Politika_Libri_i_Tretë_(Aristoteli)
Nëse ekzistenca e shtetit do të merret parasysh vetëm, atëherë do të duket se të gjitha, ose të paktën disa nga këto pretendime janë të drejta; por, nëse marrim parasysh një jetë të mirë, atëherë, siç e kam thënë tashmë, arsimi dhe virtyti kanë pretendime superiore. Sidoqoftë, ata që janë të barabartë në një gjë nuk duhet të kenë një pjesë të barabartë në të gjithë, dhe as ata që janë të pabarabartë në një gjë të kenë një pjesë të pabarabartë në të gjithë, është e sigurt që të gjitha format e qeverisjes që mbështeten në secilën prej keto parime jane perversione. Të gjithë burrat kanë një pretendim në një kuptim të caktuar, siç e kam pranuar tashmë, por të gjithë nuk kanë një pretendim absolut. Të pasurit pretendojnë sepse ata kanë një pjesë më të madhe në tokë dhe toka është elementi i përbashkët i shtetit; gjithashtu ato janë përgjithësisht më të besueshme në kontrata. Pretendimi falas nën të njëjtën valë si fisniku; sepse ata janë gati të ngjashëm. Për fisnikët janë qytetarët në një kuptim më të vërtetë se sa të paditurit, dhe lindja e mirë vlerësohet gjithmonë në shtëpinë dhe vendin e një burri. Një arsye tjetër është, se ata që kanë lindur nga paraardhës më të mirë ka të ngjarë të jenë burra më të mirë, sepse fisnikëria është përsosmëri e racës. Virtyti, gjithashtu, mund të thuhet me të vërtetë se ka një pretendim, sepse drejtësia është pranuar nga ne që është një virtyt shoqëror dhe nënkupton të gjithë të tjerët. Përsëri, shumë mund të nxisin pretendimin e tyre kundër disa; sepse, kur merren kolektivisht, dhe krahasuar me pak, ata janë më të fortë dhe më të pasur dhe më të mirë. Por, po sikur të mirët, të pasurit, fisnikët dhe klasat e tjera që përbëjnë një shtet, të gjithë jetojnë së bashku në të njëjtin qytet, a do të ketë apo nuk do të ketë dyshim kush do të qeverisë? Pa dyshim kur përcaktohet se kush duhet të sundojë në secilën nga format e lartpërmendura të qeverisjes. Për shtetet karakterizohen nga ndryshime në organet e tyre drejtuese - njëri prej tyre ka një qeveri të të pasurve, një tjetër i virtytshëm, etj. Por një vështirësi lind kur të gjithë këta elementë bashkëjetojnë. Si duhet të vendosim? Supozoni se të virtytshmit janë shumë pak në numër: a mund ta konsiderojmë numrin e tyre në lidhje me detyrat e tyre dhe të pyesim nëse ato janë të mjaftueshme për të administruar shtetin, apo aq shumë sa do të përbëjnë një shtet? Kundërshtime mund të nxiten kundër të gjithë aspirantëve për pushtet politik. Për ata që gjetën pretendimet e tyre mbi pasurinë ose familjen mund të mendohet se nuk kanë bazë të drejtësisë; mbi këtë parim, nëse ndonjë person ishte më i pasur se të gjithë të tjerët, është e qartë se ai duhet të ishte sunduesi i tyre. Në të njëjtën mënyrë ai që dallohet shumë nga lindja e tij duhet të ketë epërsinë ndaj të gjithë atyre që pretendojnë se janë të lindur falas. Në një aristokraci, ose qeveri nga më të mirët, një vështirësi e ngjashme ndodh me virtytin; sepse nëse një qytetar është më i mirë se anëtarët e tjerë të qeverisë, sado të mirë të jenë, ai gjithashtu, me të njëjtin parim të drejtësisë, duhet të sundojë mbi ta. Dhe nëse njerëzit do të jenë supremë sepse janë më të fortë se të paktët, atëherë nëse një njeri, ose më shumë se një, por jo një shumicë, është më i fortë se shumë, ata duhet të qeverisin, dhe jo shumë.