cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saimir Tahiri
Biografia
Tahiri vjen nga një familje me me origjinë nga Tepelena. Shkollën e mesme e kreu në Tiranë. Është diplomuar për Jurisprudencë në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë. Mbas kësaj përfundoi studimet Master për të Drejtë Publike pranë Departamentit të së Drejtës Publike në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë. Vazhdon studimet për mbrojtjen e Gradës Doktor Shkencash, në fushën e së Drejtës Parlamentare në Shqipëri.
Që prej vitit 2008 mban titullin Avokat. Në vitet 2006 - 2008 ka qenë pedagog i jashtëm pranë Fakultetit të Drejtësisë dhe në disa institucione arsimore të larta.
Saimir Tahiri në vitin 2013 u emërua ministër i Brendshëm i Shqipërisë në qeverinë Rama-Meta.
Dosja Habilaj dhe Tahiri
Sipas Prokuroris së krimeve të rënda, thuhet se procedimi penal ndaj Saimir Tahirit, nisi mbi bazën e informacioneve të bëra publike, ndërsa akuzat ndaj tij janë dy: Sipas organit të akuzës, pjesë e këtij grupi të strukturuar kriminal janë shtetasit Moisi Habilaj, Florian Habilaj, Artan Habilaj, Armand Kocerri etj.
Prokuroria thotë se procedimet penale të nisura më parë ndaj këtyre shtetasve, i ka bashkuar në një dosje të vetme, ku është i përfshirë edhe ish-ministri, Saimir Tahiri.
“Nga hetimet rezulton se ky shtetas në bashkëpunim me persona të tjerë të cilët ushtrojnë funksione publike në Republikën e Shqipërisë ka arritur të trafikojë për jashtë shtetit me destinacion Italinë sasi të konsiderueshme lënde narkotike. Si rezultat i veprimeve hetimore të kryera është arritur të zbulohet se personi në hetim Moisi Habilaj dhe bashkëpunëtorët e tij kanë bashkëpunuar me zyrtarë të lartë të policisë së shtetit ku si person i dyshuar është dhe ish Ministri i Brendshëm, personi në hetim Saimir Tahiri”, thuhet në dosjen e Prokurorisë së Krimeve të Rënda.
Më tej theksohet se ish-ministri i Brendshëm siguronte paprekshmërinë e grupit të strukturuar kriminal.
“E gjithë veprimtaria kriminale mbështetej në bashkëpunimin e grupit kriminal me strukturat e policisë së shtetit, ku përfitimet direkte monetare shkonin tek ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri”, thotë Prokuroria.
Duke iu referuar autoriteteve italine, Prokuroria thotë se 3.5 ton kanabis dyshohet se është trafikuar drejt Italisë pikërisht nga ky grup kriminal. Edhe sasia prej 3.9 tonësh e kapur mbrëmë në fshatin Babicë, në shtëpinë e shtetasit Armand Koçerri, dyshohet se i përket këtij grupi, pasi ky shtetas thotë Prokuroria, është bashkëpunëtor i ngushtë i Moisi dhe Florjan Habilaj.
Këtë të fundit, thotë Prokuroria, në komunikimet telefonike që kanë zhvilluar me njëri-tjetrin dhe bisedat ambientale që dalin nga përgjimet, tregojnë për shpërblimet që i kanë dhënë Saimir Tahirit për t’i garantuar paprekshmërinë.
Pjesë e dosjes së Prokurorisë është edhe çështja e shitjes së ‘Audit’ të Saimir Tahirit.
Teknologjitë prehistorike
e tyre.
Janë disa faktorë që e bënë të mundur ose të nevojshëm evolucionin e teknologjive prehistorike. Disa nga faktorët kyç janë; sjellja moderne e trurit tashmë shumë të zhvilluar së Homo sapiensit, i aftë për të menduar në mënyrë abstrakte, gjuha, aftësia për të analizuar sjelljet e tij dhe zgjidhja e problemeve.
Lindjen e bujqësisë çoi në ndryshime të mëtejshme të stilit të jetës, nga një mënyrë nomade të jetuari në atë sedimentare, me vendbanime të përhershme, me kafshë shtëpiake të zbutura dhe toka që punoheshin duke përdorur mjete më të sofistikuara.
Arti, arkitektura, muzika dhe feja evoluan gjithashtu gjatë kursit së periudhave të ndryshe prehistorike.
Epoka e Guri
Epokën e Gurit është e periudhë e gjerë prehistorike, gjatë së cilës guri është përdorur gjerësisht në prodhimin e mjeteve me teh të mprehtë, me majë, ose me gëdhendje. Periudha zgjati afërsisht 2.5 milion vite, që nga koha e hominidit të hershëm në atë të Homo sapiens në epokën e Pleistocenit të vonë dhe kryesisht përfundon në mes të viteve 6000 dhe 2000 p.e.sonë me lindjen e metalurgjisë primitive.
Mënyra e jetesës së Epokës së Gurit ishte ajo e gjuetarë-mbledhësve, të cilët udhëtonin për të gjuajtur dhe mbledhur bimë të egra, ku ndodhnin ndryshime të vogla në teknologji. Kur periudha e fundit akullnajore po arrinte fundin e saj (rreth 12,500 vjet më parë), kafshët e mëdha si mamuthi dhe bizon antik u zhdukën dhe klima ndryshojë tërësishtë. Njerëzit u adaptuan duke përdorur në maksimum burimet e mjediseve lokale, duke mbledhur një varg më të gjerë bimësh dhe gjuajtur ose kapur kafshë më të vogla. Zbutja e bimëve dhe kafshëve në fazat e para të prehistorisë në Botën e Vjetër (Afro-Eurasia), çuan në ndryshime të rëndësishme dhe në lindjen e bujqësisë në Botën e Vjetër Neolitike dhe Botë të Re formohen fazat e para. Jeta bujqësore bëri që të krijoheshin vendbanime më të qëndrueshme dhe në zhvillime të rëndësishme teknologjike.
Edhe pse kulturat paleolitke nuk kanë lënë të dhëna të shkruara, ndryshimet nga mënyra nomade e jetesës në atë bujqësore mund të nxirren nga një sërë të dhënash arkeologjike. Dëshmi e tillë përfshin mjetet e vjetra, pikturat e shpellave dhe forma të tjera të artit prehistorik, të tilla si Venusi i Willendorf-it. Mbejte e njeriut sigurojnë gjithashtu prova të drejtpërdrejta nëpërmjet ekzaminimit të eshtrave dhe studimit të mumieve. Edhe pse dhënat konkrete janë të kufizuara, shkencëtarët dhe historianët kanë qenë në gjendje për të nxjerrë konkluzione të rëndësishme për zakonet dhe kulturat e ndryshme të popujve parahistorik, si dhe rolin që teknologjia ka luajtur në jetën e tyre.
Paleoliti i Ulët
Periudha e Paleolitit të Ulët është nënndarja më e hershme e periudhës së Paleolitit ose e Epokës së Gurit të Vjetër. Ajo përfshin një periudhë nga prej rreth 2.5 milionë vjet më parë, kur për herë të parë kemi dëshmi së mjeteve të para të punuara dhe përdorimin e veglave të guri nga hominidët, të cilat shfaqen në të dhënat e tanishme arkeologjike, deri në rreth 300,000 vjet më parë, që përfshin përdorimin e teknologjisë së gurit të njohura si Oldowan (mënyra "1") dhe Acheulean ("mënyra 2").
Paleoliti i Mesëm
Periudha e Paleoliti të Mesëm koinçidon në  Evropë dhe në Lindjen e Afërme me kohën gjatë të cilës veproi dhe jetoi Neandertali (rreth 300,000–28,000 vite më parë).
Dëshmitë më të hershme (Njeriu Mungo) të vendbanimit në Australi, datojnë në rreth 40.000 vjet më parë, kur hominit të ngjashëm me njerëzit modernë kaluan nga Azia, nga u drejtuan në ishujë.
Vendbanimi shëmbor i Bhimbetka ka të ekspozuar gjurmët më të hershme të jetës njerëzore në Indi, disa prej të cilave janë rreth 30,000 vjet të vjetra.
Gjatë kësaj periudha Homo neandertali përdorte vegla të njohur si Mousteriane që datojnë në rreth 300000 vjet më parë.
Revolucioni i Paleolitit të Sipërm
Gjatë  "Revolucionit të Paleolitit të Sipërm", avancimet në inteligjencën njerëzore dhe teknologji ndryshuan rrënjësisht me zhvillimin e sjelljes moderne mes 60,000 dhe 30,000 vjeteve më parë.
Sjellja moderne është një tipar që e që e dallonë Homo sapiensin nga linja e hominidëve të tjerë, të zhdukur. Homo sapiens arriti sjelljen e plotë moderne në rreth 50,000 vite më parë, për shkak të trurit të tij tashmë shumë të zhvilluar, që ishte i aftë për të menduarin abstrakt, të fliste, të analizonte veprimet e tij dhe të  zgjidhte probleme.
Periudha Mesolitike
Periudha mesolitike është një epokë kalimtare mes Paleolitit me gjuetarë-mbledhësve, e cila fillon me periudhën e ngrohtë të Holocenin rreth 11,660 p.e.sonë dhe mbaron me periudhën Neolitike ku lind bujqësisa, datat e të cilave janë të ndryshme për çdo rajon gjeografik. Gjatë kësaj periudhe përshtatja ishte e nevojshme për shkak të ndryshimeve klimatike, që ndikuan në habitatet dhe mjedisin e tipeve të disponueshme të ushqimit.
Revolucioni Neolitik
Revolucioni Neolitik ishte sëpari revolucion bujqësorë, që përfaqësonë një tranzicion nga periudha nomade e jetës me veprimitari gjuetin dhe mbledhjen e ushqimit, në lindjen dhe zhvillimin e bujqësi së. Ajo evoluonë në mënyrë të pavarur në gjashtë territore ndryshme në mbarë botën, rreth 10,000–7000 vjet më parë (8,000–5,000 p.e.sonë). Dëshmitë më të hershme të njohur, gjenden në zonat tropikale dhe subtropikale të Azisë jugperëndimore dhe  jugore, Afrikës  veriore dhe  qendrore, e të Amerikës Qendrore.
Kjo periudhë karakterizohet nga disa tipare përcaktuese.;
Lindja e bujqësisë çoi në ndryshimin e jetës nga nomadike në një mënyrë më sedentare. Ku gjithashtu u shpikën mjete dhe vegla të reja si parmenda, shati etj., që e bënë më efiçente bujqësinë. U zbutën kafshët, duke përfshirë edhe qentë. Tjetër karakteristikë e kësaj periudhe ishte shfaqja e qeramikës dhe në fund të periudhës Neolitike, u shpikë çarku për të prodhuar një qeramikë më fine.
Periudha e Bronzit
Përdorimi i kësaj teknologjike  me sa duket filloi në Gjysmëhënën Pjellore dhe përhapet më pas edhe jashtë saj.
Peridha e Hekurit
majtas|parapamje|137x137px|Një kokë sopate bërë prej hekuri, që datohet në periudhë e [[Koha e hekurit|Hekurit të Suedisë.]] Periudha e Hekurit hyri me futjen në përdorim të shkrirjes së metalit të hekurit ose të çelikut, me derdhje ose rrafie. Hekuri kështu zëvendëson bronzin dhe bëri të mundur prodhimin e mjeteve të cilat ishin më të forta, të lehta dhe më të lira se sa ato prej bronzi. Ndërsa veglat më të cilësore ishin ato bëra prej çeliku.
Hekuri u nxorrë nga  xehrorët e metaleve rreth 2000 p.e.sonë në Afrikë.
Unë agjenti i CIA-s M.H.
Unë agjenti i CIA-s M.H. Autori: Pirro Loli. Botuar në Tiranë : Globus R., 2009. Faqet e librit 408.
Logjika matematikore
Themelues i Logjikës matematikore konsiderohet matematikani anglez George Boole kuptimet e para të logjikës formale i kanë dhënë grekët e vjetër me përfaqësuesin kryesor të saj Aristotelin. Logjika matematikore lindi nga nevoja e eliminimit të kundërthënieve dhe paradokseve që u paraqitën në teorinë e bashkësive poashtu ajo ka luajtur një rol të veçantë në lindjen e disa lëmive të reja të matematikës bashkohore. Kjo degë përsosi simbolet e deriatëhershme dhe e plotësoi me simbole të reja gjuhën simbolike.
Gjykimet
Gjykimi (pohimi), është koncept themelor në Logjikën matematikore. Në aspektin e saktësisë gjykimi i nënshtrohet ligjit të përjashtimit të së tretës dhe merr vetëm njërën nga vlerat i saktë ose jo i saktë (true ose false).
P.sh. gjykime janë fjalitë : " Wikipedia nuk është e shkruar në gjuhen shqipe ", "1 + 1 = 1" (këto pohime në logjikën matematikore mirren si gjykime) jo të sakta, sepse "Tani unë po e lexojë këtë artikull të shkruar në gjuhen shqipe" dhe "1 + 1 = 2" janë gjykime të sakta. Vetitë i saktë dhe jo i saktë quhen vlera të saktësisë së gjykimit dhe shënohen me simbolet T (lexo : te) dhe \perp (lexo : jo te). Simboli "T" është i ngjashëm me germën e parë të fjalës angleze True = i (e) saktë. Emërtimi i gjykimeve zakonisht bëhet me germat e vogla të alfabetit, si p, q, r... dhe trajtohen si variabla gjykimesh, ndërsa vlerat e tyre shënohen me : v(p), v(q), v(r)... dhe janë konstante. Mirëpo për thjeshtësi vlerat e gjykimeve shkruhen vetëm me emërtimin e gjykimit.
Fjalia e cila ka njërën nga e vlerat saktësisë - e saktë ose jo e saktë - quhet gjykim.
Operacione themelore logjike
tabelat e saktësisë
Nëse një gjykimi të caktuar p i shtojmë parashtesën "jo" atëherë gjykimi jo p (ose "nuk është e vërtetë se p"), quhet negacion, ose mohim, i gjykimit p. Mohimi quhet operator unar, pasi vepron mbi një gjykim.
Nëse janë dhënë dy gjykime p, q, me anë të përdorimit të lidhsave (operatoreve) "dhe", "ose", "atëherë ...", "atëherë dhe vetëm atëherë...", fitohen gjykime të përbëra. Në bazë të lidhëzave dallojmë këto operacione ose gjykime të përbëra :
Kombinime te mëtejshme të veprimeve themelore çojnë në rrjedhime komplekse, si p.sh. : Kemi p, q, r. Nëse p atëherë q. Nëse q atëherë r. Si rrjedhim nëse p atëherë r.
Ligjet e logjikes matematikore (tautologjitë)
p.sh. :
Kuantifikatorët
Kuantifikatorët japin vlera të caktuara të cilat zëvendësojnë variablat në gjykimin e dhënë.
Diagrami use case
thumb|400x400px|Në këtë figurë në kemi bërë identifikimin e rasteve të përdorimit potencial dhe aktorëve potencial. Use case diagrami i menaxhimit të kurseve të sistemit përfshin të gjitha aktorët dhe use caset të cilat i identifikuam gjatë analizës së problemit të deklaruar. Use case diagrami është  krijuar nga Jackobson në vitin 1993 dhe është lëshuar në përdorim në vitin 1999. Use case diagrami është përdorur për të identifikuar elementet primare dhe proceset që formojnë sistemin. Elementet kryesore janë quajtur si "aktorët" dhe proceset quhen "raste përdorimi." Ky lloj diagrami shërben për të identifikuar elementet primare dhe proceset që formojnë sistemin. " Use case diagrami mund të meret si një skenë e thjeshtë e cila përshkruan se çka pret përdoruesi nga sistemi. Çdo use case diagram përfaqëson  detyra diskrete e cila përfshin  ndërveprime të jashtme me sistemin.
Aktorët
Duhet ti përkushtohet një kujdes i madh edhe identifikimit të aktorëve të sistemit. Aktor është dikush apo send  i cili ka ndikim të jashtëm ndaj sistemit, por gjithashtu edhe do të veprojë me sistemin. Këtu dalim në përfundim se use case diagrami nuk është  modul softuerik por një gjë e cila i ofron vlera aktorit. Mënyra më e lehtë për ti gjetur aktorët është ti vështrojmë njëherë krejt aktorët dhe të pyesim veten se pse ata duan ta përdorin sistemin. Po ashtu use case diagrami kap aspektet funksionale të një sistemi. Më konkretisht, ajo kap proceset e biznesit të kryera në sistem. Duke diskutuar funksionalitetin e dhe proceset e sistemit, që ju të zbuloni karakteristikat e rëndësishme të sistemit që ju dizajnoni.
Forma e use case diagramit
Use case diagrami është dhënë si një elips dhe në rast përdorimi gjithmonë është emërtuar me emrin e saj.
585 p.e.s.
Mbi vitin 585 p.e.s..
Shoqata shqiptare e bankave
Shoqata Shqipatare e Bankave është një shoqatë jo-fitimprurëse, që përpiqet të promovojë standardet më të fundit bankare të anëtarëve të saj, zhvillimin, stabilitetin dhe efektshmërinë e sistemit bankar shqiptar në përgjithësi, duke kontribuar kështu në përparimin e ekonomisë shqiptare. Shoqata Shqiptare e Bankave është organi përfaqësues, që kontribuon në formulimin e propozimeve ligjore ose në komitete teknike, në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Si e tillë, ajo ka dhënë kontributin e saj praktik në konturimin dhe përmirësimin e infrastrukturës ligjore e rregullatore, me anë të së cilës bankat tregtare operojnë në Shqipëri, harmonizimin e legjislacionit ekonomiko-financiar shqiptar me legjislacionin europian.
Nëpërmjet pjesëmarrjes aktive të anëtarëve të saj, Shoqata Shqiptare e Bankave punon për vlerësimin dhe prosperitetin e shërbimeve financiare si dhe rritjen e potencialit të burimeve njerëzore në tregun bankar shqiptar. Për komunikimin e pikëpamjeve dhe ideve, Shoqata punon me Bankën e Shqipërisë, autoritetet e shërbimeve financiare, Qeverinë dhe institucionet europiane e ndërkombëtare.
Historiku
15 prill 1999 – Nëntë banka private krijojnë në Tiranë, Klubin Shqiptar të Bankierëve. Themeluesit miratojnë statutin, zgjedhin organet drejtuese dhe kryetarin e Klubit.
27 Mars 2001 – Bankat krijuese të Klubit Shqiptar të Bankierëve së bashku me 4 banka të tjera të anëtarësuara më vonë, duke vleresuar rritjen e aktivitetit bankar dhe ritmet e tij të zhvillimit, vendosën të krijojnë Shoqatën Shqiptare të Bankave. Ndryshohet statuti, zgjidhen anëtaret e rinj të Bordit Ekzekutiv dhe kryetari i Shoqatës.
12 dhjetor 2002 - Bordi Ekzekutiv adopton strukturën organizative dhe krijohen tre komitete: Komiteti Operacional, Komiteti Financiar dhe Ligjor, me përfaqësues nga të gjitha bankat anëtare. Miratohet misioni dhe objektivat e secilit komitet.
26 Mars 2003 – Anëtarët e Shoqatës vendosin të bëjnë disa ndryshime në statutin e Shoqatës, duke lejuar kështu “rizgjedhjen e anëtareve të Komitetit Ekzekutiv”. Gjithashtu, një ndryshim në strukturë do të eleminojë Sekretarinë e AAB, duke krijuar një Sekretariat, i cili do të veprojë me vete.
23 prill 2003 – Në bazë të kërkesës së saj dhe plotësimit të kushteve, Shoqata Shqiptare e Bankave pranohet si “Anetare e Asociuar”, në Federatën Europiane të Bankave në Bruksel, Belgjikë. Ky moment u arrit si rezultat i bashkëpunimit me Shoqatën Italiane të Bankave, Shoqatën Helenike të Bankave dhe Shoqatën e Bankave Tregtare të Bullgarisë dhe Kroacisë. Kjo është përpjekja më e rëndësishme në aspektin e bashkëpunimit me organizatat bankare ndërkombëtare dhe hap i mëtejshëm drejt integrimit në strukturat e industrisë bankare europiane.
14 korrik 2004 – Anëtarët e shoqatës mblidhen pranë zyrave të Sekretariatit të AAB. Ky moment është shumë i rëndësishëm, pasi Sekretariati fillon të bëhet gjithnjë e më operacional.
Llabunishti
Llabunisht edhe Labenisht, (Лабуништа/Labuništa) është fshat në komunën e Strugës, Maqedoni.
Gjeografia
Llabunishti ndodhet në veri-perëndim të qytetit të Strugës prej të cilit është larguar 15 km, ndërsa fshatrat më të afërta i ka Podgorcë 500 m, Borovecin 1 km, Veçanin 5 km dhe Veleshtën 6 km. Fshati ka një sipërfaqe prej afërsisht 1930 hektarësh.
Ekonomia
Në Llabunisht më shumë se 50 % të popullsisë janë në gurbet ndërsa të tjerët më së shumti punojnë në qytetin e Strugës.
Kultura
Në Llabunishtë çdo verë tradicionalisht organizohet turniri në futboll për nder të gurbetqarëve. Më datën 31 dhjetor të vitit 2008 shkollës fillore iu ndërrua emri prej në : Sh. F Marshall Tito në Sh.F Murat Labënishti. Në atë ditë u organizua një manifestim solemn ku morën pjesë më shumë se 5000 njerëz nga Llabunishti dhe fshatrat të tjerë përreth.
Xhamia Labunishta parë u ndërtua në vitin 1794 dhe është restauruar në vitin 1990 dhe xhamia me emrin Ali Pasha Xhamia Xhamia e dytë është ndërtuar në vitin 1967. quhen ulët dhe xhamia e tretë xhami u ndërtua në shkurtime lagje thirrur dhe është ndërtuar në vitin 2009
Historia
Llabunishti ka një histori shumë të gjatë. Fshati ekziston prej nga koha e Ilirëve. Llabunishti e mori emrin nga Labëria-Labënishti për shkak se njerëzit e kishin prejardhjen nga Vlora e sotme e cila ndodheshte në Labërinë e atëhershme. Në fillim ka qënë një fshat i vogël me popullsi shqiptare, ndërsa në kohën e Luftës së Parë Botërore dhe Luftës së Dytë Botërore kur Maqedonët dhe Serbët e morën fshatin u ndalua mësimi në gjuhën shqipe. Por gjeneratat e fundit kanë filluar masovikishtsht të regjistrohen për mësim në gjuhën shqipe, në fshat dhe në qytetin e Strugës.
Për shokët e mi pionierë
Për shokët e mi pionierë libër me kujtime shkruar nga Enver Hoxha.
587 p.e.s.
Mbi vitin 587 p.e.s..
Dukati enciklopedi vëll 1
Dukati enciklopedi vëll 1 me autorë Axhem Çapo, Jani Gusho. Botuar në Tiranë, 2009. Faqet e librit 589.
Shënime: Studime sociale, enciklopedi
Deçani
Deçani (serbisht: Дечани Dečani) është qyteze në pjesën perëndimore të Kosovës. Kufizohet me komunën e Pejës, Gjakovës, dhe me Republikën e Shqipërisë. Është i njohur për rrugët historike në mes Pejës dhe Gjakovës. Shikuar nga ana fetare Deçani është i njohur për Kishën Ortodokse. Territori i kësaj komune mbulon 180 km2, dhe ka më se 42 fshatra.
Deçani është vendosur përgjatë rrugës kryesore Pejë-Gjakovë-Prizren, dhe ka pozitë të mirë gjeografike. Nëpërmjet hekurudhës në Pejë lidhet me arterien kryesore ballkanike. Rruga automobilistike nëpër Pejë, Zhleb due Rozhajë bënë lidhjen më të shkurtër me Detin Adriatik, ndërsa nëpërmjet Gjakovës due Prizrenit lidhet me pjesët jugore të Kosovës dhe me rrugën e kombit, me Shqipërinë.
Vështrim
Deçani është afirmuar si qendër turistiko-rekreative. Fenomenet natyrore dhe ato të rralla antropogjenë të këtij mjedisi parqesin motivet komplementare turistike të Rrafshit të Dukagjinit. Është me interes dhe atraktive lugina fluvialo g-glaciale e Lumbardhit të Deçanit, e cila prej burimit deri në vendderdhje në Drinin e Bardhë, me gjatësi 40 km, ka një pjerrtësi vertikale rreth 2000 m. E tërë hapësira rreth Deçanit, gjegjësisht në mallet që e rrethojnë, janë me liqene akullnajore due me lugina të lumenjve, të cilat kanë formë të grykës due janë shumë tërheqëse për vizitorë. Pyjet e llojllojshme, kullotat e shumta, fauna e pasur, ajri I freskët due I pastër malor i Alpeve Shqiptare, kanë mundësuar që Deçani të afirmohet si qendër rekreativo-turistike. Valorizimi turistik i Deçanit ka fituar renomenë e vet me ndërtimin e pushimorës rrëzë malit të rrethuar me pyje të pishave due të gështenjës. Në afërsi të pushimores gjendet gryka eLumbardhit të Deçanit. Në të dalë të Lumbardhit prej gruykës së vet është ndërtuar Manastiri i Deçanit. Kisha due manastiri nuk është i njohir vetëm për arkitekturën, lartësinë, dekorimin plastic të syilit romak në gurë me portalet rreth dritareve, por edhe pse është vendosur në një vend pitoresk.
Në afërsi të Manastirit, në lokalitetin Lloqan, është ruajtur një shtëpi e vjetër e drurit, e cila konsiderohet se është ndërtuar 200-3000 vjet më herët se Manastiri i Deçanit. Atraktiviteti turistik, vendodhja përgjat rrugës së rëndësishme, trendet e zhvillimit ekonomik të Deçanit kanë ndikuar që me rastin e reorganizimit administrative në vitin 1960 të bëhet qendër komunale. Deri vonë Deçani ka pasur fizionominë e e fshatit, ndërtesa të ulëta të tipit të grumbulluar due kulla e Dukagjinit I japin disa elemente të arkitekturës rurale. Ndërtimi intenziv i objekteve hoteliere, qendrës shkollore, godinave të tjera për funksionimin e dministratës due të ndërtesve për banim, kanë ndryshuar pamjeen e Deçanit. Përgjat rrugës kryesore Pejë-Gjakovë-Prizren është ndërtuar pjesa e re e Deçanit.
Deçani për këto vite të ekzistimit jo vetëm që ka ndryshuara pamjen por edhe numri i popullsisë është gjithnjë e më i madh. Deçani në vitin 1953 ka pasur 1.339 banor, në vitin 1981 3283, ndërsa statistikat e vitit 2012 tregojnë një numër rreth 66000 banorë.
Gjeografia
Fshatrat : Irzniq, Dranoc, LLoqan, Voksh, Pobergjë, Prejlep, Isniq, Strellc, Lëbushë,Beleg, Carrabreg i Poshtem, Carrabreg i Eperm, Gllogjan, Llukë e Ulët, Lukë e Epërm, Lumbardh, Kodrali, Dubovik, Shaptej, Gramaqel, Jasiq i Ulët, Rastavicë, Baballoq, Hulaj, Maznikë, Dashinoc, Pozhar, Ratish i Ulët, Ratish i Epërm, Prapaqan, Dubravë, Sllup, Prekulluk,Papiq. Deçani shtrihet rrethe koordinantave gjeografike: 42°32 V dhe 20°17 L.
Ekonomia
Ekonomia e komunës ka qene kryesisht bujqësore e cila gjatë luftës është shkatërruar tërësisht mbas luftës janë bërë disa përpjekje për të rimëkëmbur mirëpo gjer më tani ajo gjendet nënë nivelin e vitit 1998. Shumica e ish-kooperativave aktivitetet e tyre kanë mbyllur. Janë të regjistruara diku 650 biznese me aktivitete të ndryshme tregtare dhe mikro industriale. Dega ekonomike e Hotelerisë ka filluar te aktivizohet nga viti 2003.
Ndër firma më të njohura në komunë janë :
Edukimi
Komuna ka mese 10,000 nxënës, prej të cilëve 7,800 ndjekin mësimet në 15 shkollat fillore me 384 mësues dhe 2,200 nxënës në tri shkollat e mesme, me 120 mësues.
Infrastruktura
Infrastruktura e Deçanit e cila ishte po thuaj se tërësisht e shkatërruar gjatë luftës, është rimëkëmbur me ndihmën e organizatave të ndryshe internacionale. Rruga Pejë-Gjakovë është rindërtuar plotësisht.
Villeret
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
589 p.e.s.
Mbi vitin 589 p.e.s..
Zanoret (poezi)
Zanoret poezi, Autori: Nazif Agalliu. Botuar në Tiranë : Uegen, 2005. Faqet e librit 131. ISBN 99943-31-70-1
Graafstroom
Graafstroom është një komunë në provincën Hollanda e Jugut në Holandë me sipërfaqe 69.32 km² dhe popullsi 9814 banorë. Bleskensgraaf është kryeqendra e komunës.
Foleja e vetëtimave
Foleja e vetëtimave roman, Autori: Lirim Deda. Botuar në Tiranë : Kumi, 2009. Faqet e librit 435.
Naruto Shippuuden
Naruto Shippuuden është një seri e re nga Misashi Kishimoto, ku personazhi aktiv është Naruto, por edhe Sakura shfaqet ne shume pjese. Zakonisht kundërshtaret e Shippuudenit janë pjesëtaret e Akatsuki, një organizar me qëllime te kqija. Aty paraqiten personazhet e Naruto ne moshe me te madhe.
Hyrje në Indoeuropianistikë
Hyrje në Indoeuropianistikë, leksionet e Prishtinës është libër i shkruar nga Eqrem Çabej. Libri ka dhe CD të leksioneve të mbajtura nga dijetari i madh në vitet 1971-1973 në Prishtinë. Botim i vitit 2008, nga shtëpia botuese Çabej dhe ka 264 faqe.
Këto janë leksionet e folura, po kurrë të shkruara, mbajtur nga Çabej në vitet shkollore 1971-1973 në Universitetin e Prishtinës, për studentët e ciklit pasuniversitar. Këto leksione u patën inçizuar në magnetofon e u patën zbardhur atëhere dhe u qenë shpërndarë studentëve në trajtën e një dispense të shaptilografuar. Do thënë qysh në fillim se zbardhja e zërit të inçizuar ka meritën e madhe se shpëtoi nga bjerrja për fare të kësaj vepre.
Lyasan Utiasheva
Lyasan Albertovna Utiasheva (Ляйсан Альбертовна Утяшева, e lindur më 28 qershor, 1985) është një ish-gjimnaste ritmike, TV preyantuese dhe femër e famshme ruse. Ajo është finaliste e 2002 Grand Prix Final medaliste e bronztë All-around. Ajo ishte e njohur për fleksibilitet të saj ekstrem, theksi i saj në pikën e uljes nga një hedhje e lartë çoi në një dëmtim duke i dhënë fund karrierës.
Jeta personale
Laysan Utiasheva lindi nga një nënë Bashkire, dhe babai një përzierje me preardhje ruse, polake, dhe tatare. Ajo u konvertua nga muslimane në krishtere ortodokse. Ajo u martua me aktorin dhe komedianin rus Pavel Volya, me të cilin ka një djalë, Robert, lindur në Miami, Florida. Ajo lindi një vajzë, Sofiya, në verën e vitit 2015.
590 p.e.s.
Mbi vitin 590 p.e.s..
Langenthal
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Hodonoci
Hodonoc është një vendbanim në komunën e Dardanës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Hodanaj dhe Hodanoc.
Gjeografia
Emri i fshatit thuhet se eshte nga nje person te cilin e quanin Noci, ai e kishte nje ode dhe njerzit kur shkonin tek ai thonin po shkojme tek Oda Nocit dhe pastaj i eshte shtuar edhe Hoda, dhe eshte formuar emri Hodanoc, ose nga gjuha serbe Odanovce.
Fshati Hodonoc ka kanalizim mirpo ujesjellsi i mungon.
Ka klim kontinentale.
Nga Hidrografia mund te permendim lumin i cili ehte i ndotur.
Eshte ndertuar edhe Fusha e Futbollit.
Demografia
Hodonoci është fshat ku popullsia përbëhet nga shqiptarë dhë serbë. Në mesin ë shqiptarëve ndeshet edhe popullata muhaxhire. Qysh me kohë familjet muhaxhire e themelojnë lagjen e posaçme. Bajrat, të ardhur nga fshati Bajrë, qarku i Vranjës. erdhen 3 familje, kurse tani këtu janë 13 familje, një ka kaluar në Kumanovë. Janë të fisit Hot. Kjo vëllazëri është mjaft e përhapur. Ramadanët rrjedhin nga fashti Ramaden nga, i cili po ashtu janë formuar disa vëllazëri të tyre. I përkasin fisit Gash. Erdhi një e tani këtu janë 6 shtëpi. Këto vëllazëri muhaxhire u patën përqëndruar në lagjen e quajtur “Stara Kuca”. Përndryshe, ky lokalitet shtrihet në juglindje të Kamenicës dhe është më se 11 km larg prej saj. Osrtogllavët, janë Thaç. Edhe nga kjo vëllazëri janë disa familje të tyrë.
Andrra e jetës : vjersha dhe poema
Andrra e jetës : vjersha dhe poema Autori: Ndre Mjeda. Botuar në Tiranë : Pakti, 2006. (Bot. i 2-të i zgjeruar) Faqet e librit 224. ISBN 99943-823-2-2
Shtëpia e Enver Hoxhës në Tiranë
thumb|250px|Shtëpia e Enver Hoxhës, pamje nga lart Shtëpia ku ka jetuar diktatori komunist Enver Hoxha ndodhet në qytetin e Tiranës, në zonën që njihet me emrin ish-blloku.
Historia
Sapo erdhi në pushtet, Enver Hoxha u vendos në hotel “Dajti” në Tiranë. Pak ditë më vonë i pëlqeu një shtëpi e ndërtuar në vitin 1942 nga një italiane, Velleda Lucia Costa. Në shtëpinë tjetër ngjitur me të (nga lindja) që i takonte pronarit Qemal Biçakçiu, u vendos Koçi Xoxe.
Shtëpia ku u vendos diktatori ishte në ish truallin e ish deputetit Hamit Myftiu nga Berati. Këtë truall, më 9.1.1940, Myftiu ia dha me qira për 99 vjet sipërmarrësit italian Vittorio Ercole Belloti. Gjatë kohës së qirasë, për 2 vjet, zonja italiane ndërtoi shtëpinë. Nisur nga kjo, ajo kërkoi ta blejë gjithë truallin duke revokuar marrëveshjen e datës 9.1.1940.
Më 2.6.1942 u përpilua “akt revokimi kontrate qiradhënie, fshirje inskriptimi hipotekar, shitje-blerje trualli dhe deklarim zotërimi shtëpie”. Zonja Velleda Lucia Costa nga Gjenova bleu gjithë truallin e shtëpisë dhe parcelës. Megjithatë në këtë shtëpi deri në vitin 1944 banuan Belloti dhe tregtari Petraq Katro nga Korça.
Qemal Biçakçiu (1921-1988) u dënua dhe vuajti burgimin në vitet 1946-1960. Pas daljes nga burgu bëri një jetë të vështirë e pa gëzime. Deri në vdekje ndiqej nga Sigurimi i Shtetit.
Hamit Myftiu u dënua me vdekje dhe u ekzekutua më 2 mars 1948.
Pasi Koçi Xoxe u largua nga shtëpia e Qemal Biçakçiut, Enver Hoxha e mori edhe atë shtëpi. Të dyja i lidhi me një korridor të përbashkët. Në vitin 1973 ngjitur me këtë shtëpi ndërtoi shtesën e re që njihet sot si vila nr. 31.
Arkitektura
Vila e parë që ngjan të jete një shtepi me arkitekture të viteve 30 ku gjithcka ka një hije njerëzore. Pjesa tjetër është një ndërtim socialist me cepa, strukture të rende dhe beton të veshur me pllaka guri të bardha. Ka të dhëna gojore se cepi i fundem i ndërtuar me arkitekture të re, (pra ai që duket në fotografi) të ketë qene i një anëtari tjetër të byrosë por ka qen dhe bordello
Referime
vilae moter qimit enver hoxha
Hysni Burgaj
thumb|200px|Hysni Burgaj Hysni Burgaj ka lindur më 16 prill 1960 në Shkodër. Me vendim të Këshillit të Ministrave të datës 28.10.2009 u emërua në detyrën e lartë Drejtor i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit.
Ka përfunduar studimet në shkollën e Ministrisë së Brendshme në vitet 1981-1984. Gjatë ecurisë në karrierë ka kryer një sërë trajnimesh dhe specializimesh si brenda dhe jashtë vendit nga organizata dhe organizma që kanë asistuar e asistojnë policinë shqiptare, si MAPE, PAMECA, etj. si dhe në vende të ndryshme të Evropës dhe në SHBA.
Disa nga trajnimet e kryera janë
Ka një karrierë të gjatë të pandërprerë policore. Nga viti 1984 kur ka mbaruar studimet ka punuar në struktura të ndryshme të Policisë së Shtetit. Në sajë të ecurisë së tij në karrierë ka fituar një eksperiencë të çmuar jo vetëm policore, por dhe menaxhuese dhe drejtuese.
Nga data 01.07.1984 deri më 01.01.1992 ka punuar pranë Gardës së Republikës, me detyrën e Komandantit të Togës.
Nga data 01.01.1992 deri më 07.03.1994 ka punuar pranë Pikës së Kalimit Kufitar Rinas, Tiranë.
Më pas nga data 07.03.1994 deri më 16.10.1996 ka punuar në detyra të ndryshme pranë Degës Ruajtjes dhe Sigurisë së Objekteve Tiranë si dhe në Degën e Sigurimit të Objekteve të Ministrisë së Brendshme, si: Komandant Toge Oficer Informacioni Gatishmërie, Komandant i Repartit të Objekteve dhe Komandant i Repartit të Përfaqësive Diplomatike.
Për periudhën 17.10.1997 deri më 20.01.1998 ka kryer detyrën e instruktorit të përgatitjes fizike pranë Komisariatit të Policisë nr.3 në Tiranë.
Nga data 20.01.1998 deri më 01.09.2002 ka punuar si Komandant Reparti pranë Komisariatit të Policisë nr.3 Tiranë.
Ndërkohë nga 01.09.2002 deri më 01.09.2003 ka punuar si Komandant i Shërbimeve të Brendshme pranë Komisariatit të Policisë nr.3 Tiranë.
Për periudhën 01.09.2003 deri më 14.06.2004 ka kryer detyrën e Përgjegjësit të turnit në Qendrën Operative dhe të Emergjencave në Drejtorinë e Policisë së Qarkut Tiranë.
Nisur nga përvoja dhe rezultatet e larta në detyrë është emëruar dhe ka punuar si Drejtor në Drejtorinë e Policisë së Qarkut Kukës (10 dhjetor 2005-07 dhjetor 2007) dhe në Drejtorinë e Policisë së Qarkut Gjirokastër (07 dhjetor 2007-korrik 2008).
Prej mëze një viti është emëruar në detyrën e Zv/Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit për Shërbimet Mbështetëse.
591 p.e.s.
Mbi vitin 591 p.e.s..
Karaçeva e Epërme
Karaçevë e Epërme është një vendbanim në komunën e Dardanës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Kastrat i Epërm.
596 p.e.s.
Mbi vitin 596 p.e.s..
Pro & kundër Blushit
Pro & kundër Blushit artikuj të botuar për romanin "Të jetosh në ishull" të autorit Ben Blushi. Botuar në Tiranë : Toena, 2008. Faqet e librit 343.
600 p.e.s.
Mbi vitin 600 p.e.s..
Kantoni Bray-sur-Somme
Kantoni Bray-sur-Somme (frëngjisht: Canton de Bray-sur-Somme) është një kanton në departamentin Somme, rajonin Picardie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Bray-sur-Somme. Ka sipërfaqe 146.96km2 dhe popullsi 5754 banorë.
Agron Tufa
Agron Tufa është poet, prozator, shkrimtar, eseist, përkthyes dhe studiues i letërsisë.
Jeta
Tufa u lind në Dibër në vitin 1967. Ndoqi studimet për letërsi në Universitetin e Tiranës. Më vonë vazhdoi studimet në Moskë, ku u diplomua në Filozofi Arti, e me pas perfundoi ciklin e tretë të studimeve në Teori Përkthimi, me përqendrim të veçantë në krijimtarinë e poetit Joseph Brodsky.
Agron Tufa ka dhënë mesim në Fakultetin e Historisë e Filologjisë në Tiranë, lendët Letersi e huaj e shekullit të XX, Teori Përkthimi e Letërsi Ruse. Tufa është Doktor i Shkencave filologjike. Deri në fund të nëntorit 2019 ka mbajtur postin e Drejtorit Ekzekutiv të Institutit të Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit ; pedagog titullar i Letërsisë së Huaj të shekullit XX në Fakultetin Filologjik në Tiranë; pedagog me kohë të plotë në Kolegjin Universitar “Bedër”.
Studimet
Tufa ka filluar studimet për Gjuhë-Letërsi në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Tiranës, në vitin 1991. Ai bënte pjesë në grupimin dhe shoqatën e poetëve të rinj avanguardistë ("E-PËR-7-SHME"). Gjatë kohës së studimeve ka punuar gazetar kolumnist dhe gazetar kulture në "Zëri i Rinisë". I ndërpreu studimet në vitin e katërt me daljen e të drejtës së studimit në Institutin e Letërsisë Botërore "Maksim Gorki" (Литературный институт им. А. М. Горького) në Rusi. I finalizoi studimet (1994-1999) me diplomimin në studimin e krijimtarisë së poetit disident, nobelistit rus Josif Brodskij. Studimet pasuniversitare i kreu në Institutin e Kulturave Europiane (IEK) në vitin 2001. Gjatë periudhës 1996-2001 ka qenë lektor i gjuhës, folklorit e letërsisë shqipe në Institutin Shtetëror Moskovit të Marrëdhënieve Ndërkombëtare (MGIMO).
Nga viti 2011-2019 ka qenë Drejtor Ekzekutiv i Institutit të Studimeve të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit (ISKK).
Publicistika
Ai ka kontribuar në një masë të konsiderueshme edhe në publicistikën shqiptare
Përkthimet
Agron Tufa ka përkthyer disa autorë rusë, mes të cilëve Joseph Brodsky, Anna Akhmatova, Osip Mandelshtam, Boris Pasternak, Andrei Platonov, Mikhail Bulgakov, Vladimir Nabokov, dhe Vladimir Sorokin.
Veprat Letrare
Kronologji e botimeve
Auswil
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Sucre
Sucre është kryeqytet dhe qyteti i 6-shtë i popullarizuar në Bolivi. Ndodhet në jug-qendër të vendit, qytet shtrihet në lartësi me 2,810 metra.
Klima
Sucre ka temperaturë subtropikale malore. Temperatura më e lartë ishte 34.7 °C, kurse temperatura më e ulët ishte −6 °C.
592 p.e.s.
Ngjarje te rendesishme ne vitin 529 p.e.s.
Ngjarje
Kambizi i Dyte, djali i Kirit te Madh merr fronin e Perandorise Ashakmide.
Vdekje
Vdes Perendori i Perandorise Ashakmide Kiri i Madh.
Horusi
Horus, quhej zoti i diellit te Egjiptianeve te lashte qe nga viti 3000 BC. Horusi kishte lindur me 25 dhjetor nga nena e tij e quajtur ISIS, lindja e tij u shoqerua me lindjen e nje ylli ne lindje, e zbukuruar me shfaqjen e 3 mbreterve. Ne moshen 12 vjeqare Horusi u be Mesues kurse ne moshen 30 vjeçare Horusi u Pagezua. Ai kishte 12 dishepuj qe e ndiqnin ate te kryente mrekulli te shumta (njera prej tyre ishte ecja mbi uje ). Horusi cilsohej me emra te ndryshem nga Egjiptianet si : Drita, e verteta , qingji i zotit , biri i zotit, e shum emra te tjere. Pasi u tradhetua nga tayfo Horusi qendroi i kryqezuar e pas 3 diteve u ringjall. Pasi babai i Horusit vritet nga vellau i quajtur SET, Horusi luftoi me Set-in Me qellim ta marr Frontin e Egjiptit. Ne betejen Midis tyre, njeri sy i Horusit Demtohet rend. Horusi e fitoi betejen dhe u quajt "ZOT" i diellit me nje sy. Horusi u bashkua me "zotin" RA dhe u quajt Ra-horakhty, sunduesi i Egjiptit. Ra-horakhty Njihhej si "zoti" i vetem i madh i Egjiptianeve e "zotat" e tjere Veqoheshin, prej tije.
Abrahamitët
Abrahamitët ishin sekt deistësh i përhapur përreth Pardulices në Bohemi nga fundi i shekullit XVIII. Pjesëtarët e këtij sekti mohonin mëkatin fillestar të Adamit dhe Evës, mohonin Mishërimin dhe synonin të kthehen në besimin fillestar të Abrahamit para rrethprerjes. Për të shmangur persekutimin pranuan martesën katolike dhe pagëzimin e fëmijëve. Pas ndërhyrjes së Jozefit II Habsburg, i cili i rekrutoi me forcë si roje kufiri, u zhdukën shpejt.
Fenikasit
Fenikasit ashtu si edhe Hititët, popullsia origjinale e një pjesë të Sirisë që quhej Feniki, ka qenë një popullsi primitive pellazgjike.
thumb|Vendndodhja Nga mijëvjeçari i VII para lindjes së Krishtit shumeret që vinin nga jugu dhe që kishin ngjyrat e karakteristikat e racës së zezë, të përzierë me akadianët që vinin nga veriu e verilindja dhe që kishin ngjyrën dhe karakteristikat të përbërjes së dy racave të bardhëve dhe të verdhëve, pasi u shkrinë së bashku dhe krijuan një popullsi tipik ose semit, iu nënshtruan edhe një përzierjeje tjetër me popullsinë pellazgjike te bregut fenikas.
Kështu fenikasit para ekspeditës së parë të argeve drejt Indisë, nga pikëpamja racore u bënë një popull i mirëfillte mesopotamas, sepse elementi shumer-arkadias që erdhi u përzie me popullsinë pellazg, ishte shumë më i rëndësishëm se elementi vendas. Del se gjatë disa mijëvjeçarëve që pasuan pushtimin, shumeret-arkadiane arritën të "semitizojnë" terezish popullsinë e lashtë autoktonas, duke bërë të humbisnin gjuhën stërgjyshore pellazge dhe i dhanë karakterin dallues përkatës të popullit mesopotamas "talasofob".
thumb|left|Sarkofag Rreth vitit 3000 para Krishtit, kur elementi pellazg u vendos në Feniki, nuk beri gjë tjetër veçse u vendos mbi elementin mesopotamas. Me gjithë humbjen e gjuhës stërgjyshore, ai mundi të ruaje një farë pastërtie relative të racës së origjinës dhe kjo u lejoi këtyre fenikasve të mos e kishin frikë pak më vonë detin, por të mbeteshin gjithnjë detare të patrembur dhe, si kundërshtare-tregtare-themelues kolonish e tregtie, të fitonin famën e njerëzve shumë të shkathet për sipërmarrje detare, nga e cila janë mbiquajturezet e botës së lashte. Po ta shqyrtojmë mirë këtë nofke që u është dhëne duke krahasuar dy popuj, njërin të lashtësisë dhe tjetrin të kohës sonë dhe duke pasur po të dy atë cilësi dhe po ato aftësi për lundrim në përgjithësi e për bëma detare në veçanti, mund të kuptohet se ai që ka bërë këtë afrim, pa e veme në dyshim ka krahasuar dy pjesë të të njëjtit element racor, por të ndara midis tyre nga një hapësire prej rreth tre mijëvjeçaresh të paktën. A nuk do të thoshim në fakt, se lundërtarët - kolonizatorët - tregtaret e lashtësisë të ashtuquajtur fenikas, ishin në të vërtete veçse pasardhës të drejtpërdrejt te një populli arg, e prandaj pellazag ose shqiptar.
Kantoni Lanester
Kantoni Lanester (frëngjisht: Canton de Lanester) është një kanton në departamentin Morbihan, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Lanester. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 21897 banorë.
598 p.e.s.
Mbi vitin 598 p.e.s..
Vëmendja
Vëmendja është proçesi i përqëndrimit në stimuj të caktuar. Kur ne i kushtojmë vëmendje një stimuli shqisor në kujtesën shqisore, ai mund të përpunohet më tej (Baddely, 1986). Vëmendja funksionon si një filtër që vendos se ç'mund të mbahet mend. Gjëndja në të cilën individi nuk tregon vëmendje quhet çrregullim i defiçitit të vëmendjes. Një fëmijë me këtë problem e ka të vështirë të mbajë mend, duke krijuar kështu probleme në sjellje dhe në mësime për veten dhe klasën e tij.
Llojet e vëmendjes
Tema alternative dhe diskutime
Orientimi i hapur dhe i fshehtë
Vëmendja mund të dalloj në orientimin e “dukshëm” apo te “fshehtë”. 5 Orientimi i dukshëm është akti selektiv i të ndjekurit me sy të një gjësendi apo vendi mbi të tjerat. 6 Orientimi i dukshëm mund të vëzhgohet drejtpërdrejt në formë të lëvizjeve të syrit. Edhe pse lëvizjet e dukshme (hapura) të syrit janë mjaft të zakonshme, ka një dallim që mund të bëhet në mes të dy llojeve të lëvizjeve të syrit; refleksive dhe të kontrolluara. Lëvizjet refleksive janë të komanduara nga një multi strukturë ndijore e quajtur kollikolusi superior i trurit të mesëm. Këto lëvizje janë të shpejta dhe janë të aktivizuara nga paraqitja e papritur e stimujve. Nga ana tjetër, lëvizjet e kontrolluara të syrit janë të komanduara nga fushat në lobin frontal. Këto lëvizje janë të ngadalta dhe vullnetare. Orientimi i fshehtë i syve është akti i zhvendosjes mentalisht të fokusit pa i lëvizur sytë. 2 6 7 Thjeshtë, janë ndryshimet në vëmendje që nuk i atribuohen lëvizjeve të dukshme të syrit. Orientimi i fshehtë ka potencial të ndikojë në prodhimin e proceseve perceptuese duke drejtuar vëmendjen tek artikuj ose vendet specifike (për shembull, aktiviteti i një neuroni V4, fusha receptive e të cilit shtrihet në një stimul pjesëmarrës, do të rritet me vëmendje të fshehtë),8 por nuk ndikon mbi informacionin që është përpunuar nga shqisat. Hulumtuesit shpesh përdorin detyra "filtruese" për të studiuar rolin e vëmendjes së fshehtë në përzgjedhjen e informacionit. Këto detyra shpesh u kërkojnë pjesëmarrësve për të vëzhguar një numër të madh të stimujve, por përqëndrimi të jetë vetëm në një prej tyre. Këndvështrimi i fundit është që vëmendja vizuale e fshehtë është një mekanizëm i skenimit të shpejtë të fushës së vështrimit për vende interesante. Kjo zhvendosje në vëmendje të fshehtë është e lidhur me lëvizjen qarkore të syrit që krijon një lëvizje të shpejtë të syve në mes të pikave të fiksimit (saccade). Ka studime që sugjerojnë se mekanizmat e orientimit të dukshëm dhe të fshehtë mund të mos jenë aq të ndarë sa është besuar më parë. Kjo për shkak të faktit se mekanizmat qëndror që mund të kontrollojnë orientimin e fshehtë, të tilla si lobi parietal, pranojnë gjithashtu të dhëna nga qendrat subkortikale të përfshira në orientimin e dukshëm. 6 Teoritë e përgjithshme të vëmendjes supozojnë se proceset poshtë-lartë (të fshehta) dhe lartë-poshtë (të dukshme) konvergojnë në një arkitekturë të përbashkët nervore.9 Për shembull, nëse individët përqëndrohen në këndin e djathtë të fushës së vështrimit, lëvizjet e syve në atë drejtim mund të jenë aktivisht të shtypura. Orientimi egzogjen dhe endogjen
• orientimi ekzogjen është më pak i prekur nga ngarkesa kognitive sesa orientimi endogjen; • vëzhguesit janë në gjendje t’i injorojnë sinjalet endogjene por jo sinjalet ekzogjene; • sinjalet ekzogjene kanë efekte më të mëdha sesa sinjalet endogjene; dhe • pritshmëritë rreth vlefshmërisë së sinjaleve dhe vlera parashikuese ndikon në orientimin endogjen më shumë sesa në orientimin ekzogjen. 17 Ekzistojnë edhe përkime të pjesërishme edhe diferenca në fushat e trurit që janë përgjegjëse për orientimin endogjen dhe ekzogjen. 18 Një tjetër qasje për këtë diskutim është mbuluar nën temën me titull  orientimet e vëmendjes "poshtë-lart" kundrejt "lartë-poshtë". Hulumtuesit e kësaj shkolle kanë përshkruar dy aspekte të ndryshme se si mendja e përqëndron vëmendjen drejt gjësendeve të pranishme në ambient. Aspekti i parë është quajtur përpunimi nga poshtë-lartë (bottom-up), i njohur gjithashtu si stimul i nxitur i vëmendjes apo vëmendje ekzogjene. Këto e përshkruajnë procesimin e vëmendjes që nxitet nga vetitë e vetë objekteve. Disa procese, të tilla si lëvizja apo një zhurmë e papritur e lartë, mund të tërheqë vëmendjen tonë në mënyrë të para-ndërgjegjshme, ose jo-vullnetshme. Ne i kapim ato deshëm apo nuk deshëm.19 Këto aspekte të vëmendjes mendohet se përfshijnë korteksin parietal dhe temporal si dhe trungun cerebral.20 Aspekti i dytë është quajtur përpunimi nga lartë-poshtë (top-down), i njohur gjithashtu si qëllim i nxitur, vëmendje endogjene, vëmendje kontrolluese apo vëmendje ekzekutive. Ky aspekt i orientimit tonë të vëmendjes është nën kontrollin e personit që është duke përqëndruar vëmendjen. Është i ndërmjetësuar kryesisht nga korteksi (lëvozhga) frontale dhe gangliat bazale (themelore) 20 21 si një nga funksionet ekzekutive.6 20 Hulumtimet kanë treguar se është i lidhur me aspekte të tjera të funksioneve ekzekutive, të tilla si memoria punuese, 22 dhe zgjidhja e konflikteve dhe pengimi ose inhibicioni. 23
Ndikimi i procesimit te ngarkesës
Një teori në lidhje me vëmendjen selektive është teoria kognitive e ngarkesës, i cila thotë se ka dy mekanizma që ndikojnë në vëmendje: kognitive (njohëse) dhe perceptuese. Mekanizmat perceptual e marrin parasysh aftësinë e subjektit për të perceptuar ose injoruar stimuj, edhe kur lidhen me detyrë edhe kur nuk lidhen me të. Studimet tregojnë se në qoftë se ka shumë stimuj të pranishëm (veçanërisht nëse janë të lidhura me detyrën), atëherë është shumë më e lehtë për t’i injoruar stimujt që nuk janë të lidhura me detyrën, por në qoftë se ka pak stimuj mendja do t’i perceptoj edhe stimujt jorelevant, sikurse ato relevante. Mekanizmat kognitiv (njohës) i referohen përpunimit aktual të stimujve, studime në lidhje me këtë kanë treguar se aftësia për procesimin e stimujve ulet me moshë, që do të thotë se të rinjtë ishin në gjendje të perceptojnë më shumë stimuj dhe ti procesojnë ato tërësisht, por ishin më të prirur të procesojnë të dy informacionet edhe të duhura edhe jo të duhura, ndërkohë që të moshuarit mund të procesonin më pak stimuj, por zakonisht i procesonin vetëm informacionet e duhura.24 Disa njerëz mund të procesojnë stimuj të shumëfishtë, p.sh. operatorët e trajnuar të kodit Mors (një alafabet ose kod në të cilin shkronjat paraqiten si kombinime të gjata dhe të shkurtra të sinjaleve të dritës ose zërit) kanë qenë në gjendje të kopjojnë 100% një mesazh, ndërsa vazhdonin një bisedë kuptimplote. Kjo mbështetet në reagimin refleksiv për shkak të "tejmësuarit" aftësia e kodit Mors pranimi/detektimi/transkriptimi në mënyrë të atillë që ajo tashmë është një funksion i pavarur që nuk kërkon vëmendje të veçantë për të performuar.
Modeli Klinik