cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Gutenberg
Jeta e hershme
John Lienhard, historian i teknologjisë, thotë "Pjesa më e madhe e jetës së hershme të Gutenbergut është një mister. Babai i tij punoi me nenexhikun kishtar. Gutenberg u rrit duke ditur tregtinë e argjendarisë." Kjo mbështetet nga historiani Heinrich Wallau, i cili shton, "Në shekujt e 14-të dhe 15-të [paraardhësit e tij] pretenduan një pozitë të trashëgueshme si ... mbajtës të shtëpisë së mjeshtrit të nenexhikut arkiepiskopal. Në këtë cilësi ata padyshim fituan njohuri të konsiderueshme dhe aftësi teknike në punimin e metaleve. Ata e furnizuan nenexhikun me metali që do të cohej, ndryshoi llojet e ndryshme të monedhave dhe kishte një vend në masa në raste falsifikimi".
Wallau shton, "Mbiemri i tij rrjedh nga shtëpia e banuar nga babai i tij dhe paraardhësit e tij atërore" zu Laden, zu Gutenberg ". Shtëpia e Gänsfleisch ishte një nga familjet patriciane të qytetit, duke gjurmuar prejardhjen e saj në shekullin e 13-të." Patricianët (elita e pasur dhe politike) në Mainz shpesh quheshin me emrin e shtëpive që kishin në pronësi. Rreth vitit 1427, emri zu Gutenberg, pas shtëpisë familjare në Mainz, dokumentohet të jetë përdorur për herë të parë.
Në vitin 1411, ndodhi një kryengritje në Mainz kundër patricëve dhe më shumë se njëqind familje u detyruan të largoheshin. Si rezultat, Gutenbergët mendohet se janë zhvendosur në Eltville am Rhein (Alta Villa), ku nëna e tij kishte një pronë të trashëguar. Sipas historianit Heinrich Wallau, "E vetmja gjë që dihet për rininë e tij është se ai nuk ishte në Mainz në 1430. Supozohet se ai migroi për arsye politike në Strasburg, ku familja ndoshta kishte lidhje". Supozohet se ai ka studiuar në Universitetin e Erfurtit, ku ka një rekord të regjistrimit të një studenti të quajtur Johannes de Altavilla në vitin 1418 - Altavilla është forma latine e Eltville am Rhein.
Tani asgjë nuk dihet për jetën e Gutenbergut për pesëmbëdhjetë vitet e ardhshme, por në mars të vitit 1434, një letër e tij tregon se ai jetonte në Strasburg, ku kishte disa të afërm nga ana e nënës së tij. Ai gjithashtu duket të ketë qenë një anëtar argjendar i regjistruar në milicinë e Strasburgut. Në vitin 1437, ka prova se ai po udhëzonte një tregtar të pasur për lustrimin e gurëve të çmuar, por se ku e kishte marrë këtë njohuri është e panjohur. Në vitet 1436/37 emri i tij del gjithashtu në gjyq në lidhje me një premtim të prishur të martesës me një grua nga Strasburgu, Ennelin. Nëse martesa ka ndodhur në të vërtetë nuk është regjistruar. Pas vdekjes së babait të tij më 1419, ai përmendet në procedurat e trashëgimisë.
Librat e shtypur
Midis viteve 1450 dhe 1455, Gutenberg shtypi disa tekste, disa prej të cilave mbeten të paidentifikuara; Tekstet e tij nuk mbanin emrin ose datën e printerit, kështu që atribuimi është i mundur vetëm nga provat tipografike dhe referencat e jashtme. Sigurisht që u shtypën disa dokumente të kishës, përfshirë një letër papnore dhe dy indulgjenca, njëra prej të cilave u botua në Mainz. Në funksion të vlerës së shtypjes në sasi, u urdhëruan shtatë botime në dy stile, duke rezultuar në shtypjen e disa mijëra kopjeve. Disa botime të shtypura të Ars Minor, një libër shkollor për gramatikën latine nga Aelius Donatus mund të jenë shtypur nga Gutenberg; këto janë datuar ose 1451–52 ose 1455.
Në vitin 1455, Gutenberg përfundoi kopjet e një Bible folio të ekzekutuar bukur (Biblia Sacra), me 42 rreshta në secilën faqe. Kopjet u shitën për 30 florinj secila, që ishte afërsisht tre vjet paga për një nëpunës mesatar. Sidoqoftë, ishte dukshëm më e lirë se një Bibël me dorëshkrim që mund të duhej për një vit vetëm një skrib për t'u përgatitur. Pas shtypjes, disa kopje u rubrikuan ose u ndriçuan me dorë në të njëjtën mënyrë elegante si Biblat e dorëshkrimeve nga e njëjta periudhë.
Një botim pa datë Bibla me 36 rreshta u shtyp, ndoshta në [[Bamberg] më 1458–60, ndoshta nga Gutenberg. Një pjesë e madhe e saj u tregua se ishte marrë nga një kopje e Biblës së Gutenbergut, duke hedhur poshtë spekulimet e mëparshme se ishte më e hershmja nga të dy.
Internet Relay Chat
Internet Relay Chat (IRC) (shqip: Komunikim/Bisedë e Bazuar në Internet apo shkurt Biseda IRC) është shërbim i internetit që përdoruesve të saj ju mundëson komunikimin tani për tani (live). Ky komunikim bëhet zakonisht me tekstet e shkruara, ku duhet theksuar se në kohët e fundit kjo vije duke u zgjerua edhe në komunikimin me ton (audio) dhe virtual (video). IRC-ja u krijua nga Jarko Oikaren në gusht 1988.
Gjatë dekadës se fundit përdorimi i IRC ka rënë : që nga viti 2003 ka humbur 60% të përdoruesve (nga 1 milion në 400,000 në 2014) dhe gjysmat e kanaleve (nga gjysëm milioni në 2003). Në muajin mars të 2015 kanali më i madh është Freenode me afërsisht 99,000 përdorues.
Disa thonë se ka shumë pak vetë që gjurmojnë e shfletojnë në internet por ka shumë më shumë që netë të tëra kalojnë në dhoma të tilla. Dhoma këtu janë njësit e gjithë hapësirës së ofruar për komunikim (Chat). Me hyrjen në ndonjë hapësirë të tillë ju prezantohen disa dhoma, varësisht prej shkallës së nivelit të komunikimit të pjesëmarrësve janë të radhitura sipas temave. Secila dhomë ka administratorin i cili është edhe drejtues i temës së shtruar dhe ai mund të vendosë që të largoi ndonjë pjesëmarrës të pa dëshiruar. Nga emrat e pjesëmarrësve në dhoma nuk mund të kuptohet aspak se më kë komunikohet. Aty mund të gjesh një vajzë që prezantohet si mashkull, plaku si fëmija e plotë kombinime të tjera që njerëzit mund të i paramendoni.
Shumë persona janë edhe të sëmurë nga magjia e këtij komunikimi, me kalimin e kohës nuk mund të lidhen në internet pa hyrë në ndonjë dhomë.
Agjërimi
Agjërimi (geg. ninimi, njinimi) është mospranimi me dëshirë i disa ose i gjithë ushqimit ose i pirjes së lëngjeve për një kohë të caktuar, për arsye shëndetësore (mjekësore), shpirtërore (fetare) dhe politike (p. sh. grevat), ose për arsye të mungesës së ushqimit për shkaqe shoqërore - ekonomike.
Agjërimi mjekësor mund të jetë një rrugëzgjidhje për çhelmimin (detoksifikimin) e organizmit.
Në përgjithësi agjërimi mund të shërbejë:
Agjërimi në Islam
Agjërimi në Islam nënkupton abstenimi apo "me u përmbajte nga një veprim".
Zakonisht kjo nga besimtarët mysliman kuptohet përmbajtja nga ushqimi dhe pijet nga koha para zbardhjes së ditës në mëngjes gjer ne kohën e namazit të mbrëmjes donë të thotë gjer në kohën e fillimit të mbrëmjes. (Nga Imsaku gjer në Aksham). Agjërimi është obligativ në muajin e Ramazanit.
Pali IV
thumb|250px|Papa Pali IV Papa Pali IV lindur si Giovanni Pietro Carafa (28 qershor 1476 – 18 gusht 1559) mban fronin papnor në vitet 1555-1559. Renditet i 225 në listën e papëve.
Gjatë kohës së tij, më 1555 botohet në gjuhën shqipe Meshari prej klerikut shqiptar Gjon Buzuku. Sot ndeshim një fshat arbëresh të Kalabrisë (në Katanxaro) që mban emrin Karafa.
Michael Burston
Michael Burston i njohur edhe si Würzel është një kitarist i famshëm anglez dhe ka qënë pjesëtar në grupin hard rock / heavy metal Motörhead në vitet 1984-1995. Ka lindur më 23 tetor 1949 në Chelstenham, Angli.
Ka vdekur për infarkt zemre datën 9 korrik 2011 ne moshën se 61 vjeç. frame|right|Würzel
Tradita e emrave në Serbi
Ky artikull ka karakteristikat e kulturës  së emërtimin dhe emrat etnik Serb.
Emrat
Si me shumicën e kulturave Evropiane, një fëmije i jepet një emër (i parë) i zgjedhur nga prindërit e tyre, ose i zgjedhur nga kumbaret. Emri i dhënë vjen i pari, mbiemri i fundit, p.sh. "Željko Popović", ku "Željko" është emër i parë dhe "Popović" është emri i familjes.
Emrat e parë Serbë në masë të madhe e kanë origjinën nga rrënjët Sllave: Disa mund të jenë jo-sllave, por të zgjedhur për të reflektuar besimin e Krishterë. Emrat e kësaj natyre shpesh mund të vijnë nga hebraishtja për arsye biblike. Emra krishterë përfshijnë: Përgjatë vijave të ngjashme të emrave jo-Sllave në mesin e të Krishterëve, origjina për shumë emra të tillë janë Grekë: Emrat me origjinë Latine përfshijnë: Emrat me origjinë Gjermane përfshijnë:
Mbiemrat
Shumica e mbiemrat serbe kanë prapashtesë -ić (-ић) ([itɕ]) tek mbiemri. Kjo ndonjëherë mund edhe të transkriptohen si -ic, por në histori, emra serbë kanë qenë shpeshherë transkriptuara me një fund fonetik, -ich apo -itch.
Kjo formë është e lidhur shpesh me Serbët në fillim të shekullit të 20; prandaj Milutin Milanković zakonisht i referohet, për arsye historike, si Milutin Milankovitch, dhe Mileva Maric, e lindur në Vojvodinë (atëherë një pjesë e Hungarisë) ka qenë dhënë ndonjëherë si Marity (p.sh. në kërkesën e "Einstein-Marity" teori).
Prapashtesë -ić është një emer zvogelues sllav, fillimisht funksionon për të krijuar patronymics. Kështu mbiemri Petrović do të thotë, birit të vogël të Petar (Petrić nënkupton djalin e vogel të Petrës, e veja).
Shumica e mbiemrat serbe janë nga babai, nëna, nga profesioni, apo që rrjedhin nga tiparet personale.
Kur martohet, gruaja shpesh miraton mbiemrin e burrit të saj, edhe pse ajo mund të mbajë dy mbiemrat ose të mos e ndryshojë mbiemrin fare.
Renditja e emrit
Emrat serbë jepen ne rendin e  emrave Perëndimore, me mbiemrin vendosur pas emrit të dhënë. Urdhri për renditjen sipas Emrave Lindore mund të përdoret kur emra të shumta të shfaqet në një listë të renditura, sidomos në shënimet zyrtare dhe dokumentet ligjore, kur mbiemri është kapitalizuar (p.sh. MILOVANOVIĆ Janko).
Historia
Demetrios Chomatenos (Kryepeshkop i Ohrit 1216-1236) regjistroi kulturën e emërtimin të sllavëve të Jugut në tokat Bizantine. Në shekullin e 11-të dhe 12-të, emrat e familjes u bë më e zakonshme dhe të qëndrueshme në Bizant, përshtatur nga shumica e njerëzve në Maqedoni bizantine, Epirit dhe rajone të tjera (duke përfshirë gratë, ndonjëherë edhe murgjit), jo vetëm aristokratë.Sllavët e Jugut, megjithatë, ruajtën traditën e vetëm duke i dhënë një emër personal, ndonjëherë me një patronim. Janë vetëm 2 raste të emrave të përdorura nga sllavët e Jugut gjatë kësaj kohe; Bogdanopoulos dhe Serbopoulos, të dy emrat Serbë me prapashtesë Greke -opoulos (όπουλος, me origjinë nga Peloponezit në shekullin e 10-të)
Iljaz bej Vrioni
Iljaz ose Ilias bej Vrioni (Berat, janar 1882 - Paris, 17 mars 1932) qe latifondist, nëpunës, nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, kryeministër, disa herë ministër dhe diplomat i shtetit shqiptar.
Për kontributin e tij të pasur në marrëdhënie ndërkombëtare është dekoruar nga Republika Franceze në vitet 1920 me urdhërin e lartë Grand Officier de la Légion d'Honneur.
Biografia
Leu në Berat në oxhakun e Vrionasve, djalë dëshiri i rilindasit Mehmet Ali pashë Vrionit dhe gruas së tij të dytë, Hysnije hanëm Vokopola. Më 1890 i vdiq i ati, duke e lënë kësodore Iljazin jetim, kësodore u rrit në mesin e të bijëve të xhaxhait të tij, Aziz Pashës. Në mjediset e shtëpisë mori mësime shqipeje nga mësuesi shkodran Kolë Kraja.
Nxuri në ruzhdijen e vendlindjes, shkollimin e mesëm e vazhdoi në idadien e Janinës, kurse shkollimin e lartë në shkollën e lartë të administratës "Mylkie" në kryeqytetin e perandorisë. Ku u diplomua më 1905.
Pas Hyrrijetit, qe ndër vitet 1908-1911 kryetar i bashkisë së Beratit. Më 1912 delegat i Kuvendit të Vlorës, ku u zgjodh dhe anëtar i Pleqësisë. Më 1914 anëtar i delegacionit shqiptar që i dorëzoi kurorën Princ Vidit.
Më 1914-1918 qëndroi në Korfuz ku e shoqja, Xhemile hanëm Dino, lindi djalin e tyre, Jusufin.
Më 1920 qe delegat i Beratit në Kongresin e Lushnjes, ku në qeverinë e dytë të dalur pas këtij Kongresi qe kryeministër dhe min. i Punëve të Jashtme. Iljaz bej Vrioni qe gjetje kompromisi mes palëve, qeveritë e tij disamujore u përqëndruan në politikën e jashtme për njohjen e plotë të pavarësisë së plotë të vendit, fqinjësinë e mirë. Në politikën e brendshme thirrja e organizatorëve të huaj për organizimin e degëve të administratës, planifikimin e të ardhurave, përparësia ndaj arsimit, hartimin e një projektligji për zgjedhjet parlamentare.
Zgjedhet deputet i prefekturës së Dibrës 1921-1922, zëvendësohet më 1922.
Më 1923-1925 rizgjidhet deputet, tashmë i prefekturës së Beratit. Tashmë qe përfaqësues i grupit indipendent. Emërohet në qeverinë Vërlaci ministër i Jashtëm dhe më pas është kryeministër për djetë ditët para së të ndodhte Lëvizja e qershorit.
U largua nga Shqipëria, qeveria Noli e shpall në kërkim për arsye politike.
Rikthehet me Triumfin e Legalitetit, shërben si min. i Jashtëm në periudhën tranzitore prej dhjetorit 1924 gjer në janar të 1925 kur emërohet Imzot Gjergj Koleci.
Rikthehet si ministër i Punëve të Jashtme që më 12 shkurt 1927 dhe deri më 18 prill 1929, në një periudhë brenda së cilës kryen zëvendësisht edhe detyrën e ministrit të Drejtësisë. Nga 1929 e deri në 1932 qe ministër fuqiplotë në Britani dhe Francë për së dyti pas periudhës 1925-1926.
Ndërroi jetë nga infrakti në Paris, u varros në Berat. Iu gatit një tyrbe nga usta Sinan Hasan Dibra ngjitur me Xhaminë e Plumbit të qytetit.
Sisikon
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Realp
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Loppa
Loppa është një komunë në qarkun Finnmark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 687 km² dhe popullsi 1294 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Kantoni Saint-Alban-sur-Limagnole
Kantoni Saint-Alban-sur-Limagnole (frëngjisht: Canton de Saint-Alban-sur-Limagnole) është një kanton në departamentin Lozère, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Alban-sur-Limagnole. Ka sipërfaqe 142.37km2 dhe popullsi 2195 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Alban-sur-Limagnole aktualisht përbëhet nga 5 komuna.
Kantoni Pavilly
Përbërja aktuale
Kantoni Pavilly aktualisht përbëhet nga 22 komuna.
Justin Trudeau
Justin Pierre James Trudeau (lindur më 25 dhjetor, 1971) është politikan kanadez i cili është kryeministri i 23-të i Kanadasë dhe kryetar i Partisë Liberale. Justini lindi në spitalin e Otavës, ai lindi ku babai i tij, Pierre Elliot Trudeau ishte kryeministri i 15-të i Kanadasë. Trudeau është i martuar me Sofia Gregoire. Ata u fejuan në muajin tetor të vitit 2014 dhe u martuan më 28 maj 2015. Ata kanë tre fëmijë: Xavier James (lindur më 18 tetor, 2007), Ella-Grace Margaret (lindur më 5 shkurt, 2009) dhe Hadrian Grégoire (lindur më 28 shkurt, 2014).
Kyçet e njeriut
right|thumb|400px|Kyçet e njeriut Kyçet e njeriut janë lidhës mes eshtrave të njerëzve në të gjitha pjesët e skeletit. Kyçet mundësojnë gjithashtu lëvizjen midis eshtrave.
Ndërtimi i kyçve
Në të gjitha kyçet takohen të paktën dy eshtra, të cilat i ndan një e çarë e ngushtë e kyçit. Ato pjesë të eshtrave që takohen janë të mbuluara nga kërce. Kërcja është e fortë dhe rrëshqitëse dhe bën që sipërfaqet t'i qëndrojnë konsumimit dhe të rrëshqasin lehtë kundrejt njëra-tjetrës. Në të çarën e kyçit ka pak lëng që i lehtëson akoma më tej lëvizjet e eshtrave. Lëngu i kyçit furnizon gjithashtu kërcen me oksigjen dhe lëndë ushqyese.
Funksioni i kyçeve
Çdoherë që ashti shtyp kyçin, ky lëng derdhet me vrull prej poreve dhe bën që sipërfaqja e kyçit të rrëshqas si në vajë. Kyçi rrethohet nga një cipë indi lidhës që quhet kupë e kyçit. Pjesa e brendshme e kupës së kyçit është e veshur nga cipa e kyçit. Kyçe të ndryshme lejojnë lëvizje të ndryshme. Disa kanë lëvizshmëri të madhe në drejtime të shumta, ndërsa të tjerat lejojnë vetëm lëvizjen përpara dhe mbrapa, si për shembull kyçi i gjurit.
Isenthal
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1665
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shronjës.
Gjykata
parapamje|330px|Një gjykim në Gjykatën Qendrore Kriminale (Old Bailey) të [[Londra|Londrës, vizatuar nga Thomas Rowlandson dhe Augustus Pugin (1808-11).]] Gjykata është një institucion qeveritar, me autoritetin për të gjykuar mosmarrëveshje ligjore midis palëve dhe për të kryer administrimin e Drejtësisë në çështje civile, penale dhe administrative në pajtim me parimet e sundimit të ligjit. Në të dy sistemet kryesore juridike në botë, sistemin anglosakson dhe atë civil, gjykatat janë instrumentet kryesore për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dhe në përgjithësi është e mirëkuptuar që çdo person ka të drejtë të sjellë pretendimet e tij para gjykatës. Gjithashtu, e drejta e të akuzuarve për kryerjen e një vepre penale për t'u mbrojtur përpara një trupi gjykues në gjykatë është një nga të drejtat kryesore të njeriut në të tërë shtetet demokratike.
Sistemi i Gjykatave që interpretojnë dhe aplikojnë ligjin njihet kolektivisht si Gjyqësori.
Autoriteti i Gjykatës për të shqyrtuar një çështje dhe për të dhënë një vendim mbi të njihet si juridiksioni (latinisht jus dicere). Sipas veprës Komentari i Ligjeve të Anglisë nga juristi William Blackstone, Gjykata përbëhet nga tre elemente: paditësi (latinisht actor), i cili ankohet për një një dëmtim të pretenduar, mbrojtësi (latinisht reus), i cili është i thirrur për tu mbrojtur nga akuzat e pretenduara, dhe trupi gjykues (latinisht judex), që vlerëson provat dhe legjislacionin për të vendosur mbi meritat e çështjes, dhe në rast se gjen se paditësi ka vuajtur dëm, të lëshojë një vendim për aplikimin e një shpërblimi ligjor. Gjithashtu është e zakonshme që palët në Gjykatë të jenë të përfaqësuar nga avokatët, të cilët janë të edukuar në Drejtësi dhe të licensuar për përfaqësim ligjor.
Termi "trup gjykues" përdoret për t'iu referuar Gjyqtarit që drejton seancat gjyqësore ose një grupi prej tre ose pesë Gjyqtarësh, të drejtuar nga Relatori i çështjes.
Gjykatat Themeltare dhe të ato të Apelit
Gjykatat e shkallës së parë janë gjykata themeltare, të cilat kanë juridiksion të përgjithshëm në territorin ku ato veprojnë. Gjykatat themeltare bëjnë shqyrtimin e çështjes në themel, bazuar nga shqyrtimi i fakteve dhe i legjislacionit përkatës. Gjykimi i fakteve të çështjes mund të bëhet edhe nëpërmjet jurisë, e cila përbëhet nga 12 anëtarë të komunitetit të cilët dëgjojnë provat dhe dëshmitë dhe vendosin mbi çështjet e faktit. Juritë janë më pak të zakonshme në sistemet gjyqësore jashtë sistemit ligjor Anglo-Amerikan.
Gjykatat në Sistemet Civile
Dy sistemet juridike madhore të botës perëndimore janë Sistemi Civil, i përhapur në Evropën Perëndimore, dhe Sistemi "Common Law", i përhapur në vendet anglosaksone. Këto dy tradita madhore ligjore kanë origjina të ngjashme, duke qënë se të dyja janë produkte të kulturës perëndimore, por ka dallime të konsiderueshme mes tyre. Gjykatat në sistemin civil janë thellësisht të ndikuara nga Ligji Romak, dhe në veçanti nga një korpus ligji civil të njohur si "Corpus iuris civilis". Kjo teori e sistemit civil u rizbulua rreth fundit të shekullit të njëmbëdhjetë dhe u bë bazë për studimin e Drejtësisë në Universitetet mesjetare, duke filluar nga Bolonja dhe më pas u shpërnda në të gjithë Evropën. Sistemi Civil mund të ndahet në dy nëngrupe, Sistemet Franko-Italiane dhe Sistemet Gjermanike.
Në shumicën e shteteve që ndjekin sistemin civil, Gjykatat funksionojnë nën një sistem inkuisitorial, ku gjykata ose një pjesë e saj është e përfshirë aktivisht në hetimin e fakteve të çështjes, ndryshe nga sistemi anglo-amerikan ku gjykatat ndjekin sistemin adversial. Ligji procedurial shpalos rregullat e operimit të gjykatës dhe rregullat që duhen zbatuar gjatë zhvillimit të gjykimit: Procedura civile për çështjet civile dhe Procedura penale për çështjet penale.
Hospental
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1664
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shronjës.
Shkenca në mesjetën Islame
Shkenca në mesjetën Islame i referohet zhvillimit të shkencës nën civilizimin Islam mes shekujve VIII dhe XV, vite të cilat njihen edhe si Vitet e Arta Islame. Kjo shkencë gjithashtu njihet edhe si shkenca arabe, shkaku se shumica e teksteve të kësaj periudhe u shkruan në gjuhën arabe, lingua franca e civilizimit Islam. Civilizimi Islam në vete përfshiu shkencëtarët më produktivë të kohës, të cilët nuk ishin të gjithë arabë, por nga ata kishte jo arabë si dhe jo myslimanë e që të gjithë vepronin në ombrellën e civilizimit Islam në territoret Islame.
Një numër i madh i shkencëtarëve modernë si Bertrand Russell, Robert Briffault, Will Durant, Fielding H. Garrison , Alexander von Humboldt, Muhammad Iqbal, Abdus Salam dhe Hossein Nasr konsiderojnë se shkenca moderne ka lulëzuar nga shkencëtarët myslimanë, të cilët ishin pionierë të metodave shkencore duke paraqitur qasjen moderne empirike, eksperimentale dhe kuantitative të hetimeve shkencore. Disa skolastikë, si Donald Routledge Hill, Ahmad Y Hassan, Abdus Salam, dhe George Saliba, i referohen arritjeve si: "Revolucioni shkencor Islam".
Lindja e shkencës në botën islamike
Gjatë zgjerimit të hershëm të territoreve Islame, arabët myslimanë fillimisht të udhëhequr nga Khalid ibn al-Walid pushtuan Perandorinë Sassanido-Persiane dhe më shumë se gjysmën e Perandorisë Bizantine- Romake dhe themeluan Perandorinë Arabe përmes Lindjes së Mesme, Azisë Qendrore dhe Afrikës Veriore përcjellë nga zgjerimet tjera përmes Pakistanit, Italisë jugore dhe Gadishullit Iberian. Si rezultat i këtij zgjerimi qeveria Islame trashëgoi diturinë dhe aftësitë e Lindjes së Mesme Antike, Greqisë Antike, Persisë Antike si dhe Indisë dhe këto dituri i zhvilloi dhe zgjeroi më tej gjatë gjithë Viteve të Arta Islame. Studiuesit myslimanë dituritë e gjetura në territoret në të cilat shtrihej shteti Islam i zgjeruan dhe zhvilluan më tej në një shkallë shumë të lartë shkencore si dhe bënë zbulime të reja në lëmit përkatëse.
Arti i prodhimit të letrës u mor nga dy të burgosur kinezë të Betejës së Talasit në vitin 751, ku si rezultat i kësaj u krijuan fabrika letre në Samarkand dhe Bagdad. Arabët përparuan teknikën kineze duke përdorur lecka lineni në vend të livoreve të manit.
Shkencëtarët myslimanë dhe bizantinë dallonin shumë në qëndrimet e tyre ndaj shkencës. Bizantinët shtuan shumë pak në shkencën e huazuar nga greko-romakët duke qëndruar në tmerr të prirësve të tyre. Kjo mund të sqarohet nga fakti se zgjerimi Islam jashtë Arabisë kishte përfshirë tre nga qytetet e tyre prodhuese, si Aleksandria, Kartaga dhe Antiohi. Për shkak të humbjes së qeverisë shumë të aftë dhe të centralizuar si dhe për shkak të zgjerimit arab në Anatoli, shumica e qyteteve Bizantine nuk mund t'i përkushtoheshin arti dhe shkencës dhe me të madhe iu kthyen zhvillimit të bujqësisë ekzistenciale për të siguruar ekzistencën.
Shumica e shkencëtarëve shumë të njohur arabë dhe iranianë jetuan dhe vepruan gjatë viteve të arta islame.
Numri i punimeve origjinale në gjuhën arabe, të shkruara në shkencën e matematikës është shumë më i madh se numri i punimeve të shkruara në gjuhën greke dhe latine së bashku.
Metoda shkencore
Shkencëtarët myslimanë i vunë theks më të madh eksperimentimit se sa popujt e civilizimeve më të hershme, (shembull filozofët grek më shumë i vunë theks racionalitetit se sa eksperimentimit), kjo ishte për shkak të përqendrimit të madh në vrojtimin empirik të gjetur në Kur'an dhe sunnet,
dhe për shkak të themelimit rigoroz të metodave historike në shkenën e hadithit. Ata paraqitën për herë të parë kuantifikimin, vrojtimin preciz, eksperimentin e kontrolluar dhe përshkrimin e kujdesshëm. Qasja e tyre e re ndaj hetimit shkencorë çoi drejt zhvillimit të metodës shkencore në botën Islame. Në praktikë vrojtimi eksperimental dhe eksperimentet kuantitative të Ibn al-Haytham (Alhacen) në librin e tijë të Optikës (1021) shihen si fillimi i metodës moderne shkencore. Zhvillues tjerë të metodës shkencore llogariten edhe Geber, Ibn Sina, dhe Abū Rayhān al-Bīrūnī. Zhvillimi më i rëndësishëm i metodës shkencore, përdorimi i eksperimentimit dhe kuantifikimit për të dalluar mes teorisë garuese shkencore, u bë kryesisht me orientimin empirik që u paraqit nga shkencëtarët myslimanë.
Rosanna Gorini shkruan: ''Sipas shumicës së historianëve al-Haytham ishte pionieri i metodës moderne shkencore. Me librin e tij ai ndryshoi kuptimin e termit optikë dhe themeloi eksperimentet si normë e dëshmimit në këtë fushë. Hulumtimet e tijë nuk janë të bazuara në teori abstrakte, por në dëshmi të eksperimentuara dhe eksperimentet e tijë ishin sistematikë dhe të përsëritshëm."''
Metodat e mëhershme eksperimentale u zhvilluan nga Geberi (metodat për kimi), Muhammad al-Bukhari (metodat për histori dhe shkencën e hadithit), al-Kindi (metodat për shkencat e tokës), Avisina (metodat për mjekësi), Abū Rayhān al-Bīrūnī (metodat për astronomi dhe mekanikë), Ibn Zuhr (metodat për operim) dhe Ibn Khaldun (metodat për shkencat shoqërore). Zhvillimi më i rëndësishëm i metodës shkencore, i përdorimit të eksperimentimit dhe kuantifikimit për tu shquar nga teoria konkurruese shkencore e vënë në orientimin e përgjithshëm empirik, u paraqit nga shkencëtarët myslimanë.
Ibn al-Haytham, pionieri i optikës moderne, përdori metodën shkencore për të arritur rezultatet e paraqitura në librin e tij Libri i Optikës. Në praktikë ai kombinoi vrojtimet, eksperimentimet dhe argumentet racionale për të treguar se teoria e tij moderne e të pamurit, ku rrezet e dritës janë të emituara nga objekti e jo nga syri, që është shkencërisht saktë, e që në teorinë antike të të pamurit, përmbajtur nga Ptolemeu dhe Euklidi (ku mendonin se syri është ai që emiton rreze ndaj objektit) dhe ajo e përmbajtur nga Aristoteli (ku objektet emitojnë grimca kah syri) ishin gabim. Dihet se Roger Bacon kishte njohuri mbi punën e bërë nga Ibn al-Haytham.
Ibn al-Haytham zhvilloi metoda rigoroze eksperimentale të testimit shkencorë të kontrolluar me qëllim të vërtetimit të hipotezës teorike dhe hamendjes induktive të mbështetur në dëshmi. Metoda shkencore e Ibn al-Haythamit ishte shumë e ngjashme me metodën shkencore moderne dhe përbëhej nga procedurat vijuese:
Instituti i Lartë Pedagogjik
Institutit e Lartë Pedagogjik të krijuar në vitin 1952. Ky Institut i ngritur në Tiranë ka qene instituti i parë në Shqipëri për përgatitjen e mësuesve  me arsim të lartë  për shkencat shoqërore dhe natyrore.
Shkenca në mesjetën Islame
Metoda shkencore
Zhvillimi i metodës shkencore konsiderohet të jetë bazik për shkencën moderne dhe disa, posaçërisht filozofët e shkencës dhe shkencëtarët praktikë, i konsiderojnë hetimet e mëhershme të jenë para-shkencore. Për këtë arsye disa e konsiderojnë Ibn al-Haythamin si "shkencëtari i parë".
Në Modeli i Lëvizjeve, Ibn al-Haytham gjithashtu përshkruan një version të hershëm të briskut të Okamit, ku ai vë në veprim një numër minimal hipotezash duke marrë parasysh tiparet që e karakterizojnë lëvizjet astronomike, siç ai tenton t'i eliminojë nga modeli i tij planimetrik, hipotezat kosmologjike, të cilat nuk mund të vëzhgohen nga Toka.
Institutet Shkencore
Një numër i madh i instituteve të pa njohura në botën antike, njihen nga bota mesjetare islame. Si shembuj më të mirë janë: spitalet publike (që i zëvendësuan tempujt shërues dhe tempujt për fjetje) dhe spitalet psikiatrike, bibliotekat publike dhe bibliotekat e huazimit, diplomat akademike, observuesi astronomik si instiut hulumtues (si kundërshtim ndaj vrojtimit privat që ishte rast në antikë), dhe ligji i besimit (Waqf).
Gurtnellen
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Shkenca në mesjetën Islame
Institutet Shkencore
Universitetet e para që nxjerrin në qarkullim diploma ishin: universiteti mjekësorë - spitalorë i mesjetës islame në Bimaristan ku diplomat mjekësore që nga shekulli XIX u jepeshin studentëve të Mjekësisë islame, të cilët ishin të kualifikuar të punonin si mjekë. Sir John Bagot Glubb shkroi:
Libri i Rekordeve Botërore të Genisit njeh Universitetin Al Karaouine në Fez, Maroku si universitetin më të vjetër në botë, i themeluar në vitin 859. Universiteti Al-Azhar i themeluar në Kajro, Egjipt në shekullin e X ofronte lloje të ndryshme të gradave, duke përfshirë edhe gradat post diplomike dhe shpesh llogaritet si universiteti i parë i plotë.
Një numër i madh i vetive të dallueshme të bibliotekës moderne për herë të parë u paraqitën në botën islame, ku bibliotekat nuk shërbyen vetëm për mbledhjen e dorëshkrimeve siç ishte rasti me bibliotekat antike, por gjithashtu shërbyen si biblioteka publike, si biblioteka huazimi, si qendra udhëzimi, si qendra për shpërndarjen e diturisë shkencore dhe ideve si vende për takime dhe diskutime dhe në disa raste edhe si bujtina për shkollarët ose si konvikte për nxënësit. Koncepti i katalogut të bibliotekës gjithashtu u paraqit në biblioteka mesjetare islame ku librat u organizuan në gjini dhe kategori specifike.
Një veti tjetër e përbashkët gjatë Viteve të arta islame ishte numri i madh i gjenive universalë myslimanë, dijetarë të cilët kontribuuan në fusha të ndryshme të diturisë. Gjenitë e përgjithshëm myslimanë njiheshin si "Hakiim" dhe kishin dituri të gjerë në fusha të ndryshme të besimit islam dhe të mësimit jofetar, të njëjtë sikur Leonardo da Vinci, i periudhës së rilindjes evropiane. Dijetarët e tillë ishin aq të shumtë gjatë Viteve të arta islame sa që ishte e rrallë të gjesh dijetar i cili ishte i përqendruar dhe i specializuar në vetëm një fushë studimi në një kohë. Ndër gjenitë universal myslimanë njihen: el-Biruniu, el-Xhahiz, el-Kindi, Ebu Bekër Muhammed er-Razi, Ibn Sina, el-Idrisi, Ibn Baxhe, Omar Kajami, Ibn Zuhr, Ibn Tufejl, Ibn Ryshd, es-Sujuti Geberi, el-Harezmi, Banū Mūsā, Abas ibn Firnas, Farabiu, el-Masudi, el-Mukaddasi, Alhaceni, Omer Hajami, el-Gazaliu, el-Hazini, Avempace, el-Xhazari, Ibën Nefisi, Nasir ed-Din et-Tusi, Ibn Shatiri, Ibn Halduni, Taki ed-Din si dhe shumë të tjerë.
Rishikimi shoqërorë
Përshkrimi i parë, i dokumentuar, i rishikimit shoqërorë, (ang.: peer review) është gjetur në librin Etika e fizikanit të shkruar nga Is'haq bin Ali al-Rahwi, i cili jetoi gjatë viteve 854–931 në al-Raha, Siri. Ai përshkruan procesin e rishikimit të parë shoqërorë mjekësor. Në punimin e tij, sikurse në manualët e tjerë mjekësor arab, shkruan që mjeku duhet gjithmonë të bëjë kopje të shënimeve të gjendjes shëndetësore të pacientit në çdo vizitë. Pasi që pacienti të jetë shëruar ose të ketë vdekur, shënimet janë ekzaminuar nga këshilli mjekësor lokal i mjekëve tjerë, të cilët do të rishikonin shënimet e mjekut për të vërtetuar nëse shoqja e tij/saj përmban standardet e kërkuara të kujdesit mjekësor. Nëse rishikimet e tyre janë negative, mjeku mund të ballafaqohej me hedhje në gjyq për keqtrajtim të pacientit.
Rënia
Shkenca islame dhe numri i shkencëtarëve myslimanë besohet se ka filluar të bie që nga shekulli XII ose XIII. Besohej se pas shekullit XIII nga civilizimi islam akoma do të lindin shkencëtarë të rastit, por ata u bënë përjashtim e jo diçka e zakonshme. Disa dijetarë, sërish vënë në pikëpyetje "fotografinë" tradicionale të rënies, duke vënë në pah aktivitetet e vazhdueshme astronomike si shenjë të vazhdimit të traditës shkencore krijuese përtej shekullit XVI, nga të cilët puna e astronomit dhe shkencëtarit Ibn al-Shatir, (1304–1375), në Damask konsiderohet si shembulli më i vlefshëm dëshmues. Ngjashëm ishte edhe për sferat tjera të shkencs islame si mjekësia, ku njihen me punët e tyre Ibn al-Nafis dhe Şerafeddin Sabuncuoğlu si dhe shkencat shoqërore ku dallohet Ibn Khaldun me veprën Muqaddimah, që vetvetiu dëshmon se shkenca po binte në Irak, al-Andalus dhe Magrib, por po vazhdonte të rrjedhë në Persi, Siri dhe Egjipt.
Një nga shkaqet e rënies konsiderohet ngjarja kur shkolla ortodokse Ash'ari teologjikisht sfidoi shkollën teologjike më racionale në Mu'tazili, ku shembull i shquar është libri nga al-Ghazali, Moskoherenca e Filozofëve. Disa dijetarë e kanë vënë në pyetje këtë pikëpamje ku një numër i konsiderueshëm vënë në pah se shkolla Ash'ari përmbante shkencën dhe kundërshtonte filozofinë spekulative dhe se disa nga shkencëtarët e mëdhenj myslimanë si Alhazen, Biruni, Ibn al-Nafis dhe Ibn Khaldun ishin pasues të shkollës Ash'ari.
Ndër arsyet tjera për rënien e shkencës islame njihen: konflikti mes myslimanëve sunitë dhe shiave, luftërat e kryqëzatave, luftërat me Perandorinë Mongole në tokat Islame mes shekujve XI dhe XIII, posaçërisht Perandoria Mongole në shekullin e XIII pati ndikim të madh. Mongolët shkatërruan bibliotekat islame, vrojtuesit, spitalet dhe universitetet, duke arritur kulmin në Betejën e Bagdadit në vitin 1258. Pushtimi i qytetit Abbasid që ishte qendër kapitale dhe intelektuale në vitin 1258 shënoi fundin e Viteve të Arta Islame.
Që nga shekulli XIII disa myslimanë tradicionalë besonin se pushtimit e Kryqëzuesëve dhe Mongolëve kanë qenë dënim për myslimanët nga Zoti për shkak të largimit nga sunneti, qëndrim i cili u mbajt edhe nga gjeniu universal Ibn al-Nafis. Ata besonin gjithashtu se ai zëvendësim arriti nga numri i madh i luftërave dhe konflikteve që krijuan klimën në të cilën shkenca Islame ishte më pak e suksesshme se më parë. Arsye tjetër për përshkrimin e kësaj rënie merret edhe përçarja në ciklet e paanësisë bazuar në  modelin e famshëm Asabiyyah krijuar nga Khalduni (lindja dhe rënia e kombeve) që vë në pah se rënia është rezultat i faktorëve ekonomik dhe politik e jo religjioze. Me rënien e Spanjës Islame në vitin 1492, zhvillimi shkencor dhe teknologjik përgjithësisht ra në duart e të krishterëve evropianë dhe qoi në atë që sot njihet si Rilindja evropiane dhe revolucioni shkencor.
Ndikimi në shkencën evropiane
Njëri nga përkthyesit më produktiv në Spanjë ishte Zherardi nga Kremona i cili përktheu 87 libra nga arabishtja në latinisht, duke përfshirë: nga Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī librin Algjebra dhe Almukabala, nga Jabir ibn Aflah librin Elementa astronomica, nga al-Kindi librin Në Optikë, nga Ahmad ibn Muhammad ibn Kathīr al-Farghānī librin Në Elementet e Astronomisë në Lëvizjet Qiellore, nga al-Farabi librin Klasifikimi i Shkencës, arritjet nga al-Razi në alkiminë dhe mjekësinë Islame, arritjet nga  Thabit ibn Qurra dhe Hunayn ibn Ishaq, si dhe arritjet nga Arzachel, Jabir ibn Aflah, Banū Mūsā, Abū Kāmil Shujā ibn Aslam, Abu al-Qasim dhe Ibn al-Haytham (duke përfshirë edhe Librin e Optikës).
Punimet e tjera të përkthyera nga arabishtja në latinisht gjatë shekullin të XIII janë: arritjet nga Muhammad ibn Jābir al-Harrānī al-Battānī dhe Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī, arritje e Abu al-Qasim (duke përfshirë librin al-Tasrif), nga Muhammad al-Fazari librin Great Sindhind (bazuar në Surya Siddhanta, arritjet nga Brahmagupta), arritjet nga al-Razi dhe Ibn Sina (duke përfshirë Libri i Kurimit dhe Kanuni i Mjekësisë),, arritjet nga Averroes, arritjet nga Thabit ibn Qurra, al-Farabi, Ahmad ibn Muhammad ibn Kathīr al-Farghānī, Hunayn ibn Ishaq dhe të nipit të tijë Hubaysh ibn al-Hasan, , arritjet nga al-Kindi, nga Abraham bar Hiyya librin Liber embadorum, nga Ibn Sarabi librin De Simplicibus, arritjet nga Qusta ibn Luqa, ,  arritjet nga Maslamah Ibn Ahmad al-Majriti, Ja'far ibn Muhammad Abu Ma'shar al-Balkhi dhe al-Ghazali, arritjet nga Nur Ed-Din Al Betrugi duke përfshirë librin Mbi Lëvizjet e Qiejve, nga Ali ibn Abbas al-Majusi librin enciklopedik , Libri Komplet i Artit Mjekësor, nga Abu Mashar librin Hyrje në Astrologji, arritjet nga Maimonides, Ibn Zezla (Byngezla), Masawaiyh, Serapion, al-Qifti, dhe Albe'thar. nga Abū Kāmil Shujā ibn Aslam libri Algjebra,, arritjet e Geberit në alkimi dhe De Proprietatibus Elementorum, një libër arab mbi gjeologjinë shkruar nga pseudo-Aristeli. Në fillim të shekullit XIII Marku nga Toledo përktheu Kur'anin si dhe arritje të ndyshme mjekësore Islame.
Fibonacci prezantoi llogaritësin e parë komplet evropian të sistemit numerik Hindu-Arabik nga burimet arabe në librin e tij Liber Abaci (1202). Nga Al-Khazini libri Zij as-Sanjari u përkthye në gjuhën greke nga Gregory Choniades në shekullin e XIII dhe u studjua në Perandorinë Bizanine. Përmirësimet astronomike ndaj modelit Ptolemeik të bëra nga al-Battani, Averroes, Mo'ayyeduddin Urdi (Urdi lemma), Nasīr al-Dīn al-Tūsī (Tusi-couple) dhe Ibn al-Shatir më vonë u adoptuan në modelin heleocentrik Kopernikan. Ligji i gravitacionit nga Al-Kindi (Alkindus) ndikoi në fizikanin Robert Hooke në definimt e gravitetit celestial i cili më vonë inspiroi në definimin e ligjit univerzal të gravitetit nga Isak Njutën. Librat nga Abū al-Rayhān al-Bīrūnī, Ta'rikh al-Hind dhe Kitab al-qanun al-Mas’udi u përkthyen në latinisht si Indica dhe Canon Mas’udicus. Komenti nga Ibn al-Nafis në pjsën e fundit nga libri i Ibn Sinas Kanuni i Mjekësisë u përkthye në latinisht nga Andrea Alpago, (vdiq në vitin 1522) dhe u botua në Evropë në vitin 1547. Libri nga Ibn al-Nafis, Komente mbi Anatominë e Kanunit të Avicenës, që fillimisht përshkruante qarkullimin pulmonar, gjithashtu mund të jetë përkthyer në gjuhë latine dhe të jet bërë e qarkullueshme në Evropë gjatë kohës së njëjtë dhe mund të ketë patur ndikim në studjuesit Michael Servetus dhe Realdo Colombo. Përkthimi i arritjeve nga Omar Khayyám në algjebër dhe gjeometri, më vonë ndikuan në zhvillimin e gjeometrisë jo eEuklidiane në Evropë gjatë shekullit të XVIII Libri nga Ibn Tufail, Hayy ibn Yaqdhan, u përkthye në gjuhën latine nga Edward Pococke në vitin  dhe në gjuhën angleze nga Simon Ockley në vitin  dhe u bë një nga librat më të rëndësishëm që lajmëroi Revolucionin Shkencor." Libri nga Ibn al-Baitar, Kitab al-Jami fi al-Adwiya al-Mufrada, gjithashtu kishte ndikim në Evropë pasi u përkthye në latinisht në vitin 1758.
Fushat e studimit
Në Mesjetë, posaçërisht në Vitet e Arta Islame skolastikët myslimanë bënë arritje të dukshme në shkencë, matematikë, mjekësi, astronomi, inxhinieri dhe në shumë fusha tjera. Gjatë kësaj kohe filozofia e hershme Islame u zhvillua dhe ishte qendrore në diskutimet shkencore, ku figura kryesore ishin shkencëtarët dhe filozofët.
Shkencat agrokulturore
thumb|right|250px|Pompa për nxjerrje të ujit e konstruktuar nga [[Al Jazari.]]
Gjatë revolucionit agrokulturorë të myslimanëve, shkencëtarët myslimanë bënë përparime të dukshme në botanikë dhe qaun në themelimin e shkencave agrokulturore. Botanikët dhe agronomët myslimanë demonstruan dituri të përparuara agronomike, agroteknike dhe ekonomike në sferat si meteorologjia, klimatologjia, hidrologjia si dhe në ekonominë dhe menaxhimin e ndërmarrjeve agrokulturore. Ata, gjithashtu, demonstruan dituri agrokulturore në sferat si pedologjia, ekologjia agrokulturore, ujitja, përpunimi i tokës, mbjellja, shpërndarja e plehut, zhdukja e barërave dëmtuese, mbjellja, prerja e druve, shartimi, krasitja e hardhive, profilaksisë, fitoterapia, kujdesi dhe zhvillimi i kulturave bimore dhe mbledhje dhe grumbullim të të vjelave.
Në shekullin e XIII Ibn al-Baitar botoi librin Kitab al-Jami fi al-Adwiya al-Mufrada që konsiderohet një nga përpilimet më të mëdha botanike që përmban detaje të së paku 1,400 bimëve të ndryshme nga të cilat 200 nga këto bimë ishin zbulime të tija origjinale.
Shkencat e aplikuara
Fielding H. Garrison në librin e tij Historia e Mjekësisë shkruan: "Saracenët ishin origjinues jo vetëm të algjebrës, kimisë dhe gjeologjisë, por të shumë përparimeve ose përmirësimeve të civilizimit siç janë dritat e rrugëve, kanatat e dritareve, fishekzjarrët, instrumentet spango, kultivimi i frutave, parfumet, erëzat etj."
Në shkencat e aplikuara një numër i madh i arritjeve të dukshme u bënë nga shkencëtarët dhe inxhinierët myslimanë të mesjetës duke përfshirë shkencëtarët si Abbas Ibn Firnas, Taqi al-Din dhe pjesërisht al-Jazari, i cili konsiderohet pionier i robotikës dhe i inxhinierisë së ditëve tona. Disa nga zbulimet që u bënë nga myslimanët e mesjetës janë: kamera obskura, kafeja, fluturakja me ajër, sipërfaqet kontrolluese të fluturimit, sapuni, shamponi, destilimi i pastër, lëngëzimi, kristalizimi, purifikimi, oksidimi, avullimi, filtrimi, alkooli i destiluar, acidi urinor, acidi nitrik, alembik, boshti dhëmbor, valvula, pompa piston këmbyesve thithëse, ora mekanike të nxitura nga uli dhe pesha, roboti humanoid i programueshëm, mbyllësi me kombinim, kuiltimi, çarku i ngritur me majë, bisturi, sharra e dorës, forcepsët, katguti kirurgjik, mulliri me erë, inokulimi, vaksina kundër smallpoksit, pena me ngjyrë, kriptoanaliza, analiza e frekuencës,, qelqi i zbukuruar dhe qelqi kuarc, qilimi Persian, çeku modern, globi qiellorë, raketat eksplozive, torpedo dhe kopshtet artificiale të kënaqësisë.
Astrologjia
Dallimi i parë semantik mes astrologjisë dhe astronomisë u bë nga al-Biruni në shekullin e XI, megjithëse ai vetë refuzoi të studiojë astrologjinë. Studimi i astrologjisë ishte gjithashtu u përgënjeshtrua edhe nga astronomë tjerë myslimanë të asaj kohe, nga ata ishin al-Farabi, Ibn al-Haytham, Abisina dhe Averroes. Arsyet e tyre për përgënjeshtrimin e astrologjisë ishin edhe për shkak të metodave të përdorura nga astrologët që ishin hipotetike e jo empirike edhe për shkak të pikëpamjeve të astrologëve që shkaktonin konflikt me islamin ortodoks.
Astronomia
Në astronomi punët e astronomit egjipitano-grek Ptolemi, pjesërisht në librin Almagest dhe arritjet indiane të Brahmaguptës dukshëm u rafinuan gjatë viteve nga astronomët myslimanë. Tabelat astronomike tëEl-Kuarizmit dhe Maslamah Ibn Ahmed el-Majritit shërbyen si burim shumë i rëndësishëm i informimit për mendimtarët e latinizuar evropianë për rizbulimin arritjet në astronomi, ku u shkurajua interesi ekstensiv në astrologji.
Në shekullin XI, astronomët myslimanë filluan të dyshojnë në sistemin e Ptolemeut, një ndër mendimtarët që dyshote ishte Ibn el-Haytham dhe ishin të parët që mbikëqyrën eksperimentet e elaboruara të lidhur me fenomenet astronomike, duke filluar me njoftimin e Ebū el-Reyhān el-Bīrūnī me metodën eksperimentale në astronomi. Shumë nga ata bënë ndryshime dhe përmirësime në modelin e Ptolemeut dhe propozuan modele alternative jo Ptolemeike me strukturë gjeocentrike. Pjesërisht, kritikat dhe përmirësimt nga el-Battani, Ibn el-Haytham, dhe Averroes dhe modelet jo-Ptolemeike nga astronomët në Maragha, Nasir el-Din el-Tuzi (çifti-Tuzi), Mo'ayyeduddin Urdi (Urdi lemma) dhe Ibn el-Shatir më vonë u adoptuan në modelin heleocentrik Kopernikan, dhe argumentet e Kopernikut për rrotullimin e Tokës, ishin të ngjashme me ato nga el-Tusi dhe Ali el-Qushji. Disa i referohen arritjeve nga shkolla Maragha si "Revolucioni Maragha", "Revolucioni Shkollor Maragha", ose "Revolucioni shkencorë para Rilindjes".
Ndër kontributet tjera nga astronomët myslimanë përfshijnë zbulimin e Rrugës së Qumështit nga el-Biruni i cili mendonte që është tërësi e shumë yjeve nebularë, zhvillimin e modelit planetarë pa asnjë epicikël nga Ibn Bajjah (Avempace), shkrimet optike nga Ibn el-Haytham që më vonë kanë shpier në themelimin e astronomisë teleskopike evropiane, zhvillimin e astrolaboratorëve universal zbulimin i një numri të madhë të instrumenteve tjera astronomike, vazhdimin e kërkimeve rreth lëvizjes së planetëve pasi Ja'far Muhammed ibn Mūsā ibn Shākir zbuloi se trupat e rëndë dhe sferat qiellore bien nën ligje të njëja fizike sikur Toka, eksperimentet e para të shtjelluara lidhur me fenomenet astrnomike dhe dallimin e parë mes astronomisë dhe astrologjisë nga Abū al-Rayhān al-Bīrūnī, përdorimin e vrojtimit të saktë empirik dhe teknikave eksperimentuese, ndarjen e filozofisë natyrore nga astronomia nga Ibn al-Haytham, dhe dëshminë e parë të vrojtimit empirik të rrotullimit të Tokës nga al-Tusi dhe al-Qushji. Disa astronomë myslimanë, gjithashtu kanë diskutuar mundësinë e modelit heleocetrik dhe orbita eliptike, ndër to janë Ja'far ibn Muhammed Ebu Ma'shar el-Balkhi, Ibn el-Haytham, Ebū el-Rayhān el-Bīrūnī, Ebu Said Sinjari, 'Umar el-Katibi el-Qazwini dhe Qutb el-Din el-Shirazi.
Shërbimi Newsgroup
Shërbimi Grup lajmesh (ang. Newsgroup me kuptimin Grupe lajmesh ) është shëbim që ju mundëson grupeve të mbledhura përdoruesish një vend takim (tabela e zezë), ku i lënë lajmet rreth temës së cilës i takon tabela e zezë. Në ndërkohë janë dhjetëra mijëra grupe të tilla të regjistruara në internet. Po thuaj se nuk ka dukuri mbi të cilën nuk ekziston një tabele e zezë (News group). Me dhjetëra mijëra lajmërime shënohen për çdo ditë në këto tabela, aty bëhen pyetje dhe përgjigje për temën, kuvendohet e gjera të ngjashme. Është pjesa më e çmendur e internetit, ku fatkeqësisht bëjnë pjesë edhe shumë tabela të zeza me pornografi.
Shkenca në mesjetën Islame
Kimia
Kimisti i shekullit të XIX-të Geber (Jabir ibn Hayyan), konsiderohet babai i kimisë, për shkak të shtjellimit të metodës së parë shkencore eksperimentale në kimi, gjithashtu edhe të alembikut, retortit, distilimit të pastër, lëngëzimit, kristalizimit, purifikimit, oksidimit, avullimit dhe filtrimit.
Shërbimi Newsgroup
Sistemi i grupeve të lajmeve është i shpërndarë në rrjete të ndryshme. Ndër to më i popullarizuari është grupi "Usenet".
Ghioroc
Ghioroc është një komunë në qarkun Arad në Rumani. Ka një popullsi prej 4.216 banorësh dhe sipërfaqe 48,90 km2. Komuna është formuar nga bashkimi i 3 fshatrave: Ghioroc, Cuvin, Miniş.
Shërbimi Newsgroup
Këto grupe përdorin disa shkurtesa si p.sh.:
Ghioroc
Historia
Kjo komunë përmendet për herë të parë në vitin 1135.
Shërbimi Newsgroup
Për të lexuar dhe marrë pjesë në këto grupe nevojitet një program lexues i këtyre shërbimeve që në boten e internetit i thonë "Newsreader". Shfletuesit modern si Netscape (versioni V3.0) dhe Internet Explorer (V4.0) kanë të integruar klientin "News-Client" dhe për pjesëmarrjen në këto grupe nuk kanë nevojë për programe plotësuese. Për aktivizimin e këtyre programeve, përdoruesit i nevojitet të japë të dhënat për shërbimin e grupit "News-Server". Zakonisht qendrat e shërbimeve të internetit "Provider" ofrojnë edhe shërbime për grupet e lajmeve, nga këto qendra mund të shkarkohen të dhënat e nevojshme për shërbyesit e grupeve "News Server".
Ghioroc
Vende me interes
Ndër vendet me interes për tu vizituar përmenden:
Shërbimi Newsgroup
Preferohet që së pari të shkarkohet një listë e grupeve dhe pastaj të zgjidhet, sipas dëshirës dhe të abonohet.
Temat në këto grupe kanë një hierarki, e cila fillon me hapjen e temës "Subject" së re nga përdoruesi i parë. Përdoruesi i dytë përgjigjet në atë temë, i treti inkuadrohet në temën e të dytit po ashtu përdoruesi i katërt e me radhë. Në këtë mënyrë krijohet një strukturë e degëzua që këtu thirret "Thread". Ju mund të startoni me një teme të tillë ose të përgjigjeni në ndonjë lajmë.
Dugo Selo
Dugo Selo (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Zagreb në Kroaci.