cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia e Linux
Ngjarjet që çuan në krijimin e Linux
Në vitin 1985, Maurice J. Bach, i laboratorit Bell të AT&T, publikoi The Design of the UNIX Operating System (Dizenjimi i Sistemit Operativ UNIX). Ky përshkrim përfundimtar plotësoi Versionin e 5-të, Publikimi i 2-të të kernelit me disa shtesa nga Publikimi i 3-të dhe nga BSD.
MINIX, një sistem i ngjashëm me UNIX, i cili ishte konceptuar për përdorim akademik, u publikua nga Andrew S. Tanebaum për të shpjeguar principet në librin e tij, Sistemet Operative : Dizenjimi dhe Implementimi në 1987. Në kohën kur burimi i kodit për sistemin ishte i disponueshëm, modifikimi dhe rishpërndarja ishte e limituar. Dizenjimi 16 bit i MINIX nuk ishte i përshtatshëm për karakteristikat 32 bit, që kishte arkitektura e lirë dhe popullore Intel X386 për kompjutera personal. Në fillimet e viteve 90-të një sistem operativ UNIX komercial për kompjuterët personal Intel 386 ishte shumë i kushtueshëm për përdoruesit privatë.
Këto faktorë dhe mungesa e një kerneli falas dhe të disponueshëm ishin një shtysë për nisjen e projektit të Torvald. Ai pohon se nëse GNU Hurd ose 386BSD kernel do të ishin të disponueshëm në atë kohë, ai me shumë mundësi nuk do ta kishte shkruar versionin e tij.
Krijimi i Linux
Në vitin 1991, në Helsinki, Linus Torvalds filloi projektin, që më vonë u shndërrua në kernelin Linux. Ai shkroi një program posaçërisht për hardware-in që ai po përdorte dhe të pavarur nga një sistem operativ, sepse ai donte ti përdorte funksionet e kompjuterit të tij të ri personal në një procesor 80386. Zhvillimi ishte bërë në MINIX, duke përdorur kompilatorin GNU. Kompilatori GNU C është ende dhe në ditët e sotme zgjedhje kryesore për të kompiluar Linuxin. Kodi, gjithsesi, mund të ndërtohet dhe në kompilatorët e tjerë, si përshembull Kompilatori Intel C.
Villeret, Aisne
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Villeret (Shqip: Vijereti ) është një komunë në departamentin Aisne në rajonin Hauts-de-France në Francën veriore.
Historia
Gjatë Luftës së Parë Botërore, Vijereti ishte nën pushtimin gjerman. Qytetarët e Vijeretit strehuan fshehurazi një grup ushtarësh britanikë që ishin shkëputur nga njësitë e tyre në shtator 1914. Katër nga burrat u zbuluan nga gjermanët dhe u ekzekutuan në vitin 1916. Kjo histori ishte tema e librit të vitit 2011 "The Englishman's Daughter / A True Story of Love and Betrayal in Lufta I Botërore" nga Ben Macintyre. Kapitujt e hershëm të librit përmbajnë informacion mbi historinë e Vijeretit.
Bahri Tufina
Bahri Tufina (11 janar 1923 – 18 dhjetor 1997) ishte një mjeshtër orëndreqësi Shqiptarët.
Biografia
Bahri Tufina ishte një mjeshtër orëndreqësi i lindur më 11 janar 1923, në Tiranë, Shqipëri. Ai vinte nga një familje orëndreqësish dhe babai dhe xhaxhai i tij punonin për kompaninë zvicerane Eberhard ndërsa kishin biznese bizhuterish dhe tregtare. Lidhja e familjes së tij me bërjen e orës daton në vitin 1822, kur paraardhësi i tij Ismail Tufina montoi mekanizmat e orës në Kullën e Sahatit të Tiranës. Bahri Tufina mësoi se si të krijonte dhe riparonte lloje të ndryshme orëve dhe orëve nga familja e tij dhe më vonë u bë i njohur për krijimin e orës së parë dhe të vetme të prodhuar në Shqipëri. , një orë tavoline e quajtur “Tirana Alarm Clock ”
Në vitin 1940, Bahri Tufina udhëtoi në Itali për një operacion në veshka dhe zbuloi dashurinë e tij për fotografinë. U kthye në Shqipëri për të vazhduar punën me emrin Tufina. Megjithatë, në vitin 1948, pas vendosjes së komunizmit me Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë, ai u burgos dhe u torturua për gati një vit sipas Ligjit të Konfiskimeve të Jashtëzakonshme. Partia komuniste sekuestroi gjithçka në zotërim të familjes së tij, duke përfshirë pronat e tyre, dyqanet, paratë, mjetet, orët dhe bizhuteritë.
Pas rënies së komunizmit në vitin 1990, Bahri Tufina ishte thellësisht i zhgënjyer që shteti nuk arriti të kthejë apo të sigurojë kompensim për asnjë nga dyqanet dhe pronat e konfiskuara të familjes së tij në vitet e tij të mëvonshme. Për shkak të këtij trajtimi, nipi i Bahriut, Enis Tufina, pronar i orëve Tufina që përfaqësojnë markat gjermane "Theorema" dhe "Pionier", vendosi të rivendoste aktivitetet e orarit të familjes së tij pasi u transferua në Gjermani.
Auvers-le-Hamon
Auvers-le-Hamon është një komunë në Francë. Auvers-le-Hamonbën pjesë në departamentin Sarthe të rajonit Pays de la Loire. Komuna ka një popullsi prej 1493 banorë dhe sipërfaqe 47.83 km².
Shtëpia e Islam, Nazmi e Rufat Bravës - NDSH eista
Shtëpia e Islam, Nazmi e Rufat Bravës - NDSH eista është një monument i trashëgimisë kulturore në Puset e Nikës (Pustenik), Hani Elezit, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
Ekzaminimi preoperativ i rrugëve të frymëmarrjes
Ekzaminimi preoperativ i rrugëve të frymëmarrjes
Qëllimi i ekzaminimit është mbajtja e lirë e rrugëve ajrore gjatë procedurave kirurgjike me qëllim të: Identifikimi i pacientëve që gjatë intubimit mund të kenë vështërsi, dhe; Identifikimi i pacienteve qe mund të kenë vështërsi në ventilim gjatë anestezisë dhe ndërhyrjes kirurgjike.
Anamneza
Anamneza është historia mjekësore (nga greke ανάμνησις anamnezë "kujtesës") është një përmbledhje e të dhënave pacientit që përmban të gjitha rrethanat që i paraprinë situatën aktuale
Pyesim për çfarëdo problemi perioperativ si: -nausea, të vjellat, ëndërrimet, vetëdija, -vështirësi gjatë intubacionit ose për zgjim të vonuar, -kontrollimi i shënimeve të anestezive të mëhershme për të përjashtuar problemet si: -vështirësitë e intubacionit, -alergjitë në barnat e dhënë, -reaksionet anësore (hipertermia malinje) Pacientët me sëmundje më të hershme të mushkërive (pulmonare) rrezikohen më shumë nga infeksionet postoperative torakale, sidomos kur janë obez ose i nënshtrohen kirurgjisë së krahrorit ose pjesës së sipërme të barkut. Nëse ka infeksion të traktit të sipërm respirator, duhet të shtyhet anestezia dhe ndërhyrja kirurgjike përveq në rastet e kërcënimit të jetës.
Historia familjare
Nëse ndonjë anëtar i familjes ka pasur problem me anestezion p.sh. të dhënat për apne të prolonguar sugjerojnë deficitin e pseudokolinesterazes,vdekja e pasqaruar sugjeron hiperterminë malinje. Nëse identifikohet cilado gjendje e dyshimtë duhet të shtyhet derisa pacienti të,hulumtohet si duhet, vetëm në situate emergjente.
Historia sociale
Pirja e duhanit për një kohë të gjatë shkakton sëmundje kronike të mushkërive dhe karcinomë, por ka dhe efekte serioze për periudhën perioperative.NO i liruar lidhet me Hb dhe zvogëlon bartjen e O2 kurse nikotina stimulon sistemin nervor simpatik me pasojë tahikardinë, HTA, ngushtimin e enëve koronare. Në këto raste llogaritim sasinë e duhanit dhe numrin e pakove të konsumuara gjatë viteve.Ndërprerja e pirjes së duhanit para anestezionit zvogëlon rrezikun nga ndërlikimet perioperative,mos pirja 8 javë para operacionit përmirëson rrugët ajrore,2 javë zvogëlon iritabilitetin,më pak se 24 orë ul nivelin e karboksihemoglobinës.
Artur Muharremi (album) : Mezuraj Muze
Artur Muharremi (album) : Mezuraj Muze, / pikturat Artur Muharremi, ideja Eduard Mezuraj, tekst Moikom Zeqo, përkth. Sokrat Ahmataj, foto Besim Fusha. Botuar në Tiranë në vitin 2007. Albumi ka 243 faqe dhe me piktura. ISBN 9789995612078
Ekzaminimi preoperativ i rrugëve të frymëmarrjes
Rrugët ajrore
Me qëllim të identifikimit të pacientëve që gjatë intubimit mund të kenë vështirësi:ndonjë kufizim në hapjen e gojës,pozita e zmbrapsur e mandibulës,numri, shëndeti dhe pozita e dhëmbëve,madhësia e gjuhës,ndonjë fryrje e indeve të buta në pjesën e përparme të qafës,ndonjë shtrembërim i laringut ose trachesë,pengesa në lakimin përpara dhe shtrirjen prapa kurrizit të qafës
Kohë në perëndim
Kohë në perëndim : libër me tregime të zgjedhura, me autor Bahri Myftari, zgjodhi, përg.dhe red. Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2005 nga "Toena". Libri ka 232 faqe.
Politikat ekonomike dhe ambienti politik shqiptar 2007-2008
Politikat ekonomike dhe ambienti politik shqiptar 2007-2008 : monografi me autor Alqi Naqellari. Botuar në Strugë nga International University of Struga, në vitin 2010. Pj. 2, me 420 faqe.
George II, Princi i Waldeck dhe Pyrmont
thumb|220px|George II, Princi i Waldeck dhe Pyrmont '''Georg II. Heinrich''' (20 shtator 1789 - 15 maj 1845) ishte princ i Waldeck dhe Pyrmont prej vitit 1813 deri më 1845.
Ai ishte djali i George I, Princi i Waldeck dhe Pyrmont dhe princeshës Augusta e Schwarzburg-Sondershausen.
Familja
Ai ishte martuar me Emma, vajzën e Victor II. Princi i Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym dhe princeshës Amalie e Nassau-Weilburg, në Schaumburg më 26 qershor 1823. Ata kanë pasur tre djem dhe dy vajza:
World of Tanks
Bota e Tankeve (World of Tanks) është një lojë  online e zhvilluar nga kompania  Belloruse-Qipriote Wargaming, e cila ka të implementuar një numër  makinash luftarake, kryesisht tanke të mesit të shekullit njëzet duke filluar nga Lufta e Dytë Botërore deri në fillimet e viteve të 70-ta. Loja është me qasje të lirë dhe mund te luhet pa pagesë,por gjithashtu lojtarët dhe përdoruesit munden që për një shumë të caktuar parash të sigurojnë të mira shtesë. Fokusi i lojës është ne tipin e lojës Lojtari kundër Lojtarit ku çdo lojtarë ka nën kontrollë një makinë luftarake, e cila mund te jete e lehtë,e rangut te mesëm ose tank i rëndë, shkatërrues tankesh, ose paisje artilerike. Bota e Tankeve u paraqit per herë te parë në organizimin Videolojrat e Botës 2012.
Loja dhe stili i lojës
Lojtari merr nën kontroll një tank sipas dëshirës, dhe vendoset në një fushë-betejë me lojtarë tjerë të zgjedhur në mënyrë të rastësishme. Lojtari kontrollon lëvizjen e tankun, të shtënat, dhe mund të komunikojë me lojtarët tjerë përmes gjuhës së shkruar apo të folur, si dhe një numër të instruksioneve taktike që mund të shihen vetëm nga ekipi mik. Për të fituar një betejë ekipi i lojtarit duhet të shkatërroj të gjithë tanket armiq ose duke mbledhur pikë të mjaftueshme nga pushtimi i bazës armike. Loja ka të implementuar një numër funksionalitetesh si kamuflazhi, dëmtimi i antarëve të ekuipazhit dhe dëmtimi i paisjeve të brendshme.
Tipet
Lojtari në Botën e Tankeve mund të zgjedh ndërmjet disa tipeve të ndryshme si: betejat e rastit, trajnimet ekipore, betejat ekipore, dhe betejave të veçanta. Tipi i betejave historike ka ekzistuar më parë por u tërhoq për përmirësime pasi tregoi rezultate të dobëta. Gjatë betejave të rastit lojtarët mund të organizohen në ekipe deri ne tre lojtarë. Nëse fitohet beteja koeficienti i shpërblimit është më i lartë.
Tipet e makinave
Loja ka të implementuar modelin e mburojës se metalit si dhe kamuflazhit dhe ka 382 tanke nga  Bashkimi Sovjetik, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Kina, Japona, si dhe Shtetet e Bashkuara.
Tanket janë të modeluara në 3D me kujdes të shtuar dhe rëndësi e veçantë i është kushtuar saktësisë së modeleve, but as this is not a simulator, certain parameters (e.g. reduced main gun characteristics-range and penetration physics) have been simplified, and in-game controls are very user friendly for gameplay.
Bota e Tankeve përmban pesë lloje të makinave. ku bëjnë pjesë: tanket e lehta (TL), tanket e mesmes (TM), tanket e rëndas (TR), shkatërruesit e tankeve (ST), si dhe Paisjet Artilerike (ARTI).
Shumica e tankeve kanë një kullë rrotulluese e cila rrotullohet për 360 shkallë në çdo drejtim. Ndërsa shumica e shatërruesve dhe paisjeve artilerike nuk kanë një kullë rrotulluese dhe duhet drejtuar më tërë trupin. Ndërsa tanke të caktuara (p.sh. M3 Lee ) kanë një zonë të limituar zjarri.
Të gjitha makinat kanë vetëm një armë kryesore, varësisht nga modeli dhe niveli ato janë të kalibrave dhe fuqisë së ndryshme.
Të gjitha makinat gjithashtu lëvizin me anën e zinxhirëve.
Tanket janë të ndara në shtatë nacionalitete : Sovietike(Ruse), Amerikane(SHBA), Britanike , Japoneze, Franceze,Kineze dhe Gjermane. Një numër i tankeve që gjenden në lojë nuk kanë ekzistuar kurrë në botën reale.
Modifikimi i pamjes
Të gjitha makinat e kanë mundësinë e modifikimit të pamjes së jashtme ku për të mira materiale të blera me para modifikimi është i përhershëm ndërsa për të mirat materiale që fitohen nga loja e rëndomtë ndryshimet mund të bëhen vetëm për një kohë të caktuar.
Lojtarët gjithashtu mund të vendosin deri në tri paisje shtesë në tanke për të përmirësuar performancën e tankut, gjithashtu në një betejë mund të merren deri në tre produkte ndihmëse si fikës zjarri etj.
Bota e Tankeve Blitz
Në maj të vitit 2013 doli në përdorim Bota e Tankeve Blitz, që është versioni mobil i Botës së Tankeve për tablet dhe telefon që përdorin Android dhe iOS iOS. Deri në shkurt të vitit 2015, Bota e Tankeve për Android është shkarkuar 1.1 milion herë.
Mito Isaka
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 46 ndeshje dhe ka shënuar 15 gola.
Auvers-sous-Montfaucon
Auvers-sous-Montfaucon është një komunë në Francë. Auvers-sous-Montfauconbën pjesë në departamentin Sarthe të rajonit Pays de la Loire. Komuna ka një popullsi prej 226 banorë dhe sipërfaqe 8 km².
Zhvillimi i qëndrueshëm urban
1- Komponentët e zhvillimit të qëndrueshëm urban
Zhvillimi i qëndrueshëm urban prej kohësh është në qendër të vëmendjes të shumë organizatave dhe institucioneve mbarëbotërore, për vetë rëndësinë jetike që ai ka për të ardhmen e shoqërisë njerëzore. Një sërë lëvizjesh shoqërore dhe institucionale kanë lindur për të nxitur respektimin e parimeve të zhvillimit të qëndrueshëm në përgjithësi dhe atij urban në vecanti. Zhvillimi i qëndrueshëm urban  si koncept nënkupton një kuadër veprimi në shërbim të zhvillimit të qëndrueshëm në tërësi, nëpërmjet orientimit të vëmendjes dhe veprimit në pesë komponentë apo  aspekte madhore të zhvillimeve urbane: ekonomik, mjedisor, shoqëror, demografik, politik[1]. Këto aspekte reflektohen në vizionet e zhvillimit urban në fomë parimesh e politikash urbane.
2- Parimet e zhvillimit të qëndrueshëm urban
Parimet e zhvillimit të qëndrueshëm urban janë konceptuar e rikonceptuar në kohëra në përputhje me zhvillimet urbane dhe me problematikat që kanë nxjerrë krye herë pas here, pasi gjetja e balancës midis mirëqenies ekonomike, sociale e mjedisore përbën një sfidë të vështirë.
Në pikëpamje të analizës territoriale, në qëndrueshmërinë e zhvillimit në tërësi dhe atij urban në vecanti kanë funksionuar parime të zhvillimit të qëndrueshëm urban të tillë si:  parimi gjeografik i barazisë territoriale në shpërndarjen e vendbanimeve dhe zonave urbane; parimi ekonomik  i përfocimit të potencialit të brendshëm; parimi ekologjik i ruajtjes së ekosistemit; parimi sociologjik  për barazi sociale si dhe parimi politik i autonomisë territoriale[2].Thelbi i parimeve të zhvillimit të qëndrueshëm urban mbetet i njëjtë dhe reflekton 5 komponenetët e sipërpërmnedur, edhe pse parimet mund të detajohen apo organizohen dhe sistemohen ndryshe. Kështu p.sh gjatë periudhës 2006-2015, flitet për 6 parime  të zhvillimit të qëndrueshëm urban[3] që përcaktohen si: integriteti në marrëdhënien njeri-mjedis; mirëqenia njerëzore; barazia në dhe midis brezave; mirëmbajtja dhe eficenca e resurseve; qeverisja demokratike; parandalimi dhe përshtatja.
3- Agjenda 2030 dhe objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm urban
Në Agjendën 2030 për zhvillimin e qëndrueshëm, të konceptuar në vitin 2015, zhvillimi urban përfaqësohet me një nga 17 objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm, pikërisht objektivin 11-të, i cili emërtohet “Qytetet dhe komunitetet të qëndrueshëm”[4]. Sipas këtij dokumenti strategjik treguesit që orientojnë dhe dëshmojnë realizimin e këtij objektivi për të stimuluar shndërrimin e qyteteve dhe vendbanimeve humane në tërësi, në vendbanime gjithëpërfshirëse, të sigurta, fleksibël dhe të qëndrueshëm, kanë të bëjnë me një sërë problematikash[5]: Këto problematika në mënyrë të përmbedhur, lidhen me:
-           aksesin në banesa e shërbime të të gjithë kategorive të popullsisë;
-           me aksesin  e të gjithë kategorive të popullsisë në sistemin e transportit publik që duhet të jetë i sigurtë e i përballueshëm për të gjithë;
-           me pjesëmarjen në vendimmarrje për një urbanizim e planifikim të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës;
-           me mbrojtjen e trashëgimisë natyrore e kulturore;
-           me reduktimin e vdekshmërisë dhe zbutjen e efekteve negative në ekonomi, të fatkeqësive natyrore, vecanërisht përmbytjeve e sidomos mbrojtjes së shtresave në nevojë; -    me ndotjen e ajrit  dhe menagjimin e mbetjeve në nivel lokal e jo vetëm;
-           aksesin ndaj hapësirave të gjelbra dhe publike sidomos për kategoritë më vulnerabël të popullsisë;
-           me marrëdhënien ekonomike, sociale e mjedisore midis zonave urbane, periurbane dhe rurale për një planifikim më të mirë të zhvillimit rajonal e kombëtar;
Tipi
thumb|250px Tipi ose Filumi (phylum), në sistematikën e biologjisë, përkatësisht në botanikë, zoologji dhe bakteriologji, është një nivel i klasifikimit taksonomik i cili renditet më poshtë se mbretëria dhe mbi klasën. Tradicionalisht, në botanikë termi ndarje ka qenë përdorur në vend të filumit, edhe pse Kodi Ndërkombëtar i Nomenklaturës për algat, kërpudhat dhe bimët e pranon termin si ekuivalent. Në varësi të përcaktimeve, mbretëria e kafshëve animalia ose metazoa përmban rreth 35 filume, mbretëria bimore përmban rreth 14, ndërsa mbretëria e kërpudhave përmban rreth 8 filume. Hulumtimet aktuale në flogjenetikë kanë zbuluar marrëdhëniet në mes të filumeve, të cilat janë të përfshira në klade të mëdha, si ecdisozoa dhe embriofita.
Zhvillimi i qëndrueshëm urban
3- Agjenda 2030 dhe objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm urban
-           rritjen e ndjeshme të numrit të qyteteve dhe vendbanimeve humane që implementojnë politikat dhe planet e integruara për: përfshirje, përdorim efikas të resurseve, reduktim dhe përshtatje ndaj ndryshimeve klimatike, fleksibilitet ndaj fatkeqësive;
Tipi
Termi filum (phylum) është shpikur në vitin 1866 nga Ernst Haeckel nga fjala greke phylon (, "racë, soj"), që lidhet me fjalën phyle (, "fisi, klani"). Haeckel theksonte se speciet vazhdimisht evoluuan në lloje të reja që duket se ruanin disa tipare të qëndrueshme mes vete dhe për këtë arsye edhe disa karakteristika që i dallonin ata si një grup ("një unitet me vete").
Zhvillimi i qëndrueshëm urban
3- Agjenda 2030 dhe objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm urban
-           ndërtime të qëndrueshme dhe fleksibël dhe të bazuara në resurse lokale në vendet pak të zhvilluara, me asistencë teknike e financiare dhe jo vetëm.
Realizimi i një apo disa objektivave, mundëson zgjidhjen e shumë problematikave në qytete, duke qenë se objektivat janë të ndërlidhur me njëri-tjetrin. Realizimi i çdonjërit prej objektivave të zhvillimit të qëndrueshëm urban, mundësohet nëpërmjet politikave të zhvillimit urban.
[1] Knox.P.L., McCarthy.L., Urbanisation, Pearson, 2005
[2] Cunha.A/Racine.J.B (2000): Sustainable development, the quality of the urban environment and governance: issues in urban research, or how to change the process of change in  Integrated urban systems and sustainability of urban life, Bucharest. EDITURA TEHNICA
[3] https://www.researchgate.net/publication/280875675_Principles_for_sustainable_urban_places_the_why_what_and_how
[4] https://www.undp.org/sustainable-development-goals?utm_source=EN&utm_medium=GSR&utm_content=US_UNDP_PaidSearch_Brand_English&utm_campaign=CENTRAL&c_src=CENTRAL&c_src2=GSR&gclid=EAIaIQobChMIvOvLgYOa9AIVËOJ3Ch2-8Q4vEAAYAyAAEgLkB_D_BëE
[5] https://www.undp.org/sustainable-development-goals?utm_source=EN&utm_medium=GSR&utm_content=US_UNDP_PaidSearch_Brand_English&utm_campaign=CENTRAL&c_src=CENTRAL&c_src2=GSR&gclid=EAIaIQobChMIvOvLgYOa9AIVËOJ3Ch2-8Q4vEAAYAyAAEgLkB_D_BëE#sustainable-cities-and-communities
Fjalë të ndrydhura : poezi
Fjalë të ndrydhura : libër me poezi, me autor Pandi Kordha, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006, libri ka 125 faqe. ISBN 9994336495
Hidrografia e Shqipërisë
Hidrografia e Shqipërisë është një fushë me ndikim të madh socio-ekonomik në Shqipëri. Vendi dallohet për pasuri të shumta dhe të shumëllojshme ujore. Pasuria ujore lidhet me kushtet klimatike, relievin, dhe përbërjes gjeologjike të Shqipërisë. Me këto pasuri ujore lidhet plotësimi i nevojave të popullsisë për ujë të pijshëm, zhvillimi i bujqësisë, i industrisë, dhe i energjitikës. Këto pasuri ujore përbëjnë dhe potencial të madh për zhvillimin e turizmit.
Detet
Deti Adriatik dhe deti Jon kanë rëndësi të madhe gjeografike dhe ekonomike. Ato ndikojnë në zbutjen e klimës, në ujërat e tyre gjuhët një sasi e madhe peshku dhe në laguna nxirret kripë. Këto dete shërbejnë edhe si rruge lidhëse të Shqipërisë me shtetet e tjera fqinje.
Deti Adriatik
Ky det shtrihet midis gadishullit Apenin në perëndim dhe gadishullit të Ballkanit në lindje, kurse kanali i Otrantos (72 km) e ndan atë me detin Jon. Deti Adriatik është i gjatë 820 km (drejtimi veri-jug) dhe i gjerë 203 km (lindje-perëndim). Thellësia më e madhe e tij arrin në 1233 m. Në brigjet shqiptare ky det është i cekët. Brigjet shqiptare të detit Adriatik kanë gjatësi 325 km. Pjesa më e madhe e tyre janë brigje të ulëta fushore me plazhe të mëdha (disa dhjetëra kilometra të gjata dhe deri në disa qindra metra të gjera), me përbërje rëre shumë të imët. Ndër to dallohet, plazhi i Velipojës, Durrësit, Divjakës, Vlorës etj. Në këto plazhe pushojnë me mijëra turistë vendas dhe të huaj. Në këtë bregdet gjenden edhe disa gjire, si: gjiri i Tivarit, i Drinit, i Durrësit, i Vlorës, shumë të përshtatshëm për porte detare. Në to ndodhen edhe portet më të rëndësishme të të gjitha vendit (Durrësi, Vlora, dhe Shëngjini).
Deti Jon
parapamje|Pamje nga Himara e detit Jon Ky det shtrihet midis pjesës jugore të gadishullit të Ballkanit dhe gadishullit Apenin. Ai është deti më i thellë i Mesdheut, (me një thellësi që arrin në 5267 m tek humnera Kalipso), është det i hapur dhe mjaft i ngrohtë. Brigjet shqiptare të këtij deti shtrihen nga nga Kepi i Gjuhëzës deri në Kepin e Stillos me një gjatësi prej 151 km, me tipare të ndryshme. Përgjatë tij ngrihen male, prandaj ky bregdet është kryesisht i lartë e shkëmbor. Në këtë bregdet plazhet janë te rralla dhe zallore. Ka edhe sektorë te tjerë te tij në të cilët malet u lëne vend fushave te vogla. Në grykëderdhjen e lumit të Kalamasit ) dhe të lumit të Pavlës brigjet janë të ulëta e fushore, me plazhe ranore dhe sektorë të moçalizuar. Pamja tërheqëse, burimet e pastra, shkëlqimi i diellit, ujërat e kaltra dhe të tejdukshme të detit u japin këtyre plazheve vlera të mëdha turistike.
Bregdeti
Shqipëria ka një vijë shumë të gjatë bregdetare, duke ndikuar kështu në të gjithë komponentët e peisazhit gjeografik. Shqipëria laget nga dy dete shumë të rëndësishme të pellgut të Mesdheut, si deti Adriatik dhe Jon. Të dy këto dete ndikojnë pozitivisht në shumë veprimtari ekonomike të zhvilluara në vend. Gjithashtu, ato përbëjnë një potencial shumë të madh për zhvillimin e peshkimit, por sidomos për zhvillimin e turizmit balnear. Shqipëria, vitet e fundit, e ka konsideruar turizmin si një ndër sektorët më prioritarë të ekonomisë, ndikuar kryesisht nga vija e gjatë bregdetare dhe nga mundësitë për të zhvilluar turizmin balnear. Krahas pasurive të shumta ujore sipërfaqësore, Shqipëria është gjithashtu shumë e pasur me ujëra nëntokësore. Kjo lidhet me kushtet natyrore, sidomos me sasinë e madhe të reshjeve dhe me shumëllojshmërinë e shkëmbinjve që ndërtojnë territorin e vendit tonë (sidomos nga përhapja e madhe e shkëmbinjve karbonatikë, të cilët janë të përshkueshëm nga uji).
Lumenjtë
Lumenjtë janë një nga potencialet më të mëdha dhe më të rëndësishme ujore të vendit, të cilët dallohen për një shkallë të lartë të ujëshmërisë dhe dendësisë. Të gjithë lumenjtë e vendit kanë një prurje të përgjithshme mesatare vjetore prej 1308 m3/sek, që i përgjigjet një vëllimi vjetor prej rreth 41.25 km3[1]. Në rrjetin kryesor lumor të Shqipërisë përfshihen lumenjtë e Drinit, Bunës, Matit, Ishmit, Erzenit, Shkumbinit, Devollit, Osumit, Semanit, Vjosës, Drinosit, Bistricës dhe Pavllës. Këta janë lumenjtë më kryesorë të Shqipërisë, të cilët përshkojnë vendin me orientim nga lindja në drejtim të perëndimit, me derdhje kryesisht në detet Adriatik dhe Jon. Lumenjtë e vendit tonë dallohen për vlera të larta të koeficientit të rrjedhjes, ku vlera mesatare e tij është 0.64, pra 64% e sasisë së ujit që rezulton nga reshjet futet në rrjedhjet e rrjetit hidrografik[2]. Rrjeti hidrografik i Shqipërisë karakterizohet nga vlera të larta të disa parametrave, si të koeficientit të rrjedhjes dhe të modulit të rrjedhjes, të cilët paraqiten në vlera shumë të mëdha. Pasuritë ujore të vendit, sidomos lumenjtë, janë një potencial shumë i rëndësishëm për zhvillimin socio-ekonomik të vendit, por sidomos për zhvillimin e bujqësisë dhe të energjitikës. Të dy këta sektorë janë të ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë nga lumenjtë dhe parametrat hidrologjikë të tyre, veçanërisht sektori i energjitikës, i cili është i varur nga ujëshmëria dhe niveli i ujëshmërisë së lumenjve. Roli i lumenjve është tejet kompleks në kuadër të të gjitha zhvillimeve socio-ekonomike të ndodhura në Shqipëri.
Shqipëria përshkohet nga një rrjet i dendur lumenjsh, të cilët në rrjedhjet e sipërme kanë karakter malor me rrjedhje të shpejtë dhe forcë të madhe erozive, kurse në rrjedhjet e poshtme kanë karakter fushor. Lumenjtë rrjedhin në drejtime të ndryshme dhe përfundojnë në 2 dete: në Adriatik dhe në Jon.
Drini
Drini (285 km) është lumi më i madh shqiptar dhe në gjithë pjesën perëndimore të Ballkanit. Ai formohet nga bashkimi i Drinit të Zi me Drinin e Bardhë. Drini i Zi del nga liqeni i Ohrit në qytetin e Strugës dhe derdhet në liqenin artificial të Fierzës. Drini i Bardhë buron nga malet e Zhlebit (Kosovë), përshkon lugun e Dukagjinit dhe derdhet në liqenin e Fierzës. Lumi i Drinit, në vazhdim, është kthyer në një zinxhir liqenesh artificiale (i Fierzës, i Komanit dhe i Vaut të Dejës), që furnizojnë me ujë tri hidrocentrale të mëdha. Ai derdhet në lumin e Bunës. Prurja mesatare vjetore e Drinit arrin 352 m3/sek, kurse maksimalja e regjistruar është mbi 5100 m3/sek.
Buna
djathtas|parapamje|Lumi Buna Buna (44 km) është i vetmi lumë fushor. Buron nga liqeni i Shkodrës. Pasi bashkohet me Drinin, rrjedh në një shtrat tepër të ceket dhe me dredhime të shumta. Përfundon në detin Adriatik me një deltë shumë të madhe. Prurja mesatare vjetore e Bunës arrin 670 m3/s, duke zëne një nga vendet e para në Mesdheun Verior. Ky lumë është pjesërisht i lundrueshëm.
Mati
Mati (115 km) buron nga mali i Kaptinës dhe përshkon një lugine me zgjerime dhe gryka të ngushta, ku janë ndërtuar digat e dy hidrocentraleve (i Ulzës dhe i Shkopetit). Prurja mesatare vjetore arrin 103 m3/s.
Shkumbini
Lumi Shkumbin, (ose Lumi Shkëmbi), buron në malin e Valamarës dhe duke rrjedhur nëpër një luginë të ngushtë me reliev të thyer, derdhet në Detin Adriatik. Gjatësia e këtij lumi është 181 km ndërsa prurja e ujit arrin vlerën mesatare vjetore prej 61 m3/sek. Shkumbini e ndanë pothuajse në dy pjesë të barabarta Shqipërinë. Në rrjedhën e sipërme, Shkumbini është një lumë i rrëmbyeshëm dhe erozioni është i fuqishëm nga fshatrat e Mokrës së sipërme si Dunicë, Kalivac, Llenge. Këto janë dhe fshatrat fillestare ku fillon Shkumbini dhe deri në ultësirën e Elbasanit ai shfaq dukuri erozioni, ndërsa më pas dukuri akumulimi.
Semani
Semani është lumi i dytë për nga gjatësia në Shqipëri, pas Drinit. Lumi fillon në rrethin e Beratit dhe formohet nga bashkimi i dy lumenjve Osum dhe Devoll në afërsi të fshatit Kozarë. Është i gjatë rreth 281 km, me pellg ujëmbledhës 5,649 km2 dhe lartësi mesatare mbi nivelin e detit 863 m. Pasi përshkon fushën e Myzeqesë, shkarkon ujërat e tij në detin Adriatik, në jug të lagunës së Karavastasë.
Vjosa
Lumi Vjosa rrjedh nga malet e Pindit në lindje të Janinës, kurse burimi gjendet në malin Mavrovouni. Rrjedha e tij vazhdon në drejtim të veriperëndimit për në Shqipëri. Lumi ka një gjatësi prej rreth 272 km, prej të cilave 80 km në territorin e Greqisë, kurse rreth 192 km brenda territorit të Shqipërisë. Pellgu i Vjosës përfshin një sipërfaqe prej 6,706 km2, 2,154 km2 prej të cilave gjenden brenda kufijve të Greqisë, dhe 4,552 km2 brenda kufijve të Shqipërisë. Prurja mesatare e ujrave në grykëderdhje është rreth 204 m3/sek.
Liqenet
Liqenet janë një ndër potencialet më të rëndësishme ujore të vendit, me funksione dhe ndikime të shumta në zhvillimin socio-ekonomik të vendit. Në Shqipëri gjenden 247 liqene, të cilët dallohen për shumëllojshmërinë e tyre nga ana e gjenezës dhe e regjimit hidrologjik. Ky kompleksitet dhe kjo shumëllojshmëri lidhet me zhvillimet gjeologjike që kanë pësuar Albanidet, sidomos gjatë akullzimit të kuaternarit, të cilat u shoqëruan me lëvizje të fuqishme tektonike (sidomos lëvizje fundosëse), si dhe me përhapjen e konsiderueshme të shkëmbinjve karbonatikë, me të cilët lidhet formimi i liqeneve karstike (84 liqene vetëm në pllajën e Dumresë). Në kuadër të pozicionit hipsometrik, liqenet e Shqipërisë shtrihen nga niveli i detit (liqeni i Butrintit) e deri në lartësitë 2360 m, ku gjendet liqeni akullnajor i Gramozit, më i larti në Shqipëri[1]. Liqenet kryesore në Shqipëri janë: liqeni i Shkodrës, i Ohrit, i Prespës së Madhe dhe liqeni i Prespës së Vogël. Këto liqene janë shumë të rëndësishëm për zhvillimin socio-ekonomik të vendit, sidomos të zhvillimit të turizmit dhe peshkimit. Sipas origjinës së formimit të tyre, liqenet në Shqipëri klasifikohen në: liqene akullnajore, liqene karstike, liqene të kripura bregdetare, liqene tektoniko-karstike dhe liqene artificiale.
Liqenet janë të shumta dhe të shumëllojshme. Formimi i tyre është bërë nga fundosjet tektonike, nga tretja e ngadalshme në ujë e shkëmbinjve gëlqerore dhe gipseve, nga veprimi e akujve, nga njeriu, për përfitimin e energjisë elektrike, për ujitje dhe për furnizimin e qendrave të banuara me ujë.
Liqeni i Shkodrës
Është liqeni më i madh i gadishullit të Ballkanit, me një sipërfaqe prej 368 km, nga të cilat 149 km përfshihen brenda kufijve të Republikës së Shqipërisë. Në këtë liqen derdhet lumi i Moraçes dhe prej tij del ai i Bunës. Është liqen i cekët (me thellësi mesatare 7 m dhe maksimale 44 m) i përmendur për gjuetinë e peshkut dhe për vlerat turistike.
Liqeni i Ohrit
djathtas|parapamje|Liqeni i Ohrit Është liqeni më i thelle në të gjithë gadishullin e Ballkanit (mesatarja 145 m, maksimalja 295 m). Ai zë vendin e dytë në këtë gadishull për nga sipërfaqja (363 km, nga të cilat 111 km përfshihen në Republikën e Shqipërisë). Në këtë liqen derdhen disa përrenj dhe ujërat e shumë burimeve te mëdha, që dalin pranë brigjeve lindore dhe në taban të tij. Prej liqenit del lumi i Drinit të Zi. Liqeni i Ohrit ka rëndësi të madhe turistike dhe botë të pasur shtazore, duke mos munguar këtu dhe disa lloje endemike.
Lagunat
Në kuadër të pasurive ujore të Shqipërisë, përmenden edhe lagunat, të cilat janë objekte hidrografike shumë origjinale, regjimi i të cilave formohet nën ndikimin e faktorëve fiziko-gjeografikë të tokës dhe të detit. Lagunat më kryesore në Shqipëri janë: laguna e Karavastasë, e Nartës, e Patokut dhe e Kune Vainit. Të gjitha këto potenciale dhe pasuri ujore janë shumë të rëndësishme për zhvillimin socio-ekonomik të vendit.
Lagunat në Shqipëri kanë një sipërfaqe të përgjithshme mbi 130 m2 paralel me detin. Ndër lagunat më kryesore mund të përmendim atë të Patokut, Karavastasë dhe Nartës.
Laguna e Patokut
Gjatë bregut shqiptar të Adriatikut, kompleksi ligatinor i Patokut përfaqëson një nga bukuritë natyrore më interesante të këtij bregu. I ndodhur ndërmjet Lumit Mat në Veri dhe Lumit Ishëm në Jug, ky kompleks përfshin një shumëllojshmëri të lartë habitatesh: laguna e brendshme dhe e jashtme (480 ha), pylli (200 ha), tokat bujqësore (450 ha) dhe blegtorale (150 ha). Kjo është ajo çfarë ka mbetur nga një zonë e mëparshme prej 4200 ha që ka kaluar një proces interesant zhvillimi, për shkak të faktorëve natyrorë dhe aktiviteteve njerëzore.
Laguna e Karavastasë
Laguna e Karavastasë është në afërsi të Lushnjes. Në të rriten disa lloje të rralla pishash dhe një lloj i rrallë pelikani (pelikani kaçurrel). Supozohet se 5% e të gjithë pelikanëve të këtij lloji jetojnë aty. Karavastaja bën pjesë në parkun kombëtar të Divjakës. Është më e madhja e vendit tonë dhe në gjithë bregdetin jugor të Adriatikut me një sip. prej 4330 ha, gjatësie 10.6 km, gjerësie 4.3 km dhe thellësie deri në 1.5 m. Ndahet nga deti nëpërmjet një brezi të gjerë rëre, të mbuluar nga pylli i dendur, buzë të cilit ndodhet një plazh mjaft i madh. Lidhet me detin me tri kanale, njëri prej të cilëve artificial i hapur për arsye peshkimi. Nëpër këto kanale, si pasojë e baticës dhe zbaticës, rrjedhja e ujit ndryshon drejtim çdo 6 orë.
Laguna e Nartës
parapamje|Laguna e Nartës dhe Ishulli i Zvernecit Laguna e Nartës ka një sipërfaqe ujore rreth 42 km2, prej të cilës 14 km2 përdoren për prodhimin e kripës në minierën e kripës së Skrofotinës. Thellësia e lagunës shkon nga 0.80 m në 1.50 m. Ky kompleks përfshin tipe të ndryshme mjedisesh natyrore si dunat ranore të zhvilluara në afërsi të grykëderdhjes së Lumit Vjosa, pylli mesdhetar i pishave (Pishë–Poro, Vlorë), shtretër të vjetër lumenjsh, ligatina të vogla bregdetare, kripore, tokë kripore e pakultivuar dhe toke bujqësore në lindje të zonës.
Në ketë zone dhe rreth saj gjenden zona të ndryshme historike të tilla si Ishulli i Zvernecit në Lagunën e Nartës me Manastirin e Shën Mërisë shek. 13-14 Pas Krishtit, zona arkeologjike e fshatit të Nartës me ngulimet e hershme të Aulonës (e pa gërmuar ende) dhe qyteti i Vlorës.
Historia e Fajërfoks
Projekti Mozilla Firefox u krijua nga Dave Hyatt dhe Blake Ross si një degë eksperimentale e ndërfaqësit Mozilla.
Firefox 1.0 u publikua në 9 nëntor 2004, Firefox 1.5 u publikua në 29 nëntor 2005 dhe versioni 2.0 u publikua në 24 tetor 2006. Firefox 3.0 u publikua në 17 qershor 2008 e më pas me versionin 3.5 dhe versionin 3.6 të publikuar në 30 qershor 2009 dhe 21 janar 2010, të ndjekur nga versioni 4.0 i publikuar në 22 mars 2011. Që nga publikimi i versionit 5.0, një cikël i shpejtë publikimesh u vu në përdorim, çka u ndoq nga një zhvillim i madh, me publikime çdo gjashtë javë.
Versioni i fundit, Firefox 42.0, u publikua në 3 nëntor 2015.
Emërtimi
Projekti që u bë Firefox filloi si një degë eksperimentale e ndërfaqësit Mozilla. Pasi u zhvillua mjaftueshëm, në shtator 2002, burime të kodit me emrin Phoneix u publikuan për testim publik. Ky emër përfaqësonte zogun mitik (feniksi), i cili rilindi nga hiri i paraardhësit të tij të vdekur, në këtë rast nga “hiri” i Netscape Navigator, i cili ishte “vrarë” nga Internet Explorer i Microsoftit në atë që u quajt “Lufta e Parë e Ndërfaqësve”. Origjina e emrit Mozilla lidhet me kodin e brendshëm të ndërfaqësit të parë të Netscape Navigator në 1994, me kuptimin “Mosaic killer” (vrasësi mozaik) dhe me qëllimin t’i ngjasojë Godzillës (shkatërruesit të ndërtesave), duke qënë se qëllimi i kompanisë ishte të rrëzonte NSCA Mosaic nga froni, si ndërfaqësi më i mirë i botës. Emri Mozilla u ripërdor për burimin e hapur nga Netscape në 1998.
Emri Phoenix u mbajt deri në 14 prill 2003, kur u ndryshua për shkak të ngjashmërisë me markën e prodhuesit të BIOS, Teknologjitë Phoenix( të cilët prodhonin një BIOS të bazuar në ndërfaqës, i quajtur Phoenix FirstWare Connect). Emri i ri, Firebird (Zogu i zjarrtë) u hasi në disa reagime nga baza e të dhënave të serverit, e cila mbante të njëjtin emër. Për këtë, Fondacioni Mozilla deklaroi se ndërfaqësi do të mbante gjithmonë emrin Mozilla Firebird për të shmangur ngatërrimin me softuerin e bazës së të dhënave. Me presionin e vazhdueshëm të komunitetit të Firebird, u vendos për një ndryshim të fundit i cili i dha projektit emrin Mozilla Firefox në 9 shkurt 2004.
Emri “Firefox” (i referuar dhelprës së kuqe) u zgjodh për ngjashmërinë e tij me “Firebird”. Por gjithashtu për veçantinë e tij në industrinë e kompjuterave. Për tu siguruar që nuk do duheshin ndryshime të tjera në emer, Fondacioni Mozilla filloi procesin e regjistrimit të Firefox si markë në Zyrën e Markave dhe Patentave të SHBA, në dhjetor 2003. Procesi i vendosjes së markës, solli në vonesën prej disa muajsh të publikimit të Firefox 0.8, pasi fondacioni zbuloi se Firefox ishte regjistruar dhe ne Mbretërinë e Bashkuar, si markë për kompaninë e softuerëve Charlton Company. Kjo situate u zgjidh kur fondacionit iu dha licenca për t’a përdorur këtë emër.
Kopshti im hënor
Kopshti im hënor : libër me tregime, me autor Tasi Proko, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006, libri ka 205 faqe. ISBN 9994336614
Shënime : Kapaku i fundit ka të dhëna për autorin.
Kitara e jugut
Kitara e jugut : libër me poezi të zgjedhura, me autor Sulejman Mato, zgjodhi e përgatiti Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006 nga "Toena". Libri ka 256 faqe. ISBN 9994311921
Ann Patterson
Ann Estelle Patterson(e lindur më 30 Korrik të vitit 1946) është një saksofoniste dhe udhëheqëse e xhazit Amerikan. Ajo ka punuar gjerësisht si një pjesëtare e grupit të madh dhe ka formuar grupin e saj të madh të të gjitha femrave, Maiden Voyage, në vitin 1981, e cila ishte aktive në vitet 2000.
Shtëpi Kullë e Muharrem Currit
Shtëpi Kullë e Muharrem Currit është një monument i trashëgimisë kulturore në Dermjak, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
Hilde Mangold
Hilde Mangold (20 tetor 1898 - 4 shtator 1924) ishte një embrionologe gjermane, e cila njihej më së shumti për disertacionin e saj të vitit 1923, që ishte themeli i mentorit të saj, Hans Spemann, Fitues i Çmimit Nobel i vitit 1935 në Fiziologji ose Mjekësi për zbulimin e organizmit embrional, "një nga shumë pak teza të doktoratës në biologji që kanë sjellë drejtpërdrejtë dhënien e një çmimi Nobel". Efekti i përgjithshëm që ajo ka treguar është i njohur si induksioni embrional, domethënë, kapaciteti i disa qelizave për të drejtuar trajektoren zhvillimore të qelizave të tjera. Induksioni mbetet një koncept themelor dhe fushë e hulumtimeve të vazhdueshme në terren.
Biografija
Ky leksion e frymëzoi atë për të ndjekur arsimin e saj në këtë fushë. Pas Frankfurtit, ajo ndoqi Institutin Zoologjik në Freiburg. Ishte këtu që ajo u takua dhe u martua me burrin e saj, Otto Mangold, i cili ishte ndihmësi kryesor i Spemann-it (dhe, rastësisht, një mbështetës i Partisë naziste). Nën drejtimin e Spemann, ajo përfundoi disertacionin e saj të vitit 1923, me titull "Uber Induktion von Embryonalanlagen durch Implantation artfremder Organisatoren", ose "Induksioni i Primordia Embryonic nga Implantimi i Organizatorëve nga një Specie të Ndryshme".
Kaoru Nagadome
Kaoru Nagadome (永留 かおる) është një ish-futbolliste japoneze.
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 4 ndeshje.
Hilde Mangold
Eksperimentet kryesore
Mangold kreu eksperimente shumë delikate të transplantimit me embrione (një shfaqje edhe më mbresëlënëse para zbulimit të antibiotikëve për të parandaluar infeksionin pas operacionit). Ajo tregoi se indet nga buzët dorsale të blastopore shartuar në një embrion mikpritës mund të nxisin formimin e një aksi trupor shtesë, duke krijuar binjakë të bashkuar. Në thelb, duke përdorur dy lloje të reja me ngjyra të ndryshme të lëkurës për hostin dhe donatorin, ajo tregoi se organizatori amfib nuk formoi asnjërin aks vetvetiu, por rekrutoi indin e strehuesit për të formuar binjakët (edhe pse implikimet e plota të këtij rezultati nuk ishin kuptuar deri në një vit pas vdekjes së saj). Kjo ishte baza e zbulimit të "organizatorit", i cili është përgjegjës për gastrulimin.
Kështu foli Zarathustra
parapamje|250px|Kopertina e botimit origjinal në vitin 1883
Kështu foli Zarathustra: Libër për çdokënd dhe askënd (gjermanisht: Also sprach Zarathustra: Ein Buch für Alle und Keinen) është një vepër e filozofit gjerman Fridrih Niçe (Friedrich Nietzsche) e shkruar në katër pjesë prej vitit deri më.
Komunikim sfidues. Bota poetike
'''Komunikim sfidues. Bota poetike''' libër me autorë Koçi Petriti, Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 128 faqe.
Princesha Emma e Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym
Emma ishte vajza e princit Victor II, Princi i Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1767–1812) dhe Amelia e Nassau-Weilburg (1776–1841).
Familja
Ajo u martua me George II, Princi i Waldeck dhe Pyrmont në Kalanë Schaumburg më 26 qershor 1823. Ata kanë tre djem dhe dy vajza:
Auvers-sur-Oise
Auvers-sur-Oise është një komunë në Francë. Auvers-sur-Oise bën pjesë në departamentin Val-d'Oise të rajonit Île-de-France. Komuna ka një popullsi prej 6879 banorë (regjistrimi 2008) dhe sipërfaqe 12.69 km².
Harris, New York
Harris, New York është një qytet në qarkun Sullivan të shtetit federal New York, SHBA.
Anastetikët intravenoz
Barbituratet
Për induktim të anastezionit ,nga barbituratet më së shumti përdoret Tiponetali,ndërsa më pak Tiamilali dhe Metoheksitali. Të tre këta barna i takojnë grupit të barbituratve me veprim ultra të shkurtër.Barbituratet jepen ne formë te kripës së natriumit dhe janë hidrosolubile.
Tipoental Na
Në dozë te zakonshme(3–5 mg/kg)humb vetëdijën brenda 10-30 sekondash,arrin efektin maksimal brenda 1 min dhe zgjatë 5-8 minuta.Për shkak te lipofilicitetit të tij,një sasi e madhe e anestetikut distiribuohet në tru dhe palcë kurriozre shumë shpejt(rreth 1 min),pastaj nivelet plazmatike të anestetikut ulen shpejtë,dule rrezultuar me ridistribuim të barit nga SQN në gjak,dhe prej këtu në indet më pak te perfuzionuara si muskulatura skeletore dhe organet viscerale,dhe më vonë në organet me perfuzionim të dobët ,siç janë indi dhjamor,indi lidhor dhe eshtrat.Në fakt perufndimi I anastezionit pas bollusit të anastetikëve intravenoz është si rrjedhojë e ridistribuimit të anastetikut nga SQN e jo si rrjedhojë e metabolizmit të tij.Anastetiku mbetet ne organizëm për një kohë më të gjatë,veçanërisht në indin dhjamor,meqë vetëm rreth 15% e dozës së dhënë të baribiturateve që futen në qarkullimi metabolizohet gjatë një ore nga mëlçia.Rreth 85% e barit lidhet për proteina plazmatike,metabolizohet në mëlçi,dhe metabolitet inactive ekskretohen nëpërmes veshkëve. Efektet anësore të Tiopental Na shfaqen në sistemin e kardiovaskular që manifestohen me ulje të shtypjes së gjakut,si pasojë e vazodilatimit dhe pakësimit të kontraktilitetit te miokardit,ulje kjo më e theksuar në rast hipovolemie apo sëmundje te miokardit;në sistemin respirator,jep deprimim të tij duke ulur ndjeshmërinë ë qendrës medullare respiratore,si dhe laringospazëm;në rast injektimi aksidental në arterie apo përreth venës,mund të shfaqet spazmë e rëndë arteriale,përkatësisht nekrozë lokale indore dhe ulceracion.Tipoentali,sikurse të gjitha barbiturate është kundërndikuar në pacientët me porfiri.
Propofoli
Propofoli është bërë anestetiku intravenoz më i popullarizuar ,duke zëvendësuar Tiponetalin si zgjedhje e parë per induktim te anestezionit,për shkak se jep një ndjenjë euforie dhe nuk shkakton nauze dhe vjellje pas operacionit.Doza për induktim te anestezionit,fillimi i veprimit dhe kohëzgjatja e anestezionit janë të ngjajshme me Tiopentalin,por metabolizohet më shpejtë dhe ka t1/2 më të shkurtër,që mundëson përdorimin e tij jo vetëm për induktim por edhe për mbajtje te anastezionit.Deprimimi kardiorespirator është efekti anësor kryesor. Mund të shfaqet dhembje në vendin e injektimit të tij.
Etomidati
Etomidati ka karakterisitikë farmakologjike te ngajshme me Tiopentalin, por në dozën e zakonshme(0.2-0.3 mg/kg)jep më pak depirim kardiovaskular dhe respirator,përdoret parësisht për induktim të anestezionit, në pacienteët në rrezik për hypertension dhe sëmundje respiratore.Efektet anësore më te shpeshta janë nausea dhe vjellja,dhembja në vendin e injektimit ,si dhe supersioni I prodhimit te steroideve adrenale,në rast përdorimi për kohë të gjatë.
Ketamina
Ketamina është anestetik,kimisht dhe farmakologjikisht i ngjajshëm me Fenciklidinën,një substancë psikoaktive me potencial të lartë abuzimi.Ketamina jep një gjendje të anestezionit disociativ,gjatë së ciles pacienti duket të jetë i zgjuar dhe raktiv,por është i pavetdijshëm ,nuk e ndjenjë dhembjen ,dhe është amnezik(nuk e kujton proceduren).Mekanizmi I veprimit të Ketaminës mund të jetë bllokimi i efekteve të neurotransmiterit ekscitues-glutamatit në receptorët NMDA(N-methyl-D-asparate).Ketamina është i vetmi nga anestetikët intravenoz që ka karakteristika analgjezike dhe aftësinë për të simuluar sistemin nervor simpatik qendror,që reflektohet në rritjen e shtypjes së gjakut dhe vëllimit minutor.Për këtë aryse Ketamina përdoret në pacientët me shok hipovolemik apo kardiogjen, si dhe në te sëmurët me bronkospazëm(astmë).Përparësia më e madhe e Ketaminës,krahasuar me anestetikët tjerë inravenoz është mundësia e aplikimit intramuskular.Për dallim prej anestetikëve tjerë intravenoz që ulin shtypjen intrakraniale.Për dallim prej anastetikëve tjerë intravenoz që ulin shtypjen intrakraniale.Ketamina rritë atë prandaj nuk duhet të jepet në pacientët me shtypje të rritur intrakraniale apo ne rrezik për inskemi cerebrale.Efektet anësore kryesore të ketaminës janë hallucinacionet dhe sjelljet jo racionale(britma,të qara etj.)në fazën e këndelljes, të cilat janë më pak të theksuara në fëmijë ,prandaj ketamine,shpeshëherë në kombinim me benzodiazepine,përdoret për procedura të vogla kirurgjike në pediatri.
Benzodiazepnat
Për induktim të anastezionit mund të përdoret Midazolami më rrallë Diazepami dhe Lorazepami.Mëshpesh përdoren si sedativë perioperativ dhe gjatë procedurave ,siç është endoskopia,kur nuk nevojitet anestezion i plotë.Ngjajshëm me Ketaminën nuk shkaktojnë deprimim respirator apo kardiovaskular.
Kullë e Ivanit në Letnicë
Kullë në Letnicë -( e Ivanit) është një monument i trashëgimisë kulturore në Letnicë, Viti, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
Alternativë komenti
Alternativë komenti libër me autor Koçi Petriti, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 127 faqe.