cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sabri Hamiti
Jetëshkrimi
Sabri Hamiti lindi më 10 maj 1950 në Dumnicë, Podujevë, nga baba Hamit Hamiti dhe nana Mehreme Duriqi. U rrit në familje bashkë me tri motra e dy vëllezër. 1957 Hyri në shkollën fillore në vendlindje. 1968 Mbaroi gjimnazin në Podujevë dhe u regjistrua në Fakultetin Filozofik të Prishtinës. Nisi botimet letrare në Bota e re e në gazeta e revista të tjera. Mori pjesë në demonstratat e studentëve në Prishtinë. I ndjekur nga policia, disa muaj jetoi duke u fshehur te të dashurit e tij. 1972 U diplomua shkëlqyeshëm në Universitetin e Prishtinës, në gjuhë e në letërsi shqipe. Botoi veprën e parë letrare te Rilindja e Prishtinës. Regjistroi studimet pasuniversitare me temë “Poetika e re shqipe” në Universitetin e Sorbonës në Paris, mirëpo për mungesë parash u kthye në Prishtinë. 1973 U martua me Kumrije Rugovën, moshatare dhe mike e studimeve. Hyri në punë në shtëpinë botuese Rilindja të Prishtinës. Nisi studimet pasuniversitare në Fakultetin Filozofik të Zagrebit, të cilat i kreu pas dy vitesh. 1980 Për një vit akademik u specializua për teorinë e formave letrare në École des Hautes Études en Sciences Sociales, në Paris. Mori Diplomën e Shkallës së Lartë për letërsi frënge e qytetërim frëng në Universitetin e Sorbonës në Paris. 1987 U doktorua me temë nga letërsia bashkëkohore shqipe në Universitetin e Prishtinës. 1989 Hyri në lëvizjen për Pavarësinë e Kosovës, të prirë nga Ibrahim Rugova, mik i tij i studimeve. Më vonë, shtatë herë me radhë (1992, 1998, 2001, 2004, 2007, 2010, 2014) u zgjodh deputet në Kuvendin e Kosovës, ndërsa nga viti 2006 është anëtar i Kryesisë së Kuvendit. 1993 U zgjodh profesor i letërsisë shqipe në Universitetin e Prishtinës. Po ashtu është ligjërues në studimet postdiplomike të letërsisë. 1995 Si anëtar i Komisionit Kombëtar punoi për njësimin e programeve shkollore të lëndëve nacionale dhe për hartimin e teksteve të përbashkëta për të gjitha shkollat shqipe. Më 24 shtator 1998 persona të panjohur të Sigurimit të fshehtë serb i bënë atentat në shkallët e banesës së tij në Dardani të Prishtinës. U shpëtua nga mjekët shqiptarë me ndihmën e Zotit. 2000 U zgjodh anëtar korrespondent i Akademisë të Shkencave e Arteve të Kosovës. 2008 U zgjodh anëtar i rregullt i Akademisë të Shkencave e Arteve të Kosovës.
Sabri Hamiti jeton dhe punon në Prishtinë.
Mbi veprën letrare
Shqiptimi poetik si rebelim tematik e gjuhësor kundrejt letërsisë pararendëse shfaqet me figura të forta si Njeriu vdes i ri, madje në trajtë titulli. Më tutje kërkimi si vetënjohje, duke krijuar variantet e Narcisit modern, si figurë themelore e letërsisë në shkallën e parë të shkrimit. Edhe më tutje figurat e kujtimeve personale, të shtrira në kohë dhe në botën e të tjerëve, që presin me thikën e harrimit; dhe ritëm, rimë, muzikë.
"Trungu ilir", figurë kryesore e identitetit e sprovuar në Kohën moderne të rrethanave. Trungu ilir, një libër kult, i dramatizuar në teatër dhe shfaqje e ndaluar nga censura. "Leja e njohtimit", 1985, libër binjak me të parin, kërkim i identitetit të rrezikuar nga jashtë, duke përfshirë një referencë të largët me fantazinë apo utopinë negative të Oruelit në 1984. Kujtimet e të ndodhurave i mbledh poema dramatike "Kutia e zezë".
"Kaosmos", shenjë a thirrje për frikën e torturën sistemore që prek individualitetin e universalitetin e njeriut. Dramatika e marshit barbar në ardhje e në shkuarje, ashtu dhe bukuria e jetës në rendin e përmbysur: parajsa, purgatori, ferri. Mandej "ABC" si katalog i dhembjeve etnike, me figurat që si shpërthyes të mprehtë prekin në kohë e në hapësirë. Melankolia, së fundi është gjendje e figurë për pasojat që ka bota e ndjesive e kaluar nëpër botën e egërsive.
Romani i rinisë "Njëqind vjet vetmi" shtreson psikologjinë e vetmitarit që rritet ndërmjet mungesave e pengesave. Aty është jeta e tre brezave që i ngjajnë kaq shumë njëri tjetrit. Vetmia është shekullore: njëqind vjet, por kjo është figurë e pambarimit. Referenca reale shkon nga Lidhja e Prizrenit e këndej. Po shkrimi ndjek logjikën e vet, që nga legjenda e përralla për të përfunduar në një epilog baladik të njohjes dhe të vetënjohjes shqiptare.
"Futa" e "Misioni", dy tekste dramatike që lidhen fort me ndodhjet në Kosovë në deceniet e fundit të shekullit XX. Një shkrim i rrezikshëm dhe i rrezikuar, që universalen don ta provojë me realen: situata për t’u identifikuar. Dy heronjtë tragjikë të dramave japin tipa të ndryshëm heronjsh shqiptarë: një herë hero i mashtruar, herën tjetër hero i flijuar. Dhe këtu mbetet të rindërtohet heroi veprues, si vizion apo si realitet i vendit, që do ta përmbyllë skemën e heronjve shqiptarë.
"Sprovat për një poetikë", një trajtim e kërkim teorik i letërsisë shqipe i të gjitha periudhave, shfaqet që nga libri i parë "Variante" deri te libri i fundit "Bioletra", për të krijuar një sistematikë të kërkimit e një sistem të të menduarit. Pra, letërsia a priori e kritika a posteriori. Nga poetika e autorëve te poetika e periudhave dhe tutje te poetika e letërsisë shqipe. Dhe në fund të fundit poetika personale në "Bioletra", e shfaqur si një teori e shkrimit dhe e leximit letrar.
Dy periudha të letërsisë shqipe: letërsia filobiblike dhe letërsia romantike rrokin katër shekujt e parë të kësaj letërsie. E para duke pasur karakteristikë zotëruese parashkrimin biblik, kurse e dyta duke e pasur për bazë temën e zgjimit nacional ashtu dhe shpërthimet individuale romantike. Të dyja të lexuara nëpërmjet autorëve më të mëdhenj. E para me Buzukun, Budin, Bogdanin e Varibobën, e dyta nëpërmjet De Radës, Naimit, Serembes, Pashko Vasës, Samiut, Mjedjes, Çajupit. Vetëdija për dy doktrina letrare.
Letërsia e gjysmës së parë të shekullit XX, e shfaqur më parë si letërsi e modelit kritik, përballë modelit himnizues romantik. E vijuar me letërsinë moderne që zbulon e shfaq poetika e individualitete të fuqishme letrare. Zhvillim i hovshëm i të gjitha gjinive letrare duke krijuar një ambient e një vetëdije ku krijohet dialogu i çuditshëm ndërmjet autorëve të mëdhenj, si Faik Konica, Gjergj Fishta e Fan S. Noli në një anë dhe Lasgush Poradeci, Ernest Koliqi, Mitrush Kuteli e Migjeni në anën tjetër.
Interpretimi i veprave të zgjedhura të autorëve të zgjedhur të letërsisë bashkëkohore. Shkrim i një dialogu të mbrendshëm letrar, në të cilin autorët e veprat e zgjedhin lexuesin-interpretuesin po aq sa ai i zgjedh këto. Kjo dëshmon më tepër një sistematikë të shkrimit e të leximit sesa një sistem. Pra, loja e përhershme e kërkimit është që autorët, krijuesi e interpretuesi, t’i shfaqen të hapur njëri-tjetrit, për të gjetur bashkërisht universalen letrare në trajtë të poetikës.
Katër monografi letrare për autorët e njohur të letërsisë bashkëkohore shqipe: dy të hullisë së shkrimit tradicional, një e nismës moderne e një e shkrimit modern. Njëri i futur në kodifikimin moral dhe i rebeluar fort (Hivzi Sylejmani), tjetri i bërë popullor nëpërmjet humanitetit e moralitetit të letërsisë (Nazmi Rrahmani); një poet i nemun e i ndjekur nga talenti i vet (Bilal Xhaferri) dhe autori emblematik i letërsisë moderne shqipe në gjysmën e dytë të shekullit XX (Anton Pashku).
"Sympathia: testamente për Urtakun" (2004), përmbledhje poetike me frymë personale e metafizike përnjëherësh, e lidhur pandërmjetshëm me "Melankolinë" (1999) e vitit të tmerrit e të mrekullisë për shkrimtarin e Kosovën, poezi e elementaritetit fizik e shpirtëror që dëfton frymë bashkëndjenje (sympathia e titullit). Librat sistematizues për fenomene letrare e kufitare me letërsinë: "Bioletra" (2000), "Tematologjia" (2005) dhe "Albanizma" (2009) bëjnë trininë "Poetika shqipe", siç është quajtur në një botim tërësor të triave në vitin 2010. Studimi i temave, shkollave, kodeve, ligjërimeve, formave, figurave e shkallëve të letërsisë evoluon në një poetikë historike të shqipes. "Utopia letrare" (2013) studion veprat përfaqësuese utopike dhe distopike shqiptare në përqasje me letërsinë e përgjithshme utopike dhe distopike, prej traktateve sociale te letërsia fiksionale, një vepër e re në ngrehinën poetiko-historiko-letrare shqipe në përthyerje me veten dhe me botën perëndimore, në gjirin e të cilës ka lindur dhe gjallon. Librat monografikë për dy figura të mëdha kombëtare, shkrimtarë e misionarë: "Presidenti Ibrahim Rugova: Memento për Rugovën" (2007) dhe "Zef Pllumi" (2013) për Rugovën shkrimtar, prijës politik e njeri dhe Pllumin, misionarin e besimit me rrnue për me tregue, që bëhet besim letrar. "Ndre Mjedja" (2016) përvijon portretin letrar të shkrimtarit të madh në 150-vjetorin e lindjes, i cili kaloi nëpër tri formacione stilistike letrare për të mbetur përgjithmonë liriku klasik i shqipes.
Poezia
parapamje|Ballina e librit Litota
Kritikë/Eseistikë/Studime
parapamje|Ballina e librit Lasgushi qindvjeçar
Vepra komplete,
parapamje|Ballina e një vepre të kompletit
Mirënjohjet
parapamje|Urdhri "Gjergj Kastrioti Skënderbeu"
Forcat e Armatosura të Zvicrës
parapamje|Stema e Zvicrës Forcat e Armatosura të Zvicrës (gjermanisht: Schweizer Armee, frëngjisht: Armée suisse, italisht: Esercito svizzero) operojnë në tokë dhe në ajër, duke shërbyer si forcat e armatosura të Zvicrës. Sipas sistemit të milicisë së vendit, ushtarët e rregullt përbëjnë një pjesë të vogël të ushtrisë dhe pjesa tjetër janë rekrutë ose vullnetarë nga mosha 19 deri në 34 vjeç (në disa raste deri në 50). Për shkak të historisë së gjatë të neutralitetit të Zvicrës, Forcat e Armatosura të Zvicrës nuk marrin pjesë në konflikte në vende të tjera, por marrin pjesë në misione paqeruajtëse ndërkombëtare. Zvicra është pjesë e programit të Partneritetit për Paqe të NATO-s.
Rregulloret e sistemit të milicisë zvicerane përcaktojnë që ushtarët të mbajnë pajisjet e tyre personale në shtëpi, duke përfshirë të gjitha armët e caktuara personalisht. Shërbimi i detyrueshëm ushtarak zbatohet për të gjithë shtetasit meshkuj zviceranë, kurse gratë mund të shërbejnë vullnetarisht. Meshkujt zakonisht marrin urdhërat fillestarë në moshën 18 vjeç për shqyrtimin e përshtatshmërisë së rekrutimit ushtarak. Rreth 2/3 e të rinjve zviceranë janë të përshtatshëm për shërbim, ndërsa shërbimi alternativ ekziston për ata që janë të papërshtatshëm. Çdo vit, rreth 20.000 persona trajnohen në trajnimin bazë për 18 javë (23 javë për forcat speciale).
Reforma "Ushtria XXI" zëvendësoi modelin e mëparshëm "Ushtria 95" dhe u miratua me votim popullor në vitin 2003, duke reduktuar fuqinë punëtore nga 400.000 në rreth 200.000 personel, me 120.000 që marrin trajnime periodike ushtarake dhe 80.000 rezervistë që kanë plotësuar kërkesat e tyre totale të trajnimit ushtarak. Një reformë e mëtejshme efektive në vitin 2018 paralajmëroi reduktimin e forcave në 100.000 anëtarë.
Në Janar 2023, kjo ushtri ka 24.000 anëtarë aktivë. Me një buxhet prej 5.56 miliardë € në vit.
Kampionati i Shahistave Shqiptarë
Kampionati i Shahistave Shqiptarë është kampionat kombëtar i shahut në Shqipëri. Kampionati i parë është mbajtur në vitin 1933. Kampionati për femra mbahet që nga viti 1977.
Fituesit
! Viti !! Kampioni !! Kampione
Teoria e evolucionit
parapamje|400px|Pema e evolucionit duke treguar divergjencën e specieve moderne nga paraardhës të tyre të përbashkët në qendër. Tre fusha janë me ngjyrë janë: me blu [[bakteret, me jeshile archaea dhe me të kuqe eukarjotët.]]
Teoria e evolucionit është që çdo ndryshim te brezat pasardhës në karakteristikat e trashëgueshme te popullatave. Proceset evolutive i japin jetë diversitetit në çdo nivel të organizimit biologjik, si në specie, organizma individualë dhe në molekula si ADN-ja dhe proteinat.
Jeta në Tokë filloi dhe evoluoi nga një paraardhës universal i përbashkët rreth 3.7 miliard vjet më parë. Shfaqja e gjallesave të reja dhe divergjenca e jetës mund të dëshmohen nga një grup i përbashkët i tipareve biokimikë dhe morfologjikë, ose nga sekuenca të përbashkëta të AND-së. Këto tipare dhe sekuenca homologe janë më të ngjashme ndër speciet të cilat kanë një paraardhës më të ri dhe mund të përdoren për të rindërtuar historinë evolucionare duke u mbështetur në rekordet e fosileve dhe specieve të tanishme. Struktura e sotme e biodiversitetit është formuar si nga zhdukja, si nga shfaqja e specieve të reja.
Çarls Darvin qe i pari që formuloi një argument shkencor për teorinë e evolucionit me mekanizëm seleksionim natyror. Evolucioni me seleksion natyror është një proces që dëshmohet nga tre fakte për popullatat: 1) më shumë pasardhës prodhohen sesa mbijetojnë, 2) tiparet janë të ndryshme për çdo individ, duke çuar në raporte të ndryshme të mbijetesës dhe riprodhimit dhe 3) ndryshimet në tipare janë të trashëgueshme. Kështu që, kur anëtarët e një popullate vdesin, ata zëvendësohen nga pasardhësit e prindërve që përshtatën më mirë për të mbijetuar dhe riprodhuar në mjedisin në të cilin seleksioni natyror ndodhi. Ky proces krijon dhe ruan tiparet që janë më të përshtatshmet për të kryer funksionet biologjike. Seleksioni natyror është shkaku i vetëm i njohur i përshtatjes, por jo i vetmi shkak i evolucionit. Të tjerë, jo-përshtatës shkaqe të evolucionit janë mutacioni dhe shmangia gjenetike.
Në fillim të shekullit të 20-të, gjenetika u integrua me teorinë darviniane të evolucionit me seleksion natyror përmes disiplinës së gjenetikës së popullatave. Rëndësia e seleksionit natyror si shkak i evolucionit u pranua edhe në degë të tjera të biologjisë. Përveç kësaj, nocione të vjetra të evolucionit, si ortogjeneza dhe "progresi" u bënë pa vlerë. Shkencëtarët vazhdojnë të studiojnë aspekte të ndryshme të evolucionit duke dhënë dhe testuar hipoteza, ndërtuar teori shkencore me anë të të dhënave vëhzguese dhe performuar eksperimente në fushë dhe në laborator. Biologët pranojnë se pasardhja me modifikim është një nga faktet më të besueshme në shkencë. Zbulimet në biologjinë evolucionare kanë kryer impakt jo vetëm në degët tradicionale të biologjisë, por edhe në disiplina të tjera akademike (p.sh, antropologjia dhe psikologjia) dhe në shoqëri.
Historia e Teorisë së Evolucionit
Propozimi se një lloj kafshe mund ta ketë prejardhjen nga një nga kafshë e një lloji tjetër shkon në kohën filozofëve grekë para-Sokratikë, si Anaksimandri dhe Empedokli. Në kundërshtim me këto pikëpamje materialiste, Aristoteli i përkufizon të gjitha gjërat natyrore, jo vetëm ato frymore, si forma të disa ideve të fiksuara natyrore. Kjo ishte pjesë e kuptimit të tij teleologjik të natyrës në të cilën të gjitha gjërat kanë një rol të qëllimtë për të luajtur në rendin hyjnor kozmik. Variante të ksaj ideje u bënë standardi i kuptimit në Mesjetë dhe u integruan në mësimet e të krishterëve, por Aristoteli nuk kërkonte që kafshët reale të korrespondonin një për një me forma metafizike dhe dha hollësisht shembuj sesi lloje të reja të frymorëve vinin në jetë.
220px|parapamje|Në 1842 [[Çarls Darvin shkruajti skicën e parë të asaj së cilës më vonë u quajt Prejardhja e llojeve. ]]
Teoria e Evolucionit dhe Teza e Seleksionimit Natyror u trajtuan në mënyrë të detajuar nga Charles Darwin në librin e tij "Origjina e species" (The Origin of Species), botuar në vitin 1859. Në vitet rreth 1930s, seleksionimi natyror i Darwinit u pasurua me rregullat e trashëgimisë së Mendelit, duke çuar në lindjen e Teorisë Sintetike të Evolucionit. Është, pikërisht, kjo teori ajo që krijoi themelet e biologjisë moderne.
Në vitin 1859, Charles Darwin dhe Alfred Russel Wallace, do të paraqisnin para shoqatës Linneus të Londrës, dy punime për Teorinë e Evolucionit dhe seleksionin natyror. Të dy punimet tërhoqën shumë pak vëmendje, në kontrast me vëmendjen që tërhoqi një vit më vonë botimi i "Origjinës së Species" së Darwinit. Gradualizmi dhe seleksioni natyror, dy nga tezat e Teorisë së Evolucionit, u pritën fillimisht me rezistencë të madhe. Përfaqësuesit e Lamarkizmit do të argumentonin se, psh, rosat e kishin fituar lëkurën notuese nëpërmjet përpjekjeve të tyre të vazhdueshme për të notuar dhe jo nëpërmjet seleksionimit natyror të rosave me lëkure midis gishtave. Duke qenë se eksperimentet nuk arritën kurrë të mbështesin teorinë lamarkiste, kjo, ju dorëzua Teorisë së Evolucionit. Darwini, nga ana e tij, nuk arriti të shpjegonte mekanizmin e trashëgimisë së tipareve nga brezi në brez, dhe përse variantet e ndryshme të këtyre tipareve nuk përziheshin gjatë procesit të trashëgimisë. Këtë mekanizëm do ta shpjegonte, në vitin 1865, Gregor Mendel, kërkimet e të cilit vërtetonin, se tiparet trashëgohen sipas një ligjësie të mirëpërcaktuar.
Me zbulimin e materialit gjenetik, ADNsë, prej Oswald Avery në 1944 dhe, me deshifrimin e strukturës së ADNsë nga James Watson dhe Francis Crick, në 1953, u arrit, përfundimisht, të identifikohej baza fizike e trashëgimisë. Që prej këtij momenti, Gjenetika dhe Biologjia Molekulare janë shndërruar në dy shtylla të rëndësishme të Biologjisë së Evolucionit.
Trashëgimia
parapamje|ADN Evolucioni në organizma të ndryshëm ndodh me ane të ndryshimeve të veçanta që njihen si tipare, ose veçori - që janë karakteristike për një organizëm. Si shembuj mund të përmendim ngjyrën e syve, një tipar i trashëguar nga njeri prej prindërve të individit. Karakteristikat e trashëguara kontrollohen nga gjenet dhe tërësia e gjeneve në gjenomin e një organizmi quhet gjenotipi i organizmit.
Ndërkohe, tërësia e tipareve të vezhgueshme në strukturën dhe sjelljen e organizmit, quhet fenotipi i organizmit dhe vjen si rezultat i marrëdhënies së gjenotipit me ambientin rrethues. Për këtë arsye jo të tera pjesët e fenotipit janë të trashëgueshme. Si shembull mund të përmendim nxirjen nga rrezet e diellit ; ajo është rrjedhoje e gjenotipit të organizmit në marrëdhënie me rrezet e diellit dhe lëkura e nxire nga dielli nuk është një karakteristike e cila trashëgohet tek pasardhësit. Por ama persona të ndryshëm kanë reagime të ndryshme ndaj rrezeve të diellit dhe kjo ndodh sepse ata kanë ndryshime në gjenotipet përkatëse. Këtu mund të përmendim albinizmin i cili është një karakteristike e trashëgueshme dhe si efekt i tij është pamundësia e lëkurës për t'u nxirre nga rrezet e diellit dhe djegia nga dielli.
Karakteristikat e trashëgueshme kalohen nga një brez tek tjetri me anën e ADN, një molekule e afte të enkodojë informacion gjenetik. Në vetvete ADN është një polimer i përbëre nga katër nukleobaza. Sekuenca e këtyre nukleobazave, ose shkurt bazave, përcakton informacionin gjenetik, në analogji me shkronjat në tekstin e një libri apo bitëve në programin e një kompjuteri. Ato pjesë të ADN që përcaktojnë një njësi të vetme funksionimi, quhen gjene. Gjene të ndryshme kanë sekuenca të ndryshme bazash. Brenda qelizës këta zinxhirë bazash ADN-je ndërthuren me proteina dhe formojnë struktura të përqendruara që quhen kromozome dhe zona të veçanta të kromozomit quhen lokuse. Nëse sekuenca e ADN nëpër këto lokuse është e ndryshme nga një individ tek tjetri, këto variante të ndryshme te së njëjtës gjë quhen alele. Sekuencat e ADN mund të ndryshojnë nëpërmjet mutacioneve duke krijuar në këtë mënyre alele të reja. Në rast së mutacioni ndodh brenda një gjeni, aleli i ri që krijohet mund të ndikojë në karakteristiken e organizmit për të cilën është përgjegjës ky gjen, duke çuar më pas në ndryshim të fenotipit të organizmit. Por sidoqoftë, kjo gjë nuk është e vërtete për të gjitha rastet. Shumica e karakteristikave janë shumë me komplekse dhe kontrollohen nga një tërësi gjenesh që bashkëpunojnë.
Ndryshueshmëria ose Variacioni
Tek një organizëm, fenotipi i tij është rezultat i gjenotipit të tij dhe i ndikimit të ambientit ku jeton. Një pjesë e mirë e ndryshimeve në fenotipet e një popullatë vjen si rezultat ndryshimeve në gjenotipet e tyre. Evolucioni nuk është gjë tjetër veçse ndryshimet me kalimin e kohës në diapazonin gjenetik. Frekuenca e shfaqjes së një aleleje të caktuar do të luhatet duke u bere më e shpeshtë apo më e rrallë përkundrejt formave të tjera të po të njëjtit gjen. Forcat evolutive sjellin në këto ndryshime si në njërin drejtim ashtu edhe në tjetrin. Ndryshueshmëria zhduket kur një alele arrin piken e stabilitetit, apo të fiksimit - rasti kur ose zhduket fare nga popullata, ose zëvendëson komplet një alele të paraardhësve.
Këto ndryshime, që njihen dhe me emrin variacione, janë rezultat i mutacioneve në materialin gjenetik, migrimet apo shtegtimet e popullatave (migrim gjenesh) si dhe shkartisjes (përzierjes) së gjeneve nëpërmjet riprodhimit seksual. Variacionet lindin dhe nga shkëmbimi i gjeneve midis specieve të ndryshme ; shembull mund të japim transferimin horizontal të gjeneve tek bakteriet apo hibridizimin tek bimët. Megjithëse variacionet e pareshtura të shfaqura në këto mënyra, pjesa më e madhe e gjenomit të një specie është identike në të tere individët e kësaj specie. Por sidoqoftë, edhe ndryshime të vogla të në gjenotip mund të çojnë në ndryshime të theksuara në fenotip : shimpanzetë dhe njerëzit ndryshojnë vetëm me rreth 5 % në gjenomet e njeri tjetrit.
Mutacionet
parapamje|250px|Ilustrim i duplikimit te gjeneve, një nga llojet e mutacioneve gjenetike. Mutaconet janë ndryshime te ADN-se,që sjellin ndryshimin e alelit recesiv në dominant ose anasjelltas. Mutacionet ndodhin 1/1000 raste ose 1/100 000 raste. Mutacioni është pak i ndjeshëm në popullatë, pra ne ate brez nuk kemi shume ndryshim në fillim. Por me kalimin e kohës, duke kaluar në disa brezni bëhet me i ndjeshëm dhe behet bazë për evolim.
Mutacionet e rastësishme ndodhin papushim në gjenomet e organizmave të gjallë. Këto mutacione krijojnë variacione gjenetike. Mutacionet janë ndryshimet në sekuencat e ADN së gjenomit dhe shkaktohen nga rrezatimi, viruset, transpozonet dhe kimikatet mutagjene, si dhe nga gabimet gjatë meiozës dhe replikimit të ADN. Këto mutacione përfshijnë disa lloje të ndryshme ndryshimesh ne sekuncat e ADN dhe ose mund të jenë pa efekt, ose të prodhojnë një gjen, ose e ndalojnë gjenin të funksionojë. Studimet në një lloj mize, Drosophila melanogaster, sugjerojnë se nëse një mutacion ndryshon një proteinë që prodhohet nga ndonjë gjen, ky ndryshim ka shumë mundesi të jetë i dëmshëm. Rreth 70% e ketyre mutacioneve kanë efekt të dëmshëm, pjesa tjetër janë neutrale ose me dobi të ulta. Për shkak të ketyre efekteve dëmtues që mund të ndodhin në qelizë, organizmat kanë evoluar mekanizma për eliminimin e mutacioneve, ku permendet riparimi i ADN. Si rrjedhojë mund të themi se ekziston një raport optimal për sasinë e mutacioneve, midis kostove të një sasie të madhe mutacionesh (si psh mutacionet eliminuese), dhe kostove metabolike të sistemeve të vetë organizmit për të ulur sasinë e mutacioneve (si psh enzimat për riparimin e ADN). Viruset që përdorin ARN si material gjenetik kanë ndryshim të lartë mutacionesh, gjë që mund të jete shumë e dobishme sepse keta virus do të evolojnë shpejt dhe në mënyrë konstante, duke iu shmangur kështu përgjigjeve mbrojtëse, sic është sistemi imunitar i njeriut.
Mutacionet mund të përfshijnë duplikme të pjesëve të mëdha në një kromozom (zakonisht me anë të rikombinimit gjenetik), që sjell në këtë rast kopje shtesë të gjenit në gjenom. Kopjet shtëse të gjeneve janë një burim kryesor i materialit bazë për evolimin e gjeneve të reja. Kjo gjë është e rëndësishme sepse shumica e gjeneve të reja evolojnë brenda të njëjtës familje gjenetike nga gjene ekzistues, të cilët kanë paraardhës të përbashkët. Psh, syri i njeriut përdor katër gjene për ndërtimin e strukturave që ndjejnë dritën: tre për ngjyrat dhe një për shikimin natën; te katër këta gjne janë rrjedhojë e një gjeni të vetëm paraardhës. Gjene të reja mund të lindin nga gjene paraardhës kur kopjet shtesë të këtij të fundit ndryshojnë nga mutacionet dhe fitojnë funksione të reja. Ky proces është më i thjeshtë kur gjeni është i duplikuar sepse është rritur redundanca, apo besnikeria, e sistemit; një gjen nga duplikata fiton funksionin e ri ndërkohë që kopja tjetër vazhdon të kryejë funksionin fillestar. Disa lloje të tjera mutacionesh mund edhe të krijojnë gjene krejtësisht të reja nga pjesë ADN që më parë kanë qenë të pa-koduara. Krijimi i gjeneve të reja mund të perfshijë edhe pjesë të vogla të disa gjeneve njëherësh gjatë duplikimit, këto fragmente gjenesh rikombinohen për formimin e funksioneve të reja.
Ndryshimet në numrin e kromozomeve mund të përfshijnë mutacione edhe më të medha, ku segmentet e ADN brenda kromozomit ndahen dhe më pas ri-rregullohen. Psh, dy kromozome në gjenusin Homo janë shkrirë, (procesi i fuzionit të gjeneve) në një dhe kanë prodhuar kromozomin njerëzor 2; ky fuzion nuk ka ndodhur në linjat gjenetike të majmunëve të tjerë, ata akoma i kanë keta kromozome të ndarë. Në evolucion, roli më i rëndësishëm i ketij riorganizimi të kromozomeve është që të rrisë divergjencën e një popullate drejt specieve të reja, duke ulur mundësinë e këtyre popullatave të ndryshme që të japin pasardhës me njëra tjetrën. Në ketë mënyrë do të ruhen të paprekura ndryshimet gjenetike midis këtyre popullatave.
Sekuencat e ADN që mund të lëvizin në gjenom, psh transpozonët, përbejnë një pjesë te madhë të materialit gjenetik tek bimët dhe kafshët, dhe mund të kenë qenë të rëndësishme në evolucionin e gjenomeve. Psh, në gjenomin njerëzor ka më tepër se një milion kopje të sekuencës Alu dhe këto sekuenca tashmë janë përshtatur për të kryer funksione si rregullatorë të shprehjeve të gjeneve. Një efekt tjetër i këtyre pjesëve të levizshme ADN është se kur zhvendosen brenda gjenomit, mund të ndryshojnë apo fshijnë gjene ekzistues dhe ne këtë mënyrë prodhojnë diversitet gjenetik.
Rikombinimi gjenetik seksual
Ne organizmat aseksuale (joseksuale) gjenet trashegohen ne teresine e tyre, ose te lidhur. Ata nuk mund te perzjehen me gjenet e organizmave te tjere gjate procesit te riprodhimit. Ndodh e kunderta me organizmat qe riprodhohen seksualisht, pasardhesit e tyre prmbajne perzjerje te rastesishme te kromozomeve te prinderve te tyre. Me një proces qe quhet rikombinim homolog, organizmat seksuale shkembejne ADN midis dy kromozomeve qe pershtaten me njeri tjetrin. Rikombinimet dhe riorganizimet nuk ndryshojne shpështësine e shfaqjes se aleleve, por ndryshojne mundesite se cilet alele janë te bashke-grupuar me njeri tjetrin, duke prodhuar ne këtë menyre pasardhes me kombinime te reja alelesh. Seksi zakonisht rrit variacionin gjenetik dhe mund te rrise shpejtesine e evolucionit. Sidoqofte, ne disa raste është ne avantazh riprodhimi aseksual dhe mund te evoloje ne organizma qe me pare kane qene seksuale. Ne keto raste, aseksualiteti mund te lejoje dy grupe alelesh ne një gjenom qe te ndryshojne dhe te marin funksione te ndryshme nga njeri tjetri.
Rikombinimi ben te mundur qe madje edhe alele qe janë shume te afërt me njeri tjetrin te mund te trashegohen ne menyre te pavarur. Sidoqofte nuk duhet harruar qe shpejesia me te cilen ndodh rikombinimi është e vogel (afersisht dy ngjarje te tilla ne një kromozom për Çdo gjenerate). Si rezultat kemi qe gjenet qe janë afër njeri tjetrit nuk rikombinohen larg njeri tjetrit dhe gjenet qe janë afër njeri tjetrit kane tendence qe te trashegohen përsëri pranë njeri tjetrit, një fenomen qe njihet dhe me emrin lidhje. Kjo tendence matet duke gjetur se sa shpesh dy alele ndodhin te jene bashke ne një kromozom te vetem. Ne këtë rast themi se është gjetur disekuilibri i lidhjes se tyre. Një grup, apo bashkesi, alelesh qe zakonisht trashegohen se bashku, quhet haplotip. Kjo gje është e rëndësishme kur një alele ne një haplotip te caktuar është me efekt shume te mire: seleksionimi natyror do te coje ne një perzgjedhje pikerisht për te favorizuar këtë efkt te mire qe ka aleli ne fjale, dhe kjo gje menjehere do te coje dhe ne shtimin e aleleve te tjera qe janë pjese e ketij haplotipi ne te tere popullaten. Kjo gje është quajtur autostop gjenetik.
Origjina e jetes
Origjina e jetes është një perberes i nevojshem për evolucionin biologjik, por te kuptuarit e faktit se evolucioni ndodhi sapo u shfaqen organizmat, dhe te studiuarit se si ndodh kjo gje, nuk varet nga te kuptuarit se si filloi jeta ne menyre precize. Sot për sot, koncensusi shkencor është qe substancat biokimike komplekse qe perbejne jeten u formuan nga reaksione kimike ne vetvete me te thjeshta, ndonese është e paqarte se si ka ndodhur kjo gje. Nuk ka shume informacione te sigurta lidhur me stadet e hershme te zhvillimit te jetes, apo për strukturen e objekteve te para jetesore, apo për identitetin dhe natyren e ndonje paraardhesi te perbashket universal, apo një grup paraardhes gjenetik. Për këtë arsye nuk ka një konsensus shkencor lidhur me si filloi jeta, por propozime te ndryshme perfshijne molekula vete-replikante si psh ARN dhe bashkimi i qelizave te thjeshta.
Ermina Kacani
Ermina Kacani (lindur më 1967, Durrës) është një violonçeliste shqiptare nga Durrësi, Shqipëri.
Teoria e evolucionit
Evolucioni i jetes
Eukariotët sollen ndryshimin tjetër masiv ne strukturen e qelizes. Keto ndryshime erdhen si rezultat i rrethimit te bakterieve te lashta prej paraardhesve te qelizave eukariote, ne një proces bashkepunues ne grup qe quhet endosimbioze. Bakteriet e rrethuara dhe qelizat primordiale eukariote iu nenshtruan me pas një evolucioni te perbashket, një ko-evolucioni, gjate te cilit bakteriet evoluan ose ne mitokondri, ose nehidrogjenozom, ende është e paqarte. Me një rrethim te dyte te ngjashem por te pavarur prej te parit, ku moren pjese organizma me karakteristike cianobakteriale, u formuan kloroplastet e algave dhe bimeve. Është ende e panjohur se kur u shfaqen për here te pare qelizat eukariote, sidoqofte janë shfaqur diku rreth periudhes 1.6 - 2.7 miliard vjet me pare.
Debate sociale dhe kulturale
Për evolucionin ende ekzistojnë debate të ndryshme. Këtu paraqiten disa prej çështjeve më të diskutuara. Shumë njerëz përdorin në mënyre ekuivalente teorinë e Darvinit me teorinë e evolucionit. Teoria e Darvinit nuk është teoria e evolucionit. Është zanafilla e saj por jo ajo që njihet sot si teoria e evolucionit.
Një tjetër çështje është përdorimi i shprehjes "mbijetesa e më të fortit". Kjo shprehje është jo e sakte dhe duhet "mbijetesa e më të përshtatshmit". Në teorinë e evolucionit rregulli numër një është që speciet më të përshtatura mirë me ambientin ku jetojnë mbijetojnë në breza. Nëse jo, ose zhduken ose fitojnë aftësitë për të mbijetuar në këtë ambient, të ndryshojnë, të "evoluojnë". Pilivesa, peshkaqeni, rinoceronti e disa specie të tjera janë praktikisht të pandryshuara që prej miliona vjetësh dhe kjo do të thotë vetëm që si specie janë të suksesshme në mbijetesë në ambientet përkatese dhe s'u është dashur të evoluojnë me ato ritme që u zhvilluan shumë specie të tjera. Ndërkohe që mangustave u është dashur të zhvillojnë teorinë e "rojës", një që bën roje dhe jep alarmin ndërkohe që të tjerët hanë pa frike nga sulmet e papritura të një predatori. Luanët janë të vetmit felinë që u është dashur të evoluojnë aftësinë e jetesës në grup (Të vetmuar, luanët janë gjuetarë shumë të dobët, aktualisht më të dobtit e familjes feline). Neper pilivesa, në kohen e dinozaurëve kanë qenë 400 lloje të ndryshme, më e madhja prej të cilave me një hapësirë të krahëve deri ne 2m. Me përmasa të tilla, raportet e peshës trupore ndryshojnë, fluturimi i llojit të pilivesës është shumë e mundur të jetë më joefektiv se ai i ndonjë specie të vogël dinozauri në atë kohë me membrane anash trupit. Si të thuash, me një analogji të thjeshtuar, një aeroplan "Spitfire" i luftës II Botërore kundër një aerolani biturbo MiG-29 modern. Dinozaurët me membrane ishin më efektive në mbijetesën në ajër krahasuar me pilivesat gjigante. Dhe më vone akoma mutacioni me pende midis membranës doli që është edhe më efektiv akoma në fluturim dhe qiejt u mbushen me Arkeopterix-e. Dhe ndërkohe të tere e dimë që sa më të vogla përmasat dhe më e lehte pesha, aq më e lehte është të rrish në ajër... fluturimi i vazhdueshëm në miliona vjet dhe lëvizja e rregullt e gjymtyrëve në atë mënyre coi drejt seleksionimit të atyre llojeve që e bënin më kollaj në sajë të një konstrukti të caktuar trupor. Këta janë ata që sot njihen me emrin zogj, me skelet adapt për lëvizje motorike në ajër dhe pendë me forma dhe pozicionim për të bere manovrimin sa më të shpejte dhe efikas.
Jaulzy
Jaulzy (Shqip: Jalci) është një komunë franceze e vendosur në departamentin Oise, në rajonin Të Epërmet e Francësë Epërmet e Francës.
Vende dhe monumente
parapamje| Kalaja e Ortois parapamje| Shtegu i biçikletave në platformën e hekurudhës së vjetër.
Chopin Piano Fest Prishtina
Chopin Piano Fest Prishtina është një festival i themeluar në Prishtinë, Kosovë, nga Shoqata Chopin e Kosovës, me rastin e 200 vjetorit, në vitin 2010, të lindjes së kompozitorit Frédéric Chopin.
Formimi
parapamje|Menan Berveniku, pianisti vendas luan në Podiumin e Pianistëve të Rinj 2010 Festivali është rezultat i përpjekjeve të përbashkëta të Dr. Lejla Pula-Haxhiu (Drejtore Artistike) dhe Besa Luzha (Sekretare e Përgjithshme dhe Menaxhere e Festivalit). Fillimisht i formuar vetëm për të festuar 200-vjetorin e lindjes së Chopin, Festivali pati një sukses të madh dhe u vlerësua shumë nga publiku kosovar. Si rrjedhojë, Festivali vazhdon të organizohet çdo vit, duke u kthyer në një festival tradicional të pianos që mbahet në pranverë të çdo viti. Festivali konsiderohet një pasuri kombëtare.
Festivali ka ofruar interpretime nga pianistë me famë botërore si Peter Donohoe dhe Janina Fialkowska, si dhe muzikantë klasikë kosovarë me famë ndërkombëtare si Ardita Statovci dhe Alberta Troni, dhe talente vendase. Festivali përpiqet të promovojë artin e interpretimit, vlerësimin e duhur të muzikës dhe teknikat që e shoqërojnë atë. Festivali ka ndjekur rrugën e suksesshme të festivaleve të tjera të njohura muzikore në Kosovë si Kamerfest, DAM fest dhe Remusica.
Promovimi i kompozitorëve dhe pianistëve vendas
Festivali përpiqet të promovojë muzikën e kompozuar nga kompozitorë dhe muzikantë vendas. Pianistëve të ftuar për të luajtur në Festival u kërkohet të luajnë pjesë të kompozuara nga muzikantë kosovarë. Kërkesa të tilla nuk plotësoheshin gjithmonë pasi pianistët ndërkombëtarë refuzonin të luanin vepra të tilla.
Promovimi i pianistëve dhe muzikantëve të rinj
Në edicionet e tij festivali përpiqet të promovojë talentet e rinj vendas në një podium pianistik. Pianistët e shkollës lokale të muzikës "Prenk Jakova" dhe degët e muzikës në Universitetin e Prishtinës janë zgjedhur me kujdes për të performuar në një nga netët e festivalit. Ky promovim bëhet për të nxitur muzikantët vendas dhe edukimin muzikor, pasi konsiderohet i rrënuar.
2010
Edicioni i vitit 2010 ishte një festë e 200 vjetorit të Chopin-it. Është edicioni i parë që priti një Podium të Pianistëve. parapamje| Lejla Pula (soliste) performon me Filarmoninë Kosovare në natën finale të mbylljes së Festivalit
2011
Edicioni 2011 ishte një festë e 200 vjetorit të Franz Listzt. Ishte edicioni i parë që priti një Podium të Pianistëve të Rinj. parapamje| Gottlied Wallisch luan në edicionin e vitit 2011 të 'Chopin Fest'
Kritika dhe komente
"“Chopin Piano Fest Prishtina është tashmë një festival tradicional i muzikës piano në Prishtinë, prandaj qytetarët e saj janë krenarë që ky festival mban emrin e kryeqytetit të Republikës së Kosovës, duke përfaqësuar me sukses Kosovën dhe Prishtinën në veçanti në mbarë botën. Përmes pjesëmarrjes së tyre, Prishtina nderohet me prezencën dhe performancën e pianistëve dhe muzikantëve të njohur të ardhur nga shumë vende. Është një mundësi e mirë që artistët të njihen me vlerat e shoqërisë kosovare, të Prishtinës dhe kolegë profesionistë duke u bërë miq të qytetit tonë dhe duke promovuar jetën e tij kulturore. Dëshiroj të shpreh mirënjohjen time dhe të qytetarëve të Prishtinës për të gjithë artistët tanë të muzikës, veçanërisht Shoqatën Chopin të Kosovës që organizon këtë festival për herë të tretë. Përkushtimi pasuron kulturën tonë dhe jetën kulturore të qytetit tonë”."
- Dr. Isa Mustafa, Kryetar i Komunës së Prishtinës (2007-2013) ""Unë do t'i kisha thënë 'jo' çdo oferte tjetër, por m'u kujtuan njerëzit [kosovarë] të cilët i admiroj dhe isha shumë kurioz të vija. Do të doja të rrija më gjatë dhe të dëgjoja muzikantët kosovarë të performojnë. Gjithçka ishte organizuar më mirë se unë do të kisha menduar. Pianoja ishte e shkëlqyer, sepse në shumë vende që kam interpretuar nuk ishte mjaftueshëm e mirë.Unë u jap atyre lavdërimet e mia.""
- Janina Fialkowska ""Me specifikat dhe profilin e tij unik, ky festival po plotëson mozaikun e pasur të aktiviteteve kulturore që organizohen gjatë gjithë vitit. Ministria e Kulturës, duke pasur mision jo vetëm promovimin e arteve dhe trashëgimisë së Kosovës, por edhe misionin për të mundësuar bashkëpunimin kulturor e artistik të Kosovës dhe vendeve të tjera të botës, është e nderuar të mbështesë këtë festival”."
- Memli Krasniqi, Ministri i Kultures (2011-2014)
Sponsorët
Si një festival jofitimprurës, Chopin Piano Fest Prishtina mbështetet plotësisht në bizneset lokale dhe agjencitë qeveritare për donacione dhe mbështetje. Edhe me këtë ndihmë financiare, Festivali është një sfidë për t'u organizuar. Festivali pret rritje të mbështetjes qeveritare, pasi shihet si vendimtare për organizimin e Festivalit dhe skenës muzikore në përgjithësi.
Ndihma sociale
Ndihma sociale janë ndihma të dhëna nga shoqëria për anëtarët e sajë. Zakonisht në sistemet shtetërore, vetë shteti paraqet shoqërinë e gjerë të anëtarëve të vetë dhe për këtë i ndihmon ata që sipas marrëveshjes kanë nevojë për ndihmë financiare.
Rrënjët e krijimit të sistemeve shoqërore vijën që nga bashkësitë e vjetra të njerëzimit. Shoku ndihmon shokun në ditë të vështira. Zaten vetë njeriu ka nevojat e tija shoqërore dhe për këtë edhe ka filluar të organizohet në forma të ndryshme të bashkësive në të cilat ca më pak e ca më shumë kanë pasur edhe pjesën e mbështetjes materiale të anëtarëve të bashkësisë. Me zhvillimin e bashkësive njerëzore dhe rritjen, zgjerimin e shtrirjes së tyre është paraqitur nevoja e formimit të sistemeve më të ngritura të kësaj vetie të njerëzimit. Kështu ka forma të ndryshme të ndihmave shoqërore duke u nisur nga rrethi i ngushtë familjarë e deri te rrethi më i gjerë si p.sh bashkësia fetare, apo organizatat ndërkombëtare njerëzore (humanitare).Pra le te themi me pak fjale SuperiorKlima eshte ekip albitrash.
Përderisa këto forma reagojnë në raste emergjente Ndihma sociale shtetërore reagojnë sipas marrëveshjeve të shtetasve përkatës d.m.th Ligjit për të ndihmuar shtetasit që kanë nevojë për ndihmë materiale dhe buxhetit qeveritar. Rëndësia e ndihmave sociale shtetërore vije në dukje sidomos tek shtetet e zhvilluara në të cilat bashkësia e gjerë dhe e ngushtë familjare e ka humbur vlerën e saj dhe rolin e tyre e ka marr bashkësia shtetërore. Në fakt kjo komponent e sigurisë është një nga kompromiset e kalimit nga sistemet primitive në ato që ne sot i quajmë shtete sociale demokratike.Pra cdo gje kalon automatikisht ne doren e shtetit edhe te bashkise duke dhene kontributin perkates me sa mundesi te ket fondi shteteror.
Sonia BASKET.<3
Ndihmat sociale është një skemë mujore e financimit nga Qeveria që ofron të ardhura për person si një metodë e mbrojtjes sociale dhe për të ndihmuar njerëzit për të përfituar nga shërbimet. Sasia e saj ndryshon për familje, në varësi të shumë kritereve.
Llogaritja e personave që kanë nevojë për ndihma sociale bëhet duke llogaritur fondet nga skema e ndihmës sociale për numrin e personave që gjenden në skemën e ndihmës sociale.
Në parim, ndihma sociale është parashikuar për ofrimin e ndihmës në para dhe të shërbimeve për personat në nevojë. Grupet e synuara janë: familjet e varfra pa të ardhura ose me të ardhura të pamjaftueshme nga burimet e tregut dhe jo të tregut, të cilat nuk i lejojnë ata të plotësojnë nevojat bazë të jetesës. Edhe pse nuk ka prova të qarta (si numri i përfituesve dhe shpërndarja gjeografike e krahasuar me statistikat e varfërisë), ka një lidhje të qartë e të fortë midis përfitimit të ndihmës sociale dhe varfërisë ekonomike, gjë që e bën këtë një tregues të fortë për varfërinë (por vetëm si një nga disa tregues të varfërisë)
Burimi i të dhënave
Revenu minimum d'insertion
Hirvensalmi
Hirvensalmi (Hirvensalmen kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Lindore, dhe është pjesë e rajonit Savonia Jugore. Komuna ka një popullsi prej 2,305 banorë (30 qershor 2015) dhe mbulon një sipërfaqe prej 746.58 kilometra katrorë (288.26 sq mi) prej të cilave 281.2 km2 (108.6 sq mi) është uji. Dendësia e popullsisë është 4.95 banorë për kilometër katror (12.8/sq mi).
Komunat fqinje: Joutsa, Kangasniemi, Mikkeli, Mäntyharju dhe Pertunmaa.
Fshatrat
Hirvenlahti, Hirvensalmi, Hämeenmäki, Kekkola, Kilkki, Kissakoski, Kotkatvesi, Kuitula, Lahnaniemi, Lelkola, Malvaniemi, Monikkala, Noitti, Pääskynsaari, Suonsalmi, Syväsmäki, Vahvamäki, Vahvaselkä, dhe Väisälä.
Banja e Malishevës
Historia
Në Banjë të Malishevës ndodhet një burim termomineral i ujërave nëntokësore, i tipit karstik-çarshmëri, në anën e majtë të lumit Mirusha, afër 4 km në juglindje të Malishevës. Buron në kontakt të gëlqerorëve të kretakut me sedimentet e pliocenit, në lartësi mbidetare 570 m. Prurja e ujit është 40 1it/sek, ndërsa temperatura 26.0°C. Për nga përbërja kimike, uji i takon tipit hidrokarbonat të Ca-Mg, me mineralizim 0.64 g/lit, me prani të dioksidit të karbonit, të azotit dhe me përbërje të rritur të radiumit. Uji i Banjës së Malishevës është shërues për sëmundjet e lëkurës. Për nevoja balneologjike, rekreative e sportive, afër burimit është ndërtuar një basen i tipit olimpik, me dimensione të përafërta 25x50 m, i cili frekuentohet nga shumë vizitorë, kryesisht të vendbanimeve përreth.
Sarasota, Florida
Sarasota është qytet në qarkun Sarasota, Floridë. Sipas regjistrimit të popullsisë më 2013, qyteti ka pasur 53.326 banorë.
Demografia
Prej 23.427 shtëpia, fëmijët nën moshë 18 vjeç ishin 19,7 %, 35,3 % ishin çiftë të martuar të cilët jetonin së bashku, 12,3 % ishin femra si kreu i shtëpisë pas burrë dhe 48,5 % ishin pa familje.
Prej vitit 2005-2007, Sarasota ka pasur 52 % femra dhe 48 % meshkuj. Mosha mesatare ishte 49,7 vjeç. 17 % të popullsisë ishin nën moshën 18 vjeç dhe 30 % ishin 65 vjeç ose më shumë.
Të ardhurat mesatare në qarkun Sarasota ishte 49.030 dollarë. Gjashtëdhjetë e tre përqind e familjeve morën fitime dhe 28 përqind pranuan të ardhura të daljes në pension përveç Sigurimeve Shoqërore. Dyzet e pesë përqind e familjeve kanë marrë Sigurimet Shoqërore. Të ardhurat mesatare nga Sigurimet Shoqërore ishin 16.654 dollarë. Këto burime të të ardhurave nuk janë reciprokisht ekskluzive. Që do të thotë, disa familje kanë marrë të ardhura nga më shumë se një burim.
Ekonomia
Turizmi kontribuon në mënyrë të konsiderueshme në ekonominë e Sarasotës.
Filiza
parapamje|Një mënjollë parapamje| Zhvillimi i bimëve frutore të mollës. Majtas: Një bimë dyvjeçare; Djathtas: Një bimë tre vjeçare Filiza ose mënjolla (fidani) në botanikë zakonisht është një bimë e re që mbin nga fara e mbjellë ose që del në rrëzë të trungut të një druri, bitme.
Përmbledhje
Mënjollat përbëhen nga kërcelli, gjethet dhe sythat anësorë nga të cilat dalin lulet. Bima e re nga mbirja e farës që rritet lart paraqet një kërcell në të cilin do të zhvillohen gjethet e reja. Në pranverë, farat e bimëve shumëvjeçare janë paraqesin një mënjollë të re që rritet nga toka e që mund të jenë bimë barishtore ose bimë drunore.
Në të foluri e përditshëm, mënjollat janë shpesh sinonim për fidanet ose filizat dhe sigurojnë një bosht nbështetës për sythat, frutat dhe gjethet.
Mënjollat e reja shpesh mund të konsumohen nga kafshët sepse fibrat në bimën e re ende nuk kanë përfunduar zhvillimin e murit sekondar të qelizave, duke i bërë që të jenë më të buta dhe më të lehta për tu përtypur dhe tretur. Ndërsa mënjollat rriten dhe piqen, qelizat zhvillojnë mure qelizore sekondare që kanë një strukturë të vështirë dhe të ashpër. Disa bimë mund të prodhojnë madje edhe toksina të cilat u shërbejnë për mbrojtje.
Kapelë dykëndëshe
parapamje|Kapelë dykëndëshe e uniformës së veshjes së studentëve të [[École polytechnique]] Kapelë dykëndëshe është një formë historike e kapelës e adoptuar gjerësisht në vitet 1790 si një send i uniformës nga oficerët ushtarakë dhe detarë evropianë dhe amerikanë. Kapela ishte veshur gjerësisht deri në Luftën e Parë Botërore. Ajo mbijetoi në një masë më të kufizuar midis luftërave për t'u veshur nga oficerët e vjetër në marinat britanike, franceze, amerikane, japoneze dhe të tjera deri në Luftën e Dytë Botërore, por tani pothuajse është zhdukur në këtë kontekst.
Përveç përdorimeve të saj ushtarake / detare, kapela dykëndëshe ishte veshur gjerësisht gjatë shekujve 19 dhe fillimit të 20-tave nga zyrtarët civilë në monarkitë evropiane dhe japoneze, kur kërkohej të vishin uniforma në raste zyrtare. Kjo praktikë në përgjithësi pushoi pas Luftës së Parë Botërore, përveç në kontekstin e uniformës diplomatike. Sidoqoftë, qeveritarët kolonialë britanikë në klimë të butë dhe qeveritarë të përgjithshëm në disa vende të Komonuelthit (veçanërisht Australia, Kanada dhe Zelanda e Re) vazhduan të mbanin kapelat me veshje ceremoniale deri në gjysmën e dytë të shekullit 20.
Studentët në École polytechnique veshin një kapelat dykëndëshe si pjesë e Grand Uniforme e tyre. Studentet femra kishin veshur një kapelë trekëndëshe, por tani kishin edhe dykëndëshe. Kapela dykëndëshe gjithashtu formoi një pjesë të veshjes historike të zezë dhe të kuqe të plotë të kadetëve në Shkollën Mjekësore Ushtarake Franceze (École de Sante des Armées) derisa kjo uniformë u tërhoq më 1971, përveç përdorimit të kufizuar në raste të veçanta. Kapela dykëndëshe është ende e veshur nga anëtarët e Cadre Noir me uniformën e plotë të veshjes.
Uniformat diplomatike të veshura në raste të tilla si prezantimi i letrave kredenciale nga ambasadorët normalisht përfshinin kapela dykëndëshe të veshur me pupla dhe gërsheta ari ose argjendi. Deri në Luftën e Dytë Botërore, uniformat e tilla ishin veshur edhe nga stafi i ri i ambasadave, por tani mbijetojnë vetëm për ambasadorët në disa shërbime diplomatike të vendosura prej kohësh, siç janë ato të Britanisë, Francës, Suedisë, Belgjikës dhe Spanjës.
Në Mbretërinë e Bashkuar kapela vazhdon të vishet nga mbajtës të disa zyrave në raste të veçanta.
Kisha e Shën Aleksandrit, Bokion
Kisha e Shën Aleksandrit është një kishë në Bokion ,  Rrethi Lezhë, Shqipëri. Është një monument kulture i Shqipërisë.
Noragugume
Noragugume (Noragùgume) është një komunë në Itali në provincën Nuoros, në rajonin Sardenja. Ka sipërfaqe prej 26.73 km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 288 m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 311 banorë.
Le Mayet-de-Montagne
Le Mayet-de-Montagne është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Allier të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Le Mayet-de-Montagne ka një popullsi prej 1457 banorë dhe sipërfaqe 29.03 km², me një dendësi prej 50 banor/km².
Berisha (Malishevë)
Berishë është një vendbanim në komunën e Malishevës, Kosovë.
Élencourt
Élencourt (Shqip: Elenkurti ) është një komunë në departamentin Oise në Francën veriore. Ka një sipërfaqe prej 1.30 km katrorë dhe në vitin 2020 kishte 50 banorë.