cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zejtaria në Prizren
Prizreni gjithashtu është i njohur dhe në zhvillimin e tregtisë falë lidhjës së sah me rrugën e mëndafshit. Në këtë rrugë qyteti ka bërë lidhshmërinë mes disa vendeve tregtare si: Prishtina, Shkupi, Tirana dhe Mali i zi. Qyteti ka luajtur rolin e lidhshmërisë së urës dhe bujtinave (haneve). Në të kaluarën zhvillimi i qytetit lidhet ngushtë me zhvillimet që merrte zejtaria,tregtia dhe bashkë me to rrjeti i komunikacionit. Nëpër Prizren kalonte magjistralja e vjetër dardane qe lidhte Lezhën me Nishin.Kjo rrugë në mesjetë u quajt Via de Zenta. Transporti i mallrave bëhej me karvanë. Kalimi i kësaj rruge nëpër Prizren, degëzimi i saj nga qyteti në disa drejtime të tjera, qarkullimi, grumbullimi , shpërndarja e tërë atij malli nga Mesdheu e deri në Danub e anasjelltas i mundësoi Prizrenit të krijonte lidhje afariste me qindra fshatra e qytete, si dhe të nxirrte përfitime për vete. Me shfaqjen e komunikacionit hekurudhor, rruga e vjetër e humb rendësinë e dikurshme. Kjo pati pasoja të rënda për qyteti. Në të kaluarën, Prizreni qe një nga qendrat më të mëdha zejtare në Ballkan. Në punëtoritë e shumta zejtare, ushtroheshin një varg zejesh. Numri i tyre nga shekulli në shekull vazhdimisht rritej, asq sa në gjysmën e dytë të shek. XIX zejtaria arriti shkallën më të lartë të zhvillimit e afirmimit të vet në këtë  qytet ku ushhtroheshin 123 lloje zejesh, në mbi 1384 punëtori zejtarësh - dyqane. Prej zejeve më të përhapura ishin: zeja e armëtarisë (tyfkexhinjëve)m argjendarisë (kujumxhive), lëkurëtarisë (tabakëve), shalpunuesve (saraçëve), kazanxhinjëve, briskaxhinjëve, terezive, nallbanëve, kazazëve etj. Në të kaluarën zhvillimi i qytetit lidhet ngushtë me zhvillimet që merrte zejtaria,tregtia dhe bashkë me to rrjeti i komunikacionit. Në shekullin XIX Prizreni ishte qendra e dytë më e rendësishme ekonomiko-tregtare e trojeve shqiptare me rreth 1500 dyqane në fund të kësaj periudhe. Sipas vjetarit turk të vitit 1874 qyteti i Prizrenit kishte 44.000 banorë nga të cilët mbi 35.000 shqiptarë, Mirëpo zhvillimi i teknologjisë dhe kalimi nga manifaktura në industri ka bërë që interesimi për punët e dorës të zbehet, duke shtyrë një numër të këtyre zeheve drejt shuarjës. Megjithatë në qytetin e Prizrenit ende ka mjeshtër që me duart e tyre krijojnë ekzemplarë të rrallë dekorimesh e produkte që përdorën në jetën e përditshme, apo edhe që shërbejnë si suvenirë
Kantoni Dannemarie
Kantoni Dannemarie (frëngjisht: Canton de Dannemarie) është një kanton në departamentin Haut-Rhin, rajonin Alsace në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Dannemarie. Ka sipërfaqe 132.25km2 dhe popullsi 13427 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Dannemarie aktualisht përbëhet nga 30 komuna.
Kevin Costner
Kevin Michael Costner lindi me 18 janar 1955, Kalifornia, është një aktor, producent dhe këngëtar i famshëm në SHBA. thumb|200px|Kevin Costner (2013) U martua me Cindy Costner me 11 shkurt 1978, pati 3 fëmijë me të, por ndahet në 12 dhjetor 1994. Në 25 shtator 2004 martohet me Christine Baumgartner, dhe ka 2 fëmijë.
Pagesat e tij janë kolosale :
Magnituda e Rihterit
Tërmeti më i madh, deri më tani në planetin Tokë është regjistruar në Kili (Chile) më 22 maj 1960, i cili kishte një magnitudë prej 9.5 shkallë Rihteri.
Shkalla matëse për tërmete është krijuar më 1935 prej sizmologut Amerikan Charles F. Richter. Ai matë se sa dridhet toka 100 km larg epiqendre të tërmetit.
Magnituda e Rihterit është logaritëm rritës, nënkupton që energjia rritet 10 herë për çdo numër të magnitudës.
Intenziteti i Merkalit është i bazuar në vrojtimet e dëmit që bënë tërmeti dhe nuk matet në fakt me instrumente. I shpikur prej sizmologut Italian Giuseppe Mercalli.
Magnituda e Rihterit
Magnitude            Përshkrimi        Efektet e Tërmetit             Frekuenca e shfaqjes
Më pak se 2.0 Mikro. Mikro tërmetet, nuk ndjehen. Rreth 8.000 në ditë
2.0–2.9 I vogël .Në përgjithësi nuk i ndjejmë, por është i regjistruar në sizmograf. Rreth 1.000 në ditë
3.0–3.9. Ndjehen shpesh, por rrallë shkakton dëme. 49.000 në vit.
4.0–4.9. I lehtë Lëkundje e dukshme e artikujve shtëpie, zhurma të vrullshme. Dëme me gjasa të mëdha rreziku. 6.200 në vit.
5.0–5.9 Mesatar. Mund të shkaktojë dëme të mëdha të ndërtesave të ndërtuara dobët për rajone të vogla. Dëme më të vogla për ndërtesa mirë të projektuara. 800 në vit.
6.0–6.9 I fortë.Mund të jetë shkatërruese në sipërfaqe rreth 160 kilometra (99 mil) në zonat e populluara. 120 në vit.
7.0–7.9 I madh.Mund të shkaktojë dëme serioze mbi zonat më të mëdha.18 në vit.
8.0–8.9 Shumë i madh. Mund të shkaktojë dëme serioze në të gjithë fushat me disa qindra kilometra.1 në vit.
9.0–9.9. Shkatërrues në të gjithë fusha me disa mijë kilometra.1 për 20 vjet.
10.0+Masiv. Asnjëherë i regjistruar, shkatërrimi i përhapur në zonat shumë të mëdha, sipas ekuivalentit sizmik të energjisë. Tepër të rralla (te panjohur panjohur).
Shih edhe
Shkalla e Merkalit
Vladimir Putin
Vladimir Vladimiroviç Putini (rusisht: Владимир Владимирович Путин; lindi më 7 tetor 1952) është presidenti i Rusisë. Ka qenë kryeministër nga viti 1999 deri në vitin 2000. President nga 2000 deri më 2008 dhe përsëri kryeministër nga 2008 deri më 2012.
Jetëshkrimi
Lindi në Leningrad (tani Shën Petersburgu), u diplomua në Universitetin Publik të Leningradit, në degën e Juridikës në vitin 1975. Nëna e tij ishte nënpunëse në një fabrikë, ndërsa i ati i tij ishte marins i një nëndetseje. Pas diplomimit filloi të punojë në Shërbimin Sekret të Bashkimit Sovjetik-KGB. Një kohë jetoi në Gjermani dhe pasi u kthye në Leningrad ishte anëtari i Administratës së Universitetit. Putin në vitet 1991-92 ishte ndihmëskryetari i Kryetarit tē Komunës, dhe po ashtu Kryetari i Komitetit për Mardhëniet Ndërkombëtare të Këshillit të Kuvendit. Gjatë viteve 1998-99 ishte kryetari i Shërbimeve Sekrete të Federatës Ruse - FSB, në të njejtën kohë ishte edhe Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Sigurimit të Rusisë.
Në 16 gusht 1999 filloi të punojë si Kryeministri i Rusisë. Me dorëheqjen e Boris Jellcinit më 31 dhjetor 1999, në bazë të Kushtetutës u bë Kryetari i vendit për tre muaj, deri tek zgjedhjet presidenciale. Në zgjedhjet presidenciale Putin fitoi më shumë se 50% të votave, dhe u zgjodh Kryetari i Rusisë. Më 7 maj 2008 vendin e mori Dimitri Medvediev.
Rinia dhe karriera ne KGB
I lindur në Leningrad, sipas biografisë së tij: Në vetën e parë, të shtypura për fushatën presidenciale të vitit 2000) fëmijëri të varfër, kaloi në një shtëpi të përbashkët. Gjyshi nga babai, Spiridon Putin, ka punuar si kuzhinier në një dacha në shërbim të Stalinit dhe Leninit. Nëna e tij, Maria Ivanovna Putina (1911-1998), ishte një punëtor dhe babai i tij, Vladimir Putin Spiridonoviç (1911-1999), vitet tridhjetë e hershme ishte në submariner marinës sovjetike. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, i ati i tij u hartua nga NKVD në një grup sabotazhi. Dy vëllezërit e vjetra kanë lindur në vitet tridhjetë, dhe një vdiq në muajt e parë të jetës, i dyti vdiq nga difteria gjatë rrethimit të Leningradit.
2008–2012: Mandati i dytë kyreministror
Putin u ndalua nga një mandat i tretë radhazi nga Kushtetuta. Zëvendëskryeministri i parë Dmitri Medvedev u zgjodh pasardhës i tij. Në një operacion të ndërrimit të pushtetit më 8 maj 2008, vetëm një ditë pasi ia dorëzoi presidencën Medvedevit, Putin u emërua kryeministër i Rusisë, duke ruajtur dominimin e tij politik.
Putin tha se tejkalimi i pasojave të krizës ekonomike botërore ishte një nga dy arritjet kryesore të mandatit të tij të dytë si kryeministër. Tjetra ishte stabilizimi i madhësisë së popullsisë së Rusisë midis viteve 2008 dhe 2011 pas një periudhe të gjatë kolapsi demografik që filloi në vitet 1990.
2012–2018: Mandati i tretë presidencial
Më 24 shtator 2011, ndërsa fliste në kongresin e partisë Rusia e Bashkuar, Medvedev njoftoi se do të rekomandonte partinë të emëronte Putinin si kandidatin e saj presidencial. Ai gjithashtu zbuloi se të dy politikanët e kishin kryer këtë marrëveshje për ta bërë Putinin kandidat për zgjedhjet presidenciale 2012 kohë më parë. Ky "zëvëndësim" u cilësua nga shumë në media si "Rokirovka", termi rus për lëvizjen e shahut "castling".
Protestat kundër Putinit u zhvilluan gjatë dhe menjëherë pas fushatës presidenciale. Protesta më famëkeqe ishte performanca e Pussy Riot më 21 shkurt dhe gjyqi pasues. Rreth 8,000–20,000 protestues u mblodhën në Moskë më 6 maj,  kur tetëdhjetë persona u plagosën në konfrontimet me policinë dhe 450 u arrestuan, me 120 arrestime të tjera të nesërmen. Një kundërprotestë e mbështetësve të Putinit ndodhi, e cila kulmoi me një mbledhje prej rreth 130,000 mbështetësve në stadiumin Luzhniki, stadiumi më i madh i Rusisë. Disa nga të pranishmit deklaruan se ishin paguar për të ardhur, ishin detyruar të vinin nga punëdhënësit e tyre, ose u mashtruan duke besuar se do të merrnin pjesë në një festival folklorik. Tubimi konsiderohet të jetë më i madhi në mbështetje të Putinit deri më sot.
Presidenca e Putinit u inaugurua në Kremlin më 7 maj 2012. Në ditën e tij të parë si president, Putini nxori 14 dekrete presidenciale, të cilat nga media quhen nganjëherë "Dekretet e majit", duke përfshirë një të gjatë që përcakton qëllime të gjera për ekonominë ruse. Dekrete të tjera kishin të bënin me arsimin, strehimin, trajnimin e fuqisë punëtore të kualifikuar, marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, industrinë e mbrojtjes, marrëdhëniet ndëretnike dhe fusha të tjera politikash të trajtuara në artikujt e programit të Putinit të botuara gjatë fushatës presidenciale.
Në vitet 2012 dhe 2013, Putin dhe partia Rusia e Bashkuar mbështetën legjislacion më të rreptë kundër komunitetit LGBT, në Shën Petersburg, Archangelsk dhe Novosibirsk; një ligj i quajtur ligji rus i propagandës së homoseksualëve, që është kundër "propagandës homoseksuale" (i cili ndalon simbole të tilla si flamuri i ylberit, si dhe vepra të botuara që përmbajnë përmbajtje homoseksuale) u miratua nga Duma e Shtetit në qershor 2013. Duke iu përgjigjur shqetësimeve ndërkombëtare në lidhje me legjislacionin e Rusisë, Putin u kërkoi kritikëve të vinin në dukje se ligji ishte një "ndalim i propagandës së pedofilisë dhe homoseksualitetit" dhe ai deklaroi se vizitorët homoseksualë në Lojërat Olimpike Dimërore 2014 duhet t'i "lënë fëmijët në paqe", por mohoi se kishte ndonjë "diskriminim profesional, karriere apo sociale" ndaj homoseksualëve në Rusi.
Në qershor 2013, Putin mori pjesë në një tubim televiziv të Frontit Popullor Gjitho-Rus ku u zgjodh kreu i lëvizjes, e cila u krijua në vitin 2011. Sipas gazetarit Steve Rosenberg, lëvizja synon të "rilidhë Kremlinin me njerëzit e Rusisë" dhe një ditë, nëse është e nevojshme, të zëvendësojë partinë gjithnjë e më shumë jopopullore Rusia e Bashkuar që aktualisht mbështet Putinin.
2018–vazhdon: Mandati i kartët presidencial
Putin fitoi zgjedhjet presidenciale të vitit 2018 me më shumë se 76% të votave. Mandati i tij i katërt filloi më 7 maj 2018 dhe do të zgjasë deri në vitin 2024. Në të njëjtën ditë, Putin ftoi Dmitri Medvedev për të formuar një qeveri të re. Më 15 maj 2018, Putin mori pjesë në hapjen e lëvizjes përgjatë autostradës së urës së Krimesë. Tre ditë më pas, Putin nënshkroi dekrete për formimin e qeverisë së re. Më 25 maj, Putin njoftoi se nuk do të kandidonte për president në vitin 2024, duke e justifikuar këtë vendim në përputhje me Kushtetutën ruse.
Pandemia e COVID-19
Më 15 mars 2020, Putin udhëzoi të formohej një grup pune nga Këshilli i Shtetit për të luftuar përhapjen e koronavirusit. Putin emëroi kryebashkiakun e Moskës Sergey Sobyanin si kreun e grupit.
Më 22 mars 2020, pas një telefonate me kryeministrin italian Giuseppe Conte, Putin organizoi ushtrinë ruse që të dërgonte mjekë ushtarakë, automjete speciale dezinfektuese dhe pajisje të tjera mjekësore në Itali, e cila ishte vendi evropian më i goditur nga pandemia COVID-19.
Më 24 mars 2020, Putin vizitoi një spital në Kommunarka të Moskës, ku mbahen pacientë me koronavirus, me të cilët foli ashtu si dhe me mjekët. Ai filloi të punonte vetëm në zyrën e tij në Novo-Ogaryovo. Sipas Dmitri Peskov, Putin kryen teste ditore të koronavirusit, dhe se shëndeti i tij nuk ishte në rrezik.
2021–2022: Kriza ruso-ukrainase dhe pushtimi
Në shtator 2021, Ukraina zhvilloi stërvitje ushtarake me forcat e NATOs. Kremlini paralajmroi NATOn se nëse do të zgjeronte infrastrukturën ushtarake në Ukrainë do të shkelte "vijën e kuqe" të Putinit. Zëdhënësi i Putin, Dmitri Peskov, mohoi akuzat se Rusia po përgatitej për një pushtim të Ukrainës.
Më 30 nëntor 2021, Putin deklaroi se një zgjerim i NATOS në Ukrainë, veçanërisht vendosja e çdo lloj rakete me rreze të gjerë, të aftë të godasin çdo qytet rus ose sistemet raketore mbrojtëse të vendit të ngjashme me ato të Polonisë dhe Rumanisë, do të ishte një "vijë e kuqe" për Kremlinin. Putin i kërkoi presidentit Joe Biden garanci ligjore që NATO nuk do të zgjerohej drejt lindjes dhe se nuk do të vendoste "sisteme armësh që na kërcënojnë në afërsi të territorit rus". Megjithatë, Shba-ja dhe NATO i refuzuan kërkesat e tij.
Kremlini në mënyrë të vazhdueshme mohoi se kishte plane për të pushtuar Ukrainën. Putini i hodhi poshtë frikërat e tilla si "alarmiste".
Në dhjetor 2021, një sondazh i Levada Center zbuloi se 50% e rusëve besonin se ishte faji i Shba-së dhe NATOs për krizën ruso-ukrainase, 16% besonin se ishte faji i Ukrainës kurse vetëm 4% besonin se ishte faji i Rusisë. Megjithatë, më 7 shkurt 2022, gjeneral-koloneli rus në pension Leonid Ivashov, i cili është aktiv në politikë si kryetar i Asamblesë së Oficerëve Rus, bëri thirrje publikisht që Putin të jepte dorëheqjen për kërcënimet për një pushtim "kriminal" të Ukrainës.
Në shkurt 2022, Putin paralajmëroi se pranimi i Ukrainës në NATO mund ta inkurajojë Ukrainën të rimarrë kontrollin mbi Krimenë e aneksuar nga Rusia ose zonat e sunduara nga separatistët pro-rusë në Donbas, duke thënë: "Imagjinoni që Ukraina është një anëtare e NATO-s dhe një operacion ushtarak [për të rimarrë Krimenë".] fillon. Çfarë - do të luftojmë me NATO-n? A ka menduar dikush për këtë?" Më 7 shkurt 2022, Putin tha në një konferencë të përbashkët shtypi me presidentin francez Emmanuel Macron se "Një numër idesh, propozimesh [të Macronit] ... janë të mundshme si bazë për hapat e mëtejshëm. Ne do të bëjmë gjithçka për të gjetur kompromise që i përshtaten të gjithëve." Putin premtoi se Rusia nuk do të kryente ndërhyrje të reja ushtarake afër Ukrainës.
Më 15 shkurt, dhoma e ulët e parlamentit rus, Duma e Shtetit, mbështeti një rezolutë që bën thirrje për njohjen diplomatike të dy republikave të vetëshpallura separatiste në Donbas. Gjashtë ditë më pas, Putin firmosi një dekret duke i njohur zyrtarisht dy republikat e vetëshpallura në Donbas si shtete të pavarura. Më 24 shkurt, Putin njoftoi drejtëpërdrejtë nga televizori nisjen e një "operacioni special ushtarak" në Ukrainë, duke nisur një pushtim të plotë mbi Ukrainën. Ai tha se qëllimi i "operacionit" ishte "të mbronte njerëzit" në rajonin kryesisht rusishtfolës të Donbasit, i cili, sipas Putinit, "për tetë vjet tani, po përballet me poshtërimin dhe gjenocidin e kryer nga regjimi i Kievit". Putin gjithashtu shkoi se "e gjithë përgjegjësia për një gjakderdhje të mundshme do të jetë tërësisht në ndërgjegjen e regjimit që sundon në territorin e Ukrainës."
Politikat e brëndshme
Politikat e brendshme të Putinit, veçanërisht në fillim të presidencës së tij të parë, synonin krijimin e një strukture pushteti vertikal. Më 13 maj 2000, ai nxori një dekret që organizonte 89 subjektet federale të Rusisë në shtatë rrethe administrative federale dhe emëroi një të dërguar presidencial përgjegjës për secilin prej këtyre rretheve (titulli zyrtar i të cilit është Përfaqësues Fuqiplotë).
Sipas Stephen White, nën presidencën e Putinit, Rusia e bëri të qartë se nuk kishte ndërmend të krijonte një "edicion të dytë" të sistemit politik amerikan ose britanik, por një sistem që ishte më afër traditave dhe rrethanave të Rusisë. Disa komentues e kanë përshkruar administratën e Putinit si një "demokraci sovrane". Sipas përkrahësve të këtij përshkrimi (kryesisht Vladislav Surkov), veprimet dhe politikat e qeverisë duhet mbi të gjitha të gëzojnë mbështetje popullore brenda vetë Rusisë dhe të mos drejtohen ose ndikohen nga jashtë vendit.
Politika e jashtme
Leonid Bershidsk analizoi intervistën e Putin me revistën Financial Times dhe doli në përfundimin se "Putin është një imperialist i shkollës së vjetër sovjetike, sesa një nacionalist ose racist, pasi ai ka bashkëpunuar, ose është promovuar, nga njerëz të ditur që janë gej.
Putin foli pozitivisht për inteligjencën artificiale në lidhje me politikën e jashtme, "Inteligjenca artificiale është e ardhmja, jo vetëm për Rusinë, por për të gjithë njerëzimin. Ajo vjen me mundësi kolosale, por edhe kërcënime që janë të vështira për t'u parashikuar. Kushdo që të bëhet lider i kësaj sfere do të bëhet sundimtari i botës”.
Mikhail Khodorkovsky deklaroi, "[Putin] do të donte të ulej në një tavolinë me presidentin e Shba-së, dhe ndoshta dhe me presidentin e Kinës, dhe të tre ata të vendosnin për fatin e botës."
Azia
Në vitin 2012, Putin shkroi një artikull në gazetën indiane The Hindu, dukë thënë: "Deklarata e Bashkpunimit Strategjik ndërmjet Indisë dhe Rusisë e firmosur në tetor 2000 u bë me të vërtetë një hap historik." India vazhdon të jetë klienti më i madh i pajisjeve ushtarake ruse, dhe të dyja shtetet ndajnë marrëdhënje të forta diplomatike dhe strategjike.
Nën drejtimin e Putin, Rusia ka mbajtur marrëdhënje pozitive me shtetet aziatike të OBSH-së dhe BRICS, të cilat përfshijnë Kinën, Indinë, Pakistanin si dhe ish shtetet sovjetike të Azisë Qëndrore. Në shekullin e 21të, Kina dhe Rusia i kanë forcuar shumë marrëdhënjet dypalëshe dhe bashkpunimin ekonomik— Traktati i Miqësisë dhe ndërtimi i tubacionit të naftës ESPO dhe tubacionit të gazit Power of Siberia formuan një "marrëdhënie të veçantë" midis dy fuqive të mëdha.
Putin takohet shpesh me kryeministrin e Japonisë Shinzo Abe për të diskutuar mosmarrëveshjet territoriale midis dy vendeve të tyre. Putin ka shprehur vullnetin e tij për ndërtimin e një ure hekurudhore ndëmjet dy shteteve. Pavarësisht numrit të lartë të takimeve, asnjë marrëveshje nuk u arrit deri para dorëheqjes së Abe në vitin 2020.
Shtetet e Bashkuara, Evropa Perëndimore dhe NATO
Nën drejtimin e tij, marrëdhëniet e Rusisë me NATO-n dhe SHBA-në kanë kaluar nëpër disa faza. Kur u bë president për herë të parë, marrëdhëniet ishin të kujdesshme, por pas sulmeve të 11 shtatorit, Putini mbështeti SHBA-në në Luftën kundër Terrorizmit dhe u shfaq mundësia për partneritet. Sipas Stephen F. Cohen, SHBA-ja "e shpërbleu me zgjerimin e mëtejshëm të NATO-s deri në kufijtë e Rusisë dhe nga tërheqja e njëanshme nga Traktati i Raketave Anti-Ballistik të vitit 1972", por të tjerë vunë në dukje se aplikimet nga vendet e reja të gatshme për t'u bashkuar me NATO-n u nxitën kryesisht nga Sjellja e Rusisë në Çeçeni, Transnistri, Abkazi, rolin e saj në puçin e Yanayev, si dhe thirrjet nga disa politikanë të shquar rusë për të rivendosur BRSS në kufijtë e saj të mëparshëm.
Nga viti 2003, kur Rusia kundërshtoi fuqimisht SHBA-në kur ajo filloi Luftën në Irak, Putini u largua gjithnjë e më shumë nga Perëndimi dhe marrëdhëniet u përkeqësuan në mënyrë të vazhdueshme. Sipas studiuesit të Rusisë, Stephen F. Cohen, narrativa e mediave kryesore amerikane, pas asaj të Shtëpisë së Bardhë, u bë anti-Putin. Në një intervistë me Michael Stürmer, Putin tha se kishte tre pyetje që shqetësonin më shumë Rusinë dhe Evropën Lindore, të cilat ishin: statusi i Kosovës, Traktati për Forcat e Armatosura Konvencionale në Evropë dhe planet amerikane për të ndërtuar objekte të mbrojtjes raketore në Poloni dhe Republikën Çeke, dhe sugjeroi që të treja ishin të lidhura. Pikëpamja e tij ishte se lëshimet nga Perëndimi për njërën nga çështjet mund të përballeshin me lëshime nga Rusia për një tjetër.
1388
Mbi vitin 1388.
Atoka County
Atoka  është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Johnson County (Nebraska)
Johnson County është një nga  qarqet në shtetin federal Nebraska të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Vendlindja ime Korça dhe Devolli
Vendlindja ime Korça dhe Devolli libër për klasat e 5-ta të shkollës 9-vjeçare : për të gjithë ata që duan të dinë më shumë për vendlindjen. Autorë : Nedai Thëllimi dhe Ismet Larti. Shtëpia Botuese "Erik", Tiranë 2008. Numri i faqeve 95.
Gjëja më e shtrenjtë! Vendi ku u lindëm e u rritëm, ku morëm mësimet e fëmijërisë, ku jetuam gëzimet dhe hidhërimet tona. Aty u formuam, hodhëm hapat e parë dhe nisëm rrugën e jetës... Vendlindja është kjo tokë, këta gurë e drurë që në çdo moment na kujtojnë origjinën tonë. Lavdia e të parëve është dritë për pasardhësit! Është thirrja e kohës për të njohur Vendlindjen dhe kushtrimi i të parëve për të dashur atdheun.
Beaver County (Oklahoma)
Beaver është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Serenatë korçare në Nju Jork
Serenatë korçare në Nju Jork Roman me Autor Riza Lahi. Shtëpia botuese: "Botart". Viti i botimit 2011. Faqet e librit 224. ISBN 978-99956-774-3-5
Krushja e Sipërme
Krushjë e Sipërme, (maqedonisht: Горно Крушје/Gorno Krušje) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni.
Gjeografia
Sot, për shkak të qëllime administrative, fshati Krushja e Poshtme konsiderohet si pjesë e fshatit Krushje e Sipërme.
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 107 banorë Maqedonas.
Shitorja e mamasë
Shitorja e mamasë roman i autorit amerikan Robert Lehrman
Te dhenat e pergjithshme
Roman per femije me titullin ne origjinal ne  anglisht < the store   that mama build< 1997 me 168 faqe.
Permbajtaja
Tante Anni
Perkthimet
Libri eshte perkythuer  nga Mirjam Pressler  ne  gjuhen gjermane
1389
Vdekje
Sulltan Murati I Milosh Kopiliqi Car Llazari Teodor Muzaka
Sheshi
parapamje|240px|Pamje e [[Sheshi Skënderbej|Sheshit Skënderbej nga ndërtesa e Bashkisë]] Sheshi është një hapësirë publike e hapur, që gjendet zakonisht në zemër të një qyteti tradicional, por jo domosdoshmërisht një katror i vërtetë gjeometrik, i përdorur për komunitet tubime. Koncepte të ngjashme janë qendra qytetare, sheshi i tregut] dhe [[gjelbërimi i fshatit.
Shumica e shesheve janë peizazhe të forta të përshtatshme për tregje të hapura, koncerte, mitingje politike dhe ngjarje të tjera që kërkojnë terren të fortë. Duke qenë në qendër, sheshet e qytetit zakonisht rrethohen nga dyqane të vogla si furra buke, tregje mishi, dyqane djathi dhe dyqane veshjesh. Në qendër të tyre është shpesh një pus, monument, statujë ose veçori të tjera. Ato me shatërvan quhen ndonjëherë sheshe shatërvani.
Vendlindja ime Kuçova
Vendlindja ime Kuçova libër për klasat e 5-ta të shkollës 9-vjeçare : për të gjithë ata që duan të dinë më shumë për vendlindjen. Autori Shkëlqim S. Ago. Shtëpia Botuese "Erik", Tiranë 2008. Numri i faqeve 72.
Riza Lahi
Riza Lahi (Shkodër, 16 janar 1950 - Tiranë, 31 dhjetor 2013) ka qenë për gati 30 vjet ka shërbyer si pilot në Forcat Ajrore, gazetar në shtypin ushtarak, si dhe pranë zyrës së OSBE - së në Tiranë dhe shkrimtar. Përveç çmimeve letrare të fituara në nivele të ndryshme në Konkursin Kombëtar 1994 ka fituar çmimin e parë të letërsisë për fëmijë. Pjesë nga veprat e tij janë botuar në SHBA, Greqi, Rumani, Maqedoni, Kosovë, Iran, dhe së fundi në Indi. Lahi ishte anëtar i Shoqatës Botërore të Poetëve. U nda nga jeta më 31 dhjetor të vitit 2013. Riza Lahi me bashkëshorten e tij Afërdita, lanë pas dy fëmijët e tyre, Arxhelsin dhe Ledian.
Vendlindja ime Kuçova
Gjëja më e shtrenjtë! Vendi ku u lindëm e u rritëm, ku morëm mësimet e fëmijërisë, ku jetuam gëzimet dhe hidhërimet tona. Aty u formuam, hodhëm hapat e parë dhe nisëm rrugën e jetës... Vendlindja është kjo tokë, këta gurë e drurë që në çdo moment na kujtojnë origjinën tonë. Lavdia e të parëve është dritë për pasardhësit! Është thirrja e kohës për të njohur Vendlindjen dhe kushtrimi i të parëve për të dashur atdheun.
Dita Ndërkombëtare e Oqeaneve
Dita Ndërkombëtare e Oqeaneve zyrtarisht është 8 qershori. Kombet e Bashkuara kanë vendosur, se që prej vitit 2009, 8 qershori të jetë Dita Ndërkombëtare e Oqeaneve.
Dita Botërore e Oqeaneve është një rast për të nderuar oqeanet botërore, për të kremtuar produktet që ofron oqeani, për ta çmuar vlerën e brendshme të oqeanit. Oqeani ofron rrugët detare botërore të rëndësishme për tregtinë botërore. Ndotja e ujërave dhe shfrytëzimi i tepërt i peshqve ka rezultuar me rënien drastike të numrit të specieve në oqean.
Projekti i Oqeanit, në bashkëpunim me Rrjetin Ndërkombëtar të Oqeaneve, janë duke punuar në ngritjen e vetëdijes njerëzore për rolin e oqeanit në jetën tonë, si dhe mënyrat të cilat njeriu mund të ndihmojë. Dita Ndërkombëtare e Oqeaneve ofron mundësi që të kyçemi drejtpërdrejtë në mbrojtjen e të ardhmes sonë, përmes iniciativave qytetare - pastrimi i plazheve, programet edukuese, gara, festivale, si dhe ngjarjet e aktivitetet e ndryshme, ndihmojnë në ngritjen e vetëdijes se sa i rëndësishëm është oqeani për jetën tonë.
Motoja zyrtare e Kombeve të Bashkuara për Ditën Ndërkombëtare të Oqeaneve është : "Oqeanet tona, Përgjegjësi e jona".sheet
Malgorzata Rejmer
alt=Malgorzata Rejmer|parapamje|Małgorzata Rejmer, 2018 Małgorzata Zofia Rejmer (e lindur më 6 shtator 1985) është një novelist dhe shkrimtare e tregimeve të shkurtra polake.
Romani i saj debutues, Toksymia, u botua në vitin 2009 nga botuesi i Varshavës, Lampa i Iskra Boża. Vëllimi, i cili tregon historinë e lagjes Grochow në Varshavë përmes syve të banorëve të saj, ka marrë komente të favorshme në të gjithë shtypin kryesor polak.
Fragmente të romanit janë përkthyer në anglisht, gjermanisht, çekisht, frëngjisht, rusisht dhe hungarisht.
Shqyrtime letrare
Shqyrtime letrare Gjinia: Studime, kritika me Autor Hamit Xhaferi. Shtëpia botuese: "Botart". Viti i botimit 2009. Faqet e librit 248. ISBN 978-99956-774-6-6
Beckham County
Beckham është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Vitet e rinisë
Vitet e Rinisë është një roman i 1994 nga Arcibald Kronin i cili gjurmon vitet formuese te një popull irlandez, Robert Shenon, i cili është çuar për te jetuar me gjysherin maternal ne Skocia. Një fëmije meditues, Roberti i cili formon një lidhje te pandashme me stërgjyshin e tij.
1390
Mbi vitin 1390.
Kampi i Prizrenit
Kampi i Prizrenit ishte një bazë ushtarake afër Prizrenit në Kosovë e operuar nga Bundeswehr-i gjerman nga viti 1999 deri në vitin 2018 si pjesë e misionit të KFOR-it. Ishte selia e kontingjentit të trupave gjermane (GECON) dhe nga viti 2001 deri në vitin 2011 ishte edhe selia e shtabit për zonën e Kosovës jugore, e cila, me disa përjashtime, ishte nën komandën e një gjenerali brigade gjerman. Përveç pranisë së trupave gjermane, kontigjente nga Forcat e Armatosura të Austrisë (AUCON), Ushtria Zvicerane (Swisscoy) dhe Ushtria Bullgare (BULCON) ishin stacionuar ndonjëherë këtu.
Vendndodhja
Kampi ishte i pushtuar me shfrytëzimin e pjesshëm të pronave të vjetra në vendin e ish-kazermës Ramiz Sadiku të Ushtrisë Popullore Jugosllave në Prizren. Ishte në periferi veri-lindore të qytetit, pak nga rruga M-25 që të çon në Suharekë, e rrethuar nga rrethi i Korillas në jug-perëndim dhe periferia e Lubizhdës në veri-lindje. Ajo mbështetej në shpatin verior të malësisë liqenore të Kosovës “Maja e Liqenit”. Duke parë përtej Korillës ishte në pamje kalaja e Prizrenit.
Parahistoria
Historia e pranisë ushtarake në Prizren filloi në vitin 1906 kur ushtria osmane vendosi një regjiment këtu për të kontrolluar popullsinë vendase shqiptare dhe serbe. Vetëm gjashtë vjet më vonë, në tetor 1912, Prizreni u pushtua nga Serbia në Luftën e Parë Ballkanike dhe ish-kampi osman tani u bë vendi i një garnizoni serb. Gjatë Luftës së Parë Botërore, një njësi e ushtrisë austro-hungareze ishte vendosur këtu nga nëntori 1915 derisa, pas tërheqjes së tyre në dhjetor 1918, ushtria serbe mundi të rimarrë kontrollin e Prizrenit. Në vitet ndërmjet luftërave, kazermat, në të cilat ishte vendosur ushtria jugosllave nga viti 1929, u zgjeruan. Ndër të tjera, në këtë kohë u ngrit godina e personelit e ngjyrosur blu, të cilën gjermanët më vonë e quajtën si “Rezidenca Blu”, “Pallati Blu”, “Vila Blu” apo “Ndërtesa Blu”. Pas pushtimit të Ballkanit nga trupat gjermane dhe italiane në Luftën e Dytë Botërore në vitin 1941, pjesa më e madhe e Kosovës iu aneksua shtetit të Shqipërisë së Madhe të lidhur me Italinë dhe një forcë pushtuese italiane u vendos në Prizren. Pas rënies së aleancës gjermano-italiane, qyteti u pushtua nga Wehrmacht -i gjerman në korrik 1943 dhe kazermat u përdorën nga Divizioni SS "Skënderbeu" si selinë e tyre nga shkurti 1944. në datën 17 Nëntor 1944 Prizreni u çlirua nga njësitë partizane të Ushtrisë Nacionalçlirimtare komuniste të Shqipërisë.
Në korrik të vitit 1945, Shqipëria tashmë komuniste pranoi rivendosjen e kufijve fillestarë dhe bashkë me të edhe kthimin e Kosovës në bashkimin e shteteve jugosllave. Kështu Prizreni u bë vendndodhja e Ushtrisë Popullore të Jugosllavisë (UJ). Kazerma tani mban emrin e luftëtarit të rezistencës shqiptare të Kosovës Ramiz Sadiku, i cili i përkiste partizanëve komunistë të Marshall Titos dhe u ekzekutua në vitin 1943 pas kapjes së tij nga ushtria italiane. Kazermat kishin deri në mesin e dekadës së fundit të shekullit të 20-të. Ai arriti shtrirjen e tij më të madhe në fund të shekullit të 19-të në afërsisht 46 hektarë dhe gjithashtu shtrihet në një zonë më të vogël në anën e kundërt të M-25, e quajtur më vonë si "Kampi i Veriut". Përveç ndërtesës së personelit, ajo kishte të paktën tre ndërtesa të tjera kompanie të bëra me tulla të kuqe, në të cilat kryesisht ishin vendosur njësitë e lëvizshme të këmbësorisë dhe inxhinierisë. Kishte gjithashtu një kuzhinë ushtarake dhe disa ndërtesa më të vogla magazinimi dhe mirëmbajtjeje. Me përjashtim të një unaze që çon në ndërtesat e kompanisë dhe kuzhinën e trupave dhe poshtë nga ndërtesa e selisë në M-25, kazermat nuk kishin rrugë të tjera të asfaltuara.
Gjatë Luftës së Kosovës në vitin 1999, kazerma ishte një objektiv i sulmeve ajrore të NATO-s dhe u godit në mënyrë të përsëritur nga bomba dhe raketa lundrimi, duke dëmtuar ose shkatërruar plotësisht të gjitha ndërtesat e përhershme. Paralelisht me pushtimin e trupave gjermane të KFOR-it nën gjeneral brigade Fritz von Korff në Prizren më 13. Më 1 qershor 1999, kazermat u evakuuan nga ushtria jugosllave në tërheqje në përputhje me kushtet e Marrëveshjes së Kumanovës.
Kampi "Kazerma VJ"
djathtas|parapamje| Selia e MNB-S (“Shtabi i Kuq”) në kampin e Prizrenit, dhjetor 2001. djathtas|parapamje| Ish shtabi i Ushtrisë Jugosllave (“Rezidenca Blu”) në kampin e Prizrenit, mars 2002. Kazermat e Prizrenit ishin menduar tashmë si selia e zonës gjermane të përgjegjësisë për Brigadën Shumëkombëshe Jugore (MNB-S) gjatë fazës së planifikimit të misionit të KFOR-it, por objekti fillimisht duhej të pastrohej nga municionet e mbetura pas rikthehen vetitë strukturore të bombardimeve dhe atyre të dëmtuara. Prandaj, stafi i MNB-S fillimisht ishte zhvendosur në një vend të përkohshëm në sallat e fabrikës së tekstilit PROGRES në parkun industrial në skajin perëndimor të qytetit. Vetëm pas përfundimit të punës së riparimit, stafi mundi të transferohej në kazermë në pranverën e vitit 2001, të cilën zhargoni jozyrtar i ushtarëve gjermanë thjesht vazhdoi t'i referohej si "kazerma e VJ". Nga tre ndërtesat e vjetra të kompanisë, dy ishin rinovuar për përdorim të mëtejshëm. Zyrat e shtabit të brigadës u ngritën në njërën, e njohur tashmë si “Shtabi i Kuq”, dhe në tjetrën zyrat e shtabit të batalionit të komunikimit dhe komandanti i kampit. Përballë kësaj të fundit u shtrua një korije përkujtimore për Bundeswehr-in. Nga ana tjetër, rrënojat e godinës së kompanisë së tretë u shembën plotësisht për t'u zëvendësuar nga një godinë e re e lehtë, e cila ishte zënë nga stafi i batalionit të përforcuar inxhinierik. Ndërtesa e vjetër e shtabit jugosllav, "Rezidenca Blu", mbeti si një relike lufte si një gërmadhë goditëse, oborri i së cilës që atëherë është përdorur si terren parakalimi për forcat e batalionit. Skeleti i betonit të armuar i kuzhinës së vjetër ushtarake që ndodhet direkt pas selisë së brigadës fillimisht u la në këmbë dhe u hoq vetëm në një datë të mëvonshme. Në godinën e ulët të një pallati të dikurshëm magazine përballë “Blue Residence”, u ngrit qendra e telekomunikacionit, së bashku me zyrat e komunikimit satelitor, shpërndarjes së materialeve dhe administrimit të kriptove. Në rrëzë të shpatit përgjatë gardhit të kampit që kalon përgjatë M-25, spitali fushor fillimisht ishte zhvendosur në tenda dhe kontejnerë. Përveç dy hyrjeve të kampit, përgjatë rrugës ndodheshin edhe helipadat, pika e karburantit dhe disa salla riparimi. Mbi terrenet e uljes ishte fusha sportive, e cila kryesisht përdorej si vend parkimi për materiale dhe automjete. Hapësira e magazinimit verilindor shërbente si vend parkimi për flotën e automjeteve ushtarake. Tendat dhe kontejnerët e banimit fillimisht shërbyen si dhoma për ekuipazhin dhe kompaninë; rrëmuja e ushtarëve u vendos në një tendë për disa vjet.
Prezenca ushtarake e Forcave të Armatosura Gjermane në Prizren u zgjerua që nga viti 2000 nga një kamp i dytë fushor, i cili u ngrit në periferi veriore të qytetit dhe njihej si "fusha ajrore". Në këtë kamp ishin vendosur kryesisht sallat e njësive të riparimit të pajisjeve të mëdha ushtarake dhe sallat e depove të njësive të logjistikës. Helikopterët e Njësisë së Aviacionit të Ushtrisë së përzier ishin vendosur në pistën e një ish-fushe ajrore bujqësore pranë Topliçanit afër Suharekës që nga vjeshta e vitit 1999. Këtu ishte vendosur edhe redaksia e gazetës ushtarake “Maz&More”. Të dy kampet u çmontuan deri në gusht 2011. Përveç këtyre kampeve, Bundeswehr-i operoi poste të tjera të përkohshme në vitet e para të misionit të KFOR-it, veçanërisht në rajonin malor Sharr me poste komanduese në Sreckë dhe Restelicë për të siguruar kufijtë me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, si dhe "Phoenix". Kampi fushor në Rahovec dhe kampi “Morina” në kufirin Kosovë-Shqiptar. Në majën e malit Cviljen, i cili ngrihej mbi kamp u operua një post dëgjimi i luftës elektronike.
Task-forca TF-PRIZREN ( Task Forca ) kishte ngritur postin e saj komandues në kazermën e UJ-së.Prioritetet e saj përfshinin sigurinë ushtarake në zonën urbane dhe sigurinë kufitare me Maqedoninë e Veriut përgjatë rrugës R-115 në malet në jug të qytetit. Për këtë qëllim, në kodrën e kalasë dhe në qendër të qytetit rreth kryqëzimit të trafikut të "shtëpisë së bardhë" u ngritën poste vëzhgimi të avancuara. Detyra përfshinte edhe sigurimin e qendrave fetare-kulturore të Kishës Ortodokse Serbe si Kisha e Shpëtimtarit, Katedralja e Shën Gjergjit dhe Manastiri i Kryeengjëllit, por postet e rojeve të vendosura para këtyre ndërtesave u tërhoqën gjatë trazirave të vitit 2004.
Në kampin fushor funksiononin disa objekte përkujdesjeje, disa me bashkëpunimin e punonjësve kosovarë, të cilat menaxhoheshin nga njësitë e ndryshme. Panzergrenadierët ruanin "vilën e gjelbër", mjekët "San Shine Bar", oficerët e zbulimit "Kënetën" dhe inxhinierët "Derrin". Ambjenti më i madh i kujdesit operohej nga shërbimi i telekomunikacionit me "Millennium Bar" i ndërtuar mbi rrënojat e kuzhinës ushtarake, në të cilin ishin integruar një kinema ushtarake, një tendë fitnesi dhe një internet kafe. Rreth tyre ishin disa ndërtesa të të ashtuquajturit fshat lokal, ku mund të bliheshin suvenire, tekstile dhe gjëra të tjera të nevojshme. Mbi këtë zonë, kampi u mbyll në kodër më të lartë nga lagjet dhe zyrat e Bashkëpunimit Civil-Ushtarak (CIMIC). Trupat e oficerëve të shtabit të brigadës kishin dhomën e tyre të kohës së lirë në kasollen “Wolfs Revier” pranë qendrës së telekomunikacionit. Në një pjesë të vogël të pyllëzuar të kampit poshtë "Rezidencës Blu" u ndërtua një kishëz fushore ekumenike, së cilës i ishin bashkangjitur objektet e "Oasis", sutleri dhe posta fushore, të operuara së bashku nga EAS dhe ASK.
Në vitet pas vitit 2001, kampi fushor u zgjerua vazhdimisht. Në veçanti, çadrat e përkohshme dhe banesat me kontejnerë u zëvendësuan me ndërtesa të përhershme dhe u asfaltuan rrugët dhe shtigjet e paasfaltuara. Çadrat dhe kontejnerët e spitalit fushor u zëvendësuan gjithashtu nga një ndërtesë e përhershme dhe kuzhina e trupave u zgjerua në vitin 2009 me një ndërtesë dykatëshe poshtë stafit të komunikimit për të krijuar një kuzhinë të madhe. Për aktivitete sportive u ndërtuan një gjimnaz, një pistë vrapimi, një fushë tenisi dhe një fushë volejbolli. Rrënojat e "Rezidencës Blu" u pastruan nga municionet e mbetura në fund të vitit 2013 dhe u hoqën plotësisht.
Zgjerimi i kampit fushor u shoqërua me një reduktim gradual të pranisë së trupave. Sidomos pas shpërbërjes së zonave komanduese dhe centralizimit të strukturës komanduese të KFOR-it me shtabin e "Qytetit të Filmit" në Prishtinë në janar 2011, lokacioni në Prizren gjithnjë e më shumë e humbi rëndësinë e tij ushtarake. Ndërsa më shumë se 6,000 ushtarë ishin vendosur këtu në fillim të misionit të KFOR-it, në vitin 2018 ishin pak më shumë se 200. Në atë vit, prania ushtarake e trupave gjermane në Prizren përfundoi me dorëzimin ceremonial të kampit tek autoritetet civile kosovare me një apel për dorëzim në prani të presidentit kosovar Hashim Thaçi dhe ambasadorit gjerman Christian Heldt më 4 prill. Tetor 2018 në qytetin e vjetër të Prizrenit. Më 20 prill Flamuri i shërbimit federal u ul përpara ndërtesës së ish-selisë së kuqe në dhjetor 2018.
Përdorimi aktual
Tradita ushtarake e lokacionit u vazhdua gjithashtu. Që atëherë, një njësi e Forcave të Sigurisë së Kosovës (FSK) është vendosur në pjesën më të vogël të kazermës (“Kampi i Veriut”) në anën e kundërt të rrugës nga M-25.
Vjosa (gazetë)
Gazeta Vjosa - botim periodik i Shoqatës Atdhetare-Kulturore "Treva e Krahësit". Drejtor Dr. Selam Ramaj. Kryeredaktor Naim Dëraj.
Kantoni La Souterraine
Kantoni La Souterraine (frëngjisht: Canton de La Souterraine) është një kanton në departamentin Creuse, rajonin Limousin në Francë. Kryeqëndra e kantonit është La Souterraine. Ka sipërfaqe 273.29km2 dhe popullsi 11186 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni La Souterraine aktualisht përbëhet nga 10 komuna.
Njëqindkëmbëshi
Përshkrimi fizik
Në trupin e tij të gjatë prej 20–30 mm vihen re antenat e gjata dhe të mëndafshta të cilat janë organet e ndjeshmërisë së njëqindkëmbëshit, të cilat regjistrojnë lëvizjet dhe aromat e prodhuara nga gjahu i tij. ndërsa syri kap vetëm dritën, dhe disa lloje të guvave janë qorr. Aparati i gojës është i ndërtuar nga tre palë "mashash". Dy palë shërbejnë për të afruar ushqimin në goje, ndërsa e treta shërben si instrument prerës.
Aparati helmues gjendet në segmentin e qafës dhe ky është i ndërtuar nga dy masha që janë të kthyera dhe të mprehta, dhe të lidhura me gjëndrat e helmit.
Këmbët ndodhen secila në çdo segment të trupit të tij, të cilat janë të gjata e shumë të nyjëzuara. Anëtarët e familjes Litobidi kanë gjithsej 15 palë këmbë. Në se një njëqindkëmbësh humb një nyje të këmbëve, është në gjendje ta rigjeneroje atë. Palët e fundit të këmbëve del mbrapa më tej fundit të bishtit të tij dhe nuk përdoret për të ecur. Në fakt ka një rol tjetër strategjik, janë një palë antenash te pasme.
Duke përshkruar me një shpejtësi të madhe terrenin dhe me një shkathtësi të veçantë, njëqindkëmbëshi sulmon çdo insekt i vogël që antenat arrijnë të kapin. Lloji i njëqindkëmbëshve më të gjatë në botë arrin një gjatësi prej 30 cm, dhe gjuan kafshë të madhësisë së minjve ose bretkosa.
Në natyrë
Njëqindkëmbëshi i familjes Litobidi janë në prani të madhe në të gjitha rajonet e ngrohta të të gjithë botës, edhe pse shumë lloje jetojnë në pyjet tropikalë. Ditën, njëqindkëmbëshit fshihen poshtë gurëve, trungjeve të rënë, gjetheve të rëna, koreve të pemëve, ose groposen nën tokë. Por natën, kur lagështia e ajrit është më e madhe, dalin nga vendet e fshehura. Rezistent dhe të përshtatshëm, disa specie kanë kolonizuar edhe ambientet e vështirë, ku mbetjet ne terren mbajnë lagështinë që është jetësore për ta.
Nga speciet evropiane më i zakonshmi është, Lithobius calcaratus e L.doboscqui që i gjejmë sidomos në zonat bujqësore e djerre, ndërsa L.forficatus, njëqindkëmbëshi i zakonshëm, dhe L.variegatus përshtaten shumë mirë kopshteve dhe ndërtesave, ku gjuajnë merimanga dhe miza.
Sjellja
Kur bie muzgu, njëqindkëmbëshi del jashtë nga vendet ku është fshehur dhe nis kërkimin e gjahut nëpër grumbujt e gjetheve të rëna në tokë. Një njëqindkëmbësh i familjes Litobidi lëiz me një shpejtësi më të madhe sesa njëqindkëmbëshit gërrmues, që kanë shumë këmbë. Gjatë ecjes, njëqindkëmbëshi i ngre segmentet e trupit njëri pas tjetrit, përfshirë dhe këmbët, me një lëvizje si dallgë që i kalon nëpër të gjithë trupin. Gjatë gjahut, njëqindkëmbëshi vetë është në rrezik nga gjahtarë të tjerë si bretkosat, minjte. Dhe në vendet ku ai fshihet është në rrezik sepse mund të sulmohet prej zogjëve. Në se nuk arrin të fshihet, përpiqet në mënyrë që sulmuesi të trembet prej esoskeletit te tij. Kur sulmi insiston, njëqindkëmbësi përpiqet te përdori dhe mashat e tij helmuse që gjenden anash nofullave. Pak lloje janë të pajisur dhe me gjëmba të vendosur në këmbët e mbrapsme ose me gjendra speciale që nxjerrin toksina të ngjashme me ato të helmit të akrepave, të vendosura në secilin segment të trupit. Pickimi prej nofullave te forta prej ndonjë lloji të madh mund ti shkaktojë dhembje edhe njeriut.
Ushqimi dhe gjuetia
Gjatë ndjekjes së gjahut trupi i nyjëzuar i njëqindkëmbëshit bën të mundur ndryshime drejtimi te shpejta. Njëqindkëmbëshi gjuan një varietet të madh invertebratë të tokës, përfshirë insekte dhe larvat e tyre. Duke u shfrytëzuar antenat e gjata për të ndjerë gjahun, njëqindkëmbëshi i godet viktimat e tij me mashat si pinca që injektojnë helmin paralizus i prodhuar prej gjëndrave helmuse. Njëqindkëmbëshi afron në gojë gjahun e trullosur o të ngordhur duke e ndarë në copa me anë të tre palëve te mashave të gojës të ngjashme me nofullat. Sekrecionet e gjëndrave te mbështymës nisin shkatërrimin e substancave që gjenden në ushqim përpara se ai të arrijë në tubin e tretjes. Menjëherë mbas ngrënies, njëqindkëmbëshi tërhiqet në vend të sigurtë për tretjen e ushqimit.
Shtimi
Në zonat e ngrohta, njëqindkëmbëshit e llojit Litobidi shtohen në pranverë dhe verë. Një mashkull lokalizon një partner prej aromësqe lkap me anë të antenave që janë shumë të ndjeshme. Si mashkulli ashtu dhe femra i afrohen njëri tjetrit me shumë kujdes, për të evituar nisjen e ndonjë sulmimi, dhe secili prek tjetrin me anë të antenave për të shprehur qëllimet e veta. Pas ciftëzimit, shumë shpejt ata ndahen. Kështu, gjatë depozitimit që zgjat disa ditë, femra i nxjerr vezet e fekonduara një nga një. Keto, të mbuluara me një myk, i rrotullon nëpër terren në mënyrë që të formojë një lëvozhgë mbrojtëse, dhe më pas groposen. Disa javë më pas, ndonjëherë edhe më shumë, nga vezët del një njëqindkëmbësh ne fazën larvore. I riu është mëse i ngjashëm me të rriturin vetë se ka më pak segmente dhe vetëm shtatë palë këmbë. Në muajt e mëpasëm ndodhin shumë ndryshime, gradualisht shtohen segmentet të pajisur me këmbë. Mund të kalojnë shumë muaj që njëqindkëmbëshi të arrijë pjekurinë seksuale.
Ruajtja
Të vetmuar në shumë zona, njëqindkëmbëshit janë aleatë të mirë për kopshtarët, sepse gjuajnë shumë kafshë te këqija. Pamja e tyre në shumë njerëz shkakton një pakënaqësi, sa shpesh herë këta gjahtarë të dobishëm vriten me insekticidë.
Referimet
¹Enciklopedia "Il fantastico mondo degli animali" ©IMP BV/IMP Srl
Vepra letrare 6 (Ismail Kadare)
Vepra letrare 6 Autori: Ismail Kadare. Faqet e librit 224.
Vendlindja ime Kukësi
Vendlindja ime Kukësi libër për klasat e 5-ta të shkollës 9-vjeçare : për të gjithë ata që duan të dinë më shumë për vendlindjen. Autori Nazif Dokle. Shtëpia Botuese "Erik", Tiranë 2008. Numri i faqeve 71.
Gjëja më e shtrenjtë! Vendi ku u lindëm e u rritëm, ku morëm mësimet e fëmijërisë, ku jetuam gëzimet dhe hidhërimet tona. Aty u formuam, hodhëm hapat e parë dhe nisëm rrugën e jetës... Vendlindja është kjo tokë, këta gurë e drurë që në çdo moment na kujtojnë origjinën tonë. Lavdia e të parëve është dritë për pasardhësit! Është thirrja e kohës për të njohur Vendlindjen dhe kushtrimi i të parëve për të dashur atdheun.
Rajoni qendror industrial (Poloni)
Qarku Qendror Industrial (Polonisht: Centralny Okręg Przemysłowy, shkurtuar COP), është një rajon industrial në Poloni. Ajo ishte një nga projektet më të mëdha ekonomike të Republikës së dytë Polake. Projekti 5-vjeçar i gjatë është iniciuar nga një ekonomist i njohur polak, zv / Kryeministri dhe Ministri i Thesarit, Eugeniusz Kwiatkowski. Qëllimi i saj ishte për të krijuar një qendër të fuqishme industriale në mes të vendit, aq larg sa është e mundur nga çdo kufi, për të forcuar ekonominë Polake dhe zvogëlimin e papunësisë. Plani Katër-vjetor për zhvillimin e COP ishte planifikuar nga 1 shtatori 1936 deri më 30 korrik 1940 dhe u ndërpre nga shpërthimi i Luftës së Dytë Botërore dhe pushtimit Gjerman të Polonisë më 1 shtator 1939. Megjithatë, projekti COP ka arritur në zgjerimin e shumtë të industrisë polake, si dhe pas përfundimit të luftës në vitin 1945 COP ishte rindërtuar dhe zgjeruar nën Republikën e Njerëzve të Polonisë.
Arritjet
Projektet pasuese industriale ishin pjesë e planit: një uzinë çeliku (Huta Stalowa Wola) dhe termocentrali në një markë të qytetit të ri të Stalowa Wola, një fabrikë gome në Dębica, një fabrikë automobilesh në Lublin, një fabrikë avionësh në Mielec, një fabrikë për motorë avionësh dhe artileri në Rzeszów, termocentralet hidroelektrike në Rożnów dhe Myszkowice, dhe zgjerimi i Zakłady Azotowe në Mościce. Industria ushtarake në Staropolski Okręg Przemysłowy u zgjerua në qytetet e Radom-it, Skarżysko-Kamienna, Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, dhe Kielce. Shumica e atyre investimeve ishin të vendosura në zonat me papunësi të lartë, dhe ndërtimi i tyre pati sukses në reduktimin e tensioneve sociale dhe filloi të forcojë ekonominë polake.
Zhvillimi i COP dhe projekte të ngjashme, si ndërtimi i portit detar në Gdynia, ishin arritjet më të shquara të Republikës së Dytë Polake, duke shënuar fillimin e epokës së re të pavarësisë së rifituar së fundi. Plani COP ishte vazhduar nga qeveria komuniste e Polonisë pas Luftës së Dytë Botërore.