Qytetërimi_i_Luginës_së_Indusit
Zbulimi dhe historia e gërmimeve
Rrënojat e Harapas u përshkruan për herë të parë në vitin 1842 nga Charles Masson në librin e tij Narrative of Various Journeys in Balochistan, Afghanistan, and the Punjab, ku vendasit folën për një qytet të lashtë që shtrihej "trembëdhjetë kose" (rreth 41.6 km, njësi për matjen e largësisë e përdorur që nga periudha vedike deri në atë Mughal, afërsisht e barabartë me 3.2 km.), por asnjë interesim arkeologjik nuk do të shfaqej për këtë për pothuaj një shekull. Në vitin 1856, gjenerali Alexander Cunningham, më vonë drejtori i përgjithshëm i studimit arkeologjik të Indisë veriore, e vizitoi Harapa-n ku inxhinierët britanikë John dhe William Brunton po vendosnin linjën e East Indian Railway Company duke lidhur qytetet e Karaçit dhe Lahores. John shkroi: "Isha shumë i pregatitur mendërisht se si do të vendosnim çakullin për linjën e hekurudhës". Atyre iu tregua për një qytet të lashtë të rrënuar afër linjës, të quajtur Brahminabad. Duke vizituar qytetin, ai e gjeti atë plot me tulla të forta të pjekura mirë dhe, "i bindur se ishte një "gurore" e madhe për çakullin që duhej", qyteti i Brahminabad u kthye në çakull. Pak muaj më vonë, më në veri, te vëllai i John-it, William Brunton, "seksioni i linjës u shtri afër një tjetër qyteti të rrënuar, tullat e të cilit ishin përdorur tashmë nga fshatarët në fshatin e afërt të Harapa-s në të njëjtin sit. Këto tulla tashmë ofruan çakull përgjatë 150 km. hekurudhë që shtrihej nga Karaçi deri në Lahore". Në vitet 1872–1875 Alexander Cunningham bëri publike vulën e parë harapase (me një identifikim të gabuar si shkrim Brahmi). Ishte gjysëm shekulli më vonë, në vitin 1912, që u zbuluan më shumë vula harapase nga J. Fleet, duke kërkuar një fushatë gërmimi nën drejtimin e Sir John Hubert Marshall në vitet 1921–22 dhe duke rezultuar në zbulimin e Qytetërimit Harapa nga Marshall, Rai Bahadur, Daya Ram Sahni dhe Madho Sarup Vats, dhe në Mohenjo-daro nga Rakhal Das Banerjee, E. J. H. MacKay dhe Marshall. Afër vitit 1931, shumë nga Mohenjo-Daro qe gërmuar, por gërmimet vazhduan, si ato të drejtuara nga Sir Mortimer Wheeler, drejtor i Archaeological Survey of India në vitin 1944. Midis arkeologëve që punuan në sitet IVC përpara pavarësisë së vitit 1947 ishin Ahmad Hasan Dani, Brij Basi Lal, Nani Gopal Majumdar dhe Sir Marc Aurel Stein. Në vazhdim të pavarësisë, pjesa më e madhe e gjetjeve arkeologjike u trashëguan nga Pakistani ku gjendej shumica e Q.L.I. dhe gërmimet në këtë kohë përfshijnë ato të drejtuara nga Wheeler në vitin 1949, këshilltar arkeologjik për qeverinë e Pakistanit. Avanposte të Qytetërimit të luginës së Indusit u gërmuan në perëndim deri në Sutkagan Dor në Balukistanin pakistanez, në veri deri në Shortugai në Amu Darya në Afganistanin e sotëm, në lindje deri në Alamgirpur, Uttar Pradesh, në Indi dhe në jug deri në Malwan, Surat-in e sotëm, Gujarat, Indi. Në vitin 2010, përmbytje të mëdha goditën Haryanan në Indi dhe dëmtuan sitin arkeologjik të Jognakhera-s, ku furra të lashta për shkrirjen e bakrit datonin të paktën 3000 vjet p.e.s.. Siti i Qytetërimit të luginës së Indusit u përfshi të paktën 10 këmbë nën ujë pasi kanali lidhës Sutlej Yamuna u tejmbush.