Procesimi_paralel
Numri i tranzistorëve
Me qëllim të rritjes së fuqisë përpunuese të kompjuterëve, është rritur takti i punës së tyre i cili ka ndikim direkt në shpejtësinë e ekzekutimit të operacioneve elementare, si dhe kapaciteti i memories kryesore dhe periferike. Por, vendimtare në këtë drejtim ka qenë prodhimi i mikroprocesorëve të cilëve u është shtuar edhe memoria interne (memoria kesh), si dhe përfshirja e më shumë bërthamave procesorike brenda vetë procesorit. Mikroprocesorët me disa bërthama procesorike, për dallim nga mikroprocesorët konvencional që mund të quhen edhe njëbërthamësh, përmbajnë më pak transistorë, përkatësisht kanë strukturë më të thjeshtë dhe janë në gjendje të punojnë paralelisht. Të gjitha bërthamat vendosen në një çip dhe qarku i integruar i tillë quhet mikroprocesor shumbërthamësh (angl. multicore microprocessor). Çdo bërthamë në fakt paraqet një njësi procesorike të veçantë (një CPU). Koncepti shumbërthamësh fillimisht është zhvilluar duke i vendosur dy njësi procesorike (angl. processing units), përkatësisht dy bërthamave, në një çip. Komunikimi i këtyre dy bërthamave të veçanta realizohet brenda vet çipit, pa e shfrytëzuar si ndërmjetësuese pllakën amë, gjë që siguron shpejtësi optimale të punës së tyre të përbashkët. Përveç kësaj, kjo e bën të mundur zvogëlimin e shpenzimeve të prodhimit të më shumë procesorëve si bërthama të veçanta, si dhe vendosjen e tyre në pllakën amë të kompjuterit duke e shfrytëzuar vetëm një bazament, gjë që nënkupton edhe vetëm një ftohës të mikroprocesorit. Vendosja e më shumë bërthamave në një çip, lejon shfrytëzimin e memories interne nga të gjitha bërthamat që përfshihen brenda çipit të procesorit. Kur dihet se për prodhimin e memorieve të tilla me kapacite më të mëdha shfrytëzohet një numër i madh tranzistorësh, atëherë lehtë mund të konstatohet thjeshtimi i bërthamave procesorike të veçanta. Bërthamat procesorike që përfshihen në brendi të një mikroprocesori ndryshe njihen edhe si procesor fizik. Por, gjatë punës së kompjuterit, sistemi operativ në mënyrë fiktive shfrytëzon edhe të ashtuquajtur procesor logjik, të cilët aktualisht janë në numër sa dyfishi i procesorëve fizik (çdo procesor fizik mund të deklarohet si dy procesorë logjik). Kështu, p.sh., kur te një kompjuter shkruan se përmban "2 dual-core processor", kjo duhet të nënkuptohet se përmban 2 procesorë dybërthamësh, përkatësisht 4 bërthama fizke (4 procesorë fizik), të cilët mund të punojnë edhe si 8 procesorë logjik. Memoria kesh Siç u theksua edhe më sipër, mikroprocesorët në punën e tyre kanë nevojë për memorie në të cilën i ruajnë të dhënat që janë duke i përpunuar, si dhe rezultatet e fituara. Meqë shfrytëzimi i memories kryesore të kompjuterit nga ana e mikroprocesorëve e zvogëlon shumë shpejtësinë e punës së tyre (sepse gjendet në pllakën amë, e cila është shumë e ngadalshme krahasuar me mikroprocesorin), si zgjidhje optimale është imponuar përfshirja e memorieve kesh në mikroprocesor dhe në bërthamat e veçanta. Këto memorie kanë një rëndësie të veçantë gjatë punës paralele të bërthamave procesorike, përkatësisht pa to është e pamundur puna optimale paralele e kompjuterit. Mënyrat e ekzekutimit të programeve Programet të cilët shkruen për t'u ekzekutuar në kompjuterë konvencional, me një procesor dhe pa mundësi të ekzekutimit të menjëhershëm të më shumë instrukcioneve, në fakt mund të quhen programe serike (angl. serial programs) a (do të përdoret edhe termi programe sekuenciale). Nga ana tjetër, programet e shkruara për ekzekutim në kompjuter duke i shfrytëzuar njëkohësisht më shumë mikroprocesorë, ose më shumë bërthama procesorike, njihen si programe paralele (angl. paralel programs). Programet serike nuk janë në gjendje ta njohin prezencën e mikroprocesorëve shumëbërthamësh dhe kompjuteri i ekzekuton duke e shfrytëzuar vetëm një bërthamë procesorike. Meqë mikroprocesori në një moment të caktuar është në gjendje të ekzekutojë vetëm një instrukcion, kjo do të thotë se për punë paralele në programe ndryshëm, koha e punës së tij do të duhej t'u ndahet bërthamave të veçanta. Programet paralele Gjatë ekzekutimit të instrukcioneve që përfshihen në një program, te programet parlele, fillimisht për çdo mikroprocesor krijohen vargje të instrukcioneve serike, të cilat pastaj ekzekutohen me rradhë në procesorët e veçantë. Nëse duam që programet serike të ekzekutohen si programe paralele, ato duhet të rishkruhen ashtu që të paralelizohet procesi llogaritës brenda tyre, duke e marrë parasysh konceptin e punës paralele të mikroprocesorëve. Ka pasur tentativa që të dizajnohen përkthyes të cilët do të jenë në gjendje që t'i konvertojnë programet serike në programe paralele. Por, siç duket një përkthim i tillë ka qenë i rëndë dhe me pak sukses. Kjo do të thotë se aktualisht programerët janë të detyruar që t'i rishkruajnë programet serike ekzistuese, përkatësisht t'i konvertojn ato në programe paralele, duke i shtuar brenda tyre metodat që kanë të bëjnë me ekzekutimin paralel të pjesëve të caktuara të tyre. Defrimi eshte nje piktore qe njihet per biografin e tij dhe njohet per theeeerjet e tij