cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vasil Tabaku
SHKRIME, TRAJTESA E PUBLIKIME NË FUSHËN E PUBLICISTIKËS:
Vasil Tabaku, ka botuar rreth 5450 shkrime publicistike, analiza politike, sociale, shoqërore si dhe shkrime te veçanta studimore në fushën e letërsisë, folklorit dhe kritikës letrare, në këto organe: “Drita”, “Zëri i Rinisë”, në revistat: “nëntori” e “Ylli”. Pas vitit 1991 ka botuar kryesisht në: “Rilindja Demokratike (RD)”, “Tribuna Demokratike”, ”Republika”, ”55”, ”Koha Jonë”, ”Liria”, “Ballkan”, “Sot”, ”Tema”, ”Metropol”, ”Lajmëtari i Lirisë”, ”Drita”, ”Shkodra”, ”Bota Sot” në Zvicër etj. Po ashtu Vasil Tabakun e gjemë me poezi e tregime nëpër gazeta e revista si: “Drita”, “Zëri i Rinise”, “Ylli”, “nëntori” dhe më pas edhe në: “RD”, “Republika”, “Drita”, “Tema“ etj.
- Vasil Tabaku është autor i rreth dyzet e pesë dokumentarëve artistik televiziv në TVSH dhe ATN – 1. Ka realizuar me qindra emisione televizive dhe radiofonike në “TVSH”, “ATN – 1”, në “Radio Kontakt”, “Radio Nacional” dhe së fundi edhe në Radion Ndërkombëtare “IRIB”.
VEPRAT LETRARE:
ËSHTË PREZANTUAR:
16. Ferdinan Laholli: “ANTOLOGJI E POEZISË MODERNE SHQIPE – ANTHELOGIE DER MODERNEN ALBANISCHEN LYRIK”,  Holzminde/Germany, 2003.
Përveç kësaj veprimtarie të begatshëm që përmendëm më lart Vasil Tabaku ka në proces të finalizimit edhe dy libra, një roman dhe një libër poetik, kurse një pjese e krijimeve poetike i janë përkthyer edhe në gjermanisht, italisht dhe persisht. Ai njehë mirë italishten dhe rusishten.
Adolf Rosenzweig
Adolf-Mark Rosenzweig (l. 15 nëntor 1952, Vjenë, Austri) është një politikan dhe sociolog austriak
Adolf Rosenzweig iu bashkua partisë Gruppe Vorwärts në das Jahr 1983.
Adolf Rosenzweig të konsiderohej sociolog në vitin 1990. Adolf Rosenzweig U largova nga partia politike Gruppe Vorwärts vitin 2013.
Adolf Rosenzweig do të kishte sjellë një festë NEOS - Austria e Re dhe Forumi Liberal në shtator 2013.
Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Адолф Росензвеиг Адолф Розенцвајг أدولف روزنزويج Adolf Rosenzweig Adolf-Mark Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf-Mark Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Адолф Розенцвайг Adolf Rosenzweig Адольф Розенцвейг Адольф Розенцвейг Адольф Розенцвейг Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf-Mark Rosenzweig Αδόλφος κλαδί τριαντάφυλλου Ադոլֆ Ռոզենցվեյգ arz:Adolf Rosenzweig 아돌프 로젠츠바이크 阿道夫·羅森茨維格 อดอล์ฟ โรเซนไวก์ Адольф Розенцвейг Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig Adolf Rosenzweig אדולף רוזנצוויג Adolf Rosenzweig
Artana
42.6°N, 21.43333°W
Artana ose Novobërda (Artanë ose Novobërdë, serbisht: Ново Брдо Novo Brdo; në dokumentet Latine e shkruar si Novaberd, Novus Mons ose Novamonte; dhe në minierat Saksone dokumentohet si Nyeuberghe) është qytezë në pjesën lindore të Kosovës. Artana apo Novobërda është përmendur në dokumentet historike më herët se në vitin 1326. Se pari është përfshirë se bashku me pjesët tjera te Kosovës, brenda Mbretërisë se parë Bullgare. Shkrimtari i famshëm Bullgar i mesjetës Vladislav Grammarian ka lindur aty ndërmjet viteve 1410 dhe 1415.
Historia
parapamje|[[Kalaja e Artanës]] Novobërda ka qene qendër kryesore ne atë kohe, me Fortesë të madhe mesjetare të ngritur ne maje te një vullkani të shuar në formë koni, pjesët e mbetura te se cilës mund te vizitohen edhe sot, dhe pjesa për banim qe shtrihen gjithandej. Ne murin e jashtëm të kalasë shihet një kryq i madhe, i ndërtuar në gurë. Kalaja, apo fortesa, mendohet qe daton qysh nga Perandoria Bizantine.
Popullsia numrin e madhe mendohet ta ketë kaluar mbi 10,000 njerëz. Aty kanë qene minierat dhe furrat e shkrirjes për xeheve si hekur, plumb, ari dhe argjendi. Argjendi i Novobërdës ka qen i njohur me një përzierje të argjendit me 1/6-1/3 ari. Me 1450 minierat e Novobërdës prodhonin 6,000 kg argjend për një vit. Fortesa u rrethua nga Osmanët për rreth 40 dite, dhe kapitulloi dhe u okupua prej Osmaneve në qershor 1455.
Novobërda dhe zonat përreth u futen nen udhëheqje fetare te Kryepeshkopisë Bullgare te Ohrit. Me 1572 aktet e paligjshme të Bullgareve u shtuan dhe e bene zonën mjafte te rrezikshme për Osmanët kështu që Mehmed Bej nga Kyustendili urdhëroi vendosjen e disa Spahive lokal ndërmjet Vrajës dhe Novobërdës kundër rebeleve.
Gjatë fillimit te shekullit 20, popullsia e Novobërdës ishte pakësuar, si pasojë e lëvizjes së shumicës së banoreve në zonat me qasje me te lehte në rrethin e Gjilanit.
Ekonomia
Mungesa e infrastruktures bazë dhe me mundësi të pakta punësimi e radhisin në një nga komunat më të varfëra të Kosovës.
Villa Scharinska
Villa Scharinska është villë rozë në rrugën Storgatan 63-65, e vendosur afër Parkut Doblens në Umea, Suedi. Kjo villë u dizajnua nga arkitekti Rangnar Ostberg dhe u ngrit në vitin 1904-1905 për Egil Unander-Sharin dhe familjen e tij. Në vitet e 1950-ta ndërtsa strehoi familjen biznesmene AB Scharins Soner.
N
Në gjuhën shqipe është shkronja e nëntëmbëdhjetë e alfabetit, me të shënohet gërma N e madhe e dorës.
Hulst
Hulst është një komunë në provincën Zelanda në Holandë me sipërfaqe 251.09 km² dhe popullsi 27714 banorë. është kryeqendra e komunës.
San Miguel de Salinas
San Miguel de Salinas është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Vega Baja del Segura, të provincës Alicante, në Komunitetin e Valencias. San Miguel de Salinas ka 8135 banorë (2009), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 54.9 km2.
Melova
është një fshat në Komunën Gjerbës në Shqipëri.
Qemal Skënderi
Qemal Skënderi (shkurt 1922-29 shtator 1995) ishte atdhetar dhe luftëtar shqiptar.
Jetëshkrimi
Edhe pse viset shqiptare përbënin një vazhdimësi gjeografike dhe historike, ato në kundërshtim të plotë me Kartën e Atlantikut si dhe Deklaratën e Teheranit, u ndanë midis njësive federale të Serbisë, Maqedonisë dhe Malit të Zi. Në këtë mënyrë, zemërimit mbarëkombëtar të shqiptarëve të këtyre trevave i duhej dhënë me shpejtësi një kahje veprimi për organizimin e qëndresës popullore. Tek e mbramja më mirë se çdokush, interesat e shqiptarëve mund t’i mbronte Lëvizja Nacional Demokratike Shqiptare. Organizatat që lindën dhe u ritën nëpër etapat e kësaj lëvizjeje, pavarësisht prej programit që udhëhiqeshin, në thelb synonin lirimin e tokave shqiptare nga Jugosllavia e Titos dhe bashkimin e tyre në një Shqipëri Etnike. Organizimi i kësaj lëvizjeje në Shkup e rrethina, i ka fillimet e veta në nëntorin e vitit 1944, atëhere kur nacionalistët e Maqedonisë shqiptare e parashihnin tejet të vështirë lirimin e trojeve arbërore. Por ky organizim do të merrte formë më të plotë në janarin e vitit 1945. Në dyqanin e vogël të Qemal Skënderit në ato ditë plot terror maqedonas, shiheshin ende disa prej burrave të shquar të atyre anëve si Azem Morana, Mulla Idrizi, Halim Orana, Mehmet Bushi etj. Dokumente të publikuara edhe më parë flasin për atë se grupi i parë ilegal i kësaj lëvizjeje në qytetin e Shkupit, ishin pikërisht Hasan Bilalli, Azem Morana dhe Qemal Skënderi. Ceremoniali i fshehtë është kryer pikërisht në mbrëmjen e 28 janarit 1945, në shtëpinë e Qemalit. Betimin solem e lexonte Hasan Bilali, ndërsa Qemal Skënderi dhe Azem Morana përsërisnin: „Betohem në Kuran, në flamurin kombëtar dhe në armë se do të punoj me besnikëri e sakrificë me çmim të jetës për kombin shqiptar dhe për bashkimin e tokave shqiptare në Shqipninë Etnike“. Dhe prej atij momenti e deri në fund, zemra e Qemal Skënderit do të rrihte së toku me betimin e madh për çështjen kombëtare. Në takimin e fshehtë të 28 janarit 1945, Qemalit do t’i ngarkohej pos të tjerave, detyra për krijimin e grupeve ilegale, për t’i dhënë lëvizjes në fjalë dimensione të reja. “Qemal Skënderi... një ditë të fundit të janarit 1945 arriti në Rashçe dhe atë natë bujti në shtëpinë e mësuesit Xhemshit Krosi, me të cilin kishte lidhje të mira nga më herët. Atë natë kanë biseduar gjërë e gjatë në lidhje me formimin e nënkomiteteve të NDSH-së, në Derven po edhe në Rashçë. Takimi i dytë u bë pas një muaji pikërisht më 28 shkurt 1945, në shkollë në prezencë përsëri të Qemal Skënderit. Këtu u bashkohen edhe Rsim Dauti dhe vëllai i tij, Murati fshatarë por patriotë të mëdhenj që kishin marrë pjesë në rezistencën antifashiste dhe çlirimin e Dervenit kundër bullgarëve në Rashçe, më 1944. Po atë natë u mor vendim që këta të vazhdojnë me formimin e nënkomiteteve sipas sistemit të „treshit“ nëpër fshatra të tjera të Dervenit“
Në fillim të vitit 1946, Qemal Skënderi ka nisur të bashkëpunojë edhe me Gjon Sereqin, Hysni Rudin, Halim Oranën, Mehmet Bushin etj. Ishin me qindra luftëtarë të lirisë që endeshin maleve të Maqedonisë shqiptare, të cilët mbaheshin me armë pikërisht prej ONDSH-së. Qemal Skënderi do të kthente dyqanin e tij në vendtakimesh të ilegalëve dhe këtyre luftëtarëve. Ai vetë do të kujdesej që këto çeta jo vetëm të furnizoheshin rregullisht por të kishin edhe informacionin e duhur për t’i shpëtuar thonjëve të OZNËS, e cila ishte vënë në ndjekje me një arsenal të tërë njerzor dhe armësh. Në veçanti ai do të mbante lidhje të ngushta me çetën që drejtohej prej Memish Osmanit (Kapetanit) e cila vepronte luftarakisht në zonën e Dervenit deri në Kaçanik. Ndërkaq në marsin e vitit 1946, OZNA jugosllave ishte gjendur shumë pranë trurit dhe zemrës së ONDSH-së në Kosovë. Ajo filloi goditjen e menjëhershme ndaj kësaj lëvizjeje duke paraparë një rrezik serioz në rritjen e saj. Me dhjetra verpimtarë të kësaj lëvizjeje u burgosën dhe shumë prej tyre u vranë pa gjyq apo u zhdukën nëpër bazat e fshehta të sigurimit famkeq jugosllav.
Kongresi e dytë të ONDSH-së ne Shkup
Vendimet e Kongresit të Shkupit ishin tejet të rëndësishme për funksionimin e organizatës, që përpos skemës organizative të miratuar, përfaqësuesit aprovuan edhe programin e Lëvizjes për Lirimin e Tokave Shqiptare, kurse me pikat me te rëndësishme të Kongresit: Kongresi i Shkupit i ( një) 1 qershorit 1946, ishte një sinjal i qartë edhe për pushtuesit serbë në Kosovë e më gjerë. Ky Kongres me aklamacion zgjodhi kryesinë e re të KQ-së të NDSH-së me kryetar Halim Orana,zëvendëskryetar Kemal Skenderi dhe Azem Morina, sekretar.Anëtarë të KQ u zgjodhën:Jonuz Bala,Mehmet Bushi, Hamdi Berisha,Hysni Rudi, Myderriz Haki Efendiu, Mehmet Dumani, Osman Cani, Mitat Tërshana dhe Hasan Bilalli Po ashtu, është me interes të përmendët se Myderriz Haki Efendiu ishte kryetar i Komitetit Qarkor në Gjilan dhe anëtar i KQ-së të NDSH-s në Shkup.
Në këto kushte të ONDSH-së në Kosovë menduan se do të ishte më mirë që kjo lëvizje të zhvendosej në Maqedoninë Shqiptare, me qëllim që të mbijetonte. Kanë qenë Gjon Serreqi dhe Ajet Gërguri të cilët vendosën të bënin Kongresin e dytë të ONDSH-së, ku jo vetëm të njiheshin me shtrirjen e kësaj lëvizjeje ilegale por edhe të vendosnin për fatet e mëtejshme të saj. Sidoqoftë për shkak të ndejkjeve të OZNËS, as Gjon Sereqi dhe as Ajet Gërguri nuk muarën pjesë në këtë kuvend. Barra për organizimin e tij u ra verpimtarëve të Maqedonisë shqiptare. Në kushtet e ilegalitetit të plotë, kuvendi në fjalë u mbajt në Shkup në shtëpinë e Qemal Skënderit, i cili pavarsisht se çfarë çmimi do të paguante, nuk u friksua. Kongresi i Dytë i ONDSH-së, analizoi me frymëparimore gjithshka ishte arritur deri në ato momente, njëherazi vuri piketat në rrugët e së ardhmes. “Nga ky Kongres doli një udhëheqje e re e ONDSH-së. Kryetar u zgjodh Halim Orana, Qemal Skënderi u zgjodh zv/kryetar dhe Azem Morana sekretar i organizatës, ndërsa antarë të Komitetit Qëndror të NDSH-së u propaganduan dhe u zgjodhën Hamdi Berisha, Mehmet Bushi, Hysni Rudi, Jonuz Balla, Mehmet Dumani, Hasan Bilali, Haki Efendi Sermaxhaj, Osman Çami dhe Mid’hat Tërshana“
Libreoffice
LibreOffice është një suitë programesh zyre me burimin e kodit të hapur dhe te lirë, zhvilluar nga fondacioni 'The Document Foundation'. Projekti filloi në 2012 dhe konsiderohet vazhdim i platformës OpenOffice.org.
LibreOffice është projektuar të jetë në përputhje me suita zyre të tjera të mëdha, duke përfshirë Microsoft Office, ndonëse disa karakteristika faqosje Microsoft Office dhe atribute formatimi trajtohen ndryshe ose janë të pa mbështetura. LibreOffice është e përkthyer në mbi 112 gjuhë, ndërkohë është e gatshme për shkarkim dhe përdorim nga një shumllojshmëri sistemesh operative, përfshirë Microsoft Windows, Mac OS X 10.4 ose Tiger, dhe Linux.
Midis janarit te vitit 2011 (momenti i parë që suita ishte e domozdoshme në status të qëndrueshem) dhe tetorit të vitit 2011, afërsisht LibreOffice ishte shkarkuar 7.5 milionë herë ndërsa gjatë vitit 2012, suita u shkarkua rreth 15 milion herë.
Çaste të kithta
Çaste të kithta tregime, Autore: Helena Halilaj. Faqet e librit 149.
Libri i autores Helena Halilaj vjen si një rikthim në udhëtimin e saj në udhën e letërsisë. “Çaste të Kithta” sjell te lexuesi disa tregime të vlerësuara si tregime poetike, pasi kanë një gjuhë të pasur si te vëllimet e saj poetike. Një rrëfim përjetimesh në vetën e tretë ku personazhet e tregimeve autorja, në pjesën më të madhë të tregimeve, i vendos në vendlindjen e saj.
Tregimi i parë është zemra e gjetur e novelës “Sytë e tu rëfejnë” ku historia e këtij tregimi i jep forcë historisë së shekullit plot vuajtje të Shqipërisë dhe që sot shfaqet ndryshe në rrafshin historik. Ndërsa tregimet e tjera, të gjithë bashkë dhe të ndara, përfaqësojnë rrugicat e fateve të shumë personazheve të veprës. Në kërë libër janë të shpalosura të gjitha fatet njerëzore duke përtypur vështirësitë e jetës. Karakteret e personazheve janë real, të marë nga realiteti nëpër të cilin ka kaluar pena e autores.
Tregimet e këtij libri risjellin në vëmëndjen e lexuesve fatët e të parëve tanë dhe rrugën e sakrificës nëpër të cilën kanë ecur shumë breza. Në tregime jepet dhe dashuria si frymë e shpresës për të mbajtur gjallë qenien njerëzore. Dashurinë nuk e ndryshojnë shekujt as vështirësitë, ajo di ta gjejë rrugën e shpëtimit dhe në kohë të forta. Humanizmi, shpresa dhe dashuria udhëheqin ngjarjet dhe personazhet e tregimeve. “Çaste të kithta” bashkon dhe ndan fatet e njerëzve të një kombi!
Agroni (Mbret)
Agroni (Ἄγρων - Ágron) ishte një mbret i Mbretërisë Ilire (Mbretërisë Ardiane) në shekullin III para Krishtit rreth 250-231 para Krishtit. Djali i Pleuratit II, Agroni arriti të shtrinte sundimin ilir mbi shumë fise, popuj dhe qytete në rajonin e Adriatikut. Ai është mbase më i njohur për fitoren e tij vendimtare ndaj Lidhjes Aetoliane, një shtet në Greqinë perëndimore.
Rreth vitit 231 para Krishtit, Agroni vdiq papritmas pas triumfit të tij mbi Aetolianët. Pineji, djali i tij me gruan e tij të parë Triteuta, pasoi zyrtarisht babanë e tij si mbret në vitin 231 para Krishtit, por mbretëria drejtohej nga gruaja e dytë e Agronit, Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë).
Historia
Agroni përmendet nga dy historianë grekë, Apian (95-165 pas Krishtit) në veprën e tij me titull "Luftërat e jashtme" dhe Polibi (203-120 para Krishtit) në veprën me titull Historitë. Polibi shkruan për të si "Agroni, mbreti i ilirëve, ishte biri i Pleuratit dhe zotëronte forcën më të fuqishme, si nga toka ashtu edhe nga deti, nga cilido prej mbretërve që kishte mbretëruar në Iliri para tij".
Agroni e shtriu sundimin e tij edhe mbi fiset e tjera fqinje. Ai aneksoi një pjesë të Epirit, Epidamnin dhe ishujt e Korfuzit ( Korkyra ) dhe (Hvar) Pharos. Shteti i tij shtrihej nga Narona në Dalmaci deri në jug në lumin Vjosa (Aoos) dhe Korkyra. Gjatë mbretërimit të tij, shteti ardian arriti kulmin e fuqisë së tij. Ushtria dhe flota ilire e bënë atë një fuqi të madhe rajonale në Ballkan dhe Adriatikun jugor. Agroni fitoi kontrollin e Adriatikut me anijet e tij luftarake (lemba), një dominim që dikur e gëzonin vetëm Liburnët. Asnjë nga fqinjët e tij nuk ishte gati aq i fuqishëm. Agroni i dha qytetin e Pharos Demetrius të Pharos për të sunduar si guvernatori i saj.
Në vitin 234 para Krishtit, vazhdimësia mbretërore në Epir mori fund me krijimin e një republike federale. Në jug, pjesa perëndimore e Akarnanisë u shkëput nga kjo marrëveshje. Pavarësia e tyre ishte kërcënuar më parë nga Aetolianët, të cilët filluan të zënë territorin përreth Gjirit të Nartës, duke përfshirë edhe kryeqytetin e vjetër të Pirros Ambrakia, i cili detyroi Epirotëve për krijimin e një qendre të re në Foenike. Të rrethuar në Medion, Akarnanët kërkuan ndihmë nga Dhimitri II i Maqedonisë, i cili për pjesën më të madhe të mbretërimit të tij kishte qenë në luftë me Lidhjet Aetoliane dhe Akeane. Si përgjigje ndaj kërkesës së tyre, mbreti e futi Agronin në konflikt. Sulmi ilir nën komandën e Agronit, ndodhi në vitin 232 ose 231 para Krishtit, është përshkruar nga historiani Polibi:
Humbja e aetolianëve, e njohur për fitoren e tyre mbi Gaulët pushtues një brez më parë, shkaktoi një senzacion në Greqi. Agroni e kishte pritur me kënaqësi lajmin për fitoren të cilin e kishte mësuar nga komandantët e tij kur anijet e tij ishin kthyer. Atëherë Agroni piu aq shumë me anë të festimit, u raportua, se kjo dhe indulgjenca të tjera të ngjashme, sollën një sulm të pleuritit, i cili e vrau atë brenda disa ditësh. Agroni vdiq në dimrin e viti 231 para Krishtit.
Qytetet greke ( poliset / poleis ) në bregdetin e Ilirisë u sulmuan sistematikisht dhe mbase ishin pushtuar tashmë nga forcat e Agronit. Roma iu përgjigj një thirrje nga ishulli Vis (Issa), i kërcënuar nga Agroni, duke dërguar delegatë por të cilët kurrë nuk arritën atje. Ata u sulmuan gjatë rrugës nga anijet ilire, dhe njëri prej tyre u vra, së bashku me një ambasador nga Visa. Pas kësaj, Roma ndërmori veprime ushtarake kundër gruas së Agronit, Teutës, pasi që ndërkohë Agroni vdiq. Djali i tij, Pineji, e pasoi atë dhe sundoi de jure (megjithëse kurrë de fakto ) për trembëdhjetë vjet. Tritueta ishte gruaja e parë e Agronit dhe nëna e Pinejit por që Agroni ishte ndarë nga ajo. Gruaja e dytë e Agronit ishte Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë), e cila veproi si regjente pas vdekjes së Agronit.
Esat Rizvanolli
Esat Rizvanolli lindi ne vitin 1936. Ka kompozuar, pos veprave solostike-kamertale (Prelud, Kuartet haqesh), edhe korale (Xehetareve, N'mjedis te ballit, Shtigjet tona), e solo (Peshkatari, Abdyl shite pasurinë), vokale-instrumentale (Fjala e Skenderbeut, Rezistenca 43) e koncertale-orkestrale) dhe Muzika simfonike Koncert per violinë e orkester).
Kantoni Bélâbre
Kantoni Bélâbre (frëngjisht: Canton de Bélâbre) është një kanton në departamentin Indre, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Bélâbre. Ka sipërfaqe 280.97km2 dhe popullsi 3281 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Bélâbre aktualisht përbëhet nga 7 komuna.
Kantoni Saint-Germain-en-Laye-Nord
Kantoni Saint-Germain-en-Laye-Nord (frëngjisht: Canton de Saint-Germain-en-Laye-Nord) është një kanton në departamentin Yvelines, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Germain-en-Laye. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 36915 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Germain-en-Laye-Nord aktualisht përbëhet nga 2 komuna.
Prishta
është një fshat në Shqipëri.
Gjeografia
Fshat në kufi me rrethin e Përmetit, në jug kufizohet me fshatin Zhepovë dhe Shelq, në perëndim me fshatin Kajcë, në veri Rehovicë, Dorës dhe në lindje nga fshati Çepan, Siticë dhe Muzhak. Fshati Prishtë karakterizohet nga burime të shumta ujore, kultivohen shumë pemë frutore ku mbizotërojnë rrushi, molla dhe arra. Prodhim karakteristik është rakia e famshme e Skraparit, nënproduktet e mushtit të rrushit, pekmezi dhe rehania e rrushit. Një tjetër prodhim karakteristik është pastermaja (mishi i kripur dhe i tharë në dhoma me ngrohje).
Demografia
Izolimi gjeografik dhe largësia nga qendrat e mëdha urbane kanë bërë që shumica e familjeve të zhvendosen me banim të përhershëm nga këto zona. Nga rreth 120 familje që kishte në fillim të viteve '90, kanë ngelur rreth 15 familje me banim në fshat.
Ekonomia
Është kryesisht blegtorale; prodhimet bujqesore dhe nenproduktet artizanale te tyre janë djathi, gjalpi dhe rakia.
Historia
Sipas "Fjalori Enciklopedik", viti 1985, faqe 866: "..Prishta është fshat në rrethin e Skraparit. Ka bere pjesë në fshatin e bashkuar Grepskë (tashmë bën pjesë në komunën e Çepanit ).Në perëndim të fshatit Prishtë është Kalaja e Prishtës, qëndër qytetare ilire e fortifikuar. Gërmimet arkeologjike janë bërë më 1972. Në kohën antike lidhte luginën e Apsit (Osumit ) me atë të Aosit (Vjosës), përmes lumit (ose luginës) të Dishnicës.Në gjysmën e dytë të shekullit të 4-tërt parë erës së re, u rrethua me mur me blloqe katëkëndëshe të përforcuara me kulla dhe u bë qëndra më e rëndësishme qytetare e luginës së mesme të Apsit.U shkatërrua gjatë luftërave iliro –romake dhe u ribanua vetëm në periudhën e vonë antike , në shekullin e 4 – 6-të të erës sonë……”….. Sipas një legjende që na e përcjell Neritan Ceka tek libri i tij " Ilirët " faqe 272 , rezulton se qyteti ilir i Prishtës ka qënë rrënuar nga fiset barbare të goteve kur u dyndën në vendin tonë ne shekullin e IV-tërt pas lindjes së së Krishtit.
Kongresi i parë i Bektashinjve
Në kongresin e tyre të parë kombëtar, të mbajtur në Teqen e Prishtës ne Skraparit në janar 1922, bektashinjtë e shpallën veten të pavarur nga bektashinjtë e Turqisë dhe, pas ndalimit të të gjitha tarikateve të dervishëve në Turqi në vjeshtën e vitit 1925, bektashinjtë turq e shpërngulën selinë e tyre botërore dhe e prunë në Tiranë. Në Shqipëri ata ngritën një bashkësi të pavarur e të njohur nga të tjerët, e cila ekzistoi deri më 1967. Bashkësia e bektashinjve u sistemua e u nda në gjashtë rrethe të vendit:
Kruja, me seli në teqenë e Fushë Krujës;
Elbasani, me seli në teqenë e Krastës; Korça, me seli në teqenë e Melçanit;
Vlora, me seli në teqenë e Frashërit.
Lipjani
Lipjani është qytet në pjesën qendrore të Kosovës.
Historia
Si vendbanim, Lipjani njihet që nga periudha romake, si vend i rëndësishëm.Perveq Lipjanit Qytet me rëndësi dhe kryqëzim i rëndësishëm i rrugëve ishte Ulpiana, e cila ndodhej në verilindje në largësi rreth 10 km nga Lipjani. Lipjani, në periudhën romake ishte kryesisht një vendbanim i vogël në rrugën për në Lissum. Identifikimi i Lipjanit me emrin Ulpiana më vonë është vërtetuar edhe me zbulimet e gërmadhave të vendbanimeve të antikës së vjetër dhe të periudhës bizantine në Lipjanin e sotëm.
Nga antika e vjetër emri Lypenion, Lypiana padyshim vihet deri te emri i tashëm Lipjan. Ky vendbanim shtrihet në pjesën qendrore të Kosovës, përrreth luginës së lumit Sitnicë, qyteti ishte i vogël deri në vitin 527, kurë ka pasur emrin Ulpiana. Nën themelet e kishës së vjetër në këtë pjesë të qytezës janë zbuluar themelet e bazilikës bizantine, ndërsa nga vet Lipjani janë të njohura disa monumente - epigrafe, prej të cilave vërtetohen të dhënat për ekzistimin e Ulpianës.
Me zhvillimin e industrisë – minierës në vendbanimin e Janjevës,  u bë e njohur edhe Prishtina, që deri atëherë nuk ishte e njohur. Kështu me kalimin e kohës, Lipjani humbi rëndësinë e mëparshme dhe funksiononte si një “shesh” i thjeshtë në kuptim lokal.
Në përgjithësi deri me ndërtimin e hekurudhës nga francezët, në fund të shek. të kaluar (1873-1874), Lipjani ishte një fshat i rëndomtë, i njohur si kryqëzim i rrugëve në rajon. Në këtë hekurudhë Lipjani fitoi stacionin hekurudhor krahas të cilit u ndërtuan punëtoritë e para me karakter tregtar, depot për grumbullimin e drithërave, dhe disa dyqane zejtare, kështu që deri në fund të shek. XIX gjatë kohës së sundimit turk, kjo pjesë e re e Lipjanit fitoi pamjen e një qyteze. Definitivisht, Lipjani merr formën e qarshisë rreth vitit 1890, kurse kjo pjesë e re e quajtur “qarshia” zgjerohet nga pjesa jugore dhe veriore.
Pas luftrave ballkanike zhvillohet pjesa e Lipjanit afër stacionit hekurudhor, në pjesën lindore të të cilit ekzistonin disa shtëpi që nga viti 1890. Mirëpo, me përfundimin e Luftës I-rë Botërore është rritur numri këtyre shtëpive. Ishin shtëpi me karakter fshati. Pas luftës Lipjani zgjerohet edhe nga pjesa jugore, veriore dhe perëndimore. Ndërtimet e para individuale fillojnë në pjesën përgjatë rrugëve Prishtinë-Shtime – Ferizaj, ndërsa më vonë edhe nga jugu nga Mostina (lagje e Lipjanit). Deri në vitin 1912, në kohën e sundimit turk ka qenë në përbërje të Vilajetit të Kosovës, që është shtrirë deri në Manastir. Prej vitit 1914-1918 –(Lufta e Parë Botërore) Lipjani mbetet në pjesën e Kosovës, e cila ka qenë e sunduar nga Bullgaria.
Me funksionimin e hekurudhës Kosovë-Maqedoni-Greqi u rriten aktivitetet ekonomike, konkurrenca në treg në qendra, si Mitrovicë, Ferizaj dhe Lipjan, të cilat ndikuan në dobësimin e tregut në qendrat më të mëdha, si Prishtina, Prizreni dhe Gjakova. Që nga kjo kohë fillon të zhvillohet Lipjani. Në 120 m nga Lipjani fillon formimi i pjesës tjetër përreth stacionit, kryesisht aktivitete tregtare. Me ndërtime individuale gjithashtu përfshihet edhe pjesa në anën e majtë dhe të djathtë të rrugës për në Prishtinë.
Në veri të vendbanimit janë ngritur objektet publike dhe bujqësore, derisa në rrugën për Magurë ngriten objektet kolektive të banimit. Në kuadër të Lipjanit hynë edhe qyteza e vjetër e vendbanimit të Janjevës, e cila përfshin pjesën qendrore nga ana veriore – malore e Komunës së Lipjanit, ndërsa nga aspekti tregtar më shumë gravitohej nga Prishtina.
Në vitin 1918 fillon ndarja në Banovina. Lipjani ka qenë njësi nën prefekturën e Prishtinës, kurse qendra e Banovinës ka qenë në Shkup. Mandej Lipjani hyri në kuadër të rrethit të Graçanicës me seli në Prishtinë, kurse si qytet Lipjani është shpallur në vitin 1920. Nga viti 1925 bëhet një organizim i ri me këshilla lokalë: Shalë, Janjevë, gushtericë, Babush i Muhaxherëve, Magurë dhe Lepi. Lipjani ka qenë qendër e këtyre këshillave lokale, me kryetarin e këshillave lokale nën prefekturën e Prishtinës deri më 1941.
1 )*Marrë nga shënimet e gjetura në Planin urbanistik për qytetin e Lipjanit 1986
Gjeografia
Komuna e Lipjanit ka pozitë të përshtatshme gjeografike, sepse gjendet në pjesën qendrore të Kosovës dhe në udhëkryqin e rrugëve më të rëndësishme të rajonit. Koordinantat gjeografike te kesaj komunë shtrihen rreth 42°31 48 V dhe 21°08 19 L. Përmes territorit të komunës rrjedh lumi Sitnica, përreth dhe përgjatë të cilit shtrihen sipërfaqet më të plleshme bujqësore, të përshtatshme për prodhimtari bujqësore intensive. Gjithashtu, kjo komunë gjendet në afërsi të drejtpërdrejtë të qendrave më të mëdha të rajonit si;
Territori i komunës së Lipjanit shtrihet në mes të gjerësisë gjeografike veriore 42o 44’- 42o-52’ dhe të gjerësisë lindore prej 18o30’-18o45’. Ka mundësi të volitshme të shfrytëzimit të trafikut rrugor – hekurudhor e edhe atij ajror, meqenëse aeroporti gjendet në territorin e komunës dhe është nga qendra vetëm 15 km largësi. Kjo pozitë e territorit të komunës, si dhe e vetë qytetit Lipjan, paraqet rrethanë mjaft të përshtatshme për zhvillimin e mëtejmë të komunës. Përmes territorit të komunës së Lipjanit kalon hekurudha, e cila lidh këtë territor në të gjitha drejtimet me rajonin në tërësi.
Territori i Komunës së Lipjanit kufizohet:
Relievi
Relievi i territorit të komunës së Lipjanit pjesa më e madhe e sipërfaqeve janë rrafshina me 44.53 %, nga ana jug-perëndimore 10.98 %,të lindjes 4.03 %, pjesa veriore si më negative është kryesisht në terrenet e larta rreth 5.78 %,verilindore 7.96% dhe veri-perëndimore 6.71%.Territori i  komunës së Lipjanit gjendet në lartësinë mbidetare mbi 500m ose 43.0 % të sipërfaqeve(bruto) gjinden në  pjesën e rrafshët do të thotë gjer në 600 m të lartësisë mbidetare të cilat janë edhe më  të  përshtatshme  për  prodhimtarinë  bimore. Kështu që  në  kuadër  të  këtyre  sipërfaqeve  gjendet numri  më  i  madh  I  vendbanimeve,  rrugëve,  objekteve  ekonomike  dhe  objekteve  të  tjera  si  dhe lumenjve me degët e tyre të cilat përfshijnë rreth 6 % të territorit të përgjithshëm të Komunës.Në aspektin topografik të përthyeshmërisë së terrenit pjesa qendrore dhe kryesisht pjesa fushore katopografi të but, ku ekuidistanca me dy izohypseve 10m është disa qinda metra, ndërsa pjesët lindore dhe perendimore të komunës karakterizohet me përthyeshmëri të madhe të terrenit të përbër nga disa qindra rrjedhe ujore kryesisht të përkohshme.
Ndërtimi gjeologjik
Morfologjinë e relievit të hapsirës së Lipjanit si dhe e kosovës e kan përcaktuar fuqit e brendshme dhe të jashtme gjatë një kohe të gjatë gjeologjik.Krijimi i hapsires së Lipjanit nuk mund të shikohet si hapsir e ndarë nga ajë i Kosovës.Territori i Kosoves i takon sistemit orogjenik të Tetisit i rrudhosur në depozitimet e formuara gjatë mesozoikut dhe pjesërisht kenozoikut.Ndertimi gjeologjik i Lipjanit përbëhet kryesisht prej shkëmbinjve metamorfik si mermerve,kuarciteve,duniteve,gëlqerorve  marrin pjesë edhe formacionet e reja si depozitimet ranore dhe rëra argjilore e rrafshinave aluviale të lumit Sitnica dhe degëve të saj. Në të dy anët e lumit Sitnica mbi rrafshinat aluviale janë të përhapura sendimentet liqenore të pliocenit. Ato janë të përfaqësuar me argjila ranore dhe mergele. Si një rezultat i një ndertimi gjeologjik të llojllojshëm kemi një larmi të mineraleve të  metaleve: rezervat  e  xehes  së  Nikelit,  pjesërisht Hekurit,  Kromit, Kobaltit  etj,  pastaj  kemi  rezervat  e  lëndëve  të  para  jometalore,  rezervat  e  magnezitit,  duniteve, materialeve të ndërtimit gëlqerorëve, rërave kuarcore, rërave dhe zhavorreve.etj.
Hidrografia
Në aspektin  hidrografik  ujrat  ne  komunen  e  lipjanit  i  takojn  pellgut  të  Detit  të  Zi,  ndërsa  lumenjët  më  të mëdhenjë  janë  lumi  Sitnica  dhe  Drenica  të  cilët  janë  edhe  nën  degë  të  lumit  Ibër. Në përgjithësi  rrjeti hidrografik është i pasur dhe me potencial ujorë të varfër, i kushtëzuar nga sasia e vogël e reshjeve mesatare shumvjeqare (600mm). Lumi Sitnica është lumi më i madhë në komunë e lipjanit i cili degët më të zhvilluara i ka në anën lindore, ndërsa degët kryesore hidrografike të anës lindore janë: Lumi Janjevka, Lumi i Zhegovcit, Lumi i Gadimës dhe Lumi Sazlisë ndërsa, në anën perendimore lumi më i zhvilluar është Lumi i Vërshevcit. Sasitë më të mëdha të të reshurave janë gjatë muajit prill dhe maj, prandaj periudha pranverore është ajo kur paraqiten vërshimet dhe kur kemi edhe paraqitjen e kënetave, posaçërisht në tokat të cilat nuk e lëshojnë ujin.
Klima
Rajoni i Komunës së Lipjanit ka klimë të mesme kontinentale me dimra relativisht të butë dhe verëra mesatarisht të nxehta dhe te thata. Temperaturat mesatarja vjetore e Lipjanit, është rreth 10.5 gradë celsius sipas IHMK, kështu që në visët malore, zbritin në 9 gradë celsius. Muajt më të nxëhtë janë korriku dhe  gushti  më  tempëraturë  mesatare  20,6  dhe  20,5  gradë  celsius,  ndersa  më  i  ftohti  është janari  më  –1,4  gradë  celsius. Maksimumi apsolut  i  tempëraturës  së  ajrit  është  në  gusht  37,3  gradë celsius,  ndersa  minimumi  –26,0  gradë celsius.
Tokat
Tipet më të përfaqësuara të tokave në territorin e Komunës së Lipjanit janë smonicat me më tepër  se 25.24% të cilat me përjashtim të smonicave të eroduara sipas cilësive të veta dhe karakteristikave  prodhuese  janë  toka  mjaft  të  mira,  të  thella,  kryesisht  të  përbërjes  së  argjilës  së pasura me humus dhe Kalium aktiv. Pjesët në të cilat janë të koncentruara vendbanimet janë toka aluviale. Në perëndim dhe veri të vendbanimeve janë zonat që përmbajnë tokat të tipit smonicë. Në verilindje të vendbanimit janë pjesët me smonicë jo-karbonate. Pjesa më e madhe e tokave I përkasin klasës së bonitetit II, III dhe IV. Në territorin e Komunës së Lipjanit tokat e klasës së bonitetit (I) dhe (II) përfshijnë 23% të sipërfaqes  së  përgjithshme  bujqësore. Struktura e  sipërfaqeve  është  relativisht  e  përshtatshme meqenëse  në  tokat  bujqësore  bëjnë  pjesë  më  tepër  se  60  %  e  sipërfaqes  së  përgjithshme  të territorit të Komunës, ato pyjore rreth 35 % dhe në tokat jo pjellore   19 % të cilat i takojn klasëve të bonitetit VII dhe VIII, të cilat nuk janë të përshtatshme për prodhimtarinë bujqësore të cilat do të kishin leverdi ekonomike, ato toka janë nën pyje ose të zhveshura të cilat mund të shfrytëzohen për aktivitete industriale duke respektuar kushtet mjedisore.
Trashëgimia natyrore dhe kulturore
Monumenti më i rëndësishëm natyror në komunë është shpella e Gadimes e cila tashmë është pikë joshëse e turizmit. Ajo që e e bën këtë shpellë më unike është mermeri i paraqitur natyror dhe pjesët horizontale të kristalit në tavanin e shpellës. Prej trashëgimis natyrore është uji termal në fshatin baincë,rezervati blinaja,bukurit e bukura të pejsazheve shalë-kleqkë dhe vargmalet e zhegovcit. Në komunën e Lipjanit ekzistojnë vetëm disa monumente historike apo gërmadha historike.Pjesët më të vjetra historike datojnë që nga koha e Ilirëve shekulli 5 dhe 3 para erës sonë, duke pasuar më pastaj gërmadhat e  romakëve  nga  shekulli  3  dhe  4. Monumentet më  të  vonshme  datojnë  nga  koha  e mesjetës. Ndërsa vetëm disa monumente historike datojnë nga koha otomane. Objektet historike me rëndësi të veçantë kulturore janë:Qytetza në fshatin Gadime e Epërme,Bicë,Kleqkë,Kisha e Noter Damit Lipjan Rrënojat e Manastirit Sllovi,Xhami e vjeter në Shalë dhe Shtëpia Muze e At Shtjefën Gjeçovit në Jnajevë.
Ekonomia
Lipjani ka ni pozitë shum të përshtatshme në të gjitha aspektet. Komuna e Lipjanit ka një pozit atraktive për zhvillimin e aktiviteteve të branshave të ndryshme .Lipjani pra si paralagje e Prishtinës ,me një infrastruktur të mir rrugore, ku e pershkojnë dy magjistralet kryesore ,nyja e randsishme hekurudhore dhe aeroporti nderkombëtar ,krijojn një baz të mir per zhvillimin e aktiviteteve qoft prodhuese .trgtare sherbyese dhe idustris perpunuese si dhe me fushen e gjer dhe mjaft pjellore, mund të quhet lirisht si hambar i Kosovës, sector tjeter I randsishëm është edhe turizmi ktu duhet cekur Shpellen e Mermert në Gadime , ujin termal në Bajic Parkun Blinaja dhe Qyteze e vjetër të Janjevës që me pak investime kishin për të qen atraksione shum të randsishme për Lipjanin. Në komunen e Lipjanit veprimtarit kryesore sipas bizneseve që operojn jan tregtia, transporti, prodhimi, ndertimtaria ,hoteleria dhe të tjera. Për shkak të rrethgjirimit të shpejt të kapitalit shumica e bizneseve jan të orjentuara në tregti që shprehur në përqindje kap vleren 47.8%,transporti me 17.6% prodhimi 8.7% ndertimtaria 8.5% hoteleria me 7.0% të tjera me 10.4%.Meq komuna e Lipjanit posedon në pronsi të veten 2080 h. tok kjo imundson komunës investime të perbashkëta me partneritetin publiko-privat, në vazhden e kësaj komuna ka të krijuar dhe planifikuar një zone idustriale në verilindje të Lipjanit si është në përgaditje të dokumentacionit për shpalljen edhe të një zone tjeter industriale në veri perendim të qytetit të Lipjanit ekskluzivisht në pronen komunale, ku do të vinte në shprehje investimi publiko privat. Punsimi, në strukturat udhëheqëse të komunës së Lipjanit zë vend meritor ,randsi e veqant do ti kushtohet në strategjin zhvillimore punësimit kët e mbështesim në resurse bujqësore që me investime të vogla do të apsorbonin numer të madh të puntorëve ,mundsi tjetër e punësimit tek kjo lami është edhe blektoria dhe pemtaria qe mund të zhvilloheshin intenzivisht ne te dy krahet e komunës son që rrethojnë fushen e gjër të Lipjanit. Sektor tjeter irandësishëm për komunën e Lipjanit është edhe industria nxjerrëse dhe perpunuese siq jan Miniera e Magures e pasur me Magnezit shum kualitativ, Nikeli ,miniera e thëngjillit në Babush dhe industria e perpunimit të metaleve të ngjyrosura në Janjev. Në ket sector kemi ngecje per shkak të politikave jo të mira nga niveli qendror. Me të lartëcekurat Lipjani ka një perspektiv të mir zhvillimore, interesimi I vazhdueshëm I ivestitorëve të huaj (ndertimi I fabrikës së tullave silikat , kolexhi Mehmet Akif) si dhe shum investitor tjer sidomos interesimi I tyre por edhe I investitorëve vendor per zonat industriale jep shpres të mir se Lipjani së shpejti do të ket nje zhvillim të hovshem dhe të qëndrueshem ekonomik.B.T
Demografia
Sipas numrit të banorëve, Lipjani është vendanimi më i madh mandej radhiten Janjeva, Gadimja e Poshtme, Sllovia  dhe Magura, kurse sipas sipërfaqeve radhitja është kështu: Sllovia, Gadimja e Epërme, Blinaja, Suhadolli, Brusi, Ribari i Madh, gushterica e Poshtme, Akllapi, e kështu me radhë.
Kultura
Para masave të dhunëshme serbe të viteve 1990-1999, komuna e Lipjanit ka pasur 11 biblioteka publike me një numër prej gjithsejt 82.971 librash. Biblioteka kryesore ka pasur 23.000 libra, kurse degët në Janjevë, Magurë, Shalë, Gadime, Pjetërshticë, Dobrajë e Madhe, Ribër i Madh, Banullë, gushtericë dhe Lepinë kanë pasur 59.971 libra. Gjatë masave të dhunëshme serbe (1990-1999) dhe luftës, librat kanë përjetuar shumë shkatërrime. Në bibliotekën kryesore, vetëm 6.500 libra kanë mbetur, derisa në degët kanë mbetur 38.485. 37.985 libra janë zhdukur.
Në Departamentin e Rinisë të Sportit dhe të Kulturës janë të përfshira në bashkëpunim të gjitha aktivitetet e lëmive përkatëse.
Rinia është e përfshirë në aktivitetet e ndryshme të forumeve, qendrave rinore, klubeve dhe shoqatave të ndryshme. Ekzistojnë këto organizime të rinisë: Forumi Rinor i LDK-së, i PDK-së dhe ai i AAK-së. Shoqata Rinore “Era”,"YAHR", Qendra Rinore në Magurë, në Lipjan, dhe në Janjevë, OJQ 'Vizioni Rinor i Shalës'. Organizohen aktivitete të ndryshme që vlen të përmenden si: organizimi i muajit të rinisë, organizimi i kampit multietnik në Brezovicë. Tani në Lipjan është duke u ndërtuar Ndërtesa për Qendrën Rinore.
Gjatë luftës të gjitha shtëpitë e kulturës në territorin e komunës ishin shkatërruar në masë të madhe. Pothuajse të gjitha shtëpitë e kulturës kanë pasur bibliotekat me një fond të pasur libravsh. Vetëm gjatë luftës u dogjën mëse 23.628 ekzemplarë. Shtëpitë e kulturës janë në këto, vendbanime; Lipjan, Magurë, Lepi, gushtericë e Poshtme, Janjevë, Grackë e Vjetër, Ribar i Madh, Shalë, Dobrajë e Madhe etj.
Funksionojnë shumë shoqëri kulturore, si p.sh.: SHKA “Ulpiana”, Ansambli i valleve “Ulpiana”, SHKA “Jeta e Re”, Qendra e Pionierëve,Kursi i Aktrimit "Eureka Film, Shkolla e Futbollit Ulpiana  etj.
Në komunën e Lipjanit më tepër se 20 monumente kulturore-historike janë të ruajtura nga shteti, si dhe një numër mjaft i madh i Lapidarëve të dëshmorëve të cilat janë të ndërtuara pothujse nëpër të gjitha vendbanimet e komunës.
Shoqëria civile
Përkundër një numri të madh të organizatave jo qeveritare të regjistruara, vetëm një numër i vogël i tyre kanë aktivitete të kohëpaskohshme. Organizata më aktive në këtë komunë, e cila merret edhe me monitorimin e punës së organeve komunale si dhe shtyrjen përpara të projekteve më me rëndësi për komunitetin, është organizata YAHR (Youth Association for Human Rights).
Julius Fučík
parapamje|Julius Fučík parapamje|Briefmarke 1962
Julius Fučík (* 23 shkurt 1903 në Pragë; † 8 shtator 1943 ne Berlin-Plötzensee) shkrimtar, gazetar çek dhe politikan komunist, ideator e njeri i kulturëes.
Jeta
Nëe 1913 Fučík, një nip i kompozitorit Julius Fučík, me gjithë  familien e tij shkoi nga Praga për në Pilsen dhe ndoqi atje shkollën shtetërore reale. Ai tregoi se kishte interesa politike dhe letrare.
Ne 1920 filloi studimet në Pragë dhe hyri në Partia Socialdemokrate Çeke, ku llogaritej në krahun e rrymës së të „majtëve“. Në maj 1921 themeloi Partinë Komuniste të Çekosllovakisë (KPT). Fučík shkroi më pas artikujt e parë për kulturën për gazetën vendore të KPT në Pilsen. Pas mbarimit të studimeve Fučík gjeti vend pune si redaktor në gazetën letrare Kmen (rrenja). Brenda KPT ai u caktua përgjegjës për çështjet kulturore. Në vitin 1929 shkoi te gazeta e kritikut të letërsisë František Xaver Šalda Tvorba (Krijimi). Përvec kësaj u bë bashkëpunetor i rregullt i gazetës KPT Rudé právo. Në këtë kohë ndodhi shpesh që Fučíku u arrestua nga policia sekrete çekosllovake.
Nga 1930 vizitoi për kater muaj Bashkimin Sovjetikdhe e përshkroi situatën atje shumë pozitive. 1934 ai shkoi përsëri, këtë herë për dy vjet në Bashkimin Sovjetik dhe shkroi raporte, të cilat ndikonin serisht ne mënyre jaft te angazhuar. Pas kthimit të tij, e pati përplasje te ashpra me autorë si Jiří Weil dhe Jan Slavík, që kritikonin zhvillimet staliniste. Fučík qëndronte prapa Bashkimin Sovjetik dhe kritikoi argumentet e kritikëve të tilla si shkaterrimtare.
Mbas Marreveshjes se Mynihut qeveria e Prages nuk e lejoi veprimtarine e KPT qe nga shtatori i 1938 e me pas. Fučík botoi vetem me pseudonim ne gazeta qytetase dhe para se gjithash  per tema hitorike. Mbas marrshimit te trupave naziste te Gjermanise ne mars te 1939  Fučíku u angazhua me Rezistencen. Pjesërisht, ai jetonte  me familjen e tij në Chotiměř. Më vonë ai shkoi maskuar si Profesor Horák ne Prage. Nga pranvera e 1941 aishte pjese e Komiteti Qendror te KPT. Er erstellte Flugblätter und versuchte die KP-Zeitung Rudé právo regelmäßig herauszugeben. Unter seiner Leitung erschien auch das populäre Wochenblatt Tvorba.
Farabiu
thumb|Farabiu Ebu Nasër Muhamed i lindur Tarkan i lindur Auzalag el-Farabi i njohur në Perëndim me emrat Avenasar dhe Al Farabius, turk që shkroi në gjuhën arabe dhe i konsideruar si Mësues dytë, (Magister secundus) pra menjëherë pas Aristotelit.
Biografia
Lindi në fshatin Ouasixh në afërsi të Farabit në Kazakistanin e sotshëm. Që i vogël e shoqëroi babain në Bagdad i cili punonte si funksionar i larte ushtarak. Këtu studioi logjikën, gramatikën, filozofinë, matematikën dhe muzikën pranë dijetarëve të feve të ndryshme (mësuesi i tij i logjikës, filozofi Abu Bishr ishte i krishterë). Gjatë një qëndrimi në Egjipt, muer mësimet e shkollës filozofike të Aleksandrisë (Al Iskenderia) dhe në të kthyer u vendos në Oborrin e sovranit Sejf ad-Daula në Damas (Sham). Veprat më të rëndësishme të Farabit, gjithsesi janë komentet e shumta mbi tekstet e Aristotelin e Platonit si dhe një enciklopedi, Traktati mbi muzikën, Traktat mbi shkencat, Arritja e lumturisë dhe shum traktate të tjera mbi lëmi të ndryshme (edukatë, politikë, fé). Vdiq më 950 (339) në Damas.
Julius Fučík
Jeta
Në maj 1943 u deportua ne Gjermani. Für etwas mehr als zwei Monate war er erst im Gefängnis Bautzen, danach in Berlin inhaftiert. In Berlin wurde er wegen Hochverrats angeklagt. Den Vorsitz des Gerichts führte der berüchtigte Roland Freisler. Fučík erhielt die Todesstrafe, die am 8. September 1943 in Plötzensee vollstreckt wurde.
Nderimet
Ne vendet socialiste u  emërtuan shumë rrugë dhe ndërtesa publike  Fučík. Nach dem Zusammenbruch des Sozialismus erfolgten jedoch überwiegend Umbenennungen. Beispielsweise war in Berlin-Pankow bis kurz nach der Wiedervereinigung eine Grundschule nach ihm benannt, die dann in 1. Grundschule von Pankow umbenannt wurde.
parapamje|Julius-Fučík-Denkmal am Straßburger Platz in [[Dresden]]
Ne Pankow gibt es bis heute ein Denkmal von Julius Fučík im Berlin-Pankower Bürgerpark. Es besteht aus fünf bis etwa acht Meter hohen Betonsäulen und im Zentrum ist das Antlitz von Julius Fučík zu sehen (siehe Büste oben). Darunter steht: „Menschen, ich hatte euch lieb, seid wachsam.“ auf deutsch, russisch und tschechisch, ein Zitat aus der Reportage unter dem Strang geschrieben. Jährlich findet im Bürgerpark ein Gedenklauf zu Ehren Julius Fučíks statt. Das obige Zitat steht auch heute noch auf dem Friedhof Ohlsdorf in Hamburg, am Eingang des Ehrenhains Hamburger Widerstandskämpfer, sowie auf einem Gedenkstein vor dem Badehaus Goor bei Putbus auf Rügen.
Der frühere Stübel-Platz in Dresden wurde 1951 in Fučíkplatz umbenannt. Dort steht bis heute das Julius-Fučík-Denkmal. Es wurde am 20. Todestag Fučíks am 8. September 1963 aufgestellt. Der Platz selbst trägt seit 1991 den Namen Straßburger Platz. Weitere Bekanntheit erlangte der Name Fučíks auch dadurch, dass nach dem Platz das Ausstellungszentrum Fučíkplatz benannt war.
In Kühlungsborn war ein Erholungsheim nach Julius Fučík benannt. Das Gebäude wurde jedoch inzwischen abgerissen.
Farabiu
Mbi edukimin
Kur flet mbi edukimin, Al Farabi përdorë një numër të madh termesh për të shpjeguar këtë koncept. Ammar al-Talbi, i radhitë në studim të vetin (shih fusnotën), duke dhënë shpjegime për çdo term veçmas : Disiplina (tadib), mirësjellja (tekvim), formimi (tahdib), orientimi (tasdid) arsimi (ta’lim), ushtrimi/mësimi i zejes (irtijad) dhe edukata (terbije).
Al Frabi është i mendimit se edukimi – mësimi, është veti e lindur e njeriut. E quan « natyrë » që do të thotë mundësi me të cilën njeriu është i pajisur me ardhjen në botë. Çdo i aftë psiqik pra, posedon aftësinë të kuptojë, të mësoj, të edukohet...
Roterdami
Roterdami është qytet dhe komunë në provincën e Hollandës së Jugut, Holandë, e cila ndodhet në grykën e kanalit Nieuwe Maas që çon në deltën Rhine-Meuse-Scheldt në Detin e Veriut. Historia e saj shkon prapa në vitin 1270, kur një digë u ndërtua në Rotte. Në vitin 1340, Roterdamit iu dhanë të drejtat e qytetit nga William IV, Konti i Hollandës. Zona metropolitane Roterdam-Hagë, me një popullsi prej rreth 2.7 milionë banorë, është e 10-ta më e madhe në Bashkimin Evropian dhe më e populluara në vend.
Një qendër kryesore logjistike dhe ekonomike, Roterdami është porti më i madh detar i Evropës. Roterdami është i njohur për universitetin e tij, mjedisin buzë lumit, jetën e gjallë kulturore, trashëgiminë detare dhe arkitekturën moderne. Shkatërrimi pothuajse i plotë i qendrës së qytetit në Luftën e Dytë Botërore në Roterdam Blitz ka rezultuar në një peizazh të larmishëm arkitekturor, duke përfshirë rrokaqiejt e projektuar nga arkitektë si Rem Koolhaas, Piet Blom and Ben van Berkel.
Stefano Rodotà
Stefano Rodotà (Kozenca, 30 maj 1933 - Roma, 23 qershor 2017) ishte jurist dhe politikan arbëresh.
Roterdami
Rhine, Meuse dhe Scheldt i japin rrugë ujore hyrje në zemër të Evropës Perëndimore, duke përfshirë Ruhrin shumë të industrializuar. Sistemi i gjerë i shpërndarjes, duke përfshirë hekurudhat, rrugët dhe rrugët ujore, i kanë dhënë Roterdamit pseudonimet "Gateway to Europe" and "Gateway to the World".
Stefano Rodotà
Jeta
Lindi më 1933 në Kozenca, Itali, qytet me pakica shqiptare në Kalabri. Familja e tij është nga Shën Benedhiti (italisht: San Benedetto Ullano), katund shqiptar në krahinën e Kozencës. Vjen nga një dinasti e shquar italo-shqiptare, i cila në mesin e shekullit të shtatëmbëdhjetë dhe tetëmbëdhjetë, ka pasur intelektualë dhe priftërinjtë i ritit ortodoksë që kanë mbrojtur traditat e pakicës shqiptare në Itali.
Roterdami
Demografia
Roterdami është i larmishëm, me demografi të ndryshme sipas lagjeve. Qendra e qytetit ka një numër disproporcionalisht të lartë të beqarëve në krahasim me qytetet e tjera, me 70% të popullsisë midis moshës 20 dhe 40 vjeç që identifikohen si beqarë. Ata me arsim të lartë dhe të ardhura më të larta jetojnë në mënyrë disproporcionale në qendër të qytetit, ashtu si edhe qytetarët e huaj. 54% e banorëve të qendrës së qytetit janë të lindur jashtë vendit, krahasuar me 45% në pjesët e tjera të qytetit, ndërsa në qendër të qytetit 70% e bizneseve drejtohen nga njerëz të lindur jashtë. Megjithatë, ky nuk është një koment për të ardhurat, pasi 80% e shtëpive janë marrë me qira në qendër të qytetit.
Stefano Rodotà
Jeta
Njihet si politikan aktiv, i majtë dhe i vlerësuar për integritetin e tij moral.