cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Illyricum Sacrum
Historia
Më 1720, nisma e hartimit të historisë kishtare për provincën e Illyricum-it të propozuar nga jezuiti P. Filip Riçeputi (Filippo Riceputi, 1667-1742) gjeti mbështetjen e Papa Klementit XI. Projekti i Riçeputit synonte të mblidhte dokumente për të bërë një Museum Illyricum, mbi historinë kishtare të provincës së Ilirisë. Vëllimi i parë u botua në Venedik më 1751 pasi Riçeputi ndërroi jetë, projektin e çoi përpara ndihmësi i tij P. Daniele Farlati i cili punoi katër vëllimet e radhës, të cilit i mbeti edhe autorësia. Kur i katërti po botohej, Farlati kishte ndërruar jetë.
Ndihmësi i Farlatit, P. Jacopo Coleti përfundoi vëllimin e pestë, i cili u botua më 1775. Pas këtij vëllimi, Coleti botoi tre të tjerë, i fundit i të cilëve u përfundua më 1818. Më vonë, më 1910 në Split P. Franc Bulić botoi Accessiones et correctiones all'Illyricum sacrum del P.D. Farlati me autor P. Gianjacopo Coleti.
Përkthimi në shqip
Pasi e kishte nisur që më 1956, më 1963 Dom Frano Illia përfundoi përkthimin e pjesës më të madhe të vëllimit të shtattë, përkthimi i cili trajtonte dioqezat brenda kufijve të shtetit shqiptar me titullin Ilirija Kishtare ose Historia Kishtare e Ilirisë. Në një letër dërguar Institutit të Kulturës Popullore, Illia i përcjell: " [...] Volumi i VII, në 638 faqe, rreshton historinë kishtare dhe lidhun me atë çivile të Metropolive të Djoklesë, Tivarit, Shkodrës, Durrësit e të Sirmit dhe sufrangave ase të dioçezave që mvaren prej tyne. Prej kësi volumi deri tash kemi përkthye pjesët që i përkasin mbrendisë së kufijve të sodshëm të Shqipnisë, d.m.th. sa i përket Shkodrës dhe Durrësit dhe sufrangave të tyne (vazhdoj përkthimin e pjesëve të tjera) Shkodra kishte këto dioçeza: 1. Drishtin, 2. Pultin e Madh, 3. Pultin e Vogël, 4. Dejën, 5. Sarden e 6. Sapën.
[...]
Edhe pjesët e tjera që i përkasin Djoklesë e Tivarit kishte qenë mirë të njifen prandaj të përkthehen në giuhën tonë mbasi kanë lidhje të vazhdueshme me krahinat tona. Për plotësimin e këtij kuadri historik të vëndit, do të ishte me vënd edhe përkthimi i blenit VIII. Po të kërkohet kishim me kenë gadi të vazhdojmë kryemjen e përkthimit të bl. VII dhe të VIII-it." Illia e dorëzoi përkthimin në Institutin e Folklorit, bashkëpunëtor i jashtëm i të cilit kishte qenë prej vitesh. Pas burgimit në kohën e Revolucionit Kulturor, daljes më 1986, iu mohua mundësia që t'i rikthehej përkthimi që ta përpunonte më tej. Pas rënies së diktaturës, përkthimi iu rikthye, por ngelet i pabotuar.
Posthipnoza
Sugjestioni posthipnotik, ose siç quhet edhe ndryshe hipnoza e tempuar (kurdisur), përbëhet nga ajo, që sugjestioni i dhënë gjatë gjendjes hipnotike, zbatohet më vonë dhe atë deri sa personi i tempuar është në gjendje të zgjuar, si dhe mund të bindet që asgjë nga sugjestionet e dhëna ose veprimet e bëra të mos i mbaj në mend.
Një ndër paraqitjet më interesante në fushën e hipnozës, është fenomeni i sugjestionit posthipnotik. Kjo paraqitje interesante ka zgjuar interesim të madh jo vetëm ndër magjistarët e skenave publike, por edhe në psikologjinë moderne e sidomos në qarqet e shërbimeve informatimeve duke e keqpërdorur deri në ekstremitet për qëllime të llol-llojshme...
Sugjestioni posthipnotik, ose siç quhet edhe ndryshe hipnoza e tempuar (kurdisur), përbëhet nga ajo, që sugjestioni i dhënë gjatë gjendjes hipnotike, zbatohet më vonë dhe atë deri sa personi i tempuar është në gjendje të zgjuar, si dhe mund të bindet që asgjë nga sugjestionet e dhëna ose veprimet e bëra të mos i mbaj në mend. Gjatë kësaj kohe, personi mbi të cilin është zbatuar veprimi i detyruar (posthipnoza), ndjenë nevojë të papërballueshme për ta kryer atë urdhër, pavarësisht se kjo në dukje të parë duket diç e pakuptimtë ose edhe e palogjikshme, dhe gjatë kësaj as ai vet nuk di të sqarojë motivin që e ka shtyrë ta kryej veprimin, por gjenë arsye të ndryshme si p.sh. një studenteje të cilës i ishte sugjeruar (nën urdhrin posthipnotik) që në kohën e caktuar ta hap dritarën, pasi e kryen saktë veprimin, arsyetohet me atë se ambienti është bërë i tendosur dhe duhet të ajroset, ndërsa studentja tjetër, e cila kishte hyrë me ombrellë në amfiteatër (poashtu nën urdhrin posthipnotik), arsyetohet se atë veprim e ka ndërmarrë sepse nuk dëshiron që t’u përulet rregullave dhe traditave dhe të jetë konformiste.
Para zbatimit të sugjestionit posthipnotik bien në sy dy momente: zbatimi me kohë i urdhrit të dhënë posthipnotik, si dhe zbatimi i vetë urdhrit, pavarësisht nga intervali kohor që ka kaluar nga dhënia e tij. Gjithashtu është interesant edhe zbatimi i urdhrit të dhënë në kohën e caktuar, pa pasur kurrfarë mjeti ndihmës për orientim kohor, p.sh. edhe pse nuk ka orë e kryen veprimin në kohë të caktuar sipas sugjerimit. Disa autorë janë të mendimit se zbatimi i urdhrave posthipnotike në kohën e saktë, është i mundur duke ju falënderuar një lloji „ore biologjike“ që posedon truri i gjallesave të llojit më të lartë, e cila te disa është më e zhvilluar e te disa më pak, si dhe ndikon përgjithësisht në mënyrë të pavetëdijshme. Si fakt ata e marrin shembullin e shumë njerëzve të cilët mund të zgjohen në kohën e caktuar pa pasur nevojë për mjete ndihmëse.
Gjithashtu, sugjestioni posthipnotik nga këndvështrimi psikiatrik dhe psikologjik është me rëndësi edhe për faktin se vërteton ekzistimin e ndërdijes te njeriu. Në këto lëmi, posthipnoza zakonisht përdorët për shërimin e sëmundjeve të varësisë si dhe disa shprehive asociale.
Në literaturë të ndryshme hasim raste të shumta që e vërtetojnë ndikimin veprues të kësaj force të pasfidueshme. Një rast interesant na jep prof. Bernheimi: Ai një mediumi - epror ushtarak, i kishte sugjeruar se në javën e parë të tetorit do të shkojë te mjeku Liebeaulti, ku do ta takojë edhe kryetarin e shtetit i cili do ta dekorojë. Këtë sugjestion, eprorit ia kishte dhënë në muajin gusht. Edhe pse në mes të atyre muajve ai atë e kishte takuar edhe disa herë, asgjë nuk i kishte thënë për urdhrin posthipnotik. Me tre tetor, të premten e parë të muajit, 63 ditë pas sugjestionit posthipnotik, prof. Bernheimit i arrin një letër nga mjeku Liebeaulti, i cili shkruan: „S. sot në orën një e dhjetë minuta erdhi tek unë, pa përfillur askë u drejtua tek libreza ime. Atje, me shumë respekt, u përkul dhe e dëgjova duke thënë „Ekselencë“, pastaj e zgjati dorën dhe tha: „faleminderit ekselencë“. Kur e pyeta se me kë po bisedon, ai qetë m‘u përgjigj: „me presidentin e shtetit, natyrisht“. F., dëshmitar i kësaj skene, më pyeti se kush është ky i marrë, sepse ashtu e konsideronte. Ju përgjigja se, S. është plotësisht normal si unë dhe ti...“
Rastet e tilla të ndikimit posthipnotik janë të shumta. Secili hipnotizues është i njohur me efektin e tyre, një rast të tillë po e cek edhe nga përvoja ime: Mediumi ishte një fëmijë 11 vjeçar. Atij i sugjerova se kur të dalë nga gjendja hipnotike, pas 10 minutash, do t’i afrohet personit A. (person 35 vjeçar, për të cilin mediumi kishte respekt të posaçëm) dhe t’ia kapë hundën. Pas daljes nga gjendja hipnotike, saktësisht pas 10 minutash, mediumi i afrohet personit A. dhe ia kap hundën, por edhe pse e bëri një veprim të tillë në praninë e disa vetëve, ai assesi nuk mund të bindej se e ka kryer atë veprim.
Edhe te posthipnoza kemi të bëjmë me dy këndvështrime të ndryshme. Disa mendojnë se mediumi i zbaton urdhërat në gjendje normale, derisa të tjerët mendojnë se mediumi, në kohën kur duhet ta zbatojë urdhrin, bie prapë në gjendje hipnotike, e cila ka baza që të jetë më reale. Por, pavarësisht nga kjo, se a është mediumi në gjendje të zgjuar apo është prapë në gjendje hipnotike, me rëndësi është se mediumi, në te dy rastet, e kryen urdhrin e dhënë.
Rast 1. Një psikolog amerikan shkon tek kolegët e tij, të cilët punonin me hipnozë, dhe kërkon që ta hipnotizojnë për të parë efektin e saj. Kolegët, pasi e hipnotizojnë, i sugjerojnë se kur të dalë nga gjendja hipnotike, në shenjën e dhënë përkatëse ai do të shkojë e të ulet tek karriga e cila qëndronte e veçantë në qoshe të dhomës. Pas daljes nga gjendja hipnotike, biseda vazhdon me tema të ndryshme deri në momentin kur ai e vëren shenjën e dhënë. Atëherë, ai lëviz nga kolltuku ku ishte i ulur, dhe iu thotë kolegëve se i kishte hipur një ide e marrë, se duhet të shkojë e të ulet tek karriga në qoshe të dhomës. „Sigurisht se ju ma keni imponuar si posthipnozë, iu thotë ai kolegëve, se duhet të shkoj atje në ndonjë shenjë tuajën, por unë një veprim të tillë nuk do ta bëj“.
Kolegët nuk treguan interesim për këtë dhe filluan prapë bisedën. Por, kolegu i tyre assesi të qetësohet. Më në fund u ngrit nga kolltuku duke thënë: „Nuk po mundem më të duroj“, dhe drejtohet tek karriga, derisa kolegët e tij filluan të qeshen.
Rast 2. Në zyrën e gjeneralit S., komandant i divizionit amerikan në Pacifik, qëndronin komandanti dhe psikologu për të parë efektin e posthipnozës. Papritur, në dhomë futet një ushtar i thjeshtë, duke e shtyrë adjutantin, kalon nëpër dhomë qetë dhe shkon tek dritarja, dhe, pa fjalë, heq këpucët duke e mbushur hapësirën e dhomës me erë kundërmuese. Pastaj, ai merr këpucët në dorë dhe, ashtu me çorapë kundërmuese del ngadalë jashtë. E shikuan orën ishte saktë 12. Psikologu e kishte urdhëruar: „Nesër në ora 12, do të futesh në zyrën e komandantit pa pyetur askë për leje. Do të shkosh tek dritarja dhe do t’i zbathësh këpucët. Pastaj me këpucë në duar do të dalësh jashtë“. Këtu nuk duhet fantazi e madhe që nga gjithë kjo të dalë përfundimi se për çfarë qëllimesh mund të përdoren këta persona!
Edhe ju, lexues të nderur, që pretendoni të merreni me aplikimin e hipnozës në praktikë padyshim që do të takoheni me rastet e posthipnozës, pasi që çdo sugjestion i dhënë gjatë gjumit hipnotik zakonisht finalizohet me efektet e veprimit në posthipnozë. Sugjestionet e dhëna duhet t’i formuloni në mënyrë shumë precize pasi, siç e kemi cekur disa herë, efekti i tyre është i paparashikueshëm. Gjithnjë duhet ta keni qëllimin e caktuar se për çfarë e aplikoni atë. Përjashtohen rastet kur keni të bëni me ndonjë shoqëri të ngushtë me qëllim argëtimi. Gjithnjë mundohuni që mos të jeni ju faktor i ndryshimit të ndonjë vetie të personalitetit të individit, pasi që më këtë ju ndikoni në sovranitetin e tij.
Edhe gjatë aplikimit të posthipnozës në shoqëri, si atraksion argëtimi, duhet të keni shumë kujdes në zgjedhjen dhe formulimin e sugjestionit, pasi që sugjestioni i gabuar mund t’i kushtojë shumë mediumit. Gjithashtu, duhet ta keni parasysh edhe karakterin e individit. Këtu po e cekim vetëm një rast ku individi i pafajshëm në duart e një hipnotizuesi sharlatan përfundoi në klinikë. Në një paraqitje publike, hipnotizuesi e merr nga publiku këtë individ për të demonstruar aftësitë e tij hipnotike dhe për të krijuar atraktivitet në sallë. Atij i sugjeron se po e ndjek një qen i tërbuar, kështu që ai fillon të vrapojë i tmerruar nga frika nëpër podium, derisa publiku qeshte i ngazëllyer. Edhe pas daljes nga gjendja hipnotike (pasi që hipnotizuesi nuk ia kishte fshirë atë sugjestion nga ndërdija), ai ballafaqohet me atë dukuri të frikës, se dikush po e ndjek, deri sa më në fund kërkon ndihmë në klinikën psikiatrike ku trajtohet një kohë të gjatë si i sëmurë psikik.
Kultura e Britanisë së Madhe
Origjina e Britanisë së Madhe si Union Politik të përbërë nga ish-shtete të pavarura ka rezultuar në ruajtjen e kulturave të ndryshme në secilin nga shtetet e saj Për më shumë shihni artukujt, Kulura e Anglisë, Kultura e Skocisë, Kultura e Uellsit, Kultura e Irlandës Veriore.
Kinematografia
Britania e Madhe ka pasur shumë ndikim në zhvillimin e kinematografisë, Ealing Studios pretendojnë të jenë Studioja më e vjetër në Botë. Duke lënë anash prodhimet e suksesshme dhe të rëndësishme, industria karakterizohet me një debat për identitetin e saj, dhe ndikimin e kinematografisë Amerikane dhe Europiane.
Bardhaniqi
Bardhaniq është një vendbanim në komunën e Gjakovës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Bardhanik dhe Bardhan.
Kultura e Britanisë së Madhe
Letërsia
thumb|right|[[Robert Burns]]
Poeti dhe dramaturgu i njohur Anglez William Shakespeare njihet si dramaturgu më i madh i të gjitha kohërave.
Ndër poetët Anglez më të vjetër janë Geoffrey of Monmouth, Geoffrey Chaucer, dhe Thomas Malory. Në shekullin e 18të, Samuel Richardson shpesh konsiderohet ta ketë zbuluar novelën moderne. Risi të tjera erdhën në shekullin e 19të nga Jane Austen, Motrat Brontë, Charles Dickens, Thomas Hardy etj. Ndër shkrimtarët e shekullit të 20të janë H. G. Wells, D. H. Lawrence, Virginia Woolf, George Orwell dhe John Betjeman. Së fundmi edhe shkrimtarja e serive Harry potter J.K.rowling ka fituar popullaritetin e J.R.R. Tolkien.
Sex Pistols
Sex Pistols është një bend i muzikës punk rock, i formuar në Angli në vitin 1975 e aktive deri në vitin 1978.
Kultura e Britanisë së Madhe
Letërsia
Kontributet e Skocisë përfshijnë shkrimtarin detektiv Arthur Conan Doyle, Sir Walter Scott, Robert Louis Stevenson dhe Robert Burns.
Media
Rëndësia e Gjuhës Angleze i jep Mediave Britanike dimensione internacionale të mëdha
Muzika Klasike
Kompozitorë të njohur nga Britania e Madhe janë : William Byrd, Henry Purcell, Sir Edward Elgar, Sir Arthur Sullivan, Ralph Vaughan Williams, dhe Benjamin Britten, pionier i operës moderne Britanike. Londra mbetet një nga kryeqytete kryesore të muzikës klasike në Botë.
Muzika popullore
Ndër kontrubuesit e zhvillimit të Muzikës Rock në Britani në vitet 1960-1970 ishin The Beatles, shqip Beatelsat, Pink Floyd, Eric Clapton, The Rolling Stones, Led Zeppelin, The Who, Queen, dhe Black Sabbath. Heavy metal, hard rock etj. ishin ndër variacionet që pasuan. Në vitet 1980, Bandat Britanike nga skena "New Romantic" si Duran Duran, Depeche Mode, Spandau Ballet, Soft Cell dhe Ultravox ishin kryesoret.
Juli III
Papa Juli III (Giovanni Maria Ciocchi del Monte l. 10 shtator 1487, Monte San Savino - v. 23 mars 1555, Roma) ishte papa i 221 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 7 shkurt 1550 dhe deri më 23 mars 1555. Paraardhës i tij ishte papa Pali III, ndërsa pasardhësi papa Marçeli II.
Kultura e Britanisë së Madhe
Televizioni
thumb|Ndërtesa e Channel 4 thumb|Qendra televizive [[BBC]]
BBC është rrjeti televiziv i themeluar publikisht i Britanisë së Madhe, si dhe është rrjeti më i madh dhe më i vjetër në Botë. Ai operon disa kanale televizive dhe radio stacione në Britani dhe në Botë. Shërbimi internacional i lajmeve i BBCsë, BBC World, transmetohet rreth botës.
Shërbimet vandase të BBCsë janë themeluar nga licensa televizive, një kërkesë ligjore për secilën shtëpi britanike me një marrës telveiziv që është në përdorim për marrjen e transmetimeve, pa marrë parasysh nëse shtëpiakët ndjekin BBCnë apo jo. Shtëpitë që janë vendbanim i personave mbi 70 vjeç nuk mirren parasysh dhe kjo kërkesë nuk i anashkalon as dëgjuesit e radios. Shërbimi BBC World Radio u themelua nga Zyra e Jashtme Komonwealth dhe stacionet televizive operohen nga BBC Worldwide nën bazat komerciale të lidhjeve satelitore dhe kabllovike. Kjo dorë komerciale e BBC-së që formon gjysmën e UKTV së bashku me Virgin Media.
Tribuna e Kuvendit (revistë)
"Tribuna e Kuvendit" është konceptuar si një revistë informative-publicistike dhe u drejtohet deputetëve, zyrtarëve të Kuvendit, institucioneve të tjera të rëndësishme, bibliotekave dhe lexuesve të thjeshtë.
Kultura e Britanisë së Madhe
Televizioni
Në Britani të Madhe ka katër kanale kryesore televizive nacionale: BBC One, BBC Two, ITV1, Channel 4 dhe Five - momentalisht të transmetuara nga sinjale analog tokësor. Tre kanalet e fundme janë krujuar nga Marketingu komercial.
Britania e Madhe tani ka një numër të madh të kanaleve tokësore digjitale duke përfshirë gjashtë të tjera nga BBC, pesë nga ITV dhe tri nga Channel 4, dhe një nga S4/C, i cili është pothuajse krejtësisht në Uellsisht.
Shumica e shërbimeve digjitale kabllovike mundësohen nga Virgin Media kurse satelitore nga BSkyB. I tërë shteti do të kthehet në digjital deri më 2012.
Radio në Britaninë e Madhe dominohet nga BBC Radio, e cila operon dhjetë rrjete kombëtare dhe më se katërdhjetë radio statione lokale. Stacioni më i famshëm nga numri i dëgjuesve, është BBC Radio 2.
Alata, Corse-du-Sud
Alata, Corse-du-Sud është një komunë në Francë. Alata bën pjesë në departamentin Corse-du-Sud të rajonit Corsica. Komuna ka një popullsi prej 2955 banorë dhe sipërfaqe prej 30.37 km².
Demografia e Sllovakisë
Sllovakia ka 5,4 milion banorë, dhe radhitet në shtetet e vogla të Evropës. Sllovakia në vitin 1966 ka pasur 4,4 milion banorë. Për tri decenie popullata e Sllovakisë është shtuar për 1 milion banorë. Shtimi në të kaluarën ka qenë më i lartë ndërsa sot ajo ka lindshmërinë 11 ‰, vdekshmërinë 9,7 ‰ dhe shtim natyrorë 1,3 ‰. Slovakët me 86 % të popullsisë së përgjithshme bëjnë elementin kryesor, pas së cilës vijnë hungarezët me afro 11 %, romët 1,6 %, çekët 1,1% etj. Sllovakia është shtet industrialo-agrarë. Pjesëmarrja e popullsisë agrare është 6 %, në sektorin sekondarë 36 % dhe në atë terciar 58 % e popullsisë aktive.
Gjyqtari (futboll)
parapamje|[[Pedro Proença gjykon një ndeshje të Ligën e Kampionëve më 2013.]] Në futboll, gjyqtari është personi përgjegjës për interpretimin dhe zbatimin e rregullave të lojës gjatë një ndeshjeje. Gjyqtari është autoriteti përfundimtar vendimmarrës për të gjitha faktet që lidhen me lojën dhe është zyrtari i ndeshjes me autoritetin për të filluar dhe ndërprerë lojën dhe për të vendosur masa disiplinore kundër lojtarëve dhe trajnerëve gjatë një ndeshjeje.
Në shumicën e niveleve të lojës, gjyqtari ndihmohet nga dy ndihmës gjyqtarë, të cilët këshillojnë gjyqtarin nëse topi largohet nga zona e lojës dhe çdo shkelje të rregullave të lojës që ndodh jashtë pamjes së gjyqtarit. Vendimi përfundimtar për çdo vendim faktik i takon gjyqtarit, i cili ka autoritetin të anulojë një gjyqtar ndihmës. Në nivelet më të larta të lojës, gjyqtari mund të ndihmohet gjithashtu nga një zyrtar i katërt, i cili mbikëqyr fushat teknike të ekipeve dhe ndihmon gjyqtarin me detyra administrative, dhe, në nivelet më të larta, ndihmës gjyqtarë shtesë dhe/ose ndihmës gjyqtarë video. Gjyqtarët dhe zyrtarët e tjerë të lojës janë të licencuar dhe trajnuar nga organizatat kombëtare anëtare të saj.
Kompetencat dhe detyrat
Kompetencat dhe detyrat e gjyqtarit përshkruhen në Rregullin 5 të Rregullave të Lojës. Gjyqtari:
Si dhe detyra dhe kompetenca të tjera të ndryshme të përshkruara plotësisht në Rregullin 5 të Rregullave të Lojës.
Fanella dhe pajisjet
Gjyqtarët veshin një fanellë që dallon veten nga lojtarët. Zakonisht kjo përfshin një bluzë të një ngjyre të ndryshme për lojtarët e të dy skuadrave.
Në fillim të shekullit të 20-të, gjyqtarët mbanin një blazer sportive dhe jo një këmishë të ngjashme me atë të lojtarëve. Tradicionalisht, uniforma ishte pothuajse gjithmonë e zezë, përveç nëse njëra nga skuadrat kishte veshur një këmishë shumë të errët, në të cilin rast gjyqtari do të vishte një ngjyrë tjetër (zakonisht të kuqe) për t'u dalluar nga të dyja skuadrat.
Në finalet e Kupës së Botës 1994, u prezantuan fanella të reja që u jepnin zyrtarëve një zgjedhje në ngjyrë burgundy, të verdhë ose të bardhë, dhe në të njëjtën kohë krijimi i Premier League në Angli pa që gjyqtarët të vishnin fanella jeshile: të dyja ndryshimet ishin të motivuara nga konsideratat televizive. Që atëherë, shumica e gjyqtarëve kanë veshur të verdhë ose të zezë, por ngjyrat dhe stilet e adoptuara nga shoqatat individuale ndryshojnë shumë. Për garat ndërkombëtare nën mbikëqyrjen e FIFA-s, uniformat e Adidas vishen sepse Adidas është sponsori aktual. FIFA i lejon gjyqtarët të veshin pesë ngjyra: e zezë, e kuqe, e verdhë, jeshile dhe blu. Së bashku me fanellën, gjyqtarëve u kërkohet të veshin pantallona të shkurtra të zeza, çorape të zeza (në disa raste me vija të bardha) dhe këpucë të zeza. Distinktivi, i cili tregon nivelin e licencës së gjyqtarit dhe vitin e vlefshmërisë, shpesh vendoset në xhepin e majtë të gjoksit.
Të gjithë gjyqtarët mbajnë një bilbil, një orë, karton të ndëshkimit, një portofol të dhënash me stilolaps dhe letër dhe një monedhë për të përcaktuar se cila skuadër mund të zgjedhë fundin ose fillimin. Shumica inkurajohen të kenë më shumë se një nga secila në rast se u bie një bilbil ose një stilolaps mbaron e kështu me radhë. Shpesh, gjyqtarët përdorin dy orë në mënyrë që ata të mund të përdorin një për të llogaritur kohën e humbur për ndalesat për qëllime të kohës së shtuar. Në nivelet më të larta, gjyqtarët mbajnë një radio të plotë dupleks me kufje të personalizuara për të komunikuar me ndihmësit e tyre, dhe gjyqtarët ndihmës përdorin flamuj elektronikë, të cilët i dërgojnë një sinjal arbitrit kur shtypet një buton. Në ndeshjet me teknologjinë e vijës së golave, gjyqtarët do të kenë në personin e tyre një pajisje për të marrë sinjalizimet e sistemit.
Bilbil
Gjyqtarët përdorin një bilbil për t'i ndihmuar ata të kontrollojnë ndeshjet. Bilbili është i nevojshëm ndonjëherë për të ndaluar, nisur ose rifilluar lojën, por nuk duhet të përdoret për të gjitha ndalesat, fillimet ose rinisjet. Dokumenti "Rregullat e lojës" i FIFA-s jep udhëzime se kur duhet dhe kur nuk duhet përdorur bilbili. Përdorimi i tepërt i bilbilit dekurajohet pasi, siç thuhet në Rregullat, "Një bilbil që përdoret shumë shpesh pa nevojë do të ketë më pak ndikim kur të jetë e nevojshme." Bilbili është një mjet i rëndësishëm për gjyqtarin së bashku me komunikimin verbal, trupor dhe sy.
Para futjes së bilbilit, gjyqtarët treguan vendimet e tyre duke tundur një shami të bardhë. Fishkëllimat që u miratuan për herë të parë nga gjyqtarët u bënë nga Joseph Hudson në Mills Munitions në Birmingham, Angli.
Bilbili nuk u përmend në Rregullat e Lojës deri në vitin 1936, kur një Vendim i IFAB u shtua si fusnota (b) në Rregullin 2, duke thënë "Kontrolli i një gjyqtari mbi lojtarët për sjellje të pahijshme ose sjellje të pahijshme fillon që nga momenti kur ai hyn në fushë. luaj, por juridiksioni i tij në lidhje me Ligjet e lojës fillon që nga momenti kur ai i bie bilbilit që loja të fillojë."
Përpara gjyqit të historisë
Përpara gjyqit të historisë Gjinia: Histori, kujtime, me Autor Xhelal Staravecka. Shtëpia botuese: Naimi Viti: 2012. Faqet e librit 544. ISBN 978-9928-109-26-2
Figura e Xhelal Staraveckës (1912 - 1975) është një prej demonëve të shumtë që ka prodhuar historiografia e nënshtruar dhe frustruar qëllimisht nga politika. Gjithnjë në dritë të errët ka dalë deri para botimit të këtij libri: dezertor nga ushtria partizane, tradhtar a ballist, komandant i xhandarmërisë në periudhën naziste, emigrant politik pas luftës, Xhelal Staravecka, jo vetëm deri më 1990, por edhe në dy dekadat e fundme, mbeti "gogoli" i historisë.
Dhe ndoshta do të mbetej edhe për dekada të tjera njësoj sikur ai vetë të mos kishte menduar për të ardhmen, për "gjyqin e historisë", nëse do të perifrazonim titullin e librit me kujtime që ai shkroi në mërgim. Ky libër, që i jepet në dorë lexuesit për herë të parë në këtë botim, është përfunduar në Paris në vitin 1966 si një testament politik e moral i autorit.
Pothuajse nuk ka ngjarje të rëndësishme të organizimit të luftës antifashiste prej rrjedhës së Osumit e më në jug, prej fillimeve deri në fundin e vitit 1943, që të mos jetë e pranishme lufta çlirimtare e Xhelal Staraveckës si komandant partizan dhe një ushtarak i shkolluar në Perëndim.
Ai ka njohur nga afër udhëheqësit komunistë të luftës antifashiste Enver Hoxhën dhe Mehmet Shehun e shumë figura të tjera të Frontit Antifashist. Për më shumë, jo vetëm kampin antifashist e komunist, por ai do të përjetonte nga brenda edhe kampin tjetër: figurat kyç të Ballit e të Legalitetit, ndërkohë që mbretërimin e Zogut mbi shqiptarët e kishte njohur me themel qysh në rininë e hershme.
Libri i Xhelal Staraveckës, "Përpara gjyqit të historisë", është një libër tronditës, i shkruar pa mëshirë ndaj komplekseve dhe mbrapshtive shqiptare. Qindra personazhe e personalitete, kryesisht politike, të viteve 1912 - 1966, ndriçohen përmes ngjarjeve, veprimeve, fakteve dhe kujtimeve të autorit.
Gazeta e Gjelbër (gazetë)
Gazeta e Gjelbër është gazetë e Partisë së Gjelbër të Shqipërisë.
Lidhje të jashtme
https://web.archive.org/web/20090314025953/http://www.partiaegjelber.org/
Delvinaqi
Delvinaq (greqisht: Δελβινακίου/Dhelvinakíon) është fshat në qarkun e Janinës, Greqi.
Guaskat
200px|parapamje|djathtas Ekziston një numër i madh i llojeve të guaskave,të cilat gjithashtu bëjnë pjesë në butakë dhe jetojnë në dete dhe ujëra tokësore.Guaskat kanë trup te butë,në të cilin koka nuk ndahet qartë.Trupi i tyre ka simetri dyanësore dhe është i mbështjelltë me dy kapakë. Kapakët janë 3 shtresorë dhe të lidhur me ligamente. Maja e guaskes quhet UMBO. Madhësia e guaskave është prej 3mm deri ne 1,2mm. Pjesa e pasme e zorres kalon nëpër barkushen e zemrës që është rast interesant dhe unik në boten shtazore.
Delvinaqi
Gjeografia
Toponimi Delvinaq rrjedh nga gjuha shqipe dhe ka kuptimin "vend i vreshtave".
Historia
Gjatë dekadave të para të shekullit të 14-të, shqiptarët u vendosën në rajonin e Pogonit dhe prezenca e tyre vërehet përmes disa emrave të fshatrave të tilla si Delvinaq. Ata fshatarë shqiptarë që u vendosën në pjesën jugore të Pogonit (në anën e Greqisë të sotme) u asimiluan gradualisht nga elementi greke. Në fund të shekullit të 17-të, udhëtari osman Evlia Çelebi kaloi nëpër Delvinaq duke vërejtur se vendbanimi ishte "i begatë" dhe gjendet në rajonin Pogon, "i banuar nga kaurë (të pafe) shqiptarë" dhe fshati kishte 400 shtëpi, 6000 vreshta, 40-50 dyqane, 10 kisha dhe 3 hane. Çelebi gjithashtu vuri në dukje se Delvinaqi ishte një "has" (pronë të ardhurash) i një admirali osman dhe administrohej nga një "vojvodë", me fshatin "e çliruar nga tatimet dhe ndërhyrjet e shtetit". Në fillim të shekullit të 19-të, udhëtarët perëndimorë që kalonin nëpër rajon mendonin se prej Delvinaqit dhe duke shkuar në veri, ata po hynin në një vend tjetër, ndonëse kufijtë politikë nuk ekzistonin gjatë asaj kohe. Një udhëtar britanik, John Hobhouse, vërejti se një "nocion mbizotëronte në mesin e popullit të vendit, se Shqipëria, ashtu siç quhet, ose të paktën, vendi amë i shqiptarëve, fillon nga qyteti Delvinaq...".
Guaskat
Shputa e guaskës ka formë sopate,me të cilin shtaza lëviz.Guaskta shumohen ne menyre seksuale;sekset jane te ndara,por ka edhe forma hermafrodite.Shumica e guaskave zhvillohen permes larves qepallzore,e cila eshte e ngjashme me larven e kermillit te detit.Guaska kae rendesi te madhe ekonomike,ngase kane mish kualitativ.Mish te tille kane,ta zeme,midhja pa dhembe,midhja detare etj.Gjithashtu edhe kapaket e tyre perdoren per prodhimin e stolive dhe te mjeteve te ndryshme zbukuruese. Ushtrimi 7. Guacat
Cipa e Mantit ka ind lidhor dhe epitel qepallor me guaskë duhet të jetë e kapur por aksidentalisht mund të shkapet pak, dhe mund të futet një grimcë rëre apo një larvë e një Nematodi. Cipa e Mantit që është organike, shtresa e guaskës dhe shtresa sedefore mundohen t’a izolojnë grimcën që ka hyrë brenda. Indi lidhor duke krijuar shtresa koncetrike që është masë organike kështu kapen qelizat sedefore të shtresës sedefore dhe dalëngadalë në këtë mënyrë krijohen perlat. Sa i përket sistemit të organeve kanë sistem nervor kanë
Përveq sistemit nervor kanë shqisa, buzët e Manti, kanë statocistet të cilat ndodhen në shputë, kanë sytë. Nuk kanë sistem të organeve të tretjes. Nuk kanë nofull, ezofagu është i shkurtër dhe qepallor me lëvizjen e qepallave ushqimi dërgohet në lukth. Te sistemi i organeve të ekskretimit i kanë veshkat. Te sistemi i qarkullimit të gjakut është një karaktertistikë që nuk ndodh te asnjë organizëm i gjallë. Sistemi i qarkullimit të gjakut është i tipit të hapur. Përbëhet prej dy veshëzave dhe një barkushë. Zemra ndodhet në anën dorzale. Zorra kalon nëpër barkushë dhe vazhdon afer siponit dhe përfundon në vrimën anale afër siponit dalës. Sa i përket sistemit gjenital këto shtazë janë në gjini të ndara. Branshitë formojnë qeliza vezë dhe spermatozoidë. Kemi prej guacave te të cilat fekondimi bëhet jashtë në ujë.
Akra
parapamje|200px|Qendra e Akras parapamje|right|200px|Accra International Conference Centre
Accra (shqipërimi: Akra; shqiptim anglisht: /ækrə/ ose /əkrɑ/) është kryeqyteti dhe qyteti më i populluar në Gana, një shtet në bregdetin e rajonit perëndimor të Afrikës. Akra është qendra administrative, e komunikimit, si dhe qendra ekonomike e vendit. Mbi 70 % e kapacitetit prodhues të Ganës është e vendosur në kuadër të këtij rajoni.
Historia
parapamje|right|350px|Pamje nga Akra Një nga vendimet më me ndikim në historinë e qytetit ishte ajo e ndërtimit të linjës hekurudhore Accra-Kumasi në 1908. Ajo lidhi Akran, portin kryesor të vendit në atë kohë, rajonin më kryesor të prodhimit të kakaos. Në vitin 1923 linja hekurudhore përfundoi, dhe në 1924 kakao ishte eksporti më i madh i Ganës. Akra ishte eksportuesi kryesor i kakaos deri në 1928; kjo ishte një nga arsyet kryesore për rritjen e shpejtë të saj.
Kantoni Fouesnant
Kantoni Fouesnant (frëngjisht: Canton de Fouesnant) është një kanton në departamentin Finistère, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Fouesnant. Ka sipërfaqe 130.25km2 dhe popullsi 22424 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Fouesnant aktualisht përbëhet nga 7 komuna.
Bashkim Trenova
Bashkim Trenova ka lindur më 28 mars 1943 në Sevaster të Vlorës. Në vitin 1966 mbaron studimet në Fakultetin Histori – Filologji, Dega Histori – Gjeografi. Pas studimeve nis menjëherë punën si redaktor në Drejtorinë e Jashtme të Radio Tiranës. Në vitet 1972 – 1975 punon si baterist dhe motorist në Ofiçinën e Automjeteve të Ndërtimit. Në vitin 1975 kalon si gazetar në Sektorin e Jashtëm në "Zëri i Popullit", ku punon deri në vitin 1983 duke qenë edhe përgjegjës i këtij sektori. Në vitet 1984 – 1990 emërohet dhe punon si Kryetar i Degës së Botimeve pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave të Shtetit.
Në vitet 1991 – 1994 kalon si gazetar dhe më pas si kryeredaktor i gazetës "Rilindja Demokratike". Gjatë vitit 1994 – 1995 ka kaluar në Ministrinë e Jashtme si Drejtor i Drejtorisë së Shtypit dhe zëdhënës i kësaj Ministrie. Në qershorin e vitit 1995 deri në shtatorin e vitit 1997 ka qenë emëruar si ambasador i Shqipërisë pranë Mbretërisë së Belgjikës dhe Dukatit të Luksemburgut.
Jeton me familjen në Belgjikë.
1950 Çmimi i madh i Francës
Gara në Formula 1 e vitit 1950 për çmimin e madh të Francës u mbajt më 2 korrik, 1950 në Reims-Gueux. Kjo ishte gara e gjashtë e kampionatit botërorë të këtij viti.
Lista e sistemeve kuantike me zgjidhje analitike
Në mekaniken kuantike shume njohuri mund te përftohen nga studimi i zgjidhjeve te ekuacionit te Shrodingerit jo-relativistik me pavarësi kohore në një hapësire konfigurimi te duhur. Në koordinata Karteziane vektoriale \mathbf{r}, ekuacioni merr formën
ne te cilin \psi është funksion valor i sistemit, H është operatori Hamiltonian, dhe T dhe V janë operatoret e energjisë kinetike dhe energjisë potenciale, respektivisht. (Forma te zakonshme te këtyre operatoreve dalin me paranteza katrore.) Madhësia t është koha. Gjendjet stacionare te këtij ekuacioni gjenden duke zgjidhur problemin e ajgenvleres-ajgenfunksioni për formën e ekuacionit te Shrodingerit me pavarësi kohore,
ose një formulim ekuivalent te këtij ekuacioni në një sistem tjetër koordinativ përveç atij Kartezian. Për shembull, sistemet me simetri sferike thjeshtohen tej mase kur shprehen në koordinata sferike. Shume shpesh, ndodh që vetëm zgjidhje numerike te ekuacionit te Shrodingerit janë te mundshme për një sistem fizik dhe funksioni e energjisë potenciale te lidhur me te. Për fat te mire ekziston një nënbashkësi e sistemeve fizike për te cilat forma e ajgenfunksioneve mund te gjendet. Këto janë sisteme mekaniko kuantike me zgjidhje analitike janë rreshtuar me poshtë dhe janë shume te dobishme për te mësua ose për te fituar intuitën e duhur kur merremi me studimin e mekanikes kuantike.
Pllakotia
Pllakoti (greqisht: Πλακωτή/Plakotí) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.
Pushtimi i brendshëm
Pushtimi i brendshëm Gjinia: Kujtime, histori, politikë, me Autore Liliana Hoxha. Shtëpia botuese: Konica Color. Viti i botimit 2012. Faqet e librit 592. ISBN 978-99956-671-8-4
Do të ishte vepër shoqërisht e dobët përballja publike nëse ajo zë fill e fokusohet vetëm në realizimin e komandës shpaguese personale, pa konsumuar së pari vetëgjykimin ndaj çështjes që kundërshton, e sidomos vetëdënimin ndaj interesit të përgjithshëm.
Kundërshtuesi për të mirën e përgjithshme edhe pse i tërhequr me zor prej fatit, e liberalizon atë për vete e për të tjerët. Sakrifica ime i kushtohet viktimave të regjimit komunist jo vetëm prej ideologjisë, por kryesisht për luftën për pushtet, për interesa të KGB - së dhe UDB - së kundër të cilave mbeti i vetëm Enver Hoxha.
Llugaxhia (Gjakovë)
Llugaxhi është një vendbanim në komunën e Gjakovës, Kosovë.
Dugajeva (Klinë)
Dugajevë është një vendbanim në komunën e Klinës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Dukat dhe Dukë.
Gjeografia
Fshati Dugajevë shtrihet në bregun e djathtë të Lumbarshit të Pejës, rreth 11–12 km në jugperëndim të Klinës. Është vendbanim kodrinor dhe fushor në formë të zgjatur më tepër i tipit shpërndarë.
Mikrotoponimet
Rrahije, Rrahu, Bucina, Gllumca, Qatina, Madana, Kallaba, Arat e Epra, Lugu i Currit, Lugu i Deli Nout, Lugu i Deli Qunit, Zabeli i Zotnisë, Arat e Lugut, Kroni i Zanave, Kroni i Pren Martinit, Lugu i Plepave etj.
Familjet
Gojani, Nikprelaj, Berisha, Kçira, Ukgjini, Shala, Gjonaj, Krasniqi, Andreu, Martini, Gjokaj etj.
Historia
Në dokumentet e shkruara e gjejmë në shtesën e relates së Pjetër Karaxhiqit të vitit 1725, shkruan së në qytetin e Pejës misionar apostolik është Don Ndre Braqani, misioni i të cilit i takon edhe fshati Dugoneva më 5 shtëpi e 25 anëtarë besimtarë të Krishterë.
Ky vendbanim është i regjistruar në sallnamet e Vilajetit të Kosovë të vitit 1893, të vitit 1896, dhe vitit 1900 (Dr. Isuf Osmani-Vendbanimet e Kosovës).
Nga ky fshat kanë dal gjenerata të ndryshme shkollarësh e së shumica prej tyre ka migruar në qytete të ndryshme si Klinë, Prishtinë etj. Vlenë të përmendët Zef Gojani ndër mësuesit e parë të kësaj ane, Frrok Gojani profesori i parë i komunës së Klinës, themeluesi dhe drejtori i parë shkollës së mesme Luigj Gurakuqi në Klinë. duka.jpg
Në vazhdimësi banorët e fshatit janë ballafaquar më jetën dhe regjimet e kohës. Vlenë të përmendet Gjon C. Gojani i cili përjetoi tri luftëra më Serbin. Ai pos tjerash në moshën 80 vjeçare u maltretua nëpër stacionet famëkeqe të policisë serbe në Klinë dhe Kliqinë, më 1993 për shkak të rezistencës së tij qe i bëri regjimeve serbe dhe autoritetit që kishte në popull dhe më pretekst të kërkimit të armeve.
Më përfundimin e luftës së dytë botërore pushteti serb i instaluar me dhunë në Kosovë gjatë rrethimit të atdhetarit dhe patriotit Ndue Perlleshi, në malet e Bokshiqit, kur ky i shpëton rrethimit, pushkatohet Pren M. Gojani (17 vjeçar) më pretekst së Preni si kushëri i fisit më Ndoun e ka lejuar qëllimisht këtë të fundit të shpëtoi nga rrethimi.
Nga ky fshat kishte pjesëmarrës në demonstratë e vitit 1968 dhe 1981 si përkrahje kërkesave për liri dhe pavarësi. Në mars të vitit 1990 popullata shqiptare e Dugajevës në mënyrë të organizuar dorëzojnë librezat e Partisë dhe nga Lidhja Socialiste e asaj kohe kalojnë në Partinë Lëvizje-LDK. Pas kësaj kohe e gjerë më fillimin e luftës së armatosur në vitin 1998, Dugajevasit marrin pjesë në gjitha organizimet e kohës për liri, pavarësi dhe demokraci. Në fshat organizohen zgjedhjet dhe referendumi për Kosovë shtet i pamvarur, në cilat popullata merr pjesë masovikisht.
Më fillimin e luftës së armatosur në Likoshan, Qirez e më vonë Prekaz; Dugajevasit ndihmojnë Drenicën më gjësende të ndryshme dhe të holla. Në luftën e armatosur janë kyqur edhe të rinj Dugajevas. Fshati luftën e ndihmoi edhe në forma tjera si në ushqim dhe veshmbathje etj. Duhet pasur para sysh së këtu jetonin një konsiderueshëm i familjeve serbe të cilat e vështirësonin punën.
Ngarje të veçanta: Fillimi i bombardimeve të NATO-së, ku banorët e fshatit krahas gëzimit, përjetuan një ankth të vërtet dhe të pa përshkruar. Pastaj si ngjarje tjetër duhet cekur, largimi i forcave ushtarake dhe paraushtarake serbe nga fshati më gjithë banoret serb, më 17 qershor 1999.
Më përfundimin e një lufte të tmerrshme dhe të përgjakshme, Dugajevasit të vetëdijeshem se vetëm Zoti ka mundur të bëjë një mrekulli të tillë që te shpëtojë një popull të tërë nga zhdukja kolektive nga një regjim gjenocidial, shprehën dëshirë që në shenjë falënderimi Zotit të ngritin një tempull Kishtar.
Më ardhjen e Dr. Dom Gjergj Gjergjit si famullitar në famullinë e Gllaviçicës kjo dëshirë e Dugajevasve u bë realitet. Kisha filloi të ndërtohet në vendin që gjindet afër varrezave të fshatit. Kjo Kishë u ndërtua më ndihmen e bashkatdhetarëve tanë në botën e jashtme si dhe më kontributin e banorëve të fshatit, gjithsesi më ndihmen e gjithanshme të Dr. Dom Gjergj Gjergjit.
Që në nismë të iniciativës së ndërtimit të saj banorët e fshatit shprehen dëshirën që Kisha të ngritët në nder dhe lavd të Nënës Terezë. Kjo nismë u jetësua më rastin e Lumturimit të sajë nga Ati i Shejtë Papa Gjon Pali i II-të që u bë më 19 tetor 2003 në Romë. Më këtë u plotësuan kushtet qe edhe zyrtarisht kjo Kishë të pagëzohet më e emrin Nënës Terezë. Mu për këtë në këtë Kishë më 13 nëntor 2003 u bë celebrimi i Meshës në shëjë falënderimi për Lumturimin e Nënës Terezë, më qrast marrin pjesë shumë meshtar si dhe mysafirë të tjerë.
Mesha e I-rë është thënë më datën 2 shkurt 2001. Bekimi i këmbanave që janë dhuratë nga Italia është bërë më 1 shkurt 2002. Rrahjen e parë të tyre e ka bërë Izabella Kastrioti (pasardhësja e familjes së Gjergj Kastrioti-Skënderbeu), pra ajo është ndrikulla e Kishës sonë e cila jeton dhe vepron në Itali.
Këtë Kishë gjerë më tani e kanë vizituar shumë mysafirë në mesin e tyre edhe ndërkombëtar, si për shembull zëvendës komandanti i KFOR-it. Gjenerali Bergman, pastaj disa meshtar të KFOR-it si dhe pjesëtar të shumtë të KFOR-it.
Më dëshirën e banorëve të fshatit të gjithë njëzëri kanë vendosur që si festë familjare tani e tutje të kremtojnë 5 shtatorin, pra ditën që Nëna Terezë ka kaluar në amshim. Më këtë ata kanë lënë festate mëparshme. Kësaj kishë nga Dugojevasit i janë dhuruar mbi një hektar tokë.
Kantoni La Javie
Kantoni La Javie (frëngjisht: Canton de La Javie) është një kanton në departamentin Alpes-de-Haute-Provence, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është La Javie. Ka sipërfaqe 306.87km2 dhe popullsi 1770 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni La Javie aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Ishulli misterioz
Ishulli misterioz është një libër nga autori Jules Verne. Ky libër është tregues i qartë i mbijetesës në një ishull të vetmuar të protagoistëve tanë. Aty personazhet përfshihen në aventura nga më të ndryshmet.Autori paraqet krijimin e një jete të re në vende të vetmuara. Lexuesi do përfshihet në botën fantastike të këtij libri. I bazuar në historinë e vërtetë të Alexander Selkirk, i cili mbijetoi vetëm për afro 5 vjet në një ishull të pabanuar në brigjet e Kilit. Romani i Vernit tregon historinë e pesë burrave dhe një qeni, të cilët zbresin me balonë në një ishull fantastik dhe mundohen të mbijetojnë në atë tokë misterioze, duke zbuluar një nga një sekretet e saj.
Mario Vargas Llosa
Mario Vargas Llosa ose Jorge Mario Pedro Vargas Llosa, Markezi i I i Vargas Llosa (Arequipa, Peru, 28 mars 1936.) është shkrimtar peruan dhe njëri ndër romansierët kryesor në Amerikën Latine.
U lind në vendin Arequipa,  në një familje të klasës së mesme me prejardhje spanjolle. Shkollimin e filloi në vendlindje. Më vonë shkollimin e vazhdoi në Bolivi, por u kthye në shtëpi kur gjyshi i tij muar një funkcion të lartë politik. Prindërit të tij u ndanë vetëm 5 muaj pas kurorëzimit. Babain e njohu në moshën 10-vjeçare. Në moshën 14 vjeçare shkon në akademi ushtarake, por nuk e mbaron. Punon si gazetar amator, shkruna, studijon (më 1971 doktoron). Bëhet i njohur me romanin "Qyteti i qenëve" më 1962, pastaj vazhdon me romanin "Shtëpia e gjelbër" ku hetohet se është i ndikuar nga William Faulkner. Fitoi edhe çmime të rëndësishme letrare. Është martuar dy herë, dhe ka tre fëmijë. Ai dhe Gabriel Garcia Marquez ishin shokë, po më vonë u ndanë. E përkrahte ideologjinë e Fidel Castros, por më vonë u distancua dhe u kthye në të djathtë. Në vitin 1990 kandidohet në zgjedhjet presidenciale, por i humb.
Është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2010.
Henri Bergson
thumb|250px|Henri Bergson Henri-Louis Bergson (18 tetor 1859 – 4 janar 1941), shkrimtar dhe filozof francez, fitues i Çmimit Nobel për Letërsi, për vitin 1927.
Biografia
U lindi në Paris më 1859 ishte filozof francez. Që nga fillimi i shkollimit qe nxënës i shkëlqyeshëm si në lëndët shkencore ashtu edhe në letërsi. I talentuar në matemikë por dashuruar në letërsi ai u regjistrua në Shkollën e Lartë Normale dega Letërsi, në të njëjtin vit me Jean Jaurès.*
Diplomoi filozofinë më 1881 kurse më 1889 doktoroi duke mbrojtur me sukses dy tezat e tija ndër të cilat përmendet tema kryesore: Ese mbi të dhënat e drejtpërdrejta të ndërgjegjes ("Essai sur les données immédiates de la conscience").
Liceu "Henri Bergson"
Kështu Bergson vazhdoi karierën e tij shembullore dhe kjo bëri që ai të angazhohet në Shkollën e Lartë të Normales dhe më tutje, më 1900, në Katedrën e Kolegjit të Francës si ligjërues-konferencier i filozofisë greke dhe latine. Fitoi respekt e famë kështuqë në ligjerimet e vinin emra të njohur si Péguy, Maritan e të tjerë. Më 1914 pranohet në Akademinë Franceze.
Vepra
Më 1927 i ndahet Çmimi Nobel për Letërsi.
Vdes më janar të vitit 1941.
Mardhenia e Henri Bergson me Pragmantizmin
Marrëdhënia me Jakovin dhe pragmatizmin Bergson udhëtoi për në Londër në vitin 1908 dhe u takua me William James, filozofin e Harvardit, i cili ishte shtatzënë i Bergsonit prej shtatëmbëdhjetë vjetësh dhe i cili ishte shumë i rëndësishëm në thirrjen e publikut anglo-amerikan në punën e profesorit francez. Të dy u bënë miq të mirë. Përshtypja e James nga Bergson është dhënë në Letrat e tij nën datën 4 tetor 1908:
Pra, modeste dhe duke mos interpretuar një njeri, por një gjeni të tillë intelektualisht! Unë kam dyshimet më të forta se tendenca që ai ka sjellë në fokus, do të përfundojë duke mbizotëruar dhe se epoka aktuale do të jetë një lloj pikë kthese në historinë e filozofisë.
Që në fillim të vitit 1880, James kishte kontribuar një artikull në frëngjisht në filozofinë periodike La Critique, të Renouvier dhe Pillon, me titull Le Sentiment de l'Effort. Katër vjet më vonë, disa artikuj nga ai u shfaqën në revistën Mind: "Çfarë është një emocion?" dhe "Për disa mospërfillje të psikologjisë introspektive". Bergson citoi dy artikujt e parë të këtyre artikujve në punën e tij të vitit 1889, Koha dhe Vullneti i Lirë. Në vitet vijuese, 1890-91 u shfaq dy vëllimet e veprës monumentale të James, The Principles of Psikologji, në të cilën ai i referohet një dukuri patologjike të vërejtur nga Bergson. Disa shkrimtarë, duke marrë vetëm këto data në konsideratë dhe duke pasur parasysh faktin se hetimet e Jakobit kishin filluar që nga viti 1870 (të regjistruara herë pas here nga artikuj të ndryshëm që kulmuan me "Parimet"), i kanë gabuar datat e ideve të Bergson si më parë sesa James.
Është sugjeruar [nga kush?] Se Bergson i detyrohet ideve rrënjësore të librit të tij të parë në artikullin e 1884 nga James, "Për disa mangësi të psikologjisë introspektive", të cilën ai as nuk i referohet as kuotave. Ky artikull merret me konceptimin e mendimit si një rrjedhë e ndërgjegjes, e cila intelektin shtrembëron duke u përshtatur në koncepte. Bergson iu përgjigj kësaj insinuate duke mohuar se ai kishte ndonjë njohuri për artikullin nga James kur shkroi Les données immédiates de la conscience. Dy mendimtarët duket se janë zhvilluar në mënyrë të pavarur deri pothuajse në fund të shekullit. Ata janë më larg në pozitën e tyre intelektuale sesa është menduar shpesh. Të dy kanë arritur të apelojnë tek audienca përtej sferës së pastër akademike, por vetëm në refuzimin reciprok të tyre të "intelektualizmit" si vendimtare si marrëveshja e tyre aktuale. Megjithëse James ishte pak përpara në zhvillimin dhe shpalljen e ideve të tij, ai pranoi se ishte i habitur nga shumë nocione të Bergsonit. James padyshim i shpërfillte shumë nga aspektet metafizike më të thella të mendimit të Bergson, i cili nuk harmonizohej me të vetën dhe madje edhe në kundërshtim të drejtpërdrejtë. Përveç kësaj, Bergson vështirë se mund të konsiderohet si një pragmatist. Për të, "dobia", larg nga të qenit një provë e së vërtetës, ishte, në fakt, e kundërt: sinonim i gabimit.
Sidoqoftë, William James përshëndeti Bergsonin si një aleat. Në vitin 1903, ai shkroi:
Unë kam qenë duke ri-lexuar libra Bergson, dhe asgjë që kam lexuar për vite ka kaq ngacmuar dhe stimuluar mendimet e mia. Unë jam i sigurt se filozofia e tij ka një të ardhme të madhe; ai thyen përmes kornizave të vjetra dhe i sjell gjërat në një zgjidhje nga e cila mund të arrihen kristalizime të reja. [23]
Familjet më të shquara që James pagoi për Bergsonin erdhën në Leksionet Hibbert (Një Universi Pluralist), që James dha në Manchester College, Oksford, pak pas takimit me Bergson në Londër. Ai vë në dukje inkurajimin që fitoi nga mendimi i Bergson dhe i referohet besimit të tij në "të aftë për të mbështetur autoritetin e Bergsonit". (Shih më tej rezervimet e James rreth Bergson, më poshtë.)
Ndikimi i Bergsonit e kishte detyruar Xhejlsi "të heqë dorë nga metoda intelektualiste dhe nocioni i tanishëm se logjika është një masë adekuate e asaj që mund ose nuk mund të jetë". Ai e kishte nxitur atë, ai vazhdoi, "të heqë dorë nga logjika, në mënyrë të barabartë dhe të parevokueshme", si një metodë, sepse ai gjeti që "realiteti, jeta, përvoja, konkretizimi, mençuria, përdor fjalën që do, tejkalon logjikën tonë, e rrethon ".