cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antitrupat e receptorit anti-glutamat
Antitrupat asimetrike
Antitrupat heterodimerikë, të cilët janë gjithashtu antitrupa asimetrikë, lejojnë fleksibilitet më të madh dhe formate të reja për bashkimin e një sërë ilaçesh në krahët e antitrupave. Një nga formatet e përgjithshme për një antitrup heterodimerik është formati "pullat-në-vrima". Ky format është specifik për pjesën e zinxhirit të rëndë të rajonit konstant në antitrupa. Pjesa e "pullave" është projektuar duke zëvendësuar një aminoacid të vogël me një më të madh. Ai përshtatet në "vrimën", e cila është krijuar duke zëvendësuar një aminoacid të madh me një më të vogël. Ajo që lidh "pullat" me "vrimat" janë lidhjet disulfide midis secilit zinxhir. Forma e "pullave në vrima" lehtëson citotoksicitetin e ndërmjetësuar nga qelizat e varura nga antitrupat. Fragmentet e ndryshueshme me një zinxhir të vetëm (scFv) lidhen me domenin e ndryshueshëm të zinxhirit të rëndë dhe të lehtë nëpërmjet një peptidi lidhës të shkurtër. Lidhësi është i pasur me glicinë, e cila i jep më shumë fleksibilitet dhe serinë/treoninë, e cila i jep specifikë. Dy fragmente të ndryshme scFv mund të lidhen së bashku, nëpërmjet një rajoni të varur, në domenin konstant të zinxhirit të rëndë ose me domenin konstant të zinxhirit të lehtë. Kjo i jep antitrupave bispecifitet, duke lejuar specifikat lidhëse të dy antigjeneve të ndryshëm. Formati "knobs-into-holes" përmirëson formimin e heterodimerit, por nuk e shtyp formimin e homodimerëve.
Për të përmirësuar më tej funksionin e antitrupave heterodimerikë, shumë shkencëtarë po kërkojnë drejt konstrukteve artificiale. Antitrupat artificialë janë kryesisht motive proteinash të ndryshme që përdorin strategjinë funksionale të molekulës së antitrupave, por nuk kufizohen nga kufizimet strukturore të lakut dhe kornizës së antitrupit natyror. Të qenit në gjendje të kontrollosh dizajnin e kombinuar të sekuencës dhe hapësirës tredimensionale mund të kapërcejë modelin natyror dhe të lejojë lidhjen e kombinimeve të ndryshme të barnave në krahë.
Antitrupat heterodimerikë kanë një gamë më të madhe në forma që mund të marrin dhe barnat që janë ngjitur në krahë nuk duhet të jenë të njëjta në secilin krah, duke lejuar që kombinime të ndryshme të barnave të përdoren në trajtimin e kancerit. Farmaceutikët janë në gjendje të prodhojnë antitrupa bispecifikë shumë funksionalë, madje edhe shumë specifikë. Shkalla në të cilën mund të funksionojnë është mbresëlënëse duke pasur parasysh se një ndryshim i tillë i formës nga forma natyrale duhet të çojë në ulje të funksionalitetit.
Historia
parapamje|Angel of the West (2008) nga Julian Voss-Andreae është një skulpturë e bazuar në strukturën e antitrupave të publikuar nga E. Padlan. Krijuar për kampusin në Florida të Institutit të Kërkimeve Scripps, antitrupi vendoset në një unazë që i referohet Njeriut Vitruvian të Leonardo da Vinçit, duke theksuar kështu ngjashmërinë e antitrupit dhe trupit të njeriut. Përdorimi i parë i termit "antitrup" ndodhi në një tekst nga Paul Ehrlich. Termi Antikörper (fjala gjermane për antitrupat) shfaqet në përfundimin e artikullit të tij "Studime eksperimentale mbi imunitetin", botuar në tetor 1891, i cili thotë se, "nëse dy substanca krijojnë dy Antikörper të ndryshëm, atëherë ato vetë duhet të jenë të ndryshme. ". Megjithatë, termi nuk u pranua menjëherë dhe u propozuan disa terma të tjerë për antitrupat; këto përfshinin Immunkörper, Amboceptor, Zwischenkörper, substancë sensibilisatrice, copula, Desmon, filocitase, fixateur dhe Immunisin. Fjala antitrup ka analogji formale me fjalën antitoksin dhe një koncept të ngjashëm me Immunkörper (trup imunitar në anglisht). Si i tillë, ndërtimi origjinal i fjalës përmban një të metë logjike; antitoksina është diçka e drejtuar kundër një toksine, ndërsa antitrupi është një trup i drejtuar kundër diçkaje. parapamje|Michael Heidelberger Studimi i antitrupave filloi në 1890 kur Emil von Behring dhe Kitasato Shibasaburō përshkruan aktivitetin e antitrupave kundër toksinave të difterisë dhe tetanozit. Von Behring dhe Kitasato parashtruan teorinë e imunitetit humoral, duke propozuar që një ndërmjetës në serum mund të reagonte me një antigjen të huaj. Ideja e tij e shtyu Paul Ehrlich të propozonte teorinë e zinxhirit anësor për ndërveprimin e antitrupave dhe antigjenit në 1897, kur ai hipotezoi se receptorët (të përshkruar si "zinxhirët anësor") në sipërfaqen e qelizave mund të lidheshin në mënyrë specifike me toksinat - në një "bllokim" ndërveprim "dhe-kyç" - dhe se ky reagim lidhës është shkas për prodhimin e antitrupave. Studiues të tjerë besonin se antitrupat ekzistonin lirisht në gjak dhe, në vitin 1904, Almroth Wright sugjeroi që antitrupat e tretshëm të mbulonin bakteret për t'i etiketuar ato për fagocitozë dhe vrasje; një proces që ai e quajti opsoninizimi.
Në vitet 1920, Michael Heidelberger dhe Oswald Avery vunë re se antigjenet mund të precipitoheshin nga antitrupat dhe vazhduan të tregonin se antitrupat përbëhen nga proteina. Vetitë biokimike të ndërveprimeve antigjen-antitrup-lidhëse u shqyrtuan më në detaje në fund të viteve 1930 nga John Marrack. Përparimi tjetër i madh ishte në vitet 1940, kur Linus Pauling konfirmoi teorinë "kyç dhe çelës" të propozuar nga Ehrlich duke treguar se ndërveprimet midis antitrupave dhe antigjeneve varen më shumë nga forma e tyre sesa nga përbërja e tyre kimike. Në vitin 1948, Astrid Fagraeus zbuloi se qelizat B, në formën e qelizave plazmatike, ishin përgjegjëse për gjenerimin e antitrupave.
Puna e mëtejshme u përqendrua në karakterizimin e strukturave të proteinave të antitrupave. Një përparim i madh në këto studime strukturore ishte zbulimi në fillim të viteve 1960 nga Gerald Edelman dhe Joseph Gally i zinxhirit të lehtë të antitrupave dhe realizimi i tyre se kjo proteinë është e njëjtë me proteinën Bence-Jones të përshkruar në 1845 nga Henry Bence Jones. 73] Edelman vazhdoi të zbulojë se antitrupat përbëhen nga zinxhirë të rëndë dhe të lehtë të lidhur me lidhjet disulfide. Përafërsisht në të njëjtën kohë, rajonet lidhëse të antitrupave (Fab) dhe bishtit të antitrupave (Fc) të IgG u karakterizuan nga Rodney Porter. Së bashku, këta shkencëtarë konkluduan strukturën dhe sekuencën e plotë të aminoacideve të IgG, një arritje për të cilën ata morën çmimin Nobel në 1972 në Fiziologji ose Mjekësi. Fragmenti Fv është përgatitur dhe karakterizuar nga David Givol. Ndërsa shumica e këtyre studimeve të hershme u fokusuan në IgM dhe IgG, izotipe të tjera imunoglobulinash u identifikuan në vitet 1960: Thomas Tomasi zbuloi antitrupat sekretues (IgA); David S. Rowe dhe John L. Fahey zbuluan IgD; dhe Kimishige Ishizaka dhe Teruko Ishizaka zbuluan IgE dhe treguan se ishte një klasë e antitrupave të përfshirë në reaksionet alergjike. Në një seri të rëndësishme eksperimentesh duke filluar në vitin 1976, Susumu Tonegawa tregoi se materiali gjenetik mund të riorganizohet për të formuar një grup të gjerë të antitrupave të disponueshëm.
Diagnoza e sëmundjes
Zbulimi i antitrupave të veçantë është një formë shumë e zakonshme e diagnostikimit mjekësor dhe aplikime të tilla si serologjia varen nga këto metoda. Për shembull, në analizat biokimike për diagnostikimin e sëmundjes, një titull i antitrupave të drejtuar kundër virusit Epstein-Barr ose sëmundjes Lyme vlerësohet nga gjaku. Nëse ato antitrupa nuk janë të pranishëm, ose personi nuk është i infektuar ose infeksioni ka ndodhur shumë kohë më parë, dhe qelizat B që gjenerojnë këto antitrupa specifikë janë prishur natyrshëm.
Në imunologjinë klinike, nivelet e klasave individuale të imunoglobulinave maten me nefelometri (ose turbidimetri) për të karakterizuar profilin e antitrupave të pacientit. Ngritjet në klasa të ndryshme të imunoglobulinave ndonjëherë janë të dobishme në përcaktimin e shkakut të dëmtimit të mëlçisë tek pacientët për të cilët diagnoza është e paqartë. Për shembull, IgA i ngritur tregon cirrozë alkoolike, IgM i ngritur tregon hepatit viral dhe cirrozë primare biliare, ndërsa IgG është i ngritur në hepatitin viral, hepatitin autoimun dhe cirrozën.
Çrregullimet autoimune shpesh mund të gjurmohen tek antitrupat që lidhin epitopet e trupit; shumë mund të zbulohen përmes analizave të gjakut. Antitrupat e drejtuar kundër antigjeneve të sipërfaqes së qelizave të kuqe të gjakut në aneminë hemolitike të ndërmjetësuar nga imuniteti zbulohen me testin Coombs. Testi Coombs përdoret gjithashtu për skriningun e antitrupave në përgatitjen e transfuzionit të gjakut dhe gjithashtu për shqyrtimin e antitrupave tek gratë antenatale.
Praktikisht, disa metoda imunodiagnostike të bazuara në zbulimin e antigjen-antitrupave komplekse përdoren për të diagnostikuar sëmundjet infektive, për shembull ELISA, imunofluoreshencë, Western blot, imunodifuzion, imunoelektroforezë dhe analizë magnetike. Antitrupat e ngritur kundër gonadotropinës korionike njerëzore përdoren në testet e shtatzënisë pa recetë.
Kimia e re e dioksaborolanit mundëson etiketimin e antitrupave me fluorin radioaktiv (18F), gjë që lejon tomografinë e emetimit të pozitronit (PET) të imazhit të kancerit.
Terapia e sëmundjes
Terapia e synuar e antitrupave monoklonale përdoret për të trajtuar sëmundje të tilla si artriti reumatoid, skleroza e shumëfishtë, psoriasis dhe shumë forma të kancerit duke përfshirë limfomën jo-Hodgkin, kancerin kolorektal, kancerin e kokës dhe qafës dhe kancerin e gjirit.
Disa mangësi imune, të tilla si agamaglobulinemia e lidhur me X dhe hipogamaglobulinemia, rezultojnë në mungesë të pjesshme ose të plotë të antitrupave. Këto sëmundje shpesh trajtohen duke nxitur një formë afatshkurtër të imunitetit të quajtur imunitet pasiv. Imuniteti pasiv arrihet përmes transferimit të antitrupave të gatshëm në formën e serumit të njeriut ose të kafshëve, imunoglobulinës së bashkuar ose antitrupave monoklonale, në individin e prekur.
Terapia prenatale
Faktori Rh, i njohur gjithashtu si antigjeni Rh D, është një antigjen që gjendet në qelizat e kuqe të gjakut; individët që janë Rh-pozitiv (Rh+) e kanë këtë antigjen në qelizat e tyre të kuqe të gjakut dhe individët që janë Rh-negativ (Rh-) jo. Gjatë lindjes normale, traumave të lindjes ose komplikimeve gjatë shtatzënisë, gjaku nga fetusi mund të hyjë në sistemin e nënës. Në rastin e një nëne dhe një fëmije të papajtueshëm me Rh, përzierja e vazhdueshme e gjakut mund të sensibilizojë një nënë Rh- ndaj antigjenit Rh në qelizat e gjakut të fëmijës Rh+, duke e vënë pjesën e mbetur të shtatzënisë dhe çdo shtatzëni të mëvonshme, në rrezik për hemolitik. sëmundje e të porsalindurit.
Antitrupat e imunoglobulinës Rho(D) janë specifike për antigjenin RhD të njeriut. Antitrupat anti-RhD administrohen si pjesë e një regjimi trajtimi prenatal për të parandaluar sensibilizimin që mund të ndodhë kur një nënë Rh-negative ka një fetus Rh-pozitiv. Trajtimi i një nëne me antitrupa Anti-RhD para dhe menjëherë pas traumës dhe lindjes shkatërron antigjenin Rh në sistemin e nënës nga fetusi. Është e rëndësishme të theksohet se kjo ndodh përpara se antigjeni të mund të stimulojë qelizat B të nënës që të "kujtojnë" antigjenin Rh duke gjeneruar qeliza B të memories. Prandaj, sistemi i saj imunitar humoral nuk do të prodhojë antitrupa anti-Rh dhe nuk do të sulmojë antigjenet Rh të foshnjave aktuale ose të mëvonshme. Trajtimi me imunoglobulinën Rho(D) parandalon sensibilizimin që mund të çojë në sëmundjen Rh, por nuk parandalon ose trajton vetë sëmundjen themelore.
Aplikacionet kërkimore
Antitrupat specifikë prodhohen duke injektuar një antigjen në një gjitar, të tillë si miu, miu, lepur, dhi, dele ose kalë për sasi të mëdha antitrupash. Gjaku i izoluar nga këto kafshë përmban antitrupa poliklonalë - antitrupa të shumëfishtë që lidhen me të njëjtin antigjen - në serum, i cili tani mund të quhet antiserum. Antigjenet gjithashtu injektohen në pula për gjenerimin e antitrupave poliklonalë në të verdhën e vezës. Për të marrë antitrup që është specifik për një epitop të vetëm të një antigjeni, limfocitet që sekretojnë antitrupa izolohen nga kafsha dhe përjetësohen duke i shkrirë ato me një linjë qelizore kanceroze. Qelizat e bashkuara quhen hibridoma dhe do të rriten vazhdimisht dhe do të sekretojnë antitrupa në kulturë. Qelizat e vetme hibridome izolohen me klonim me hollim për të gjeneruar klone qelizore që prodhojnë të gjitha të njëjtin antitrup; këto antitrupa quhen antitrupa monoklonale. Antitrupat poliklonalë dhe monoklonalë shpesh pastrohen duke përdorur proteinën A/G ose kromatografinë me afinitet antigjen.
Në kërkime, antitrupat e pastruar përdoren në shumë aplikime. Antitrupat për aplikime kërkimore mund të gjenden direkt nga furnizuesit e antitrupave, ose nëpërmjet përdorimit të një motori kërkimi të specializuar. Antitrupat hulumtues përdoren më së shpeshti për të identifikuar dhe lokalizuar proteinat ndërqelizore dhe jashtëqelizore. Antitrupat përdoren në citometrinë e rrjedhës për të diferencuar llojet e qelizave sipas proteinave që ato shprehin; lloje të ndryshme qelizash shprehin kombinime të ndryshme të grupit të molekulave të diferencimit në sipërfaqen e tyre dhe prodhojnë proteina të ndryshme ndërqelizore dhe të sekretueshme. Ato përdoren gjithashtu në imunoprecipitim për të ndarë proteinat dhe çdo gjë të lidhur me to (bashkë-imunoprecipitim) nga molekulat e tjera në një lizatë qelizore,[98] në analizat Western blot për të identifikuar proteinat e ndara nga elektroforeza dhe në imunohistokimi ose imunofluoreshencë për të ekzaminuar shprehjen e proteinave. në seksionet e indeve ose për të lokalizuar proteinat brenda qelizave me ndihmën e një mikroskopi. Proteinat gjithashtu mund të zbulohen dhe maten me antitrupa, duke përdorur teknikat ELISA dhe ELISpot.
Antitrupat e përdorur në kërkime janë disa nga reagentët më të fuqishëm, por edhe më problematikë, me një numër të madh faktorësh që duhet të kontrollohen në çdo eksperiment, duke përfshirë reaktivitetin e kryqëzuar, ose antitrupat që njohin epitope dhe afinitet të shumëfishtë, të cilat mund të ndryshojnë shumë në varësi të kushteve eksperimentale si p.sh. si pH, tretës, gjendja e indeve etj. Janë bërë përpjekje të shumta për të përmirësuar si mënyrën se si studiuesit vërtetojnë antitrupat dhe mënyrat në të cilat ata raportojnë për antitrupat. Studiuesit që përdorin antitrupa në punën e tyre duhet t'i regjistrojnë ato në mënyrë korrekte në mënyrë që të lejojnë kërkimin e tyre të riprodhueshëm (dhe për rrjedhojë të testuar dhe kualifikuar nga studiues të tjerë). Më pak se gjysma e antitrupave kërkimore të referuara në punimet akademike mund të identifikohen lehtësisht. Punimet e botuara në F1000 në 2014 dhe 2015 u ofrojnë studiuesve një udhëzues për raportimin e përdorimit të antitrupave në kërkime. Punimi RRID, është bashkë-botuar në 4 revista që kanë zbatuar Standardin RRIDs për citimin e burimeve kërkimore, i cili merr të dhëna nga antibodyregistry.org si burim i identifikuesve të antitrupave.
Prodhimi dhe testimi
Tradicionalisht, shumica e antitrupave prodhohen nga linjat qelizore hibridoma përmes pavdekësisë së qelizave që prodhojnë antitrupa nga bashkimi i shkaktuar nga kimikatet me qelizat e mielomës. Në disa raste, bashkimet shtesë me linja të tjera kanë krijuar "trioma" dhe "quadroma". Procesi i prodhimit duhet të përshkruhet dhe vërtetohet siç duhet. Studimet e vërtetimit duhet të përfshijnë të paktën:
Studimet paraklinike
Aftësia për të përshkruar antitrupin nëpërmjet afinitetit të lidhjes me antigjenin plotësohet nga informacioni mbi strukturën e antitrupave dhe sekuencat e aminoacideve për qëllimin e pretendimeve për qartësi. Janë paraqitur disa metoda për projektimib llogaritës të antitrupave bazuar në studimet strukturore tënbioinformatikës së CDR-ve të antitrupave.
Ka një sërë metodash të përdorura për të renditur një antitrup duke përfshirë degradimin e Edman, cADN, etj.; megjithëse një nga përdorimet moderne më të zakonshme për identifikimin e peptideve/proteinave është kromatografia e lëngshme e shoqëruar me spektrometrinë e masës së bashku (LC-MS/MS). Metodat e renditjes së antitrupave me vëllim të lartë kërkojnë qasje llogaritëse për analizën e të dhënave, duke përfshirë sekuencën de novo direkt nga spektrat e masës së bashku dhe metodat e kërkimit të bazës së të dhënave që përdorin bazat e të dhënave ekzistuese të sekuencave të proteinave. Shumë versione të sekuencës së proteinave të pushkës së gjahut janë në gjendje të rrisin mbulimin duke përdorur metodat e fragmentimit CID/HCD/ETD dhe teknika të tjera, dhe ato kanë arritur përparim të konsiderueshëm në përpjekje për të renditur plotësisht proteinat, veçanërisht antitrupat. Metoda të tjera kanë supozuar ekzistencën e proteinave të ngjashme, një sekuencë të njohur gjenomi ose qasje të kombinuara nga lart-poshtëndhe nga poshtë-lart. Teknologjitë aktuale kanë aftësinë për të mbledhur sekuenca proteinash me saktësi të lartë duke integruar peptidet e sekuencës de novo , intensitetin dhe rezultatet e besimit pozicional nga kërkimet e bazës së të dhënave dhe homologjisë.
= Imituesit e antitrupave = Imituesit e antitrupave janë komponime organike, si antitrupat, që mund të lidhin në mënyrë specifike antigjenet. Ato përbëhen nga peptide artificiale ose proteina, ose molekula të acidit nukleik të bazuar në aptamer me një masë molare prej rreth 3 deri në 20 kDa. Fragmentet e antitrupave, si Fab dhe nanotrupat nuk konsiderohen si imitues të antitrupave. Përparësitë e zakonshme ndaj antitrupave janë tretshmëria më e mirë, depërtimi në inde, qëndrueshmëria ndaj nxehtësisë dhe enzimave dhe kosto relativisht e ulët e prodhimit. Imituesit e antitrupave janë zhvilluar dhe prezantuar si agjentë kërkimor, diagnostikues dhe terapeutikë.
Ligandët optimer
Ligandët optimer janë një klasë e re e imituesve të antitrupave. Këta ligandë afrues me bazë acidi nukleik janë zhvilluar in vitro për të gjeneruar ligandë të afrimitetit specifik dhe të ndjeshëm që po aplikohen në terapeutikë, në shpërndarjen e barnave, në biopërpunim, në diagnostifikim, dhe në kërkimin bazë.
Remix album
Një album i ndryshuar ose album i modifikuar ose album i përzier ( en:remix album)  është një album që përmban shumicën e këngëve që janë version i modifikuar ose të ri-regjistruari një kënge të lëshuar më herët nga një artist.
Banesa e llojit vilë në bulevardin Zogu i Parë
Banesa e llojit vilë në bulevardin Zogu i Parë është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Tiranës, në qarkun e Tiranës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "122 më 05.03.2007".
Remixed and Reimagined (album)
Remixed and Reimagined është albumi i parë në serinë e Legacy Remixed të lëshuara nga Sony BMG. Ky shtë një koleksion i këngëve të Nina Simone, të modifikuara (remix) nga disa DJ të ndryshëm. të gjitha këngët orgjinale janë nga albumet e saj të lëshuara nga RCA records. Ky album u lëshua në vitin 2006 nga studiot "Legacy/RCA/SBMG Records".
Muzeu i pafajësisë
Muzeu i pafajësisë është një roman nga Orhan Pamuk, romancier turk që ka fituar çmimin Nobel, i botuar më 29 gusht 2008. Libri, i vendosur në Stamboll midis 1975 dhe 1984, është një tregim i historisë së dashurisë midis biznesmenit të pasur Kemal dhe një kushërire të tij të largët, Fysun. Pamuk ka thënë se ai ka përdorur kanalin YouTube për të hulumtuar muzikë dhe film turk ndërsa përgatiste romanin.
Një ekstrakt, me titull "Marrëdhëniet e largëta", u shfaq në New Yorker më 7 shtator 2009. Përkthimi në shqip u bë nga Drita Çetaku-Turdiu dhe u publikua në vitin 2008 nga Skanderbeg Books.
Përmbajtja
thumb|majtas|Ndërtesa që tregon Muzeun e pafajësisë|150px Kemali ka qenë i fejuar me një vajzë të bukur të quajtur Sibel për dy muaj kur takon një vajzë në dyqan, Fysunin, ndërsa blen një çantë për të fejuarën e tij. Ajo që pason në muajin tjetër është një marrëdhënie fizike dhe emocionale intensive dhe e fshehtë midis tyre. Momenti më i lumtur i jetës së Kemalit është kur bën dashuri ditën kur Fysuni e rrëfen dashurinë e saj të thellë për të. Megjithëse është e qartë se ai gjithashtu ka rënë plotësisht në dashuri me Fysunin, Kemali vazhdon ta mohojë këtë, duke besuar se martesa e tij me Sibelin dhe marrëdhënia sekrete mund të vazhdonte përgjithmonë. Fantazia e tij prishet kur Fysuni zhduket pasi merr pjesë në fejesën e tij. Tani ai duhet të pajtohet me lidhjen dhe dashurinë e tij të thellë për Fysunin. Ai kalon një periudhë shumë të dhimbshme për rreth një vit, në pamundësi për të përmbushur Fysunin dhe për të marrë ngushëllim nga objektet dhe vendet që lidhen me dashurinë e tyre. Fejesa e tij me Sibelin prishet dhe më në fund Fysuni i përgjigjet letrës së tij dhe pranon ta takojë. Fysuni është martuar, duke jetuar me burrin e saj dhe prindërit dhe pretendon të takohet me Kemalin ashtu si një lidhje e largët, me nënkuptime zemërimi. Për tetë vitet e ardhshme Kemali vazhdon të vizitojë familjen për darkë dhe të shprehë dashurinë e tij për Fysunin në mënyra të ndryshme, ndërsa gjen ngushëllim në objekte të ndryshme që lidhen me të që ai bart larg shtëpisë. Më në fund pas vdekjes së babait të saj, rrethanat e shtyjnë Fysunin të ndahet nga burri i saj. Fysuni dhe Kemali do të martohen pas një udhëtimi nëpër Evropë së bashku, por fati i befason dhe ata ndahen përgjithmonë pas një nate të dashurisë së bërë. Kemali e konsideron çdo objekt që lidhet me Fysunin dhe dashurinë e tyre, të mbledhur ndër vite, si portretizim të një momenti të veçantë të lumturisë dhe haresë në kalimin e atyre nëntë viteve. Ai vendos ta shndërrojë shtëpinë e Fysunit në një muze të pafajësisë, duke përfshirë të gjitha këto objekte dhe gjithashtu kujtime të tjera që lidhen me periudhën.
Përplasja midis Lindjes dhe Perëndimit
Puna e Pamukut shpesh merret me përplasje të kulturës midis Lindjes dhe Perëndimit, e cila u citua si pjesë e arsyes që atij iu dha Çmimi Nobel për Letërsi. Ky roman vazhdimisht referon ndikimin e Perëndimit (Evropa dhe Amerika) në kulturën e Stambollit, përmes ideve të muzeve dhe industrisë së filmit, e cila bëhet një pjesë e madhe e romanit.
Muzetë dhe koleksionet
Libri, së bashku me muzeun e tij shoqërues, vazhdimisht u referohet muzeve dhe koleksioneve. Ideja e grumbullimit dhe mbledhjes si një veprim i turpshëm që bëhet publik dhe vlerësohet në formën e një muzeu, trajtohet veçanërisht në kapitujt e fundit.
Identiteti i femrës dhe kultura turke
Një nga temat kryesore gjatë gjithë romanit është roli i femrës në kulturën turke. Romani përshkruan izolimin e grave që kanë humbur virgjërinë para martesës, pavarësisht faktit se shumë pretendojnë se kanë një qëndrim "më perëndimor" ndaj këtij në Stambollin e viteve 1970. Pamuk e përshkruan këtë si tabunë e virgjërisë që është pjesë e një sistemi të vjetër në Turqi.
Në një intervistë, Pamuk bashkoi të gjitha këto tema ndërsa komentoi se si roli i muzeut është gjithashtu i pronësisë, pasi Kemali duket se e zotëron Fysunin si një xhingël në muzeun e tij, në vend se të lejojë autonominë e jetës së saj.
Muzeu
Pamuk ka krijuar një "Muze të pafajësisë", bazuar në muzeun e përshkruar në libër. Është i vendosur në një ndërtesë në lagjen Çukurcuma të Beyoğlu, Stamboll, dhe tregon një koleksion që nxit jetën dhe kulturën e përditshme të Stambollit gjatë periudhës në të cilën është vendosur romani. Fillimisht, muzeu ishte planifikuar të ekspozohej në Schirn Kunsthalle të Frankfurtit në tetor 2008, gjatë Panairit vjetor të Librit në Frankfurt, por ekspozita u anulua. Në vitin 2010, Pamuk ende shpresonte që muzeu të hapet në vitin 2011. Pas shumë vonesash, muzeu u përurua më në fund në prill 2012. Megjithëse u krijua më vonë, muzeu dhe romani u konceptuan në të njëjtën kohë, duke shfaqur romancën e ngulët midis dy familjeve të Stambollit, si dhe duke përjetësuar një perspektivë për Stambollin e klasit të lartë në vitet 1970. Projekti u mbështet nga Stambolli 2010  - Kryeqyteti Evropian i Kulturës. Sipas librit, muzeu lejon hyrjen falas për ata që sjellin një kopje të librit. Një biletë e vendosur në kapitullin e 83-të të librit do të vihet para se të futet lexuesi.
Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.4
'''Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.4''' libër i botuar në Gislaved, Suedi; Prishtinë : Erik Hans, në vitin 2015. Faqe 880.
Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.3
'''Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.3''' libër i botuar në Prishtinë; Gislaved, Suedi : Erik Hans, në vitin 2014. Faqe 756.
Karl Liebknecht
Karl Liebknecht (1871-1919) ishte bashkëthemelues (me Roza Luksemburgun) e Ligës Spartakiste dhe Partisë Komuniste Gjermane. Ai ishte kundër pjesëmarrjes së Gjermanisë në Luftën Parë. Pas luftës, në vitin 1919 ai udhëhoqi kryengritjen spartakiste që u shtyp nga qeveria gjermane dhe trupat paramilitare të djathta, Freikorps. Ishte anëtar aktiv i Internacionales së Dytë dhe u bë deputet në vitin 1912, nën suazën socialdemokrate gjermane. Në vitin 1916 u arrestua gjatë një proteste kundër luftës. Ai dhe Luksemburg u ekzekutuan nga paramilitarët.
Stadiumi Rexhep Rexhepi
Stadiumi Rexhep Rexhepi është një stadium fubollistik në Drenas, Kosovë i cili shfrytëzohet për ndeshjet futbollistike nga ana e klubit KF Feronikelit.
Historiku
Stadiumi është quajtur me emrin e ish-lojtarit dhe kapitenit të klubit Rexhep Rexhepi, i cili duke luftuar në radhët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ra dëshmor më 12 shkurt të vitit 1999. Në dhjetor të vitit 2012, filloi puna në terren, në mënyrë që të renovohej e vetmja fushë e futbollit në Drenas. Renovimi u bë me fondet të cilat erdhën nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Në janar të vitit 2014 udhëheqja komunale, filloi të kërkojë investime nga qeveria qendrore dhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve për të përfunduar renovimin e plotë të stadiumit. Kjo u arrit më 23 Maj të vitit 2014, kur Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve së bashku me komunën e Drenasit nënshkruan marrëveshjen për investimin e 100,000 € për tri faza të procesit të rinovimit. Etapa e dytë kishte përfunduar gjatë sezonit 2014-15, ndërsa faza e tretë ka përfunduar pas përfundimit të sezonit në verën e vitit 2015.
Solomon ibn Gabirol
parapamje|Solomon Ibn Gabirol Solomon ibn Gabirol emri i plotë i tij është Solomon Ben-Judah Ibn Gabirol ndërsa emri i latinizuar i tij është Avicebron (1021, Malaga - Spanjë - 1070, Valencia - Spanjë) ishte filozof dhe poet fetar e laik hebre nga Spanja e kohës së maurëve.
Biografia
U lind në vitin 1021 në qytetin andaluzian Malaga, (Spanjë). Mësimet e para i morri në vendlindje dhe i plotësoi me vetarsimim duke u bërë një njohës i shkëlqyer i filozofisë hebraike. Këtë trashëgimi e sintetizoi me kulturën arabe, përkatësisht me Kuranin, me poezinë, me filozofinë dhe me etikën arabe dhe (myslimane), e cila dominonte në Andaluzinë islame. Në filozofi konsiderohet si njëri ndër përfaqësuesit më të spikatur të neoplatonizmit mesjetar.
Vepra
Vepra kryesore filozofike e Gabirolit konsiderohet "Burimi i jetës" (Eng:Fons Vitae, Arab: Yanbu` al-Hayah), të cilën fillimisht e shkroi në gjuhën arabe, ndërsa në shekullin e XII u përkthye në gjuhën latine. Vepra tjetër e tij është poema e gjatë persiatëse e medituese me titull "Kurora mbretërore" (Eng:Royal Crown, Arab:Keter Malkhut), në të cilën "përshkruan mrekullitë e Gjithësisë, vogëlsinë e njeriut, si dhe hirin hyjnor që u jep jetë të dyve". Disa nga veprat e tij poetike janë edhe këto"
Manana Shalikashvili
Manana Shalikashvili (gjeorgjisht: მანანა შალიკაშვილი) u lind më 5 korrik, 1959 në Tsilkan të Gjeorgjisë Sovietike.
Manana vjen nga Gjeorgjia dhe është këngëtare aktive nga vitetet 2000.
Jetëshkrimi
Diplomuar në Universitetin Teknik të Tbilisit, ajo filloi të shkruajë poezi si fëmijë dhe më vonë filloi të shkruajë tregime të shkurtra. Ajo ka kënduar në Konservatorin Shtetëror Vano Sarajishvili në Tbilisi që nga viti 2000, dhe më vonë filloi të shkruajë këngë. Ajo është duke dhënë muzikë në Shkollën Publike të Tbilisit në nr. 175, dhe gjithashtu formoi ansamblin "Nanina", i cili performon me sukses në koncerte të ndryshme. Në vitin 2018 ajo mori titullin laureat dhe medalje bronzi në konkursin e kolektivëve gjeorgjianë për fëmijë dhe të rinj, paraqiti ekipin e shkollës në kategorinë C-2; Në vitin 2019, ajo mori një diplomë në kategorinë popullore në Konkurrencën V Kombëtare të Kolektiveve të Fëmijëve dhe Rinisë Gjeorgjiane. Në të njëjtin vit, u botua përmbledhja e saj e tretë me poezi "Rrezja e Shpresës". Ajo ka botuar dy koleksione këngësh: "Gjithçka Fillon me Të Munguarit" dhe "Këngët Pop", redaktuar nga Kakha Tsabadze. Ajo është anëtare e unionit të shkrimtarëve të Gjeorgjisë.
Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.6
'''Kontributi i bashkëatdhetarëve kosovarë emigrantë në Suedi për pavarësinë e Kosovës. V.6''' libër i botuar në Prishtinë; Gislaved, Suedi : Erik Hans, në vitin 2016. Faqe 490.
Ekonomia e Emirateve të Bashkuara Arabe
Falë burimeve "të majme" në Abu Dhabi, (1978:3 935 mil.t rez.; 70 mil.t nxierrje) dhe atyre "të pakta" në Dubai (1978: 178 mil.t. rez.; 18 mil.t. nxierrje), oazat e portat detare të paçmuara në të kaluarën e Gjirit Persik, që nga diku 1970-ta, kanë arritur të krijojnë qytete moderne me një infrastrukturë të shkëlqyeshme, e një rrjet shoqëror të organizuar në kompleks të ndërtesave (Kulla të larta për zyrë, për banka, për hotele, për spitale, për shkolla, e pastruese të kripës nga uji i detit). Me një bruto prodhim shoqëror prej (1976) 13 900 dollarësh amerikanë për banorë, Emiratet e Bashkuara Arabe, qëndrojnë në krye të listave. Pjesen më të madhe të prodhimit e përbëjnë të ardhurat nga ekonomia e naftës (1978: 57%), tregëtia, bankat dhe shërbimet marrin pjesë me diku 11%, ndërtimtaria me 9%, Industria dhe tregëtia me 3%, bujësia me 2%, shërbimet komunale me 8%. Vetëm 0,2% e tokës së Emirateve të Bashkuara Arabe është tokë e ujitur, ashtu që të jetë frytëdhënse, pjesa më e madhe gjendet në oaze. Pjesen më të madhe të tokës së punueshme e qeverisin sheikët e Ras al-Khaimah-ut dhe Fuxhairës (mbjelljin pemër, perime, duhan etj.). Kultivimi i kafshëve bëhet kryesisht në Ras al-Khaimah, ku gjatë 1978 kishte 200.000 krerë dhi, 89 000 dele, 40 000 gamilje dhe 16 000 gjedhë.
Gjuetia e peshkut dallohet në Faluxhë. Emirati më i pasur llogaritet të jetë, Abu Dabi, i cili financon rreth 70% të të dalurave të Emriateve të Bashkuara Arabe. Abu Dabi ka rafinerinë e naftës, uzina kimike, shkritore të aluminit, fabrikën e çimentosë. Unzia e shkrirjes së qelqit gjendet në ujdhesën Das. Dubai është emirati më i rëndësishëm për tregëti, me porte moderne në ujrat e thella detare, porta Port Rashid, fabrikën e çimentosë, rafinerinë e naftës. Sharxhia ka rezervat më të vogla të naftës, në këtë emirat më e rëndësishmja është uzina e ndërtimit të anijeve dhe barkave lundruese.
Latronët e Dardanisë
Latronët e Dardanisë ishin fshatarë dhe skllevër kryengritës dardanë, që luftuan me armë kundër pushtuesve romakë në shek.II-IV të e.s. Emri “latronë” me kuptimin “kusarë” u është dhënë në tekstet juridike romake e burimet e shkruara latine dhe është pranuar më pas nga historiografia borgjeze për të mbuluar përmbajtjen e vërtetë shoqërore të kryengritësve ilirë. Lufta e latronëve të Dardanisë nisi në shek.II të e.s. si qëndresë e kundërshtim i masave popullore të shtypura ndaj skllavërimit dhe mori trajtën e një lufte çlirimtare. Lufta e tyre vazhdoi dhe u zgjerua më tepër sidomos gjatë dyndjeve barbare deri në shek.IV.
Përmbledhje e jurisprudencës së Dhomës së Posaçme të Gjykatës Supreme të Kosovës për çështjet në lidhje me Agjencinë Kosovare të Privatizimit
Përmbledhje e jurisprudencës së Dhomës së Posaçme të Gjykatës Supreme të Kosovës për çështjet në lidhje me Agjencinë Kosovare të Privatizimit libër nga Ondrej Pridal (k/red.), Agnesa Vezgishi (red. në shqip) dhe autorët kolektivë nga Republika e Kosovës. Gjykata e Apelit. Botuar në Prishtinë, në vitin 2016. V.1, me 168 faqe.
Sllavo-Serbia
parapamje|Harta e vendndodhjes së Sllavo-Serbisë. Sllavo-Serbia ose Sllaveno-Serbia (Слов'яносербія; Славяносербия; Славеносрбија / Slavenosrbija ose Славосрбија / Slavosrbija; Sllavo-Serbisht: Славо-Serbія ose Славено-Serbія), ishte një territor i Rusisë Perandorake nga 1753 deri në 1764. Ndodhej në bregun e djathtë të lumit Donec midis lumit Bahmutka (Бахмут) dhe lumit Luhan (Лугань). Kjo zonë sot përbën territoret e rajonit të sotëm të Luhanskut dhe rajonit të Doneckut të Ukrainës. Qendra administrative e Sllavo-Serbisë ishte Bakhmut (Bahmut).
Historia
Me dekret të Senatit të 29 majit 1753, tokat e lira të kësaj zone iu ofruan për vendbanim serbëve, rumunëve, bullgarëve, grekëve dhe popujve të tjerë ballkanikë të besimit të krishterë ortodoksë për të siguruar mbrojtjen e kufijve dhe zhvillimin e kësaj pjese të stepave.
Sllavo-Serbia drejtohej drejtpërdrejt nga Senati qeverisës i Rusisë dhe Kolegji i Luftës. Kolonët formuan përfundimisht regjimentin Hussar Bakhmut. Gjithashtu në 1764, Sllavo-Serbia u shndërrua në Donets uyezd të Guvernatorit Yekaterinoslav (tani në Dnipropetrovs'ka Oblast', Ukrainë). Komandantët e Sllavo-Serbisë ishin kolonelët Rajko Depreradoviq dhe Jovan Sheviq. Këta kolonelë serbë udhëhoqën ushtarët e tyre në fushata të ndryshme ushtarake ruse; në kohë paqeje ata i mbajtën vendet kufitare, së bashku me Kozakët, të lirë nga inkursionet e shteteve të tjera.
Demografia
Provinca kishte një popullsi të ndryshme etnike që përfshinte serbë, rumunë dhe të tjerë. Në vitin 1755, popullsia e Sllavo-Serbisë numëronte 1513 banorë (të dy gjinive). Në vitin 1756, në regjimentin e Jovan Sheviqit kishte 38% serbë, 23% rumunë dhe 22% të tjerë.
The Blues Brothers
The Blues Brothers është një bend blues, i formuar në New York, USA, në vitin 1978 nga dy komikët e famshëm John Belushi e Dan Aykroyd, në fillim si një sketch muzikor i thejshtë i realizuar për programin televisiv Saturday Night Live.
Personeli
The Blues Brothers është një bend blues, i formuar në New York, USA, në vitin 1978 nga dy komikët e famshëm John Belushi e Dan Aykroyd, në fillim si një sketch muzikor i thejshtë i realizuar për programin televisiv Saturday Night Live. Zhanri bluz.
Anetaret e tjere qe kane bashkepunuar:
Ish-anetaret:Jake Blues
Përmendore : tregime nga autorë kosovarë
Përmendore : tregime nga autorë kosovarë. Libër nga Tatjana Haxhimihali (mbl.). Botuar në Tiranë nga "Naim Frashëri", në vitin 1984. Faqe 353.
The Blues Brothers
Historiku
Kënga "Rubber Biscuit" arriti ne vendin e 37 ne Billboard dhe "Soul Man" u pozicionua ne vendin e 14. Made in America eshte tjeter album live i leshuar nga grupi blues The Blues Brothers në vitin 1980.Ndersa Red, White, & Blues është një album live i publikuarnë vitin 1992. The Blues Brothers Band Live! është albumi i vitit 1990. U inçizua me datë 12 korrik 1989 në Montreux Casino dhe këngëtarët në këtë rast ishin Eddie Floyd dhe Larry "T" Thurston. The Blues Brothers Complete është një album compilation i grupit blues The Blues Brothers, i lëshuar në vitin 1998.
Bylykbashi
Bylykbashi ose bylybashi ishte një gradë ushtarake në ushtrinë osmane, që i përgjigjet drejtuesit të një bylyku (kompanie). Bylyku përbëhej nga 100-250 ushtarë me pagë, por shifra ndryshon sipas periudhave. Përgjithësisht, bylykbashi funksiononte si drejtues i forcave të ruajtjes së rendit dhe qetësisë në qytet.
Bylykbashët në viset shqiptare
Bylykbashi administronte malin, që i afrohej nahijes për nga shtrirja tokësore, dhe përfshinte sipas rastit një ose më shumë bajrakë. Më 1831 dy bajrakët e Hotit dhe dy të Grudës konsideroheshin një mal. Më 1861 bajrakët Triesh, Kojë e Fundna përbënte një mal, bylykbashi i të cilit rrinte në Podgoricë. Sipas Salnamesë së Vilajetit të Shkodrës e vitit 1892 Malësia e Shkodrës ndahej në dhjetë male: Hot (dy bajrakë), Grudë (dy bajrakë), Kelmend (katër bajrakë), Kastrat, Shkrel, Reç-Lohe (dy bajrakë), Rrjoll, Postrribë (tre bajrakë), Shllak-Temal (dy bajrakë), Dukagjin (gjashtë male).
Abdyl Kadir Gejlani
parapamje|Vendvarrimi i Gejlanit Abdulkadir el Xhejlanij ose Abdylkadir Gejlani (urduisht: Abdolqāder Gilāni ) (470–561 AH) (1077–1166 Pas Krishtit) ishte një dijetar fikh i cili ishte shumë i respektuar nga Synitët dhe konsiderohej një kujdestar në botën e tarekatit dhe sufizmit.
Ai ishte një Kurd ose Persian. Shejh Abdyl Kadir konsiderohet një shenjtor dhe mbahet me shumë respekt nga myslimanët e nënkontinentit Indian.
Skënder Rizaj
Skënder Rizaj (serbisht: Скендер Ризај; Pejë, 1930) është një historian shqiptar, nga Kosova. Ai ka specializuar në historinë e Ballkanit të periudhës osmane.
Jeta
Skënder Rizaj në Pejë e ka kryer shkollën fillore (1941) dhe semimaturën (1945), kurse në Prizren shkollën normale (dy kurse pedagogjike: 1946, 1947). Në Shkup e ka kryer Fakultetin Filozofik – dega e Histori (1956), ndërsa në Beograd e kanë dhënë provimin shtetëror për profesor të gjimnazit (1960), për të vazhduar më pastaj në Sarajevë studimet pasuniversitare dhe doktoratën (1965). Në moshë 17-vjeçare angazhohet në ilegalitet, ku e mbante pseudonimin ”Fishkëllima” dhe i takonte organizatës ilegale “Besa Kombëtare”. Gjykata e Qarkut në Prizren në nëntor të vitit 1946 (si nxënës) ia shqiptoi dënimin me 1 vit burgim të rëndë, në bazë të nenit 3/1 të ligjeve të atëhershme në fuqi (Arkivi i Kosovës, Fondi: Gjykata e Qarkut në Prizren, Lënda Penalja nr. 20).
Gjatë vitit 1948 ka shërbyer si mësues në fshatin Gllaviçicë, gjatë viteve 1948-1952 ishte mësues dhe drejtor i shkollës fillore në Pejë, si edhe profesor i gjimnazit (1956-1961). Pastaj kalon në Prishtinë si arkivist i Arkivit të Kosovës (1961-1963), kthehet prapë në Pejë si arsimtar i shkollës fillore (1963 – 1965), më tej bëhet në Prishtinë kalon në asistent, docent, profesor inordinar dhe profesor ordinar (1965-1987). N në Stamboll merr titullin këshilltar kompetent – specialist (uzmanı) i Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave Shtetërore të Qeverisë Turke (Başbakanlık Arşivi) (1989-1990). Pas mbarimit të doktoratës, i lidhur shpirtërisht me osmanishten, Dr. Skender Rizaj nuk do të ndalet së hulumtuari dokumente për periudhën osmane te shqiptarët. Krahas gjuhëve orientale, Dr. Skender Rizaj i zgjeroi njohuritë edhe në gjuhën angleze, duke i dhënë mundësi që të bëjë krahasime me dokumente historike nga të dyja anët e botës: orientit dhe oksidentit. Zotërimi i gjuhëve të huaja ia hapi rrugën për hulumtime në biblioteka dhe arkiva në shumë qendra dhe institucione të ndryshme shkencore të Evropës, si në Sarajevë, Beograd, Shkup, Zagreb, Dubrovnik, Prishtinë…, por edhe të Shqipërisë, Italisë, Gjermanisë e të Turqisë, ku ka bërë më së shumti hulumtime (në Başbakanlık Arşivi në Stamboll, në bibliotekat: Bayezid, Süleymaniye, Devlet Kütüphanesi). Ka punuar në hulumtime edhe në Londër (në The Public Record Office, The British Museum, The British Library).
Vepra
“Lidhja Shqiptare e Prizrenit në dokumente angleze, (1978),
“Kosova gjatë shekujve XV, XVI dhe XVII”, (1982),
Teksti Universitar “Historia e përgjithshme - Koha e Re (1453-1789), Universiteti i Kosovës, Prishtinë (1985), (përkthyer në arabisht,Jordani 1991),
“Shqiptarët dhe Serbët në Kosovë”, Prishtinë, 1991,
“Kosova, Shqiptarët dheTurqit dje sot dhe nesër (Kosova Albanians and Turks Yertestday, Today, Tomorrov Kosova, Arnautlarun dunu bugunu ve yarini Istambull,1993,
“Lidhja Shqiptare e Prizrenit (1877/1878-1881/85),1998,
“Falsifikimet e historiogrfisë serbe”, Prishtinë, 2004,
“E drejta e shqiptarëve për vetëvendosje”, Prishtinë, 2007,
“Gazetat turke dhe amerikane për gjenocidin serb ndaj shqiptarëve më 1999, /The Turkish and Amerikan Neëspa pers about Serbian Genocide on Albanians 1999/, Prishtinë 2008,
Shqiptare, Vilajeti i Kosovës1864-1912, /Albanian Villayetes-Vilayetet of Kosova1864-1912, I dhe II,” Prishtinë, 2008, etj., etj.
Dukati i Madh i Lituanisë
Dukati i Madh i Lituanisë ishte një shtet evropian që ekzistonte nga shekulli i 13-të deri në vitin 1795, kur territori u nda midis Perandorisë Ruse, Mbretërisë së Prusisë dhe Perandorisë Habsburge të Austrisë. Shteti u themelua nga lituanezët, të cilët në atë kohë ishin një komb politeist i lindur nga disa fise të bashkuara baltike nga Aukštaitija.
Dukati i Madh u zgjerua për të përfshirë pjesë të mëdha të ish-Rusit të Kievit dhe shteteve të tjera fqinje, duke përfshirë atë që tani është Bjellorusia, Lituania, pjesa më e madhe e Ukrainës, si dhe pjesë të Letonisë, Moldavisë, Polonisë dhe Rusisë. Në masën më të madhe, në shekullin e 15-të, ishte shteti më i madh në Evropë. Ishte një shtet multietnik dhe [[Multikonfesionalizmi|multikonfesional, me diversitet të madh në gjuhë, fe dhe trashëgimi kulturore.
Konsolidimi i tokave lituaneze filloi në fund të shekullit të 13-të. Mindaugas, sundimtari i parë i Dukatit të Madh, u kurorëzua si Mbreti i Lituanisë në vitin 1253. Shteti pagan ishte në shënjestër të një kryqëzate fetare nga Kalorësit Teutonikë dhe Urdhri Livonian, por mbijetoi. Zgjerimi i saj i shpejtë territorial filloi vonë në mbretërimin e Gediminas, dhe vazhdoi nën diarkinë dhe bashkëudhëheqjen e djemve të tij, Algirdas dhe Kęstutis. Djali i Algirdas Jogaila nënshkroi Bashkimin e Krewo më 1386, duke sjellë dy ndryshime të mëdha në historinë e Dukatit të Madh të Lituanisë: konvertimin në krishterim të shtetit të fundit pagan të Evropës, dhe krijimin e një bashkimi dinastik midis Dukatit të Madh të Lituanisë dhe Kurorës së Mbretërisë së Polonisë.
Mbretërimi i Vytautasit të Madh, birit të Kęstutis, shënoi si zgjerimin më të madh territorial të Dukatit të Madh ashtu edhe humbjen e Kalorësve Teutonikë në Betejën e Grunwald më 1410. Ajo shënoi gjithashtu ngritjen e fisnikërisë lituaneze. Pas vdekjes së Vytautas, marrëdhëniet e Lituanisë me Mbretërinë e Polonisë u përkeqësuan shumë. Fisnikët lituanez, duke përfshirë familjen Radvila, u përpoqën të prishnin bashkimin personal me Poloninë. Megjithatë, luftërat e pasuksesshme me Dukatin e Madh të Moskës e detyruan bashkimin të mbetet i paprekur.
Sidoqoftë, Komonuelthi i sapo reformuar u pushtua nga Rusia më 1792 dhe u nda midis shteteve fqinje. Një shtet i cunguar (qytetet kryesore të të cilit ishin Kraków, Varshava dhe Vilnius) mbeti që ishte nominalisht i pavarur. Pas kryengritjes së Kościuszko, territori u nda plotësisht midis Perandorisë Ruse, Mbretërisë së Prusisë dhe Austrisë më 1795.
Ndarjet administrative
thumb|upright=1.1|Lituania dhe ndarjet e saj administrative në shekullin e 17-të Struktura administrative e Dukatit të Madh të Lituanisë (1413–1564).
Krishterimi dhe paganizmi
Pas pagëzimit më 1252 dhe kurorëzimit të mbretit Mindaugas më 1253, Lituania u njoh si një shtet i krishterë deri më 1260, kur Mindaugas mbështeti një kryengritje në Courland dhe (sipas urdhrit gjerman) hoqi dorë nga krishterimi. Deri në vitin 1387, fisnikët lituanez pohonin fenë e tyre, e cila ishte politeiste. Lituanezët etnikë ishin shumë të përkushtuar ndaj besimit të tyre. Besimet pagane duhej të rrënjoseshin thellë për t'i mbijetuar presionit të fortë nga misionarët dhe fuqitë e huaja. Deri në shekullin e 17-të, kishte relike të besimit të vjetër të raportuara nga priftërinjtë aktivë jezuitë kundër reformatorëve, si ushqimi i žaltys me qumësht ose sjellja e ushqimit në varret e paraardhësve. Tokat e Bjellorusisë dhe Ukrainës së sotme, si dhe dukët (princat) vendas në këto rajone, ishin në mënyrë të vendosur të krishterë ortodoksë (greke katolike pas Bashkimit të Brestit). Ndërsa besimet pagane në Lituani ishin mjaft të forta për t'i mbijetuar presionit të shekujve nga urdhrat ushtarakë dhe misionarët, ata përfundimisht u dorëzuan. Një eparki e veçantë metropolitane ortodokse lindore u krijua diku midis viteve 1315 dhe 1317 nga Patriarku i Kostandinopojës Gjon XIII. Pas Luftërave Galicia-Volhynia që ndanë Mbretërinë e Galicia-Volhynia midis Dukatit të Madh të Lituanisë dhe Mbretërisë së Polonisë, më 1355 Metropolia e Halych u likuidua dhe eparkitë e saj u transferuan në metropolet e Lituanisë dhe Volynisë.
Në vitin 1387, Lituania u konvertua në katolicizëm, ndërsa shumica e tokave ruteniane qëndruan ortodokse, megjithatë, më 22 shkurt 1387, Duka Suprem Jogaila ndaloi martesat katolike me ortodoksë dhe kërkoi që ata ortodoksë që më parë ishin martuar me katolikët të konvertoheshin në katolicizëm. Në një moment, megjithatë, Papa Aleksandri VI e qortoi Dukën e Madhe për mbajtjen e jo-katolikëve si këshilltarë. Rrjedhimisht, vetëm në vitin 1563 Duka i Madh Sigismund II Augustus lëshoi një privilegj që barazonte të drejtat e ortodoksëve dhe katolikëve në Lituani dhe hoqi të gjitha kufizimet e mëparshme për ortodoksët. Pati një përpjekje për të polarizuar të krishterët ortodoksë pas Bashkimit të Brestit më 1596, me të cilin disa të krishterë ortodoksë pranuan autoritetin papal dhe katekizmin katolik, por ruajtën liturgjinë e tyre. Vendi u bë gjithashtu një nga qendrat kryesore të reformës.
Në gjysmën e dytë të shekullit të 16-të, kalvinizmi u përhap në Lituani, i mbështetur nga familjet e [Radziwiłł]], Chodkiewicz, Sapieha, Dorohostajski dhe të tjerë. Në vitet 1580, shumica e senatorëve nga Lituania ishin unitarianë kalvinistë ose socinianë (Jan Kiszka).
Në vitin 1579, Stephen Báthory, Mbreti i Polonisë dhe Duka i Madh i Lituanisë, themeloi Universitetin e Vilniusit, një nga universitetet më të vjetra në Evropën Veriore. Për shkak të punës së jezuitëve gjatë Kundër-Reformimit, universiteti shpejt u zhvillua në një nga qendrat më të rëndësishme shkencore dhe kulturore të rajonit dhe qendra më e shquar shkencore e Dukatit të Madh të Lituanisë. Puna e jezuitëve si dhe konvertimet nga familjet senatoriale lituaneze e kthyen valën dhe në vitet 1670 kalvinizmi humbi rëndësinë e tij të mëparshme edhe pse ruante ende njëfarë ndikimi midis fshatarëve etnikisht lituanez dhe disa fisnikërisë së mesme.
Saint-Jean-Pied-de-Port
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Saint-Jean-Pied-de-Port (fjalë për fjalë "Shën Gjoni në rrëzë të kalimit"; Baskisht: Donibane Garazi ; Spanjisht: San Juan Pie de Puerto ; Shqip: Donibane Garazi) është një komunë në departamentin Pirenejtë Atlantikë në Francën jugperëndimore. Është afër Ostabatit në ultësirat e Pirenejve. Qyteti është gjithashtu kryeqyteti i vjetër i provincës tradicionale baske të Navarrës së Poshtme. Donibane Garazi është gjithashtu një pikënisje për Rrugën Franceze Camino Francés, opsioni më i popullarizuar për të udhëtuar në Camino de Santiago.