cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muzeu Historik i rrethit Tropoje
Mjediset e këtij muzeu janë te bollshme dhe mese funksionale. Ka rreth 8 salla ekspozimi për eksponatet muzeale, me një sipërfaqe 1300 m². Këto salla janë projektuar e realizuar në formën e rrathëve koncentrik dhe ka një ndarje te kateve në forme te tille që kalon nga njëri kat në tjetrin pa u vene re, me 3-4 shkalle.
Një kompozim i tille u jep mundësi vizitoreve te lëvizin në forme spirale duke u ngjitur krejt natyrshëm nga salla në salle. Ky muze është i vendosur në qendër te qytetit, i harmonizuar bukur me mjediset përreth, me përmendoren e Tribunit te Vegjëlisë Bajram Currri, dhe në sfond me një copëz te bukurive te alpeve tona, krijon një ansambël te vërtete historiko-arkitekturore dhe një hijeshi te lakmueshme edhe për vizitoret.
Muzeu historik i Tropojës për peshën dhe vlerat muzeale e historike që mbart në gjirin e vet ; për përmasat, zgjidhjen arkitekturore funksionale, do te hynte i treti në vendin tone, pas muzeut Kombëtar dhe atij te Skënderbeut në Kruje.
Ky muze mbart me vete trashëgiminë shume shekullore kulturore dhe historike te trevës se Tropojës.
Thanas Lito
Thanas Lito ka lindur në vitin 1921 në Mbrezhan të Përmetit dhe u nda nga jeta më 23 shtator 2007. Doli herët në luftën për liri, ndërsa më pas u përfshi në Brigadën II Sulmuese Partizane. Kudo që punoi e shërbeu në radhët e Ushtrisë Popullore, tregoi ndërgjegje e profesionalizëm.
Fortaleny
Fortaleny është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ribera Baixa, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Fortaleny ka 1014 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 4.6 km2.
Medveci (Lipjan)
Medvec është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Rrezar dhe Rrezor.
Pallati Grasalkoviç, Sllovaki
Pallati Grasalkoviç është një pallat në Bratislavë dhe rezidenca qendrore e Presidentit të Sllovakisë. Ai gjendet pranë Pallatit të Kryepeshkopëve. Ndërtesa është e stilit arkitekturor Barok/Rokoko, dhe ka një kopsht të stilit francez. Në të gjendet dhe statuja e perandoreshës Maria Tereza dhe Shatërvani i të Rinjve. Ai u ndërtua në 1760 për kontin Antal Grasalkoviç, një aristokratik fisnik hungarez me origjinë kroate, që ishte kryetar i Dhomës Mbretërore Hungareze (i ngjashëm në funksion me ministrin e ekonomisë dhe financës të Mbretërisë së Hungarisë) dhe këshilltar i perandoreshës. Arkitekti i kësaj ndërtese ishte Anton majerhofer. Ky pallat shquhet për madhështinë dhe bukurinë e dhomave të tij. Shpesh ky pallat ishte ndërtesa e eventeve shoqërore të klasës aristokratike.
Batra e Vogël
është një fshat në Shqipëri...
Gjeografia
reliev fushoro kodrinor i pasur me bimesi te imet edhe pyje re dendura
Tomor
është një fshat në Shqipëri...
Pallati Rashtrapati Bhavan, Indi
Rashtrapati Bhavan është rezidenca zyrtare e Presidentit të Indisë që ndodhet në Nju Delhi. Deri në 1950 ai është njohur si “Shtëpia e Viceroit” dhe ka shërbyer ri rezidencë e Guvernatorit të Përgjithshëm të Indisë. Gjatë vitit Durbar Delhi të 1911s, u vendos që kryeqyteti i Indisë do të kalonte nga Kalkuta në Delhi. Kjo u shpall më 12 dhjetor nga mbreti Xhorxhi V. Gjatë kohës që ky plan u vu në jetë, rezidencës së guvernatorit të përgjithshëm ju dha një rëndësi e madhe. Arkitektit britanik Edvin Lutyens, një anëtar kryesor në procesin e planifikimit të qytetit, ju dha mundësia e madhe e dizenjimit të ndërtesës. Veceroi deklaroi se pallati duhej të ishte i një stili klasik, por megjithatë duhet të kishte motive indiane. Pallati kishte dhe kopshte, ku ndërthurej stili indian dhe ai britanik.
Kështjella Bellvy
Kështjella Bellevue ndodhet në qendër të Berlinit. Ajo ndodhet në pjesën fundore veriore të parkut Tiergarten, në afërsi të Kolonës së Fitores së Berlinit. Ajo ka qenë rezidenca kryesore e Presidentit Gjerman që në 1994. Emri i saj vjen nga pamja e bukur mbi lumin Spree. Ajo u ndërtua në 1786 në nder të princit Ferdinand, dhe u dizenjua nga arkitekti Filip Daniel Bouman, si një rezidencë verore. Ajo ishte ndërtesa e parë neoklasike në Gjermani. Ajo rrethohet nga një park që zë rreth 20 hektarë tokë. Ajo shërbeu si rezidenca zyrtare e Princit të mbretërisë së Gjermanisë deri në 1918. Këtu u nënshkrua dhe marrëveshja që i dha fund luftës Franko–Prusiane më 3 shtator 1870. në 1930 ajo u përdor si muze etnografik, para se të rinovohej për përdorim nga nazistët. Kështjella u bë sërish rezidencë presidenciale në janar të 2006-s.
Uzina e Lëndëve Plasëse Mjekës
Ndërmarja shtetërore ka prodhuar eksplozivë dhe propelante që nga viti 1962. Në vitin 1982 filloi prodhimin e eksplozivëve të fuqishëm me liçensën e “BOFORS” në mjedise të reja dhe të përshtatshme. Janë gjithësej 6 uzina të vendosura në afersi të qytetit të Elbasanit, që ndodhet rreth 50 km nga Tirana. Aktualisht ndërmarja prodhon vetëm dinamite dhe municione për të përmbushur nevojat e minierave shqiptare si edhe po eksporton ne menyrë të suksesshme në Kosove. Prodhime: Kohët e fundit ndërmarja është duke kryer me sukses nje projekt për demilitarizimin e rreth 1.3 milion minave antinjeri dhe shpreson të fillojë një projekt të ri për shkatërrimin e municionit të lehtë.
Fuenterrobles
Fuenterrobles është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Requena-Utiel, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Fuenterrobles ka 737 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 49.5 km2.
Uzina Mekanike Gramsh
Uzina Mekanike Gramsh është një ndërmarrje shtetërore, e themeluar në vitin 1962, me qëllim përmbushjen e kërkesave të Forcave të Armatosura Shqiptare për armë këmbësorie. Kombinati ndodhet në fshatin Çekinë në Komunën Pishaj, 4 km pranë qytetit të Gramshit. Uzina Mekanike Gramsh, u ndërtua dhe filloi aktivitetin e saj në vitet 60–të.
parapamje|djathtas|[[SKS|Simonov]] parapamje|djathtas|[[AK-47]] Projekti i punës ka filluar në vitin 1962 ndërsa prodhimi me liçensë kineze filloi në vitin 1962 me pushkë të tipit “Simonov” me kalibër 7.62 mm. Në vitin 1974 u instalua prodhimi i automatikut AK-47. UM GRAMSH siguron shërbime prodhuese për industrinë e mbrojtjes me makineritë e saj të precizionit të lartë, riparime, trajtime në të nxehtë si edhe emalimin e sipërfaqeve. Sistemi i cilësisë së ndërmarrjes është i certifikuar me GOST.
Mihal Duri
Mihal Duri (Erind, 1916 - Domje, 1942) ka qenë veprimtar antifashist, u nderua pas vdekjes me titullin Hero i popullit.
Jeta
Në vëllimin "Retë dhe gurët: Intervistë me vetveten" Petro Marko e përshkruan se si burgosën Mihal Durin gjatë kohës kur Marko ishte në burg nga maji i 1940 gjer në marsin e 1942. Në fillim të vitit 1941 shtypte traktet e Grupit Komunist të Korçës që shpërndaheshin në Tiranë.
U vra më 1942 në Domje të Tiranës në një shkëmbim zjarri me autoritetet fashistët.
Shtëpia Rozë, Argjentinë
Shtëpia Rozë (spanjisht: “La Casa Rosada”) është ndërtesa zyrtare e degës ekzekutive të qeverisë në Argjentinë. Ajo është ndërtuar në pjesën lindore të sheshit Maio, i cili që në themelimet e qytetit të Buenos Aires ka mbajtur institucionet më të rëndësishme politike të Argjentinës. Kjo ndërtesë, mendohet se është ndërtuar në vitin 1873 dhe është ndërtuar mbi themelet e një kalaje të vjetër. Ballkoni i kësaj ndërtese ka shërbyer si podium për shumë figura të njohura si Eva Peron, dhe Papa Gjon Pali II, që vizitoi Buenos Airesin në 1998. Gjithashtu, Madona këndoi nga ky ballkon këngën “Mos qaj për mua Argjentina” të filmit Evita, pas një takimi me presidentin e atëhershëm Karlos Menem. La Casa Rosada është një nga ndërtesat më emblematike të Buenos Airesit.
Zhupania e Bjellovarit dhe Billogorit
Zhupania e Bjellovarit dhe Billogorit (Kroatisht: Bjelovarsko-bilogorska županija) gjindet në veriperëndim të Kroacisë me një sipërfaqje prej 2,652 km². ISO 3166-2-Code është. Qendra e Zhupania e Bjellovarit dhe Billogorit dhe Qyteti më i madh në këtë zonë ndodhet në qytetin e Bjelovarit. Zhupania e Koprivnicës dhe Krizhevcit ka një popullsi prej 133,084 (2001) banorë, 82,6 % Kroatë, 7,1 % Serbë, 5,3 Çekë dhe 0,9 % Hungarezë. Zhupania e Bjellovarit dhe Billogorit kufizohet në veri me Zhupaninë e Koprivnicës dhe Krizhevcit, në lindje me Zhupaninë e Viroviticës dhe Podravkës, në juglindje me Požeško-slavonska, në jugperëndim me Zhupaninë e Sisakut dhe Mosllovaçës dhe në perëndim me Zhupaninë e Zagrebit.
Zhupania e Bjellovarit dhe Billogorit i përfshin Qytetet Bjelovar, Čazma, Daruvar, Garešnica dhe Grubišno Polje, gjithashtu Komunat Berek, Dežanovac, Đulovac, Hercegovac, Ivanska, Končanica, Kapela, Nova Rača, Rovišće, Severin, Sirač, Šandrovac, Štefanje, Velika Pisanica, Veliki Grđevac, Veliko Trojstvo, Velika Trnovitica dhe Zrinski Topolovac.
Arkitektura shqiptare në shekuj
Fillimet e arkitekturës ne vendin tone i shënon banesa prehistorike (deri ne shek 5 p.e.s.), e zbuluar ne Dunavec (vendbanim buze-ujor palafite) qe i takojnë neolitit te mesëm, dhe ne Maliq qe i takojnë neolitit. Banesa ndërtohej mbi një platforme druri qe mbështetej mbi hunj te ngulur vertikalisht ne taban. Ne Dunavec janë gjetur 87 hunj te tille te shpërndare ne mënyre te cregullt. Ndërtimet palafite janë përdorur nga iliret për një kohe te gjate qe përfshin dhe tere periudhën e hekurit.
Banesat prehistorike kane qene tre tipesh : 1 - Banesa te futura krejtësisht ne toke, si ne Cakran –Fier ; 2 - Banesa gjysme nëntoke, perseri ne Cakran ; 3 - Banese mbi toke qe është zakonisht një kthineshe.
Unitet arkitektonik paraqesin dhe qendrat e fortifikuara, si ne zgjidhjen e terreneve, ashtu dhe ne zgjidhjen planimetrike. Duke ndryshuar funksionin nga strehime te një faze para urbane, ne qendra te verteta urbane fortifikimet pesojne evolucion ne zgjidhjet dhe format arkitektonike, si dhe ne tekniken e ndërtimit. Keto ndërtime përbejnë dhe prologun e fortifikimeve antike.
Arkitektura gjatë shekujve 5-1 p.e.s.
Gjate kësaj përudhe Dyrrahu dhe Apolonia jetojnë një përudhe lulëzimi. Arkitektura dhe Urbanistika e këtyre qyteteve janë bazuar ne arritjet e arkitekturës helene po janë te lidhura me realitetin ilir. Krahas qyteteve koloni, ne territorin e Ilirisë se Jugut linden edhe një tog qytetesh ilire si Bylisi, Amantia, Dimali, Albanopoli, Lisi etj. Ato u vendosen ne kodra e maja te larta dhe rrethoheshin me mure te bere me një teknike te larte. Kjo dëshmohet ne ndërtimin e portave dhe te kullave mbrojtëse.
Kullat e fortifikimeve antike ne vendin tone kane forme katrore, rrethore dhe patkoi. Ne format planimetrike dhe zgjedhjen e terrenit, fortifikimet kane një fare uniformiteti si ne elementet mbrojtës : kurtinat, kullat, hyrjet, te cilat i nënshtrohen një evolucioni te caktuar. Muratura e fortifikimeve realizohej me gurë ne te thate me gurë te thyer, te latuar, dhe te parapërgatitur.
Trajtimi urbanistik i qyteteve te rrafshet ndryshon nga ai i qyteteve ne terrene te pjerrët. Nga ana tjetër, vendosja e akropolit ne ane ose ne mes krijon tipa te ndryshëm urbanistike.
Gjurmët e qyteteve nga planet urbanistike, dëshmojnë për një sistem te rregullt dhe te përparuar urbanistik. Ky sistem është karakteristik si për qendrat e krijuara rishtas si Antigonea, ashtu dhe për qendrat e themeluara prej kohesh si Apolonia dhe Oriku. Kjo dukuri dëshmon për një urbanistike mjaft te përparuar ne kohe, pasi themelimi i tyre përkon me fillimet e urbanistikes se rregullt romake.
Ndonëse Buthroti e ka akropolin ne mes, vecorite e terrenit kane krijuar një skeme tjetër. Ne hapesiren e krijuar ndermjet shkëmbit te thikte dhe murit rrethues zhvillohet qendra e qytetit, ndërsa ne shpatet veriore dhe lindore përqendrohen banesat.
Hyrja ne qytet është vendosur ne një pozicion para se cilës hapet perspektiva e qendrës. Monumentet qe përbejnë qendrën janë shëtitorja, teatri, tempujt etj. Shkëputje te akropolit nga qyteti kane qytetet – skela si Dyrrah dhe Aulona, sa disa gjeografë dhe historiane i quanin akropolin dhe qytetin e poshtëm si dy qytete te ndryshme.
Sistemi urbanistik ortogonal dëshmohet ne Apoloni, Antigone dhe gjatësor ne Bylis dhe Dymal. Ne Antigone janë zbuluar 3 sektorë ne te cilën rrugët kryesore priten me njëra tjetrën me kënde te drejta duke formuar parcela drejtkëndëshe 50 m te gjata.
Banesa e formës me te zhvilluar paraqitet ne Apoloni, si banese me peristil. Ne te si bërthame qendrore shërben oborri i hapur i cili qarkohet prej një korridori te mbuluar. Për sa i përket dekorit te brendshëm, përvec gjurmëve te dyshemesë me mozaik ne banesën e Apolonisë, ne Dyrrah ne banesat e tjera dyshemeja shtrohet me pllaka mermeri, guri apo argjile te pjekur. Ne rrënojat e një shtëpie ne Durrës u gjet ne gjendje mjaft te mire një mozaik i shekullit 4-3 p.e.s. i cili është një nga mozaikët me shprehës dhe artistike te botes dhe qe quhet Bukuroshja e DURRËSIT e cila ruhet ne Muzeun Historik Kombëtar.
Ndërtimet Shoqërore janë treguesit me te rendesishem te nivelit te arkitekturës se antikitetit. Koloseu i Durrësit, DyrrahiumNe Apoloni, Orik, Buthrot etj tempujt zëne pikat dhe dominuese duke luajtur rol te madh ne trajtimin urbanistik te qytetit. Por ka dhe raste kur tempujt janë jashtë qyteteve qe te përdoren dhe nga popullsia fshatare.
Tempulli me i hershem është ai i Artemisit ne Apoloni dhe Asklepit ne Buthrot. Kemi dy tipe tempujsh : me portik me 4-6 kolona ne anët e ngushta dhe me kolona vetëm ne balle (me ante).
Teatrot e kësaj peridhe njohim atë te Apolonisë, Buthrotit, Bylisit etj te cilët kane te përbashkët ndërtimin e shkallares ne trajte gjysme-rrethi, ne shpate kodrinore te përshtatur nga natyra ose dora e njeriut. Ajo qe ndryshon midis tyre është madhësia qe varet nga fuqia ekonomike e qendrës qytetare. Teatri me i madh është ai i Apolonisë. Prej tij janë zbuluar si pjese te skenës, me ballin e punuar sipas stilit dorik me kolona me kalenur dhe një friz me triglife. Ne gjendje te mire ruhet dhe teatri i Buthrotit për 1500 spektatore dhe qe inkuadrohej mire midis shkëmbit te akropolit dhe murit rrethues. Me i vogli është teatri i Nikaes për 1000 spektatore.
Stadiumet Gjate shek.3-2 p.e.s. kultura fizike pati një zhvillim te veçante dhe u ndërtuan vepra monumentale si Stadiumi i Amantias ne shek 3 p.e.s. Ky stadium ka një forme antike tipike me një piste 184,8 m te gjate dhe 12,25 me te gjere dhe ruhet shume mire. Ne njeren ane te stadiumit ka 17 radhe shkallesh dhe ne anën tjetër 8 radhe te ndërtuara me blloqe gurësh gëlqerore.
Arkitektura në shekullin 1-5 e.s
Ne këtë periudhe vihet re se arkitektura vazhdon te ruaje tiparet e mëparshme ; fortifikimet bëhen te njëjta ne tekniken e ndërtimit. Por me pushtimin e Ilirisë nga Roma disa qytete kthehen ne koloni si Dyrrahu, Buthroti, Bylisi, Shkodra etj, ku vendosen shume veterane dhe tregtare romake.
Influenca romake ne këto qendra banimi paraqitet e kufizuar, sepse romaket gjeten një arkitekture te përparuar bashkëkohore, por teknika e ndërtimit nen pushtimin romak, arriti ne një nivel shume te larte. Orientimi i arkitekturës romake drejt asaj helene u ndie me shume gjate periudhës se mbretërimit te Augustit kur dihet qe perandori nuk e la kurrë Romen ashtu siç dihet se Augusti kreu studimet e larta ne Apoloni.
Seladini
parapamje|Përfaqësimin artistik i Seladinit. Selahudin Ejubi (arabisht: صلاح الدين يوسف بن أيوب Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb, kurdisht: سه‌لاحه‌دین ئه‌یوبی Selah'edînê Eyubî, ca. 1138 – 4 mars, 1193), i njohur më mirë në botën perëndimore si Saladin, ishte një Kurd Mysliman, i cili u bë Sulltani i parë i Egjiptit dhe Sirisë, dhe themeloj  dinastinë Ayyubid  Ai udhëhoqi opozitën myslimane dhe arabe kundër frankëve dhe kryqtarëve të tjer evropian në Levant. Në kulmin e fuqisë së tij, sulltanati i tij përfshinte Egjiptin, Sirin, Mesopotamia, Kurdistani, Hexhaz, dhe Jemen.
Arkitektura shqiptare në shekuj
Arkitektura në shekullin 1-5 e.s
Nga fillimi i shekullit te 6, ne periudhën e sundimit te perandorit Anastas, Dyrrahu pajiset me rrethim te trefishte, ndërtohet një hipodrom, dhe përsoset rrjeti i kanalizimeve. Ndonëse qyteti u shkatërrua nga dy tërmete, u rimekemb shpejt, pasi ne te ndodheshin thesaret perandorake dhe Dyrrahu qe një qendër zejtaro-tregtare e rëndësishme.
Ne drejtimin urbanistik qytetet e kësaj periudhe i përmbahen kryesisht skemave te trashëguara. Kështu ne Apoloni urbanistika e qytetit përcaktohet prej rrjetit te mëparshëm rrugor hipodamik qe nuk pëson asnjë ndryshim për veç se ne futjen e elementeve te rinj qe i japin një pamje te re qendrës. Ne formulimin e qendrës shtohen monumente te reja si : odeoni, biblioteka, buleuterioni etj. Ne Buthrot rrjeti rrugor shkon sipas izoipseve dhe objektet janë te vendosura ne mënyre te çrregullt sipas terrenit, 1/4 e te cilave qene terma dhe nymfe qe i japin Buthrotit karakterin e një kurorti bregdetar si Herkulana dhe Pompeu.
Seladini
Jeta e hershme
Seladini, i cili tani jetonte në Damask, është raportuar të ketë një dashuri të veçantë të qytetit, por informacion mbi fëmijërinë e tij të hershme është i pakët. Rreth edukimit, Seladini shkrojti "fëmijët janë rritur në mënyrën në të cilën ishin rritur paraardhësit e tyre(prindërit e tyre)". Sipas një nga biografitë e tij, el-Vahrani, Seladini ishte në gjendje për t'iu përgjigjur pyetjeve në Euklidi, Almagest, aritmetikë, dhe ligjet, por kishte një ideal akademik dhe ajo ishte studimi i Kur'ani dhe "shkencat e fesë", që e lidhte atë për bashkëkohësit e tij. Disa burime pohojnë se gjatë studimeve të tij ai ishte më i interesuar më shumë në fe se sa të bashkohej me ushtrinë. Një faktor tjetër që mund të kenë ndikuar interesin e tij në fe është që gjatë Kryqëzatës së Parë, Jeruzalemi u merret në një sulm të papritur nga krishterët. Përveç Islamit, Seladini kishte një njohuri në gjenealogji, biografi, dhe histori të Arabëve. Më e rëndësishmja, ai e dinteHamasah e Ebu Tammam me zemër.
Arkitektura shqiptare në shekuj
Arkitektura në shekullin 1-5 e.s
Banesat ne Buthrot janë përgjithësuesish me peristil, ndërsa ne Apoloni është zbuluar një banese me atrium qe i përkiste shtresave te pasura, dhe e zbukuruar me mozaikë.
Seladini
Fillimi i ekspeditave
majtas|parapamje|Kryqtarët hedhin kokat e civilë të kapur [[Myslimanët|Myslimanë.]]
Karrierë ushtarake Seladini filloi nën tutelën e xhaxhait të tij Asad al-Din Shirkuh, komandanti i rëndësishëm nën Nur ad-Din. Në 1163, vezirit të halifit Fatimit el-Adid, Shavar, ishte dëbuar nga Egjipti nga rivali Dirgham, një anëtar i fuqishëm fisit Banu Ruzzaik. Ai kërkoi mbështetjen ushtarake nga Nur ad-Din, i cili e përkrahu dhe në 1164, ka dërguar Shirkuh për të ndihmuar Shawar në ekspeditën e tij kundër Dirgham. Seladini, në moshën 26, shkoi së bashku me ta. Pas Shavar u rikthye me sukses si vezir, ai kërkoi që Shirkuh të tërheqë ushtrinë e tij nga Egjipti për një shumë prej 30.000 dinar, por ai nuk pranoi duke insistuar se ishte Nur ad-Din ai që do të mbetet. Roli Seladini në këtë ekspeditë ishte vogël, dhe dihet se ai u urdhërua nga Shirkuh për të mbledhur dyqanet nga Bilbais para se të rrethohet nga forcat e kombinuara të kryqtarëve dhe trupat e Shavar.
Arkitektura shqiptare në shekuj
Arkitektura në shekullin 1-5 e.s
Ne qendër te qytetit te Apolonisë janë gjetur monumente me vlera te veçanta si Odeoni (teatër i mbuluar) dhe BULEUTERIONI ose monumenti i Agonoteteve ku mblidhej Këshilli I qytetit. Ndermjet Odeonit dhe Buleuteronit është gjetur edhe bazamenti i Harkut te Triumfit. Gjurme te bibliotekave janë gjetur ne Dyrrah dhe Apoloni.
Seladini
Fillimi i ekspeditave
Beteja përfundoi me një fitore të Zengid, dhe Seladini ka meritën që kanë ndihmuar Shirkuh në një nga "fitoret më të shquar në historinë e regjistruar", sipas Ibn el-Athir, edhe pse më shumë u vranë nga ushtria e Shirkuh beteja është konsideruar nga burimet si jo fitore në total. Seladini dhe Shirkuh shkuan në drejtim të Aleksandrisë, ku ishin të mirëpritur, ju dhanë para, armë, dhe siguruan një bazë. Të ballafaquar me një fuqi superiore të kryqtarëve-egjiptian të cilët u përpoq për të rrethuar qytetin, Shirkuh ndau ushtrinë e tij. Ai dhe pjesa më e madhe e forcës së tij u tërhoq nga Aleksandria, ndërsa Seladini u la me detyrën e ruajtjes së qytetit.
Lexime të tjera
Lexime të tjera në gjuhën angleze nga autorë dhe universitete të njohur boteror si:
Arkitektura shqiptare në shekuj
Arkitektura në shekullin 1-5 e.s
Ne këtë periudhe ndërtimet termale gjenden ne shumice dhe kthehen ne ambiente me karakter shoqëror. Ato kane një trajtim te rregullt arkitektonik dhe estetik, te zbukuruar me mozaikë me vlera te rralla artistike, si banjat ne Apoloni, Buthrot dhe ne qebdren e Dyrrahut ku termat shquhen për një arkitektonike te përsosur.
Ndërtimet e hershme të kultit kristian
Me lejimin nga ana e perandorit romak Konstandin te fesë krishtere ne shekullin e katërt AD, fillon ne Iliri ndërtimi i një sere monumentesh kulti qe ndjekin ne vija te përgjithshme skemat arkitekturale romake te shekujve te fundit qe nuk mbetet prapa rajoneve fqinje si Italia dhe Greqia. Keto ndërtime u shtrinë ne një rajon te gjere duke përfshire Ilirinë nga veriu deri ne jug.
Ndërtimet me planimetri qendrore
Keto ndertime perbejne nje grup te vogel por jo me pak te rendesishem te ndertimeve paleokristiane. Karakteristike është ndetimi rreth nje ambjenti kryesor me planimetri me simetri qendrore rrethore, katrore, poligonale ose bashkim te tyren. Ketu aksi vertikal mbizoteron ndaj atij gjatesor.
Baptiseri i Butrintit perben nje nga deshmite me me vlere te arkitektures dhe artit te shek 5-6, rendesia e te cilit kalon kuadrin lokal, duke qene me i madhi me planimetri qendrore ne boten mesdhetare. Dyshemeja me forme rrethore me diameter 13,5 m është mbuluar me nje mozaik shumengjyresh me motive kafshesh dhe gjeometrike te nje vlere artisitike shume te larte. Dy radhe kollonash graniti ngrihen mbi kete dysheme per te mbajtur mbulesen.
Arkitektura në shekujt 7-15
Arkitektura bizantine ne Shqipëri u ngrit mbi bazen e nje arkitekture Ilire paraardhese e ndikua edhe nga factore te rinj dhe te ndryshem te kohes. Duke zene pozite te vecante ne trevat e perandorise bizantine, ne korridorin natyral mes lindjes dhe perendimit, territori i vendit tone sherbeu ne periudha te caktuara si transmetues apo rrezatues i vlerave arkitektonike drejt perendimit dhe anasjelltas. Gjate mesjetes se hershme dhe te mesme, kemi gjini te ndryeshme arkitektonike,duke filluar nga banesat, ndertimet mbrojtese, ato te kultit si dhe ndertimet inxhinjerike.
Nje zhvillim te madh pati arkitektura gjate periudhes se konsolidimit te principatave feudale shqiptare. Nje fenomen urbanistik me rendesi qe merr zhvillim te plote ne kete periudhe, dhe qe kishte te bente me zhvillimin e qyteteve sidomos gjate shek. 13-14, është lindja e varosheve ose lagjeve jashte mureve rrethuese te quteteve. Kjo dukuri shenoi lindjen dhe zhvillimin e qytetit te hapur. Gjate shek. 13-14, me periudhen e fuqizimit te principatave arbereshe me qendra ne Petrele, Kruje, Gjirokaster etj, ndertimet mbrojtese paten zhvillim te dukshem, zgjerohen dhe riparohen ato ekzistuese, dhe ne disa raste rrethohen dhe varroshet.
Arritjet me te shquara ne arkitekturen e kultit te krishtere, i perkasin shek. 13-14. Me gjithe ndikimet nga arkitektura bizantine dhe e Europes perendimore, ato kane disa vecori qe i dallojne nga te parat. Fortifikimet mesjetare mund t’i ndajme ne qytete te fortifikuara, keshtjella te ngritura si seli e feudalit, per qellime ushtarake, si pika vrojtimi te rrugeve etj. Qytetet qe linden ne mesjete e kane origjinen tek keshtjella e feudalit si p. sh. Petrela, Kruja, Gjirokastra etj. Ne disa qytete si Shkodra dhe Kanina dallojme tre pjese te fortifikuara qe lidhen me porta midis tyre : qytetin e poshtem, te mesem dhe keshtjellen ku rinte paria e qytetit. Si zakonisht keshtjella qendronte ne vendin me doniues te qytetit.
Gjate shek. 15, per shkak te luftes se madhe shqiptaro-turke, ne mjaft krahina te Shqipërise u shkateruan qytete dhe keshtjella si dhe vepra te ndryshme arkitektonike. Procesi i lindjes se qytetit te jashtem u pengua seriozisht. Gjate kesaj periudhe i kushtohet nje vemendje e vecante ndertimeve mbrojtese qe u persosen per shkak te perparimit te mjeteve dhe menyrave te sulmit. Te kesaj periudhe jane keshtjellat e Lezhes, Petreles, Devollit, Butrintit, Shkodres. Durresi ne kete kohe ka qene teper i fortifikuar.
Arkitektura e fortifikimeve e shek. 15-19 perfaqesohet me rikonstrucksionin e qendrave startegjike si kalaja e Elbasanit, kalaja e Prezes, kalaja e Tepelenes dhe kalaja e Vlores si me e rendesishmja e bregdetit.
Fortifikimet e shekujve 18-19 i perket periudhes se pashalleqeve te medha. Kalaja e Shkodres ne fillim te shek. 18 u meremetua nga Bushatllinjte dhe kalaja e Beratit nga Ahmet Kurt Pasha. Midis gjithe sundimtareve te pashalleqeve, u dallua per ngritje fortifikimesh Ali Pashe Tepelena. Ne ndertimet e tij, Ali Pasha, perdori nje numer te madh arkitektesh dhe inxhinjeresh te huaj. Vec kalave qe ndertoi jashte territorit te sotem shqiptar si ne Janine, Preveze, Arte Sul etj, ndertoi shume te tilla brenda territorit te sotem shqiptar si ne Tepelene, Gjirokaster, Shen Triadhe, Butrint, Libohove, Shen Vasi, Porto Palermo, Malloha dhe Berat. Pjesa me e madhe e fortifikimeve ruhen ne gjendje te mire dhe dallohen nga teknika e ndertimit me gure te latuar, nga format e rregullta gjeometrike,kullat, frengjite per topa dhe elementet dekorative.
Nder tiparet me karakteristike qe i dallon fortifikimet e shek 18-19, jane madheshtia e tyre dhe fortesia per t’i bere balle artilerise, format e rregullta gjeometrike te planimetrive, lartesia e barabarte e kullave dhe kurtinave dhe renia me pjeresi e tyre ne anen e jashtme, mbisundimi i formave poligonale te kullave, heqja dore nga perdorimi i bedenave dhe krijimi i parapeteve me frengji. Persa i perket trajtimit te jashtem, ato jane me gure te latuar, trajtimi monumental i portave dhe dekoret dhembeshare qe kufizojne pjesen e siperme te kullave dhe kurtinave.
Ndërtimet e Kultit Musliman u moren nga modelet turke duke krijuar nje fizionomi te tyren vendase dhe me tipollogji te fiksuar. Xhamite grupoheshin ne ato me kupole dhe ato te tipit me salle te mbuluar me cati. Keto te fundit kane qene tipet e para menjehere pas pushtimit duke adoptuar kishat si ne Shkoder, Kruje, Berat, Elbasan dhe Kanine. Me interes është teknika e ndertimit dhe strukturave te tyre si kupolat, qemeret, harqet e shkallezuar neper dritare, teknika e ndertimit me gure e tulla te mureve te jashtem qe perdorej rralle ne Turqi dhe qe tregon per influencen e stilit vendas ne keto objekte. Perdorimi i harqeve te te mprehte ne forme fund lundre, është nje element formal qe me vone ne fund te shek. 18, zevendesohet me harkun rrethor qe perdorej gjeresisht ne arkitekturen popullore dhe ne ndertimet e kultit te krishtere.
Arkitektura e Kultit të Krishterë trashegoi shume tipare pararendesja e saj paleokristiane dhe duke filluar prej pjeses se dyte shekullit te 16 filluan te ndertohen kisha te vogla qe vazhdojne te ndertohen deri ne pjesen e pare te shekullit 18 ku arrijne edhe kulmin. Arkitektura e cultit te krishtere karakterizohet nga interpretimi i lire i tipeve dhe formave duke tregua individualitetet dhe perpjekjet e tyre per te gjetur ekspresione te reja arkitektonike.
Gjate shekujve 16-19 u ndertuan nje seri veprash te kultit te krishtere. Fillimisht ato ishin te vogla dhe me planimetri te thjeshta. KIshat me vlera te vecanta u ndertuan ne shekullin e 18 ku spikat per vlerat e vecanta bazilika e Voskopojes.
Sipas kritereve kishat pasbizantine i ndajme : 1 - Nje nefeshe - 2 - Me strukture ne forme kryqi me kupol 3 - Bazilikat
Kisha e Shen Kollit ne Voskopoje është nje nga monumentet me me vlere qe kemi trasheguar nga e kaluara. Muret e saj te brendeshme jane te veshura me piktura nga kryemjeshtri i shek. 18 David Selenica dhe vellezerit Konstandin dhe Athanas Zografi.
Ne te gjithe kete larmi tipesh te kishave, te perbashket kane theksimin e aksit te zgjatur horizontal, dhe aty ku është i pranishem aksi vertikal. Trajtimi dekorativ karakterizohet nga volume te mbyllura, faqe te rrafshta dhe hapesira te pakta ndricimi. Ne kete periudhe kemi shume manastire. Keto ndertime formonin nje teresi arkitektonike, ku vendin qendror e zinte kisha. Brenda nje manastiri takon ndertime me karakter te ndryshem, por ato kane krijuar ansamble qe dallohen per nje kompaktesi kompozicionale, ku cdo ndertese ze nje vend te caktuar ne saje te funksionit qe permbush. Me vlera te vecanta arkitektonike dhe ikonogtrafike jane manastiri i Ardenices dhe i Apollonise
Zhvillimi Urbanistik i Qytetit Mesjetar të shek. 15-19
Megjithese Pushtimi turk pati pasoja negative nga lufterat shekullore, qyteti shqiptar kishte arritur nje shkalle te rendesishme zhvillimi. Ne shek. 17 qyteti shqiptar rritet dhe forcohet ekonomikisht. Te dhenat e udhetarit Evlia Celebia, nga pershkrimet e tij, qyteti shqiptar i kohes kishte pesuar rritje te konsiderueshme si Berati, Gjirokastra, Elbasani etj,qe u ruajt dhe gjate shek. 18-19. Duke marre fizionomine e tij urbanistike, qe u ruajt ne tiparet themelore dhe ne shekujt pasues. Gjate shek. 17, pazaret shndrohen ne qendra te mirefillta shkembimi dhe prodhimi dhe qe formojne ansamble ne forme vargu ne dy rrjeshta. Pazaret e qyteteve ne shek. 17 pajisen me kulla te larta ne te cilat vendosen ore me kembane.
Ne shekullin e 18 ne silueten e qytetit fillon te spikase faltorja me kullen e sahatit, si nje ndertim monumental qe se bashku me ndertime te tjera shoqerore si banjat,medreset etj, pasuron me shume qendren e qytetit. Por cdo lagje kishte qendren e vet ku ndertohej xhamia me hamam dhe cezme.
Shekulli 19 shenon nje ritje te metejshme te qytetit shqiptar. Ne cdo qytet pazari rritet si qender prodhimi dhe shkembimi. Ne urbanistiken e qyteteve gjate ketij shekulli verehet nje ecuri e pa barabarte e cila karakterizohet nga shkallet e ndryshme te zhvillimit ekonomik, p. sh. neqoftese Elbasani, Gjirokastra, dhe Berati ne pergjithesi nuk ndryshojne tiparet urbanistike, Shkodra njohu nje proces zgjerimi, ne zonen ku shtrihet sot, duke iu larguar kalase e cila humb cdo funksion ne mesin e shekullit te 19. Rritje te bujshme ka dhe Korca,qender tipike zejtaro-tregtare. Ne qoftese ne Shkoder qyteti u zhvillua pa plan, ne Korce zgjerimi i tij u be sipas nje plani, duke u shkeputur nga tradita mesjetare.
Qyteti i vone shqiptar mori tiparet themelore urbanistike nga gjysma e dyte e shek. 17, duke zgjidhur ceshtjet kryesore te tij si shtrirjen e qytetit, vendosjen e qendres se tij, rrjetin rrugor etj. Kjo skeme u ruajt e pa prekur ne arritjet e saj kryesore.
Qyteti mesjetar klasifikohet sipas dy kritereve
Ne qytetet me mure mbrojtes, rruget kryesore zene fill nga hyrjet e kalase duke u shperndare pastaj ne nje mori rrugesh dytesore qe ndiqnin ne pergjithesi vijat e izoipseve. Por lindte nevoja dhe e rrugeve pingule me to, te cilat realizoheshin ne formen e shkalleve. Nje vend te rendesishem lozin dhe rruget qe lidhin qendren tregetare me zonat e banimit si dhe rruget midis lagjeve. Ne qytetet e rrafshet, rruget kruesore jane vazhdim i atyre qe lidhin qytetin me qytetet e tjera.Ne vend te rrugeve te ngushta te qyteteve shkembore, ne qytetin e rrafshet rruget jane me te gjera, por shpesh pa krye te cilat shtrohen me kalldrem.
Gjelberimi është karakteristike tjeter e qytetit te asaj kohe.Vecanerisht ne lagjet me terren te aksidentuar, gjelberimi ben lidhjen e ndertimeve me trojet ne menyre te netyrshme,duke theksuar karakterin munumental te saj.
Ne gjendjen e sotme, qytetet muze te Beratit, Gjirokastres, (te dy keto qytete mbrohen nga UNESCO) si edhe qendrat historike te Elbasanit dhe Korces, i pergjigjen ne kompozim urbanistik arritjeve te shek. 18-19.
Banesa Shqiptare
Ne arkitekturen e ndertimeve qytetare nje vend te rendesishem ze banesa, per vete perhapjen e gjere dhe vleren e realizimeve arkitektonike ne te gjitha trevat e Ballkanit te banuar nga shqiptaret. Banesa pati lulezimin e saj gjate shek. 18-19, ku ajo dallohet per nje tipilogji te pasur dhe te kristalizuar, si dhe per arritje me vlera te medha si ne fshat dhe ne qytet. Levizja e madhe e rilindjes kombetare qe perkon me lindjen e mardhenieve kapitaliste, u pasqyrua ne pasurine e madhe te vlerave arkitetktonike te baneses. Banesa qytetare dallohet ne tipollogji nga banesa fshatare, sidomos nga ajo e Shqipërise se veriut. Banesa qytetare ne shumicen e rasteve është banese nje familiare, por rralle hasim dhe banesa per dy vellezer qe zhvillohen ne simetri sipas nje aksi.
Ubanistika dhe Arkitektura e qyteteve Shqiptare në gjysmën e parë të shek. XX
Kjo periudhe perkon me pushtimin austro-hungarez, mbas saj me periudhen e qeverise se Fan Nolit, vazhdon me mbreterine e Zogut, dhe, ne fund me pushtimin Italian. Qytetet shqiptare me fizionomi mesjetare fillojne t’i nenshtrohen studimeve te mirefillta urbanistike te realizuara nga arkitekte austro-hungareze te cilat tentonin t’i jepnin qyteteve shqiptare pamjen e qyteteve europiane.
Me 1920 Tirana shpallet kryeqytet i Shqipërise,dhe qeveria e Fan Nolit vendos t’i jape qytetit pamjen dinjitoze te nje kryeqyteti Evropian i cili duhet te ishte njekohesisht dhe qender administrative. Per kete aresye projektohet per here te pare sheshi ne qender te qytetit (sheshi Skenderbej) ku u hodhen njollat e para te godinave qeveritare, si dhe aksi historik Veri-Jug i bulevardit te madh, ne te cilin ben pjese ky shesh, dhe qe ka autor ing. Eshref Frasherin, minister ne qeverine e Fan Nolit, se bashku me dy autore te tjere ; njeri italian Chiaravelli dhe tjetri austriak Weiss.
Mbreti Zog i dha nje rendesi te madhe planeve rregulluese te qyteteve kryesore te vendit, nje pjese e te cilave gjeti zbatim. Me 1930 ne Tirane fillon zbatimi i bulevardit te madh i quajtur bulevardi “Mbreti Zog”, dhe ndertimi i ministrive. Gjithashtu zgjerohen rruget kryesore te qytetit dhe percaktohet kufiri i qytetit. Me 1931 kufiri i kryeqytetit brenda shkruante nje siperfaqe prej 600 ha, dhe percaktoheshin zonat e zhvillimit ne perspektive, si p.sh. zona industriale, e banimit, e gjelberuar etj. Ne kete periudhe autoret e planeve rregulluese jane arkitektet austriake,ku vecojme arkitektin Kohler.
Ne periudhen e pushtimit nga Italia fashiste pas 1939, arkitektet italiane rishikojne te gjitha planet rregulluese te qyteteve kryesore ose i bejne nga fillimi. Arkitektura dhe Urbanistika ne kete periudhe është racionale, pra e tipit fashist. Dallohet kmpleksi i “sepates se liktorit“ ne fund te bulevardit kryesor te Tiranes i perbere nga Stadiumi, zyrate Fashos (tani UT) dhe dy godinat anash bulevardit Arkitektet italiane ku vecohet ark. Gerardo Bosio, Ivo Lambertini dhe Ferdinando Poggi kane realizuar hartimin e planeve rregulluese te Tiranes, Durresit, Vlores, Elbasanit, Beratit, Petreles, Sarandes etj, ne te cilat pervec arkitektures dhe urbanistikes racionale, respektohet psikologjia dhe tradita e shqiptarit te lidhur me pronen private etj.
Ato e projektuan Tiranen sipas karakterit ekstensiv me vila private, duke ruajtur zonat historike ne qender me xhamine, teqen, kullen e sahatit, te cilat merren si pika referimi. Planet rregulluese te qyteteve shqiptare te vitit 1942 te realizuara nga arkitektet italiane jane marre per baze ne linjat e tyre kryesore ne planet rregulluese mbas clirimit.
“Piramida” e ndertuar si Muzeum per Diktatorin Enver Hoxha dhe e konvertuar me 1992 ne Qender nderkombetare te Kultures te asaj Kulture qe ai, Enver Hoxha ia privoi shqiptareve per 50 vjet te qeverisjes se tij dragoniane.
Zhupania bregdetaro-malore
Zhupania bregdetaro-malore (Kroatisht: Primorsko-goranska županija) gjindet në perëndim të Kroacisë me një sipërfaqje prej 3,590 km². ISO 3166-2-Code është. Qendra e Zhupania bregdetaro-malore dhe Qyteti më i madh në këtë zonë ndodhet në qytetin e Riekës. Zhupania bregdetaro-malore ka një popullsi prej 304,750 (2001) banorë, 84.6 % Kroatë, 4.9 % Serbë, 1.2 % Italian dhe 1 % Boshnjakë. Zhupania bregdetaro-malore kufizohet në veri me Slloveninë, në lindje me Zhupaninë e Karllovcit, në jug me Zhupaninë e Likës dhe Senjit dhe në perëndim me Zhupaninë e Istrës.
Zhupania bregdetaro-malore i përfshin Qytetet Rijeka, Bakar, Cres, Crikvenica, Čabar, Delnice, Kastav, Kraljevica, Krk, Mali Lošinj, Novi Vinodolski, Opatija, Rab dhe Vrbovsko, gjithashtu Komunat Baška, Brod Moravice, Čavle, Dobrinj, Fužine, Jelenje, Klana, Kostrena, Lokve, Lopar, Lovran, Malinska-Dubašnica, Matulji, Mošćenička Draga, Mrkopalj, Omišalj, Punat, Ravna Gora, Skrad, Vinodolska, Viškovo dhe Vrbnik.
Nina Mula
Nina Mula (lindi më 23 nëntor 1931 në Izhevsk, Rusi - 22 dhjetor 2011 në Tiranë), soprano ruso - shqiptare që pjesën më të madhe të jetës së saj e kaloi në Shqipëri, fillimisht në Shkodër e mandej në Tiranë, ku veç dashurisë së bashkëshortit fitoi edhe emër si soprano e Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit.
Pas mbarimit të Shkollës Pedagogjike në qytetin e lindjes, në Izhevski, në vitin 1950 kreu studimet e larta për kanto pranë Konservatorit P.I.Tchaikovsky në Moskë deri në vitin 1955, ku më pas kreu edhe një kualifikim pasuniversitar. Në Shqipëri do të vinte në vitin 1957 dhe shumë shpejt do të emërohej soliste pranë TKOB-it në Tiranë. Në pension doli më herët nga ç’e mendonte, qysh në vitin 1976, por ndërkohë iu kushtua mësimdhënies. Prej vitit 1965 punoi si pedagoge e jashtme pranë Institutit të Lartë të Arteve, duke kaluar nëpër duar emrat më në zë të operistikes shqiptare. Gjatë aktivitetit të saj në TOB ka realizuar me shumë sukses një numër të madh rolesh kryesorë nga operat e kompozitorëve shqiptarë dhe nga literaturë botërore, po gjithashtu edhe një sërë koncertesh me një repertor të pasur dhe të larmishëm si brenda vendit, ashtu edhe jashtë Shqipërisë, si në Çekosllovaki, Rusi, Lituani, Ukrainë, Letoni etj. Disa nga rolet janë ai i Rosinës në operën “Il Barbiere di Seviglia”, 1958, Norina në operën “Don Pasquale”, 1959, Drita në operën “Pranvera”, 1960, Tatjana në operën “Eugenji Onjegin”, 1961 Olimbia, opera “Lulja e Kujtimit”, 1961, Susana, opera “Le nozze di Figaro”, 1962, Michaela, opera “Carmen”, 1962, Leila tek “Peshkatarët e Perlave”, 1964, Violeta tek “La Traviata”, 1964 dhe 1972, Neda tek “Pagliacci”, 1964, Borëbardha në operën “Borëbardha” 1964, Gilda tek verdiania “Rigoletto” 1964, Mrika në operën “Mrika”, Mimi në operën “La Boheme” 1971, Donika tek “Skënderbeu”, 1968 etj. Për aktivitetin e saj Nina Mula është nderuar me shumë çmime, medalje e tituj, ndër të cilët me Urdhrin “Naim Frashëri” të klasit të II, titullin “Artiste e merituar”, titullin “Mjeshtër i madh i punës”.
Kremlini
Emri Kremlin do të thotë “fortesë brenda një qyteti”, dhe shpesh përdoret si metonim për t’iu referuar qeverisë së Federatës Ruse në të njëjtin kuptim si Shtëpia e Bardhë që i referohet Zyrës Ekzekutive të presidentit të Shteteve të Bashkuara. Në të vërtetë, edhe uebfaqja zyrtare e presidentit të Rusisë është www.kremlin.ru. më herët i referohej qeverisë së Bashkimit Sovjetik (1922 – 1991) dhe anëtarëve më të lartë të saj (si sekretarëve të përgjithshëm, kryeministrave, presidentëve, ministrave, dhe komisarëve). Kremlinologjia i refereohet studimit të politikave ruse dhe sovjetike.
Origjina
Vendi ishte vazhdimisht i banuar nga njerëzit finno-ugric që nga shekulli i dytë pas Krishtit. Sllavët pjesën jug-lindore të Borovitsky Hill në fillim të shekullit 11-të, me evidencë nga një vulë metropolitane nga viteve e 1090-të, e cila u zbulua nga arekologët sovjetikë. Vyatichi ndërtoi një strukturë të foritifikuar në kodër ku lumi Neglinnaya rrjedh në lumin Moskva.
Batra e Madhe
është një fshat në Shqipëri...
Kremlini
Origjina
Deri në shekullin e 14-të, vendi u njoh si ‘gradi i Moskës’. Fjala “Kremlin” u regjistrua për herë të parë në vitin 1331 (kjo u kontestua nga etimologu Max Vasmer). Gradi u zgjerua shumë nga Princi Yuri Dolgorukiy në vitin 1156, e shkatërruar nga monoglët në vitin 1237 dhe rindërtuar në lis në vitin 1339.
Selia e krerëve të mëdhenj
Dmitri Donskoi zëvendësoi muret e lisit me një kështjellë të fortë të gurit të bardhë gëlqeror në vitet 1366-1368 mbi themelet e mureve bazë të tanishëm; ky fortifikim përballoi një rrethim nga Khan Tokhtamysh. Djali i Dmitrit Vasily I rifilloi ndërtimin e kishave dhe manastireve në Kremlin. Katedralja Lajmëtare e ndërtuar rishtazi u vizatua nga greku Theofan, Andrei Rublev, dhe Prokhor në vitin 1406. Manastiri Chudov u themelua nga tutori i Dmitrit, Metropolitan Alexis; ndërsa vejusha e tij, Eudoxia, themeloi Ascension Convent në vitin 1397.
Rezidenca e carit
Princi i Madh Ivani III organizoi rindërtimin e Kremlinit, duke ftuar një numër arkitektësh të talentuar nga Rilindja Italtiane, si Petrus Antonius Solarius, i cili projektoi muret e Kremlinit të ri dhe kullat e tij, dhe Marcus Ruffus i cili projektoi pallatin e ri për princin. Ishte gjatë regjimit të tij kur ndodhi konstruktimi i tri katedraleve të Kremlinit, Kishës Depozituese, dhe Pallatit të Tipareve. Ndërtesa më e lartë e qytetit dhe Rusisë Moskovite ishte Kulla e madhe e zilës e Ivanit, e ndërtuar në vitet 1505-08 dhe gjatë vitit 1600 iu shtua lartësia e tanishme. Muret e Kremlinit që janë sot u ndërtuan në mes të viteve 1485 dhe 1495. Portat e murit ende mbajnë një dedikim në latinisht ndaj Petrus Antonius Solarius për projektimin.
Pas konstruktimit të mureve të reja të Kremlinit dhe pasi përfunduan kishat, mbreti dekretoi që nuk duhet të ndërtohen struktura në afërsi të qytezës. Kremlini u nda nga muret e qytetit tregtar (Kitay-gorod) nga një hendk 30-metërsh i gjerë, mbi të cilin u ndërtua Katedralja Shën Bazili gjatë regjimit të Ivanit të Tmerrshëm. I njëjti car rinovoi pjesë nga pallati i gjyshit, duke shtuar një pallat të ri dhe katedrale për djalin e tij, dhe duke pajisur trininë metochion brenda Kremlinit. Metochioni u administrua nga Manastiri Trinit dhe mburri këndshëm kullën e kishës së Shën Sergjit, e cila u përshkrua nga të huajt si më e mira në vend.
Gjatë kohës së turbullirave, Krelmini u mbajt nga forcat polake për dy vjet, në mes të 21 shtatori 1610 dhe 26 tetorit 1612. Çlirimi i Kremlinit nga ushtria vullnetare e princit Dmitry Pozharsky dhe Kuzma Minin shtoi rrugën për zgjedhjen e Mikhail Romanov si car i ri. Gjatë regjimit të tij dhe të djalit të tij, Alexis, u ndërtuan Katedralja e Shpëtimtarit të Sipërm, Porta Armoriale, Pallati Terem, Pallati i Dëfrimit dhe pallati i Patrikut Nikon. Pas vdekjes së Alexisit, Kremlini u bë dëshmitarë i Kryengritjës së Moskës e vitit 1682, nga të cilat mezi iku cari Pjetër. Si rezultat të dy ata nuk e pëlqyen Kremlinin. Tri dekada më vonë, Pjetri braktisi vendbanimin e të parëve të tij për kryeqytetin e tij të ri, Shën Petersburgu.
Ndërtesat
Muret dhe kullat ekzistuese të Kremlinit u ndërtuan nga mjeshtërit italianë gjatë viteve 1485 dhe 1495. Trekëndëshi i parregullt i mureve të Kremlinit mbyll një zonë prej 275,000 metra katrorë. Gjatësia e përgjithshme është 2,235 metra, por lartësia e saj lëvizë nga 5 në 19 metra, varësisht terrenit. Trashësia e mureve është në mes të 3.5 dhe 6.5 metrave.
Fillimisht ishin 18 kulla të Kremlinit, por numri u rrit në 20 në shekullin e 17-të. Të gjitha përveç tri kullave janë katrore në plan. Kulla më e lartë është Troizkaya, e cila u ndërtua në lartësinë e tashme prej 73,9 metra në vitin 1495. Shumica e kullave u kurorëzuan fillimisht me tenda druri; tendat e tullave me shirita të pllakave me ngjyra datojnë nga viteve e 1680-ta.
Katedralja katrore është zemra e Kremlinit. Rrethohet nga gjashtë ndërtesa, duke përfshirë tri katedrale. Katedralja e Dormitionit u kompletua në vitin 1479 për të qenë kisha kryesore e Moskës dhe ku kurorëzuan të gjithë carat. Fasada masive gëlqerore, e mbuluar me pesë kupolat e saj të arta ishte dizjan i Aristotele Fioravantit. Disa metropolitanë dhe patriarkë të rëndësishëm u varrosen atje, përfshirë Pjetrin dhe Makarin. Katedralja e Lajmërimit tri-kubshe u kompletua në vitin 1489, për tu rikonstruktuar në 9 kube një shekull më vonë. Në katrorin jug-lindor është katedralja akoma më e madhe e Archangel Michael (1508), ku shuica e monarkëve moskovit nga Ivan Kalita te Alexis I i Rusisë janë varrosur. (Boris Godunov fillimisht u varros aty por pastaj u zhvendos në Manastrinin e Trinisë.)
Një tjetër strukturë e njohur ishte Kulla e madhe e zilës e Ivanit në këndin veri-lindor të katrorit, i cili thuhet se shënon qendrën ekzakte të Moskës dhe i ngjan një qiri duke u djegur. E kompletuar në vitin 1600, me lartësi 81 metra. Deri në Revolucionin Rus, ajo ishte struktura më e lartë në qytet, pasi ndërtimi i objekteve më të larta se ajo ishte i ndaluar. 21 zilet e saj do të jepnin alarmin nëse do të shfaqej armiku. Pjesa e sipërme e strukturës u shkatërrua nga francezët gjatë invazionit napoleonian, por që, natyrisht, u rindërtua. Zilja e carit, zilja më e madhe në botë, qëndron në një piedestal afër kullës.
Struktura laike më e vjetra që ende qendron është Pallati i Tipareve i Ivanit III (1491), e cila mban fronin perandorak. Pasj saj më e vjetra është shtëpia e parë e familjes mbretërore, Pallati Terem. Pallati origjinal po ashtu u kontrollua nga Ivani III, por shumica e pallatit ekzistues u ndërtua në shekullin e 17-të. Pallati Terem dhe Pallati i Tipareve janë të lidhura me Pallatin e Madh të Kremlinit. Ky u kontrollua nga Nikolasi I në vitin 1838. Struktura më e madhe në Kremlin, që kushtoi 11 milionë rubla për tu ndërtuar dhe më shumë se 1 miliardë dollarë për tu rinovuar në vitet e 1990-ta. Ajo përmban salla të verbuara të pritjes, një shkallë të kuqe ceremoniale, apartamente private të carit dhe katin e ulët të Ngjalljes së kishës Lazarus (1393), e cila është struktura më e vjetër ekzistuese në Kremlin dhe në të gjithë Moskën.