cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rrjeti hekurudhor në Kosovë
Trenat
Në Hekurudhat e Kosovës tani ka tetë lokomotiva Diesel dhe katër Termo Motoric. Ato kanë aftësinë për të tërhequr 17 vagonë, 16 nga të cilat janë për udhëtarët dhe pjesa tjetër është për transportimin e mallrave. Hekurudhat e Kosovës kanë një rol të rëndësishëm për transportin e udhëtarëve dhe mallrave. Në vitin 2005, sipas një vlerësimi kishte 870 udhëtarë në ditë, të cilët kishin zgjedhur trenat si një mjet transporti. Në vitin 2006, ka pasur një rritje nga 26.56% më shumë se në vitin 2005, që do të thotë se ka pasur një rritje në 1100 udhëtarë të përditshëm. Në vitin 2007, numri i udhëtarëve që kanë udhëtuar me tren brenda një dite ishte 1143 ose 3.91% më shumë se në vitin 2006. Në vitin 2008, ka pasur një rënie në numrin e udhëtarëve nga 18.77% në krahasim me vitin 2007. Numri mesatar i udhëtarëve në ditë gjatë vitit 2009 ishte 1026 ose 10.51% më shumë se në vitin 2008. Gjithashtu, ka pasur një rritje të udhëtarëve në ditë në vitin 2010 nga 1032 ose 0.61% në krahasim me vitin 2009.
Transporti i brendshëm
Hekurudhat e Kosovës kanë këtë orar të përditshëm: Treni lokal: udhëton çdo ditë nga Pejë për Prishtinë dhe e kundërta. Treni i lëvizjes së lirë: udhëton nga Hani i Elezit në Fushë Kosovë, dhe nga Fushë-Kosovë për Gracanice dhe anasjelltas. Aktualisht, kjo linjë është jashtë funksionit.
Transporti ndërkombëtar
Për transportin ndërkombëtar, Hekurudhat e Kosovës kanë një linjë të rregulltë dhe të përditshme të trenit, që është quajtur "Treni i shpejtë". Ky tren udhëton një herë në ditë nga Prishtinë për në Shkup dhe anasjelltas.
Siguria dhe shërbimet
parapamje|370x370px Transporti hekurudhor në Kosovë konsiderohet të jetë më i sigurti, sepse të gjithë punonjësit e departamentit të sigurisë së hekurudhave janë të trajnuar profesionalisht, dhe kujdesi shëndetësor ndaj tyre si fizik ashtu edhe psikik është gjithashtu i mbikëqyrur. Kjo është ajo që e bën transportin hekurudhor në Kosovë për t'u kualifikuar si më i sigurt. Për shkak të llogaritjet statistikore që janë bërë në Kosovë, ajo ka qenë deklaruar se transportin hekurudhor doli të ishte me një shkallë të vdekshmërisë shumë të ulët në krahasim me llojet tjera të transportit. Disa nga karakteristikat themelore të transportit hekurudhor në Kosovë janë si më poshtë:
-Transparenca,
-Përpikëria në orar,
-Trajtimi jodiskriminues.
Hekurudhat e Kosovës, në vitet në vazhdim, jo vetëm që do të kontribuojnë në shërbimet e transportimit të mallrave dhe udhëtarëve, por ato gjithashtu do të përmirësohen në aspektin e mirëmbajtjes së automjeteve motorike. Ato do të mbajnë edhe më tutje këtë përkushtim, në mënyrë që konsumatorët të jenë të kënaqur me shërbimet që ofrojn Hekurudhat e Kosovës. djathtas|parapamje|370x370px
Avantazhet
Një tjetër karakteristikë e rëndësishme, që e bën transportin hekurudhor superior në krahasim me llojet tjera transportit është se në transporti hekurudhor ka aftësinë për të transportuar një sasi të madhe të mallrave dhe udhëtarëve njëkohësishtë. Një lokomotivë e vetme mund të tërheqë mbi 1200 ton. Kjo është një kualitet i pazëvendësueshëm për minierat, mallrat dhe për udhëtarët, sidomos kur është fjala për distanca të largëta. Hekurudhat posedojnë shumë lloje të vagonëve të cilët janë projektuar për transportimin e mallrave të tilla si vaj, etj., duke përdorur enë-kontejnerë dhe frigoriferë si mjete transportuese si dhe vagonët që janë përdorur për transportimin e grurit dhe mineraleve. Aktualisht, kjo është forma më e zhvilluar e transportit të mallrave në tren me vagonë.
Lidhjet ndërkombëtare dhe shërbimet
djathtas|parapamje|370x370px Hekurudhat e Kosovës lidhin Prishtinën me Shkupin (Maqedoni), në jug, ndërsa Hekurudhat Serbe lidhin Mitrovicën me Kralevën (Serbi), në veri. Pjesa në mes të Mitrovicës dhe Fushë Kosovë (në perëndim të Prishtinës) nuk është aktualisht duke funksionuar.
Vaux-lès-Mouron
Vaux-lès-Mouron është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Vaux-lès-Mouron ka një popullsi prej 88 banorë dhe sipërfaqe 2.1 km², me një dendësi prej 42 banor/km².
Ferrer Bassa
thumb|345x345px|Tre Gra në Varrin e Jezuit nga Bassa, në Manastirin e Pedralbes, Barcelonë. Ferrer Bassa ( 1285 – 1348) ishte një piktor gotik katalans dhe miniaturist.
Ai ishte aktiv në fillim të shekullit të 14-të, siç dëshmohet nga dy dokumente të cilat e paraqesin atë duke punuar në dy kisha në Sitges. Dhjetë vjet më vonë, ai ka punuar për Alfonso IV të Aragonit, ekzekutimin e miniaturave për dorëshkrimet e Përdorimet e Barcelonës dhe Kostumet e Katalonisë, duke treguar një frëngjishte të fortë dhe ndikim Sienesen. Prodhimi i tij u rrit gjatë mbretërimit të Pjetri IV të Aragonit, e veçanërisht komisionet nën mbretërore, të tilla si e Krishti dhe Virgjëresha në sallën mbertërore të Barcelonës (1344).
Puna e tij kryesore që mbijetoi është seria e murit në Kishën St. Michael në Manastirin e Pedralbes. Ajo përfshin rreth njëzet skena duke u bazuar në dy tema kryesore: Pasioni i Krishtit dhe Shtatë Dhimbjet e Virgjëreshës, duke treguar ndikime goteske si dhe nga Duccio di Buoninsegna dhe Ambrogio Lorenzetti.
Ai ka qenë i atribuar me rolin kryesor në fazën katalanase të Great Canterbury Psalter. Gjithashtu i atribuohet Kurorëzimi i Virgjëreshës në kishën e Bellpuig dhe St. Bernard në muzeun e Vichit. Djali i tij Arnau ishte një piktor dhe bashkëpunoi me të atin e tij në disa vepra. Ata të dy vdiq nga plaga në 1348.
Olette
Olette (Katalanisht: Oleta i Èvol ; Shqip: Oleta dhe Evoli) është një komunë në departamentin Pirenejtë Orientalë në Francën jugore.
Gjeografia
Oleta dhe Evoli ndodhet në kantonin Pirenejtë Katalanë dhe në qarkun e Pradesit. Stacioni Olette-Canaveilles-les-Bains ka lidhje hekurudhore me Villefranche-de-Conflent dhe Latour-de-Carol. qendër|parapamje|300x300px| Harta e Oletës dhe komunave përreth saj qendër|parapamje| Konjuritori i rrënuar në kishën e Shën Andreas, Evol
Lingua Franca
Lingua franca (/ ˌlɪŋɡwə fræŋkə /), e njohur edhe si gjuhë e urës, gjuhë e përbashkët, gjuhë tregtare ose gjuhë automjetesh, është një gjuhë ose sërë dialektesh sistematike (përkundrazi herë pas here ose rastësisht) e përdorur për të bërë të mundur komunikimin ndërmjet njerzve që nuk ndajnë gjuhën amtare ose dialekt të përbashkët, veçanërisht kur është gjuhë e tretë që dallon nga të dy gjuhët amtare.
Lingua franca është zhvilluar në mbarë botën gjatë historisë njerëzore, ndonjëherë për arsye komerciale (të ashtuquajturat "gjuhë tregtare"), por edhe për komoditet kulturor, religjioz, diplomatik dhe administrativ dhe si një mjet për shkëmbimin e informacionit midis shkencëtarëve dhe studiuesve të kombësive të ndryshme.
Karakteristikat
Lingua franca është një term funksional, i pavarur nga çdo histori gjuhësore ose strukturë gjuhësore. Pidgins dhe gjuha e Kreoleve shpesh funksionojnë si lingua franca.
Gjuhët ndihmëse ndërkombëtare si Esperanto nuk kanë pasur një nivel të madh të adoptimit globalisht kështu që ato nuk mund të përshkruhen si lingua franca.
Etimologjia
Shprehja lingua franca filloi si emri i një gjuhe të veçantë që njerëzit përreth Detit Mesdhe të Lindjes përdoreshin si gjuha kryesore e tregtisë dhe diplomacisë që nga kohët e mesjetës së vonë, veçanërisht gjatë epokës së Rilindjes deri në shekullin e 18-të. Në atë kohë, folësit italianë dominonin tregtinë e detit në qytetet portuale të Perandorisë Osmane dhe një version të thjeshtuar të Italisë, duke përfshirë shumë fjalë të huazuara nga greqishtja, frëngjishtja e vjetër, portugalishtja, oksitanishtja, spanjishtja, arabishtja dhe turqishtja e përdorur gjerësisht si "lingua franca" (në kuptimin e përgjithshëm të përdorur) të rajonit.
Në fjalorin e etimologjisë Douglas Harper thuhet se termi Lingua Franca (si emri i gjuhës së caktuar) u regjistrua për herë të parë në anglisht gjatë viteve 1670, edhe pse një shembull edhe më i hershëm i përdorimit të Lingua Franca në gjuhën angleze vërtetohet nga 1632, ku ajo është gjithashtu e referuar si "Bastard spanjisht".
Ashtu si në fund të shekullit të 20-të, disa kufizuan përdorimin e termit gjenerik për të nënkuptuar vetëm gjuhët hibride që përdoren si gjuhë automjetesh, kuptimi i tij origjinal, por tani i referohet çdo gjuhe vehicionale.
Shembuj
Përdorimi i lingua francas ka ekzistuar që nga antikiteti. Latine dhe Koine Greke ishin franceze të Perandorisë Romake dhe të kulturës Heleniste. Akadika dhe pastaj aramaike mbetën gjuhët e zakonshme të një pjese të madhe të Azisë Perëndimore nga disa perandorive më të hershme. Shembuj tëlingua franca mbeten të shumta dhe ekzistojnë në çdo kontinent. Shembulli më i dukshëm i shekullit të 21 është anglishtja, por ka shumë gjuhë të tjera franceze, duke përfshirë frëngjisht, bengalisht, hindu, arabisht, mandarin dhe svahili.
Në disa vende, lingua franca është gjithashtu gjuha kombëtare. Për shembull, Urdu është lingua franca e Pakistanit, si dhe gjuha kombëtare. Indonezishtja ka të njëjtin funksion në Indonezi, megjithëse Javanese ka më shumë folës amtare. Megjithatë, indonezishtja është gjuha e vetme zyrtare dhe është folur, shpesh si gjuhë e dytë, në të gjithë vendin. Gjithashtu persishtja është ligua franca e Iranit dhe gjuha e saj kombëtare.
E vetmja gjuhë e dokumentuar e shenjave e përdorur si ligua franca është gjuha indiane e rrafshit të rrafshët, që përdoret në pjesën më të madhe të Amerikës së Veriut. Ishte përdorur si gjuhë e dytë në shumë popuj indigjenë. Krahas ose një derivate të gjuhës së shenjave indiane të Plainsit ishte Plateau, tani e zhdukur. Gjuha Inuit mund të jetë një rast i ngjashëm në Arktik në mesin e Inuit për komunikim përmes kufijve të gjuhës me gojë, por ka pak kërkime.
Sophie Turner
Sophie Turner (e lindur më 21 shkurt 1996) është aktore angleze. Turner njihet më së miri për rolin e saj si Sansa Stark në serinë televizive nga HBO, Game of Thrones, për të cilin ajë është nominuar nga Young Artist Award për çmimin "Aktorja më e mirë e re mbështetës në një seri televizive". Ajo gjithashtu ka marrë pjesë në filmin televizv The Thirteenth Tale (2013). Në vitn 2016, Turner do të luaj rolin Jean Grey të re në filmin X-Men: Apocalypse.
Kariera
Që nga viti 2011, Turner ka portretizuar Sansa Stark, një fisnike e re, në serinë dramë fantazi nga HBO, Game of Thrones. Sansa është roli i saj i parë televiziv.
Gjuha amtare
Gjuha amtare ose Gjuha e nënës e njohur edhe si gjuhë arteriale (L1) është një gjuhë, të cilën një person e mëson që nga lindja ose brenda periudhës kritike. Në disa vende, termi gjuhë amtare i referohet gjuhës së një grupi etnik në vend të gjuhës së parë.
Hyrje
Fëmijët e rritur që flasin më shumë se një gjuhë mund të kenë më shumë se një gjuhë amtare, dhe të jenë dygjuhësh (bilingual) ose shumëgjuhësh (multilingual). Në të kundërt, një gjuhë e dytë është çdo gjuhë që flet ndryshe nga gjuha e parë e dikujt.
Sipas Ivan Illich, termi "gjuha amtare" për herë të parë u përdor nga murgjit katolikë për të përcaktuar një gjuhë të veçantë që ata përdorën, në vend të latinishtes, kur ata «flisin nga katedra». Kjo është, "nëna e shenjtë Kisha" e cila paraqiti këtë term dhe kolonitë e trashëguan atë nga krishterimi si pjesë e kolonializmit.
Në disa vende, si Kenia, India dhe vende të ndryshme të Azisë Lindore, "gjuha amtare" ose "gjuha e nënës" përdoret për të treguar gjuhën e një grupi etnik si në gjuhën e përbashkët ashtu edhe në atë gazetareske ("Nuk kam ndjesë për mos mësimin gjuhës time amtare"). Gjithashtu, në Singapor, "gjuha amtare" i referohet gjuhës së një grupi etnik pavarësisht aftësisë aktuale ndërsa "gjuha e parë" i referohet anglishtes, e cila është themeluar në ishull nën Perandorinë Britanike, e cila është "lingua franca" për shumicën në Singapor pas pavarësisë për shkak të përdorimit të saj si gjuhë mësimore në shkollat ​​qeveritare dhe si gjuhë pune.
J. R. R. Tolkien, në leksionin e tij "Anglisht dhe Uellsisht", në vitin 1955, e dallon "gjuhën amtare" nga "gjuha e kopesë". Kjo e fundit është gjuha që mësohet gjatë fëmijërisë së hershme dhe gjuha e vërtetë amtare mund të jetë e ndryshme, ndoshta e përcaktuar nga një shije e trashëguar gjuhësore dhe mund të zbulohet më vonë nga një lidhje të afërt emocionale e fortë në një dialekt specifik (Tolkien personalisht pranoi një afinitet të tillë në anglishten e mesme të West Midlands, në veçanti).
Më 17 nëntor 1999, UNESCO ka caktuar 21 Shkurt si Ditën Ndërkombëtare të Gjuhës amtare.
Terminologjia
Një nga përkufizimet më të pranuara të folësve amtare është se ata kanë lindur në një vend të caktuar, të rritur për të folur gjuhën e atij vendi gjatë periudhës kritike të zhvillimit të tyre. Personi kualifikohet si një "folës amtarë" i një gjuhe duke u lindur dhe zhytur në gjuhë gjatë rinisë, në një familje në të cilën të rriturit kishin një përvojë të ngjashme gjuhësore si fëmijë. Gjuha folëse konsiderohet të jetë një autoritet në gjuhën e tyre të dhënë për shkak të procesit të prvetësimit të tyre natyror në lidhje me gjuhën, në krahasim me mësimin e gjuhës më vonë në jetë. Kjo arrihet nëpërmjet ndërveprimit personal me gjuhën dhe folësit e gjuhës. Folësit amë nuk do të kenë domosdoshmërisht njohuri për çdo rregull gramatikore të gjuhës, por ata do të kenë "intuitë" të mirë të rregullave nëpërmjet përvojës së tyre me gjuhën.
Ndonjëherë, termi "gjuha amtare" ose "gjuha e nënës" përdoret për gjuhën të cilën një person e përvetson si fëmijë në shtëpi (zakonisht nga prindërit). Fëmijët që rriten në shtëpitë dygjuhësore munden, sipas këtij përkufizimi, të kenë më shumë se një gjuhë amtare.
Në kontekstin e regjistrimit të popullsisë të kryer në popullatën kanadeze, Statistika Kanadeze e definon gjuhën amtare si "gjuha e parë e mësuar në shtëpi në fëmijëri dhe ende e kuptuar nga individi në kohën e regjistrimit". Është mjaft e mundshme që gjuha e parë e mësuar nuk është më një gjuhë dominuese e folësit. Kjo përfshin fëmijë të rinj emigrantë, familjet e të cilëve kanë kaluar në një mjedis të ri gjuhësor, si dhe njerëz që mësuan gjuhën e tyre amtare si fëmijë të vegjël në shtëpi (në vend se gjuha e shumicës së komunitetit), të cilët mund ta kenë humbur, pjesërisht ose në tërësi, gjuhën që ata kanë përvetësuar fillimisht.
Saint-Marceau
Saint-Marceau është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Saint-Marceau ka një popullsi prej 361 banorë dhe sipërfaqe 4.8 km², me një dendësi prej 75 banor/km².
Camon, Ariège
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Camon (Ocitanisht: Camon ; Shqip: Kamoni ) është një komunë në departamentin Ariezhë në Francën jugperëndimore. I mbiquajtur Karkasona e Vogël, është një nga fshatrat më të bukur të Francës.
Tumba (Sharr)
Tumba (Tumba) është një majë mali e cila gjendet në jug-lindje të Kosovës. Ajo është 2346 m e lartë. Tumba është pjesë e një kurrizi të Maleve të Sharrit. Ajo është në pjesën veriore të Sharrit dhe kulmi apo maja e saj është mbi Liqenin e Livadhit afër Majës së Livadhit.
Rajoni i Danimarkës Veriore
Rajoni i Danimarkës Veriore (Danisht: Region Nordjylland) është një rajon administrativ i Danimarkës, i themeluar më 1 janar 2007 si pjesë e Reformës Komunale Daneze 2007, e cila shfuqizoi qarqet tradicionale dhe ngriti pesë rajone më të mëdha. Në të njëjtën kohë, komunat më të vogla u shkrinë në njësi më të mëdha, duke ulur numrin e komunave nga 271 para 1 janarit 2006, kur u krijua Komuna Ærø, në 98. Qarku Jutland i Veriut ka 11 komuna. Reforma u zbatua në Danimarkë më 1 janar 2007. Reforma zvogëloi fuqinë e nivelit rajonal në mënyrë dramatike në favor të nivelit lokal dhe qeverisë qendrore në Kopenhagë.
Nantua
Nantua është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ain të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna e Nantuas përbën liqenin akullnajor të Nantuas.
E ndodhur në rajonin historik Haut-Bugey, midis rrëzave jugore të Maleve Jura, është e famshme për peshit e ujërave tët ëmbël.
Historia
Qyteti u rrit rredh një manastiri benediktin të themeluar në 671 nga Amandi dhe kisha e Shën Pjetrit ku është varrosur trupi i Karl Tullacit.
Në 1944, 100 burra u arrestuan dhe u deportuan si dhe lideri vendor i Ushtrisë Sekrete Franceze u vra nga nazistët në kundërpërgjigje të aktiviteteve të Rezistencës Franceze.
Elizabeth Fry
thumb|240px|Elizabeth Fry Elizabeth Fry (mbiemri i vajzërisë Gurney; 21 maj 1780 – 12 tetor 1845), shpesh referohet si Betsy Fry, ishte një reformatore angleze në burgje, reformatore shoqëror dhe, si Kuakere, një filantrope e krishterë. Ajo është përmendur shpesh si "engjëlli i burgjeve".
Fry ishte një forcë kryesore lëvizëse prapa legjislacionit të ri për ta bërë trajtimin e të burgosurve më njerëzorë, dhe ajo u mbështet në përpjekjet e saj nga Mbretëresha Victoria. Sipas ditarit të saj, Elizabeta u prek nga predikimi i Priscilla Hannah Gurney, Deborah Darby dhe William Savery. Ajo kishte më shumë ndjenja fetare sesa familja e saj e ngushtë.
Familja
Elizabeth Fry lindi në një familje të shquar Kuakere, Gurneys. Shtëpia e familjes së saj të fëmijërisë ishte Earlham Hall, e cila tani është pjesë e Universitetit të Anglisë Lindore. Babai i saj, John Gurney (1749-1809) ishte partner në Bankën e Gurney. Nëna e saj, Catherine, ishte anëtare e familjes Barclay të cilët ishin ndër themeluesit e Barclays Bank. Nëna e saj vdiq kur Elizabeth ishte dymbëdhjetë vjeç. Si një nga vajzat më të vjetra në familje, Elizabeth ishte pjesërisht përgjegjëse për kujdesin dhe edukimin e fëmijëve më të vegjël, përfshirë vëllain e saj Joseph John Gurney, një filantrop. Një nga motrat e saj ishte Louisa Gurney Hoare (1784–1836), një shkruese për arsimin.
Martesa
Ajo u martua me Joseph Fry (1777–1861) më 19 gusht 1800 në Norwich Goat Lane Friends Meeting House dhe u zhvendosën në St Mildred's Court në Qytetin e Londrës.
Joseph dhe Elizabeth Fry jetuan në Plashet House në East Ham mes 1809 dhe 1829, pastaj u zhvendosën në The Cedars on Portway në Forest Gate, ku ata jetuan deri më 1844. Ata kishin 11 fëmijë, pesë djem dhe gjashtë vajza.
Puna në burg
I nxitur nga një mik i familjes, Stephen Grellet, Fry vizitoi Burgun Newgate në vitin 1813. Kushtet që ajo pa atje e tmerruan atë. Seksioni i grave ishte i mbipopulluar me gra dhe fëmijë, disa prej të cilëve nuk kishin marrë as gjyq. Të burgosurit bënin gatimin dhe larjen e tyre në qelitë e vogla në të cilat flinin në kashtë.
Ajo u kthye të nesërmen me ushqim dhe rroba për disa të burgosur. Ajo nuk ishte në gjendje të vazhdonte personalisht punën e saj për gati katër vjet për shkak të vështirësive brenda familjes Fry, përfshirë vështirësitë financiare në bankën Fry.
Beauvezer
Beauvezer është një komunë në Francë. Beauvezer bën pjesë në departamentin Alpes-de-Haute-Provence të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Komuna ka një popullsi prej 346 banorë dhe sipërfaqe 26.98 km².
Elizabeth Fry
Puna në burg
Elizabeth Fry shkroi në librin e saj Burgje në Skoci dhe në Veri të Anglisë që qëndroi natën në disa nga burgjet dhe ftoi fisnikërinë të vinte e të qëndronte dhe të shihte vetë kushtet e jetuara të të burgosurve. Mirësia e saj e ndihmoi atë të fitonte miqësinë e të burgosurve dhe ata filluan të përpiqen të përmirësojnë vetë kushtet e tyre.
Puna humanitare
Elizabeth Fry gjithashtu ndihmoi të pastrehët, duke vendosur një "strehë natë" në Londër pasi pa trupin e një djali të ri në dimrin e vitit 1819/1820. Në vitin 1824, gjatë një vizite në Brighton, ajo krijoi Shoqatën e Vizitave të Qarkut Brighton. Shoqata organizoi që vullnetarët të vizitojnë shtëpitë e të varfërve dhe t'u sigurojnë ndihmë dhe rehati atyre. Plani ishte i suksesshëm dhe u kopjua në rrethe dhe qytete të tjera në të gjithë Britaninë.
Në vitin 1838 The Friends dërguan një festë në Francë. Fry dhe bashkëshorti i saj, Lydia Irving dhe abuzionistët Josiah Forster dhe William Allen. Ata ishin atje në biznes tjetër, por pavarësisht nga pengesa gjuhësore Fry dhe Lydia Irving vizituan burgjet franceze.
Në vitin 1840 Fry hapi një shkollë trainimi për infermierë. Programi i saj frymëzoi Florence Nightingale, i cili mori një ekip infermierësh të Fry për të ndihmuar ushtarët e plagosur në Luftën e Krimesë.
Në vitin 1842, Frederick William IV i Prusisë shkoi për të parë Fry në Burgun Newgate gjatë një vizite zyrtare në Britaninë e Madhe. Mbreti i Prusisë, i cili kishte takuar reformatorin shoqëror gjatë turneve të saj të mëparshme të kontinentit për të promovuar ndryshimin e mirëqenies dhe humanizmin, ishte aq i impresionuar nga puna e saj saqë ai u tha oborrtarëve të tij hezitues sa që personalisht do të vizitonte portën kur ishte në Londër.
Vdekja
Fry vdiq nga një goditje në Ramsgate, Angli, më 12 tetor 1845. Eshtrat e saj u varrosën në varrosjen e miqve në Barking. Më shumë se një mijë njerëz qëndruan në heshtje gjatë varrosjes në memorialin e Ramsgate.
Gjendja e jashtëzakonshme në Kosovë (1989)
Gjendja e jashtëzakonshme në Kosovë u shpall më 28 shkurt 1989. Kjo u njoftua nga Presidiumi i Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë në lidhje me përkeqësimin e situatës së sigurisë në territorin e Rajonit Autonom të Serbisë Jugore. Gjendja e jashtëzakonshme u shpall gjatë Revolucionit Anti-Burokratik në vazhdim, gjatë të cilit pati një ndryshim të udhëheqjes politike në Jugosllavi.
Shpallja
Gjendja e jashtëzakonshme nënkuptonte dislokimin e trupave të Ushtrisë Popullore Jugosllave. Ajo vendosi një numër të madh të automjeteve të blinduara në mbarë Kosovën. Megjithëse qëllimi i deklaruar ishte sigurimi i rendit dhe ligjit në territorin e rajonit autonom, në realitet lidershipi politik i Beogradit u përpoq të ndalonte grevën e minatorëve kosovarë, e cila po fitonte mbështetje në rritje nga popullata vendase dhe kërcënonte të ndihmonte në popullarizimin e anti- Opozita serbe dhe anti-Milošević, e udhëhequr nga Azem Vllasi. Krahas grevës së minatorëve, ekonomia e Kosovës ishte e paralizuar pasi gjithnjë e më shumë fabrika dhe operacione të tjera iu bashkuan grevës.
Presidiumi i RSFJ-së mbajti mbledhje të jashtëzakonshme. Ideja për shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme, e cila do të mundësonte ndryshime të shpejta politike në lidershipin e Kosovës dhe t'i jepte fund grevës, u propozua fillimisht nga Raif Dizdarević. Vendimi për vendosjen e gjendjes së jashtëzakonshme është marrë pas diskutimit të skenarëve të tjerë të zgjidhjes. Vetë Dizdareviq ishte i mendimit se nëse nuk do të ndërhyhej, përfaqësuesit e Serbisë do ta perceptonin këtë si disfatë dhe atëherë do të duhej shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme në vetë Serbinë. Petar Graçanin Dizdarević raportoi se 50,000 serbët që emigruan nga Kosova në vitet 1980 po përgatiteshin të merrnin armë dhe, në rast kaosi, të fillonin një luftë guerile në territorin e krahinës jugore serbe.
Ecuria e gjendjes së jashtëzakonshme
Gjendja e jashtëzakonshme në Kosovë nënkuptonte kufizimin e lirisë së lëvizjes, ndalimin e tubimeve, ndalimin e daljeve natën etj. Presidiumi i RSFJ-së u përpoq të theksonte se shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme në asnjë mënyrë nuk do të ndikonte në autonominë e Kosovës. Në ditën e shpalljes së gjendjes së jashtëzakonshme, në zonat me shumicë serbe të Jugosllavisë u mbajtën tubime të mëdha. Sllobodan Millosheviqi foli në Beograd dhe deklaroi se "kombi serb është forca dhe garancia kryesore e Kosovës" dhe se "kombi serb, me ose pa parti, do ta mbrojë Kosovën".
Prania e ushtrisë në pjesën më të varfër të Jugosllavisë, ku popullsia shumicë shqiptare kishte shprehur prej kohësh pakënaqësinë e saj për kushtet në rajone, shkaktoi një sërë demonstratash. Ushtria u përpoq t'i ndalonte me forcë. Më 28 mars 1989, ushtarët hapën zjarr ndaj demonstruesve të kombësisë shqiptare, duke vrarë mbi njëzet prej tyre. Kjo u pasua nga sulmet e shqiptarëve ndaj serbëve në mbarë Kosovën, dhe në disa fshatra përreth Ferizajit dhe qyteteve të tjera, njerëz të armatosur serbë filluan të mbanin patrullimet e natës.
Gjatë marsit 1989, pati sulme sporadike midis dy grupeve etnike. Më 17 mars, dikush hodhi gurë në linjën Fushë Kosovë-Pejë dhe shkaktoi një përplasje treni.
Më 24 mars, demonstrata në shkallë të gjerë u zhvilluan në të gjithë Kosovën, kur Kuvendi i Serbisë filloi votimin për një kushtetutë të re për Serbinë brenda Jugosllavisë. Një ditë më parë ka pasur ndryshime politike në kryesinë e Presidencës së Kosovës. Gjatë pranisë së trupave, Parlamenti i rajonit autonom ra dakord më pas për amendamentet e reja kushtetuese, sipas të cilave emri i rajonit u ndryshua në Kosovë dhe Metoki. Disa nga kompetencat e autoriteteve të Kosovës ishin gjithashtu të kufizuara, duke kufizuar kështu autonominë që u hoq efektivisht në vitin 1990.
Shfuqizimi
Gjendja e jashtëzakonshme në Kosovë u anulua me vendim të Presidencës së Serbisë më 19 prill 1990. Një ditë më vonë, Azem Vllasi dhe Burhan Kavaja dhe drejtues të tjerë politikë të KSA-së në Kosovë, të cilët kontrollonin zonën para gjendjes së jashtëzakonshme, u liruan nga burgu.
Aranc
Aranc është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ain të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Aranc ka një popullsi prej 314 banorë dhe sipërfaqe 21.65 km², me një dendësi prej 15 banor/km².
Maja Livadhit
Maja Livadhit (Ливадички Брег, Livadički Breg) është një majë mali (kulm) në Bjeshkët e Sharrit. Maja e Livadhit ndodhet në kufirin midis Kosovës dhe Maqedonisë. Ajo ka një lartësi prej 2497 m dhe pas saj, është Liqeni i Livadhit, si liqeni më verior në Malet e Sharrit.
Stadiumi i Gjilanit
Stadiumi i Qytetit të Gjilanit është një stadium multifunksional në Gjilan, Kosovë. Ai përdoret kryesisht për ndeshje futbollistike nga ana e KF Gjilanit dhe KF Dritës ne Superligën Kosovare.
Stadiumi ka nje kapacitet 15,000 vendesh. . I ndërtuar në vitin 1967, ky objekt sportiv, dikur gëzonte epitetin për fushën më të mirë që krahasohej me fushat më me nam në ish-Jugosllavi, për t‘u shndërruar në gjendje të mjerueshme pas lufte. Stadiumi i qytetit kishte edhe fushën ndihmëse dhe objektin përcjellës me zhveshtoret, klasat për ligjërata teorike e taktike, restorantin dhe dhomat për fjetje, kurse tashti pa fushë ndihmëse e me lokale që tashti janë tejet jofunksionale pret dorën e investitorit.
Përshkrimi
Pa asnjë ulëse, por vetëm me shkallë betoni, për publikun kushtet janë të njëjta sikurse para më tepër se tri dekada, ndriçimi për përcjellje të ndeshjeve gjatë natës edhe për një kohë do të mbetet vetëm ëndërr, derisa gazetarë e zyrtarë klubesh vazhdojnë t‘i përcjellin ndeshjet nga ballkoni. Stadiumi i Qytetit në Gjilan, ka qenë arenë e kryendeshjeve të mëdha, sidomos të atyre kur janë takuar ekipet vendore dhe me rivalë nga kryeqyteti, kurse shpesh ka qenë tepër i vogël për t‘i pranuar të gjithë, ndërkohë që kurrë nuk u dit saktë se sa shikues pati në një ndeshje, duke u spekuluar me numrin mbi 10.000. Tribunat ashtu siç janë, zënë vend në jug dhe perëndim, sikurse që ekziston tribuna e veçantë dhe e ndarë fizikisht për shikuesit mysafirë.
Grupet e Tifozëve
Ata janë më të zëshmit kur përkrahin ekipet e tyre. Të veshur me ngjyra të adhuruarve të tyre, dy grupet më të mëdha të tifozëve në Gjilan e që shquhen edhe ndër më besnikët për klubet e tyre në Kosovë janë Intelektualët, përkrahësit më të flaktë të të gjitha klubeve me emrin KF Drita (Gjilan) dhe grupi tjetër i tifozëve Skifterët përkrahësit e flaktë të SC Gjilani. Festat më të mëdha, duke shpalosur koloritet e ekipeve të tyre, por edhe duk ndriçuar stadiumin nga fishekzjarrët, këto dy ekipeve prore i kanë shfaqur në ballafaqimet ndërmjet dy ekipeve të qytetit, kur gjithmonë stadiumi është i mbushur plot. Intelektualët e Dritës, përpos futbollit janë përkrahës edhe të sporteve të tjera të klubeve që mbajnë emrin e tyre të zemrës, derisa edhe Skifterët përpos që përkrahin Gjilanin, gjithnjë kur është fjalapër ekipet e qytetit, janë aty për të ndihmuar në sukseset e tyre.
Lidhje të jashtme
Koordinatat: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Stadiumi_i_Gjilanit&params=42_54_18_N_21_11_41_E_type:city_source:kolossus-plwiki <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 42°54′18″N 21°11′41″E  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">42.90500°V 21.19472°L ﻿ / 42.90500; 21.19472   ]
Tétaigne
Tétaigne është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Tétaigne ka një popullsi prej 93 banorë dhe sipërfaqe 5.79 km², me një dendësi prej 16 banor/km².
Bavincourt
Bavincourt është një komunë në Francë. Bavincourt bën pjesë në departamentin Pas-de-Calais të rajonit Nord-Pas-de-Calais. Komuna ka një popullsi prej 359 banorë dhe sipërfaqe 7.54 km².
Zëvendëskryeministri i Shqipërisë
Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë është nënkryetari i qeverisë së Shqipërisë. Në mungesë të Kryeministrit i Shqipërisë Zëvendëskryeministri merr përsipër funksionet e tij, të tilla si kryesimi i Kabinetit të Shqipërisë dhe Këshillit të Ministrave të Shqipërisë. Zyra është ministria e dytë e lartë e kabinetit qeveritar në degën ekzekutive të qeverisë në sistemin parlamentar në Republikën e Shqipërisë.
Megjithëse Shqipëria gjithmonë ka pasur një Zëvendëskryeministër që nga pavarësia e saj në 1912. Një Kryeministër mund të zgjedhë të mos caktojë një Zëvendëskryeministër. Sa i përket Kushtetutës së Shqipërisë, Presidenti emëron Zëvendëskryeministrin dhe betohet përpara Presidentit. Zëvendëskryeministri mund të marrë postin e ushtruesit të detyrës së Kryeministrit, kur Kryeministri përkohësisht mungon ose nuk është në gjendje të ushtrojë pushtetin e tij ekzekutiv.
Mirela Ruci
Në vitin 1994 ajo merr pjesë në festivalin e Orkestrës Simfonike të Shqipërisë ku ajo luan solo dhe shumë aktivitete të tjera artistike në vend. Në 1997 ajo shkon në Greqi dhe në vitin 1998 fiton një pozicion si violonçeliste kryesore në Orkestrën Komunale të Athinës dhe një pjesëmarrës qendror në kuartetin e vargut të Athinës. Aktualisht ajo është profesore e violonçelistë në shkolla të ndryshme muzikore në Athinë.
Emily Brontë
Emily Jane Brontë (lexohet Emili Xhejn Bronti, apo ; 30 korrik 1818 – 19 dhjetor 1848) ishte romanciere dhe poete angleze, njëra prej tre motrave shkrimtare të shquara të periudhës viktoriane nga familja Brontë. Emily Brontë njihet për romanin e saj të vetëm, Wuthering Heights, një vepër klasike e letërsisë angleze. Botonte nën pseudonimin Ellis Bell.
Biografia
Më 15 shtator 1821, pa arritur asnjëri nga gjashtë fëmijët as tetë-vjetëshin dhe Emili ishte vetëm tre vjeç, Maria Branwell vdiq e prekur nga kanceri. Tezja, Elizabeth Branwell, mori përsipër përkujdesjen e tyre.
Tre motrat më të mëdha të Emily-së, Maria, Elizabeth dhe Charlotte ishin çuar në një shkollë për arsimimin e vajzave të klerikëve (Clergy Daughters' School) në fshatin Cowan Bridge të kontesë Lancashire, gjashtëdhjetepesë kilometra në verilindje. Kur u bë gjashtë vjeç, më 25 nëntor 1824, për një periudhë të shkurtër filloi aty edhe Emily. Por ajo shkollë vajzash ishte abuzuese dhe me kushte të këqija dhe gjatë një epidemie, tifoja preku Marian dhe Elizabethin. Maria, e cila mund të ketë pasur edhe tuberkuloz, u kthye në shtëpi pa mbaruar shkolla, ku edhe vdiq pak më vonë. Pak ditë pasi u kthyen në shtëpi për pushime në qershor 1825, vdes edhe Elizabeth. Kjo bëri që i jati të merrte vendimin të mos t'i kthente tre vajzat e tjera në Cowan Bridge, por t'i shkollonte në shtëpi. Charlotte Brontë e ka përshkruar atë shkollë me emrin shkolla Lockwood në romanin e saj klasik Jane Eyre, dhe pati thënë se kushtet e mjera aty patën lënë pasoja të pandreqshme në shëndetin dhe zhvillimin fizik të tyre.
Në shtator 1838, njëzet vjeçare, Emily u caktua mësuese në shkollën Law Hill pesëmbëdhjetë kilometra në jug të Haworthit, në qytezën Halifax. Shëndeti i brishtë iu ezaurua nën stresin e ditës 17-orëshe dhe e detyroi të linte punën në prill 1839. Pas kësaj mbeti në shtëpinë familjare në Haworth, duke u marrë me gatim, hekurosje dhe pastrim. Ajo mësoi gjuhën gjermane nga librat dhe gjithashtu praktikoi pianon.
Në vitin 1842, Emily shoqëroi Charlottën në Bruksel të Belgjikës gjatë një qëndrimi në hotel-pensionin Héger (Hézhe) për të ndjekur akademinë e vajzave të Constantin Héger-it me shpresë për të përmirësuar frëngjishten dhe gjermanishten para se të hapnin një shkollë të tyren në Angli. Por ndryshe nga Charlotte, Emily-a e përjetoi keq Brukselin dhe u bë tip i vështirë duke shmangur njerëzit. Thoshte për të kundërshtuar përshtatjen: "Dua të jem siç më ka bërë Perëndia". Por nga kjo periudhë mbijetojnë nëntë ese të saja në frëngjisht.
Në vitin 1844, Emily filloi t'i kalonte nëpër duar të gjitha poezitë që kishte shkruar, duke i kopjuar me kujdes në dy fletore. Njërës fletore i vuri emrin "Poemat Gondal"; tjetrës nuk i vuri etiketë. Në vjeshtën e 1845, Charlotte zbuloi fletoret dhe këmbënguli që poezitë të publikohen. Por Emily, e njohur si tip i vështirë dhe tepër e ndrojtur, fillimisht u tërbua nga ndërhyrja në jetën e saj private. U zbut vetëm pasi motra më e vogël, Anne, i tregoi dorëshkrimet e veta dhe i tha se edhe Charlotte shkruante fshehtas vjersha. Anne dhe Emily e kishin krijuar botën e Gondalit bashkë, dhe i lexonin njëra tjetrës tregime dhe vjersha mbi atë botë, por Charlotten e mbanin larg. Një nga vjershat e saj më të njohura, "No coward soul is mine," (Asnjë shpirt frikacak nuk është i imi) është e kësaj kohe, me siguri reagim për futjen e hundës dhe shndërrimin e saj në shkrimtare të botuar. Megjithë pretendimet e mëvonshme të Charlottes, "No coward soul is mine" nuk ishte vjersha e saj e fundit.
Në vitin 1846, poemat e tre motrave u botuan në një vëllim si Poema nga Currer, Ellis dhe Acton Bell.
Motrat Brontë, në fakt, botonin me pseudonimet e një familjeje imagjinare Bell, ku Charlotte ishte Currer Bell, Emily ishte Ellis Bell, dhe Anne ishte Acton Bell, duke mbajtur vetëm inicialet nga emrat e tyre të vërtetë.
Wuthering Heights
Libri përshkruan dashurinë e ndaluar mes protagonistes së një familjeje në veri të Anglisë dhe fëmijës së adoptuar të prindërve të saj. Wuthering Heights përshkruan një vend fiksional ku zhvillohen ngjarjet kryesore të romanit. Wuthering është versioni dialektor i fjalës withering, që mund të përkthehet si ulëritëse (për erën) apo e furishme. Heights është fjalë që do të thotë Lartësitë.
Reagimet fillestare mbi romanin ishin të përziera. Kritikët ja njohën forcën dhe imagjinatën, por kishin rezerva për amoralitetin e fabulës, ashpërsinë e pasioneve erotike në të, dhe egërsinë dhe egoizmin e personazheve. Madje dhuna në libër bëri shumë njerëz të mendojnë se romani do të kishte qenë i shkruar nga një mashkull. Emri i vërtetë i Emily-së si autore e librit nuk doli veçse dy vjet pasi vdiq, në faqen e titullit të një botimi komercial të shkurtuar.
Në shqip, romani është botuar në dy përkthime: i pjessshëm në vitin 2003 nga me titullin Shtëpia Udhëring Hajts sjellë në shqip nga Borana Hima, dhe i plotë në përkthimin e Amik Kasoruho s me titullin Lartësitë e stuhishme në vitin 2010.
Vdekja
Shëndeti i Emily-së duhet ta kishte pësuar nga klima e ashpër e veriut të Anglisë dhe nga kushtet johigjenike në shtëpi: uji i çesmës u vinte i ndotur nga një rrjedhje prej varrezave të kishës.
Të dielën e 24 shtatorit 1848, vëllai Branwell vdiq papritur. Gjatë shërbimit funeral një javë më vonë, Emily mori një ftohje të rëndë e cila u shndërrua në inflamacion të mushkërive dhe çoi në tuberkuloz. Megjithëse gjendja i përkeqësohej vazhdimisht, ajo refuzonte ndihmën mjekësore dhe ilaçet, duke thënë se nuk do të lejonte t'i afrohej dhe ta helmonte asnjë mjek. Vdiq rreth orës dy pasdite të 18 dhjetorit të atij viti. Sipas Mary Robinsonit, një biografeje të hershme të saj, vdekja e gjeti të ulur në divan. Por një letrër nga e motra Charlotte drejtuar William Smith Williamsit qeni qëndronte bri shtratit ku po jepte shpirt Emily-a, duke e vënë në dyshim pohimin e Robinsonit.
John Auger
thumb|240px|Kapiten John Auger John Auger (rreth viti 1678 - 1718, herë pas here shqiptuar Augur ose Augier) ishte një pirat aktiv në Bahamas rreth vitit 1718. Ai kryesisht mbahet mend pasi pirati i njohur më i mirë i kapur nga pirati i kthyer në gjuetar të piratëve Benjamin Hornigold.
Bâgé-le-Châtel
Bâgé-le-Châtel është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ain të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Bâgé-le-Châtel ka një popullsi prej 855 banorë dhe sipërfaqe 0.88 km², me një dendësi prej 972 banor/km².
John Auger
Historia
Rogers e fali Augerin ("një pirat i vjetër i qëndrueshëm dhe i respektueshëm"), i besoi atij një pllakë të quajtur Mary - në pronësi të një David Soward dhe të pajisur për tregti - dhe i lejoi të linte në anijen njëdirekëshe e Marisë me dy anije të tjera në një udhëtim të ri-furnizimit. Menjëherë pas kësaj, Auger dhe ekuipazhi i tij u takuan me anijet e tjera në det, duke përfshirë piratin e falur Phineas Bunce. Braktisjen e misionit të tyre tregtar, ata iu kthyen piraterisë dhe plaçkitën të dy anijet. Auger dhe Bunce debatuan nëse do të vrisnin mjeshtrin e ngarkesave James Kerr, pilotin Richard Turnley dhe oficerët e tjerë që Rogers i kishin vendosur në bord, por në vend të kësaj kishin votuar për t'i lënë ata.
Benjamin Hornigold kishte pranuar gjithashtu faljen e Rogers dhe ishte drejtuar të gjuante ish-shokët e tij piratikë. Ai ishte shtrirë në pritje të piratit Charles Vane; ai kapi bashkëpunëtorin e Vane Nicholas Woodall por humbi Vane dhe u kthye në Nassau, ku Rogers e dërgoi atë pas Augerit dhe të tjerëve në zonë. Hornigold kapi Augerin dhe ekuipazhin e tij më vonë në vitin 1718 pasi anija njëdirekëshe e Augerit u sulmua nga anijet private guarda costa spanjolle të drejtuara nga Turn Joe, duke i kthyer ato në New Providence në Bahamas. Rogers nuk kishte asnjë komision nga Anglia për të mbajtur një Gjykatë Admiralty për të gjykuar piratët e kapur. Duke u improvizuar, ai mbajti gjykatën e tij, duke dërguar të dhëna të hollësishme gjyqësore përsëri në Angli në vend të pritjes së urdhrave zyrtar mbretëror.
Auger dëshmoi se Phineas Bunce (i cili vdiq nga plagët e tij para se të mund të gjykohej) ishte mjeshtri i rebelimit dhe se vetë Auger kishte qenë "në Liquor" në atë kohë, por nuk mund të jepte prova. Gjykata fali një njeri që zbulohet se ishte detyruar në pirateri dhe urdhëroi që të gjithë piratët e tjerë "të varur nga qafa, derisa ju të jeni të vdekur, të vdekur, të vdekur".
Auger dhe ekuipazhi i tij ishin kapur, gjykuar, dënuar dhe varur brenda një viti kur u kthyen në pirateri.
Korrupsioni në Shqipëri
Korrupsioni konsiderohet ende si një nga faktorët më problematikë për themelimin e biznesit në Shqipëri.
Referime
left|thumb|250x250px|Harta botërore e Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit 2014 nga Transparency International
Bax, Haute-Garonne
Bax është një komunë në Francë. Bax bën pjesë në departamentin Haute-Garonne të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 83 banorë dhe sipërfaqe 5.99 km².
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë është një ministri e Republikës së Shqipërisë. Është përgjegjës për politikën e klimës, infrastrukturën dhe shërbimet publike dhe industrinë.
Gjini Beg (Tërpeznica)
Gjini Beg ose Tërpeznica (Gjini Beg - Tërpeznica; Џини Бег) është një majë mali në Bjeshkët e Sharrrit dhe gjendet në kufirin midis Kosovës dhe Republikës së Maqedonisë. Gjini Beg arrin një lartësi prej 2610 m dhe është plotësisht i mbuluar me bari të shkurtër. Në jugun e skajshëm të Gjini Begut në pjesën e Kosovës është Liqeni i madh Gjini Oda, i cili është formuar si një rreth dhe është rreth 80 cm i thellë.
Lidhje të jashtme
Koordinatat: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Gjini_Beg_%28T%C3%ABrpeznica%29&params=42.04413_N_20.766392_E_ <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 42°02′39″V 20°45′59″L  ﻿ / ﻿ <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">42.04413°V 20.766392°L ﻿ / 42.04413; 20.766392   ]
Besim Mala
Besim Mala (14 Gusht 1971 – 17 Prill 2000) i njohur si Komandant Murrizi, ishte njëri nga komandantët më të shquar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së). Lindi më 14 Gusht 1971 në Drenas të Kosovës dhe u vra më 17 Prill të vitit 2000 në qendër të Prishtinës. Gjatë Luftës së Kosovës, ai ishte komandant i Njësisë Speciale të UÇK-së të njohur si "Tigrat e Zi" dhe pas luftës ai ka qenë komandant i batalionit të gardës së Trupave të Mbrojtjes së Kosovës (TMK-së). Pas vdekjes, ai u shpall Hero i Kosovës.
Jeta e hershme
Besim Mala lindi më 14 gusht të vitit 1971, në Drenas, (ish-Gllogoc). Babai i tij, Bislimi, një punëtor i vyeshëm, me prejardhje nga një familje atdhetare, e mirënjohur si kundërshtare e regjimit serb, dhe bashkëshortja e tij, Nailja, rritën bijtë: Besimin Lulëzimin dhe Blerimin, si dhe bijat: Shukrijen, Gjylën, Razën e Luljetën. Shkollën fillore Besimi e kreu në Drenas. Po aty, ka vazhduar mësimet e mesme në Qendrën Shkollore “Skënderbeu”. Në vitin 1989, pikërisht kur kishte filluar edhe shpërbërja e Jugosllavisë, ashtu sikur shumë të rinj shqiptarë, edhe Besim Mala largohet nga Kosova, për të mos iu përgjigjur ftesës për shërbimin e detyrueshëm ushtarak në ushtrinë e Serbisë. Ai shkon në Holandë, ku edhe gjen punë. Edhe pse në vend të huaj, ai kurrë nuk do ta harronte familjen, as Drenicën e tij të dashur. Ishte në mesin e veprimtarëve që mendonte se Kosova mund të çlirohej nga Serbia vetëm me kundërvënie ushtarake dhe me luftë të armatosur, e kurrsesi me politikën e pritjes, të pranimit të rezignatës së robërisë dhe me improvizimin e jetës plurale të klasës pacifiste, nën robërinë jugosllave. Asokohe njihet me shokun e tij, Ferid Berisha, me të cilin do të jetë i pandashëm deri në fund të luftës dhe pas saj. Ishte në kontakt të aktiviteteve, që zhvillonin veprimtarët militantë të lëvizjes kombëtare, të cilët tashmë kishin krijuar edhe bërthamat e para çlirimtare.
Vrasja
Në mesditën e 17 prillit të vitit 2000 në qendër të Prishtinës, te lokalet e Postës, nr. 3 përballë Radio-Kosovës, Besim Mala së bashku me shokun e tij të pandashëm, Ferid Berisha, i njohur gjatë luftës si “Komandant Shkupi”, u godit prapa shpine nga një person, me të cilin kohë më parë kishte pasur një zënkë verbale. Në ditën kur u vra pabesisht, Besim Mala ishte në detyrë dhe me uniformë të Trupave Mbrojtëse të Kosovës, në postin e komandantit të Batalionit për Ndërhyrje të Shpejtë, në kuadër të Gardës së Kosovës. Për vrasjen pas shpine të Besim Malës kishte reaguar edhe SHP i TMK-së, duke kërkuar nga organet kompetente, të ndriçohej rasti e kriminelët që e kishin goditur prapa shpine të arrestoheshin dhe të dënoheshin. Mirëpo policia e UNMIK-ut kishte mbyllur dosjet për këtë krim, ashtu sikur do të mbyllte më vonë të gjitha atentatet dhe krimet, që ishin kryer kundër pjesëtarëve të TMK-së dhe ish – luftëtarëve të lirisë. Besim Mala ka ngelur në kujtesën e bashkëluftëtarëve dhe të mbarë kombit si një luftëtar i paepur i lirisë, një shpirt militant tejet i përkushtuar dhe një dalëzotës i Kosovës në kohët më të vështira të saj. Besim Mala ka lënë bijën e vetme, Linditën, e cila jeton në Holandë dhe po rritet larg Kosovës. Po ashtu ka lënë edhe babain, Bislimin dhe nënën, Nailen, e cila krahas dhembjes, por edhe krenarisë së ligjshme për djalin dëshmor, ndien mall edhe për mbesën, e cila jeton diku larg Kosovës, dhe të cilën kurrë nuk e ka parë. Besimi ka lënë vëllezërit: Lulëzimin e Blerimin si dhe motrat: Shukrijen, Gjylën, Razën dhe Luljetën. Familja e dëshmorit ka marrë mirënjohje nga SHP i UÇK-së, nga Ministria e Mbrojtjes e QPK-së, nga Garda e Kosovës, nga SHP- i TMK-së dhe nga shoqatat e luftës. (A. Q.)
Hagetmau
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Personalitetet
Sociologu Henri Lefebvre lindi këtu në vitin 1901.
Thelonne
Thelonne është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est. Thelonne ka një popullsi prej 374 banorë dhe sipërfaqe 3.84 km², me një dendësi prej 97 banor/km².
Elisenda de Montcada
Elisenda de Montcada (c. 1292 – 19 qershor 1364) ishte një bijë e Pjetrit II Ramon de Montcada dhe gruas së tij Elisenda de Pinos. Ajo ishte mbretëreshë bashkëshorte e Aragonit nga martesa e saj me Jamesin II në vitin 1322.
Jeta e hershme
Elisenda de Montcada ishte e katërta dhe e fundit grua e James-it II. Ajo besohet të ketë qenë e lindur në Aitona, e bija e Pjetrit II Ramon Montcada i d'Abarca, Baroni i Aitonas, dhe Elisenda de Pinos. Ajo i përkiste njërës nga familjet më fisniket të Katalonisë, familjes së Montcadas, në afërsi të monarkisë. Elisenda kishte dy vëllezër: Ot, i cili ishte kumbari i ardhshëm i Pjetrit IV të Aragonit, dhe Gastó, i zgjedhur si i pari peshkop i Huescas dhe më vonë i Gironas. Stërgjyshja e Elisendas ishte Constance, Zonja e Aitonas, një bijë e paligjshme e Pjetër II i Aragonit, duke bërë që kushërinjtë e saj dhe të burrit të dytë të saj u hiqën.
Martesa
Pas Jamesit II ishte i ve pas gruas së tij të tretë, Marias së Qipros, ai nxitoi për një kontratë të re martese. Vetëm një muaj pas vdekjes së mbretëreshës së pakënaqur, ai shkoi për të marrë një leje gjaku të njëjtë në klasën e tretë ose të katërt për të rregulluar dasmë të re. Është interesante, se mbreti nuk e tregon emrin e zgjedhur, por ajo ishte Elisenda e Montcada. Monarku duket shumë i frymëzuar me idenë dhe haptas e shpejtoi proceset gjyqësore që duheshin marrë.
Martesa e saj me James II u zhvillua në Tarragona në Ditën e Krishtlindjeve në vitin 1322. Mbreti pajisi nusen me të ardhurat nga Berga, Burriana, Tortosa, Morella, Torroella de Montgri, dhe Pals, dhe vëllain e saj më të madh me vendet e Seròs dhe Mequinensa. Ajo ishte 30 dhe, ai, që ishte i ve në 1319, ishte rreth 55. Ajo kështu u bë njerkë për dhjetë fëmijët e James-it nga martesa e dytë e tij me Blanche e Anjout; ata nuk patën fëmijë të tyre. Ajo favorizoi nipin e James II, të ardhshmin Pjetër Zyrtarin.
Jezusi Ernest Martinez Ferrando shkroi: "Elisenda, për cilësitë e saj femërore, si fetare elegante, ishte qetësuesja më e mirë që monarku mund të gjente në trishtimin e viteve të tij të fundit; dialogu me gruan e tij të përkushtuar ëmbëlsuan orët e tyre shpirtërore dhe fizike; mund të thuhet se Elisenda ndihmoi Jamesin II të vdiste mirë. Si iu afrua vdekja - si u tha në biografinë më lartë – ajo kishte vendosur në mes të dy bashkëshortëve një kënaqësi të përbashkët fetare.
Mbretëresha e re e zgjodhi Barcelonën dhe Palau major si rezidencën e saj të zakonshme, edhe pse Tortosa ishte në mes të pajës së saj dhe kalaja e saj ishte qëndrimi i paraardhësve të saj, mbretëreshat Blanca e Anjout dhe Marias së Qipros, për periudha të gjata. Për shkak se ata nuk kishin fëmijë dhe mbreti shpejt u bë i sëmurë, Elisenda i kushtoi jetën e saj për praktikat e saj fetare dhe ushtrimin e bamirësisë.