cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çerkezi
Demografia
Fshati në kohët e hershme ka qenë i banuar me popullsi çerkeze e cila ka emigruar nga rajonet e Kaukazit, prej këndej e merr emrin edhe vete fshati. Deri ne vitet '70 të shekullit XX pati shpërngulje masive te popullsisë drejt Turqisë si pasoje e politikes jugosllave qe favorizonte kete lloj emigrimi. Sot është fshat tërësisht shqiptar.
Sipas numërimit të popullsisë në vitin 1994 dhe vitin 2002 kishte këtë përbërje etnike:
Teoria nën petkun e fesë
Pendimi për krimin e bërë do të thotë besim tek i Plotfuqishmi.
I gjithë ky mekanizëm, u aktivizua nga vizita që bëri kryeministri Koshtunica, një ditë më pare në Kishën Ortodokse Serbe, dhe ringjalli përsëri turpin që buron nga kjo kishë. Njeriu me “ kallash ne dorë “, ish presidenti serb dhe tani z.kryeministri serb Koshtunica, tenton të vazhdoj lojën të cilën me dhunë ia nderpreu Aleanca Veriatlantike në vitin 1999.
Çerkezi
Jeta kulturore në Çerkez
Ne Çerkez tradita kultoro-argetuese ka nje histori te pasur dhe me vlera te kohes, SHA Jehona e Karadakut, ka pasur edhe shume kengetarë. Per te kaluar ne nje melos me te persosur ishin ato vitet 75/76 kur vallet percilleshin me qifteli e sharkia e me vonë edhe me orkester te persosur popullore, per kete flasin rezultatet dhe pjesmarrjet e SHA “Jehona e Karadakut” (themeluar per here te pare ne vitin 1979) neper shume festivale ne Maqedoni, per t’mos mohuar suksesin per kete periudhe meritat nder me te medha i kishte Arsimtari i fizikes z. Xhafer Ymeri, i cili falë kushteve te atehershme, se sot dot’ ishte nje emer shumë i njohur ne tokat shqiptare dhe artin muzikor ne pergjithesi me pastaj shoqeria kalon ne duart e te rinjeve. Ku papunsia ishte në kulem, dhe u detyruan qe ta braktisin këtë jetë kulturore dhe ta marin boten në sy, për ta sigurar kafshaten e bukës ( Jo me fajin e tyre, por ky ishte synim i regjimit Komunist te atehershëm qe ti asimuloj shqiptaret, si në aspektin kulturor, ekonomik etj etj). Kjo Shoqeri Artistike tani nuk funksionon.
Shkolla e pare shqipe ne Çerkez
Ne vitin 1967-68 hapën rrugen e mesimit te pare te ABC-es ne gjuhen amtare shqipe në Çerkez. U hapen dy klasë te shkolles fillore me ndihmen dhe kontributin e mësuesve të rrespektuar Isa Jashari nga fshati Koreç, Bajram N Osmani nga fshati Runic, si dhe mesuesi nga Seferi dhe patrioti Arif Seferi. Në shtëpinë e Njazi Islamit nga Allasheca, për të vazhduar me pas ne shtepin e Ramadan Musliut nga Bukuroca, dhe deri ne ngritjen e shkolles ku tani gjendet. Këta mësues me bindjet e tyre te forta Ideali dhe dashurin që kishin për Arsimimin e gjeneratave të ardhëshme!, rendom në ndeja edhe ndodhte të mospajtoheshin me Çerkezalit te cilet i kishin pritur duarhapur mesuesit e tyre të rrespektuar. Pas tyre ne vitet e ardhshme shkollor erdhi si mesues Tefik Xheladini mesues nga Allasheca Merit të veqant per ngritjen e shkolles se sotëshme ka Haxhi Isman Rrahmani nga Allasheci.
Plejada e mesuesve te parë
Viti 1981-87- Demostrat e studentëve në Kosovë, dhe trazira të shqipëtarëve në qdo republik të ish Jugosllavis!Ku do ti shijojn kazamatet sllave edhe dy bashkëvendas tanët!,është fjala për: Shabi Ajdini ku do të vuaj 2 muaj burg dhe Amet Hasani ku do te vuaj 2 muaj burg ka viti 1987 që të dy të liruar me kusht.
Teoria nën petkun e fesë
Pamfletët dhe predikimet e Kishës Ortodokse Serbe, janë ngulitur thellë në vetëdijen e çdo serbi dhe është vështirë edhe pas një shekulli të largohet urrejtja patologjike e tyre ndaj shqiptarve. Ky është një kompleks i pa shëruar i okupatorit serb ndaj popullatës autoktone kosovare. Këtë shqiptarët e dijnë shumë mirë dhe kthim prapa nuk ka. Serbia më kurrë nuk do të ketë shans të bëjë kasaphane dhe të rikolonizoj Kosovën.
Eksperimenti qindvjeqar i sundimit të egër serb në këto troje, nuk arsyeton deklaratën e fundit të Kishës Ortodokse Serbe për “ mbrojtje të të gjithë popujve që jetojnë në Kosovë “. Këto iluzione dhe gjepura mund të konsumohen vetëm brenda Serbisë.
Të menduarit destruktiv i një institucioni të lartë shpirterorë, padyshim do të kthehët si bumerang për vet Serbinë. Levizjet ultranacionaliste brenda institucionale në Serbi, bënë që kohëve të fundit të zhvillohet ndjenjë e thellë antisemitiste te populli serb dhe të zhvillohet kampanjë e pa kompromis dhe me minoritetet tjera që jetojnë në kuadër të kufijve të Serbisë.
Serbia nuk është në gjendje të mbajë si duhet vetën e lëre më sërish të kthehet në ish kolonitë e veta.Koha e kolonive përëndoj në shekullin XX-të, ky shekull i takon Kosovës së lirë,demokratike dhe të pavarur.
Surja et-Tekathyr
është surja e 102 e radhitur në Kur'an, me 8 ajete. Mekase.
Përmbajtja
'' Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit të Përgjithshëm. 1. '' Juve u preukupoi përpekja për shumimin {e pasurisë, të fëmijëve, të pozitës}! 2.Derisa të mos i vizitoni varrezat {të bëheni banues të tyre të vdisni}. 3.Jo, nuk është ashtu! Gjithësesi këtë do ta kuptoni më vonë! 4.Përsëri jo, jeni gabim! Më vonë do ta kuptoni! 5. Jo. pse, sikur ta dinit me një dije të sigurt { nuk do të bënit ashtu}. 6. Ju Patjetër do ta shihni xhehenemin. 7.Madje atë do ta shihni të bindur plotësisht. 8.Pastaj në atë ditë do të pyeteni për të mirat {e Dunjas}. {Et-Tekathur}. E zbritur ne Meke,, pas sures El Kevther,ajete;8 Në  këtë   sure bëhet fjal për angazhimin dhe përpjekjen e njerëzve të  mashtruar me pasurin e kësaj bote deri në  çastin kur befas vdekja ua ndërpren atë përjetim  dhe prej pallateve i sjell në  varre. Përfundon me shpjegimin rreth trishtimit të cilin do ta ndiejnë njerëzit, pos atyre që veç besimit kanë bërë edhe vepra të mira.
Çerkezi
Regjistri i te burgosurve politik nga Çerkezi
Këta të rinjë nxënes dhe mesues i dolen ne mbrojtje gjuhes amtare,mbrojten shkollat shqipe qe i garantonte edhe Kushtetuta e vitit 1974.Por për shqiptaret prap nuk vlenin ligjet dhe kushtetuta ku më pas pasojnë denimet:
Surja et-Tekathyr
Përmbajtja
Quhet;  Suretul Tekathuri  -kaptina e krenarisë për shkak të pasurisë së shumtë etj.
Alvaneu
Alvaneu është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
Çerkezi
Nëpër rrugëtimin e lirisë
Veprimtar i devotshëm i çështjes kombëtare
Shabi Ajdini (1954-1994) Vendlindja: Fshati Maxherë që gjendet në Karadakun e Luginës së Preshevës në të kaluarën ishte vatër e rëndësishme kombëtare. Nga ky vendbanim i vogël kishin dalë burra dhe patriotë të devotshëm të çështjes kombëtare. Në këtë fshat kishte lindur Mulla Sinan Maxhera, patrioti, miku dhe luftëtari më i mirë i Idriz Seferit, të cilët me shumë malësorë tjerë kishin luftuar kundër ushtrisë së Durgut Pashës në Grykën e Kaçanikut në vitin 1910. Ky frymëzim te malësorët kishte mbretëruar për shumë kohë, gjithnjë duke kultivuar këtë trimëri si në këngë, por edhe nëpër oda në ngritjen e vetëdijes kombëtar të gjeneratave të mëvonshëm. Kjo frymë kombëtare vazhdoi brez pas brezi kundër zaptuesve të huaj. Kështu, më vonë këtë rrugë do ta ndiqte edhe Mulla Nuredin-Maxhera në “Komitetin Revolucionar për Bashkimin e Trojeve Shqiptare të Jugosllavisë me Shqipërinë” në vitin 1960. Ky patriot kishte lënë gjurmë të thellë te gjeneratat e reja, sidomos të familjes së tij, por edhe më gjerë.
Padyshim, këtë rrugë e kishin ndjekur pasardhësit e tij, nipat dhe mbesat. Ndërsa, prej tyre duhet veçuar nipin e tij Shabi Ajdini, i cili pa asnjë hamendje kishte ecur rrugës së të parëve të tij.
Shabi Ajdini kishte lindur më 6 tetor 1954 në fshatin Maxherë të Luginës së Preshevës nga prindërit Shefki dhe Ajmane Ajdini. Ishte rritur në një familje të varfër, por shumë bujare dhe me traditë. Kjo familje në Karadakut e Preshevës njihet si familje patriotike, e cila nuk kishte kursyer asgjë për lirinë e atdheut. Odat e tyre, si gjatë LNÇ-së, por edhe më vonë ishin shndërruar në kuvende popullore, në të cilat takoheshin burrat e asaj kohe.
Shpërngulja në Çerkez të Kumanovës
Shabiu, një pjesë të fëmijërisë e ka kaluar në fshatin e tij të lindjes. Ndërsa, më vonë babai i tij qe detyruar të shpërngulet nga UDB-ja Jugosllave në Çerkez të Kumanovës për të vazhduar me jetën e tyre. Kjo kishte ndodhur gjatë viteve 1964-1965.
Që nga fëmijëria e tij, ai shquhet për zotësi, por edhe për veprimtari atdhedashëse. Mësimet e para për atdheun i kishte marrë nëpër odat e fshatit, sepse aty edhe mbaheshin kuvendet e asaj kohe. Aty u rrit dhe u brumos ky veprimtarë, i cili më vonë do të lë gjurmë në histori.
Karakteristikë e tij ishte modestia. Ai ishte i zgjuar, trim e bujar, por edhe shumë i dashur e tolerant. Nuk mërzitej të bisedonte me njerëz edhe me orë të tëra vetëm e vetëm t’u shpjegonte atyre drejt çështjen tonë kombëtare të pazgjidhur. Ishte i paluhatshëm në qëndrimet e tij për Shqipërinë, Kosovën dhe trojet shqiptare. Zgjidhjen e çështjes shqiptare e shihte në bashkimin dhe vetëvendosjen e popullit shqiptar. Kjo ishte alfa dhe omega e veprimtarisë së tij patriotike.
Me të vendosur në fshatin Çerkez të Kumanovës familja e tij ballafaqohet me krizë ekonomike. Me gjashtë fëmijët, Eminen, Fehmiun, Hasimen, Shabiun, Hakiun dhe Hiden babi i tyre Shefkiu nuk ia dilte t’u siguronte ushqim të bollshëm. Punonte punë të rënda vetëm t’u siguronte bukën e gojës.
Largimi për në kurbet
Duke e parë këtë gjendje të rëndë familjare, Fehmiu djali i madh i Shefkiut vendos të marrë rrugën e kurbetit për ta ndihmuar familjen. Së pari, shkoi në Austri për të punuar, ndërsa më vonë shkoi në Zvicër. Pasi vendoset në Gjenevë të Zvicrës në vitin 1976, Fehmiu me vete e merr edhe Shabiun e ri për ti ndihmuar familjes. Këta dy së bashku fillojnë të punojnë dhe t’i ndihmojnë familjes. Por, jo vetëm kaq, Shabiu pasi që kishte rregulluar punën për vete filloi të krijojë miq si shqiptar dhe zviceranë rreth vetes. Kështu, ai shfrytëzoi këtë njohësi për të inkuadruar në punë shumë familjarë të afërm, miq e dashamirë të ndryshëm. Falë tij, sot e kësaj dite këta ende jetojnë dhe punojnë në Zvicër duke krijuar një standard më të mirë jetësor.
Puna dhe jeta e kurbetit për të ishte shumë e vështirë. Kurrë nuk kishte ëndërruar se pikërisht ai do të kalojë jetën tjetër jashtë vendlindjes së tij. Kurrë nuk kishte menduar që fëmijët e tij do të lindin në kurbet dhe do të shkollohen atje. Por, ligji i jetës e kishte detyruar të ndërmerrte një hap të tillë.
Inkuadrimi në LPK
Që në fillim të punës së tij kishte filluar aktivitetin e tij duke vënë kontakt me Lëvizjen e Ilegales Shqiptare që vepronte në Diasporë. Në vitin 1981 për herë të parë do të kontaktojë me këto struktura. Duhet theksuar se bartëse e të gjitha organizimeve ilegale ishte Lëvizja për Republikën e Shqiptarëve në Jugosllavi-LRSHJ, e cila u themelua me 17 shkurt 1982 pas shkrirjes së tri organizatave ilegale: LNÇKVSHJ, OMLK dhe PKMLSHJ. Në vitin 1986 LRSHJ merr emrin Lëvizja Popullore për Republikën e Kosovës. Në kuadër të saj kanë vepruar një sërë grupimesh të vogla me emërtime të ndryshme, të cilat synonin me çdo çmim jetësimin e Republikës së Kosovë, me Hasan Malën dhe Xhafer Shatrin. Pra, Shabiu i takonte grupimit militant për arritjen e qëllimit kombëtar. Kishte miqësi me Jusuf Gërvallën dhe shokët tjerë, të cilët gjatë asaj kohe qëndronin në Gjermani, por që mbanin kontakte me Gjenevën, sepse aty ishte Selia e Kombeve të Bashkuara.
Shabiu ishte i gatshëm kurdoherë t’i ndihmonte Lëvizjes Popullore, sepse kishte një moral të fortë kombëtar. Shokët e kishin vu në krye të demonstratave kundër jugosllave dhe kundër komuniste, të cilat mbaheshin në Gjenevë dhe nëpër vendet tjera të Evropës. Ishte një trim i madh dhe sypatrembur.
Arrestimi i tij nga UDB-ja
Mirëpo, UDB-ja jugosllave i kishte rënë në gjurmë veprimtarisë së tij dhe gjatë një vizite që i kishte bërë vendlindjes dhe familjes më 1982 ishte burgosur në Kumanovë. Pas dy muaj qëndrimi në burg-izolim ishte torturuar shumë. Vetëm me ndihmën e vëllait Fehmiut, i cili kishte paguar një shumë parash një funksionari të lartë të atëhershëm jugosllavë ishte liruar me kusht. Siç, kishte theksuar Fehmiu, ky funksionar jugosllavë i kishte thënë se nëse nuk paguan shumën e kërkuar Shabiu do të dënohet me shumë vite burg të rëndë.
Duke parë se jeta e tij ishte kërcënuar nga UDB-ja jugosllave dhe është në rrezik, që nga viti 1982 largohet nga Çerkezi për në Zvicër, duke mos e parë më atë deri në vdekje.
Vdekja e tij
Digjej nga malli për vendlindjen, atdheun, sepse kishte një kohë të gjatë që nuk e kishte parë. Venitej për lirinë e Kosovës dhe trojeve tjera shqiptare. Gjithmonë e mbante shpresa se liria do të arrijë shpejt. Mirëpo, kjo ishte vetëm dëshira dhe ëndrra e tij. Sepse, mu në moshën kur kishte arritur pjekurinë e tij intelektuale e kombëtare në moshën dyzetvjeçare, sëmuret rëndë nga një sëmundje e pashërueshme dhe më 10 shkurt të vitit 1994 ndërroi jetë në banesën e tij në Gjenevë. Aty kishte mbyllur sytë duke lënë amanetin që për lirinë e atdheut të mos kursehet as jeta. Shabiu vetëm i vdekur u lejua të varroset në vendlindjen e tij në fshatin Çerkez. Ai u varros me nderime të larta nga familjarë, shok, miq e dashamirë të shumë nga të gjitha viset shqiptare. Ai vdiq për të mos vdekur kurrë, sepse veprimtaria e tij do të jetë udhërrëfimi kryesor për brezat e ardhshëm.
Shabiu pas vete la gruan me katër fëmijë, vajzën Fitoren, Albulenën dhe djemtë Fitorin dhe Shefkiun. Të gjithë këta jetojnë në Gjenevë të Zvicrës.
Ismet Mustafa hero i Koshares legjendare
Në vend të përkujtimit, Ismet Mustafa hero i Koshares legjendare, Ismet Mustafa dëshmor i kombit (1970-1999) Kur Kosova digjej nga forcat ushtarake dhe paramilitare serbo-çetnike kishte ra edhe kushtrimi për trimat e trimëreshat shqiptare që t’i dalin zot kësaj toke të lashtë stërgjyshore. Kështu, përveç djemve dhe vashave më të mira të Kosovës që luftuan kundër pushtuesit serb, padyshim radhëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ju kishin bashkangjitur edhe shumë trima e trimëresha shqiptare nga trojet tjera etnike shqiptare. Komandanti Ismet Jashari-Kumanova për shumë të rinj të kësaj ane ishte një frymëzim se si duhet luftuar kundër armikut. Ky frymëzimin, padyshim kishte ndikuar edhe te Ismet Mustafa një djalë i ri kumanovarë, i cili ende nuk e kishte shijuar në tërësi bukuritë e jetës.
Ismet Esat Mustafa lindi më 22 dhjetor 1970 në fshatin Çerkez të Kumanovës, nga babai Esati dhe e ëma Kadrie Mustafa. Rrjedh prej një familje të varfër, por shumë bujare si shumë familje tjera të kësaj ane. Babai i tij Esati kishte tre djem e një vajzë, Ismetin Ahmetin dhe Sametin, kurse vajzën Feriden, të cilët i donte aq shumë, saqë punonte punë mjaft të rënda vetëm e vetëm të përkujdeset për ta. Shumë trima dhe veprimtarë që kishte dhënë kjo anë. padyshim kishin ndikuar në vetëdijen e tyre kombëtare. Frymëzim i pamohueshëm ishte edhe Komandanti legjendar Ismet Jashari-Kumanova, i cili në vitin 1998 në Luzhnicë kishte rënë dëshmorë për lirinë e Kosovës.
Me një krenari të madhe e kishim përcjellë Ismetin për luftën e Kosovës, por kishim edhe dhembje dhe shqetësim për fatin e tij. Ismeti, për herë të fundit është përshëndetur edhe me babain e tij Esatin, vëllain e vogël Sametin dhe motrën Feriden. Ndërsa, lajmin për shkuarjen e tij në UÇK nuk ia kishte kumtuar vetëm nënës së tij Kadries. Ai nuk ishte përshëndetur me të, sepse mendonte se ndoshta ajo do të kundërshtonte një vendim të tillë.
Ismet Mustafa në Brigadën 138 “Agim Ramadani”
Mirëpo, më 17 prill 1999 gjatë Betejës së Koshares, betejës më të lavdishme të luftës çlirimtare, duke i sulmuar forcat e pushtuesit serb kishte rënë heroikisht, ashtu siç bien trimat për Atdhe e Liri. Ismeti kishte ra, por mbeti i pavdekshëm në historinë e kombit. Tani trupi i tij pushon në varrezat e fshatit Çerkez i stolisur me shumë kurora lulesh nga bashkëvendës, bashkëluftëtar, miq dhe dashamirë të shumtë nga të gjitha trojet. Lavdi për veprën dhe jetën e Ismet Mustafës, sepse vetëm ata që vdesin për liri e atdhe meritojnë t’i përkulemi para varrit.
Rogue
thumb|right|Rogue në [[strip.]] Rogue është një superhero të Marvel Comics, një anëtare të X-Men. Krijuar nga autori Chris Claremont dhe artisti Michael Golden, ajo së pari herë u paraqitur në Avengers vjetore #10 (gusht 1981).
thumb|right|[[Anna Paquin si Rogue në X-Men: The Last Stand.]] Rogue në filmat e X-Men (X-Men, X2 dhe X-Men: The Last Stand) u paraqitur nga Anna Paquin.
Kantoni Méru
Kantoni Méru (frëngjisht: Canton de Méru) është një kanton në departamentin Oise, rajonin Picardie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Méru. Ka sipërfaqe 170.42km2 dhe popullsi 31176 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Méru aktualisht përbëhet nga 20 komuna.
Drane Jakja
Drane Jakja (lindur në 29 qershor 1910-2016) ishte një grua me origjinë nga Tropoja, e internuar gjatë regjimit komunist në Shqipëri. Policia e Sigurimi i Shtetit të atij regjimi e shpërngulën Drane Jaken me katër fëmijë në shtatë internime: tri vendqëndrime në krahinën e Nikaj-Mërturit, gjashtë javë në Tropojë, prej andej në këmbë deri në Kukës e më pas me makinë deri në Kalanë e Beratit, ku qëndruan tre muaj. Vendet e fundit ku u internua ishin dy kampet në Turan e në Tepelenë.
Internimi
Pas arratisjes së të shoqit për në Jugosllavi, më 5 tetor 1948, Dranen e internuan me 4 fëmijët e saj në kampin e Tepelenës.Dranja iu nënshtrua si shumë të internuar të tjerë punës së detyruar duke ngarkuar në kurriz lëndë drusore nga malet e Turanit, Bënçës e Dragotit. Pas rënies së një epidemie të tifos së morrave gjatë gushtit të 1949, 33 fëmijë humbën jetën brenda natës në Kampin e Turanit. Ndër viktimat fëmijë të asaj nate ishte dhe djali i vogël i Dranjës, Zefi 2 vjeçar. Vetë Dranja u përkujdes për varrosjen e të birit nga frika se mos erozioni i malit do të zhdukte eshtrat e Zefit siç kishte ndodhur me shumë vendvarrime të tjera. Vetë ajo e ka treguar kështu historinë e saj për Fatbardha Saraçin, e cila i ka mbledhur dëshmitë e të mbijetuarve në fillim të viteve ‘90 dhe i ka botuar me radhë në vëllimet “Dhimbje”:
''Për njëzet e katër orë kanë vdekë në kampin e Turanit tridhjetë e tre fëmijë. Në çdo cep të kazermave, mrena e jashtë veç britmë e vaj ndigjojshe. Hidhërim të madh për vdekjen e atyne vocrrakëve, në këtë humnerë të qeverisë dhe dëshpërimi i thellë i familjeve, nuk mjaftonte koha për të hapur vorre. Ushtarët bënë një gropë të madhe dhe i hodhën foshnjet mrena një nga një si të ishin pula.''
Pas tre muajsh Dranës i vjen urdhri për lirim. Kjo erdhi pas faljes që iu bë shumë të internuarve për shkak të mungesës së kapaciteteve të kampeve internuese, kjo si rrjedhojë se në Tepelenë mbërritën 49 kamiona me të internuar vetëm nga Mirdita pas vrasjes së Bardhok Bibës. Përpara se të nisej bashkë me vajzën 11 vjeçare drejt shtëpisë së saj në Nikaj-Mërtur, Dranja zhvarrosi kufpmën e Zefit duke e marrë me vete për ta varrosur pranë gyshit të vet. Pas shtatë ditëve rrugëtim me makinë e në këmbë nga kampi i internimit në Fierzë e në Btoshë, Drana e varrosi Zefin e vogël dy vjeçar pranë gjyshit të tij, Prekë Ndout, në trollin e Zeqir Demës, në fshatin e tij të lindjes.
Trashëgimia
Në librin me titull "Doruntina e kohëve moderne", autori Pjetër Meta e cilëson Dranen si simbol të qëndresës mbinjerëzore.
Varberg
Varberg është një qytet urban në zonën qendrore dhe në Varberg Komunës, krahines Halland, i vendosur në Kattegat. Ajo është qyteti më i madh 43 Suedisë. Varberg është një qytet turistik dhe tregtar me një shërbim të portit dhe të trageteve të Grenaa në Danimarkë. Historia Varberg të shtrihet përsëri në moshë të hershme e Mesme, kur Halland takonte në Danimarkë. Getakärr turistik, një nga paraardhësit më të hershme të njohur të qytetit, është përmendur si Getsjö nga Saxo Grammaticus në kontekstin e Betejës së Nissan 1062 Të qytetit ka marrë të drejtat e qytetit në fillim vitet 1300. Sipas zyrës së qytetit turistik është Varberg një prej qyteteve të Evropës turistik Kryeministri, duke përfshirë Comwell Varberg dhe e famshme të ftohtë-vaske shtëpi në fort. Varberg është një nga njollat ​​më të mirë rrëshqitje në ajër në Evropë me të sezonit të gjithë vitit, me përjashtim të 1-2 muaj në dimër.
Historia
Prova më e vjetër e qytetit është një letër nga 1343, kur qyteti i quajtur "Getakärr". Sheshi Getsjö është përmendur më herët por kur Saxo Grammaticus e përmend atë në lidhje me betejën e Nissan 1062 Dëshmi arkeologjike tregojnë se Getakärr filloi në gjysmën e dytë të Vitet 1200. Ajo ka spekuluar edhe se Köpstad Vjetër ishte një pararendës i qytetit, por kjo është për shkak të mungesës së materialit arkeologjik dhe burim është vështirë të vlerësohet. Varberg Kalaja ishte ndërtuar në fund të Vitet 1200. Ai erdhi në fillim vitet 1300 për të shërbyer si qendër e një mbretëri e gjysmë të pavarura të krijuara nga fiefs Erik Magnusson dhe Ingeborg vajza Hakan ishte në Bohuslän, Suedi perëndimore, Halland. Në 1400 me miratimin e para të emrit Varberg (Hallvard Berg ose Vårdkasberg) pas mal ku Kalaja e Varberg është e vendosur, ishte fillimisht një kështjellë e ndërtuar në 1280s. Gjatë bazuar në veri 1400 New Varberg të qytetit. Getakärr njohur si e Vjetër Varberg dhe të humbasin statusin e saj qytetit në 1578. Marrëdhëniet në mes të dy qyteteve u shënua nga beteja e mundshme për kontrollin e tregtisë në rajon. Varberg ri u ndërtua ku rrugët nga Västergötland dhe Småland takohet Via Regia (?). Qyteti ishte rreth 700 metra në brendësi, dhe të shërbejë si një port është ndërtuar në një kanal për në det. Re Varberg u lidhur direkt me mbretin, ndërsa e Vjetër Varberg kontrolluar ndoshta nga zotëri qarkut lokal.
Në një avion disi më të lartë konkuruan Varberg, nga ana tjetër, me New Lödöse dhe më vonë Goteborgut. Sidomos përgjatë rrugës së vjetër për Jönköping dhe thashetheme përgjatë luginës drejt Varberg Borås kishte marrëdhënie tradicionalisht të mira. Një karmelitkloster u themelua në New Varberg midis 1462 dhe 1497 Ajo u mbyll në lidhje me Reformimit 1531-1532. Re Varberg u shkatërrua nga suedezët në 1565 gjatë luftës nordike. Ajo u braktis pas përsëri janë shkatërruar gjatë Luftës së Kalmar 1611-1612. Varberg tani shkoi në një vend pranë fort quajtur Varberg në faqen e internetit janë të ", ku ai qëndroi deri më 1666, kur qyteti ka qenë i djegur u zhvendos në vendin e tij të tashme. Gjatë 1700 u zhvillua në baste brickyard, format e ndryshme të prodhimit të veshjeve dhe tobaksspinnerier. Ata u, megjithatë, në përgjithësi nuk të shkonin shumë mirë dhe erdhi Varberg, Halland dhe të tjera, për të industrialise relativisht vonë. Një arsye kryesore për problemet e themelimit të ishte të Varberg në 1767 pësoi një zjarr shumë të mëdha urbane.
Varberg u miratua në 1800 nga qyteti më i madh Halmstad County. Industrializimit filloi me zell në 1880. Varberg-Borås hekurudhor u hap në 1880 dhe West Coast linjë arritur të qytetit në vitin 1885 dhe ka përfunduar 1888 Nga 1870, filluan të minierave dhe eksportin e kalldrëm. Gjatë 1880, filloi të peshkimit po fiton momentit në Varberg dhe zonat përreth, të shkaktuara kryesisht nga Shoqata Bujqësore paguar një korporatë e peshkimit nga raa se ata do të shkojë në Varberg, ku praktikat e tyre ishin përhapur.
Ekonomia
Varberg është një nga qytetet më të njohura të Suedisë verës dhe ka një pjesë të madhe të ekonomisë së saj në drejtim të turizmit. Qyteti është një nga spa më të rëndësishme dhe vendpushimet shëndetësore në Suedi, duke përfshirë Comwell Apelviken Varberg Kurort dhe hotel Varberg qytet me banjë në qendër të Azisë. Përveç kësaj, banjot e famshme të ftohtë dhe një shtëpi dush u hap në 1925 Resort Operacionet filloi në vitet 1800. Më parë i qytetit kishte një prodhim të rëndësishëm të Monark-Gjysmëhënës dhe-bikes në Monark-Hëna e AB (Cycleurope aktual). Në Varberg është edhe më i madh skoimportörer Suedisë dhe tregtarët me shumicë me mbi 20 kompani në industri. Ndër më të madhe të përfshijë Group Nilson, skodetaljistföretag më e madhe, dhe Vagabond, që të dy kanë selinë në qytet. Prodhimit të zhvillohet në vendet me kosto të ulët në Lindjen e Largët.
Safet Zec
Safet Zec (lindur më 5 dhjetor 1943) është një piktor dhe dizajner grafik bosnjanë.
Biografia
Safet Zec lindi në qytetin Rogatica, SR Bosnje dhe Hercegovinë, në një familje bosnjane. Ai u diplomua në Shkollën e Arteve të Aplikuara në Sarajevë në vitin 1964. Në vitin 1969, Zeci u diplomua në Universitetin e Arteve të Bukura në Beograd, dhe më pas në vitin 1972 kreu studimet pasuniversitare në të njëjtin universitet.
Në vitet shtatëdhjetë, Safet Zec u bë një nga ekspozuesit kryesorë të realizmit poetik. Deri në vitin 1989, ai jetoi dhe punoi në Beograd me familjen e tij, përpara se të kthehej në Sarajevë. Ai u largua nga Sarajeva në vitin 1992 për shkak të luftës në Bosnje dhe iku në Udine, Itali. Ai ishte një nga artistët më të njohur në Jugosllavi në fillim të viteve nëntëdhjetë.
Safet Zec ka përgatitur mbi 70 ekspozita vetjake në Bosnje dhe Hercegovinë dhe në qytete të mëdha anembanë botës. Ai është gjithashtu anëtar i Shoqatës së Artistëve Pamor të Bosnjës dhe Hercegovinës. Ai ka fituar mbi 20 çmime dhe është vlerësuar për punën e tij. Në vitin 2007 u nderua me Urdhrin e Arteve dhe Letërsisë së Francës. Punimet e tij gjenden në galeri të mëdha evropiane dhe ndërkombëtare, si dhe në koleksione private.
Sot jeton dhe punon në Venecia, Sarajevë, Paris dhe Poçitelj.
Tusha vetullverdhë
Tusha vetullverdhë (latinisht: Turdus merula), e njohur edhe si cërra, cërrja, cirla, dhe mëllenjë, është zog këndues i zi me sqep të verdhë që jeton në Evropë dhe Azi. Femra dhe të vegjlit kanë një qafë të zezë në kafe me vija të çelëta. Ushqehen me skrraja, dredhëza dhe nga vezët. Mëllenjë përbashkëta, merula Turdus, është një specie e mëllenjës së vërtetë. Ajo është quajtur gjithashtu mëllenjë e Euroazisë (sidomos në Amerikën e Veriut, për të dalluar atë nga sorrat e Botës së Re që s'kanë lidhje me të), [2] ose thjesht Mëllenjë (në zonat ku është e vetmja specie e tipit të mëllenjës). Ushqehet në Evropë, Azi dhe Afrikë të Veriut por është futur edhe në Australi dhe Zelandën e Re. Ka një numër speciesh në gjithë gamën e madhe, disa specie aziatike konsiderohen të jenë lloje më vete. Në varësi të gjerësi, Mëllenjë Përbashkët mund të jetë banor, pjesërisht ose plotësisht migratore migratore. [3]
Mashkull i propozojnë specia, e cila është gjetur në të gjithë më të madhe të Evropës, është e gjitha e zezë me përjashtim të një unaze të verdhë dhe ka këngë melodioze, femra e rritur dhe të vegjlit kanë pendë kryesisht kafe të errët. Ushqehen në pyje a kopshte, ndërtimin e një zoti, baltë-rreshtuan fole, në formë filxhani. Ai është që ha gjithçka, të hahet një gamë të gjerë të insekteve, toke, manaferrat, dhe fruta.
Të dy gjinitë janë të territoriale mbi baza edukate, me tregon kërcënim të veçantë, por janë më të shoqërueshëm gjatë migrimit dhe në dimërimin fusha. Palë do të qëndrojë në territorin e tyre gjatë gjithë vitit ku klima është mjaft i butë. Kjo specie e zakonshme dhe të spikatur i ka dhënë të rritet në një numër të referencave letrare dhe kulturore, të lidhura shpesh me këngën e saj.
Robert Burns
Nga mosha 15 vjeçare, i ra barra e punëtorit kryesor në fermë. Për t’i ikur lodhjes, ai i rrekej shkrimit që e bëntë të haroj punën e rëndë dhe të vështirë duke medituar për një botë më të mirë. Në këtë moshë edhe duelën në dritë vargjet e tij të parë, odë për Skotllandën dhe për gratë ; « Nela ime e bukur ».
thumb|250px|Statuja e Burns Kur babai i tij vdiq në vitin 1784, Roberti dhe vëllai i tij e vazhduan bashkërisht punën në fermë. Megjithatë, Robertin më shum e tërhiqte natyra romantike e poezisë dhe femrat (me të cilat pati plotë aventura dhe disa fëmijë jashtëmartesorë nga të cilët edhe bineqët me Jean Armour e cila më vonë do të bëhet bashkëshorte e tij), se sa lëvrimi i tokës. Në këtë kohë, për të ikur nga puna e rëndë, ai planifikoi të largohet drejtë drejt klimës së Antiljeve.
Megjithëse nuk udhëtoi, ai u dha pas pasionit të vet të parë dhe publikoi librin me poezi Poems, Chiefly in the Scottish Dialect, kryesisht në dialektin skocez ku kendon për dashuri të « thyer ». Këto këngë u pranuan shum mirë nga lexuesit dhe nga kritika. Kjo e shndërroi në të përkëdhelurin dhe në krenari të familjes. Me këtë, ai ngriti dorë nga mërgimi dhe filloi të udhëtoj nëpër vendlindje. Kështu mbërrini në Edinburg ku u bashkua me rrethin e shquar të artistëve dhe shkrimtarëve të cilët të prekur nga bukuria e poezisë së tij e pranuan mirë (megjithëse më vonë disa e quajtën « poeti fshatarë ») dhe e pëlqyen punën e tij poetike.
Në mes të viteve 1793 e 1818 iu botua kolekcioni A Select Collection Of Scottish Airs for the Voice në gjashtë volume dhe 114 këngë të tjera popullore. Që nga kjo kohë, filloi të konsiderohet si poet i parë romantik dhe gjithëmonë u shërbeu gjeneratave si inspirim.
Fatkeqësisht, Burns vdiq i ri, në moshën 37 vjeçare nga një sëmundje e zemrës, sigurisht pasojë e lodhjes së tepërt me punët e fermës që nga koha më e hershme. Vdekja e gjeti ditën kur gruaja e tij Jean, lindi djalin e tyre të fundit të emëruar Maxwell. Në varrim morrën pjesë rreth 10.000 vetë. Në këtë kohe, lavdia e tij nuk kishte arritur as nga larg nivelin që e fitoi më pas.
Pas vdekjes së tij, për çdo vjet, për ditëlindje, Skotllandezët nga do ku janë, organizojnë darkë dhe festojnë me krenari poetin e tyre, « haggis » (plënc (plëndës) i mbushur me mish delje), zonjat dhe Whisky-n.
Shkurte Fejza
Shkurte Fejza u lind më 18 nëntor 1961 në Mushtisht të Therandës, këngëtare shqiptare nga Kosova.
Biografia
Shkurte Fejza mësimet e fillores i ka bërë në Mushtisht, ato të së mesmes në Therandë, kurse të lartat në Prizren dhe Prishtinë. Paraqitjet e para në skenë i ka pasur qysh si fëmijë në programet e shkollës, ku u vërejt për herë të parë talenti i saj. Në maj të vitit 1975 merr pjesë në festivalin “Takimet e Majit” në Prizren dhe shpërblehet me Çmimin “Debutantja më e suksesshme”. Shkrimin e parë për Shkurte Fejzën e ka bërë atdhetari ynë i madh Jusuf Gërvalla në gazetën e vetme të asaj kohe “Rilindja” në vitin 1975. Në këtë vit themelohet Shoqëria Kulturo-Artistike “SHKA Afërdita” në Mushtisht, në të cilën Shoqëri, Shkurte Fejza është anëtare prej ditës së parë. Shumë shpejt kjo shoqëri do të bëhet e njohur në të gjitha anët e Botës Shqiptare.
Viti 1978 është viti që bëri kthesë në jetën muzikore në Kosovë. Në këtë vit mbahet Festivali i Gjirokastrës. Në këtë kohë, sidomos në qytete të Kosovës dëgjohej me të madhe muzika serbe. Festivali i Gjirokastrës nxori disa këngë të bukura. Për Shkurten kjo ishte një mundësi e mirë, por më vonë do të vërtetohet se kjo ishte një e mirë për tërë Kosovën. Këngët “Këngë për Mic Sokolin”, “Moj Syzeza”, “Erdha nga qyteti”, etj., të cilat dëgjoheshin thuaja ilegalisht nga Shkurta, ndërsa instrumentistët e “Afërditës” i përgatitën dhe shumë shpejt morën dheun.
Në pranverën e vitit 1979 bëhen xhirime nga Televizioni i Prishtinës (TVP). Dy emisione nga gjysmë ore u emetuan, ndërsa dy të tjera kurrë nuk u panë nga publiku. Veprimtaria e SHKA “Afërdita” shkonte furishëm dhe për një kohë shumë të shkurtër u bë qendër e reflektimit të muzikës së mirëfilltë shqiptare dhe e patriotizmit në Kosovë. Shkurta ishte Emblema e saj. Gjerë më 17 janar 1981 paraqitet në qindra koncerte nëpër të gjitha qendrat e Kosovës por edhe nëpër shumicën e fshatrave të saj. Me një fjalë aty ku ishte një sallë aty edhe mbaheshin koncerte.
Në vazhdim do ti cekim disa koncerte. Në korrik të 1979-ës në Shtëpinë Edukuese në Lypjan. Në Prishtinë mbahet i dyti. Me 4 - 6 dhjetor 1979 pjesëmarrja në RFBK në Drenas (Diplomë). Në dhjetor të vitit 1979 në Therandë (IGK “Ballkan”).
Pas një pauze vazhdon seria e koncerteve. Me 20 qershor 1980 në Therandë. Me 25 qershor 1980 në fshatin Keqekollë të Malësisë së Gollakut. Interesimi ishte shumë i madh, kishin ardhur burra, gra e fëmijë. Detyrohemi t’i mbajmë dy koncerte. Shkurta e këndon këngën “Moj ushtria popullore”, këngë për Ushtrinë Popullore të Shqipërisë. Një polic insiston duke u lutur që ta përsërisë, ndërsa Shkurta tha: “Po si jo, pasi ka edhe policë që e duan Ushtrinë tonë! Me gjithë qejf”. Me 26 qershor 1980 u dha koncert në vendlindje - Mushtisht. Salla ishte e vogël për të gjithë të interesuarit. Me 1 korrik 1980 në Besianë. Populli i Llapit e kishte mbushur sheshin para Shtëpisë së Kulturës. U mbajtën dy koncerte. Me 7 korrik 1980 në Bllacë të Therandës. Po ashtu me 7 korrik 1980 në Ferizaj, mbahen dy koncerte. Arsyet dihen.
Në këtë kohë krijohet idhull Shkurte Fejza. Me 14 korrik koncert në palestrën e sporteve në Gjilan. Me 21 korrik 1980 në Rogoçicë të Dardanës. Me 25 korrik 1980 dy koncerte në Artanë (Novobërdë). Me 26 korrik në Gjakovë, në palestrën e sporteve në qytetin ku me shekuj kultivohej kënga popullore. Një pritje madhështore. Pastaj, sërish koncerte në Kishnicë. Me 6 shtator 1980 në Dragash dhe Brodosanë, me 8 shtator 1980 në Prizren, me 15 shtator 1980 dhe Kastriot (Obiliq) me 21 tetor 1980. Me 11 tetor 1980 në kryeqytet, në qytetin e studentëve, aty ku ishte grumbulluar e gjithë energjia e rinisë në një kundërshtim të një sistemi. Një atmosferë e tillë nuk mbahej mend se ishte krijuar ndonjëherë. Me mijëra e mijëra njerëz kanë qenë dhe vetëm ata që kanë qenë aty mund ta përshkruajnë si ka qenë. U krijuan aso rrethanash sa që, me intervenimin e policisë, u dashtë të ndërpritet koncerti pak para përfundimit. Me 5 dhjetor 1980 koncert për bashkatdhetarët në Therandë. Me 10 dhjetor 1980 në Klinë. Me kërkesën e një grupi studentësh të Fakultetit të Bujqësisë, për herë të parë do të këndojë në një program, tip restoranti. Ishte kjo brucoshiada e këtij fakulteti. Këta studentë (Riza Demaj etj.) do ta nisin demonstratën e 11 marsit të vitit 1981. Koncertet e fundit me SHKA “Afërdita”, Shkurta do t’i mbajë me 17 dhe 19 janar 1981 në Qytetin e Minatorëve, në Mitrovicë.
Gjatë viteve 1981-1983 Shkurte Fejza detyrohet të bëjë pauzë sepse kënga e saj ishte e ndaluar. Në vitin 1984, pas shumë peripecive, bënë regjistrimin e katër këngëve me censurë. Ishin këto këngët “Qohi djema shaloni atin”, “Valizake, o ky vend i bukur me lule plotë”, “Maji i kuq” etj. Gjatë këtij viti, kënga “O ky vend i bukur me lule plotë” bëhet hit në valët e Radio Prishtinës, programi i dytë. Me votat e dëgjuesve e fiton mikrofonin e artë. Bëhet edhe shpallja e fituesit publikisht, caktohet manifestimi i marrjes së shpërblimit. Thirret Shkurta për ta marrë shpërblimin, por dora e UDB-së ishte shumë e fortë dhe përmes stafit menaxhues të Radio Prishtinës ndalohet dhënia e këtij shpërblimi që ia kishin dhuruar simpatizuesit e këngës shqipe. Vlen të ceket se gazetari i Radio Prishtinës, Fatmir Podrimaj, i dëshpruar nga një padrejtësi aq e hapur, propozoi ta padisim Radio Prishtinën në gjykatë. Por, në atë kohë edhe kjo do të ishte punë e kotë. Dorës së “fortë” edhe kjo iu duk pak dhe për t’i humbur gjurmët e kishte shlyer më vonë edhe vetë këngën fituese. Duke ju falënderuar Qamilit të Vogël, edhe atë përmes “Jugotonit” në Zagreb, Shkurta regjistron disa këngë në albumet e tij: “Bukuroshja” dhe “Pranvera”. Kjo ishte në vitin 1984.
Viti 1985 do të jetë më i bujshëm për Shkurten. Në Ferizaj themelohet një shoqatë e estradës muzikore e quajtur “Melodia”, e cila organizonte koncerte. Gjatë vitit 1985-1986, Shkurta do të mbajë koncerte solistike me mysafirët e saj në të gjitha qytetet në Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore.
Në koncertin e Shkupit (Salla e sporteve - Kale) para mijëra pjesëmarrësve ngjitet në skenë një plak me mjekër dhe flokë të thinjura (Çulea Milea më duket) dhe në mikrofon thotë: “Jam nga Rijeka, jetoj në Shkup si avokat. Jam adhurues i Shkurte Fejzës, i këtij zëri të artë dhe ma kujton një të vetmin zë - si ky që e kam dëgjuar para 50 viteve si student në Romë”.
Në verën e vitit 1986 disa dashamirë të këngës nga Kërçova, në krye me Sylejman Elezin vijnë në Mushtisht dhe kërkojnë që Shkurta të këndojë në dasmën e tyre. Në atë kohë Shkurta nuk e praktikonte një gjë të tillë, por fjalët e Ukshin Hotit (që e kishin angazhuar të intervenonte) ishin më bindëse kur tha se, “kënga jote duhet të dëgjohet në Zajazin e Mufailit të vogël”. Gjatë asaj vere e gjithë krahina e Zajazit dhe Tuinit buçiste nga kënga e Shkurtes. Në një dasmë në Zajaz, udhëtarët e detyrojnë të ndalet treni derisa të përfundojë kënga. Pastaj fillon Tetova me rrethinë e kështu me radhë. Për pushtetin e atëhershëm kjo ishte e papranueshme dhe ndërmori masa.
Me 13 shtator 1986 në dasmën e njohur në fshatin Stremnicë të Tetovës ishin tubuar disa mijëra njerëz nga e tërë rrethina e Tetovës. Vijnë policia maqedonase që të intervenojnë, por pasi që turma ishte shumë e madhe vetëm i marrin shënimet e grupit muzikor. Pas disa ditëve Gjykata Komunale në Tetovë lëshon aktvendimet për Shkurten dhe 10 anëtarët e grupit muzikor me dënime prej 60 ditësh. Dënimet ekzekutohen në Kosovë. Në këtë kohë Radio Televizioni i Prishtinës e hap Produkcionin e kasetave në Prishtinë. Në TVP kishte kohë që këngët e Shkurtes nuk emetoheshin, por duke e ditur se albumet shiten mirë e ndoshta edhe me vullnetin e mirë të disave, Shkurta bën regjistrimin e albumit, “Ç’ke Kosovë që po leshon za” (1987), pastaj edhe “Gurrë e shkrepa” (1988).
Viti 1991 në bashkëpunim me kompozitorin e njohur nga Tropoja, Kolë Susaj sjell edhe një album “Për mëmëdhenë”, ndërsa kasetat detyrohemi t’i shumëzojmë në Sarajevë sepse fabrikën e kasetave të RTP-së e kishin uzurpuar sërbët. Gjatë rrugës prej Sarajevës, policia serbe i konfiskon 30.000 audio kaseta. Pasiqë edhe origjinali ishte konfiskuar detyrohemi që edhe një herë të përgatitet i tërë materiali me orkestër dhe e bëjmë regjistrimin e programit në Dyseldorf të Gjermanisë tek në pranverë të vitit 1992.
Këtë vit, pra më 1991, një grup studentësh organizojnë një turne nëpër Kroaci për qëllime humanitare dhe, si zakonisht, Shkurta i përgjigjet pozitivisht d.m.th. e tërë turneja nëpër tërë Kroacinë pa asnjë kompenzim. Zoti e di se a janë destinuar ato mjete për atë qëllim për çka kemi shkuar. Ishte turne e gjatë prej Osijekut, Zagrebit, Pulës, Rijekës, Zarës e Splitit deri sa nuk na zuri lufta atje.
Kaletë Finlandez
Historia
majtas|parapamje| Tre gra rome finlandeze në vitet 1930. Kaletë Finlandez shin Romanisæl që erdhën në Finlandë nëpërmjet Suedisë pasi u dëbuan nga Suedia në shekullin e 17-të. Paraardhësit e romëve finlandezë, suedeze dhe norvegjeze janë romë anglezë dhe skocezë, të cilët u dëbuan nga mbretëritë e Skocisë dhe Anglisë. Në 1637, të gjitha grupet rome u shpallën të jashtëligjshëm që mund të vareshin pa gjyq; kjo praktikë u ndërpre në 1748. Kur Finlanda shpalli pavarësinë në 1917, të gjithë Kaletë morën shtetësi dhe të drejta të plota. Gjatë Luftës së Dimrit dhe Luftës së Vazhdimit, rreth një mijë Kaletë shërbyen në ushtrinë finlandeze.
Shkurte Fejza
Biografia
Në vitin 1992, në bashkpunim me shqiparë në Gjermani organizon koncerte nëpër Evropë dhe nga të hyrat e koncerteve iu ndahen arsimtarëve përmes LASH-it në Kosovë 41.500 DM. Në vitin 1992, Shkurta shkon për herë të pare në Shqipëri. Këtu regjistron këngën mbi rrugëtimin e parë në Shqipëri
Kaletë Finlandez
Veshja
Kaletë Finlandez zakonisht ndjekin traditat e tyre si në veshjet e meshkujve ashtu edhe në ato femra. Femrat e Kalesë Finlandeze zgjedhin personalisht nëse do të veshin apo jo fustanin tradicional rreth moshës 17 deri në 20 vjeç dhe zgjedhja konsiderohet përfundimtare. Në rastet e veshjeve jotradicionale, ende ndiqen zakonet e modestisë.
Shkurte Fejza
Biografia
Dhe pastaj e pershkruan rrugen keshtu:
Kaletë Finlandez
Veshja
Në shekullin e 19-të, burrat e Kalesë finlandeze visheshin pothuajse identike me fermerët finlandezë etnikë, me një pallto, pantallona të gjera, çizme të larta dhe një kapele me buzë. Në fillim të shekullit të 20-të, shumë burra Kale adoptuan stilin e veshjeve të lidhura me profesionin shumë të vlerësuar të shoferit të taksisë së kuajve. Ky fustan përmbante një këmishë të bardhë, një xhaketë (nganjëherë në lëkurë ), një kapak me majë, çizme të gjata të zeza dhe pantallona jodhpur të errëta të gjera. Përdorimi i jodhpurs ishte shumë specifik për Kalenë Finlandeze, pasi romët në zona të tjera do t'i kishin lidhur ata me ushtrinë shpesh agresive, dhe kështu do t'i shmangnin ato.
Shkurte Fejza
Biografia
Në bashkëpunim me të ndjerin Pjetër Gaci dhe Zef Çoba, e realizon edhe albumin me titull : “Kam një lot m’pikon si ar”.
Kaletë Finlandez
Veshja
Veshja tradicionale femër finlandeze Kalete buron nga veshja tradicionale e veshur nga gratë etnike finlandeze. Deri në fillim të shekullit të 20-të, gratë Kalete dhe finlandeze visheshin njësoj me bluza, funde të gjata dhe përparëse për belin. Me kalimin e kohës dhe me rritjen e pasurisë, fustani femëror Kale është bërë vazhdimisht më i dekoruar. Fustani përmban një fund të rëndë prej kadifeje të zezë, të gjatë të plotë, të veshur relativisht lart në bel, të mbështetur me mbushje, dhe një bluzë të fryrë, shpesh me rrufe dhe dantella të spikatura, të bëra me pëlhurë dekorative, si p.sh. me tema ose një shkëlqim metalik.
Shkurte Fejza
Biografia
Në vitin 1995 regjistron këngën kushtuar mërgimtarit “Çka ka zogu që po qan” por në vazhdim e bën këngën “Mekje s’ka” dhe albumin e titullon “Vdekje s’ka” sepse sa do që ligështohemi nuk e pranojmë vdekjen dhe nënshtrimin. Në vitin 1996, me Shyhrete Behlulin e bëjnë albumin e përbashkët “20 vjet për ju”. Viti 1997 sjell albumin” E kam emrin Kosovar”. Me 1998 e editon albumin “Bashkojmë krushqit për Kosovën’’. Këtë vit edhe albumin tjetër me Shyrete Behlulin “Këngë e lot”. Lufta e gjen në Mushtisht dhe kjo është histori më vete.
Kaletë Finlandez
Veshja
Fëmijët e vegjël veshin veshje të ngjashme me etnitë e tjera. Vajzat që i afrohen pjekurisë, por ende nën moshën për të veshur fustanin tradicional, shpesh veshin funde të gjata, të ngushta dhe të errëta.
Shkurte Fejza
Biografia
Në vitin 2000 albumi “ Jo nuk ndahet Mitrovica”. Në vitin 2001 në festivalin e organizuar ne Shtutgart, me pjesëmarrjen e këngëtarëve më të mire nga Kosova, juria profesionale në përbërje: Fahri Beqiri, Engjëll Berisha dhe Andrea Gajda ia ndajnë vendin e parë Shkurtes. Më në fund një juri vendos e lirë pa presione! Në vitin 2002 albumi “Te dua Kosovë”. Gjatë viteve 2000 - 2004 së bashku me Shyhrete Behlulin, Remzije Osmanin, Naxhije Fejzen, motrat Mustafa, Mahmut Feratin, Nikollë Nikprelajn, editon shumë albume të përbashkëta me këngë të perpunuar si dhe disa video programe. Prej vitit 1992 gjer më tani nëpër shumë qytete të Gjermanisë, Zvicrës, Belgjikës, Danimarkës, Suedisë, Norvegjisë, Austrisë, Anglisë, Italisë, Kanadasë dhe SHBA-së, Shkurte Fejza shfaq me mijëra koncerte.
Kaletë Finlandez
Muzikë
parapamje| Taisto Tammi në vitin 1960. Muzika është një pjesë qendrore e kulturës finlandeze Kalete, argëtimit të përditshëm dhe jetës shtëpiake. Në Finlandë, Kaletët njihen veçanërisht për kontributin e tyre në tangon finlandeze dhe muzikën Schlager. Burrat Kalet kanë qenë një pjesë jetike e skenës Schlager që nga fillimi i popullaritetit të zhanrit në Finlandë pas Luftës së Dytë Botërore. Në fillim këngëtarët e Kale u përballën me diskriminim të drejtpërdrejtë, dhe për shembull u ndaluan të performonin në institucione të caktuara ose në parim ose pas sjelljes së keqe të audiencës Kale. dhe ishin dy interpretuesit më të rëndësishëm të Kalesë së hershme; të dy adoptuan pseudonime artistike për të reduktuar vëmendjen ndaj prejardhjes së tyre etnike.
Shkurte Fejza
Biografia
2005. Këtë vit editohet albumi “Shqiptari të dua”. Në përgatitjen e albumeve, Shkurta ka bashkpunuar me kompozitorët: - Pjetër Gaci, Zef Çoba, Kolë Susa, Edmond Zhulali, Naim Gjoshi, Përparim Tomçini, Aleksandër Peqi, Naim Krasniqi, Xhevdet Gashi, Burim Krasniqi, Valton Beqiri, Ylber Asllani, Bekim Bislimi, Demir Krasniqi, Bekim Lumi Në këngët e Shkurtes zënë vend tekstet e këtyre autorëve: - Ismail Kadare, Dritero Agolli, Xhevahir Spahiu, Hamit Aliaj, Naim Plaku, Gjok Beci, Ymer Shkreli, Faruk Tasholli, Naime Beqirajt, Bekim Bislimit, Bekim Lumit, Fatmir Muja etj.
Kaletë Finlandez
Muzikë
Që atëherë, diskriminimi është zvogëluar dhe këngëtarët e Kale nuk kanë nevojë të maskojnë emrat e tyre të lindjes për të pasur sukses në karrierën e tyre. Kale të shumta kanë marrë pjesë në Tangomarkkinat, një konkurs kombëtar i këndimit të tangos, me fitues duke përfshirë Sebastian Ahlgren, Amadeus Lundberg dhe Marco Lundberg.
Shkurte Fejza
Biografia
Por, më së shumti edhe poezitë e rilindësve tanë Gjergj Fishta, Naim Frashëri etj.
Kaletë Finlandez
Statusi socio-ekonomik
Kale kanë mbajtur tradicionalisht pozicione si zejtarë, por profesioni ka humbur rëndësinë e tij në kohët moderne, duke çuar në një rritje të konsiderueshme të papunësisë brenda grupit. Në një punim të publikuar nga Ministria e Punës thuhet se “Sipas materialit të regjistrit të klientëve të administratës së punës, 70% e punëkërkuesve romë kishin arsim fillor ose të mesëm të ulët”. Sipas të njëjtit dokument: "Arsimi është i detyrueshëm në Finlandë dhe ky detyrim vlen njësoj për romët si për qytetarët e tjerë, por braktisja e arsimit bazë është ende e zakonshme tek të rinjtë romë, ndërsa në popullatën e zakonshme është jashtëzakonisht e pazakontë."
Dhuna dhe kriminaliteti
Në vitin 2007 oficeri i policisë dhe boksieri Riku Lumberg (i trashëgimisë rome) i shkroi një letër të hapur popullit të tij, duke kërkuar t'i jepej fund "traditës barbare të gjakmarrjes " në komunitet. Artistja rome Kiba Lumberg ka thënë si më poshtë për kulturën ku është rritur: “Gjakmarrja dhe dhuna që ekziston në kulturën rome nuk mund të diskutohet në Finlandë. Ne nuk mund të pranojmë që disa grupe fshihen pas kulturës për të justifikuar shkeljen e të drejtave të njeriut dhe lirisë së fjalës" dhe "problemi është se kur një cigan guxon të flasë në publik për gjërat negative që ndodhin në fisin e tyre, ata përballen. kërcënimet me vdekje. Nëse një person i bardhë hap gojën, ai akuzohet për racizëm."
Romani finlandez në Suedi
Nga vitet 1950, romët finlandezë janë zhvendosur në Suedi, kryesisht për shkak të mundësive më të mira të punës dhe më pak diskriminimit. Rreth 4,500 romë finlandezë jetojnë në Suedi. Ata janë i vetmi grup rom në Suedi që veshin veshjen e tyre tradicionale. Në Suedi është më e lehtë për romët finlandezë të gjejnë një punë dhe një apartament për shkak të mbiemrave më të zhurmshëm suedez si dhe traditës së gjatë të multikulturalizmit në Suedi.
Njerëz të shquar me prejardhje Kaleje
parapamje| Remu Aaltonen
Brienz/Brinzauls
është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
L'Ènova
L'Ènova është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ribera Alta, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. L'Ènova ka 1011 banorë (2007), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 7.7 km2.
Kantoni Lagny-sur-Marne
Kantoni Lagny-sur-Marne (frëngjisht: Canton de Lagny-sur-Marne) është një kanton në departamentin Seine-et-Marne, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Lagny-sur-Marne. Ka sipërfaqe 20.41km2 dhe popullsi 31330 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Lagny-sur-Marne aktualisht përbëhet nga 4 komuna.
Gjiri i Nartës
thumb|250px|Gjiri i Nartës, siç shihet nga [[Anija kozmike|anije kozmike në nëntor 1994.]] Gjiri i Artës, (greqisht: Αμβρακικός κόλπος/Amvrakikós kólpos) është një gji i detit Jon në Rajonin e Çanerise pjese Shqiperise Etnike e zaptuar nga Greqia ne 1913,tani ndodhet ne Greqine veriperëndimore, midis rajoneve adminstrativ të Epirit dhe Greqisë perëndimore. Për shkak të qytezës së Artës, e vendosur në afërsi të gjirit ajo ka qenë e njohur tradicionalisht gjatë shumë shekujve si Gjiri i Artës. Gjiri merr emrin modern "Gjiri i Ambrakisë" nga qyteti antik Ambrakia që ndodhet pranë brigjeve e saj.