cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shala e Bajgorës
Gjeografia
Shala e Bajgores kufizohet me Mitrovicën, Vushtrrinë, Zveçanin, Kastriotin e Besianën ndërsa në pjesën veriore kufizohet me Serbinë. Ka pasuri të mëdha natyrore dhe bujqësore, duke përfshirë arin, argjendin, bronzin, aluminin, bakrin dhe hekurin. Fshatrat më të njohura të Shalës së Bajgorës janë: Bajgora, Bare, Boletini, Gumnishti, Kaçandolli, Kovaçica, Mazhiqi, Magjera, Melenica, Rashani, Rrëzhana, Selaca, Skroma, Stantërgu, Tërstena, Vllahia, Zabërgja, Zasella, Vidishiqi, etj.
Klima
Klima e kësaj treve është:
Vendbanimet e Shalës së Bajgorës
Treva e Shalës së Bajgorës përfshinë një sipërfaqe rreth 433 km² dhe përbëhet prej 54 vendbanimeve:
Qendra Skitare
Bjeshkët e Shalës së Bajgorës janë mjaft të pasura me shtigje ideale për skijim në borë dhe mbi bar. Funksionon edhe Qendra Skitare “Shala e Bajgorës” në Bajgorë. Në këtë trevë të Bajgorës janë ngritur dy skilifta me gjatësi 200 dhe 500 metra si dhe Moteli “Dodona” me kushte ideale për pritjen e skiatorëve dhe dashamirëve të sportit të skive.
Gaspard Monge
thumb|right|Gaspard Monge Gaspar Monge, (10 maj 1746 – 28 korrik 1818) ishte një matematikan francez, themelues i gjeometrisë deskriptive.
Mangalli
parapamje|djathtas|Mangalli me enë gatimi Mangalli është vendi në një shtëpi ku një zjarr është ose ishte mbajtur tradicionalisht për ngrohjen e shtëpisë dhe për gatim, zakonisht i përbërë nga të paktën një gur vatër horizontal dhe shpesh i mbyllur në shkallë të ndryshme nga çdo kombinim i riprodhimeve, oxhakut, furrës, kapuçit tymi ose kamishit. Mangallet zakonisht përbëhen nga muratura si tulla ose guri. Në epokën moderne, që nga ardhja e ngrohjes qendrore, mangallet zakonisht janë më pak qendrore në jetën e përditshme të shumicës së njerëzve, sepse ngrohja e shtëpisë bëhet nga një furrë ose një sobë ngrohjeje, dhe gatimi bëhet me një sobë kuzhine me furrë. plus furrë me mikrovalë, furrë dolli ose pajisje të tjera shtëpiake; kështu që shumë shtëpi të ndërtuara në shekujt 20 dhe 21 nuk kanë mangalle. Megjithatë, shumë shtëpi kanë ende mangalle, të cilat ende ndihmojnë për t'i shërbyer qëllimeve të ngrohtësisë, gatimit dhe rehatisë.
Para epokës industriale, një dizajn i zakonshëm ishte vendosja e një mangalle në mes të dhomës si një mangalle e hapur, me tymin që ngrihej nëpër dhomë në një vrimë tymi në çati. Në modelet e mëvonshme, të cilat zakonisht kishin një çati më të fortë dhe të vazhdueshme, vatra vendosej në anën e dhomës dhe pajisej me një kamish.
Në projektimin e oxhakut, mangalli është pjesa e oxhakut ku digjet zjarri, zakonisht i përbërë nga muratura me tulla zjarri në nivelin e dyshemesë ose më lart, nën kabinën e oxhakut.
Feja dhe folklori
Në mitologjinë greke Hestia është perëndesha e mangallit, ndërsa në mitologjinë romake Vesta ka të njëjtin rol.
Në besimet folklorike shqiptare, Vatër, vatra e shtëpisë, është një lidhje shpirtërore midis brezave të kaluar, të tashme dhe të ardhshme të fisit, që lidh paraardhësit me familjen sot dhe me pasardhësit nesër.
Mangalli është gjithashtu një term për një njësi familjare, ose grup adhurimi lokal, në fenë pagane.
Kodi i mallërave 8600
Kodi i mallërave 8600 është pjesa e numrave çelës nga 8601 të kodit të mallërave në Kosovë. Tabela e më poshtme është e shkallës së parë d.m.th çelsat më të gjatë se kater shifra nuk janë përfshirë.
Cumberland County (New Jersey)
Cumberland County është një nga  qarqet në shtetin federal New Jersey të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Prejardhja e fjalës Kosovë
Përndryshe kjo ishte një temë serioze e viteve 1985 - 1987 në mes të intelektualëve shqiptar dhe serb që kryesisht nxitej nga motivet politike.
Shkolla "Mihal Grameno" (Tiranë)
Sot Shkolla "Mihal Grameno" është një institucion arsimor 9-vjeçar në Tiranë në rrugën "Mihal Grameno". Drejtoresha aktuale e shkollës është Blerina Kosta. Ajo e ka drejtuar shkollën për 4 vite. Në vitin shkollor 2018-2019 shkolla ka marrë pjesë në aktivitetin 'Shkollat e shekullit te 21' të organizuar nga British Council. Por shkolla nuk ka zhvilluar vetëm këtë aktivitet jashtë shkollës. Gjithashtu në shkollë zhvillohen dhe aktivitete brenda shkollës. Cdo aktivitet që zhvillohet vendoset në platformën e shkollës e cila është https://web.archive.org/web/20190531063311/http://mihalgrameno.ml/.
Togo
Republika e Togos ndodhet në Afrikën perëndimore pranë Gjirit të Guinesë dhe zë një sipërfaqe prej 56 785 km 2 të cilën banojnë diçka më shumë se 4,27 milion banorë që i përkasin më se 40-grupeve të ndryshme etnike. Për kryeqytet kanë qytetin e quajtur Lome (Lomé) dhe gjuhën franceze për gjuhë zyrtare.
Një fushë e gjerë e kufizuar në perëndim nga një rrip i ngushtë bregdetarë është sipërfaqja e Togos në të cilën sundo klimë topike e nxehtë.
Nëpërmjet portës detare në Lomë bëhet edhe transporti i ndryshëm i vendeve fqinje edhe përtej Atlantikut.
Gjeografia
Sipërfaqja e përgjithshme e Togos është 56,785 km2 prej së cilës 2,400 km2 janë ujë. Togo shtrihet rreth koordinatave gjeografike 8 00 V, 1 10 L. Togo ka një vijë bregdetare 56 km të gjatë dhe vijë kufitare 1,647 km.
Klima në Togo është tropikale e nxehtë në jug e lagësht ndërsa në veri gjysmë shkretinore.
Ekonomia
Togoja ka ballafaquar shumë probleme ekonomike,dhe tani po përjeton një zhvillim,përkundër statistikave të dobëta në akordim me botën por të kënaqshme me Afrikën.
Kultura
Si në shumë vende afrikane,futbolli është sporti më i famshëm në Togo.Togo u kualifikua për Kupën e Botës në 2006,që u mbajt në Gjermani.Ylli i skuadrës pa dyshim është Sheyi Emmanuel Adebayor,i cili ka luajtur me skuadra gjigante siq janë Real Madrid,Totenham Hotspur,Monako etj.Ai është i lindur nga prindë togolez me origjinë nigeriane.
Vjosa
parapamje|Lumi Vjosa në Petran, në jugun e Shqipërisë Vjosa është një lumë, i cili buron në veriperëndim të Greqisë në Epir dhe derdhet në Shqipëri në Detin Adriatik. Në antikitet Vjosa njihej me emrin Anio.
Rrjedha e sipërme e lumit në Greqi kalon shpesh herë midis zonave malore me pyje. Një pjesë e tyre j anë zona të mbrojtura natyrore dhe që i përkasin parkut kombëtar Vikos-Aoos, i cili shtrihet për rreth maleve Timfi (2.497 m. mbi nivelin e detit). Në këtë park, i cili është dhe parku i dytë më i madh i Greqisë jetojnë edhe sot arinj të kaftë. Përroi Vojdomati (greqisht: Βοϊδομάτης/Voidhomatis) nga fjalët sllave voda=ujë dhe mati=burim pra uj-burim, një degë e Vjosës (Aoos) krijon grykën e Vikos, një grykë kjo tepër e mahnitshme. Duke pasur parasysh koefiçientin (0,82) të thellësisë (900 m.) me atë të gjerësisë (1100 m.), gryka e Vikos-Aoos mund të konsiderohet si gryka më e thellë në botë (ka zona në botë që janë më të thella por edhe më të gjera dhe anasjelltas). Kjo zonë quhet Zagoria dhe është e njohur jo vetëm si zonë për alpinizëm, por edhe për fshatrat karakteristike me shtëpi prej guri. Jo larg nga Konica, në brendësi të parkut kombëtar, kalon edhe Vjosa në një grykë të ngushtë. Në Konicë ndodhet dhe një urë historike me harqe prej guri, e cila është ndërtuar mbi Vjosë. Prej këtu e tutje lumi shfrytëzohet edhe për qëllime ekonomiko-bujqësore. Pas Konicës lumi kalon kufirin greko-shqiptar, pike kjo ku derdhet edhe përroi Sarandapor (greqisht: Σαραντάπορος/Sarantáporos), që vjen nga lindja. Sarandapori shërben edhe si vijë kufitare greko-shqiptare për disa kilometra. Aty afër është ndërtuar edhe një pikë kalimi kufitare për këmbësorë.
Në Shqipëri lumi Vjosa përshkon rreth 192km, duke kaluar në zona malore dhe fushore, deri në derdhjen e tij në detin Adriatik. Në Shqipëri dy tributarët kryesorë janë lumi Drinos (gjithashtu buron në territorin grek) dhe lumi i Shushicës, i cili gjendet mes maleve midis Vlorës dhe Gjirokastrës. Rrjedha e mesme e Vjosës përbën një nga zonat më dinamike të lumit. Në këtë zonë shtrati i lumit zgjerohet në mbi 2 km. Një tjetër tributar i Vjosës është lumi i Langaricës, i cili ndodhet në pjesën e sipërme të luginës pranë qytetit të Përmetit. Kjo zonë me vlera të jashtëzakonshme natyrore dhe turistike përfshin burimet e banjave termale të Bënjës (8 të tilla në total), Kanionin e Langaricës me gjatësi 7km, Urën otomane të Kadiut (urë guri me një hark të madh), pyllin dhe shpellat e Petranit, kishën e Bënjës dhe shumë objekte të tjera, të shpallur Monumente Natyrore dhe Kulturore. Në Vjosë derdhet edhe lumi i Bënçës (26 km), i cili është një nga degët më piktoreske të Vjosës dhe formohet nga bashkimi i Gurrës së Progonatit me përroin e Nivicës, duke përshkuar kanionet e Bënçës, një ekosistem tipik me vlera të mëdha biologjike natyrore. Lugina e Vjosës dhe e tributarëve të tij përbën një zonë të pasur me objekte, rrënoja dhe gjurmë vendbanimesh antike, bizantine dhe mesjetare. Ajo gjithashtu shquhet për një numër të madh manastiresh.
Lumi Vjosa konsiderohej i shenjtë në antikitet dhe si i tillë është personifikuar edhe me statuja. Një statujë e tillë gjendet në Muzeun Historik Kombëtar, në pavionin e lashtësisë. Skulptura e realizuar në gur personifikon Vjosën nëpërmjet figurës së një plaku të shtrirë e të mbështetur në krahun e djathtë, me flokë deri te supet, me mjekër të dendur, me gjymtyrët e zgjatura në formë valëzimi, ku skulptori nuk ka qartësuar detajet anatomike për të simbolizuar dallgët e lumit Vjosa.
Vjosa shërben si kufi i shumë zonave të mbrojtura përgjatë luginës së saj, disa prej të cilave janë shpallur Park Natyror sipas përkufizimit të IUCN kategoria II. Vlen të përmendet Zona e Mbrojtur "Vjosë-Nartë", në afërsi të grykëderdhjes së Vjosës në Adriatik, me një ekosistem shumë delikat dhe ku kanë gjetur strehim disa specie të egra, si flamigot rozë dhe pelikani dalmat.
Vjosa dhe degët e tij kalojnë në disa qytete, si: Ersekë, Përmet, Gjirokastër, Tepelenë, Ballsh, Fier dhe Vlorë. Me ndarjen territoriale të vitit 2014 lugina e Vjosës shtrihet në qarqet Korçë (8.75%), Gjirokastër (50.47%), Vlorë (30.59%), Fier (10.13%), Berat (0.06%). Pjesa më e madhe e popullsisë në luginën e Vjosës është rurale. Bazuar në censusin e vitit 2011 popullsia në basenin e Vjosës ishte 184,781 banorë. Mbi 70% e popullsisë është vendosur në rrjedhën e poshtme (fushore).
Lugina e Vjosës zë pothuajse 16% të territorit të Shqipërisë. Kjo pjesë e vendit konsiderohet se bart vlera të larta të biodiversitetit. Habitatet natyrore në këtë ekosistem krijojnë mundësinë e një vijueshmërie ekologjike duke strehuar një biodiversitet të pasur. Për këtë arsye përgjatë luginës janë shpallur rreth 10 zona të mbrojtura dhe afro 130 monumente natyre. Për sa i përket numrit të llojeve, nuk ka një inventarizim të tyre në të gjithë luginën, por supozohet se pellgu ujëmbledhës i Vjosës strehon pjesën më të madhe të taksoneve të biodiversitetit të Shqipërisë duke përfshirë shumë lloje të rrezikuara dhe endemike.
Peizazhi turistik, lumor e sportiv i Vjosës
Vjosa rrjedh e pandikuar në mënyrë të natyrshme, e karakterizuar nga kanione të bukur, rrjedha të rrëmbyeshme, ishuj dhe kthesa që krijojnë gjarpërime të mrekullueshme.
Pellgu i Vjosës përmban vende pushimi në të cilat gjenden burime ujore malore që derdhen në lumin Vjosë në formë përrenjsh, të rrethuar nga një masiv pemësh. Është peizazh karakteristik ku ndërthuren natyrshëm bimësia barishtore, drurët pyjorë me bimësinë higro – hidrofile që gjendet përgjatë burimeve ujore në shtratin e lumit Vjosë, habitat ku shprehen mirë të gjitha tipet e bimësisë. Gjatësia e kësaj lugine është 13 km dhe gjerësia 1 – 1.5 km.
Në largësinë rreth 3 km nga qyteti Këlcyrës ndodhet "Rrepet e Grykës", që funksionon si pikë turistike. Peizazhi i drurëvë pyjorë i harmonizuar me burime të bollshme ujore ka vlera atraktive, estetike e ekoturistike. Përgjatë luginës Gryka e Këlcyrës gjendet burimi ujor Uji i Zi, që ruan kaltërsinë edhe kur përzihet me ujërat e lumit Vjosë. Ky peizazh ka vlera mjedisore të pazëvendësueshme, tepër çlodhës dhe rekreativ për vizitorët. Frekuentohet nga vizitorë vendas dhe të huaj.
Projektet energjetike mbi lumin e Vjosës
Lumi Vjosa është një nga lumenjtë e fundit "të egër" të Evropës. Ndërtimi i HEC-eve është kërcënimi aktual më i madh në këtë zonë. Një numër i madh HEC-esh janë parashikuar në ujëmbledhësin e Vjosës në Shqipëri. Ndërtimi i digave është ndërhyrje që mund të rezultojë me pasoja të pakthyeshme në mjedis duke dëmtuar në mënyrë përfundimtare integritetin natyror të këtij ekosistemi unik. HEC-et pengojnë rrugët e migrimit të peshqve, transportin e sedimenteve dhe përbëjnë një ndër faktorët kryesorë të ndryshimeve mikroklimatike. Në Shqipëri janë planifikuar rreth 8 diga në rrjedhën kryesore të lumit Vjosa, ndërsa 23 HEC të tjera janë projektuar në degët e tij, disa nga të cilët kanë përfunduar ose janë në ndërtim. Projekti i Kalivaçit është hidrocentrali i parë në Vjosë i dhënë në vitin 1997. Ndërtimi i digës ka filluar në 2007, por është ndërprerë disa herë. Punimet kanë arritur deri në nivelin 30% duke e lënë lumin ende të paprekur. Në vitin 2017 qeveria Shqiptare e anulloi kontratën e koncesionit.
Sulejman Lokaj
Sulejman Lokaj u lind më 28 qershor 1934 në fshatin Lëbushë të komunës së Deçanit dhe vdiq më 3 Gusht të vitit 2018 Shkollën fillore progjimnazin e kreu në Strellë të Epërm dhe në Isniq, komuna e Deçanit. Shkollën e mesme të artit figurativ e kreu në Pejë, ndërsa, SH.L.P. “dega e arteve figurative”, në Prishtinë. Në vitet 1955-1964, punoi në arsim, ndërsa prej vitit 1964-1976 punoi si aktor në Teatrin e Kombësive në Shkup. Prej vitit 1976-1992, kur doli në pension, punoi në Teatrin popullor të Gjakovës. Pos ekspozitave individuale, ka amarrë pjesë edhe në shumë ekspozita kolektive. Pos roleve të shumta teatrore, ka luajtur edhe shumë role filmike e televizive.
Progressive rock
Progressive rock është zhanër i rock muzikës që u zhvillua në fund të viteve 1960 dhe në fillim të viteve 1970 si pjesë e "një përpjekjeje kryesisht britanike për ta ngritur muzikën rock në nivele të reja artistike".
Grupet e muzikës progressive rock i shtynë "kufijtë teknik dhe kompozicional të rock muzikës" duke shkuar përtej formës së zakonshme popullore të këngës strofë-refren-strofë. Përveç kësaj, aranzhimet shpesh përdorën elemente nga muzika klasike, jazz, dhe folk. Këngët instrumentale ishin të zakonshme, ndërsa ato që përmbanin tekst zakonisht ishin konceptuale, abstrakte, apo të bazuara në fantazi.
Progressive rock-u u zhvillua nga psychedelic rock-u, si pjesë e tendencës së gjerë në muzikën rock për të gjetur inspirim në akte sa më të ndryshme muzikore. Ky term u përdor për ta përshkruar muzikën e bendeve si King Crimson, Yes, Genesis, Pink Floyd, Rush, Jethro Tull, dhe Emerson, Lake & Palmer dhe e arriti kulminacionin e popullaritetit në fillimin e viteve 1970.
Xhenneti
Xhenneti (arabisht جنّة xhannah; shumësi xhannat) fjalëpërfjalë kopsht është prehja e përfundme e të drejtëve dhe myslimanëve, gjithashtu dhe Kopshtet e Edenit, ku flinin Ademi dhe Havaja. Firdeusi (ar. فردوس) është termi i fjalëpërfjaltë që do të thotë parajsë, por Kurani përdor më së shumti Xhennetin si term për t'iu referuar simbolikisht parajsës. Megjithatë Firdeusi përcakton shtresën më eprane të parajsës.
Kundrejt termit Xhennet, termat Xhehennem, Dozukh, dhe Nār përdoren për t'iu referuar ferrit. Shumë fjalë të tjera përdoren në Kuran e hadithe e si rrjedhojë në arabishte për t'iu referuar ferrit dhe parajsës.
Xhenneti shpeshherë krahasohet me konceptin kristian të parajsës.
Bitova
Bitova (Битово) është një fshat në Maqedoni, pjesë e bashkisë Makedonski Brod. Popullsia është 60 banorë (2010).
Essex County (New Jersey)
Essex County është një nga  qarqet në shtetin federal New Jersey të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Artnesa Krasniqi
Artnesa Krasniqi shqiptarja e lindur në Biel të Zvicrës prej disa vitesh ajo së bashku më prindërit e saj është kthyer për të jetuar në Kosovë. Bukuroshja shqiptare që ka fituar shumë çmime në spektakle bukurie prej muajsh është duke qëndruar në Amerikë, ku pos përgatittjeve për finale, ka bërë edhe foto të shumta nga Fadil Berisha, i cili është edhe fotograf zyrtar i spektaklit Miss Universe
Timori Lindor
Gjeografia
Timori Lindor përfshinë pjesën lindore të ishulli Timor në Arkipelagun e Malajës, dy ishuj fqinj dhe enklavën Okusi-Anbeno në pjesën perëndimore i Timorit. Kufizohet me Indonezinë në perëndim. Nga bregdeti i Australisë, Timorin lindor e ndan Deti Timor. I tërë ishulli Timor ka një sipërfaqe prej 30.777 km², nga e cila sipërfaqe Timorit Lindor i takon 15.000 km².
Klima është tropike, e nxehtë dhe e lagësht, me periudha të shirave dhe periudhës së thatë të vitit.
Hudson County
Hudson County është një nga  qarqet në shtetin federal New Jersey të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Synth-pop
Synth-pop është nën-zhanër i muzikës pop ku sintisajzeri është instrumenti muzikor dominant. Është krijuar gjatë periudhës New Wave në fund të viteve 1970 deri në mesin e viteve 1980, dhe ka vazhduar të ekzistojë dhe të zhvillohet deri më sot.
Popullariteti i synthpop-it gjatë karrierës së tij 30 vjeçare ishte mfajt i ulët në vitet 1990 dhe në fillimin e viteve 2000, ndërsa në vitet 1980 dhe në fund të viteve 2000 ai ishte shumë i lartë.
Synthpop
Madison
parapamje|278px|Vendodhja e Madisonit në Uiskonsin
Madison është kryeqyteti i shtetit Wisconsin të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe qendra e rrethit Dane. Në Madison ndodhet Universiteti Wisconsin-Madison.
Madison kishte një popullsi prej 233.209 në 2010, duke qënë kështu qyteti i dytë më i madh në Wisconsin, pas Milwaukee, dhe i 81-ti në Shtetet e Bashkuara.
Shkreptima
Gazeta atdhetare "Shkreptima" e Kajros botoi një memorandum të hartuar nga kryengritësit që luftonin në malet e Shqipërisë. Në të theksohej se qëllimi i tyre nuk ishte për plaçkitur apo për të vrarë, por për të luftuar për ‘'lirinë e edukimit në gjuhën shqipe dhe me alfabetin kombëtar, lirinë për të hapur të gjitha shkollat shqipe të mbyllura nga qeveria turke dhe vënien në punë të shtypshkronjave, si dhe botimin e gazetave të ndaluara, lirimin e të burgosurve politikë. Dhe përfundonte me mesazhin: “E gjithë bota e qytetëruar dhe veçanërisht qeveria e perandorisë Otomane le ta dijë mirë se t ë gjithë shqiptarët, gegë e toskë, të krishterë e myslimanë, nuk do ta pushojnë luftën për këto tri kërkesa, derisa qeveria të na i garantojë ato me siguri”.
Rrafshi i Dukagjinit
parapamje|250px|Rajonet Kosovë & Dukagjin - [[Republika e Kosovës.]] Rrafshi i Dukagjinit (Дукађин / Dukađin) ose Metohia (Метохија / Metohija), përbën pjesën e rrafshët të regjionit Perëndimor të Kosovës, i cili shtrihet prej veriut te Mokna dhe Mali i Thatë e deri në jug te mali Sharr, në perëndim kufirin e përbëjnë Alpet Lindore Shqiptare (Bjeshkët e Nemuna), ndërsa kufirin lindor bregoret e Llapushës.
Përmbledhje
Shtrihet në një gjatësi prej 70 km dhe gjerësi 43 km. Rrafshi përbëhet prej shtresave të liqenit dhe aluvianeve përgjatë luginave lumore, anët janë prej materialit të sjellë nga malet me lumenj dhe përrenj, andaj kjo pjesë është dukshëm më e ngritur sesa pjesa lindore, e cila është dukshëm më e ulët përgjatë luginës së Drinit.
Rrafshi i Dukagjinit është i prerë me disa lugina lumore, me rrafshe të gjera aluviale, terrace lumore dhe rrafshet liqenore mes luginave. Rrafshi i Dukagjinit dallohet me klimë më të butë, e cila diktohet nga masat ujore të Adriatikut, e të cilat depërtojnë nëpër luginën e Drinit. Peizazhi i Rrafshit të Dukagjinit veçohet me kultura të ndryshme bujqësore grurë, misër, pemë, perime, vreshta, livadhe, ndërsa në rrafshet liqenore hasen kullotat dhe pyjet e dushkut.
Në përbërjen e rrafshit te Dukagjinit bëjnë pjesë 9 njësi komunale (Peja, Burimi, Deçani, Klina, Gjakova, Rahoveci, Prizreni, Theranda) me një popullsi prej 900,331 banorësh (2014) Rrafshi i Dukagjinit përfshin 40% të territorit dhe të popullsisë së Kosovës.
Marrëdhëniet mes Kroacisë dhe Malt të Zi
Marrëdhëniet kroato-malazeze janë marrëdhënie të jashtme midis Kroacisë dhe Malit të Zi. Të dy vendet janë anëtarë të plotë të Këshillit të Evropës dhe të NATO-s. Kroacia është anëtare e BE-së dhe Mali i Zi është kandidat për në BE. Që nga fundi i Luftës Kroate për Pavarësi, marrëdhëniet kanë qenë kryesisht miqësore, por një mosmarrëveshje kufitare mbetet.
Vështrim
Gjuha malazeze dhe kroate, përkatësisht gjuhë zyrtare në Mal të Zi dhe Kroaci, janë reciprokisht të kuptueshme, duke qenë varietete standarde të gjuhës serbo-kroate. djathtas|parapamje| Harta e pjesës së kontestuar të kufirit mes dy vendeve Në fund të vitit 2002, Kroacia dhe Serbia dhe Mali i Zi miratuan një marrëveshje të përkohshme për të zgjidhur gadishullin e diskutueshëm të Prevlakës në hyrje të Gjirit të Kotorrit në favor të Kroacisë, duke lejuar tërheqjen e misionit vëzhgues të OKB-së. Kjo marrëveshje vlen për Malin e Zi që nga pavarësia e tij. Vendet ranë dakord të zgjidhin të gjitha mosmarrëveshjet e mundshme në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë.
Kroacia njohu pavarësinë e Malit të Zi më 12 qershor 2006. Të dy vendet vendosën marrëdhënie diplomatike më 7 korrik 2006. Kroacia ka një ambasadë në Podgoricë dhe një konsullatë të përgjithshme në Kotorr. Mali i Zi ka një ambasadë në Zagreb.
Marrëdhëniet midis dy vendeve promovohen përmes Shoqërisë së Miqësisë Kroato-Malazeze "Kroatikë-Mali i Zi".
Turkmenistani
Turkmenistani 🇹🇲 i njohur gjithashtu me emrin Turkmenia,është njëra nga shtetet turke në Azinë Qendrore. Turkmenistani kufizohet nga Afganistani🇦🇫 në juglindje,Irani🇮🇷 në jug dhe jugperëndim,Uzbekistani 🇺🇿 në lindje dhe verilindje, Kazakistani🇰🇿 në veriperëndim dhe Deti Kaspik në perëndim. Në ditët e sotme Turkmenistani mbulon territorin që ka qenë udhëkryq i qytetërimeve për shekuj me rradhë. Qyteti Maria (në kohen mesjetare i njohur si Merv) ishte një nga qytetet më të mëdha të botës islame dhe një ndalesë e rëndësishme e "Rrugës së Mëndafshit". Në vitin 1881 Turkmenistani aneksohet nga Perandoria Ruse,ndërsa më vonë bëhet vatër e lëvizjeve anti-bolshevike në Azinë Qendrore.Në vitin 1924 Turkmenistani u bë republikë përbërëse e Bashkimit Sovjetik,e njohur si Republika Socialiste Sovjetike e Turkmenistanit (Turkmen SSR). Pavarsinë e arriti pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Turkmenistani në vitin 2012 arriti shkall të rritjes ekonomike (PBB) prej 11% pas rritjes së vazdhueshme për disa vite më rradhe, megjithëse ka një ekonomi të padiversifikuar të bazur në eksportin e një produkti të vetëm. Ajo posedon rezervën e katërt më të pasur në botë të burimit të gazit natyror. Edhe pse është e pasur me burime natyrore në zona të caktuara,pjesa më e madhe e vendit është e mbuluar nga shkretëtira Karakum (Rëra e Zezë). Qeveria Turkmene funksionon si partia e vetme shtetërore.Turkmenistani sundohej nga Presidenti shpirtëror Saparmurat Niyazov(i quajtur "Türkmenbasy", "udhëheqës i pakicës turke")deri në vdekjen e tij të papritur më 21 dhjetor 2006. Gurbanguli Berdimuhamedow u zgjodh presidenti i ri më 11 shkurt 2007.
Historia
Në shekullin e VIII fiset turk-folëse Oghuz lëvizen nga Mongolia e sotme në pjesë e Azis Qendrore. Si pjesë e një konfederate të fuqishme të fiseve Oghuz formuan bazën moderne etnike të popullatës turkmene. . Në shekullin e X, emri "Turkmen" është aplikuar së pari nga grupet Oghuz të cilat e pranuan Islamin dhe filluan ta praktikojnë atë çdo ditë në Turkmenistan. Ata ishin nën sundimin e Perandorisë Selxhuke ,e cila përbëhej nga grupet Oghuz që jetonin në Iranin e sotëm  dhe Turkmenistan. Ushtarët turkmen që ishin në shërbim të perandorisë luajtën një rol të rëndësishëm në përhapjen e kultures Turke,sidomos kur ata emigruan në drejtim të Azerbejxhanit të sotëm perëndimor dhe në Turqinë lindore. .
Në shekullin e XII ,Turkmenët dhe fiset e tjera përmbysen Perandorinë Selxhuke. Në shekullin e ardhshëm,Mongolët morën tokat më veriore ku ishin të vendosura pakicat turke,të cilat i shpërndajnë drejt jugut duke kontribuar në formimin e grupeve të reja fisnore Në shekullin e XVI dhe XVIII u zhvilluan një seri ndarjesh në konfederatën midis fiseve nomade Turkmene  të cilë mbetën të pa varur duke ngjallur frikë te shtetet fqinje të tyre. Deri në shekullin e XVI,shumica e këtyre fiseve ishin nën kontroll nominal të dy pushtuesve  uzbekë KhivadheBukhoro . Ushtarët turkmen ishin një elemendt shumë i rëndësishëm i ushtris uzbeke të kësaj periudhe. Në shekullin e XIX ,bastisjet dhe kryengritjet nga grupi turkmen Yomudrezultuan me shpërndarjen e këtij grupi nga sundimtarët uzbekë. Sipas Paul R. Spickard, "Para pushtimit rus, Turkmenët ishin të njohur dhe kishin frikë për përfshirjen e tyre në tregtinë e skllevërve të Azisë Qendrore".
Në fund të shekullit XIX forcat Ruse filluan pushtimin e territorit turkmen. Nga baza e tyre at Krasnovodsk (tani Turkmenbashi) në Detin Kaspik,Rusët përfundimisht mposhtën sunduesit (khanatën) uzbek. Në vitin 1881 rezistenca e fundit në territorin turkmen u shtyp në Betejën Geok Tepe, dhe menjëherë pas kësaj Turkmenistani ishte aneksuar, bashkë me territorin fqinj Uzbekistanin, në Perandorinë Ruse. Në vitin 1916 pjesëmarrja e Perandorisë Ruse në Luftën e Parë Botërore rezononte në Turkmenistan, si një revoltë antireduktimi ushtarak që përfshiu shumicën e rusëve të Azisë Qendrore. Edhe pse Revolucioni Rus i vitit 1917 ka pasur pak ndikim të drejtpërdrejtë, në vitin 1920 u bashkuan forcat Kazake,turkmen,kirgize, dhe Uzbeke në të ashtuquajturës Rrebelimi Basmachi kundër sundimit të sapo formuar të Bashkimit Sovjetik. [8] Në vitin 1924 Republika Socialiste Sovjetike Turkmene u formua nga krahina cariste e Transkapis. Nga fundi i viteve 1930, riorganizimi sovjetik i bujqësisë kishte shkatërruar atë që mbeti prej jetesës nomade në Turkmenistan, dhe Moska kontrollonte jetën politike. Tërmeti në Ashgabat i vitit 1948 la të vrarë më shumë se 110.000 njerëz, që arrijnë deri në dy të tretat e popullsisë së qytetit.
Gjatë gjysmës tjetër të shekullit, Turkmenistani luajti një rol të formimit të ekonomisë brenda Bashkimit Sovjetikdhe mbeti jashtë rrjedhës së ngjarjeve të mëdha botërore. Edhe lëvizja e madhe liberalizimi që tronditi Rusinë në fund të viteve 1980 pati ndikim të vogël. Megjithatë, në vitin 1990 udhëheqja Sovjetike Supreme e Turkmenistanit shpalli sovranitetin si një reagim nacionalistë ndaj shfrytëzimit të perceptuar nga Moska.Edhe pse Turkmenistani ishte i papërgatitur për pavarësi dhe lideri komunist Saparmurad Niyazov parapëlqente  të qëndronin në kuadër të  Bashkimit Sovjetik, fragmentimi i atij subjekti e detyroi atë që në tetor të vitit 1991  të thirrë një referendum kombëtar që ta  miratonte pavarësinë e Turkmenistanit.
Pas pavarësisë Niyazov vazhdoi detyrën si shef i shtetit, duke zëvendësuar komunizmin me një markë unike të nacionalizmit të pavarur qëpërforcohet nga një kult i përhapur i personalitetit. Një referendum i mbajtur në vitin 1994 dhe legjislacioni i vitit 1999 hoqi kërkesat e mëtejshme të rizgjedhjes së mëtutjeshme për president (edhe pse në vitin 1992 ai dominoi plotësisht në zgjedhjet presidenciale në të cilat ai kandidoi), duke e bërë atë në mënyrë efektive president për tërë jetën. Gjatë qëndrimit të tij, Niyazov bëri spastrime të shpeshta të zyrtarëve publikë dhe të organizatave të suprimuara që konsideroheshin kërcënuese. Gjatë epokës post-sovjetike, Turkmenistani ka marrë një pozicion neutral në pothuajse të gjitha çështjet ndërkombëtare.Niyazov largoi vendin nga organizatat rajonale si Organizata për Bashkëpunim në Shanghai, dhe në fund të viteve 1990 ai ka mbajtur marrëdhënie me talebanët, duke kundërshtar shefin e tij në Afganistan,të Aleanca Veriore(Nato).Ai ofroi mbështetje të kufizuar për fushatën ushtarake kundër talebanëve pas 11 shtator 2001.Në vitin 2002 një atentat i dyshuar vrasjeje kundër Niyazov çoi në një valë të re të kufizimeve të sigurisë, shkarkimeve nga puna të zyrtarëve qeveritarë, dhe kufizimeve e vendosura mbi median. Niyazov akuzuoi ish ministri i jashtëm në mërgim Boris Shikhmuradov se ka planifikuar sulmin. Mes viteve 2002 dhe 2004,u ngrit një tension serioz në mes Turkmenistanit dhe Uzbekistanit për shkak të mosmarrëveshjeve dypalëshe dhe implikimeve të Niyazov, me mendim që Uzbekistani kishte një rol në tentativë vrasjen e vitit 2002. Në vitin 2004 bëhen një seri e traktateve dypalëshe për të rivendosur marrëdhënie miqësore. Në zgjedhjet parlamentare të dhjetorit të vitit 2004 dhe janarit të vitit 2005, vetëm partia e Niyazov-it u hoq si  pjesmarrës dhe  përfaqësues i vetëm, dhe asnjë vëzhgues ndërkombëtarë nuk pjesë në këto zgjedhje.Në vitin 2005 Niyazov ushtroi pushtetin e tij diktatorial duke mbyllur të gjitha spitalet jashtë Ashgabat dhe të gjitha bibliotekat rurale. Viti 2006 vëri në dukje intensifikimin dhe tendencat e ndryshimeve të politikave arbitrare, shpenzimet e tepruara të zyrtarëve të lartë, pakësimin prodhimit ekonomik jashtë sektorit të naftës dhe gazit, si dhe izolimin nga organizatat rajonale dhe botërore. Kina ishte në mesin e disa kombeve për të cilin shumë pak Turkmen bënin propozime të rëndësishme.Vdekja e papritur e Niyazov-it në fund të vitit 2006 la një vakum të plotë në pushtet, si kultin e personalitetit të tij, krahasuar me atë të ish-presidentit Kim Il Sung të Koresë së Veriut,e që kishte përjashtuar emërtimin e një pasardhësi.Zëvendëskryeministri Gurbanguli Berdimuhamedow, i cili u emërua kreu i përkohshëm i qeverisë, fitoi zgjedhjet e posaçme presidenciale të mbajtura në fillim të shkurtit të vitit 2007.Ai u rizgjodh në vitin 2012 me 97% të votave.
Politika
Pas 69 vjet si pjesë e Bashkimit Sovjetik (duke përfshirë edhe 67 vjet si një republikë Union), Turkmenistani shpalli pavarësinë e saj më 27 tetor 1991.
Arbër Elezi
parapamje|Logo e Arber Elezi Photography Arbër Elezi, i lindur në Gjilan, Kosovë. Përfundoi Fakultetin e Muzikës në drejtimin Teori - Pedagogji në vitin 2010, ku punoi në arsim si Profesor i lëndës së Muzikës, gjithashtu ka karierë muzikore si kitarist dhe këngëtarë i zhanrit të muzikës Rock. Ka përfunduar Fakultetin për Fotografi të Dasmave dhe Portreteve në "Universitetin e New Yorkut në Amerikë". Për punën e tij si fotograf është shpërblyer 8-të herë në gara ndërkombëtare të fotografisë, ku ka marë shpërblime si: Vendin e parë në Samitin Ndërkombetar për Fotograf dhe Kamerman që u mbajt për herë të parë në Ballkan, organizuar nga "Magic Lens Group".
Kantoni Villerupt
Kantoni Villerupt (frëngjisht: Canton de Villerupt) është një kanton në departamentin Meurthe-et-Moselle, rajonin Lorraine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Villerupt. Ka sipërfaqe 111.1km2 dhe popullsi 16271 banorë.
Turkmenistani
Politika
Presidenti Saparmurat Niyazov ishte një burokrat i ish-Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik, udhëhoqi Turkmenistanin nga viti 1985, kur ai u bë kreu i Partisë Komuniste të SSR turkmene, deri në vdekjen e tij në vitin 2006. Ai mbajti kontroll absolut mbi vendin pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik. Më 28 dhjetor 1999 Niyazov u shpall  Presidenti shpirtëror i Turkmenistanit nga Mejlis (parlamenti), i cili vetë kishte marrë detyrën një javë më parë në zgjedhjet që përfshinte vetëm kandidatët e zgjedhur me dorë nga presidenti Niyazov.Ndërs asnjë kandidatët i opozitës nuk është lejuar të futet në parlament. Që prej vdekjes së Niyazov në dhjetor të vitit 2006, udhëheqja e Turkmenistanit bëri lëvizje paraprake për të hapur vendin. Pasardhësi i tij, presidenti Gurbanguli Berdimuhamedow, shfuqizoi disa prej politikave më të ideosinkretike të Niyazov-it, duke përfshirë ndalimin e operës dhe cirkut për të qenë "Turkmen joiplotë". Në arsim, qeveria Berdimuhamedow kishte rritur edukim bazë për dhjetë vjet nga nëntë vjet sa ishte më parë, dhe arsimin e lartë nga katër deri në pesë vjet. Ai e ka rritur edhe kontaktin me Perëndimin, i cili është i etur për qasje në pasuritë natyrore të vendit me gaz.
Politika e Turkmenistanit u zhvilloha në kuadrin e një republike presidenciale me Presidentin në dy funksione,si kreu i shtetit dhe kreu i qeverisë.Që nga Niyazov, Turkmenistani ka pasur një sistem njëpartiak, megjithatë, në shtator të vitit 2008, Këshilli i Popullit në mënyrë unanime miratoi një rezolutë për miratimin e një kushtetute të re kjo e fundit ka rezultuar në heqjen e Këshillit dhe në rritjen të ndjeshme të madhësisë së Kuvendit në dhjetor të vitit 2008.Kushtetuta e re gjithashtu lejon formimin e partive të shumta politike. Ish Partia Komuniste, e njohur tani si Partisë Demokratike e Turkmenistanit, ka qenë i vetmi subjekt politik që lejohej në mënyrë efektive për të vepruar. Tubimet politike janë të paligjshme dhe pasojnë me sanksione nga qeveria.
Kantoni Villerupt
Përbërja aktuale
Kantoni Villerupt aktualisht përbëhet nga 12 komuna.
Turkmenistani
Ndarja Administrative
Turkmenistani është i ndarë në pesë provinca apo vilajete(njëjësi) dhe një kryeqytet të qarkut. Provincat ndahen në rrethe (etraplare, këndojnë. Etrap), e cila mund të jetë qark apo qytete. Sipas Kushtetutës së Turkmenistan (neni 16 në 2.008 Kushtetutës, Neni 47 i Kushtetutës në 1992), disa qytete mund të kenë statusin e vilajetit (provincë) ose të etrapit (qarkut).
Klima
Shkretira e Karakumit është një nga shkretëtirat më të thatanë botë,disa vende kanë vetëm 12 mm reshje. Temperatura më e lartë e regjistruar në Ashgabat është 48.0 ° C (118.4 ° F) ndërsa në Kerki, një qytet me temperatura ekstreme është e vendosur në brendësi të brigjeve të lumit Amu Darya,dhe  regjistroi temperaturen 51.7 ° C (125.1 ° F) në korrik të vitit 1983, edhe pse kjo vlerë është jozyrtare. Temperatura më e lartë që është regjistruar në Rezervat Repetek është 50.1 ° C, e njohur si temperatura më e lartë e regjistruar ndonjëherë në tërë ish-Bashkimin Sovjetik. Shumica e reshjeve bie në mes janarit dhe majit, reshjet janë të lehta në tërë vendin.Reshjet mesatare vjetore variojnë nga 300 milimetra (11.8 in) në Dag Kopet,deri nën 80 milimetra (3,15 in) në veriperëndim.
Kryeqyteti Ashgabat, në afërsi të kufirit me iranian në pjesën  qendrore të jugut të Turkmenistanit, kanë reshje mesatare prej 225 milimetra (8,9 in) në vit. Temperaturat mesatare vjetore varion nga më e larta prej 16.8 ° C (62.2 ° F) në Ashgabat, në më ë ulten nën -5.5 ° C (22.1 ° F) në qytetin Dasoguz, që gjindet në kufiri me uzbekët në pjesën qendrore të veriut të Turkmenistan. Erërat janë konstante dhe fryejnë nga veriu, verilindja, dhe perëndimi.
Gjeografia
Me 488.100 km2 (188.500 sq mi), Turkmenistan është vendi i 52-të për nga madhësia në botë.Është pak më e vogël se Spanja dhe pakëz më e madhe se sa shteti amerikan i Kalifornisë.Shtrihet në mes gjërësisë 35 ° dhe 43 ° në veri, dhe gjatësisë 52 ° dhe 67 ° në lindje'''.
Mbi 80% e vendit është e mbuluar nga shkretëtira Karakum.Qendëra e vendit është e dominuar nga Depresioni Turan dhe Shkretëtira Karakum.Gama Dag Kopet, përgjatë kufirit jugperëndimor, arrin lartësinë 2.912 metra (9553 ft) në malin Kuh-e Rizeh. Vargu madhështorë i Balkhan-it në perëndim të vendit (në proviuncen e Ballkanit) dhe Vargjet Köýtendag në kufirin juglindor me Uzbekistanin (Provinca Lebap) janë vetëm elevacione tjera të rëndësishme. Gama madhështore në Balkhan ngrihet në lartësi 1,880 metra (6,170 ft) në malin Arlan,ndërsa maja më e lartë në Turkmenistan është '''Ayrybaba në Poligonin Kugitangtau -. 3.137 metra '''(10.292 ft). Lumenjët kryesor janë: Amu Darya, Murghab, dhe Tejen. Klima është e thatë shkretinore,kryesisht subtropikale, me pak reshje. Dimrat janë të butë dhe të thatë, me reshje që bien në mes të janarit dhe majit.Zona më e pasur e vendit me reshje jsnë vargmalet Dag Kopet. Brigjet Turkmene përgjatë Detit Kaspik janë 1.768 kilometra (1.099 mi) të gjata.Deti Kaspik është tërësisht pa dalje në det, pa qasje natyrore në oqean, edhe pse kanali  Don-Vollga lejon qasje të anijeve në dhe nga Deti i Zi.
Qytetet kryesore janë Asgabat, Türkmenbasy (i njohur si Krasnovodski) dhe Dasoguz.
Ekonomia
Vendi posedon rezerven e katërt më të madhe në botë të gazit natyror dhe posedon burime të konsiderueshme nafte. Turkmenistani ka marrë një qëndrim të kujdesshëm për reformat ekonomike, duke shpresuar në shitjen e gazit dhe të pambukut për të mbështetur ekonominë e saj. Në vitin 2004, shkalla e papunësisë është vlerësuar të jetë 60%. Ndërmjet viteve 1998 dhe 2002, Turkmenistani ka vuajtur nga mungesa e vazhdueshme e rrugëve adekuate për eksportin e gazit natyror dhe nga detyrimet mbi borxhin e gjerë afatshkurtër të jashtëm. Në të njëjtën kohë, vlera e eksporteve totale është rritur ndjeshëm për shkak të rritjes së çmimeve ndërkombëtare të naftës dhe gazit. Perspektiva ekonomike në të ardhmen e afërt është joshpresdhënëse për shkak të varfërisë së përhapur dhe barrës së borxhit të huaj. Presidenti Niyazov shpenzuoi shumë të ardhurat e vendit për rinovimin e gjerë të qyteteve,në veçanti të Ashgabatit. Mbikëqyrësit e korrupsionit shprehen shqetësim të veçantë për menaxhimin e rezervave ,monedhën e Turkmenistanit, shumica e të cilave janë mbajtur në fonde buxhetore jashtë vendit të tilla si Fondi i këmbimit valutor në Deutsche Bank në Frankfurt, dëshmon një organizatë globale (joqeveritare) me qendër në Londër në raportin e saj në prill të vitit 2006. Sipas dekretit të Këshillit të Popullit''' të datës 14 gusht 2003,energjisa elektrike, gazi natyror, uji dhe kripa do të subvencionohen për qytetarët deri në vitin 2030. Përveç kësaj shoferët e makinave kanë të drejtë të shpenzojnë deri 120 litra naftë falas në muaj. Shoferët e autobusëve, kamionëve dhe traktorëve mund të marrin deri 200 litra karburant dhe motoçiklistët e skuterëve deri 40 litra falas'''. Më 5 shtator 2006, pasi Turkmenistani kërcënoi që do të presë furnizimet e gazit natyror, Rusia ra dakord që ta rrisë çmimin që i paguan Turkmenistanit për gazin natyror nga $ 65 sa ishte ,në 100 $ për 1,000 metra kub. Dy të tretat e gaz turkmen në pronësi të shtetit kalon dhe eksportohet përmes Gazpromit rus'''.
Gazi natyror dhe rrugët e eksportit
Studimi i fundit në Maj të vitit 2011 deklaroi se fusha e Lolotonit jugor ,është fusha e dytë më e pasur në botë me pasuri të gazit natyror. Rezervat në Lolotan e jugut vlerësohen të jenë rreth 21 triion metra kub.Kompania e gazit natyrorë të Turkmenistanit (Türkmengaz), nën patronatin e Ministrisë së Naftës dhe Gazit, kontrollon nxjerrjen e gazit natyrorë në vend. Prodhimi i gazit është sektori më dinamik dhe më  premtues i ekonomisë kombëtare. Në vitin 2010 Ashgabati filloi një politikë të diversifikimit të rrugëve të eksportit për materialet e papërpunuara të saj.Kina është e vendosur të bëhet blerësi më i madh i gazit nga Turkmenistani gjatë viteve të ardhshme nëpërmes një naftësjellësi që lidh dy vendet, nëpërmjet Uzbekistanit dhe Kazakistanit, arrin kapacitetin e plotë. Përveç kësaj për të furnizuar Rusinë, Kinën dhe Iranin, Ashgabati mori masa konkrete për të përshpejtuar progresin në ndërtimin e tubacionit mes Turkmenistanit-Afganistanit-Pakistanit dhe Indisë (TAPI). Turkmenistani ka vlerësuar paraprakisht koston e projektit në 3.3 miliardë $. Më 21 maj, presidenti Gurbanguli Berdimuhamedow papritur nënshkroi një dekret duke deklaruar se kompanitë nga Turkmenistani do të ndërtojnë një tubacion të brendshëm Lindje-Perëndim të gazit që lejon transferimin e gazit nga depozitat më të mëdha në Turkmenistan (Dowlatabad dhe Yolotan) në bregdetin Kaspik. Tubacioni Lindje-Perëndim është planifikuar të jetë rreth 1,000 km i gjatë dhe do të ketë një kapacitet që mbanë rreth 30 miliardë m³ gaz natyrorë në vit, me një kosto nga një deri në një e gjysmë miliardë dollarë amerikanë.
Nafta
Shumica e naftës së Turkmenistanit është nxjerrë nga kompania shtetërore e Turkmenistanit Türkmennebit nga fushat e Koturdepe, Balkanabat, dhe Cheleken pranë Detit Kaspik, të cilat kanë rezerva të kombinuara nafte me sasi prej 700 milion ton.Nxjerrjen e naftës industria e filloi me shfrytëzimin e fushave në Cheleken në 1909 (nga vëllezërit Nobel) dhe Balkanabat në vitin 1930.Prodhimi përparoi me zbulimin e fushës Kumdag në vitin 1948 dhe fushës Koturdepe në vitin 1959. Një pjesë e madhe e naftës së prodhuar në Turkmenistan është rafinuar në rafinerit Turkmenbashy dhe Seidi. Gjithashtu, nafta nëpërmjet kanaleve është eksportuar në Europë nga cisternat përmes Detit Kaspik.
Energjia
Turkmenistani është një eksportues neto i energjisë elektrike për republikat e Azisë Qendrore dhe fqinjëve jugorë.Instalimet më të rëndësishme gjeneruese janë hidrostacionet elektrike në Hindukush, e cila vlersohet se ka një kapacitet prej 350 megavat(Mg), dhe stacioni termoelektrik në 'Mary Power, e cila ka një kapacitet të vlerësuar prej 1370 megavat(Mg). Në vitin 1992, prodhimi i energjisë elektrike në total ishte 14.9 miliardë kilovat për orë.
Agrikultura
Gjysma e tokës së ujitur e vendit është e mbjellë me pambuk,e cila e bënë Turkmenistanin vendin e nëntë më të madhë prodhues të pambukut në botë.
Gjatë sezonit të vitit 2011 ,Turkmenistani prodhoi rreth 1,1 milion ton pambuk parësor (fillestar), kryesisht në provincatMaria, Ballkan, Akhal, Lebap dhe Dashoguz. Nga viti 2012 përdoren, rreth 7.000 traktorë, 5000 kultivator pambuku dhe 2.200 makina për mbjellje dhe makineri të tjera, të prodhuara kryesisht nga Bjellorusia dhe SHBA.Vendi tradicionalisht eksporton pambukë parësor(fillesta) në Rusi, Iran, Koren e Jugut, Britani, Kinë, Indonezi, Turqi, Ukrainë, Singapor dhe vendet baltike.
Demografia
Shumica e qytetarëve të Turkmenistanit janë të kombësis Turkmene përfshirë edhe pakicat e konsiderueshme Ruse dhe Uzbeke.Minoritete të vogla konsiderohen:Kazakët,Tatarët,Ukrainasit,Balokët,Pashtunët,Armenët dhe Azerët. Përqindja e kombësisë Ruse në Turkmenistan ka rënë nga 18.6% sa ishte në vitin 1939,në 9.5% në vitin 1989. Në vitin 2012 është konfirmuar se popullsia e Turkmenistanit ka rënë ndjeshëm për shkak të faktoëve të ndryshëm.Rregjistrimi tregoi se në Turkmeistan jetonin më pak se 5 milion banorë,sa ishte vlersuar më herët. Libri faktografik i [CIA]-së vlersonte se në vitin 2003 përbërja etnike e tukmenistanit ishte:'''85% Turkmenë,5% Uzbekë,4%Rusë dhe 6% të tjerë.Ndërsa sipas regjistrimit të popullsisë në vitin 2001 ,Turkmenët me 91% përbënin shumicën e popullsisë,të pasuar nga Uzbekët me 3%,Rusët 2%,dhe 4% të tjerë. Ndërmjet viteve 1989-2001 numri i Turkmenëve në Turkmenistan është dyfishuar nga 2.5 në 4.9 milion),ndërkohë që numri i Rusëve ra me dy të tretat (nga 334,000 në pak mbi 100,000).
Gjuhët
Gjuhë zyrtare e Turkmenistanit (sipas Kushtetutës së vitit 1992) është gjuha Turkmene, edhe pse gjuha Ruse ende flitet gjerësisht në qytete si një "gjuhë e komunikimit ndër-etnik".Gjuha turkmene flitet nga 72% e popullsisë,gjuha Ruse 12%,gjuha Uzbeke 9%, dhe gjuhët e tjera 7% si: Kazake (88,000 folës),Tatare (40.434 folës),Ukrainase (37.118 folës), Azerja veriore (33,000 folës),Lezgiane (10,400 folës),Persishtja perëndimore(8000 folës),Bjelloruse (5289 folës), Koreane (3493 folës), Erzyane(3488 folës),Armene (3200 folës),Bashkire (2,607 folës),Karakalpake (2542 folës),Brahune,Osetike (1887 folës), Dargve (1599 folës), Dungane,Lake (1590 folës),Rumune (1561 folës),taxhike (1277 folës),Gjeorgjishte (1047 folës),lituaneze (224 folës), Tabasarane (177 folës).
Feja
Sipas CIA World Factbook, muslimanët përbëjnë 89% të popullsisë, ndërsa 9% e popullsisë janë ndjekës të Kishës Ortodokse Lindore dhe pjesa e mbetur prej 2% janë deklaruar si jo-fetarë.Megjithatë, sipas qendrës hulmtuese Pew,në vitin 2009,93.1% e popullsisë së Turkmenistanit është muslimane.
Islami
Islami erdhi tek turkmenët kryesisht përmes aktiviteteve misionare. Misionarët ishin njerëzit e shenjtë dhe ata shpesh janë miratuar si patrikët e klaneve fisnore apo grupeve të veçanta, duke u bërë "themeluesit e tyre." Riformulimi i identitetit komunalë rreth figurave të tilla përbën një nga zhvillimet shumë të lokalizuara të praktikës islame në Turkmenistan. '''Në epokën sovjetike, të gjitha besimet fetare u sulmuan nga autoritetet komuniste të cilët i cilësonin si bestytni dhe "gjurmë të së kaluarës." Shkollimi fetar dhe respektimi i feve u ndaluan,dhe shumica e xhamive ishin mbyllur.''' Megjithatë, që nga viti 1990, janë bërë përpjekje për të rimarrë disa trashëgimi kulturore të humbura nën sundimin sovjetik. Ish-Presidenti Saparmurat Niyazov urdhëroi që parimet themelore islamike të mësohen në të gjitha shkollat ??publike. Institucionet fetare, duke përfshirë më shumë shkollat fetare dhe xhamitë, janë rimëkëmbur shumë me mbështetjen e Arabisë Saudite, Kuvajtit, dhe Turqisë. Mësimet fetare janë mbajtur në të gjitha shkollat ??dhe xhamitë, me mësim në gjuhën arabe, të Kur'anit dhe Hadithit, dhe mbi historinë e Islamit. Presidenti Niyazov shkroi vetë një tekst të tij fetarë, të botuar në vëllime të veçanta në vitet 2001 dhe 2004, të titulluar  Ruhnama .Regjimi Turkmenbashi kërkohnte që librit, i cili formoi bazën e sistemit arsimor në Turkmenistan, ti jepet status i barabartë me Kuran (xhamitë ishin të obliguara të mësonin nga të dy librat).Libri u promovua jashtzakonisht shumë si pjesë e kultit të personalitetit të ish-presidentit,saçë njohja e Ruhnamas është e nevojshme edhe për marrjen e një patentë shoferi.
Besimi Baha'i
Historia e Besimit Baha'i në Turkmenistan është aq e vjetër sa vetë fetë,dhe komunitetet Baha'i ekzistojnë ende sot.Shtëpia e parë e Adhurimit Bahá'í u ndërtua në Ashgabat në fillim të shekullit të njëzetë. Ajo u hetua nga sovjetikët në vitin 1920 dhe u vendos të konvertohet në një galeri arti. Ajo ishte dëmtuar rëndë nga tërmeti i vitit 1948 dhe u demolua edhe më vonë.Sot ajo është konvertuar në një park publik.
Edukimi
Arsimi është universalë dhe i detyrueshëm deri në nivelin e mesëm (duke përfshirë një pjesë të saj), kohëzgjatja e përgjithshme e cila u reduktua më herët nga 10-9 vjet,u shfuqizua nga Presidenti i ri i cili në dekretimin e vitit shkollor 2007-2008,vendosi që arsimi i detyrueshëm do të jetë 10 vjet.
Mediat
Informata të mëtejshme:Komunikimi në Turkmenistan
Ka një numër të gazetave dhe publikimeve të revistave mujore në Turkmenistan. Turkmenistani momentalisht emeton 6 kanale kombëtare televizive përmes satelitit. Ata janë Altyn asyr, Yashlyk, Miras, Turkmenistani (në 7 gjuhë), Turkmen Owazy dhe Ashgabat. Nuk ka stacione televizive komerciale ose private. Artikujt e botuar në gazeta kontrollohen nga shteti dhe kanë censur të rëndë për të shkruar dhe lavdëruar shtetin dhe liderin e saj. Shërbimet e internetit janë më pak të zhvilluara në Azinë Qendrore. Qasja në shërbimet e internetit është e siguruar nga kompania e qeverisë ISP "Turkmentelekom".Në datën 31-dhjetor-2011,është vlerësuar se ka 252.741 përdorues të internetit në Turkmenistan ose përafërsisht 5% e popullsisë së përgjithshme.
Warren County (New Jersey)
Warren County është një nga  qarqet në shtetin federal New Jersey të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Xhamal Kashogxhi
thumb|240px|Kashogxhi jep vërejtje gjatë "Arabia Saudite e Muhammed bin Salman: Një shikim i thellë" të POMED-it Xhamal Ahmad Kashogxhi (Arabisht: جمال أحمد خاشقجي‎, Turqisht: Xhemal Ahmed Kashëkçi; 13 tetor 1958 - 2 tetor 2018) ishte gazetar dhe autor sauditë. Ai ishte ish-menaxher i përgjithshëm dhe kryeredaktor i Al-Arab News Channel. Ai gjithashtu shërbeu si redaktor i gazetës saudite Al Watan, që e shëndrroi në një platformë për progesistët sauditë.
Kashogxhi u zhvendos në Arabinë Saudite në vitin 2017 dhe thotë se qeveria saudite “i'a ndaloi atij rrjetin social Twitter”. Ai më vonë shkroi një kritikë në gazetë për qeverinë saudite, ku kritikoi ashpër princin e Arabisë Saudite Muhammed bin Selman, dhe mbretin Selman bin Abdulaziz. Ai gjithashtu kundërshtoi ndërhyrjen saudite në Jemen.
Kashogxhi hyri në konsullatën saudite në Stamboll më 2 tetor 2018, por nuk e largua prej saj. Amid raporton se ai u vra dhe iu coptua trupi brenda ndërtesës. Zyrtarë sauditë dhe turq bënë një inspektim të konsullatës më 15 tetor. Fillimisht qeveria saudite e mohoi vdekjen e tij, duke thënë se Kashogxhi ishte larguar nga konsullata, por më 20 tetor pranoi se Kashogxhi u vra brenda konsullatës, duke pretenduar se ai ishte mbytur për vdekje pas një zënke.
Jeta e hershme
Xhamal Kashogxhi lindi në Medinë. Gjyshi i tij, Muhammed Kashogxhi, me prejardhje turke, u martua me një grua saudite dhe ishte mjek personal i mbretit Abdulaziz El Saudi, themeluesit të mbretërisë së Arabisë Saudite.