaj, Sadriaj, Geraj). Shtrihet në anën e majtë të përroit të Lankshit e të bregut të liqenit të Fierzës në rrugën automobilistike Kukës-Shikaj. Dëshmohet si vendbanim mesjetar. Ka qendër shëndetësore dhe shkollë 9-vjeçare. Një pjesë e tokave dhe e shtëpive janë përmbytur nga ujërat e liqenit të Fierzës. Banorët merrën me bujqësi dhe blegtori.
Përbëhet nga 67 familje me 315 banorë (1997). Ka 3 lagje; (Hilaj, Pashku, Vrish). Shtrihet në pjerrësitë veriperëndimore të malit të Korrilës (896 m), në të majtë të rrugës automobilistike Shëmri-Pistë. Në afërsi të fshatit ka qenë hapur një minierë bakri. Banorët merren me bujqësi e kryesisht me blegtori.
Përbëhet nga 261 familje me 1451 banorë (1997). Ka 7 lagje; (Lugjaj, Zhubi, Babqori, Batusha, Gjuni, Alimema, Hutra, Bogjisha). Shtrihet në anën e majtë të rrugës automobilistike Kukës-Tiranë, midis përroit të Lugjit, dhe atijë të Qafës. Dëshmohet si vendbanim mesjetar. Ka shkollë 9-vjeçare dhe qendër shëndetësore. Pranë tij është ngritur miniera dhe fabrika e pasurimit të kromit, si dhe sektorët e minierave të bakrit dhe të olivinitit. Një pjesë e tokave dhe e shtëpive janë përmbytur nga ujërat e liqenit të Fierzës. Banorët merren me bujqësi, dhe kryesisht me blegtori dhe pemtari.
Përbëhet nga 115 familje me 580 banorë (1997). Ka 4 lagje; (Saraç, Hamzaj, Halmus, Nestref). Shtrihet në anën e majtë të rrugës automobilistike Kukës-Tiranë, në vazhdim të fshatit Kalimash. Ka shkollë 9-vjeçare. Një pjesë e tokave dhe e shtëpive janë përmbytur nga ujërat e liqenit të Fierzës. Banorët merren me bujqësi dhe blegtori.
Përbëhet nga 99 familje me 395 banorë (1997). Ka 5 lagje; (Hilaj, Ahmetaj, Dukaj, Dreni, Çirakaj). Shtrihet në shpatin verilindor të Malit të Mgullës (791 m), në të dy anët e rrugës automobilistike Kukës-Tiranë. Banorët e sajë merrën me bujqësi dhe blegtori.
Përbëhet nga 82 familje me 314 banorë (1997). Ka 3 lagje; (Senze, Margjale, Qam). Shtrihet në shpatin jugperëndimor të Malit të Mgullës (791 m). Në të dy anët e Lumit të Sërriqës. Ka shkollë të ciklit të ulët. Banorët merrën me bujqësi dhe kryesisht me blegtori.
Përbëhet nga 141 familje me 567 banorë (1997). Ka 5 lagje; (Isufaj, Kovaçi, Shabanaj, Metaj, Halilaj). Shtrihet në anën e djathtë të përroit të Sërriqës, mes përronjëve Ymeraj dhe Sheremel. Kodra e Petkajt dëshmohet si vendbanim mesjetar. Këtu kalonte rruga automobilistike Tiranë-Shëmri-Kolgecaj nga viti 1952 deri në vitin 1978, kur rruga u përmbyt nga liqeni i Fierzës. Ka shkollë të ciklit të ulët dhe qendër shëndetësore "Muharrem Isufaj". Banorët merrën me bujqësi blegtori dhe pemtari.
Përbëhet nga 137 familje me 569 banorë (1997). Ka 5 lagje; (Fetah, Salihaj, Sipeç, Koftëz, Bregbrre). Shtrihet në anën e majtë të përroit të Bregut, në shpatin juglindor të malit Guri i Keq (674 m). Dëshmohet si vendbanim mesjetar. Ka shkolle 9-vjeçare. Një pjesë e tokave dhe shtëpive janë përmbytur nga liqeni i Fierzës. Banorët merrën me bujqësi e blegtori.