cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lufta Ruso-Turke (1877-1878)
Marrëveshja e Budapestit u hartua mbi platformën e miratuar gjashtë muaj më parë në Rajhshtat dhe u plotësua me një marrëveshje shtojcë që u nënshkrua më 18 mars 1877. Sipas tyre, Austro-Hungaria do të qëndronte asnjanëse në luftën ruso-turke. Si shpërblim ajo fitonte të drejtën të pushtonte ushtarakisht Bosnjën dhe Hercegovinën, kurse fati i sanxhakut të Novi Pazarit (Pazarit të Ri) do të caktohej me një marrëveshje të veçantë që do të lidhnin Peterburgun me Vjenën. Perandoria dualiste zotohej të mos i prekte Rumaninë, Serbinë, Bullgarinë dhe Malin e Zi, të cilat Rusia i mbante si territore të zonës së saj të ndikimit. Perandoria Ruse do të kënaqej me aneksimin e Besarabisë në Ballkan dhe të Batumit në Kaukaz. Por, në rast se Perandoria Osmane do të shembej krejtësisht, Bullgaria, Rumania dhe Shqipëria do të bëheshin shtete autonome; Kreta, Thesalia dhe Epiri do të aneksoheshin nga Greqia, kurse Stambolli me rrethinën e tij do të shpallej qytet i lirë.
Marrëveshja e Budapestit, sado që në parim pranonte idenë e një shteti autonom shqiptar, e linte të papërcaktuar si hapësirën territoriale, ashtu edhe statusin e tij. Kjo rrethanë krijonte mundësinë për të cenuar rëndë tërësinë tokësore të Shqipërisë, i hapte rrugën Serbisë që të aneksonte krahinën e Kosovës, Malit të Zi viset e Shqipërisë Veriore, Greqisë trojet e Shqipërisë Jugore, të cilat përfshiheshin nën emërtimin Epir, kurse krahinat e Shqipërisë Lindore ishin në rrezik të përfshiheshin brenda kufijve të shtetit autonom sllav, që do të krijohej me emrin Rumeli. Veç kësaj, me marrëveshjen e Budapestit Rusia cariste e detyronte Austro-Hungarinë të mos i prekte Rumaninë, Serbinë, Bullgarinë dhe Malin e Zi, por jo Shqipërinë. Kjo do të thoshte se Vjena, e cila e kishte ngritur çështjen e shtetit autonom shqiptar, kishte liri veprimi ta përfshinte atë në suazën e politikës së saj ekspansioniste. Si rrjedhim, me shembjen e Perandorisë Osmane, më shumë se gjysma e trojeve shqiptare do të copëtohej ndërmjet fqinjëve ballkanikë, kurse pjesa tjetër, edhe në qoftë se bashkohej në një shtet të veçantë autonom shqiptar, do të hynte nën kontrollin e Perandorisë dualiste. Megjithatë, duhet pranuar se marrëveshja e Budapestit, pavarësisht nga këto aspekte negative, ishte akti i parë diplomatik ndërkombëtar që pranoi në parim idenë e krijimit të një shteti shqiptar. Kjo ide ishte e Austro-Hungarisë, e cila u nis nga interesi për të krijuar në Ballkanin Perëndimor një barrierë kundër ekspansionit serb drejt Adriatikut e Maqedonisë.
Po aq negative për çështjen shqiptare qenë edhe vendimet që morën Fuqitë e Mëdha në Konferencën Ndërkombëtare të Londrës, e cila i mbylli punimet e saj me nënshkrimin e një protokolli në mars të vitit 1877. Konferenca nuk e mori fare në shqyrtim çështjen shqiptare. Protokolli i Londrës e njohu parimin e autonomisë për kombësitë e Perandorisë Osmane, por edhe nga ky parim shqiptarët u përjashtuan, pasi nuk u panë si një komb i veçantë. Protokolli e detyronte Portën e Lartë të pranonte formimin e një province autonome në Bosnjë-Hercegovinë dhe të dy provincave autonome të Bullgarisë dhe të Rumelisë Lindore. Madje njëra prej tyre, vilajeti perëndimor (Bullgaria) me qendër në Sofje, do të përfshinte në kufijtë e vet edhe disa vise të banuara nga popullsi shqiptare, siç ishin krahinat e Kaçanikut, të Tetovës, të Gostivarit, të Kërçovës e të Dibrës deri në rrjedhën e lumit Drin. Protokolli e detyronte gjithashtu Perandorinë Osmane që t’i jepte Malit të Zi, përveç të tjerave, tre ishuj në liqenin e Shkodrës dhe t’i njihte atij të drejtën e lundrimit të lirë në këtë liqen dhe në lumin Bunë. Çështjen e principatës autonome të Mirditës, me gjithë premtimet që i kishte bërë Preng Bibë Dodës, Rusia nuk e shtroi fare për diskutim në këtë Konferencë. Pas nënshkrimit të paqes ndërmjet Turqisë e Serbisë në mars 1877, Mirdita kryengritëse, e braktisur nga Rusia, Serbia e Mali i Zi, mbeti vetëm përballë Portës së Lartë.
Perandoria Ruse mbeti e pakënaqur nga Protokolli i Londrës. Rreziku i një lufte ruso-turke nuk u largua. Për të siguruar prapavijat e saj, Porta e Lartë vendosi atëherë ta shtypte me të shpejtë rebelimin e Mirditës, ndonëse Preng Bibë Doda qëndronte në pasivitet. Kapedani mirditor u orvat ta shmangte operacionin ushtarak osman duke bërë lëshime, por Porta e Lartë, e cila donte ta zhdukte me këtë rast vetëqeverisjen e Mirditës dhe venomet e saj, kërkoi dorëzimin e tij pa kushte. Kështu, pas një sërë ultimatumesh të përsëritura, më 8 prill 1877, filluan operacionet e vërteta ushtarake osmane kundër Mirditës.
Tri kolona të ushtrisë së rregullt osmane marshuan kundër Mirditës nga Lezha, nga Prizreni dhe nga Mati. Ndonëse me huta të vjetra, mirditorët trima e ndalën për një javë marshimin e tyre. Por javën e dytë kolona osmane, që marshonte nga Mati, duke përfituar nga pakujdesia që kishte treguar Preng Bibë Doda në këtë anë, përparoi me lehtësi në brendi të Mirditës dhe u mori krahët mirditorëve që luftonin në sektorin perëndimor e verior. Preng Pasha, i pushtuar nga paniku, braktisi më 15 prill Mirditën dhe u fsheh në Lurë. Pas tij krerët e tjerë u arratisën ose u dorëzuan te turqit. Malësorët e thjeshtë e vazhduan edhe disa ditë qëndresën derisa ajo u shtyp. Kështu, për të parën herë në historinë e sundimit shekullor osman në Shqipëri, më 22 prill 1877, ushtritë turke hynë në kryeqendrën e Mirditës, në Orosh, të cilin e plaçkitën dhe e dogjën. parapamje|250px|Lufta Ballkanike
Dy ditë më vonë, më 24 prill 1877, Perandoria Ruse i shpalli luftë Turqisë. Serbia, e cila ndërkohë kishte nënshkruar paqen me Stambollin, qëndroi mënjanë. Përkundrazi, Mali i Zi, i cili nuk kishte pranuar as të nënshkruante paqen, as të përsëriste armëpushimin, u bashkua me Rusinë në luftën kundër Perandorisë Osmane.
Sapo filloi lufta, rusët e malazezët u bënë thirrje përsëri shqiptarëve dhe në mënyrë të veçantë mirditorëve që të bashkoheshin me ta kundër Perandorisë Osmane. Por tashmë, edhe mirditorët kishin nxjerrë mësime. As malësorët, as krerët e tyre nuk kishin më besim në politikën e Rusisë e të Malit të Zi. Nën presionin e tyre kapedani i Mirditës u detyrua të mos i dëgjonte më nxitjet ruse e malazeze. Ndërkohë edhe Porta e Lartë, e cila tani nuk donte të kishte telashe me mirditorët, pasi mori garanci se Preng Pasha kishte hequr dorë nga ideja e kryengritjes së armatosur, shpalli faljen e tij dhe e pezulloi përsëri vendosjen e administratës së saj centraliste në Mirditë. Mirditorët u kthyen në shtëpitë e tyre të djegura, por armët nuk i dorëzuan.
Arnautët
parapamje|Një Grek dhe një Shqitar(Arnaut) me Fustanellë Arnaut (nga turq. Arnavut) është etnonimi qe përdorin turqit për shqiptarët. Ky emërim e ka prejardhjen nga fjala greke arvanit, i cili është etnonimi i vjetër me të cilin grekët thërrisnin shqiptarët. Turiqit e huazuan emërimin e tyre per shqiptarët nga grekët mesjetarë.
Arnauti sipas Karl May
"Arnauti nuk është vetem trim, por i krisur dhe guximtar deri në guximin me te madh. Një jetë njeriu i vlen as sa një kërpudhë; ai rrezikon edhe te veten, as pa iu dridhur fare qerpiku. Këtu ai është i pabesë, dinak dhe prej nje vrazhdesie qe vertete kërkon te njejten. Thika dhe pistola rrinë tek ai shumë lirshëm. Ai therë dhe vret me shkasin me te vogel dhe ai e din se kete mund ta bëj goxha i sigurtë, sepse edhe vetë gjyqtari nuk e gjykon me deshirë, se ai duhet te llogaritë se nëse jo gjatë gjykimit, ndoshta më vonë te jetë i vrarë. Per ketë arsye arnauti është i frikshëm dhe për t'iu shmangur. Ai mund te veproj i pa denuar, cka qindra te tjerëve nuk do t'ua mbante.! " Ne betejat qe perandoria Osmane beri nga viti 1466-1900 shumicen e rasteve ARNAUTET vendoseshin ne vijen e pare te frontit me qellim qe tu jepnin zemer ushtareve .Edhe ne ditet e sotme nese nje person nuk i hap rrugen tjetrit ne Turqi dhe kembengul pa arsye dhe me terbim ,atij i thone mos u bej ARNAUT.
Kantoni Auchel
Kantoni Auchel (frëngjisht: Canton d'Auchel) është një kanton në departamentin Pas-de-Calais, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Auchel. Ka sipërfaqe 39.99km2 dhe popullsi 21079 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Auchel aktualisht përbëhet nga 10 komuna.
Vitamina A
thumb|300px|Struktura e Retinolit Vitamina A apo beta-karoteni (Retinoli, Akseroftoli) është një vitaminë esenciale, që tretet në yndyrë dhe gjendet në ushqime me prejardhje bimore dhe shtazore. Kjo vitaminë ka një strukturë terpeni dhe ju takon terpeneve por është edhe alkohol. Formula e plotë e retinolit është C20H30O. Është një substancë e fortë me ngjyrë të verdhë. Retinoli është një alkool primar njëvalent, pasi që një grup hidroksidi është i lidhur në një atom karboni, i cili në anën tjetër është i lidhur po ashtu vetëm me një atom karboni.
Histori
Retinoli u zbulua në vitin 1909. P. Karrer arriti më 1931 të bëjë prodhimin e pastër të tij nga vaji i mëlçisë së peshkut.
Vetitë
Vitamina A ka pikën e shkrirjes në mes të 62° dhe 64 °C kurse pikën e vlimit në mes të 137° dhe 138 °C. Masa molare është 286,46 g/m.
Burimet e Vitaminës A
Në bimë gjendet në formë të beta-karotinës, e cila më tutje në organizëm shndërrohet në vitaminë A. Për këtë arsye beta-karotina quhet edhe provitaminë A. Pasi që beta-karotina vetëm kur është nevoja shndërrohet në vitaminë A dhe për dallim prej kësaj nuk është helmuese edhe në doza të mëdha, duhet ti jepet përparësia në rast të përdorimit të substancave plotësuese ushqyese. Retinoli gjendet në prodhimet e qumështit, në të verdhën e vezës dhe në vajin e mëlçisë së peshkut.
Nevoja për vitaminn A
Vitamina A është e nevojshme për disa procese në trupin e njeriut Kështu ajo është e nevojshme për zhvillimin dhe ndërtimin e sipërfaqes dhe brendësisë së lëkurës, për funksionimin e imunitetit, për shikim në errësirë etj.
Sasia ditore e përafërt e nevojshme për trupin e një njeriu për meshkuj është 1mg retinol (diku 3350 IE vitaminë A), për femra është më e vogël 0,8mg retinol (diku 2650 IE vitaminë A). Gjatë shtatzënisë është mirë të rritet sasia në 1,1 retinol (diku 3650 IE vitaminë A), gjatë dhënies gji 1,5 retinol (diku 5025 IE vitaminë A).
Shenjat e mangësisë së vitaminës A janë mungesa e apetitit, lëkura e tharë, pamja e dobësua në errësirë dhe tek fëmijët paraqet ç´rregullime në zhvillim.
Shenjat e tepricave së vitaminës A janë kokë dhimbjet, plogështia, mungesa e apetitit, rikthimi i ushqimit, rënja e flokëve, lëkura e thatë si dhe ç´rregullime pamore (paraqitja e pamjeve të dyfishta)
Nisabi
Nisabi është term arab ( نصاب ) që nënkupton sasisë minimale të pronës që i obligohet pagesës së zekatit. Nisabi (i cili në një mënyrë cakton atë që duhet të japë dhe atë që duhet të marr zekatin) është kufiri mbi të cilin dhënja e zekatit bëhet obligim.
Atlet i Krishtit
Athleta Christi ("Atlet i Krishtit") ka qenë një shtresë e ushtarësh-martirë të të krishterëve të hershëm, prej të cilëve shembulli më i kapshëm është një "shenjt ushtarak" i tillë si Shën Sebastiani apo Sh'Mastjani.
Perdorimi
Që në shekullin e 15, emërtimi u bë një titull politik i dhënë nga Papat prijësve të fushatave ushtarake në mbrojtje të Krishtërimit.
Ata që e kanë mbajtur titullin kanë qenë:
Anna Favella
Anna Favella (lindi më 30 shtator 1983, në Roma, Itali) është një aktore italiane.
Safije Sultan
parapamje|Safije Sulltana Sulltanesha Safije (turqishtja osmane: صفیه سلطان; rreth 1550 - 1619) ishte konkubina shqiptare e Murad III dhe Valide Sulltan e Perandorisë Osmane si nëna e Mehmed III dhe gjyshja e Sulltanëve: Ahmed I dhe Mustafa I.
Safiye ishte gjithashtu një nga figurat eminente gjatë epokës së njohur si Salltenati i Grave. Ajo jetoi në Perandorinë Osmane si një oborrtar gjatë mbretërimit të shtatë sulltanëve: Sulltan Sylejman, Selim II, Murad III, Mehmed III, Ahmed I, Mustafa I, dhe Osman II. Safije Sulltan i kaloi vitet e fundit ne nje pallat te vjeter ku atu edhe ka vdekur ajo u mbyll aty sepse kishte arratisur djalin e saj te vogle nga ekzekutimj i Sulltan Muradit III.
Hamleti
parapamje|Hamleti Hamlet Bossi
HAMLETI PRINCI I DANIMARKËS
Babai i Hamletit mbytet nga vëllai i tij Klaud për të marrë në dorë pushtetin mbretëror. Pasi merr pushtetin në dorë ai po ashtu martohet me nënën e princit Hamlet, Gertruden. Mbreti Klaud i bind të gjithë se kjo ishte një vdekje natyrore, por pasi fantazma e babait të Hamletit e lajmëron se kjo nuk ishte një vdekje natyrore, por mbreti Klaud e kishte mbytur atë me helm.Pas disa kohësh në qytet vijne disa aktor të huaj ku Hamleti i thotë të luajnë një ngjarje si ajo që i kishte ndodhur të atit. Pas kësaj ngjarjeje Hamleti vërtëtohet për vdekjen jo natyrale të babait. Ai kishte të dashur Ofelinë,bijën e Pollonit dhe motra e Laertit. Ai fillon të sillet si i marrë për të gjetur një mënyrë sa më të mirë se si ti hakmerret Mbretit. Gjatë këtij roli ai vret edhe babain e Ofelisë, Pollonin. Pas kësaj ngjarjeje Ofelia ishte shumë e tronditur dhe një ditë mbytet në lumë. Kur i vëllau merr vesh për vdekjen e babait dhe të motrës së tij i vërsulet mbretit. Mbreti me dinakërinë e tij e bind Laertin se Hamleti ia kishte vrarë babanë dhe e bind që të ndeshen. Gjatë ndeshjes, Hamleti u plagos me një thikë të helmuar që Laerti dhe Mbreti e kishin përgatitur për Hamletin. Pastaj ndërrojnë armët dhe Hamleti e plagos për vdekje Laertin. ''“Hamleti”, pa dyshim, është tragjedia më e famshme në gjuhën angleze. E shkruar ndoshta në vitin 1601 ose 1602, kjo tragjedi përbën një moment domethënës në zhvillimin dramatik të Shekspirit; dramaturgu e arrit pjekurinë artistike në këtë vepër përmes përshkrimit brilant të luftës së heroit mes dy forcave të kundërta: ndershmërisë morale dhe nevojës për të shpaguar vrasësin e babait.'' Gjatë dyluftimit Mbretëresha pi verën e helmuar dhe vdes. Hamleti i tërbuar e godet mbretin me thike dhe e vret.
Per HamletinːKarakteri i Hamletit, jo vetëm që është një figurë e tejskajshme, gjithë përfshirëse, plot ngjyrime artistike, por ai me gjenialitetin që shprehë, fuqinë poetike, rrëfimin modular të ngjarjeve dhe elokuencën, e përmbushin aspektin kontekstual të përshkrimit që Shekspiri ka aloduar në katër tragjeditë e tij të famshme “Hamletin”.
Subjekti tek Hamleti:
Klaudi ka vrare ne gjume mbretin Hamlet te Danimarkes, eshte martuar me te shoqen e tij dhe i ka rrembyer fronin princit Hamlet, nipit te vete.
Kategoria e Parë 1951
Ky ishte Kampionati i 17-të i Shqipërisë. Nisi më 14 janar, 1951 dhe përfundoi më 1 korrik, 1951.
Përbërja e skuadrës fituese
Xhevdet Shaqiri, Zihni Gjinali, Muhamet Vila, Hamdi Bakalli, Sabri Peqini, Besim Borici, Qemal Cungu, Leonidha Dashi, Skender Begeja, Koci Sherko, Taq Murati, Qamil Teliti, Pal Mirashi, Hamdi Tafmizi, Grigor Sheshi, Met Metani, Kostandin Xhani, Skender Jareci, Qemal Vogli, Kol Engjelli,I. Fiqiriu.
Trajner: Zihni Gjinali
Kantoni Pompey
Kantoni Pompey (frëngjisht: Canton de Pompey) është një kanton në departamentin Meurthe-et-Moselle, rajonin Lorraine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Pompey. Ka sipërfaqe 75.78km2 dhe popullsi 31337 banorë.
L'angelo con la pistola
L'angelo con la pistola (sq. Engjëlli me pistolet) është një film serial italian i prodhuar në vitin 1992, me regji të Damiano Damiani dhe skenariste Carla Giulia Casalini, ndërsa historia nga Mario Cecchi Gori.
Në Shqipëri u transmetua nga TVSH.
Interpretojnë
Tahnee Welch	 ... Lisa Remo Girone	 ... komisari Eva Grimaldi	 ... Teresa Nicola D'Eramo	 ... Basek Franco Scaccia	 ... Ruiz Sergio Fiorentini	 ... Astarita Antonino Iuorio	 ... Pascal Jean Hebert	 ... Ekzekutivi Stefano Molinari Mario Donatone	 ... Velasco
Kantoni Barlin
Kantoni Barlin (frëngjisht: Canton de Barlin) është një kanton në departamentin Pas-de-Calais, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Barlin. Ka sipërfaqe 30.01km2 dhe popullsi 18434 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Barlin aktualisht përbëhet nga 8 komuna.
Alfabetet e hershme shqipe
Karl Fauëlman (Carl Faulmann 26 qershor 1835 Halle - 28 qershor 1894 Vjenë), në pranverën e vitit 1878 boton në Vjenë librin me titull "Das Buch der Schrift" (Libri i shkrimeve), në të cilin, ndër alfabetet e shumtë të njohur deri atëherë, prezanton 4 alfabete nga shqipja. Në librin e tij ai shkruan :
Supercoppa Italiana
Supercoppa Italiana (Superkupa Italiane) është një kompedicion futbolli para-sezonal që mbahet një javë para fillimit të sezonit në Itali çdo vit. Në këtë kompedicion marrin pjesë respektivisht fituesit e Serie A dhe Coppa Italia të sezonit të shkuar, të cilët ndeshen në kuadër të sezonit të ri.
Historia
Zakonisht finalja luhet në shtëpinë e skuadrës fituese të Serie A. Në vitet 1993 dhe 2003 kompedicioni u zhvillua në Shtetet e Bashkuara, në qytetet e Uashington D.C. dhe East Rutherford Nju Xhersi. Në vitin 2002 finalja u luajt në kryeqytetin e Libisë, Tripoli. Tre nga pesë finalet e kaluara janë zhvilluar në Beijing të Kinës.
Nqs fituesi i Serie A është edhe fituesi i Coppa Italia, atëherë Superkupa zhvillohet ndërmjet skuadrës fituese të të dyjave këtyre trofeve dhe skuadrës finaliste të kupës. Kjo gjë ka ndodhur në vitet 1995 (Juventus), 2000 (Lazio), 2006 dhe 2010 (dy të fundit nga Inter).
Edicioni i 27 i këtij kompedicioni u zhvillua më 27 dhjetor 2014, ku u paraqit Juventusi, kampioni i Serie A, dhe Napoli, fituesi i Coppa Italia. Ndeshja ishte caktuar paraprakisht të zhvilloheshe më 24 gusht 2014, por për shkak të pjesmarrjes së Napolit të fazën play-off të Ligës së Kampioneve, klubi pyeti për ricaktimin e datës së ndeshjes gjatë sezonit dimëror. Rezultati i kohës së rregullt ishte 1–1 dhe 2–2 pas kohës shtesë. Në gjuatjet e penalltive, me Napolin që gjuajti i pari, të dyja skuadrat dështuan të shënon në tentativat e para, por më pas shënuan pesë dhe gjashtë penallti të sakta rresht, me Moratën dhe Bonuccin e Juventusit që shënuan saktë. Napoli humbi penalltite e saj të shtatë dhe të tetë, por Chiellini dhe Pereyra dështuan të shënonin dhe t'i dhuronin trofeun Juventusit. Në raundin e nëntë, Koulibaly shënoi për Napolin, kurse gjuajtja e Padoin u prit, duke bërë që Napoli të fitonte trofeun e dytë. Ky ishte paraqitja rekord e dhjetë për Juventusin. Të dyja skuadra u përballën në këtë kompedicion për herë të tretë, me Napolin e cila është në avantazh 2–1. Koiçidencë por të tre paraqitjet e Napolit në historinë e këtij kompedicioni kanë qënë kundër Juventusit.
Fituesit
* Kanë përfunduar si finalist të Coppa Italia
Performancat nga klubet
thumb|200px|right|Supercoppa Italiana e fituar nga Milan në vitin 2016.
Uruguaji
Uruguai është republikë pranë bregdetit lindorë të Amerikës Jugore, në veri të Rio de la Plata-ës. Zë një sipërfaqe prej rreth 175 016 km2 në të cilën banojnë diku më shumë se 3,2 milion banorë, 90% e të cilëve janë me prejardhje Evropiane. Kryeqytet i Urugait është Montevideo ndërsa gjuhë zyrtare shtetërore është spanjishtja. Sipërfaqja e Uruguait përbëhet nga rrafshnaltat valë-valë me pyje dhe në këtë hapësirë sundon një klimë me mot të ngrohtë.
Ekonominë e Uruguait në sektorin e bujqësisë e dallojnë kultivimi i gjedheve, deleve, pastaj fushat e misrit, kallamoqit, orizit, lulediellit dhe vreshtat e pemëve të ndryshme. Ndër të tjerat është e zhvilluar industria e produkteve ushqimore (posaçërisht përpunimit të mishit), industria e tekstilit dhe ajo kimike. Këtu vlen të veçohet edhe industria e transportit të jashtëm. Urugai është eksportues në disa sektorë. Kështu është i njohur për eksportimin e leshit, mishit të gjedheve, lëkurës, dhe tekstilit. Ka porta detare dhe ajrore internacionale në Montevideo.
Historia
Urugai pas zbarkimit të parë të evropianëve (latinëve) më 1516 përkundër kund vënies së indianëve vendas u pushtua nga Spanja dhe u popullzua nga portugezët. Deri më 1811-ën ishte koloni spanjolle ndërsa më 1826 u shpall dhe u njohë si republikë sovrane. Kushtetutën e vitit 1919 e ka ndryshuar dhe ri -ndryshuar disa herë në mes të sistemit presidencial dhe kolegjial. Pas krizave shtetërore më 1973 dhe 1976-të politika e Urugait dominohet nga ushtarakët. Që nga 1984-ta mbahen zgjedhje demokratike të presidentciale dhe parlamentare. Në vitin 2000 president ishte J. Battle Ibáńez nga tabori i konservativëve.
Ekonomia
Ekonomia e shtetit
Demografia
Demografia e shtetit
Provinca Pernik
Demografia
Tabela e mëposhtme tregon ndryshimin e popullsisë së rrethit në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore (1946-2009):
Uruguaji
Kultura
Piktori dhe skulptori abstrakt Carlos Páez Vilaró ishte një artist i shquar uruguaian. Ai vizatoi nga Timbuktu dhe Mykonos për të krijuar veprën e tij më të njohur: shtëpinë e tij, hotelin dhe atelienë Casapueblo pranë Punta del Este . Casapueblo është një "skulpturë e jetueshme" dhe tërheq mijëra vizitorë nga e gjithë bota. Piktori i shekullit të 19-të Juan Manuel Blanes, veprat e të cilit përshkruajnë ngjarje historike, ishte artisti i parë uruguaian që fitoi njohje të gjerë. [28] Piktori post-impresionist Pedro Figariarriti famë ndërkombëtare për studimet e tij pastel të lëndëve në Montevideo dhe në fshat. Përzierja e elementeve të artit dhe natyrës, puna e arkitektit të peizazhit Leandro Silva Delgado  [ es ] ka fituar gjithashtu rëndësi ndërkombëtare. [28]
Provinca Pernik
Etniciteti
Popullsia totale: 149.832 banorë (Regjistrimi i vitit 2001).
Kantoni Herserange
Kantoni Herserange (frëngjisht: Canton d'Herserange) është një kanton në departamentin Meurthe-et-Moselle, rajonin Lorraine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Herserange. Ka sipërfaqe 38.4km2 dhe popullsi 17218 banorë.
Uruguaji
Kultura
Uruguai ka një industri të vogël, por në rritje të filmit, dhe filma të tillë si Whisky nga Juan Pablo Rebella dhe Pablo Stoll (2004), Los días con Ana e Marcelo Bertalmío (2000; "Ditët me Anën") dhe Paisito e Ana Díez (2008). ), rreth grushtit të shtetit ushtarak të vitit 1973, kanë fituar nderime ndërkombëtare. [
Të tjera
* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime
Kantoni Herserange
Përbërja aktuale
Kantoni Herserange aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Plazhi i grave (Ulqin)
thumb|250px|Pamje e plazhit, në prapavijë Pylli i pishave.
Plazhi i Grave ose Plazhi i Femrave (malaz. Ženska Plaža) është një plazh në Ulqin. Pemët e pishave e rrethojnë plazhin dhe kështu bëhet i pashikueshëm nga rruga që kalon afër tij, që ruan intimitetin e femrave në këtë plazh, në të cilin meshkujt nuk lejohen të vijnë.
Tahnee Welch
Tahnee Welch e lindur me 26 dhjetor 1961 në San Diego (California) dhe është bija e Raquel Welch. Qe në moshën 16 vjecare braktis shkollën dhe transferohet në New York ku fillon të studioj aktrim.
Plazhi i grave (Ulqin)
Është i njohur për ujërat kuruese, një përzierje e sulfurit nga një burim nënujor, e radiumit dhe e kripës së detit, ndërsa vendasit besojnë se plazhi dhe shpellat e tij ofrojnë veti kuruese për sëmundje të ndryshme, dhe se ndihmojnë gratë në çeshtjen e fertilitetit.
Tahnee Welch
Në vitet '80 fillon karrierën në Itali, ku u përfshi falë Carlo Vanzina, Amarsi un po' bashkë me Claudio Amendola dhe Virna Lisi. Tek ne njihet me filmin Pergjithmone Xhulia 1989 dhe Engjelli me pistolet 1992, me regji të Enrico Maria Salerno me Fabio Testi dhe Laura Antonelli.
Në 1995 ka pozuar për Playboy. Filmi i fundit ka qenë në vitin 1999.
Plazhi i grave (Ulqin)
Legjenda
Në fund të plazhit gjendet një shpellë gjysëm e zbuluar, në të cilën uji i detit ka ngjytë të gjelbërt në të kaltërt. Mbrendësia e shpellë është vendstrehim për shpezë, gjithashtu janë të pranishëm edhe lakuriqat e natës. Në mes të shpellës, rreth 5 metra nga bregu, gjendet një pjesë shkëmbore e cila del rreth një metër nga deti. Sipas legjendës, aty pak para agimit vijnë gra shterpe (jofertile), ose ato që kërkojnë pasardhës mashkull. Sipas traditës, femra e re vjen nën shoqërinë e një femre më të vjetër, qëndron disa çaste në breg, pastaj futet në det dhe tri herë sillet rreth shkëmbit, i cile del jashtë detit. Pastaj kthehet në breg, pushon disa çaste dhe ushqehet me atë çfarë ka marrë me vete. Më parë, gjatë rrotullimit rreth shkëmbit, vendos një pjesë të veshjes në shkëmb. Besohet se ky ritual i ndihmon gratë të lindin pasardhës.
Dushko Vetmo
Papas Frangjisk (Francesco) Solano, (18 nëntor 1914-19 mars 1999), i njohur edhe me pseudonimin e tij letrar Dushko Vetmo, ka qenë një klerik dhe njeri i letrave arbëresh, themelues i katedrës së albanologjisë në Universitetin e Kalabrisë në Kozenca.
Lindi në Frasnitë (Kalabri) nga një familje me rrënjë të largëta çame. Pas njëzet vjetësh shërbimi si klerik në Argjentinë, Urugua j dhe Kili kthehet në Itali. Solano ishte studiues, themelues dhe titullar i Katedrës së Gjuhës dhe të Letërsisë shqipe dhe i Dialektologjisë arbëreshe në Universitetin e Kalabrisë në Kozencë, që prej vitit 1975 deri në vitin1990.
Njihet si nismëtari i botimit të revistës “Vija”, organ i Lidhjes së Shkrimtarëve Arbëreshë. Në fushën e gjuhësisë njihet si autori i gramatikës “Manuale di lingua albanese”. Në fushën e dialektologjisë arbëreshe botoi një sërë botimesh për dialektet arbëreshe dhe disa të folmet si ajoPellatënit, edhe ajo e Fermës. Nëfushën e filologjisë botoi veprën e F. A. Santori, Emira (1985) dhe Katekizmin arbërisht të Shën Vasilit (1983). Si shkrimtar i përkasin disa vepra letrare : “Burbuqe të egra”, “Akullnajat”, “Shkretëtira prej guri” e"Tt praku" ej.
Bernalillo County
Bernalillo County është një nga  qarqet në shtetin federal New Mexico të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Eshref Pumo
Eshref Pumo (Gjirokastër, 3 dhjetor 1924 - ?).
Biografia
Këtu mori arsimin fillor dhe gjysmën e Gjimnazit, kurse pjesën tjetër e vazhdoi dhe e mbaroi në Tiranë më 1943. Duhet theksuar që në fillim, se Eshrefi bashkë me familjen e tij e përqafuan herët LANÇ. Kështu, vëllai i madh, Pertefi, u inkuadrua në radhët e Ushtrisë Nacionalçlirimtare, ndërsa Eshrefi, në moshë të re, u bë anëtar aktiv i Rinisë Antifashiste më 1942.
Në kohën kur okupatori mundohej që të zbulonte me anën e spiunëve të tij aktivistët e Rinisë dhe të Frontit NÇ, Eshrefi, me guxim dhe në fshehtësinë më të madhe shpërndante komunikata e trakte. Në shtëpinë e tij, bashkë me anëtarin e këtyre rreshtave janë shkruar pankarta të mëdha me parrulla kundër okupatorit, të cilat u afishuan në disa rrugë të qytetit.
Eshref Pumo ka marrë pjesë aktive në demonstratat e zhvilluara në Gjirokastër dhe, më vonë, në ato të organizuara në Tiranë me të rinjtë e gjimnazit. Për vendosmërinë dhe veprimtarinë e tij aktive kundër okupatorit, ai pranohet në radhët e PKSH që në dhjetor të vitit 1943. Me të hyrë në Parti, caktohet të punojë në shtypin ilegal të organizatës së Rinisë në Stegopul dhe në Selckë të krahinës së Lunxhërisë. Më vonë transferohet në Teknikën e shtypit ilegal të PK të Qarkut të Gjirokastrës me qendër në Sheper të Zagorisë. Këtu, bashkë me Qemal Xhangon e Reis Çanin ka shtypur komunikata, trakte, qarkore dhe këngë për brigadat partizane, ka realizuar shumëfishim të gazetave “Kushtrimi i lirisë” dhe “Zëri i Popullit”, që vinin nga Tirana, si dhe broshura të ndryshme me përmbajtje revolucionare. Këtu Eshrefi punoi deri në çlirimin e plotë të Shqipërisë, më 29 nëntor 1944. Falë kontributit që dha gjatë LANÇ, ai mban tri dekorata lufte, si dhe të tjera pune.
Pas çlirimit të vendit ai shkoi për studime të larta në Poloni, ku, më 1952, në qytetin e Krakovit mbaroi Akademinë Minerare. Kur u kthye në atdhe, u emërua kryeinxhinier në Drejtorinë e Përgjithshme të Gjeologjisë. Më tej ai u ngarkua me detyra të rëndësishme shtetërore në sektorin e gjeologjisë.
Nga viti 1965 dhe deri në fund të jetës, Eshref Pumo ka qënë Dekan i Fakultet të Gjeologjisë. Si dekan ai ka gëzuar simpatinë dhe respektin e studentëve, të pedagogëve dhe të punonjësve të tjerë. Në veprimtarinë e tij shkencore përfshihen shumë artikuj, monografi dhe tekste mësimore për studentët. Ndërkohë, ai është bashkautor i përgatitjes së “Harta Gjeologjike e Shqipërisë”. Ai meritoi dhe përligji titullin: Profesor.
Me rastin e 82 vjetorit të lindjes e kujtojmë me respekt e nderim të veçantë. Jeta dhe veprimtaria e tij qenë dhe mbeten një model i përkryer i shërbimit tërë përkushtim ndaj popullit e atdheut.
Faslli Haliti
Faslli Haliti (Lushnjë, 5 dhjetor 1935 - Tiranë, 16 tetor 2020) ishte shkrimtar dhe disident shqiptar.
Biografia
U lind në Lushnjë më 5 dhjetor 1935. Ka mbaruar Liceun Artistik për pikturë. Është diplomuar për gjuhë dhe letërsi shqipe në Universitetin e Tiranës. Ka punuar mësues vizatimi dhe letërsie në Lushnjë 1961-1973. Nga viti 1973 - 1983, për gabime ideore në krijimtari dhe veçanërisht në poemën Dielli dhe rrëkerat, ka punuar si kooperativist i thjeshtë në një kooperativë bujqësore të rrethit Lushnjë e në Komunale. Gjatë gjithë kësaj periudhe konvaleshence ideologjike iu hoq e drejta e botimit. Gjatë viteve 1998-2001 ka qenë deputet në Kuvendin e Shqipërisë. Që nga viti 1969 ishte anëtar i LSHASH. Është autor i mbi 20 librave, kryesisht me poezi. U nda nga jeta më 16 tetor 2020.
Mirënjohje
Është nderuar me çmime kombëtare e ndëkombëtare. Është përfshirë në disa antologji në gjuhë të huaja si italisht, anglisht, gjermanisht, greqisht. Është dekoruar me Urdhërin Naim Frashëri të klasit III, të klasit I si dhe me Urdhërin “Naim Frashëri” i Artë. Është Qytetar Nderi i qytetit të Lushnjës. Është Nderi i Qarkut Fier. Ka fituar çmimin e madh "Poeti më i mirë i vitit" - 2017, dhënë nga Fondacioni Kulturor "Harpa".
Udhëheqës të shteteve në vitin 1981
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Ekrem Spahia
Ekrem Spahiu ose Eqerem Gafur Spahia Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit në Shqipëri.
Catron County
Catron County është një nga  qarqet në shtetin federal New Mexico të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Prodhimi
Prodhimi është përdorimi i makinës, mjeteve  dhe punës për të prodhuar mallra për përdorim ose shitje. Termi mund t'i referohet për një gamë të gjërë të veprimtarisë njerëzore, prej te prodhimet artizanale deri te teknologjia e lartë, por është më së shpeshti aplikohet në prodhimet industriale, në të cilat lëndëve të para janë shndërruar në mallra të përfunduar në një shkallë të madhe.
right|400px
Mallrave të tilla të përfunduar mund të përdoren për prodhimin e produkteve të tjera, produktet më komplekse, të tilla si aeroplani, pajisje shtëpiake, automobilat ose shiten për tregtarët me shumicë, të cilët i shesin për shitësit e tjerë, të cilët pastaj i shesin për "konsumatorët".
Prodhim i merr e kthen në të gjitha llojet e sistemeve ekonomike. Në ekonominë e tregu të lirë, prodhim drejtohet zakonisht në drejtim të prodhimit masive të produkteve për shitje tek konsumatorët në një fitim. Në ekonominë kolektive, prodhimi më shpesh udhëhiqet nga shteti për të furnizuar qendra të planifikuara ekonomike.
Prodhimi modern përfshin të gjitha proceset e ndërmjetme të nevojshme për prodhimin dhe integrimin e komponenteve të prodhimit. Disa industri, të tilla si prodhimi i gjysmëpërçuesve dhe çelikut përdorin termin fabrikim.
Sektori i prodhimit është i lidhur ngushtë me Inxhinierinë dhe dizajnin industrial. Shembuj të prodhimeve kryesore në Amerikën Veriore përfshijnë General Motors Corporation, General Electric, dhe Pfizer. Shembuj në Europë përfshijnë Volkswagen Group, Siemens, dhe Michelin. Shembuj në Azi përfshijnë Toyota, Samsung, dhe Bridgestone.
Myshqet
Ndarja e Myshqeve
Myshqet paraqesin një grup relativisht të madh të bimëve të larta.Janë të njohura rreth 30 mijë lloje. Në bazë të ndërtimit dhe pamjes të tyre, divizioni i myshqeve ndahet në dy klasë : Myshqet Rrezhdore , me pamje tallusore dhe Myshqet e Vërteta , të pajisura me kërcellth dhe gjethëza.
Myshqet rrezhdore
Në këtë klasë bëjnë pjesë myshqet me trup të shtypur, e të pajisur me pjesë gjethesh. Trupi i tyre nuk është i diferencuar në këecellth dhe gjethe, por ka pamje tallusore dhe ndërtim dorziventral. Përfaqësues i formave me tallus të shtrirë është marhantia. Marhantia rritet në vende të lagështa, buzë ujërave, burimeve dhe vendeve me hije. Trupi i saj është i shtypur dhe i ndarë në rezhde deri 2 cm të gjera, që rriten palë-palë në gjatësi deri 20 cm. Trupi i marhanties, ka ndërtim mjaft të ndërlikuar. Nga tallusi ngroten fije në trajtë shtyllash, të cilat përfundojnë me një pllakëz të sheshtë ose me rrewmba në trajtë ylli. Në pjesën pllakore formohen anteridet, prandaj ky mbajtës shënohet si mbajtës anteridesh (anterdiofor), ndërsa ndërmjet rrembave formohen arkegonet, prandaj mbajtësit e tyre quhen (arkegonoifor). Individi që ka anterdiofor cilësohet bimë mashkullore, ndërsa ai që ka arkegonoifor, bimë femërore. Në këtë grup myshqesh me tallus të shtrirë pllakor, bëjnë pjesë edhe myshqet antocerotale (Anthocerotales), me gjininë më të njohur Anthoceros. Këtu dallohen nga marhantialet me sporogon të ngritur në trajtë silike, në kapsulën e të cilit gjendet një ind steril (kolumelë), që ushqen sporet. Grup tjetër i këtyre myshqeve janë ato të rendit Jungermaniales, në të cilin bëjnë pjesë rreth 9.000 lloje. Myshqet rrezhdore me tallus të ngritur janë ato të rendit Calobryales. Këto kanë tallusin e përpjetë në trajtë kërcellthi të pajisur me pjesë në trajtë gjethesh. Megjithatë, ndërtimi i tyre është dorziventral.
Sallatë me patëllxhanë të pjekur
Sallatë me patëllxhan të pjekur është lloj sallate e bërë kryesisht me domate, hudhër dhe përbërës tjerë.
Myshqet
Myshqet e vërteta
Myshqet e vërteta janë të diferencuara në kërcellth dhe gjethëza, ndërsa për trualli përforcohen me rizoide të degëzuara. Gjethëzat kryesisht vendosen në mënyrë spirale nëpër kërcellth dhe më shpesh janë të ndërtuara nga një shtresë qelizash, me përjashtim të diellit të mesit që mund të jetë shumështresor. Proceset e shumëzimit seksual dhe joseksual si dhe ndërrimi i gjeneratave janë të ngjashme me ato të myshqeve të tjera. Ajo që i dallon nga myshqet rrezhdore, është sporogoni (sporofiti) më i zhvilluar i këtyre myshqeve. Sporogoni këtu është i pajisur me këmbëz të shkurtër apo të gjatë, që e ngritë kapsulën lart dhe mundëson përhapjen e sporeve. Myshqet e vërteta përfshijnë rreth 15.000 lloje të njohura deri tash. Këto ndahen në tri nënklasë: myshqet e gjelbra, myshqet e bardha dhe myshqet e zeza.
Sallatë me patëllxhanë të pjekur
Përbërësit
Për të përgatitur sallatë për 4 persona nevojiten:
Myshqet
Myshqet e vërteta
Myshqet e gjelbra janë grupi më i madh i myshqeve të vërteta. Ato karakterizohen me ngjyrën e gjelbër, me të cilën dallohen nga myshqet e tjera të vërteta. Përfaqësues i këtyre myshqeve, që rritet edhe në viset tona është plisorja e rëndomtë (Polytrichum commune). Plisorja është bimë e gjelbër, e lartë deri 20 cm, që rritet në vende me lagështi dhe me hije. Plisorja është bimë dioike. Pas fekondimit të qelizës vezë, formohet zigoti dhe embrioni, nga i cili zhvillohet sporogoni me këmbëz të gjatë dhe i mbuluar me kaliptër të thurur nga fije si qeleshe deri në pjekje të tij. Sporogoni ka kapsulë me ndërtim të ndërlikuar. Në qendër të saj gjjendet shtylla sterile (kolumela), e cila i sjell ushqim indit sporogjen, që gjendet rreth saj. Nga indi sporogjen do të formohen sporet njëqelizore haploide. Pas pjekjes së sporeve hapet kapaku i kapsulës dhe ato lirohen për t'u përhapur dhe nëse bijnë në vend të përshtatshëm do të mbijnë në protonemë penjzore. Gjini të njohura janë: Polytrichum, Mnium, Tortula, Dicranum, Fissidens, Bryum, Funaria, Ceratodon, Leucobryum, Climacium etj.
Sallatë me patëllxhanë të pjekur
Përgatitja
Patëllxhanat priten në feta, dhe hudhrën në një enë të mbushur me ujë të njelmët të qëndrojnë 15 minuta, pastaj kullohen dhe piqen ne skarë ose ne furë 5 deri 6 minuta, pastaj radhiten në pijat duke i kriposur i hedhim hudhreh e grimcuar majdanozin, vaj, uthull dhe kështu me radhë.
Myshqet
Myshqet e vërteta
Myshqet e bardha përfaqësohen me një gjini (Sphagnum) me rreth 300 lloje, të cilat rriten në vende moçalike. Sfanjumet kanë kërcellth të degëzuar dhe të pajisur me gjethëza të vogla, të vendosura dendur nëpër degëza anësore. Pjesët e poshtme të kërcellthit janë të zhytura në ujë dhe gradualisht shkatërrohen,, duke formuar një sediment të njohur me emrin turfë ose turbë, ndërsa rritja e bimës bëhet me pjesën e sipërme. Një degëz e sipërme për çdo vit rritet më shumë se të tjerat dhe gradualisht ndahet nga bima amë dhe kështu bëhet shumëzimi vegjetativ i këtyre myshqeve. Ndërtimi i kërcellthit dhe i gjethes është shumë i thjeshtë. Ato kanë numër të madh qelizash të vdekura, të mbushura me ujë, nga të cilat vjen ngjyra e bardhë, edhe pse gjethëzat kanë qeliza me kloroplaste, por ato janë shumë të ngushta dhe ngjyra e gjelbër e tyre nuk vjen në shprehje. Shumëzimi i sfanjumeve është i ngjashëm me atë të myshqeve të gjelbra. Nga sporet e sfanjumit formohet protonema tallusore, e vetmja pjesë me rizoide, nga e cila formohet bima e re pa rizoide.
Myshqet e zeza përfshijnë numër të vogël myshqesh, të përhapura në shkëmbinjë jogëlqerorë të Arktikut dhe Antarktikut. Këto rriten në tufa të dendura, duke formuar "livadhe" ngjyrë kafe të mbyllët. Gjini të njoura janë: Neuroloma dhe Andeaea.
Chaves County
Chaves County është një nga  qarqet në shtetin federal New Mexico të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Teoria e Maltusit
Sipas Robert Maltus numri i popullesis duhet te jete i barabart me buxhetin boteror, dhe duhet te behet ndalimi i lindjeve sepse nese keto te dyja nuk jan ne ekuiliber do te shkaketoheshin shume lufta , epidemi , varferi etj
Port-au-Prince
thumb|250px|Port-au-Prince Port-au-Prince është kryeqyteti i Haitit. Ka rreth 1.200.000 banorë (2004).
Cibola County
Cibola County është një nga  qarqet në shtetin federal New Mexico të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Ndertimi i rrenjes
Kur e vrojtojmë rrënjën e një bime, ne te dallojmë disa zona qe janë te përcaktuara si maja e rrënjës e mbuluar nga kësula koni i rrithjes zona rritëse dhe zona e qimeve thithëse.
Kësula e rrënjës-ndodhet ne rrënjët tokësore dhe ajrore ka rol mbrojtës te bimët ujore kësula formohet. Koni i rritjes ndodhet ne majën e rrënjes i mbrojtur nga kësula. Zonarritese është pjesë shumë e shkurtër nga e cila behet rritja e rrënjës.
Zona e qimeve thithëse - përbehet prej fijeve te holla te quajtura qime thithëse.
Rëndësia rrënjës-përveç rolit themelorqe e kryen përkatësisht përforcimit për truall dhe bartjen e ujit me materie minerale.
Sylvanus Olympio
right|thumb|Sylvanus Olympio me ministrin Bavarez [[Hans Ehard në 1961.]] Sylvanus Olympio Epiphan (shtator 1902-13 janar 1963) ishte një politikan togolez dhe presidenti i parë i Togos.
Biografia
Olimpio ishte kryeministri i Togos në vitet 1958-1961. Me pavarësinë e Togos, në vitin 1960, u zgjodh president, duke mundur kundërshtarin e tij direkt Nicolas Grunitzky. Pas fitores ai burgosi, internoi e persekutoi disa nga kundërshtarët e tij politikë. Të gjitha partitë e tjera u ndaluan.
Politika e presidentit Olympio ishte hapur pro-perëndimore. Ai ruajti marrëdhënie të mira edhe me shtetet e tjera afrikane, me përjashtim të Ganës, të udhëhequr nga Kwame Nkrumah.
Në vitin 1963, qeveria e Olimpio s u rrëzua në një grusht shteti të organizuar nga një veteran i koloniale franceze Eyadema Gnassingbé. Olimpio u vra, dhe Eyadema u deklaroi se ai i kishte dhënë goditjen vendimtare. Në përgjithësi, popullata e Togos nuk tregoi armiqësi ndaj kryengritësve ushtarake.
Sadakaja
Sadakaja është term arab (  صدقة‎  ) që nënkupton dhënjen vullnetare të ndonjë pjese të pa caktuar (në sasi dhe vlerë) të pasurisë përkrah dhënjeve të obligueshme të përcaktuara në Islam siç janë zeqatit dhe zekatul fitrit. Lëmoshat e tilla mund të jipen për projekte të ndryshme, ndërsa zeqati vetëm për grupet e përcaktuara në Kur'an.
Lëmosha në Islam ka domethënje te posaçme. Ai i cili jep lëmoshë në emër të Allahu, forcon imanin (besimin) dhe karakterin e tij. Ebu Hurejre r.a. transmeton se Muhammedi (paqja qoftë mbi të) thoshte:
Fëmijët dhe antarët e familjes kanë të drejtë se pari gjatë dhënjes se sadakasë Muhammedi (paqja qoftë mbi të) thoshte:
Domethënja e sadakasë nuk kufizohet vetëm tek dhënja e lëmoshës. Muhammedi (paqja qoftë mbi të) thoshte:
Ebu Hurejra r.a. transmeton se i Muhammedi (paqja qoftë mbi të) thoshte:
Nga lëmoshat më te mira llogaritet ajo e vazhdueshmja. Lëmosha e vazhdueshme do të thotë nëse njerëzit në vazhdimësi përfitojnë nga një projekt, si p.sh. ndërtimi i një shkolle, ndonjë spitali, furnizimi me ujë te pijshëm ose ndonjë ndihmë fillestar drejtë pavarsimit te njerëzve te varfër. Edhe mbështetja mujore e një jetimi te varfër llogaritet ne ketë lloj lëmoshe.
Muhammedi (paqja qoftë mbi të) thoshte:
Kantoni Béthune-Est
Kantoni Béthune-Est (frëngjisht: Canton de Béthune-Est) është një kanton në departamentin Pas-de-Calais, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Béthune. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Béthune-Est aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Ibn Halduni
parapamje|150px|Ibn Halduni Ibn Halduni (ar. أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي‎, Abū Zayd ‘Abd ar-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Khaldūn al-Ḥaḍramī; 27 maj 1332 - 17 mars 1406) ka qenë një historiograf dhe historian arab. Çmohet si pararendësi i disiplinave moderne të historiografisë, demografisë, sociologjisë dhe ekonomiks.
Njihet më mirë për veprën e tij Muqaddimah, ose Prolegomena (Parathënia). Libri i tij ndikoi bindshëm historianët osmanë të shek. XVII Kâtip Çelebiun dhe Mustafa Naimin që përdorën teoritë e librit për të analizuar ngritjen dhe rënien e Perandorisë Osmane. Studjuesit evropianë të shek. XIX ia njohën rëndësinë librit dhe e çmuan Ibn Haldunin ndër filozofët më të rëndësishëm të Mesjetës.
Biografia
Abdurahman bin Muhammad bin Muhammad bin Muhammad bin Al-Hasan bin Jabir bin Muhammad bin Ibrahim bin Abdurahman bin Ibn Khaldun, i njohur përgjithësisht si "Ibn Khaldūn" sipas një paraardhësi të largët, u lind në Tunis më 1332 (732 A.H.) në një familje andaluziane të shtresës së lartë me prejardhje arabe, i pari i familjes qe, sipas tij, arab i Jemenit i cili kishte afëri me Waíl ibn Hujr, sahab i Profetit Muhammad. Familja e tij, e cila mbante ofiqe të larta në Andaluzi, emigroi në Tunizi pas rënies së Seviljes me Reconquista më 1248. Nën dinastinë tuniziane Hafsid disa prej familjes së tij mbajtën poste politike; gjyshi dhe i ati i Ibn Haldunit megjithatë hoqën dorë nga jeta politike dhe iu bashkuan një tarikati. Vëllai i tij, Jahja Haldun, qe edhe ai historian që kishte shkruar një libër mbi dinastinë Abdalwadid, dhe u vra prej një rivali ngaqë ishte historiografi zyrtar i oborrit.
Gjatë viteve të tij të para të edukimit, Ibn Khalduni fitoi eksperiencë nga pjesëmarrja aktive e familjes së tij në jetën intelektuale dhe në një farë mase edhe politike të qytetit. Në shtëpinë e tij ishin të shpeshta vizitat nga udheheqësit intelektual dhe politik të shteteve islame të perëndimit (Afrika e Jugut dhe Spanja), shumica e të cilëve gjetën strehim aty. Ibn Khalduni u edukua në Tuniz dhe Fiz ku dhe studioi Kur'anin, traditën e Profetit Muhammedit (a.s.) dhe lëmitë e tjera të shkencave islame sikur teologjinë dialektike dhe sheriatin. Gjithashtu studioi letërsinë arabe, filozofinë, matematikën dhe astronominë. Ende në moshën adoleshente ai hyri në shërbim të udhëheqësit egjiptian Sulltan Berkuk.
Ibn Khalduni kaloi një jetë aktive në politikë para se të fillonte të shkruante kryeveprën e tij të famshme për histori. Ai punoi për udhëheqësit në Tuniz dhe Fiz (tani Marok), Granadë (Në Spanjën myslimane si dhe në Biaja (në Afrikën e Jugut). Në vitin 1375, Ibn Khalduni kaloi në Granadë (Spanjën Myslimane) i lodhur dhe i zemëruar vetëm për të ikur nga trazirat në Afrikën e Jugut. Fatkeqësisht, për shkak të së kaluarës së tij, udhëheqësi i Granadës e përzuri atë. Më pas ai u kthye në Algjeri për të kaluar katër vite në një fshat të vogël me emrin Kalat ibn Salama. Po në këtë vend ai shkroi "Mukaddimah", vëllimin e parë të historisë botërore që i siguroi atij vend të amshuar ndër historianët, sociologët dhe filozofët. Ende karriera e tij ishte e pa sigurtë për shkak të trazirave në Afrikën e Jugut. Përfundimisht u shpërngul në Egjipt ku edhe kaloi njëzet e pesë vitet e tij të fundit. Në Egjipt ai jetoi i qetë, me famë dhe respekt, i caktuar në postin e kryegjykatësit te shkollës Malikite. Ai ligjëroi gjithashtu për një periudhë kohore në universitetin El-Az'har.
Ibn Khalduni u detyrua të lëvizë nga një vend në një tjetër, nganjëherë me vullnetin e tij, por më shpesh i detyruar nga udhëheqësit despotik. Kjo e bëri atë të përfitojë dhe të mësojë shumë si rezultat i takimeve të shumta me udhëheqës, ambasadorë, politikanë dhe dijetarë nga Afrika e Jugut, Spanja myslimane, Egjipti dhe vendet e tjera të botës islame.
Ajo që më së shumti ndikoi në famën e Ibn Khaldunit është libri i tij "Mukaddimah", kryevepër në literaturën e filozofisë së historisë dhe sociologjisë. Tema qendrore e kësaj vepre gjigante është identifikimi i fakteve psikologjike, ekonomike, rrethuese dhe sociale të cilat ndikojnë në përparimin e civilizimit njerëzor si dhe në rrjedhën e historisë. Ai analizoi dinamikën e marrëdhënieve grupore dhe shpjegoi se si ndjenjat e grupit (el-Asabijah) shkaktojnë ngritjen e një qytetërimi dhe fuqije politike të re. Ai identifikoi lëvizjen pothuajse ritmike (të përsëritur) në ngritjen dhe rënien e qytetërimit njerëzor dhe analizoi shkaqet që ndikojnë në këtë.
Mendimet revolucionare të Ibd Khaldunit tërhoqën vëmendjen e dijetarëve myslimanë si dhe atyre perëndimorë. Në studimet e tij në histori, ai ishte pioner në ndarjen e raporteve historike në dy kritere themelore: të arsyes dhe ligjeve sociale dhe fizike. Ai theksoi katër pikat bazë në studimin dhe analizimin e raporteve historike: 1. dule i lidhur ngjarjet njëra me tjetrën përmes shkakut dhe efektit, 2. nxjerr analogji në mes të kaluarës dhe të tashmës, 3. duke marrë në konsiderim efektet e rrethanave dhe, 4. duke marrë në konsiderim efektet e kushteve ekonomike dhe të trashëguara.
Ibn Khalduni argumenton se historia është lëndë e ligjeve universale dhe citon kriterin për të vërtetën historike: "Rregulli për të dalluar të vërtetën nga jo e vërteta në histori bazohet në mundësinë apo pamundësinë e saj; domethënë, ne duhet të analizojmë shoqërinë njerëzore dhe të dallojmë karakteristikat esenciale dhe qenësore nga ato të rastësishme të cilat nuk duhet të merren në konsideratë, duke njohur më mirë ato që s'ka mundësi t'i përkasin asaj (shoqërisë). Nëse ne veprojmë kështu, atëherë kemi një metodë për të dalluar të vërtetën historike nga gabimet si mjet demonstrues që nuk lë dyshime. Kjo është pikë mbështetje e sigurtë me të cilën historianët mund të vërtetojnë atë që duan."
Për shkak të theksit që Ibn Khalduni i ka vënë arsyes dhe nevojës së saj për të gjykuar historinë dhe ndodhitë në shoqëri disa dijetarë pohojnë që ai (Ibn Khalduni) ka tentuar që të hedh poshtë njohuritë religjioze dhe t'i zëvëndësojë me arsyen dhe filozofinë logjike. Këto pohime janë të pa baza. Është e njohur se disa shkolla mësojnë gjëra të paarsyeshme në natyrë, por kjo nuk është e vërtetë për islamin i cili gjithmonë inkurajon vëzhgimin dhe mendimin, dhe ua kujton pabesimtarëve mospërdorimin e logjikës dhe të menduarit. Një shembull i kësaj është ajeti 164 i sures së dytë të Kur'anit: "Është fakt se në krijimin e qiejve e të tokës, në ndërrimin e natës e të ditës, të anijes që lundron në det që u sjell dobi njerëzve, në atë shi që e lëshon All-llahu prej së larti e me të ngjall tokën pas vdekjes së saj dhe përhap në të nga çdo lloj gjallese, në qarkullimin e erërave dhe reve të nënshtruara mes qiellit e tokës, (në të gjitha këto), për një popull që ka mend ka argumente"; si dhe ajeti 170 po në të njëjtën sure "E kur u thuhet atyre (idhujtarëve): "Pranoni atë që All-llahu e shpalli!" Ata thonë: "Jo, ne ndjekim atë rrugë në të cilën i gjetëm prindërit tanë!" Edhe sikur prindërit e tyre të mos jenë udhëzuar në rrugën e drejtë (ata do t'i pasonin)?"