cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Babë Dudë Karbunara
Biografia
Me mësimin e gjuhës shqip nisi dhe kalvari i ndjekjeve nga turqit, që rritën presionet pas hapjes së shkollës së parë shqipe në Korçë. Në një nga numrat e gazetës së përditshme “Terxhuman-I Shark” që drejtonte në Stamboll Sami Frashëri, shkruhet :”…në Berat, Jorgj Karbunara me të tjerë bënë përpjekje për të çelur shkollën shqip, por nuk u bë e mundur për shkak të terrorit të egër të qeverisë turke dhe inkuizicionit të Fanarit…”.
Përpjekjet për mësimin e shqipes nga Babë Duda u bënë të njohur në qarqet patriotike shqiptare jashtë vendit. Në 4 dhjetor 1902, Babë Duda me një letër drejtuar Nikolla Naços, (drejtor i një shkolle të mesme arumune në Bukuresht), i kërkonte të ndërhynte për t’u arsimuar atje djem beratas, që në kthim të organizonin shkolla në Berat (AQ, Fondi Nikolla Naco, Dosja nr. 4, nr. 11). Ndërsa Jani Vreto i shkruan beratasit Sotir Kolea në Ohër, më korrik-gusht 1893 se “… edhe Jorgji Karbunarës në Berat, i cili përpiqet të vërë gjuhën e vendit, shqipen ndë skolitë edhe këtij do ti shkruanj një kartë veçan…”. Në 24 gusht 1898 nga Vlora konsulli austrohungarez i shkruante konsullit francez në Janinë për Babë Dudën: “…ai burrë nuk matet me sy. Atë burrë që i është kundërvënë pashait dhe mitropolitit, e kanë halë në sy…”.
Shqiptarizmi i theksuar i tij ra në sy të turqve, të cilët më 1893-1896 i dogjën shtëpinë në Berat.
Në vitin 1899, Babë Duda u bë nismëtar në krijimin e degës së shoqërisë “Bashkimi” në Berat. Punoi për shpërndarjen e librave në gjuhën shqipe. Kjo degë ngarkoi mësuesin Llambi Goxhomani, që kërkoi në Bukuresht çeljen e një gjimnazi arumun (në Berat jetonte një komunitet arumun, ardhur aty pas tre djegieve të Voskopojës). Me ndërhyrjen e shoqërisë së shqiptarëve të Bukureshtit, qëllimi u arrit. Në vitin 1898, në lagjen Goricë në banesën e avokatit të njohur Spiro Megu u çel gjimnazi arumun me drejtor mësuesin e diplomuar në Bukuresht, Llambi Goxhomani, (patriot i shquar beratas, më pas delegat në Kongresin e Beratit në 1920 dhe deputet në Parlamentin e parë shqiptar në 1917-1920). Trupi mësimor kishte drejtor Llambi Goxhomani dhe mësues Babë Dudë Karbunara, Llazar Kilica, Llazar Puli dhe Aleksandër Xhuvani, ku studionin djem dhe vajza e mësohej shqipja fshehurazi.
Në kujtimet e tij Filip Kristoforidhi, i biri i Kostandin Kristoforidhit (që studioi aty kur jetoi tek halla e tij, motër e Kostandinit martuar tek Kapedanët) shkruan: “... ''rreth vitit 1898. kur kam mësuar tek gjimnazi i Beratit, Babë Dudë Karbunara jepte lëndën e italishtes dhe kontabilitet. Kam marrë prej shtëpisë një fjalor të Rosit italisht-shqip dhe ja kam dhënë Dudës…. Pasi i përkthente fjalët, na i mësonte t’i shqiptonim e shkruanim në gjuhën amëtare''…”. Ky karshillëk nuk mbeti pa ndëshkim nga qeveria turke. E përshkruan Babë Duda në ditarin e tij: “…'' më 8 shtator 1905, sipas kalendarit Julian, qeveria turke arrestoi dhe burgosi Llambi Goxhomanin, që në 20 prill 1906, nën akuzën për vepra politike kundër shtetit, gjyqi e dënoi me tre vjet burg. Porse më 8 gusht 1906 u deklarua i pafajshëm nga gjyqi i apelit dhe pas 11 muajsh mbajtje në burg, u la i lirë''…”.
Më 1906, Berati u përfshi nga lëvizjet popullore në përgjigje të Kongresit të fshehtë shqiptar të Bajo Topullit, çetat e Baba Medin Gllavës dhe Kamber Velabishtit lehtësuan shpërndarjen e librave dhe gazetave shqip, dërguar nga shoqatat e shqiptarëve në Bukuresht, dhe Misirit (Kajros). Si ndërlidhës kujtohet dhe Babë Duda.
Nën ndikimin e tij dhe anëtarëve të tjerë atdhetarë, klubi “Bashkimi” e kundërshtoi rreptësishtë alfabetin arab. Në qytetin e Beratit u organizua më 1 qershor-22 korrik 1909 një miting masiv në mbrojtje të alfabetit latin. Në mes të pazarit u dogjën publikisht, në mënyrë demonstrative, rreth 10 mijë libra shkollorë të shkruara arabisht. Nga ky miting iu dërgua një telegram qeverisë turke ku ndërmjet të tjerash thuhej: “… për të nderçmet shkronjat tona mos na përzihet kush, ndryshe do të derdhet gjak”. Babë Duda i shkruan Sotir Koleas në Egjipt: “shkurtazi të them se dje, nga një përmbledhje prej 50 shpirt nga më të parët e Beratit, u vendos me të shkruarë të hapurit’ e dy mësonjëtoreve shqip, vetëmë shqip, ndë qytet tonë, e të hënën që vjen fillon mësimi”. Kështu ndodhi, pasi të hënën, më 2 gusht 1908, u çelën dy shkollat e para shqipe në Berat, njëra në një godinë (sot përballë ndërtesës së Mitropolisë), shkolla tjetër pranë Sahatit të Madh (te xhamia) në lagjen Muratçelepi.
Që ditën kur u shpall Kushtetuta Turke më 1908, patriotët beratas hapën shkollën shqipe në katin e fundit të një dyqani 3-katësh të Muharrem Rulit, të drejtuar nga Babë Duda e ku mësonin fillimisht 55 nxënës. .
Gjatë viteve 1911-1912, Babë Duda luftoi me atdhetarë për rritjen e lëvizjes së armatosur me çetat e Hysen e Servet Zaloshnjes, Medin Gllavës e Kamber Velabishtit në Skrapar, Tërpan, Shpirag e gjetkë. Më 23 korrik 1912 u mblodh Kuvendi i Sinjës me përfaqësues të çetave kryengritëse të Jugut, mes tyre dhe Babë Duda. Memorandumi i Sinjës synoi pavarësinë e Shqipërisë. Në këtë frymë patriotike erdhi Kuvendi i Vlorës. Beratasit në vlerësim të veprës së mësuesit të shqipes e zgjodhën delegat 72-vjecarin Jorgji Karbunara në Kuvendin e Vlorës të 28 nëntor 1912 ku edhe nënshkroi Deklaratën e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë me siglën J. Karbunara. Kuvendi e zgjodhi dhe anëtar të “Pleqësisë”. Në AQ, në fondin e Qeverisë së Vlorës ndodhet përshkrimi i firmosjes së Aktit të pavarësisë nga 40 delegatët patriotë.
Në shenjë mirënjohjeje populli i Beratit, më 11 korrik-gusht 1957, i ngriti Babë Dudës bustin e mermertë, vepër e skulptorit Dhimitër Çani, në sheshin e vogël që sot mban emrin “Babë Duda”. Në përurim u mblodh gjithë qyteti dhe u mbajtën fjalime në kujtim të veprës së tij nga njerëz të thjeshtë dhe autoritetet. Babë Dudë Karbunara mban titullin e lartë “Mësues i Popullit”. Një nga shkollat e mesme të qytetit të Beratit mban emrin "Babë Dudë Karbunara".
Shiko edhe
Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë
Kampionati Botëror i Futbollit
Kampionati Botëror i Futbollit (orig: FIFA-Worldcup/sq: FIFA-Kupa Botërore mbahet nga Fifa nga viti 1930 qe u mbajt ne Uruguay dhe ata u shpallen kampione, ne vitin 1934 u mbajt ne Itali dhe ata u shpallen kampione, ne vitin 1938 u mbajt ne Francë ku aty fitoi përseri Italia.Ne vitin 1950 u mbajt kampionati i vazhdimesise,sepse ne vitin 1942 dhe 1946 u anuluan per shkak luftës se dytë botrore.ne vitin 1950 u mbajt ne Brazil dhe kampion u shpall Uruguaj,ne vitin 1954 u mbajt ne Zvicër dhe kampion u shpall Gjermania Perendimore,ne vitin 1958 u mbajt ne Suedi ku fitues ishte Brazili, ne vitin 1962 u mbajt ne Kili ku fitues perseri ishte Brazili,kurse ne vitin 1966 u mbajt ne vendin e lindjes se futbollit ne Angli ku fitues ishte vete Anglia,ne vitin 1970 u mbajt ne Meksike ku fitues per te treten herë u shpall Brazili, ne vitin 1974 u mbajt ne Gjermaninë Perendimore ku fituan pikerisht ata per herë te dytë,ne vitin 1978 u mbajt ne Argjentinë ku pikerisht ata fituan me nje ekip perfekt ne krye Mario Kempes,ndonese ne kete kampionat nuk mori pjese "holandezi fluturues" Johan Krojf,ne vitin 1982 u mbajt ne Spanje ku fitoi për herë te tretë Italia,kurse ne vitin 1986 u mbajt perseri ne Meksikë ku fitoi perseri Argjentina,ne vitin 1990 u mbajt perseri ne Itali ku Gjermania Perndimore fitoi titullin e tretë, ne vitin 1994 u mbajt ne SHBA ku kampion per te katerten herë u shpall Brazili,ne vitin 1998 u mbajt ne Francë ku ajo fitoi edhe titullin kampion per herë te parë,nevitin 2002 u mbajt ne Kore te Jugut dhe Japoni ku fitues per te pesten herë u shpall Brazili,ne vitin 2006 u mbajt ne Gjermani,ku fitues ishte Italia per te treten here, ne vitin 2010 u mbajt ne Afrikë te Jugut ku kampion u shpall Spanja, ne vitin 2014 u mbajt ne Brazil ku fitues ishte Gjermania ,ne vitin 2018 u mbajt ne Rusi ku fitues u zgjodh nje super ekip i Francës.
Rregullat
Për të marrë pjesë në kampionatin botëror, kombëtaret duhet së pari ti nënshtrohen një kualifikimi (shteti organizator dhe kampioni i botërorit paraprak kualifikohen automatikisht). Në kualifikim marrin pjesë të gjitha shtetet, kombëtaret e të cilave janë të pranuara nga FIFA. Ato luajnë kundër njëra tjetrës të organizuar në fillim sipas kontinenteve, shtetet e së cilave janë të ndara në nëngrupe.
Botërori i parë u mbajt në vitin 1930 në Uruguai. Historia kontemporane e futbollit fillon para 100 vjetësh. E gjitha filloi në 1863 në Angli, ku futbolli amerikan dhe futbolli evropian morën dy rrugë te ndryshme, gjë e cila themeloi Shoqatën e Futbollit ne Angli (Britaninë e Madhe). Te dy llojet e futbollit filluan nga një rrënjë por u zhvilluan ne dy degë të ndryshme. Në kohët e mëparshme quhej tepër natyrale të gjuaje topin me dorë dhe ky veprim nuk kërkonte dhunti. Në te kundërtën, futja e gjithë pjesëve te trupit në përjashtim të duarve, kërkonte përgatitje të veçante fizike dhe talent për shkak te vështirësive teknike te lojës. Më së shumti tituj në Kampionatin Botëror ka Brazil me 5 tituj të fituar ndërsa pas tij vjen Italia me 4 tituj të fituar.
Courteney Cox
Courtney Cox (lexo: Kortni Koks) ka lindur më 15 qershor 1964 në një familje me pasuri normale. Babai i saj Richard Cox (1930-2001) ka qenë një biznesmen i cili ka qenë i martuar me nënën e Kortni Koksit. Ajo ka dy motra më të mëdha (Virginia Cox dhe Dottie Cox) dhe një vëlla më të madh (Richard Cox Jr.). Babai i saj, Richard Cox u nda nga nëna e saj dhe u shpërngul për në Floridë, prandaj nëna e saj u martua me Huper Copeland i cili u bë njerku i ri i Kortnit dhe motrave e vëllaut të saj. Si një fëmijë rebel, jo vetëm nëna e kishte të vështirë që ta rriste, por madje edhe njerku i saj e kishte shumë të vështirë! Rol i shquar i Kortni Koks ka qenë roli në serialin Friends, ku ajo luajti rolin e Monika Gellerit.
Filmografia
1987 Down Twisted Tarah 1987 Masters of the Universe Julie Winston
1988 Cocoon: The Return Sara
1990 Mr. Destiny Jewel Jagger 1991 Blue Desert Lisa Roberts
1992 Shaking the Tree Kathleen 1993 The Opposite Sex and How to Live with Them Carrie Davenport
1994 Ace Ventura: Pet Detective Melissa Robinson
1996 Scream Gale Weathers
Kalaja e Kukumit
Kalaja e Kukumit gjendet në fshatin Qeparo, në afërsi të Gjirit të Palermos. Është ndërtuar në shekullin II p.e.s.
Courteney Cox
Filmografia
1997 Commandments Rachel Luce 1997 Scream 2 Gale Weathers 1999 The Runner Karina
2000 Scream 3 Gale Weathers 2001 3000 Miles to Graceland Cybil Waingrow 2001 The Shrink Is In Samantha Crumb
2001 Get Well Soon Lily
2002 Alien Love Triangle Alice Connor
2004 November Sophie Jacobs
2005 The Longest Yard Lena
2006 Barnyard Daisy Voice Role
2006 Zoom Marsha Holloway
2006 The Tripper Cynthia Also film producer
2008 Bedtime Stories Wendy
2009 The Big Change
Televizion
1984 As the World Turns Bunny
1985 Code Name: Foxfire Flight Attendant
1985–1986 Misfits of Science Gloria Dinallo
1986 The Love Boat Episode: Dare Devil/Picture Me As a Spy/Sleeper
1986 Murder, She Wrote Carol Bannister Episode: Death Stalks the Big Top (1) Episode: Death Stalks the Big Top (2)
1987 If It's Tuesday, It Still Must Be Belgium Hana Wyshocki NBC TV-Movie
Deti Arkipelag
250px|parapamje|right|Deti Arkipelag i brendshëm. Deti Arkipelag (Finlandisht Saaristomeri, Suedisht Skärgårdshavet) është pjesë e Detit Baltik mes Gjitit Bothnia dhe Gjirit të Finlandës, brenda ujërave territoriale Finlandeze. Ai është arkipelagu më i madh në botë nga numri i ishujve, megjithëse ishujt janë shumë të vegjël dhe të ngushtuar në një zonë të vogël. Zona e detit është e cekët, me një thellësi maksimale prej 23 m. Shumica e kanaleve nuk janë të lundrueshme për anijet e mëdha.
Courteney Cox
Televizion
1988 I'll Be Home for Christmas Nora Bundy NBC TV-Movie
Deti Arkipelag
Gjeologjia
Deti Arkipelag ka një numër të madh ishujsh. Numri ekzakt i ishujve varet nga definimi i termit "ishull", për shkak se madhësia e copave të tokave të rrethuara me ujë në këtë det, ndryshon nga gurë të vegjël që dalin pakëz nga deti e deri tek ishujt e mëdhenjë me fshatra e ndonjëherë edhe qyteza. Numri i ishujve më të mëdhenj mbi 1 km2 brenda Detit Arkipelag është 257, përderisa numri i ujëdhesave më të vogla mbi 0,5 hektarë është rreth 18000. Nëse i shtohet edhe numri i gurëve më të vegjël të pabanueshëm, atëherë 50,000 është një parashikim i mirë. (Sa për krahasim, parashikimet për numrin e ishujve në Indonezi është rreth 13,000 deri në 18,000) Zona ndahet në arkipelagun e brendshëm dhe atë të jashtëm, derisa arkipelagu i jashtëm përbëhet kryesisht nga ujëdhesa të vogla e të pabanueshme. Arkipelagu mbulon një zonë në formë të ngjajshme me trekëndëshin së bashku me qytetin e Mariehamnit, Uusikaupunkit dhe Hankos.
Kantoni La Suze-sur-Sarthe
Kantoni La Suze-sur-Sarthe (frëngjisht: Canton de La Suze-sur-Sarthe) është një kanton në departamentin Sarthe, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është La Suze-sur-Sarthe. Ka sipërfaqe 189.82km2 dhe popullsi 22325 banorë.
Courteney Cox
Televizion
1989 Roxanne: The Prize Pulitzer Jacquie Kimberly TV-Movie
1989 Judith Krantz's Till We Meet Again Marie-Frederique 'Freddy' de Lancel CBS Miniseries
Kantoni La Suze-sur-Sarthe
Përbërja aktuale
Kantoni La Suze-sur-Sarthe aktualisht përbëhet nga 12 komuna.
Courteney Cox
Televizion
1990 Curiosity Kills Gwen NBC TV-Movie
1991 Morton & Hayes Princess Lucy Episode: Oafs Overboard
1992 Battling for Baby Katherine CBS TV-Movie
1994 Seinfeld Meryl Episode: The Wife
1994–2004 Friends Monica Geller
Lista
Siyahı Сьпіс Liste (datastruktur) Liste List (computing) Listo Liste Lista (informatica) רשימה (מבנה נתונים) Lijst リスト (抽象データ型) Liste Lista Lista Seznam Листа (структура података) รายการ (โครงสร้างข้อมูล) Зв'язаний список
Martigny-Combe
është një komunë në kantonin Valais të Zvicrës.
Kalaja e Kropishtit
Ndodhet ne vendin e quajtur Llutroi, ndërtuar ne periudhën romake. Ajo përbehet nga gurë, 24 x 2 x 5 cm. Ky lloj fortifikimi ka forme katërkëndëshi me sipërfaqe 250 me 180 metra. Ne pjesën me te madhe gjerësia e murit është 1,2 metra.Ky lloj fortifikimi ka formë katërkëndëshi me sipërfaqe 250 me 180 metra. Në pjesën më të madhe gjerësia e murit është 1,2 metra. Në majën e Lutrojit janë rrënojat e dukshme të një tempulli antik prostil, ku bazamenti i tij ruhet i plotë. Mbi rrënojat e tempullit ka qënë e ndërtuar një kishë.Tempulli Lutrojit është përballë luginës së Shushicës, në kodrën Lutrojit, e cila është
No se lo digas a nadie
No se lo digas a nadie (sq. Mos ja thuaj as njeriu) është një film nga Peru. Ka si regjisor Francisco Lombardi dhe bazohet nga libri i Jaime Bayly, i cili mori dhe pjesë në film. U shfaq në 16 korrik 1998. Ishte filmi i parë në Peru me tematikën e homoseksualitetit.
Kalaja e Kropishtit
pika dominuese vrojtuese në të katër anët e horizontit
No se lo digas a nadie
Joaquín Camino (Santiago Magill) është një i ri i shoqërisë së lartë nga Lima, që ka tendenca prej homoseksuali, por ai përballet me paragjykimet e prindërve të tij dhe shoqërisë homophobike dhe shumë konservatore, dhe hipokrite. Filmi tregon ndodhit e Joaquín, që nga adoleshenca e deri sa rritet.
Kalaja e Kropishtit
Në “Majën e Lutrojit” gjenden rrënojat e dukshme të një monumenti tepër të rëndësishëm. Fillimisht ai ka qenë një tempull i tipit me ante, ndërtuar me blloqe të gdhendur guri, të shek. IV-III p. Kr., kurse më vonë mbi rrënojat e tempullit janë ngritur muret e një kishe mesjetare, të paktën që nga fillimi i shek. XIII
Korporata e Transmetimit Publik të Izraelit
Korporata e Transmetimit Publik të Izraelit është transmetuesi kombëtar i Izraelit (IPCB; hebraisht: Ta'agid HaShidur HaYisra'eli).
IPBC mban markën e përgjithshme Kan në hebraisht dhe Makan në arabisht. Divizioni i saj i lajmeve, Kan News është marka e 3-të më e madhe në transmetimin e lajmeve izraelite, pas HaHadashot 12 dhe Channel 13 News.
Pas vonesave të shumta për shkak të mosmarrëveshjeve mbi strukturën e saj të shkaktuara nga kryeministri Benjamin Netanyahu, IPBC filloi zyrtarisht operacionet e saj në radio dhe televizion më 15 maj 2017, duke pasuar Autoritetin e Transmetimit të Izraelit (IBA) si transmetues shtetëror. Qëllimet e tij formale përfshijnë promovimin e zgjerimit të njohurive, kulturës izraelite dhe inovacionit në transmetim.
Investimi
Investimi është dedikimi i parave për blerjen e një aktivi për të arritur një rritje të vlerës gjatë një periudhe kohore. Investimi kërkon një sakrificë të disa aktiveve aktuale, të tilla si koha, paratë ose përpjekjet.
Në financë, qëllimi i investimit është të gjenerojë një kthim nga aktivi i investuar. Kthimi mund të përbëhet nga një fitim (fitim) ose një humbje e realizuar nga shitja e një prone ose një investimi, vlerësimi (ose amortizimi) i parealizuar i kapitalit ose të ardhura nga investimi si dividendët, interesat ose të ardhurat nga qiraja, ose një kombinim i kapitalit fitimi dhe të ardhurat. Kthimi mund të përfshijë gjithashtu fitime ose humbje në valutë për shkak të ndryshimeve në kursin e këmbimit të valutës së huaj.
Investitorët në përgjithësi presin kthime më të larta nga investimet më të rrezikshme. Kur bëhet një investim me rrezik të ulët, kthimi është gjithashtu përgjithësisht i ulët. Në mënyrë të ngjashme, rreziku i lartë vjen me një shans për humbje të larta.
Investitorët, veçanërisht fillestarët, shpesh këshillohen të diversifikojnë portofolin e tyre. Diversifikimi ka efektin statistikor të reduktimit të rrezikut të përgjithshëm.
Kantoni Couches
Kantoni Couches (frëngjisht: Canton de Couches) është një kanton në departamentin Saône-et-Loire, rajonin Bourgogne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Couches. Ka sipërfaqe 159.1km2 dhe popullsi 5768 banorë.
Kamjani
Kamjani eshtë fshat qe ka diku rreth 5500 banorë.
Gjeografia
Në këtë rajon sundon klimë e mesme kontinentale gjegjësisht me shumë ditë me diell gjatë vitit. Ka verëra të ngrohta dhe pjesërisht me lagështi, dimra të ftohtë dhe me borë, kurse pranvera dhe vjeshta janë me shira të shpeshtë.Pasi që është e rrethuar nga të gjitha anët me male dhe si pasojë e paraqitjes së rrymave të ngrohta dhe të ftohta të ajrit, në fushën e Pollogut vjen deri te paraqitja e procesit të inverzionit. Mjegullat në Pollog paraqiten më së shpeshti kah fundi i vjeshtës si dhe në muajn shkurt dhe mars. Sasia mesatare e të rreshurave vjetore arrinë 757,8 l/m3. Lagështia relative mesatare është 72 %, me vlera dimërore 82,5 dhe verore prej 62,4.
Nga viti 1996 dhe deri në vitin 2004 Kamjani ka qenë qendër e Komunës së Kamjanit.
Historia
Fshati Kamjan i takon grupit të vendbanimeve që shtrihen në rrëzë të malit Sharr, në Pollogun e Poshtëm, në veriperendim të Maqedonisë. Ka drejtim të shtrirjes lindje-perëndim dhe ndodhet në jug-perëndim të qytetit të Tetovës. Hapsira e Kamjanit shtrihet në anën e majtë të lumit Vardar. Ajo kufizohet me Komunët e: Tetovës, Shipkovicës, Bogovinës dhe Bervenicës. Përmes territorit fshatiti Kamjan kalon autostrada kryesore Shkup  - Tetovë - Gostivar, si dhe paralelisht me të kalon edhe rruga rajonale e cila i lidh komunat dhe vendbanimet  që shtrihen përgjat malit Sharr.
Ludwika Paleta
Micka Paletowna Pacioreck është një aktore polake-meksikane, e lindur në Cracovia, Polonia, me 29 nëntor 1978.
Babai i saj ishte violinist, Zbigniew Paleta, dhe mamaja ishte mësuese arti, Barbara Paciorek Paleta, motra e saj është aktore Dominika Paleta, dhe ka një gjysëm vëlla Facundo Paleta Stevens. Kur babait te saj ju dha mundesia per nje pune ne Meksiko, familja e saj u transferua atje. Ka qen e martuar me Plutarco Haza ne 11 prill 1997, por ndahet ne 2008. Ka nje femije Nicolas, i cili ka lindur me 11 nentor 1999.
Flet, spanjisht, polonisht dhe anglisht.
Pallçishti i Poshtëm
Gjeografia
Pallçisht i Poshtëm eshte ne rreze te malit Shar 5 km larg Tetoves, prane rruges Tetove-Gostivar.Permes fshatit kalon lumi Kusheve.
Demografia
Fshati ka 4000 banore. Sa i perket arqitektures ,fhati vitet e fundit ka pesuar nje transformim pozitiv dhe shumica e ndertesave jane te reja dhe moderne. rruget e fshatit jane te asfaltuara. Ne fshat funksionon shkolla nentevjecare "Dervish Cara" ambulanta ,posta dhe disa firma private te lemive te ndryshme.
Në defterët osman të shekujve XV dhe XVI DËRNIKU haset me sa vijon; fshat ndërmjet Pallçishtit të Poshtëm dhe Kamjanit, pra në jugperëndim të Tetovës në nahijnë e Kallkandelesë. Në vitet 1452/53 kanë jetuar 8 familje të krishtera dhe 1 i pa martuar, më 1467/68 haset me 12 familje, 1 të pa martuar dhe 3 vejushe si dhe për herë të parë hasen 3 familje të fesë islame, më 1544/45 hasen 12 familje të krishtera dhe 1 vejushë, kurse në vitet 1568/69 numri i familjeve të krishtera është 7 dhe 4 të pa martua dhe 1 familje e fesë islame (nuk jepen të dhëna përse numri i krishterëve është zvogëluar së bashku me ato të fesë islame, por mund të supozohet se disa prej këtyre familjeve janë vendosur në fshatin Pallçisht i Poshtëm, Novakë dhe Kamjan).
Pra, lokaliteti i lashtë DËRNIK kufizohet me Novakën dhe Kamjanin. Gjithashtu ka të dhëna se te vendi i quajtur Gështenjat ka pasur Kishë për të cilën nuk kam asnjë të dhënë, pos vendemërtimit dhe se përfolet se bëhet fjalë për Kishën e Shën Pjetrit, kurse propaganda sllave më saktë J. F. Trifunovski përshkruan se kisha e lashtë ka qenë në vendin e quajtur SELISHT, por kah mesi i shekullit të XIX nga vërshiat e kanë lëshuar këtë lokalitet dhe se në lartësi prej mbi 400 metra janë ngritur shtëpitë. Po ashtu sipas J.F. Trifunovskit, në vitin 1916 në themelet e kishës së lashtë të Shën Athanasit është rindërtuar kisha që edhe sot gjendet dhe se mban emrin e “Sveti Spase”... .
PALLÇISHTI I POSHTËM i sotëm në historiografinë e Perandorisë Osmane të shekullit të XV dhe XVI haste me sa vijon; në vitet 1452/53 kanë jetuar 23 familje dhe 2 të pamartuar, në vitet 1467/68 kanë jetuar 55 familje, 2 të pamartuar dhe 3 vejusha, në vitet 1481/82 kanë jetuar 51 familje, në vitet 1568/69 kanë jetuar 14 familje të krishterë dhe 3 të pamartuar dhe se për herë të parë hasen 3 familje të fesë islame. Është karakteristike ngase Pallçishti i Poshtëm ka lidhjet rrugore nga katër anët; në jug me Kamjanin në lindje lidhet me magjistralen kryesore të projektit G-8 nuk kanë nyje e që e shfrytëzojnë atë të Kamjanit, në perëndim me Novakën lidhet me rrugën e hapur para do vitesh e që ende nuk është asfaltuar dhe në veri me Reçicën e Madhe. Ndërsa kufizohet me Kamjanin, Novakën, Jellovjanin, Pallçishtin e Epërm. Kallnikun, Reçicën e Madhe dhe me Bërvenicën.
Ekonomia
50 % e popullates jane te punesuar ne boten e jashtme, kryesisht ne Zvicer, Itali dhe Gjermani. 20% e popullates merret me bujqesi ndersa 30 % me ndertimtari, nepunes ne administrate dhe institucione tjera.
Historia
Dervish Cara Nxjerrje nga libri «Kryengritja e Dervish Carës», botuar nga Flaka e vëllazërimit, Shkup 1985:
Sheshi i Tetovës në vitin 1890 Xheladin-beu me familjen u largua në Shkup dhe nuk ktheu më kurrë në Tetovë. Si duket lufta për pushtimin e Tetovës zgjati plot tri javë, më në fund të dhjetorit të vitit 1843 dhe në fillim të kallnorit të vitit 1844. Kur u largua nga Tetova Xheladin-beu, qyteti nuk ra menjëherë në duar të kryengritësve, se beu për mbrojtjen e qytetit kishte lënë Haxhi Hasanin, kurse Xheladin-beu dërgonte urdhëra nga Shkupi. Kryengritësit pas luftimeve të ashpra u futën në Tetovë, por Haxhi Hasani u mbyll në Kalanw e qytetit, Baltepe, 806 m dhe që andej rezistoi edhe disa ditë. Dervish Cara pas disa ditë luftimesh arriti ta mund dhe ta marrë pushtetin në Tetovë, që pas kësaj u shndërrua në qendër të kryengritjes. Dervish cara në Gostivar e Tetovë mbante fjalime, në të cilat shqiptarët kryengritës i këshillonte të kërkojnë nga sulltani supriminin e urdhrit për marrjen e rekrutëve dhe nëse lutja u refuzohet u premtoi se do t’i prijë në fushatë kundër Stambollit. Nga raportet e konsujve francezë e anglezë në Selanik të 31 kallnorit 1844 shihet se Tetovën e sulmuan 3000–4000 shqiptarë kryengritës. Në sulmin kundër Tetovës dhe fshatrave të rrethit, kryengritësit si duket kryen edhe disa krime kundër të krishterëve të pasur. Kështu në fshatin Çericë u mundua e bija e pasanikut vendës Gospodit, e pikërisht në shtëpinë e tij me siguri që t’u rrëfente se ku janë parat. Mandej edhe vetë Gospodin e lidhën, por disi arriti të ikë e shkoi në Shkup të kërkoj ndihmë nga Hasan-pasha, qeveritar i Shkupit. Për të mos nisur Hasan-pasha nga Shkupi për Tetovë, ithtarët e Dërvish Carës i pushtuan grykat (dervenet) dhe kalimet për Shkup nga anët, nga të cilat pritnin të sulmohen. Tetova kështu u bë qendër e kryengritjes. Në teqen e dervishëve Ali-Arabati baba u vendos shtabi kryengritës në krye me Dervish Carën. Kalaja e Tetovës Balteqe atëherë u rënua nga kryengritësit. Pasi u përforcua në Gostivar e Tetovë, Dervish Cara i informoi pashallarët e rrethit për veprimtarinë e tij kundër dhënies së redifit. Ai dërgoi korrierë te pashallarët e Dibrës, Prizrenit, Prishtinës dhe Vranjës, por përgatitej në kohë të njejtë për sulmin kundër Shkupit, ku e dinte se ka ithtarë të lëvizjes së tij.
//////////////////////////
DERVISH CARA - Lisi që se shkulën furtunat
Një prej këtyre ngjarjeve madore,është edhe kryengritja e përgjithshme shqiptare kundër reformave të Tanzimatit,në mesin e shekullit të kaluar. Sipas ligjeve të saj,djemtë e moshës 15-16 vjeçare merreshin dhe dërgoheshin nizam,mijëra kilometra larg vatrave të tyre.Duke luftuar në vende të huaj,nën flamurin e gjysëmhënës,mijëra prej tyre mbeteshin andej,të vrarë,të sakatuar,të dërmuar në fatin e tyre.
Riddes
është një komunë në kantonin Valais të Zvicrës.
Kodi i mallërave 6900
Kodi i mallërave 6900 është pjesa e numrave çelës nga 6901 të kodit të mallërave në Kosovë. Tabela e më poshtme është e shkallës së parë d.m.th çelsat më të gjatë se kater shifra nuk janë përfshirë.
Madras Cafe
Madras Cafe është një film triller indian me përmbajtje te spiunazhit politik me regjisor Shoojit Sircar dhe aktorët me rolet kryesore si John Abraham, Nargis Fakhri dhe Rashi Khanna. Filmi ben fjalë per periudhën e fundviteve te 80-ta (1980) dhe fillimin e viteve te 90'ta (1990), gjatë kohës së ndërhyrjes indiane ne luftën civile të Shri Lankës dhe dhe vrasjen e kryeministrit indian Rajiv Gandhi. Madras Cafe u lirua më 23 gusht 2013. Box Office India deklaroi se filmi bëri biznes mesatar. Filmi fitoi çmime kombëtare për audiografinë më të mirë për Nihar Ranjan Samal dhe Bishwadeep Chatterjee në 61 çmime kombëtare.
Subjekti
Sipas John Abraham, "Madras Cafe na sjell më afër atë që ndryshoi historinë politike të Indisë." Filmi i bërë në Indi dhe në Shri Lankë është një film triller me ngjarje spiunazhi politik ku bën fjalë për luftën civile në Shri Lankë. majori Vikram Singh (John Abraham) është një ushtar i forcave indiane i zgjedhur nga angjecia e inteligjences Research dhe Analysis Wing. Përderisa Udhëton me qëllim për të rrënuar rebelët LTTE, ai ngatërrohet me rebelët dhe politikën ushtarake.
Titulli
Filmi është titulluar fillimisht Jaffna sipas nje qyteti në Shri Lankën veriore. Ajo ishte riemëruar Madras Cafe, si komplot i vrasjes së Gandit i gjendur në kafene. Vendndodhja origjinale e kafesë nuk është specifikuar në film.
Produksioni dhe zhvillimi
"Nëse do kisha shkuar me këtë përmbajtje te dikush tjetër, ata s'do të më merrnin parasysh për shkak të ndjeshmërisë së subjektit që ka kjo përmbajtje. Nuk dua të përmend emra, por tre nga ta veç e kanë bërë atë. Askush nuk ishte i gatshëm ta prodhonin këtë film... Është shumë e guximshme nga ana e John Abrahamit dhe Viacom Motion Pictures qe vendosën ta bëjnë këtë." tha regjisori i këtij filmi Shoojit Sircar. John Abraham ceku se regjisori Shoojit Sircar ja tregoi atij përmbajtjen e Madras Cafe-s në vitin 2006 por nuk mundej ta realizonte. Sircar deklaroi se filmi është një punë, por ajo është bazuar në hulumtimet dhe ngjarjet e vërteta gjë që ka ngjashmëri me ngjarjet aktuale politike, që kanë të bëjnë me luftën civile dhe ideologjinë e një grupi rebel.
Distrikti Rainy River
Distrikti Rainy River është një distrikt në Provincën Ontario, Kanada. Ndarja gjeografiko-ststistikore (apo distrikti) ka një sipërfaqe 15472.94 km² dhe popullsi 21564 banorë. Fort Frances është kryeqëndra e distriktit.
Lavjerresi matematik
Lavjerrës quajmë çdo trup te ngurtë,I cili është I varur ne atë menyrë që të mund të rrotullohet rreth një boshti horizontal që gjendet horizontal mbi qendren e rëndimit te trupit.Rasti me I thjeshtë I lavjerrësit eshte lavjerrësi matematik,I cili perbehet nga një sferë metalike me masë m,që është e varur në pe te hollë,pesha e të cilit është e paperfillshme siq tregohet ne figuen me poshtë.Lëvizja e një trupi rreth një pozicioni ekulibri quhet lekundje.Madhësite që përcaktojnë lëkundjen e një trupi janë: •amplituda •frekuenca •perioda
F=-mgsinθ
Ku me θ kemi shenuar kendin qe e mbyll peri nga pozita e amplitudes me poziten ekuilibruese.Siç cekem më parë,për vlera të vogla të amplitudes mund të marim se vlenë:
Sinθ=x/l
F=-mg x/l Formula per lavjerrsin matematik eshte: T=2(Pi) rrenja katrore e l-së thye per g.
Referime
......
Safo Marko
Safo Marko, lindur Safije Çelo (Selanik, 28 mars 1925 - 26 gusht 2012) ka qenë piktore dhe ilustruese librash, kopertinash, afishesh. Pas vdekjes së bashkëshortit të saj, Petro Marko u përkujdes për botimin e veprave ''postum. ''
Biografia
U lind në Selanik, e bija e Shefqet dhe Shazije Çelos. I ati ishte i biri i Teufik beut, nga familjet e njohura të Leskovikut, kishte mbaruar studimet në Mylkije të Stambollit dhe punonte në administratën shtetërore si Kryetar Bashkie në disa qytete të Shqipërisë deri sa u nda nga jeta në vitin 1942. Safoja vazhdoi studimet e mesme në Institutin “Nana Mbretneshë”, Tiranë, por nuk arriti ta mbaronte vitin e fundit, pasi u lidh me Lëvizjen Nacional-Çlirimtare.
Është një nga piktoret e njohura shqiptare, krijimtaria e së cilës i ka dhënë asaj një vend të rëndësishëm në koleksionin e Galerisë Kombëtare të Arteve dhe në historinë e artit shqiptar. Në fondin e Galerisë Kombëtare të Arteve, Tiranë ruhen njëzet vepra të artistes Safo Marko të viteve 1959-1998 ku mund të kujtojmë: “Qymyrxhesha” (1959), ”Portreti i Petro Markos” (1960), “Shitësja e luleve”(1960), “Autoportreti” (1960), “Fidanët” (1973), “Vajzat e Himarës (1998). Vepra të artistes ruhen në familjen Marko si dhe nga koleksionistë të ndryshëm shqiptarë dhe të huaj. U nda nga jeta më 26 gusht 2012.
Associated Press
parapamje|258x258px|Logoja e Associated Press. Associated Press (AP) është një agjenci e lajmeve amerikane jofitimprurëse me seli në New York City. E themeluar në 1846, ajo funksionon si një shoqatë bashkëpunuese, e pa inkorporuar dhe prodhon raporte lajmesh që u shpërndahen anëtarëve të saj, gazetave dhe transmetuesve amerikanë. Që nga themelimi i çmimit në vitin 1917, AP ka fituar 56 çmime Pulitzer, duke përfshirë 34 për fotografinë. Është gjithashtu i njohur për publikimin e librit të stilit AP të përdorur gjerësisht.
Kalaja e Mavrovës
Kalaja e Mavroves është një monument i trashëgimisë kulturore në Mavrovë, Rrethi i Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri.
Saillon
është një komunë në kantonin Valais të Zvicrës.
Kantoni Saint-Calais
Kantoni Saint-Calais (frëngjisht: Canton de Saint-Calais) është një kanton në departamentin Sarthe, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Calais. Ka sipërfaqe 263.11km2 dhe popullsi 10067 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Calais aktualisht përbëhet nga 14 komuna.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1998
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Enertin Dheskali
Enertin Dheskali ka lindur më 31 mars të vitit 1976 në qytetin e Fierit. Mbaron gjimnazin “Perikli Ikonomi” në vitin 1994. Pas mbarimit të gjimnazit deri në vitin 1997 provon emigracionin, si shumica e të rinjve shqiptarë. Në këtë vit rikthehet në Shqipëri ku nis universitetin. Diplomohet në vitin 2002 në Fakultetin Filologjik në Universitetin e Tiranës, për Gjuhë dhe Letërsi, me rezultate mjaft të larta, (mesatare mbi 9.5). Në vitin 2006 nis studimet pasuniversitare dyvjeçare Master, (SHPU), për Letërsi të Huaj dhe Estetikë, të cilat i mbyll me rezultate maksimale. Në vitin 2010 nis Shkollën e Doktoraturës të cilën është duke e mbyllur me rezultate maksimale në profilin Letërsi Shqipe dhe Estetikë. Në vitin 2009 vazhdon edhe një tjetër Master pranë Universistetit “UFO”, për “Shkenca Administrative”. Që në vitin 2003 deri në vitin 2008 ka punuar si mësues letërsie në shkollën e mesme të përgjithshme “Janaq Kilica”, Fier. Më tej që nga viti 2008 e në vazhdim, punon si mësues në shkollën e mesme jopuplike “Flatrat e dijes”, në gjimnazin privat “Evarist Galua”, etj, si edhe drejtor në një tjetër shkollë jopublike të qytetit të Fierit. Po kështu ka punuar edhe si pedagog i jashtëm në Universitetin e Vlorës, duke dhënë lëndët e Letërsisë së Huaj, Shqipes Standarde dhe të Estetikës. Ka lëvruar gjithashtu edhe fushën e gazetarisë, ku ndër të të tjera ka punuar si kryeredaktor dhe drejtor në televizionin lokal “Apollon”. Është njohës i mirë i disa gjuhëve të huaja, të certifikuara me notë maksimale në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja, Tiranë. Deri tani ka botuar tre vëllime poetike, të titulluara “Gjurmë zemre nëpër kohë”, “Përtej ëndrrave dhe përjetësisë”, dhe “Gjak në kozmos”. Ka në proces botimi romanet "Aty ku njeriu gjen vetveten" dhe "Kryqëzimi i një profesori të ri", një monografi universitare të titulluar “Mbi historinë e estetikës botërore”, si edhe dramën “Drejtësinë e bën paraja miku im”, etj. Është në marrëdhënie të përhershme me shtypin e shkruar, ku boton herë pas here krijime letrare, si tregime dhe poezi, por edhe recensa, kritika letrare, analiza, etj.
Skema piramidale
Skemat piramidale kanë ekzistuar për të paktën një shekull në forma të ndryshme. Disa plane marketingu me shumë nivele janë klasifikuar si skema piramidale.
Koncepti dhe modelet bazë
Në një skemë piramidale, një organizatë detyron individët që dëshirojnë të bashkohen të bëjnë një pagesë. Në këmbim, organizata u premton anëtarëve të saj të rinj një pjesë të parave të marra nga çdo anëtar shtesë që ata rekrutojnë. Një pjesë të këtyre pagesave marrin edhe drejtorët e organizatës (ata në majë të piramidës). Për drejtorët, skema është potencialisht fitimprurëse – pavarësisht nëse bëjnë ndonjë punë apo jo, anëtarësimi i organizatës ka një nxitje të fortë për të vazhduar rekrutimin dhe dërgimin e parave në majën e piramidës.
Organizata të tilla rrallë përfshijnë shitje të produkteve ose shërbimeve me vlerë. Pa krijuar asnjë mall ose shërbim, të vetmet flukse të të ardhurave për skemën janë rekrutimi i më shumë anëtarëve ose kërkimi i më shumë parave nga anëtarët aktualë. Sjellja e skemave piramidale ndjek nga afër matematikën në lidhje me rritjen eksponenciale. Çdo nivel i piramidës është shumë më i madh se ai para saj. Që një skemë piramidale të fitojë para për të gjithë ata që regjistrohen në të, do të duhej të zgjerohej pafundësisht. Kur skema në mënyrë të pashmangshme mbaron nga rekrutët e rinj, pa burime të tjera të ardhurash, ajo shembet. Meqenëse termat më të mëdhenj në këtë sekuencë gjeometrike janë në fund, shumica e njerëzve do të jenë në nivelet më të ulëta të piramidës; në përputhje me rrethanat, shtresa e poshtme e piramidës përmban shumicën e njerëzve. Njerëzit që punojnë për skemat piramidale përpiqen të promovojnë kompaninë aktuale në vend të produktit që po shesin. Përfundimisht, të gjithë njerëzit në nivelet më të ulëta të piramidës nuk fitojnë para; vetëm njerëzit në krye nxjerrin fitim.
Njerëzit në shtresat e sipërme të piramidës zakonisht përfitojnë, ndërsa ata në shtresat e poshtme zakonisht humbasin para. Meqenëse shumica e anëtarëve në skemë janë në fund, shumica e pjesëmarrësve nuk do të fitojnë para. Në veçanti, kur skema shembet, shumica e anëtarëve do të jenë në shtresat e poshtme dhe kështu nuk do të kenë asnjë mundësi për të përfituar nga skema; megjithatë, ata tashmë do të kenë paguar për t'u bashkuar. Prandaj, një skemë piramidale karakterizohet nga disa njerëz (përfshirë krijuesit e skemës) që bëjnë shuma të mëdha parash, ndërsa anëtarët e mëvonshëm humbasin para. Për këtë arsye, ato konsiderohen si mashtrime.
Aviacioni
Hyrje
Lindja e Transportit Ajror erdhi si pasojë e përpjekjeve dhe kontributeve titanike të pionierëve të aviacionit në fillimet e shekullit të kaluar. Këto arritje të bazuara në shpirtin krijues, pasionant si dhe në sakrificat sublime të këtyre njerëzve të pajisur me një karakter të veçant dhe të paepur për realizimin e ideve të tyre, shërbyen si bazë për të gjithë zhvillimet e mëtutjeshme dhe progresin e arritur deri në ditët tona. Fluturimi i parë i suksesshëm, si një fluturim i mirfilltë dhe i qëndrueshëm zgjati vetëm 59 sekonda duke përshkruar një distancë 260 m. Ky fluturim u krye nga vëllezërit Rajt Orville dhe Wilbur në Karolinën e Veriut në SHBA, më 17 Dhjetor 1903. Kjo datë njihet edhe si data simbol i lindjes së Aviacionit Civil që shënoi njëkohësisht momentin e ndryshimit rrënjësor në modelin dhe filozofinë e komunikimit dhe lëvizjeve nëpër të gjithë planetin tonë. Është për t’u theksuar se historia e herëshme e aviacionit i ka fillesat e saj shumë kohë më parë se të kryhej fluturimi i vëllezërve Rajt. Veçanërisht gjatë shekullit XIX, pionierë të ndryshëm të aviacionit në vende të ndryshme të botës, kishin ideuar, konceptuar dhe eksperimentuar tipe të ndryshme mjetesh fluturuese.
Transporti ajror si industri e organizuar do të shënonte lindjen e tij në vitin 1919, ndonëse fluturimet e programuara kishin filluar nq Florida të SHBA që prej vitit 1914. Në vitin 1919 u nënshkrua Konventa e Parë Ndërkombëtare për „Rregullat e Navigimit Ajror“ në Paris. Gjatë këtij viti në shumë vende të botës u konfirmuan fluturime të brendshme dhe ndërkombëtare të konsoliduara. Shërbimi i rregullt për pasagjerë Paris – Bruksel i inauguruar nga kompania franeze „Farman“, më 22 mars 1919 është konsideruar si fillimi I transportit të qëndrueshëm ndërkombëtar. Momenti më revolucionarizues në zhvillimin e Transportit Ajror Ndërkombëtar është Konventa e Cikagos, më 7 dhjetor 1944. Thelbi i Konferencës do të shprehej qartë që në hapjen e saj ku do të deklarohej :
"Zhvillimi i mëtejshëm i aviacionit civil ndërkombëtar mundet të japë kontribute të konsiderueshme për krijimin dhe konsolidimin e miqësisq dhe mirëkuptimit midis kombeve dhe popujve të gjithë botës." Konventa parashikoi një sërë principesh bazë për parrezikshmërinë dhe rregullat e zhvillimit të shërbimit të transportit ajror në mbarë botën, duke u bërë gjithashtu një instrument kushtetues themeltar për Aviacionin Civil Ndërkombëtar. Në vitet që pasuan Aviacioni Civil Ndërkombëtar u përfshi në një shkallë të gjerë nevojash emergjente për fluturimet të distancave të mëdha. Avionë katër motorrësh dhe të presorizuar realizuan në praktikë fluturime transoqeanike. Aeroportet dhe qendrat e shërbimit navigacional, si dhe shërbime të tjera morën zhvillim të shpejtë dhe cilësor.
Aeronautika
Aeuronautika (nga greqishtja aero-ajër dhe nautis-lundërtar) është shkenca që merret me studimin, projektimin, ndërtimin apo përdorimin e mjeteve ose makinave të afta për të fluturuar. Emri (lundërtar i qiellit) i është vënë duke qenë se fillimisht kjo shkencë merrej vetëm me përdorimin dhe manovrimin e avionit. Më vonë, Aeronautika u shndërrua në një shkencë që merret me të gjitha fenomenet e lidhura me proceset industriale dhe aplikative të nevojshme. Një nga degët e saj më të rëndësishme është Aerodinamika e cila studion lëvizjen dhe bashkëveprimin e ajrit me objekte të ngurta të "zhytura" në të. Me përfundimin e luftës së ftohtë investimet në fushën e aeronautikës u ulën ndjeshëm, kjo për fat të mirë nuk ndikoi shumë në nivelet e kërkimit duke pasur parasysh se strukturat industriale dhe akademike ishin zhviluar dhe profilizuar në atë pikë sa mund të mbijetonin edhe falë vetëm fondeve nga ndërmarrjet e interesuara dhe të ardhurave të tregut. Krahas përmirësimeve të modeleve të transportit civil për të përmirësuar sigurinë në fluturim dhe komoditetin e pasagjerëve, vëmendja e kërkuesve tashmë është zhvendosur seriozisht për pasojat që sjellin, si ndotja e mjedisit.
Në fushën ushtaraka modelet e gjuajtësve-bombardues shumërolësh të rinj, që sapo kanë hyrë në shërbim ose do të hyjnë së shpejti, ndërsa këta F-22 Raptor ose F-35 Lightning II, gëzojnë të gjithë aftësi Stealth. Sakaq po vlerësohen koncepte të reja aerodinamike dhe teknologjike, mund të përmenden UAV-ët (ang. Unmanned Air Vehicle - Mjet Fluturues pa Pilot) dhe në veçanti UCAV-ët(ang. Unmanned Combat Air Vehicle- si ne figurë) që përveç përdorimit të qartë ushtarak për të evituar humbje pilotësh ofrojnë premisa për përdorime të transportit civil të mallrave. Mund të përmenden eksperimente të bëra rreth fluturimit hipesonike (shumë më lartë shpejtësisë së zërit) si rasti i X-45A i lëshuar nga NASA(National Air and Space Administration) Amerikane, që arriti shpejtësi rekord me motorin e tij reaktiv duke iu afruar Mach 10 në vitin 2004. Këto eksperimente të kryera kryesisht vitet e fundit po vërtetojnë se fantashkenca e tëkaluarës po bëhet realitet me ritme të paparashikuara.
Aerodinamika
Aerodinamika është ajo degë e fizikës dhe  më saktë e fluidodinamikës që studion lëvizjen e ajrit e të gazeve si edhe bashkëveprimet e tyre me trupa të ngurtë që lëvizin nëpër to. Duke pasur parasysh kompleksitetin e fenomeneve qe studion, Aerodinamika përdor modele matematike për të përfaqësuar realitetin fizik. Kombinimi i këtyre modeleve jep më pas përafrime të mjaftushme të realitetit për problemin e konsideruar.
Konceptet bazë
Për të bërë të mundur studimin e ajrit duhen marrë parasysh vetitë e saj: shpejtësia U ,dendësia ρ, presioni P, viskoziteti μ, temperatura T. Për sa i për ketë katër madhësive të para, ato i binden ekuacioneve të Navierstokes ndërsa për të përcaktuar temperaturën perdoret ligji i gazeve ideale.
Modelet matematike të përdorura në aerodinamikë
Disa karakteristika te modeleve matematike të lëvizjes së gazave të përdorura në aerodinamikë:
Nga madhësitë e sipërpërmendura, presioni siç dihet është ,raporti i një force me një siperfaqe. Pra nëse vendosim një trup me një farë forme gjeometrike nën veprimin e rrymave të ajrit që lëvizin me një shpejtësi dhe presion të caktuar kundrejt tij, atëherë mund të thuhet se mbi trup do të ndjehet efekti i një force të dobishme që tenton të zhvendosë trupin në studim. Në momentin që kjo forcë ose, një përbërës e saj ,bazohet ose tejkalon forcën e rëndesës atëhere trupi "fluturon". Le të imagjinojmë një aeroplan që fluturon horizentalisht me shpejtësi konstante. Mbi aeroplanin vepron forca e rëndesës si dhe forca e ushtruar nga motorrët. Duke pasur parasysh llojin e lëvizjes (me shpejtësi konstante )që aeroplani kryen ,për të ruajtur kushtet e kësaj lëvizje, duhet të egzistojë edhe dy forca në kah të kundërt që të barazojnë forcat e sipërpermendura. Këto janë përkatesisht forca ngritëse dhe forca e rezistencës të cilat të dyja janë forca aerodinamike.
Aeroplani
Aeroplani është një mjet transportues ajror. Aeroplani ose avioni është një makinë më e rëndë se ajri. Të gjithë aeroplanët përveç planerave marrin fuqinë prej motorit. Aeroplanët përfshijnë një numër të madhë të makinave fluturuese që prej mësimoreve të vegjël dhe aeroplanëve argëtues e deri te transportuesit e udhëtarëve, të mallrave dhe aeroplanët ushtarak. Dy domosdoshmëri për të gjithë aeroplanët janë qarkullimi i ajrit mbi krahë për ngritjen e aeroplanit, dhe një zonë për ulje. Shumica e aeroplanëve kanë të nevojshëm një aeroport me infrastrukturën përkatëse për të bërë mirëmbajtjen, mbushjen me karburant dhe për ngarkimin dhe shkarkimin e ekuipazhit, mallrave dhe pasagjerëve. Shumica e avionëve ulen dhe ngrihen në tokë, disa e bëjnë këtë në borë apo ujëra të qeta. Aeroplanët që prej atyre të vegjël si Cessna 210 dhe Beech Bonanza deri te ata gjigantë si Antonov 225, konvencionalisht janë të përbërë :
Kabina e pilotimit (Cockpit)
Në figurën e mëposhtme tregohen disa elemente të kabinës së pilotimit.
Aeroplani. Konsiderata plotësuese
Për të kontrolluar dhe komanduar avionin, disa krahë të vegjël janë vendosur tek bishti i aeroplanit. Bishti zakonisht ka një pjesë fikse horizontale që quhet stabilizatori horizontal (horizontal stabilizer) dhe një pjesë fikse vertikale që quhet stabilizatori vertikal (vertical stabilizer). Stabilizatorët shërbejnë për ta realizuar qëndrueshmërinë e avionit në lëvizjen drejtvizore përpara. Stabilizatori vertical mban hundën e avionit drejt duke mos lejuar zhvendosjen e saj nga një anë në tjetrën, ndërsa stabilizatori horizontal shmang lëvizjet e hundës lart poshtë. Në pjesën fundore të krahëve dhe të stabilizatorëve ndodhen pjesë të vogla të lëvizshme të montuara në pjesët fikse të tyre në formën çernjere. Në figurën e mëposhtme me këto pjesë të lëvizshme janë me ngjyrë të errët.
Pjesa e levizëshme e montuar në stabilizatorin vertical quhet Ruli i kthesave (Rudder) i cili shërben për ta kthyer majtas apo djathtas avionin duke parë nga balli i tij. Pjesa e lëvizëshme e montuar tek stabilizatori horizontal quhet Ruli i Ngritjes (elevator) i cili shërben për ta kthyer avionin lar e poshtë. Pjesa lëvizëse e montuar ne fund të krahëve quhet aileron dhe shërben për të kthyer krahët kundrejt aksit sjatësor të avionit nga njëra anë apo tjetër. Shumë avionë mundet gjithashtu të realizojnë rrotullimin kundrejt aksit gjatësor duke shfrytëzuar spilers, të cilët janë pjesë të vogla të lëvizshme mbi krah që shërbejnë për rritjen e forcës së fërkimit dhe zvogëlimin e forcës ngritëse. Gjatë rulimit të avionit pas uljes në tokë, Spoilers ndihmojnë në ngadalësimin e avionit të cilat quhen Flatra(flaps).
Flatrat janë të hapura poshtë gjatë procesit të ngritjes dhe uljes së aeroplanit me qëllim rritjen e forcës ngritëse të krahut. Në disa avionë në pjesën ballore të krahëve veprojnë deflektore të tjerë që quhen Slats, të cilët përdoren gjithashtu gjatë uljes dhe ngritjes së avionit për të rritur rezistencën dhe forcën ngritëse të krahut. Trupi i avionit (fuselage) i mban të gjitha pjesët së bashku. Pilotët qëndrojnë në kabinën e pilotimit (cockpit) në ballin e trupit të avionit. Pasagjerët dhe mallrat mbahen në pjesën e mbrapme të kabinës së pilotimit në trup të avionit që quhet ndryshe dhe kabina e pasagjerëve ose thjesht kabina. Karburanti i avioneve zakonisth mbahet në krahët e avionëve, por disa avione përdorin si rezervuare të karburantit dhe një pjesë të trupit të avionit. Është për të theksuar se gjithëqka shpjeguam më lart mbi konfigurimin e aeroplanit është zgjedhur vetëm si një shembull tipik. Aeroplanë të veantë mund të konfigurohen në mënyrë krejt të ndryshme nga shembulli i marrë në studim.