cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qëndresa e ilirëve kundër romakëve
Qëndresa e dalmatëve
Në vitin 156 p.e.sonë ushtria romake duke pasur si bazë rrjedhjen e poshtme të lumit Neretva filloi sulmin kundër dalmatëve. Përpjekja e parë e ushtrisë romake për t’u futur në viset e dalmatëve përfundoi keq dhe ajo u detyrua të kthehej përsëri në bazën e nisjes. Konsulli romak G. Mark Figuli, duke shpresuar se do t’i zinte dalmatët në befasi, i sulmoi përsëri ata në fillim të dimrit. Dalmatët e përballuan me sukses sulmin që ushtria romake i bëri kryeqendrës së tyre Delminit, por një vit më vonë, pas përgatitjesh të mëdha, romakët duke përdorur të gjitha mjetet mundën të pushtojnë Delminin. Burimet e shkruara nuk bëjnë fjalë për gjendjen që u krijua pas luftës. Ngjarjet e mëpastajme tregojnë se lufta vërtet përfundoi keq me pushtimin e Delminit, por jo me nënshtrimin e dalmatëve. Pas kësaj lufte romakët e zgjeruan agresionin e tyre në Ilirinë e Veriut duke sulmuar japodët e panonët. Kësaj radhe sulmet e romakëve patën si pikënisje kufirin verilindor të Gadishullit Italik dhe si bazë për fushatat e tyre kundër ilirëve shërbeu qyteti Akuilea, në Gadishullin e Istrisë, ku shteti romak kishte vendosur një koloni me qytetarë romakë. Japodët e panonët, ashtu si dalmatët i vazhduan për një kohë të gjatë luftërat kundër pushtuesve romakë. Me qëndresën që i bënë shtetit romak për më se njëqind vjet - nga gjysma e dytë e shek. II deri në gjysmën e dytë të shek. I p.e.sonë - popullsitë ilire të veriut, e detyruan atë të dërgonte në viset e tyre ushtri të reja, por pa arritur rezultate të dukshme. Në krye të popullsive veriore ilire, në luftën kundër romakëve, qëndronin dalmatët, të cilët për shumë vjet me radhë mbetën kundërshtarët më të fortë të Romës.
Në gjysmën e dytë të shek. II p.e.sonë kundër pushtuesve romakë luftuan edhe ardianët të cilët ishin një nga popullsitë e mëdha ilire që jetonte në brigjet e Adriatikut të Mesëm deri në afërsi të Liqenit të Shkodrës. Viset e tyre, që bënin pjesë në shtetin ilir, pas vitit 168 p.e.sonë, ishin futur në njërën nga krahinat pseudoautonome të krijuara nga shteti romak. Nën ndikimin e luftës dhe të qëndresës së federatës së dalmatëve kundër Romës, ardianët e ndryshuan statusin e vendosur në vitin 168 dhe u bënë të pavarur. Në përpjekjet për të forcuar pozitën e tyre në një krahinë të varur politikisht nga shteti romak, ata u ndeshën së pari me “aleatët” e këtij shteti. Sipas Tit Livit ardianët e pleurejtë “shkretonin Ilirinë që ishte nën romakët”. Përpjekjet e ardianëve e të pleurejve për të forcuar pavarësinë e tyre, në një kohë kur edhe fise të tjera ilire luftonin kundër pushtuesve romakë, krijuan për Romën një situatë të vështirë, të rënduar edhe nga kryengritja e skllevërve në Sicili. Për të dalë nga kjo situatë shteti romak dërgoi në viset e ardianëve e të pleurejve një ushtri relativisht të madhe, të përbërë nga 10 mijë këmbësorë e 600 kalorës. Mënyra se si u zhvilluan luftimet tregon se sulmi romak i gjeti ardianët e pleurejtë të papërgatitur për një luftë e qëndresë të gjatë. Burimet japin njoftime vetëm për një betejë që u bë në vitin 135 p.e.sonë, ku romakët i thyen ardianët e pleurejtë. Pas kësaj lufte shteti romak, për të shmangur një kryengritje e re, i shpërnguli me forcë ardianët nga bregdeti në viset e brendshme malore të Hercegovinës së sotme.
Kryengritjet e ilirëve në shek. I p.e.s.
Megjithëse popullsitë e ndryshme ilire ishin mundur në beteja të veçanta nga ushtria romake, kjo e fundit nuk e kishte thyer përfundimisht qëndresën e tyre. Pas luftërave mbrojtëse filluan kryengritjet. Mizoritë e ushtrive romake, veprimet arbitrare të komandantëve e të qeveritarëve romakë, taksat e rënda, plaçkitjet e grabitjet e pushtuesve i shtynë në kryengritje ilirët e veriut dhe të jugut. Pushtimi romak bëhej përherë e më i rëndë; në krahinat e pushtuara nuk ishin të siguruara as gjëja, as nderi dhe as jeta e ilirëve.
Kjo bëri që në gjysmën e dytë të shek. I p.e.sonë, gjatë krizës politike që kaloi Republika Romake për shkak të luftës civile, lufta çlirimtare e ilirëve të zgjerohej edhe më shumë. Në krahina të ndryshme të Ilirisë, sidomos në ato bregdetare u krijua një situatë e favorshme, e cila u dha shkas përpjekjeve për çlirim. Duke pasur synime të qarta politike, ilirët u përpoqën të përfitonin nga konfliktet që lindën në gjirin e klasës sunduese romake. Kështu në vitet 50 të shek. I p.e.sonë një pjesë e qyteteve (ku ishin vendosur qytetarë italikë) që kishin filluar të zhvilloheshin ekonomikisht, morën anën e Cezarit; paria ilire, e nisur nga interesat e saj jetësore, përkrahu kundërshtarin e tij, Pompeun.
Atë që nuk mundën ta bënin pirustët, dëbimin e pushtuesve romakë nga vendi i tyre, e bënë dalmatët. Në vitet 50 të shek. I p.e.sonë dalmatët rimëkëmbën federatën e tyre. Në kufirin verior me liburnët ata çliruan qytetin Promona dhe thyen ushtrinë e fortë romake të dërguar kundër tyre nga Cezari. Në vitet 47-48 në një betejë të madhe ata shkatërruan tërësisht ushtrinë romake të përbërë nga 15 kohorta këmbësorësh e 3 000 kalorës. Më shumë se 2 000 ushtarë, 30 centurionë e 4 tribunë romakë u vranë në këtë betejë. Me disfatë përfunduan edhe operacionet e tjera të ushtrisë romake, e cila u thye, duke humbur edhe flamujt. Sipas Apianit, dalmatët pas këtyre betejave “nga plaçka e shumtë që zunë jo vetëm u pasuruan në të holla, por rritën fuqinë e tyre ushtarake”. Dalmatët mbetën të pavarur dhe të fuqishëm edhe pas vdekjes së Cezarit.
Kundër pushtuesve romakë u ngritën edhe parthinët, tokat e të cilëve gjatë luftërave u bënë shesh lufte. Me pasoja për ta qe lufta midis Cezarit e Pompeut që shkatërroi ekonominë e tyre. Gjatë kësaj lufte ushtritë romake grabitën popullsinë parthine dhe krijuan aty një gjendje pasigurie. Për herë të parë parthinët ngritën krye në vitin 48 p.e.sonë, por kryengritja më e madhe e tyre ka qenë ajo e vitit 39, gjatë së cilës u shkaktuan pushtuesve romakë humbje të mëdha. Por në luftimet u vranë rreth 5 000 kryengritës. Sipas tregimit të Apianit, edhe pasi ishte shtypur kryengritja, njëri prej komandantëve romakë, Mark Antoni, do të ndihmonte ushtrinë që kishte në tokat ilire dhe me qëllim që ta bënte të pasur dhe njëkohësisht ta stërviste, e hodhi këtë ushtri kundër parthinëve.
Gjatë gjysmës së dytë të shek. I fise të tjera kryengritëse ilire të veriut vazhduan të luftojnë kundër pushtuesve romakë. Oktaviani, që ishte bërë në vitet 40 sundimtar i vetëm i shtetit romak, u detyrua të vinte vetë në viset ilire të çliruara në krye të një ushtrie prej 8-10 legjionesh (pothuaj 1/5 e ushtrisë së tij). Me këtë fushatë të madhe ushtarake Oktaviani kërkonte të forconte njëkohësisht edhe pozitën e tij në Itali. Në vitin 35 p.e.sonë ushtria i sulmoi nga toka dhe nga deti liburnët, kaonët dhe japodët. Këta të fundit u bënë legjioneve pushtuese një qëndresë të madhe. Në qëndresën ilire të kësaj kohe mbetet si një shembull i madh lufta për mbrojtjen e Metulit, qytetit kryesor të japodëve. Romakët mundën të pushtonin këtë qytet vetëm kur ai u shkatërrua i tëri dhe kur ishin vrarë mbrojtësit e tij. Për të mos rënë në duart e armikut, gratë metulase me fëmijët e tyre u hodhën në zjarrin që përfshiu qytetin. Shteti romak sulmoi pastaj edhe fise të tjera ilire si panonët, dalmatët e dardanët.
Pas kësaj fushate të përgjakshme që u kushtoi rëndë romakëve, këta të fundit arritën deri në Danub, duke hapur edhe rrugën tokësore që lidhte krahinat danubiane me detin Egje. Ilirët kryengritës, që luftonin jo të bashkuar u mundën nga ushtria e madhe romake e armatosur dhe e organizuar mirë. Por popullsitë ilire nuk iu nënshtruan pushtuesit as pas fushatës së viteve 30, me gjithë masat e marra nga shteti romak, largimin me forcë prej vendit të tyre të shumë kryengritësve dhe kthimin në skllevër të robërve të zënë gjatë luftërave pushtuese.
Kryengritja e madhe ilire (6-9 e.s.)
Kryengritja më e madhe ilire kundër pushtuesve romakë ka qenë ajo e viteve 6-9 të e.sonë. Ajo dallohet nga kryengritjet e tjera për shtrirjen e gjerë të saj, pjesëmarrjen e popullsive të tëra ilire, për luftën e paepur të kryengritësve dhe për gjendjen e vështirë që krijoi për shtetin romak. Kryengritja filloi në një kohë kur Perandoria Romake, duke vazhduar politikën pushtuese të saj, po përgatitej për luftën kundër markomanëve gjermanikë, të cilët kishin krijuar në tokat e Çekisë së sotme një federatë fisnore të fuqishme. Shteti skllavopronar romak kishte ngarkuar me tribute popujt e pushtuar dhe i kishte detyruar të jepnin rekrutë për luftërat e reja pushtuese. Për luftën kundër markomanëve ishte përgatitur një ushtri e madhe prej 12 legjionesh, e cila do të plotësohej me reparte ndihmëse. Ushtarët e këtyre reparteve do të rekrutoheshin kryesisht tek fiset e mëdha të veriut: dalmatët, desidiatët, panonët etj. Rekrutimi i bërë me forcë i shtyti përsëri në kryengritje ilirët, që ishin rënduar edhe nga pagesa e taksave. Dalmatët edhe para kësaj kryengritjeje kishin qëndruar të qetë. Të parët u ngritën desidiatët dhe shumë shpejt kryengritja u përhap edhe tek popullsitë e tjera ilire, nga lumenjtë Sava e Dava në veri, deri tek lumi Mat në jug, ku u ngritën pirustët. Kjo ka qenë kryengritja më e madhe ku, për të parën herë, një tërësi popullsish ilire rrokën armët së toku dhe u hodhën në luftë kundër pushtuesve romakë. Ushtria kryengritëse ilire përbëhej nga 200 mijë këmbësorë e 9 000 kalorës dhe udhëhiqej nga tre komandantë: nga Bato Desidiati, nga Bato Breuku e Pini nga fisi i breukëve panonë. Duke bashkërenditur veprimet e tyre, kryengritësit ilirë filluan operacionet në tri drejtime: 1) Një grup kryengritësish u drejtuan nga krahinat bregdetare adriatikase dhe, duke çliruar mjaft qytete e kështjella, zbritën në jug deri në afërsi të qytetit të Apolonisë, në provincën e Maqedonisë.
2) Një grup tjetër kryengritësish u drejtua nga veriperëndimi, për të çliruar krahinat ilire në kufi me Italinë dhe për të forcuar mbrojtjen në këto vise.
3) Një pjesë tjetër e kryengritësve qëndroi në brendësi të viseve dalmate, duke pasur si detyrë jo vetëm çlirimin e plotë të vendit, por edhe organizimin e mbrojtjes.
Lufta çlirimtare e ilirëve dhe fitoret e para të tyre u bënë shqetësuese për romakët, të cilët po humbnin kështu tokat e pushtuara në pjesën veriore të Ballkanit. Vrulli i kësaj lufte e tronditi shumë pushtetin qendror romak. Në Romë u shpall mobilizimi i përgjithshëm. Vetë perandori Oktavian lëshoi kushtrimin në senat, se “në dhjetë ditë, po të mos merren masa mbrojtjeje, armiku mund të hyjë brenda në Romë”. Perandori kërkoi që për nevojat e ushtrisë shtresat e pasura të jepnin një pjesë të pasurisë së tyre. U thirrën nën armë veteranët e luftërave të mëparshme dhe u pranuan në ushtri edhe skllevërit e liruar. Me markomanët shteti romak bëri një marrëveshje, e cila u lehtësua edhe nga fakti që nuk kishin filluar veprimet e luftës. Legjionet romake, të dërguara kundër markomanëve dhe të vëna nën komandën e Tiberit, morën urdhër të drejtohen për në Iliri, ku ziente kryengritja.
Me gjithë masat e forta që mori Perandoria Romake, gjatë dy viteve të para të luftimeve me legjionet romake, iniciativa ishte në duart e kryengritësve, të cilët duke vepruar me shpejtësi dhe shkathtësi e goditnin ushtrinë romake në befasi dhe në disa drejtime në një kohë, sulmonin kolonat e furnizimit etj. Në luftë kundër kryengritësve ilirë, shteti romak solli nga Siria dy legjione nga më të fortat, kërkoi ndihmën e aleatit të tij Remetalkut, mbretit të Trakëve dhe dërgoi në Ilirik komandantët më të mirë ushtarakë. Ushtria romake gjatë operacioneve në viset ilire përdori të gjitha mjetet për të mposhtur qëndresën e ilirëve, forcën e armëve, djegien e qendërbanimeve të ilirëve kryengritës, shkatërrimin e arave, të kopshteve e të pyjeve, vrasjen e kthimin e popullsisë ilire në skllevër. Në vitin e tretë të kryengritjes duke shfrytëzuar gjendjen e vështirë të krijuar pas dimrit të fortë në vitet 7/8, duke përdorur intrigat dhe përçarjet, romakët mundën me anë premtimesh të bënin për vete Baton, njërin prej prijësve breukë. Megjithëse Batoja i breukëve u kap shpejt nga kryengritësit dhe u dënua si tradhtar, kryengritësit panonë ishin përçarë dhe ushtria romake mundi ta shtypte qëndresën e fiseve kryengritëse të Panonisë.
Në vitin 9 vatra kryesore të kryengritjes mbetën krahinat dalmate. Shteti romak, në luftën kundër kryengritësve ilirë angazhoi të gjitha forcat ushtarake të grumbulluara. Kryengritësit ilirë, ndër të cilët forcën kryesore e përbënin dalmatët, qenë të detyruar t’u bënin ballë sulmeve të një ushtrie armike disa herë më të madhe dhe që zotëronte mjete të shumta lufte. Kryengritësit dalmatë treguan në luftimet kundër legjioneve romake një trimëri e vendosmëri të madhe dhe u shkaktuan dëme të shumta armiqve. Nën muret e kështjellës së Andetrit, në Dalmati romakët nga rrethues u shndërruan në të rrethuar dhe shpëtuan nga një katastrofë e madhe, të ndihmuar përsëri nga tradhtia e disa përfaqësuesve të parisë vendase. Në mbrojtje të një kështjelle tjetër, Arbudës, me kryengritësit u bashkuan edhe gratë, të cilat për të mos rënë në duart e armiqve u hodhën me fëmijët e tyre në zjarrin që kishte përfshirë kështjellën dhe në humnerat poshtë saj. Kështjellat dalmate, të mbrojtura nga kryengritësit ranë në duart e pushtuesve romakë si gërmadha dhe pa banorë. Popullsi të veçanta ilire e vazhduan qëndresën edhe pas rënies së kështjellave dalmate. Të fundit që u mposhtën qenë desidiatët e pirustët, të cilët sikurse shkruan historishkruesi romak Velei Paterkuli, pjesëmarrës në luftën kundër kryengritësve ilirë, “ishin pothuaj të pathyeshëm në sajë të pozitës së vendeve dhe të maleve, të natyrës së tyre të egër, të zotësisë së tyre të çuditshme për të luftuar...”.
Kryengritja e ilirëve e viteve 6-9 të e.sonë, sipas historishkruesit romak Suetonit, “ishte më e tmerrshme nga të gjitha luftërat e jashtme pas luftës punike”. Gjatë luftës për mposhtjen e kryengritjes shkruan një tjetër historianshkrues antik, “shumë njerëz humbën dhe u shpenzua një sasi e madhe të hollash. Sepse gjatë kësaj lufte u desh të mblidhej shumë ushtri, ndërsa plaçka e luftës ka qenë shumë e paktë”. Pasojat e kryengritjes së madhe ilire, dobësimi i fuqisë ushtarake të Perandorisë Romake, që nuk dispononte mjete të mjaftueshme për një luftë të re, u dukën shumë qartë në disfatën e në humbjen e tri legjioneve në pyllin e Teutiburgut në viset gjermane. Kryengritja e madhe e ilirëve e viteve 6-9 krijoi në Perandori një situatë të nderë e të vështirë. Ajo i dha fund periudhës agresive të politikës së jashtme të Oktavianit. Shteti romak u detyrua të hiqte dorë nga politika e tij pushtuese kundër markomanëve gjermanikë dhe Evropës Qendrore.
Raprezaljet që bënë romakët në viset ku shpërtheu kryengritja qenë të tmerrshme. Kryengritësve iu mor toka dhe çdo gjë që kishin; disave u prenë duart, kurse shumë të tjerë u shitën si skllevër. Vetëm pas më shumë se një shekulli e gjysmë luftimesh pushtuesit romakë mundën të mposhtnin qëndresën e armatosur të ilirëve dhe t’i nënshtronin “në një farë mënyre”. Straboni shkruante asokohe se shkretimi i Ilirisë “ka filluar prej shumë kohësh dhe në disa vise nuk ka pushuar as sot e kësaj dite për shkak të kryengritjeve...”. “Romakët po ngrehin lëmet në shtëpitë e tyre”.
Aldehidet dhe Ketonet
Bëjnë pjesë në grupin e komponimeve organike me oksigjen. Tek aldehidet dhe ketonet oksigjeni është i lidhur me karbon me lidhje dyfishe. Këto dy atome e përbëjnë grupin funksionor karbonil. Tek aldehidet grupi karbonil është i lidhur me një grup alkil dhe me një atom hidrogjen, kurse te ketonet është i lidhur me dy grupe alkilike. Tek ketonet grupet alkilike mund të jenë të njëjta - ketone të thjeshta ose grupe alkilike të ndryshme - ketone të përbëra.
Emërtimi i aldehideve dhe ketoneve bëhet në atë mënyrë që hidrokarburit përkatës i shtohet prapashtesa –al për aldehide, ndërsa –on për ketone. Krahas emrave sistematik, përdoren edhe emrat e vjetër.
Aldehidet
Aldehidet e ulëta janë lëngje, përveç metanalit i cili është gaz. Antarët e lartë janë lëndë të ngurta. Temperaturat e tyre të vlimit janë më të ulëta se të alkooleve korresponduese për shkak se aldehidet nuk mund të formojnë lidhje hidrogjenore të forta si alkoolet. Aldehidet e ulëta janë të tretshme në ujë, ndërsa të lartat të patretshme. Kanë aromë të pakëndshme, por me rritjen e numrit të atomeve të karbonit, aroma e tyre bëhet gjithnjë më e këndshme. Aldehidet janë komponime me reaktivitet të lartë kimik, prandaj përdoren si substancë fillestare për shumë sinteza organike me qëllim përfitimi substancash të reja që janë me interes për jetën. Aldehidet u nënshtrohen reakisoneve të oksidimit. Ato reagojnë me reagjentë oksidues siç janë reagjenti i Tollensit, i Fehlingut, etj.
Metanali
Metanali është aldehidi më i thjeshtë njihet edhe si aldehid formik. Ai tretet mirë në ujë. Tretësira ujore e tij “formalina” përdoret si mjet dezinfektues dhe mjet për konservim të preparateve biologjike. Metanali në industri më së shumti përdoret për përfitimin e masave plastike fenoplasteve ose të bakelitit, i cili është ndër plastmasat e para.
Etanali
Quhet edhe aldehidi acetik. Përfitohet nga oksidimi i etanolit por edhe në mënyra të tjera. Etanali është substancë që lehtë avullohet në temperatur deri 21°C. Ka erë karakteristike ngacmuese. Përzihet me ujin, alkoolin, eterin, benzenin, acetonin,etj. Etanali është substancë helmuese! Ai përdoret si lëndë e parë për gatitjen e acidit acetik me oksidimin e tij. Në industri përfitohet nga etini me adicionimin e ujit në prani të sulfatit të merkurit si katalizator.
Ketonet
Ketonet përmbajnë grupin karakteristik karbonil ku karboni është i lidhur me dy grupe alkilike. Shumë sosh janë përbërës produktesh të ndryshme natyrore. Ketonet përfitohen me oksidimin e alkooleve sekondare.
Ketonet janë lëndë të lëngëta ose të ngurta organike. Ato treten në alkool dhe në eter. Për dallim nga aldehidet, ketonet oksidohen me shumë vështirësi. Po ashtu, ketonet nuk kanë veti reduktuese si aldehidet. Në temperaturë të lartë ketonet mund të oksidohen, duke dhënë produkte me varg më të shkurtër karbonik. Në këtë rast bëhet këputja e vargut karbonik.
Dinastia Zhou
Dinastia Zhou është dinastia e 3-të në historinë kineze, pas dinastive Sia dhe Shang, ishte dinastia Zhou, që u themelua në
vitin 1027 para erës së re dhe u zhduk në vitin 256 para erës së re, pra, zgjati mbi 770 vjet. Periudha e parë e dinastisë Zhou u quajt si dinastia Zhou Perëndimor, kurse periudha e saj e dytë u quajt si dinastia Zhou Lindorë. Viti i ndarjes midis dy periudhave ishte viti kur u lëviz kryeqyteti nga perëndimi në lindje. Dinastia Zhou Lindor pati dy periudha: Periudha e Pranverës dhe Vjeshtës dhe Periudha e Shteteve Ndërluftuese.
Dinastia Zhou Perëndimor (1027-771 para erës së re), zgjati 257 vjet. Mbreti Wu, themeluesi i dinastisë Zhou, kishte qenë mbreti i shtetit Zhou. Ai lëvizi kryeqytetin e shtetit të vtij në qytetin Hao dhe, duke komanduar forcat aleate, e përmbysi dinastinë Shang dhe krijoi dinastinë Zhou. Pas vdekjes së tij, biri i tij, mbreti Çeng trashëgoi fronin dhe vëllai i tij, Zhou Gong Dan punoi si regjent. Pasi stabilizoi situatën e brendshme, Zhou Gong Dan luftoi drejt lindjes dhe mposhti rebelët. Nën drejtimin e tij, dinastia Zhou mori një sërë masash të rëndësishme për konsolidimin e fitores. Periudha e shumë vjetëve të pastajmë u quajt si periudha e “qeverisjes së suksesshme nga mbretërit Çeng dhe Kang”.
Kodet shtetërore të dinastisë Zhou patën veçori të theksuara. Kodet më të rëndësishme ishin kodi i tokave, kodi i sistemit patriarkal, kodi i zonave periferike mbretërore, kodi i riteve dhe i muzikës.
Periudha nga viti 770 para erës së re deri në vitin 476 para erës së re u quajt nga brezat e pastajmë si Periudha e Pranverës dhe Vjeshtës. Krahas zhvillimit të ekonomisë dhe rritjes së popullsisë, filluan luftëra të ashpra midis shteteve të mëdha për hegjemoni, si pasojë, ndodhën ndryshime të mëdha në shoqërinë e atëhershme. Në prodhimin bujqësor, u krijuan vegla bujqësore prej hekuri, filluan përdorimi i kaut në ara dhe ndërtimi i veprave bonifikuese, prandaj u rrit prodhimtaria bujqësore. Periudha e Pranverës dhe Vjeshtës ishte periudhë kalimtare e çintegrimit gradual të sistemit tradicional politik dhe shoqëror të mëparshëm.
Periudha e Shteteve Ndërluftuese ka qenë një epokë tjetër e synimeve të principatave për ndarje rajonale dhe për hegjemoni, pas periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës. Historiani dhe letrari i madh kinez i kohës së lashtë Sima Qian e përcaktoi vitin 475 para erës së re (viti kur mbreti Yuan i dinastisë Zhou hipi në fronin mbretëror) si viti i fillimit të periudhës së Shteteve Ndërluftuese. Por, disa historianë të sotëm janë të mendimit se do të ishte më mirë që viti 403 para erës së re, vit kur tri shtetet e formuara brenda shtetit Jin, shtetet Zhao, Han dhe Wei u përfshinë ndër principatat e dinastisë Zhou, të konsiderohet si viti i fillimit të periudhës së Shteteve Ndërluftuese. Periudha e Shteteve Ndërluftuese zgjati deri në vitin 221 para erës së re, kur shteti Çin aneksoi 6 fuqitë dhe bashkoi gjithë vendin kinez.
Gjatë periudhës së Shteteve Ndërluftuese, ndodhën ndryshime të mëdha në tokat kineze. Shumica dërmuese e principatave të dinastisë Zhou u zhdukën dhe mbetën vetëm disa prej tyre, të cilat kishin aneksuar principatat e tjera. Ndër to, shtetet Çin, Çu, Yan, Han, Zhao, Vei dhe Çi ishin shtete kryesore. Ato bënë njëri pas tjetrit transformime për fuqizimin e tyre. Reforma që bëri Shang Yang në shtetin Çin ishte më rrënjësore dhe më me influencë.
Në periudhën e Shteteve Ndërluftuese, luftërat vite me radhë nuk penguan aspak zhvillimin e kulturës së lashtë kineze dhe në shoqërinë e atëhershme lindi një shtresë intelektualësh që kishin përvetësuar njohuri kulturore dhe akademike dhe që, me veprimtarinë e tyre në shoqëri, shpejtuan më tej lulëzimin kulturor dhe akademik. Gjatë asaj periudhe, ideologjia dhe kultura kineze në kohën e lashtë arritën majën më të lartë. Brezat e pastajmë i vlerësuan lart doktrinat e disa shkollave akademike, si ato të konfucizmit të përfaqësuar nga Konfuci dhe Mengci, të taoizmit të përfaqësuar nga Laoci, Zhuangci dhe Lieci, të legalizimit të përfaqësuar nga Han Fei, të mocizmit të përfaqësuar nga Moci e të tjerë. Me lindjen e këtyre shkollave akademike, në qarqet ideore të asaj periudhe u duk një tablo e “ lulëzimit të njëqind luleve dhe konkurrimit midis njëqind shkollave”. Ato doktrina jo vetëm luajtën rol për nxitjen e zhvillimit politik dhe ekonomik në atë kohë, por lanë influencën e tyre edhe në ditët e sotme, duke shënuar një faqe të pashlyeshme në historinë e ideologjisë kineze.
Në vitin 230 para erës së re, Ying Zheng, mbret i shtetit Çin filloi luftën për bashkimin e vendit. Brenda 9 vjetëve ai zhduku njëri pas tjetrit 6 fuqitë e tjera dhe kreu bashkimin në vitin 221 para erës së re, duke i dhënë fund gjendjes së ndarjes së vendit, që zgjati për 600 vjet.
Komedia Hyjnore
Komedia Hyjnore (it. Divina Commedia) është vepra madhore e poetit, shkrimtarit dhe politikanit italian Dante Aligieri, një prej teksteve kyç të letërsisë perëndimore. Vetë Dantja e pati quajtur librin thjesht Komedi "Commedia" dhe duket se mbiemri Divina (hyjnore) iu vu librit prej Giovanni Boccaccio ne veprën e tij Trattatello in laude di Dante.
Vepra paraqet një alegori epike trekëndëshe të shpirtit njerëzor dhe një monument ku Dantja ngriti, me fantazinë e tij të mrekullueshme, mbretërinë e botës së përtejme. Me fjalë të tjera është një përshkrim i udhëtimit fantastik të autorit nëpër tri mbretëritë e përjetshme: Ferr, Purgator dhe Parajsë. Gjatë këtij udhëtimi imagjinar, që zgjati vetëm 7 ditë--nga 18 deri në 25 prill 1300 (java deri në ditën e Pashkëve)--autori provoi të përshkruajë gjendjen e shpirtit të njeriut pas vdekjes. Komedia Hyjnore
"Komedia Hyjnore" eshte vepra me e rëndësishme e Dante Aligent dhe nje nga kryeveprat e letërsisë botërore
Mendohet se poeti e ka nisur punën për hartimin e Komedicë në vitin 1300. ose 1301 dhe se shtatë këngët e para të Ferrin të jenë mbaruar para mërgimit të poetit, pjesa tjetër në mërgim. Rreth vitit 1308, Ferri eshte i mbaruar. Pas pes viteve, edhe Purgatori, ndërsa Parajsa qe vepër e viteve të të poetit dhe u përhap pas vdekjes së tij
Te "Komedia". Dantja shpreh vetveten, me hidhërimet, mjerimet e me njohuritë e veta. Pocti, trishtuar jo vetëm nga humbja e Beatrices, por edhe nga ligësia e vulgariteti njerëzve, kishte humbur në një jetë plot mëkatee larg arsyes, por Beatricja, e gjallë përherë në zemrën e tij, vjen si shpëtim, si engjell 1 Perëndisë që i flet së brendshmi.
Poeti e quan veprën "Komedi per dy arsye se pan, prej vetë përmbajtjes se vepres (komedia, ndryshe nga tragjedia, nis keq, por ka një fund të gëzueshëm: nga ferri në parajsë), se dyti, prej vetë stilit të veprés (zgjedhja e nje still modest, të ulët, gjuha e folur nga populli, gjuha vulgare) Mbiemri "Hyjnore që i ka mbetur poemës që nga shtypja e saj, me 1555 në Venedik, tregon per përmbajtjen e veprës (udhetim ne boten e përtejme), dhe përsosmërinë artistike të saj.
Poema "Komedia Hyjnore" eshte në motivin e saj fillestar, historia e nje mëkatari që kërkon te kthehet te Zoti i tij, një subjekt ky i zakonshëm për kohën kur jetoi e shkroi Dantja. Njeriu, pasi njeh mëkatet e tij, pastrohet me anë të pendimit dhe arrin përsosmërine morale. Ideja e përpjekjes së njeriut për përsosje morale përfaqëson idealin mesjetar për një jete të denjë që i siguron njeriut lumturinë e përjetshme pas vdekjes. Por historia e Dantes shkon përtej. Udhëtimi i tij lartëson gjininë njerëzore. Dantja respekton njenun dhe beson në mirësinë dhe drejtësinë e tij Dantja triumfon mbi idete mesjetare dhe shpalos idete humaniste të Rilindjes
Historia e kthimit te shpirtit te Zoti vjen përmes një udhëtimi alegorik te Dantes në mbretërinë e mëkatit. Ferrit, të pendesës e pastrimit, Purgatorit. të lumturisë së përjetshme. Parajsës, Dantja mund të ketë pasur si shembull Virgjilm (udhëtimi i Eneut në Ferr), ose Ciceronin e Aristotelin. Gjithsesi, "Komedia Hyjnore" mbetet e përsosur. një vepër ku humanizmi shtrihet kaq ndryshëm e plotë.
Dantja, ky gjyqtar e ndriçues, sjell në poemë realitetin e përjetimin tokësor. gjithë e tij, të gjitha pasionet, dashuritë, meritë e kujtimet e jetës së ti Njeriu Dante është i gjallë e shumë i fortë. Përveç se alegori morale e fetare. vepra është dhe alegori politike (realiteti në Firence e Itali, lufta e brendshme).
"Komedia Hyjnore" ka 100 këngë. Nga to, kënga e parë është parathënie dhe 99 këngët e tjera janë ndarë në 3 kantika: Ferri, Purgatori. Parajsa. Secila kantike ka 33 kënge (33-mosha e Krishtit), te shkruara në tercine (strofetrivargeshes. Vargu pare i çdo tercine rinon me vargun tret dhe vi dyte rimon me vargun e pare dhe të tretë 12 tercines pasardhese. Keshta, pens rimes, çdo strofe lidhet me strofen qe pason "Komedia Hyjnore" eshte nje ge me arkitekture rigoroze e sistem te mepté strukturor. Çdo vary cdo spend dé lidhur fon me teresine e poemes. Te tris kantikat, per shembull, nibyllen s fjalen "jet, ndersa kenga VI e çdo kantike ka nje argumem polic
Gjate tere poemes mbizoteron nummy mistik 3. i cili ngre në kalt trinë e shenjte: Au, Biri dhe Shpirti i Shenjtë.
Etre poema eshte ndertuar mbi bazen e alegorie. Dantja (protapos de poet njëherazij, në udhetimin e tij imaginar në botën e përtejme, në kinghe hyrese te poemes gjendet para një pylli te erret që personifikon jetën e tjere mes mekatit.
Tri hisha (pantera, Juani e ulkoja, respektivisht umbole të mëkateve 12 njeriut në moshën e rinisë, të lakmise per pushtet dhe lakmisë për para) zënë udhën, por poetit vjen në ndihmë Virgjili, simboli arsyes, i cili do ta udhëheqë Danten ne Ferre Purgator Virgjili është dërguar nga Beatriçja, personifikon dashurinë hyjnore.
Ferri, një humnerë e pamasë që shkon drejt qendrës së Tokës, është e nderuar nga nëntë rrathë dhe nje treme ne hyrje ku qëndrojnë ato njerëz që nuk vepras as mire, as keq në jetën e tyre. Paraferi shtrihet deri në lumin Akeroni, pene te cilit eshte Limbi, banesa e atyre që nuk janë pagëzuar. Aty janë dhe poetët e medhenj të botës së lashtë
Ai asht Homeri, mbret mbi vjershetore
Embas tij vjen Horaci me sature,
Ovidi pas, Lukiani n'fund fore
Me pas fillon Ferri i vërtetë ku mbizotëron ajri i rende dhe i errët
Breshen kokrrish, shi pis e llohe vervitte
Ajrija e zymte, e ne qelbxine-te ndyte
Kutarhon dheu sa zorrët jashtë t'i qitte
Ne rrethin e dytë vuajnë dënimin mëkatarët e dashurisë, më pas grykësit, doreléshuarit dhe dorërrudhurit, zemerakët e smirëzezët. Në rrethin e gjashte gjenden heretikët, më pas dhunuesit, mashtruesit dhe në fund tradhtarët. Dantja ka vënë në tri gojët e Luciferit: Juden, tradhtarin e Krishtit dhe Brutin e Kasin tradhtaret e Perandorit. Rrethi i nëntë eshte rrethi me i tmerrshëm, sepse aty ndodhet qendra e Tokës dhe e Universit. Çdo rreth ruhet nga djajte, si Minosi Cerberi, Minotauri, Gerioni etj.
Dantja ndalon dhe bisedon me mëkatarët e çdo rrethi (përveç kopracever Françeska da Rimini i tregon historinë e dashurisë dhe dhembjes së saj, kont Ugolini përjeton sërish tmerrin që i panë sytë: agoninë e katër femijeve (dy bijte e dy nipërit) që kërkonin ndihmë nga ai e që vdiqën urie të mbyllur në kulle, ndersa Odisea i tregon për fundin e tij dhe të shokëve të tij, pasi kishin pare malin e Purgatorit.
Përmbajtja
Shtegtimet plot vajtime, dhimbje, pendime, dyshime e gëzime, përfshijnë një botë me njerëz të të gjitha kohërave dhe të të gjitha shtresave, një pasqyrë e qytetërimit perëndimor deri në shekullin e trembëdhjetë.
Udhëtimi imagjinar
Në moshën 35 vjeçare, në mbrëmjen e 18 prillit të vitit 1300, poeti humb në një pyll të errët. Aty i shfaqet hija e Virgjilit, poetit të madh latin, dërguar prej qiellit nga Beatriçja; ai e shpëtoi nëpërmjet një shtegu ku s’kalonte këmba e njeriut të gjallë. Të dy poetët, Dantja dhe Virgjili, zbresin në ferr, ku në nëntë rrathë dënohen mëkatarët. Fajet në ferr Dantja i ndan sipas teorisë së Aristotelit, ku njeriu mëkaton nga shfrenimi (grykësia, kopracia etj), që për poetin janë më të lehta; pastaj nga shpirtligësia (dhuna, tradhtia), për të cilat poeti i jep dënimet më të rënda. Këtu i shohim të gjithë mëkatarët si e vuajnë dënimin e tyre.
Pas udhëtimeve të tmerrshme nëpër ferr, të dy poetët i ngjiten malit të Purgatorit. Purgatori ka shtatë rrathë, në të cilat bëhet pastrimi i shpirtit përmes vuajtjeve të pendesës. Aty Dantja i ndan fajet sipas teorisë së Platonit, ku siç thotë ai, njeriu mëkaton nga çrregullimet e dashurisë me tepri (mendjemadhësia, ku njeriu e do së tepërmi vetveten; smira, kur i do të keqen tjetrit; zemërimi, kur do të hakmerret etj); kur dashuron me pasion të tepruar (kopracia, kur njeriu do pasurinë apo shpenzimet e tepërta; grykësia, kur njeriu do më shumë se sa duhet gojën e vet; epshet e tyre etj.).
Dhe, së fundi, si përfundim i lumtur i këtij udhëtimi mahnitës, ashtu siç ndodh pas një ëndrre të vështirë, hipur mbi një qerre ngadhnjimtare, vjen Beatriçja dhe e shpie fluturimthi në qiejt e parajsës, nëpër nëntë qiejt danteskë, ku sundon drita e përjetshme. Ata janë "Qielli i Hënës", "Qielli i Mërkurit", i Venerës, i Diellit, i Marsit, i Jupiterit, pastaj Qielli i shpirtrave soditës, Saturni, Qielli i yjeve, dhe në fund, i pari Lëvizës, Qielli që rrethon me nëntë rrathë ëngjëjsh Perëndinë, i cili rri mbi Empirin e palëvizshëm, që ka formën e një trëndafili të bardhë.
Rrafshet kuptimore
thumb|200px|Shtatore e Dantes, Firence Komedia mund të lexohet në rrafshe të ndryshme kuptimore. Dante vetë thotë se vepra e tij ka më shumë se një
Përkthime të Komedisë në shqip dhe në të folmet e familjes së saj
Për shkak të vështirësisë të të sjellit të terza rima-s (rimës ABA BCB CDC DED EFE), ritmit (Commedia është shkruar në njëmbëdhjetërrokësh italian (me rregulla strikte të thekseve në vargje--i ashtuquajturi a maiore, me theks në rrokjen e gjashtë dhe të dhjetë, ose ai a minore, me thekse në rrokjen e katërt dhe të dhjetë), dhe përmbajtjes, përpjekjet për të sjellë Komedinë në gjuhë të tjera gjithmonë kanë sjellë pakënaqësi, pasi kanë lëshuar ose në përmbajtje, ose në ritmikë, ose në rimë. Megithatë ato kanë qenë të shumta, gati të panumërta, qoftë si materiale didaktike të përgatitur nga studiues letërsie ashtu edhe si sfida përkthyesish apo poetësh.
Në shqip ekzistojnë dy përkthime të plota, të dyja të gjysmës së dytë të shekullit XX dhe të dyja në gegnisht, si dhe disa sprova të pjesshme që nga fundi i shekullit të nëntëmbëdhjetë. Pjesa më e madhe e përkthyesve kanë qenë prej zonave katolike të Shkodrës dhe veriut të Shqipërisë, me gjasa për shkak të formimit klasik dhe italian që arrinin të merrnin në shkollat fetare të trevave të tyre deri nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, dhe janë në gegnisht. Një pjesë e mirë të atyre që u bënë pas Luftës së Dytë Botërore (përfshirë këtu dhe të dyja përkthimet e plota) janë bërë nga persona që vuajtën burgjeve dhe internimeve gjatë regjimit komunist. Vetëm dy përkthime të pjesshme ekzistojnë deri tani në shqipen standarte.
Përkthimi i parë nga Komedia duket se është bërë në arbërishten e Italisë nga Luigi Lorecchio, një pasues i Jeronim de Radës, në vitin 1895.
Në vitin 1900, botohet në gegnisht një përkthim i një pjese të Këngës V, të Paolos dhe Françeskës, në revistën e arbëreshëve të Italisë, "La Nazione Albanese", me autor një Sokol Baazi, për të cilin Ernest Koliqi thotë se duhet të jetë i biri i shkolluar në Romë i prijësit të Grudës; ndërsa françeskani Vinçens Prennushi botoi më 1924 këngën XI të Parajsës, ku poeti takon Shën Françeskun.
Këngë të veçanta të Komedisë Hyjnore janë sjellë në shqip viteve tridhjetë nga Ernest Koliqi, në një antologji të përgatitur prej tij, "Poetët e mdhej t'Italis", botuar në vitin 1932; Nikollë Dakaj përktheu pjesë të Ferrit në vitet 30 nën pseudonimin Basho Jona.
Në vitin 1937, Kristo Floqi solli në shqip tek revista kulturore Leka këngën XXXIII, të Ugolinit, në dialektin toskë, i cili duket të jetë i pari në atë dialekt.
Mark Ndoja, një veprimtar komunist dhe klasicist, i cili ra pre e një spastrimi ndaj një grupi shkrimtarësh të Lidhjes së Shkrimtarëve gjysmën e parë të viteve 50 (bashkë me Kasëm Trebeshinën dhe Mehmet Myftiun), përfundoi përkthimin e Komedisë viteve gjashtëdhjetë, por për herë të parë ai përkthim u botua pas vdekjes së tij në vitin 1998 nga shtëpia botuese "Dituria" në Tiranë. Gjatë viteve 2000 u botuan dhe përkthimet që Ndoja i pat bërë Purgatorit dhe Parajsës.
Shkrimtari dhe përkthyesi Çezar Kurti ka sjellë në shqip Ferrin botuar në vitin 2000 dhe të ripunuar në vitin 2013, ndërsa një poet shkodran, Meritan Spahija, ka përfunduar një përkthim tijin të Ferrit në vitin 2016. Në vitin 2018 në Tiranë u botua nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit (ISKK) një përkthim i Ferrit nga Hektor Shënepremte (1921-1997), një poet i persekutuar gjatë komunizmit.
Lidhje të jashtme
- me Këngën e fundit të Parajsës (XXXIII)
Lista e shkrimtarëve të huaj: J
Kjo është lista e autorëve dhe shkrimtareve të ndryshëm të librave dhe romaneve, përveç shkrimtarëve dhe shkrimtareve shqiptarë të cilët janë tek lista e shkrimtarëve shqiptar
Melçani
Melçani është një fshat në komunën Qendër (Korçë) në rrethin e Korçës të Shqipërisë.
Dragoslavele
Dragoslavele është një komunë në qarkun Argeş në Rumani. Ka një popullsi prej 2534 banorësh. Komuna është formuar nga bashkimi i 2 fshatrave: Dragoslavele dhe Valea Hotarului.
Motörizer
Motörizer është albumi muzikor i parafundit i grupit heavy metal Motörhead, i cili doli në treg më 1 shtator 2008, nëpërmjet SPVs.
Batinca
Batincë, (Батинци/Batinci) ёshtё fshat nё komunën e Studeniçanit, Maqedoni.
Gjeografia
Fshati Batincë gjendet në jug perendim 10 km larg kryeqytetit të Maqedonisë.
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2002, fshati kishte 5364 banorë nga të cilët 3217 ishin Shqiptarë, 36 Maqedonas, 2 Rom, 1660 Boshnjakë, 407 Turq, 1 Serb dhe 41 të tjerë.
Ekonomia
Popullata e fshatit Batincë më së shumti merret me: bujqësi,blegtari,tregëti,prodhimtari etj.
Kultura
Ne fshatin Batincë ka kultura të ndryshme por si kulturat më të rëndesishme janë ajo shqiptare dhe ajo boshnjake për shkak se për nga numri i popullsisë shqipetarët dominojnë në këtë fshat pas tyre janë boshnjakët dhe si popullsi më të vogla janë turqit dhe romët
Për nga feja popullsija në fshatin Batincë i perket fejës Islame.
Kantoni Pleine-Fougères
Kantoni Pleine-Fougères (frëngjisht: Canton de Pleine-Fougères) është një kanton në departamentin Ille-et-Vilaine, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Pleine-Fougères. Ka sipërfaqe 184km2 dhe popullsi 7902 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Pleine-Fougères aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Dhimitër S. Shuteriqi (libër)
Dhimitër S. Shuteriqi Autore: Feride Papleka. Botuesi: Akademia e shkencave e Shqipërisë. Viti i botimit: 2010. Faqet e librit 704. ISBN 987-99956-10-36-4
Antarët e Familjes Jashari të rënë gjatë luftës së UÇK-së
Lista e antarëve e Familjes Jashari të rënë gjatë luftës së UÇK-së
Nga familja Jashari bien dëshmorë :
Stremţ
Stremţ është një komunë në qarkun Alba në Rumani. Ka një popullsi prej 2.605 banorësh dhe sipërfaqe 67,39 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 4 fshatrave: Faţa Pietrii, Geomal, Geoagiu de Sus, Stremţ.
Referime
Stremţ Stremţ Stremț, Alba
Eleina Qirici
Eleina Qirici eshtë politikane shqiptare, deputete e Partisë Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë.
Shiko edhe
Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike të Shqipërisë 2013-2017
Lista e deputetëve të Legjislaturës VIII të Kuvendit të Shqipërisë
Que te perdone Dios
"Que te perdone Dios... yo no" (Titulli ne shqip - "Te te fale Zoti... une jo") eshte nje telenovele meksikane e prodhuar ne vitin 2015 nga Angelli Nesma Medina per Televisa dhe e transmetuar ne Canal de las Estrellas. Eshte nje riberje e telenoveles Abrázame muy fuerte e prodhuar ne vitin 2000.
Versioni tjetër
"Que te perdone Dios... yo no" (Titulli ne shqip - "Te te fale Zoti... une jo") eshte nje telenovele meksikane e prodhuar ne vitin 2015 nga Angelli Nesma Medina per Televisa dhe e transmetuar ne Canal de las Estrellas. Eshte nje riberje e telenoveles Abrázame muy fuerte e prodhuar ne vitin 2000.
Domen publik
thumb|170px|Simboli për
Me këtë term kuptojmë të drejtat e pronësisë të cilat kanë dalë jashtë mbrojtjes së drejtave të autorit. Mirëpo çdo shtet ka ligjet e veta në lidhje me të drejtat e autorit dhe domenin publik që i takon çdokujt të përdorë cilindolloj imazhi apo vepre, por pa e shfrytezuar atë duke e mos cituar. Domeni publik apo "pasuria e gjithkujt" është një status juridik i një "vepre" - krijimtari, këngë, foto apo ndonjë kompozim apo vepër tjetër arti. Derisa autori është gjallë, "vepra" e tij i takon krijuesit i cili nxjerrë përfitime, varet nga kontrata e tij; por pas vdekjes së autorit, "vepra" e tij vazhdon të mbetet në duart e trashëguesve të tij të familjes, sipas ligjit deri shtatëdhjetë vjet pas vdekjes se tij Me të kaluar këto 70 vite, "vepra" kalon menjëhere në fushën e çdokujt, thënë ndryshe Domeni publik, ku secili ka te drejtë të ndryshojë, të vazhdojë punën e autorit, por më kusht që të citohet së paku emri i autorit dhe titulli i veprës, eventualisht edhe data. Kemi rastin e romancieres se njohur Margaret Miçel për titullin e njohur "U Zhduk me Erën", ku pas 75 viteve e mori një autore tjeter vazhdimin e vepres, sepse kjo tani i perket Domenit public; apo secilit, me kushte qe te citohet emri i autorit se perndryshe i shkel te drejtat e "pronsisë intelektuale" dhe mund te padisin trashegimtaret e tije ose avokatet e tije apo edicioni i cili shpeshehere i mbron te drejtat e autorit. Fotografit te cilat i nxjerrim shpeshëhere nga interneti, i takojn dikujt, andaj duhet te citohet revista apo Fotoreporteri i cili e ka realizuar foton, por edhe me kete nuk mjafton nese autori ështe ende gjallë, andaj duhet kerkur leje nga autori për përdorimin e saj.
Shqfaqjet publike në teritoret shqiptare
Sipas ligjit shqiptarë (Republikës së Shqipërisë) kopje e filmit është një objekt material, në të cilin prodhimi ka marrë një formë të fiksuar me njërën prej teknikave të njohura dhe që producenti e ka materializuar për herë të parë.
Porodinë
Porodina është një fshat në komunën Qendër (Korçë) në rrethin e Korçës të Shqipërisë.
Kultura ilire e tumave të Shtojit, Shkodër
Kultura ilire e tumave të Shtojit, Shkodër Autori: Aristotel Koka. Botuesi: BOTART. Faqet e librit 296.
Monografia “Kultura ilire e tumave të Shtojit”, që përfaqësojnë deri më sot fushën më të madhe tumulare në Shqipëri, është një punim me interes të veçantë shkencor, që i shtohet fondit të botimeve të prehistorisë shqiptare. Mbi bazën e materialit të zbuluar në to, i cili datohet nga Bronzi i Hershëm deri në periudhën qytetare, autori jep një tabllo të procesit të formimit të kulturës ilire në zonën e Shkodrës, duke nxjerrë në pah tiparet e kësaj kulture, veçantitë dhe lidhjet e saj me krahinat fqinje e më gjërë.
Kultura e Shtojit në Epokën e Bronzit ka tipare të veçanta që e dallojnë nga krahinat jugore të vendit tonë. Megjithatë, ajo zhvillohet në marrëdhënie të ngushta me kulturën e Maliqit të zonës së Korçës, duke anuar, gjithësesi, më tepër nga krahinat e Dalmacisë qendrore e të prapatokës së saj, me të cilat zona e Shkodrës del të ketë qenë e lidhur pa ndërprerje gjatë gjithë Epokës së Bronzit dhe asaj të Hekurit, kur midis këtyre trevave do të formohet një unitet i gjërë etno-kulturor ilir, i përfaqësuar nga grupi iliro-qendror Glasinac-Mat.
Me të dhënat që sjell, kjo monografi hedh dritë të re mbi zhvillimin kulturor të zonës së Shkodrës gjatë Epokës së Bronzit dhe asaj të Hekurit, gjenetikisht të lidhura ngushtë me proçesin e gjatë të formimit etno-gjenetik të popullsisë ilire. Ngjashmëritë e shumta të kulturës së tumave të Shtojit të Epokës së Hekurit si me kulturën ilire të Glasinacit, ashtu dhe me kulturën ilire të Matit, e përcaktojnë zonën e Shkodrës si hallkë ndërmjetëse e grupit kulturor Glasinac-Mat dhe si një nga zonat më interesante të përhapjes së kulturës ilire të këtij grupi.
Shkalla
Shkalla apo Grada ka këto kuptime:
Ligjë
Në disa juridiksion, serioziteti i krimit të ngjashme — për shembull:
Kompjuter
Fok
Aleks Buda, kujtime
Aleks Buda, kujtime Autori: Tatjana Haxhimihalli. Botuesi: Akademia e shkencave e Shqipërisë. Viti i botimit: 2005. Faqet e librit 378. ISBN 99943-763-9-X
Lladomericë
Lladomerica është një fshat në komunën Ostren në rrethin e Bulqizës të Shqipërisë.
Çmimi i Madh
Çmimi i Madh (frengjisht Grand Prix) mund të shkruhet edhe Grandprix, shënon një garë me shumë pjesëmarrës.
Grand Prix - (Sport)
Çmime të mëdhaja në sport ka midis të tjerash në:
Grand Prix - (Muzikë)
Çmime të mëdhaja në muzikë ka midis të tjerash në:
De Radës në 100-vjetorin e vdekjes
De Radës në 100-vjetorin e vdekjes Grup Autorësh. Botuesi: Akademia e shkencave e Shqipërisë. Viti i botimit: 2003. Faqet e librit 427. ISBN 99927-938-5-6
Dishnicë
Dishnica është një fshat në komunën Qendër (Korçë) në rrethin e Korçës të Shqipërisë.
Godeni (Argeş)
Godeni (Argeş) është një komunë në qarkun Argeş në Rumani. Ka një popullsi prej 3246 banorësh dhe sipërfaqe 33.00 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 5 fshatrave: Bordeeni Capu-Piscului, Coteşti, Godeni, Malu.
Udhëheqës të shteteve në vitin 2006
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Lista e shkrimtarëve të huaj: L
Kjo është lista e autorëve dhe shkrimtareve të ndryshëm të librave dhe romaneve, përveç shkrimtarëve dhe shkrimtareve shqiptarë të cilët janë tek lista e shkrimtarëve shqiptar
Të gjallë dhe të vdekur
Të gjallë dhe të vdekur roman, Autori: Nasi Lera. Botuesi: DUDAJ. Faqet e librit 368.
Romani të trondit me natyrshmërinë e vet paradoksale; është tragjik, edhe pse i shkruar poetikisht; me skena makabre, por pa e humbur besimin te njeriu; nostalgjik, ndonëse ngjarjet janë ato të më të fundit, që shpeshherë i lexojmë në gazetat e ditës.
Kantoni Durtal
Kantoni Durtal (frëngjisht: Canton de Durtal) është një kanton në departamentin Maine-et-Loire, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Durtal. Ka sipërfaqe 204.85km2 dhe popullsi 10417 banorë.
Partizani i panjohur
"Partizani çlirimtar" monument i skulptorit Andrea Mano i vendosur në një nga sheshet kryesore të Tiranës.
Monumenti në fjalë është konceptuar, ndërtuar dhe emërtuar "Partizani çlirimtar", i shoqëruar me një basoreliev që riprodhon pamje nga beteja për çlirimin e Tiranës, mbante edhe një përkushtim pikërisht për partizanët që dhanë jetët e tyre në atë betejë.
Hitoria
U vendos në një piedestal 4 metra të lartë.(shih fotografinë në krah) Kurse në vitin 2008 gjatë një rikonstruksioni u vu në një piedestal 2.80 metra.
Alcoholics Anonymous (suitë)
Suita Alcoholics Anonymous është një seri e këngëve të Dream Theater, ku secila këngë, e shkruar nga Mike Portnoy, shqyrton eksperiencën e tij me alkoholizëm në disa forma, dhe secila përfaqëson një numër të caktuar të 12 hapave. Këngët përmbajnë një numër të temave periodike muzikore dhe tekstuale, dhe të gjitha (përpos "Repentance") janë ndër më të rëndat këngë të Dream Theater. Suita arrinë totalin prej 44:24 minutave. Të gjithë hapat aktual ia fillojnë me shkronjat "Re".
Deri tani, katër këngë janë shkruar për këtë suitë:
Të gjitha këngët janë dedikuar për "Bill W. dhe shokët e tij".
Kënga "The Mirror" (nga albumi Awake) është shkruar për alkoholizimin e Portnoy-t, dhe konsiderohet nga shumë admirues të bendit si prolog për suitën Alcoholics Anonymous. Kjo këngë gjithashtu përmendet tërthorazi në fillimin e këngës së dytë, tretë dhe të katërt nga suita. Gjithashtu, hapi i parë i "The Glass Prison" quhet "Reflection", dhe kjo konsiderohet si sinonim i "The Mirror".
Dhanil Adam Haxhiu
Dhanil Voskopojari ose Danieli i Voskopojës (1754–1825;  ), i njohur gjithashtu si Dhanil Adam Haxhiu, ishte një studiues voskopojar dhe student i Theodoros Kavalliotis, një profesor i shekullit të 18/19 dhe drejtor i Akademisë së Re të Voskopojës.
Publikimet
Dhanieli sipas ishte një voskopojar që është përshkruar si i helenizuar. Në këtë periudhë, Voskopoja ishte një qytet i rëndësishëm ballkanik, qendra kulturore dhe tregtare e arumunëve dhe vendi i shtypshkronjës së parë që punonte në Ballkan.