cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Festivali i 11-të i Këngës në RTSH
Nata e dytë - 23.12.1972
U përsëritën po këto 20 këngë.
Nata finale - 24.12.1972
Dolën 10 këngë sipas radhës së mëposhtme:
.
Çmimi i tretë
.
Sonceboz-Sombeval
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Gnash
Gnash është një projekt që synon të krijojë një luajtës (ang.: player lexo::pllejër) dhe tërheqës për shfletues interneti për programin kompjuterik Adobe Flash, me licensë program kompjuterik i lirë (ang. Free Software lexo: fri softuer), për të zëvëndësuar licensën e pronësisë (ang. proprietary software) që është e pushtuar nga Adobe me programin kompjuterik Adobe Flash Player.
Rusi i Kievit
parapamje| Një hartë e përafërt etno-gjuhësore e Rusisë së Kievit në shekullin e 9-të: Pesë grupe finnike të Vollgës të Merya, Mari, Muromians, Meshchera dhe Mordvins janë paraqitur si të rrethuar nga [[sllavët në perëndim; tre grupet finnike të Veps, Ests dhe Chuds, dhe Baltët Indo-Evropianë në veriperëndim; permët në verilindje, bullgarët ( turqit ) dhe kazarët në juglindje dhe jug.]] Rus Kievian, ndryshe Rusji e Kievit,  e njohur gjithashtu si Kjiivan Rus '     ishte një shtet dhe më pas një bashkim principatash në Evropën Lindore dhe Veriore, që ekzistuan gjatë fundit të shekullit të 9-të deri në mesin e shekullit të 13. Edhe pse supozohet se është formuar që nga viti 750 pas Krishtit, të dhënat historike tregojnë se 862 ishte viti zyrtar i formimit të federatës politike mesjetare.
Me një përbërje të ndryshme popujsh, Kievan Rus u udhëhoq nga dinastia Rurik, e themeluar nga Princi që mbante të njëjtin emër. Shtete bashkëkohore si Bjellorusia, Rusia dhe Ukraina konsiderojnë këtë shtet historik si paraardhësin e tyre historik.
Sipas Kronikës Primare, sundimtari i parë që filloi të bashkonte tokat sllave lindore në atë që do të bëhej Rusia e Kievit ishte Princi Oleg ( r. 879-912 ). Ai zgjeroi kontrollin e tij nga Novgorod në jug përgjatë luginës së lumit Dnieper për të mbrojtur tregtinë nga inkursionet Khazare që vinin nga lindja, dhe mori kontrollin e qytetit të Kievit (sot Kiev ). Princi Sviatoslav I ( r. 943–972 ) arriti zgjerimin e parë të madh territorial të shtetit, duke fituar një luftë pushtuese kundër kazarëve. Vladimiri i Madh ( r. 980–1015 ) përhapi krishterimin me pagëzimin e tij dhe e shtriu atë në të gjithë banorët e Kievit dhe më gjerë me anë të një dekreti. Kievan Rus arriti shtrirjen e saj më të madhe nën Princin Jaroslav i Urti ( r. 1019–1054 ) dhe vijoi gjatë sundimit të djemve të tij, të cilët mblodhën dhe nxorën kodin e parë ligjor të shkruar, Russkaya Pravda, menjëherë pas vdekjes së tij. parapamje| "Toka e Rusisë" nga Kronika Primare, një kopje e Kodikut Laurentian.Shteti filloi të bjerë në fund të shekullit të 11-të, duke u shpërbërë gradualisht në fuqi të ndryshme rivale rajonale gjatë shekullit të 12-të. Ai u dobësua më tej nga faktorë të jashtëm, si rënia e Perandorisë Bizantine, partneri i saj kryesor ekonomik dhe zvogëlimi shoqërues i rrugëve tregtare nëpër territorin e tij. Më në fund ra nën pushtimin mongol në mesin e shekullit të 13-të, megjithëse dinastia Rurik do të vazhdonte të sundonte deri në vdekjen e Feodorit I të Rusisë në 1598.
Emrat
Gjatë ekzistencës së saj, Kievan Rus ose Rusia e Kievit njihej si "toka e Rusisë" dhe prej shekullit të 12 si Rutenia.
Drejtshkrimi historikisht i saktë por i rrallë Kyevan Rus ', bazuar në sllavishten e vjetër lindore Kyjevŭ ( Kыѥвъ ) 'Kiev', gjithashtu shihet herë pas here.
Rusët Varangian nga Skandinavia përdorën emrin e vjetër norvegjez Garðaríki, "toka e qyteteve", sepse vendbanimet e fortifikuara ishin kaq të shumta në Rusinë e Kievit.
Origjina
Para shfaqjes së Rusisë së Kievit në shekullin e 9-të, pjesa më e madhe e zonës në veri të Detit të Zi, e cila përafërsisht mbivendoset me Ukrainën dhe Bjellorusinë e sotme, ishte e populluar kryesisht nga fiset sllave lindore. Në rajonin verior rreth Novgorodit ishin sllavët Ilmen dhe fqinjë me to sllavët Krivichi, të cilët pushtuan territoret që rrethonin burimet e lumenjve Dvina Perëndimore, Dnieper dhe Vollga. Në veri të tyre, në rajonet Ladoga dhe Karelia, jetonte fisi finlandez Chud. Në jug, në zonën përreth Kievit, ishin fiset Poliane, një grup fisesh të sllavizuara me origjinë iraniane, ato Drevliane në perëndim të Dnieper dhe Severiane në lindje. Në veri dhe lindje të tyre jetonin fiset Vyatichi, dhe në jug të tyre ishte toka e pyllëzuar e vendosur nga fermerët sllavë, duke i lënë vendin stepave të populluara nga barinjtë nomade. Dikur nuk kishte polemika nëse rusët ishin varangianë apo sllavë, megjithatë, kohët e fundit vëmendja e studiuesve është përqendruar më shumë në debatin se sa shpejt një popull norvegjez me prejardhje u asimilua në kulturën sllave. Kjo pasiguri është kryesisht për shkak të mungesës së burimeve bashkëkohore. Në një farë mase polemika lidhet me mitet e themelimit të shteteve moderne në rajon. Ky debat shpesh i pafrytshëm mbi origjinën ka kaluar periodikisht në narrativa konkurruese nacionaliste me vlerë të dyshimtë shkencore që promovohen drejtpërdrejt nga organe të ndryshme qeveritare, në një numër shtetesh. Kjo u pa në periudhën staliniste, kur historiografia sovjetike u përpoq të distanconte rusët nga çdo lidhje me fiset gjermanike, në një përpjekje për të shpërndarë propagandën naziste që pretendonte se shteti rus ia detyronte ekzistencën dhe origjinën e tij fiseve të supozuara racore superiore norvegjeze. Kohët e fundit, në kontekstin e ringjalljes së nacionalizmit në shtetet post-sovjetike, akademia anglofone ka analizuar përpjekjet e reja për të përdorur këtë debat për të krijuar histori fondacioni etno-nacionalist, me qeveritë ndonjëherë të përfshira drejtpërdrejt në këtë projekt. Konferencat dhe botimet që vënë në dyshim origjinën norvegjeze të Rusisë janë mbështetur drejtpërdrejt nga politika shtetërore në disa raste, dhe mitet e themelimit që rezultojnë janë përfshirë në disa tekste shkollore në Rusi.
Ndërsa varangianët ishin tregtarë dhe vikingë norvezë,  disa historianë nacionalistë rusë dhe ukrainas argumentojnë se rusët ishin vetë sllavë (shih Anti-Normanizmi ). Teoritë normaniste përqendrohen në burimin më të hershëm të shkruar për sllavët e Lindjes, Kronika Primare,   i cili u prodhua në shekullin e 12-të. Tregimet nacionaliste nga ana tjetër kanë sugjeruar se rusët ishin të pranishëm përpara ardhjes së varangëve, duke vënë në dukje se vetëm një pjesë e vogël e fjalëve skandinave mund të gjenden në rusisht dhe se emrat skandinavë në kronikat e hershme u zëvendësuan shpejt me sllavisht. emrat.
Megjithatë, lidhja e ngushtë midis rusëve dhe norvegjezëve konfirmohet si nga vendbanimet e gjera skandinave në Bjellorusi, Rusi dhe Ukrainë, ashtu edhe nga ndikimet sllave në gjuhën suedeze.
Ahmad ibn Fadlan, një udhëtar arab gjatë shekullit të 10-të, dha një nga përshkrimet më të hershme të shkruara për rusët: "Ata janë të gjatë sa një hurmë, bionde dhe të kuqërremtë, kështu që nuk kanë nevojë të veshin tunikë dhe as mantel; më tepër burrat mes tyre veshin rroba që mbulojnë vetëm gjysmën e trupit të tij dhe ia lënë njërën dorë të lirë." Liutprand i Kremonës, i cili ishte dy herë i dërguar në oborrin bizantin (949 dhe 968), identifikon "rusët" me norvegjezët ("rusët, të cilët ne i quajmë norvegjezët me një emër tjetër") por e shpjegon emrin si një Termi grek që i referohet tipareve të tyre fizike ("Një popull i caktuar i përbërë nga një pjesë e norvegjezëve, të cilët grekët i quajnë [...] rusë për shkak të veçorive të tyre fizike, ne e caktojmë si norvegjez për shkak të vendndodhjes së origjinës së tyre ." ). Leo Dhjaku, një historian dhe kronist bizantin i shekullit të 10-të, i referohet rusëve si " skitanë " dhe vëren se ata prireshin të adoptonin ritualet dhe zakonet greke. Por 'Scythians' në gjuhën greke përdoret kryesisht si një term i përgjithshëm për nomadët.
Ftesa e Varangianëve
parapamje| Ftesa e Varangianëve nga Viktor Vasnetsov : Rurik dhe vëllezërit e tij Sineus dhe Truvor mbërrijnë në tokat e sllavëve të Ilmenit. Sipas Kronikës Primare, territoret e sllavëve lindorë në shekullin e 9-të u ndanë midis varangëve dhe kazarëve. Varangët përmenden për herë të parë duke imponuar haraç nga fiset sllave dhe finlandeze në vitin 859. Në vitin 862, fiset finlandeze dhe sllave në zonën e Novgorodit u rebeluan kundër varangëve,  duke i çuar ata "mbrapa përtej detit dhe, duke i refuzuar haraç të mëtejshëm, u nisën për të qeverisur veten". Megjithatë, fiset nuk kishin ligje dhe së shpejti filluan të bënin luftë me njëri-tjetrin, duke i shtyrë ata të ftonin varangët të ktheheshin për t'i sunduar ata dhe për të sjellë paqen në rajon:
Kronika Primare raporton se Askoldi dhe Diri vazhduan në Konstandinopojë me një marinë për të sulmuar qytetin në vitet 863–66, duke kapur bizantinët në befasi dhe duke shkatërruar zonën përreth, edhe pse rrëfime të tjera datojnë sulmin në 860. Patriarku Fotius përshkruan gjallërisht shkatërrimin "universal" të periferive dhe ishujve aty pranë, dhe një tregim tjetër detajon më tej shkatërrimin dhe masakrën e pushtimit. Rusët u kthyen mbrapa përpara se të sulmonin vetë qytetin, ose për shkak të një stuhie që shpërndau varkat e tyre, kthimit të Perandorit, ose në një tregim të mëvonshëm, për shkak të një mrekullie pas një thirrjeje ceremoniale nga Patriarku dhe Perandori drejtuar Virgjëreshës. Sulmi ishte takimi i parë midis rusëve dhe bizantinëve dhe e çoi Patriarkun të dërgonte misionarë në veri për t'u angazhuar dhe për t'u përpjekur të konvertonin rusët dhe sllavët.
Themelimi i shtetit Kievan
parapamje| Fiset dhe popujt sllavo-lindorë, shekujt VIII–IX Ruriku udhëhoqi Rusët deri në vdekjen e tij në vitet 879 ose 882, duke lënë trashëgim mbretërinë e tij te të afërmit të tij, Princi Oleg, si regjent për djalin e tij të vogël, Igor. Sipas Kornikës në 880–82, Olegu udhëhoqi një forcë ushtarake në jug përgjatë lumit Dnieper, duke kapur Smolenskun dhe Ljubekun përpara se të arrinte në Kiev, ku rrëzoi dhe vrau Askoldin dhe Dirin.
"Oleg u vendos si princ në Kiev, dhe deklaroi se Kievi duhej të ishte "nëna e qyteteve ruse".
Oleg filloi të konsolidonte pushtetin e tij mbi rajonin përreth dhe rrugët e lumenjve në veri të Novgorodit, duke imponuar haraç për fiset sllave lindore
Shteti i ri Kievan lulëzoi për shkak të furnizimit të tij të bollshëm me gëzof, dyll blete, mjaltë dhe skllevër për eksport, dhe sepse kontrollonte tre rrugë kryesore tregtare të Evropës Lindore. Në veri, Novgorod shërbeu si një lidhje tregtare midis Detit Baltik dhe rrugës tregtare të Vollgës për në tokat e bullgarëve të Vollgës, Khazarëve dhe përtej Detit Kaspik deri në Bagdad, duke siguruar akses në tregje dhe produkte nga Azia Qendrore dhe Lindja e Mesme. Tregtia nga Balltiku u zhvendos gjithashtu në jug në një rrjet lumenjsh dhe portash të shkurtra përgjatë Dnieper të njohur si " rruga nga varangët te grekët ", duke vazhduar në Detin e Zi dhe në Konstandinopojë.
Kievi ishte një post qendror përgjatë rrugës Dnieper dhe një qendër me rrugën tregtare tokësore lindje-perëndim midis kazarëve dhe tokave gjermanike të Evropës Qendrore. dhe mund të ketë qenë një postim për tregtarët hebrenj radhanitë midis Evropës Perëndimore, Itilit dhe Kinës. Këto lidhje tregtare pasuruan tregtarët dhe princat rusë, duke financuar forcat ushtarake dhe ndërtimin e kishave, pallateve, fortifikimeve dhe qyteteve të tjera. Kërkesa për mallra luksoze nxiti prodhimin e bizhuterive të shtrenjta dhe mallrave fetare, duke lejuar eksportin e tyre, dhe një sistem i avancuar i kredisë dhe huadhënies mund të ketë qenë gjithashtu në vend.
Marrëdhëniet e hershme të jashtme
Zgjerimi i shpejtë i Rusisë në jug çoi në konflikt dhe marrëdhënie të paqëndrueshme me kazarët dhe fqinjët e tjerë në stepën pontike. Khazarët dominuan tregtinë nga stepat e Vollgës-Don në Krimenë lindore dhe Kaukazin verior gjatë shekullit të 8-të gjatë një epoke që historianët e quajnë ' Pax Khazarica ', duke tregtuar dhe duke u bërë aleatë shpesh me Perandorinë Bizantine. kundër persëve dhe arabëve. Në fund të shekullit të 8-të, rënia e Kaganatit Göktürk i bëri Magjarët dhe Peçenegët, Ugrët dhe turqit nga Azia Qendrore, të migronin në perëndim në rajonin e stepës, duke çuar në konflikt ushtarak, ndërprerje të tregtisë dhe paqëndrueshmëri brenda Khaganate Khazar. Rusët dhe sllavët kishin bërë aleatë më parë me kazarët kundër sulmeve arabe në Kaukaz, por ata punuan gjithnjë e më shumë kundër tyre për të siguruar kontrollin e rrugëve tregtare. parapamje| Rruga tregtare e Vollgës (e kuqe), " rruga nga varangët te grekët " (vjollcë) dhe rrugë të tjera tregtare të shekujve 8-11 (portokalli) Perandoria Bizantine ishte në gjendje të përfitonte nga trazirat për të zgjeruar ndikimin e saj politik dhe marrëdhëniet tregtare, fillimisht me kazarët dhe më vonë me rusët dhe grupet e tjera që jetonin në Stepë.
Bizantinët themeluan themën e Khersonit, e njohur fillimisht si Klimata, në gadishullin e Krimesë në vitet 830 për tu mbrojtur nga sulmet që mund të vinin nga Rusët. Ata kthyen Khersonin në qytetin ndërlidhës tregtar dhe qendër diplomatike në Detin e Zi. at. Ata ndihmuan Kazarët dhe kthyen Khersonin nëëëëët Kevin stepë. Bizantinët krijuan Temën e Khersonit, e njohur zyrtarisht si Klimata, në Krime në vitet 830 për t'u mbrojtur nga sulmet e Rusisë dhe për të mbrojtur dërgesat jetike të grurit që furnizonin Konstandinopojën. Chersoni shërbeu gjithashtu si një lidhje kryesore diplomatike me kazarët dhe të tjerët në stepë, dhe u bë qendra e tregtisë së Detit të Zi. Bizantinët i ndihmuan gjithashtu kazarët të ndërtonin një kështjellë në Sarkel në lumin Don për të mbrojtur kufirin e tyre veriperëndimor kundër inkursioneve nga emigrantët turq dhe rusët, dhe për të kontrolluar rrugët tregtare të karvanëve dhe portin midis lumenjve Don dhe Vollgë.
Zgjerimi i Rusisë bëri presion të mëtejshëm ushtarak dhe ekonomik mbi kazarët, duke i privuar ata nga territori dhe tregtia. Rreth vitit 890, Olegu zhvilloi një luftë në tokat e lumenjve Dniester të poshtëm dhe Dnieper me fiset Tivertsi dhe Ulichs, të cilët me gjasë po vepronin si vasalë të Magjarëve, duke bllokuar hyrjen e Rusisë në Detin e Zi. Në 894, Magjarët dhe Peçenegët u tërhoqën në luftërat midis Bizantinëve dhe Perandorisë Bullgare. Bizantinët organizuan që Magjarët të sulmonin territorin bullgar nga veriu, dhe Bullgaria nga ana e saj i bindi peçenegët që të sulmonin Magjarët nga pjesa e pasme e tyre.
Të ngujuar, Magjarët u detyruan të migrojnë më tej në perëndim përmes maleve Karpate në fushën hungareze, duke i privuar kazarët nga një aleat i rëndësishëm. Migrimi i Magjarëve i lejoi Rusisë hyrjen në Detin e Zi, dhe së shpejti ata filluan ekskursione në territorin Khazar përgjatë bregut të detit, deri në lumin Don dhe në rajonin e Vollgës së poshtme. Rusët po sulmonin dhe plaçkisnin në rajonin e Detit Kaspik që nga viti 864, me ekspeditën e parë në shkallë të gjerë në 913, kur ata bastisën gjerësisht qytetet Baku, Gilan, Mazandaran dhe depërtuan në Kaukaz.
Tregtia fitimprurëse e Rusisë me Perandorinë Bizantine duhej të kalonte përmes territorit të kontrolluar nga Peçenegët, kështu që nevoja për marrëdhënie përgjithësisht paqësore ishte thelbësore. Peçenegët raportohet se ndihmuan Rusinë në fushatat e mëvonshme kundër bizantinëve, por në raste të tjera u bashkua me bizantinët kundër Rusisë.
Marrëdhëniet Ruso-Bizantine
parapamje|Rusët në muret e Kostandinopojës (viti 860) nga Kronika Radziwiłł. Pas sulmit rus në Kostandinopojë në vitin 860, Patriarku Bizantin Fotius dërgoi misionarë në veri për t'i kthyer rusët dhe sllavët në krishterim. Princi Rastislav i Moravisë i kishte kërkuar Perandorit që të siguronte mësues për të interpretuar shkrimet e shenjta, kështu që në vitin 863 vëllezërit Cirili dhe Metodi u dërguan si misionarë, për shkak të njohurive të tyre të gjuhës sllave. Sllavët nuk kishin gjuhë të shkruar, kështu që vëllezërit krijuan alfabetin glagolitik, që më vonë u zëvendësua nga ai cirilik (i zhvilluar në Perandorinë e Parë Bullgare ) dhe standardizuan gjuhën e sllavëve, më vonë e njohur si sllavishtja e vjetër kishtare.
Ata përkthyen pjesë të Biblës dhe hartuan kodin e parë civil sllav dhe dokumente të tjera, dhe gjuha dhe tekstet u përhapën në të gjithë territoret sllave, duke përfshirë Rusinë e Kievit. Misioni i Kirilit dhe Metodit u shërbeu qëllimeve ungjillore dhe diplomatike, duke përhapur ndikimin kulturor bizantin në mbështetje të politikës së jashtme perandorake. Në vitin 867 Patriarku njoftoi se rusët kishin pranuar një peshkop, dhe në 874 ai flet për një "Arqipeshkëv të Rusisë".
Marrëdhëniet midis rusëve dhe bizantinëve u bënë më komplekse pasi Olegu mori kontrollin mbi Kievin, duke reflektuar shqetësime tregtare, kulturore dhe ushtarake. Pasuria dhe të ardhurat e Rusisë vareshin shumë nga tregtia me Bizantin. Konstandin Porfirogjeni përshkroi kursin vjetor të princave të Kievit, duke mbledhur haraç nga fiset në vars,i duke mbledhur produktin në një flotilje prej qindra varkash, duke i çuar ato poshtë Dnieper në Detin e Zi dhe duke lundruar në grykëderdhjen e Dniestër, delta e Danubit dhe më pas në Kostandinopojë. Në udhëtimin e tyre të kthimit ata sillnin pëlhura mëndafshi, erëza, verë dhe fruta.
Rëndësia e kësaj marrëdhënie tregtare çoi në veprime ushtarake kur u ngritën mosmarrëveshjet. Kronika Primare raporton se rusët sulmuan përsëri Kostandinopojën në vitin 907, ndoshta për të siguruar aksesin tregtar. Kronika lavdëron aftësinë ushtarake dhe mendjemprehtësinë e Olegut, një tregim i mbushur me detaje legjendare. Burimet bizantine nuk e përmendin sulmin, por një palë traktate në 907 dhe 911 përcaktuan një marrëveshje tregtare me Rusinë, kushtet që sugjeronin presion mbi bizantinët, të cilët dhanë lagjet dhe furnizimet e Rusisë për tregtarët e tyre dhe privilegjet e tregtisë pa taksa në Kostandinopojë.
Kronika ofron një përrallë mitike të vdekjes së Oleg. Një magjistar profetizon se vdekja e princit do të shoqërohej me një kalë të caktuar. Oleg e ka sekuestruar kalin dhe më vonë ai vdes. Oleg shkon për të vizituar kalin dhe qëndron mbi kufomë, duke u gëzuar se e kishte mbijetuar kërcënimin, kur një gjarpër e godet nga kockat e kalit, dhe së shpejti sëmuret dhe vdes. Kronika raporton se Princi Igor pasoi Olegun në 913, dhe pas disa konflikteve të shkurtra me Drevlianët dhe Peçenegët, pasoi një periudhë paqeje për më shumë se njëzet vjet. parapamje| Hakmarrja [[Ollga e Kievit|e Princeshës Olga ndaj Drevlianëve, Kronika e Radziwiłł|majtas]] Në vitin 941, Igori udhëhoqi një tjetër sulm të madh rus në Konstandinopojë, ndoshta për të drejtat tregtare përsëri. Një marinë prej 10,000 anijesh, duke përfshirë aleatët Peçenegë, zbarkoi në bregun e Bitinisë dhe shkatërroi bregun aziatik të Bosforit. Sulmi ishte në kohë të mirë, ndoshta për shkak të inteligjencës, pasi flota bizantine ishte e pushtuar nga arabët në Mesdhe dhe pjesa më e madhe e ushtrisë së saj ishte vendosur në lindje. Rusia dogji qytetet, kishat dhe manastiret, duke therur njerëzit dhe duke grumbulluar plaçkë. Perandori organizoi që një grup i vogël anijesh në pension të pajiseshin me hedhës grekë dhe i dërgoi të takonin rusët, duke i joshur ata të rrethonin kontigjentin përpara se të lëshonin zjarrin grek.
Igori u kthye në Kiev i prirur për hakmarrje. Ai mblodhi një forcë të madhe luftëtarësh nga sllavët fqinjë dhe aleatët peçenegë dhe dërgoi për përforcime varangianësh nga "përtej detit". Në vitin 944 forca ruse përparoi përsëri mbi grekët, nga toka dhe deti, dhe një forcë bizantine nga Kherson u përgjigj. Perandori dërgoi dhurata dhe ofroi haraç në vend të luftës, dhe rusët pranuan. Në vitin 945 u dërguan të dërguar midis Rusisë, Bizantinëve dhe Bullgarëve dhe u përfundua një traktat paqeje. Marrëveshja u fokusua përsëri në tregti, por këtë herë me kushte më pak të favorshme për Rusinë, duke përfshirë rregullore të rrepta për sjelljen e tregtarëve rusë në Kherson dhe Konstandinopojë dhe dënime specifike për shkeljet e ligjit.
Sviatosllavi
parapamje| Madrid Skylitzes, takim mes John Tzimiskes dhe Sviatoslav Pas vdekjes së Igorit në 945, gruaja e tij Olga sundoi si regjente në Kiev derisa djali i tyre Sviatosllav arriti pjekurinë (rreth 963). Sundimi i tij dhjetëvjeçar mbi Rusinë u shënua nga zgjerimi i shpejtë nëpërmjet pushtimit të kazarëve të stepës pontike dhe pushtimit të Ballkanit. Në fund të jetës së tij të shkurtër, Sviatosllavi krijoi për vete shtetin më të madh në Evropë, duke e zhvendosur përfundimisht kryeqytetin e tij nga Kievi në Pereyaslavets në Danub në vitin 969.
Në kontrast me konvertimin e nënës së tij në krishterim, Sviatosllavi mbeti një pagan i vendosur. Për shkak të vdekjes së tij të papritur në një pritë në vitin 972, pushtimet e tij, në pjesën më të madhe, nuk u konsoliduan në një perandori funksionale, ndërsa dështimi i tij për të krijuar një trashëgimi të qëndrueshme çoi në një grindje vëllavrasëse midis djemve të tij, gjë që rezultoi në dy prej tre djemve të vrarë.
Mbretërimi i Vladimirit dhe kristianizimi
parapamje| Rogneda i Polotsk, Vladimir I i Kievit dhe Izyaslav i Polotsk parapamje| Pagëzimi i Shën Princit Vladimir, nga Viktor Vasnetsov, në Katedralen e Shën Volodimirit Rajoni i Kievit dominoi shtetin e Kievan Rus për dy shekujt e ardhshëm. Princi i madh ose duka i madh i Kievit kontrollonte tokat përreth qytetit dhe të afërmit e tij zyrtarisht si vartës sundonin qytetet e tjera dhe i paguanin haraç. Zeniti i fuqisë së shtetit erdhi gjatë mbretërimit të Vladimirit të Madh ( r. 980–1015 ) dhe Princit Jaroslav I i Urti ( r. 1019–1054 ). Të dy sundimtarët vazhduan zgjerimin e vazhdueshëm të Kievan Rus' që kishte filluar nën sundimin e Olegut.
Edhe pse ndonjëherë i atribuohet vetëm Vladimirit, kristianizimi i Rusisë së Kievit ishte një proces i gjatë dhe i ndërlikuar që filloi përpara formimit të shtetit. Qysh në shekullin e I të erës sonë, grekët në kolonitë e Detit të Zi u konvertuan në krishterim, dhe Kronika Primare madje regjistron legjendën e misionit të Apostullit Andrea në këto vendbanime bregdetare, si dhe bekimin e vendit të sotëm ditë Kiev. Gotët migruan nëpër rajon në shekullin e 3-të, duke adoptuar krishterimin Arian në shekullin e 4-të, duke lënë pas kishat e shekullit të 4-të dhe të 5-të të gërmuara në Krime, megjithëse pushtimi Hunik i viteve 370 ndaloi kristianizimin për disa shekuj. Disa nga princat dhe princeshat më të hershme të Kyivanit si Askold dhe Dir dhe Olha e Kievit thuhet se u konvertuan në krishterim, por Oleh i Urti, Ihori i Kievit dhe Svjatosllavi mbetën paganë.
Vitet e arta
parapamje| Porta e Artë, Kiev Jarosllavi, i njohur si "i Urti", luftoi për pushtet me vëllezërit e tij. Djali i Vladimirit të Madh ishte princ i Novgorodit në kohën e vdekjes së babait të tij në 1015. Më pas, vëllai i tij më i madh i mbijetuar, Svjatopolk i Mallkuari, sipas burimeve vendase, por jo të huaja,  vrau tre nga vëllezërit e tjerë të tij dhe mori pushtetin në Kiev. Jarosllavi, me mbështetjen aktive të Novgorodianëve dhe ndihmën e mercenarëve vikingë, mundi Svjatopolkun dhe u bë princi i madh i Kievit në 1019.
Megjithëse ai vendosi për herë të parë sundimin e tij mbi Kievin në vitin 1019, ai nuk kishte sundim të pakontestueshëm të gjithë Rusisë së Kievit deri në vitin 1036. Ashtu si Vladimir, Jarosllavi ishte ishte i etur për të përmirësuar marrëdhëniet me pjesën tjetër të Evropës, veçanërisht Perandorinë Bizantine. Mbesa e Yaroslav, Eupraxia, e bija e djalit të tij Vsevolod I, Princi i Kievit, ishte martuar me Henrikun IV, Perandorin e Shenjtë Romak. Jaroslav gjithashtu organizoi martesa për motrën dhe tre vajzat e tij me mbretërit e Polonisë, Francës, Hungarisë dhe Norvegjisë.
Jarosllavi shpalli kodin e parë të ligjit sllavo-lindor, Russkaya Pravda ; ndërtoi Katedralen e Shën Sofisë në Kiev dhe Katedralen e Shën Sofisë në Novgorod ; patronizonte klerin dhe monastizmin vendas; dhe thuhet se ka themeluar një sistem shkollor. Djemtë e Jarosllavit zhvilluan Lavrën e madhe të Kievit Pechersk ( manastiri ), e cila funksionoi në Kievan Rusi si një akademi kishtare.
Çështjet e trashëgimisë
Sistemi jokonvencional i trashëgimisë së pushtetit nxiti urrejtje dhe rivalitet të vazhdueshëm brenda familjes mbretërore. Familicidi u vendos shpesh për të marrë pushtetin dhe mund të gjurmohet veçanërisht gjatë kohës së Jaroslavici (djemve të Jaroslavit), kur sistemi i vendosur u anashkalua në vendosjen e Vladimir II Monomakh si Princi i Madh i Kievit. Pozicioni i Princit të Madh të Kievit u dobësua nga ndikimi në rritje i klaneve rajonale. parapamje| Lindja e Krishtit, një ndriçim Kievan (ndoshta Galician) nga Psalteri Gertrude Rënia e Kostandinopojës - një partner kryesor tregtar i Rusisë së Kievit - luajti një rol të rëndësishëm në rënien e Rusisë së Kievit. Rruga tregtare nga Varangët te Grekët, përgjatë së cilës mallrat lëviznin nga Deti i Zi (kryesisht Bizantin) përmes Evropës Lindore në Balltik, ishte një gur themeli i pasurisë dhe prosperitetit të Kievit. Këto rrugë tregtare u bënë më pak të rëndësishme pasi Perandoria Bizantine ra në fuqi dhe Evropa Perëndimore krijoi rrugë të reja tregtare për në Azi dhe Lindjen e Afërt. Ndërsa njerëzit mbështeteshin më pak në kalimin nëpër territoret e Rusisë së Kievit për tregti, ekonomia e Rusisë së Kievit vuajti.
Paulin Sterkaj
Paulin Sterkaj (* 5 korrik 1961, në periferinë industriale të Shkodrës), në vendin që shkodranët e quajnë “Fabrika e Vjetër e Sapunit”, një lagje, me afër 50 shtëpi, e populluar me të ardhur nga malësitë përreth qytetit. Babai i tij ishte nga Dedajt e Shkrelit, ndërsa nëna është nga Hoti. Është njëri ndër nëntë fëmijët e familjes, i martuar dhe ka dy djem. Sterkaj është bërë i njohur që në të ritë e tij si kampion i mundjes. Është Mjeshtër Sporti dhe Mjeshtër i Merituar i Sportit. Ka kryer Institutin e Kulturës Fizike “Vojo Kushi”. Gjatë viteve 1985-1991 shërbeu si oficer në Gardën e Republikës. Gjatë periudhës 1991-1994 jetoi në Gjermani ku e vazhdoi edhe aktivitetin sportiv. Nga 1994 e deri në 1997 ishte komandant i “Briskut”. Më pas, për një vit u kthye në jetën private. Gjatë periudhës 1998-2000 punoi si shef policie në Dibër dhe Lezhë. Është zgjedhur dy herë deputet i Kuvendit të Shqipërisë. Aktualisht ushtron edhe aktivitet privat.
Rusi i Kievit
Çështjet e trashëgimisë
Sundimtari i fundit që mbajti një shtet të bashkuar ishte Mstisllavi i Madh. Pas vdekjes së tij në 1132, Rusia e Kievit ra në recesion dhe një rënie të shpejtë, dhe pasardhësi i Mstisllavit, Yaropolk II i Kievit, në vend që të fokusohej në kërcënimin e jashtëm të Kumanëve, u përfshi në konflikte me fuqinë në rritje të Republikës së Novgorodit. Në mars 1169, një koalicion i princërve vendas të udhëhequr nga Andrei Bogolyubsky i Vladimirit pushtoi Kievin. Kjo ndryshoi perceptimin e Kievit dhe ishte dëshmi e fragmentimit të Rusisë së Kievit. Nga fundi i shekullit të 12-të, shteti i Kievit u copëtua edhe më tej, në afërsisht dymbëdhjetë principata të ndryshme.
Kryqëzatat sollën një ndryshim në rrugët tregtare evropiane që përshpejtuan rënien e Rusisë së Kievit. Në 1204, forcat e Kryqëzatës së Katërt plaçkitën Konstandinopojën, duke e bërë rrugën tregtare të Dnieperit margjinale. Në të njëjtën kohë, Vëllezërit Livonian të Shpatës (të Kryqëzatave Veriore ) po pushtonin rajonin e Balltikut dhe po kërcënonin Tokat e Novgorodit. Njëkohësisht me të, Federata Rutenike e Rusisë së Kievit filloi të shpërbëhej në principata më të vogla me rritjen e dinastisë Rurik. Krishterimi ortodoks lokal i Rusisë së Kievit, ndërsa po luftonte për t'u vendosur në shtetin kryesisht pagan dhe duke humbur bazën e tij kryesore në Kostandinopojë, ishte në prag të zhdukjes. Disa nga qendrat kryesore rajonale që u zhvilluan më vonë ishin Novgorod, Chernigov, Halych, Kiev, Ryazan, Vladimir-upon-Klyazma, Volodimer-Volyn dhe Polotsk. parapamje| Kufijtë e jargavanit: Mbretëria e Galicisë–Volhynia, një nga shtetet pasardhëse të Rusisë së Kievit Pas pushtimit mongol të Kumanisë (ose Kipçakëve), shteti më në fund u shpërbë nën presionin e pushtimit mongol të Rusisë, duke e copëtuar atë në principata pasardhëse që paguanin haraç te Hordhia e Artë (e ashtuquajtura Zgjedha Tatare ). Pak para pushtimit mongol, Kievan Rus kishte qenë një rajon relativisht i begatë. Tregtia ndërkombëtare si dhe artizanët e aftë lulëzuan, ndërsa fermat e saj prodhonin mjaftueshëm për të ushqyer popullsinë urbane. Pas pushtimit të fundit të viteve 1230, ekonomia u shkatërrua dhe popullsia e saj ose u masakrua ose u shit në skllavëri; ndërsa punëtorët dhe artizanët e aftë u dërguan në rajonet e stepave të mongolëve.
Shoqëria
Tokat e Rusisë së Kievit përbëheshin kryesisht nga pyje dhe stepa (shih stepën pyjore të Evropës Lindore dhe pyjet e përziera të Evropës Qendrore ), ndërsa lumenjtë kryesorë të saj buronin të gjithë në kodrat Valdai: Dnieper ( Belarusian , Дніпро   , Днепр   ), dhe kryesisht i populluar nga fise sllave dhe finlandeze. Të gjitha fiset ishin gjahtarë-mbledhës deri në një farë mase, por sllavët ishin kryesisht bujqësi, duke rritur drithërat dhe të lashtat, si dhe duke rritur bagëtinë. Përpara shfaqjes së shtetit të Kievit, këto fise kishin udhëheqësit dhe perënditë e tyre, dhe ndërveprimi midis fiseve shënohej herë pas here ose nga tregtia e mallrave ose nga betejat. Mallrat më të vlefshme që tregtoheshin ishin skllevërit e robëruar dhe pëlhurat e leshit (zakonisht në këmbim të monedhave argjendi ose stolive orientale). Nga fillimi i shekullit të 9-të, grupet e aventurierëve skandinavë të njohur si Varangianët dhe më vonë Rusët filluan të plaçkisnin fshatra të ndryshme (sllave) në rajon, më vonë duke nxjerrë haraç në këmbim të mbrojtjes kundër plaçkitjes nga varangët e tjerë. Me kalimin e kohës, këto marrëdhënie të haraçit për mbrojtje u zhvilluan në struktura më të përhershme politike: zotërit e Rusisë u bënë princër dhe popullsia sllave nënshtetas të tyre.
Ndryshimi i strukturës politike në shekullin e 11 solli zhvillimin e pashmangshëm të klasës së fshatarëve ose smerdëve. Smerd tishin njerëz të lirë pa tokë që gjetën punë duke punuar për paga në çifligjet që filluan të zhvilloheshin rreth vitit 1031, ndërsa vervi filloi të dominonte strukturën socio-politike. Smerdëve iu dha fillimisht barazia në kodin ligjor të Kievit; ata ishin teorikisht të barabartë me princin; kështu që ata gëzonin aq liri sa mund të pritet nga punëtorët krahu. Megjithatë, në shekullin e 13-të, ata ngadalë filluan të humbasin të drejtat e tyre dhe u bënë më pak të barabartë në sytë e ligjit. parapamje| Rusi, 1015–1113
Riçhard Serra
Riçhard Serra lindi më 2 nëntor 1939 në Sana Françisko. Serra ishte biri i një babai spanjoll dhe një nëne ruse. Ai ka bërë punë të rënda që të arrinte të ardhura për të ndjekur studimet. Pasi ndoqi Universitetin e Kalifornisë në Berkeley dhe Santa Barbara nga viti 1957 deri në 1961 ai shkoi të studionte në Letërsi Angleze në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, dhe më vonë në Universitetin e Kalifornisë, Santa Barbara, gjatë viteve 1957 dhe 1961. Kështu ai studioi si piktor në Universitetin e Jalës, Nevv Haven, që nga 1961 deri në 1964, duke kompletuar studimet e tij atje. Në vitin 1964 dhe 1965 Serra udhëtoi drejt Parisit dhe Europës. Gjatë kësaj periudhe ai shpenzoi shumë por fitoi eksperienca të reja, duke qëndruar për rreth një viti në Florence dhe pastaj bëri disa udhëtime përmes Evropës Perëndimore dhe asaj Lindore, drejt Turqisë dhe Afrikës Veriore. I njohur si skulptor minimalit, Serra ka bërë revolucion në artin skulptural. Në vitin 1966, ai bëri një skulpturë me materiale jo tradicionale me copa qelqi dhe gome. Kështu Serra e kishte nisur punën e tij me artin abstrakt dhe i bënte këto punë në muret e studios ose në sheshe të hapura. Kështu ai u njoh si konstruktor minimalist që ngre objekte metalesh të rënda një pjesë e materialeve janë të mara në natyrë. Për vite me radhë ai ngriti vepra të cilat sillnin koncepte të reja, por edhe ishin impresionuese për sa I përket vëllimit dhe materialit. Veprat e tij sillnin në dritë një art abstrakt. skulpturat e mjediseve ishin një proces I vazhdueshëm ku një pjesë e madhe e tyre kanë populluar mjediset qytetëse dhe parqet. Ai ishte si një arkitekt që dinte t'i përshtaste skulpturat e tij sipas mjedise dhe shesheve që u përkisnin në konceptin fillestar. Serra ishte një zbulues i relativitetit të gjallë dhe shprehës të skulpturës me materiale të rënda, në funksion të lëvizjeve dhe shëtitjeve në sheshet publike.
Traditat e shpikura
Traditat e shpikura janë një koncept i bërë i shquar në një libër të 1983s, redaktuar nga E.J. Hobsbaum dhe T.O. Ranger, Shpikja e Traditave. Në parathënien e tyre, redaktorët argumentojnë se shumë "tradita", të cilat "duken ose pretendojnë të jenë të vjetra janë shpesh mjaft të vonëta në origjinë dhe ndonjëherë të shpikura rishtaz." Ata dallojnë "shpikjen" e traditave në këtë kuptim nga "fillimi" ose "themelimi" i një traditë e cila nuk pretendojnë më pas të jenë të vjetra. Fenomeni është veçanërisht i qartë në zhvillimin modern të kombit dhe të nacionalizmit.
Përdorimi i termit dhe paradoksi
Koncepti dhe termi janë aplikuar gjerësisht në fenomene kulturore si Bibla dhe sionizmi, artet marciale të Japonise, "miti i malësisë" në Skoci dhe traditat e feve kryesore, vetëm për të përmendur disa. Një implikim i termit është se dallimi i prerë ndërmjet "traditës" dhe "modernes" shpesh është gjithashtu i shpikur. Koncepti është "shumë i rëndësishëm për 'kombin', këtë risì historike relativisht të kohëve të fundit, me fenomenet që e shoqërojnë: nacionalizmi, shteti-komb, simbolet kombëtare, historitë kombëtare etj." Hobsbaum dhe Ranger vërejnë "paradoksin interesant, por të kuptueshëm: të gjitha kombet moderne me pajimin e tyre në përgjithësi pretendojnë të jenë e kundërta e risìsë, rrënjosur në lashtësinë më të largët dhe e kundërta e të ndërtuarës; pra komunitete njerëzore kaq 'të natyrshme' sa të mos kenë nevojë për asnjë përkufizimi përveç vetë-shpalljes ". Një tjetër implikim është se koncepti i "autenticitetit" duhet vënë gjithashtu në dyshim.
Kritika
Një studiues vuri në dukje se "'shpikja e traditës" është një frazë mrekullisht subversive ", por "fsheh paqartësi serioze." Hobsbaum "kundërsulmon traditat e shpikura me atë që ai e quan 'forca dhe përshtatshmëria e traditave të mirëfillta.' Por ku mbaron 'përshtatshmëria' e tij, ose 'fleksibilitet' i kolegut të tij Ranger dhe ku fillon shpikja? Duke pasur parasysh se të gjitha traditat ndryshojnë, a është e mundur apo e dobishme të përpiqesh të dallosh ato 'mirëfill' antike nga të rremet?" "Ndryshime të tilla" (ndërmjet traditave të shpikura dhe autentike) "në fund të fundit zgjidhjen vetë në një dallim midis të mirëfilltës dhe të papastrës, një dallim që mund të jetë i paqëndrueshëm pasi të gjitha traditat (si të gjitha fenomenet simbolike) janë krijuar nga njerëzit ("të papastra") dhe jo të dhëna të natyrshme ("të mirëfillta") ".
Herakliu
thumb|250px Herakliu (Ἡρακλῆς, Hercules) - i biri i Zeusit, zotit suprem dhe Alkmenës, gruas së Amfitrionit trimi më i madh i miteve greke. Me emrin e tij (më shpesh në versionin latin) ndeshemi si me atributin e njeriut me qenë vetëm njeri me fuqi vigane. Ai i ka pasur poashtu të gjitha dobësitë dhe virtytet njerëzore. Me fuqi të vetën është shërbyer jo vetëm që ta fitojë famën, por edhe njerëzimit t'i sjellë mirëqenie. Ka bërë më tepër se njerëzit e tjerë, por edhe ka vuajtur më tepër. U lind nga prinderit Dantoni dhe Marati ku dhe edukimin e mori prej tyre qe ne fillimet e jetes se tij duke u bere i sukseshme qe ne moshe te re. Pikërisht për këtë edhe është bërë hero. E ka fituar shpërblimin për të cilin më kotë është munduar paraardhësi i tij babilonas, Gilgameshi ose Melkari fenikas. I është plotësuar dëshira e paarritshme e njeriut - që të bëhet i pavdekshëm.
Miti i Herkulit
Ka lindur në Tebë ne vitin 1264 p.k,ku ishte strehuar e ëma e tij, Alkmena, me burrin e vet Amfitrionin, kur Amfitrioni e vrau vjehrrin, Elektrionin dhe u frikësua nga hakmarrja e vëllait të tij. Stenelit. Zeus flakadan marrë pjesë në këtë. Me të vërtetë Alkmenes i kishte pëlqyer shumë prandaj edhe merr pamjen e Amfitrionit dhe i është afruar pa vështirësi. Kur arriti dita e lindjes së Herakliut, Zeusi nuk e lëshoi rastin që në këshillin e zotave, ta profetizojë se atë ditë do të lindë kreshniku më i madh në botë. Herës menjëherë i shkoi ndërmend se prapa kësaj është fjala për pasojat e ndonjë aventure të dashurisë së tij dhe vendosi që t'i hakmerret. Bëhej se nuk beson në profetizimin e Zeusit dhe kërkoi që të përbëhet, se ai që do të lindë atë ditë vërtet do të sundojë të gjithë njerëzit, qofshin ata edhe të fisit të Zeusit. Zeusi e pranoi dhe u përbe se ashtu do të ndodhë, kurse Hera menjëherë u kujdes që gruaja e Stehelit, Nikipa, në të njëjtën ditë ta lindë djalin, ndonëse ishte në muajin e shtatë të shtatëzanisë, ndërsa lindjen e Alkmenës e ndali. Këtu asgjë nuk mundi të ndryshohet: Herakliu i fuqishëm, i biri i zotit suprem, qe i detyruar që t'i shërbejë Euristeut, birit të Stenelit vdekatarë - fatin e dhembshëm të cilin mund ta përballojë vetëm trimi i vërtetë.
Kur lindi Herakliu, emri iu dha sipas gjoja stërgjyshit të tij, Alkidit. Me emrin Herakli e quajtën më vonë për arsye se përmes Herës e fitoi famën (kjo është tradicionale, ndonëse nuk është hulumtuar plotësisht origjina e emrit të tij). Hera ka qenë shkak i kësaj fame, kuptohet, krejtësisht kundër vullnetit të vet - madje me pengesa që ia kurdiste, duke iu hakmarrë për shkak të tradhtisë së burrit të vet dhe të cilat Herakliu i ka mposhtur njërën pas tjetrës me ngulm. Posa lindi, Hera ia çoi në djep dy gjarpërinj për ta mbytur. Herakliu i mbyti ata. Amfitrioni u tmerrua nga fuqia dhe shkathtësia e fëmijës. E kuptoi se ai i cili si fëmijë mund të bëjë gjëra të tilla vërtet do të arrijë larg. Andaj u kujdes që Herakliu të edukohet në mënyrë shembullore, madje edhe më mirë se i biri i tij, Ifikliu. Mësuesi i cili e ushtronte në përdorimin e armëve në luftë ka qenë Kastori, i biri i Zeusit, ndërsa në gjuajtje me hark Euriti, mbret i Ehalesë. Në dituri e ka mësuar Radamanti, djali i ndershëm i Zeusit, ndërsa orët nga muzika dhe kënga ia ka mbajtur Lini, vëllau i vetë Orfeut. Herakliu ka qenë nxënës i mirë. Atij nuk i shkonte për dore deri diku vetëm luajtja në lirë. Kur njëherë gjatë orës Lini e qortoi, Herakliu i ra aq fort me lirën sa që në vend e la të vdekur. Amfitrioni atëherë vendosi që ta largojë diku larg njerëzve. E dërgon në malin Kiteron, që atje ta kullosë bagëtinë. Herakliu e konsideroi këtë profesion të mirë dhe e ndëgjoi.
12 Bëmat e Heroit
Në Kiteron Herakliut i pëlqente shumë, e pengonte vetëm luani i tërbuar, i cili i hante njerëzit dhe kafshët. U lëshua kundër tij, e mposhti dhe në shenjë të kujtimit e merr lëkurën e tij. Tani jetonte i qetë deri në moshën e tij tetëmbëdhjetëvjeçare, kur iu kujtua mendimi se do të ishte më mirë që të shikojë pak nëpër botë dhe t'ia gjejë vetes gruan. Prej drurit të frashërit e gdhendi shkopin, e hudhi krihëve lëkurën e luanit të Kiteronit dhe u nis për në Tebë, në vendlindjen e vet.
Rrugës i takon disa njerëz prej të cilëve mësoi se ishin tagërmbledhës të mbretit të Orhomenit, Erginit dhe se po shkonin në Tebë që t'i marrin njëqind dema, të cilët Kreonti, mbreti i Tebës, ka qenë i detyruar për çdo vit t'ia dorëzojë për arsye se Ergini i ka sulmuar dhe i ka mundur. Herakliut nuk iu duk kjo e drejtë dhe kur tagërmbledhësit nuk deshtën ta dëgjonin dhe u përpoqën që me fyerje ta largonin, me veprim të shkurtër i qëroi hesapet me ta: ua preu veshët, hundën e gojën dhe me duar të lidhura i dërgoi në shtëpi. Tebanët e pranuan bashkëvendësin e tyre me admirim. Mirëpo, gëzimi i tyre nuk zgjati shumë. Para dyerëve të qytetit u paraqit Ergini me ushtri të madhe. Herakliu mbrojtjen e qytetit e muar në duar të veta. E mposhti Erginin dhe me marrëveshje paqësore e detyroi që tebanëve t'ua kthejë dyfishin e asaj që ua ka marrë. Për këtë arsye mbreti Kreont ia dha Herakliut të bijën e vet, Megarën për grua dhe gjysmën e pallatit të vet. Herakliu mbeti në Tebë dhe u bë babë i tre djemve, duke e ndier veten si njeri më të lumtur në botë.
Mirëpo jeta e qetë nuk është veti e lumturisë së trimit dhe për këtë Herakliu u bind së shpejti. Deri sa ishte bari hyjnesha Hera i shikonte qetë ngjarjet e jetës së tij, por kur u ngrit aq rrëmbyeshëm, vendosi që të ndërhyjë. Fuqinë nuk ka mundur t'ia marrë, por ç'është më e keqe se fuqia që nuk udhëheqet prej arsyes? Ia lëshoi çmendurinë dhe Herakliu që në fillim të kësaj sëmundje i mbyt tre djem e vet dhe dy fëmijët e kushëririt të vet, Ifikliut. Por kjo nuk mori fund me kaq. Hera pastaj ia ktheu arsyen. I rraskapitur nga dhëmbja Herakliu u nis për në Delfe që në orakullin e atjeshëm ta lusë zotin Apollon për këshillë se si të pastrohet nga krimi që e kishte bërë. Zoti përmes gojës së Pitisë i përgjigjet se duhej të shkojë te Euristeu, mbreti i Mikenës dhe t'i shërbejë atij. Kur t'i kryen dymbëdhjetë vepra të cilat ia ngarkon Euristeu, do ta lajë nga vetja turpin e fajin dhe kështu do të bëhet i pavdekshëm.
571 p.e.s.
Mbi vitin 571 p.e.s..
Herakliu
12 Bëmat e Heroit
Për detyrën e parë Herakliu nuk pat nevojë të presë shumë. Duhej ta mbyste luanin i cili jetonte jo larg në malet nemease. I tërë rrethi frikësohej prej luanit, sepse ai ishte dy herë më i madh se sa të tjerët dhe ishte i paplagosur, për arsye se e kishte lëkurën e papërshkueshme. Herakliu e gjeti strofullën e tij (shpella sot e kësaj dite u tregohet turistëve), u vërsul në te dhe me goditje të forta me çomagë e trullosi, e pastaj thjeshtë e mbyti. Pasi që e kreu këtë vepër e kapi në krah luanin dhe e çoi në Mikenë. Euristeu nga trishtimi gati u nguros sa prej luanit të tmerrshëm, aq më tepër prej fuqisë së shërbëtorit të vet. Në vend të mirënjohjes i tha që në të ardhmen mos të vijë më në Mikenë. Mjafton që dëshmitë e kryerjes së detyrave të veta t'i sjellë para mureve, ndërsa ai nga muret do t'i vlerësojë. Tani le të përgatitet për kryerjen e detyrës së dytë: për ta vrarë Hidrën (kulshedrën)!
Hidra ka qenë përbindësh me trup gjarpri dhe me nëntë koka dragojsh prej të cilave njëra ishte e pavdekshme. Jetonte në moçale, në afërsi të qytetit Lerna në Argolidë dhe shkretëronte rrethinën. Njerëzit ishin të paaftë ndaj saj. Herakliu mësoi se Hidra ka ndihmësen, gaforren e madhe me pishkazët e mprehta. Prandaj edhe vetë e mori me vete ndihmësin, trimin Jolaun, djalin më të vogël të të vëllait, Ifikliut. Prapa moçaleve të Lerneut e kalli pyllin që Hidres t'ia bëjë të pamundshme ikjen. Në flakë i skuqi shigjetat e vet dhe e filloi betejën. Shigjetat e skuqura vetëm e pezmatuan Hidrën. U vërsul në Herakliun, por kjo i kushtoi një kokë. Sa çel e mbyll sytë në atë vend i dolën dy koka të tjera. Hidrës i erdh në ndihmë edhe gaforrja, por kur e kafshoi këmbën e Herakliut, Jolau e mbyti me një goditje të qëlluar mirë. Në çastin kurrë Hidra e befasuar u kthye kah përcjellësja dhe ndihmësja e saj, Herakliu e shkuli nga toka drurin e ndezur dhe Hidrës ia kalli kokën. E reja nuk u paraqit më. Tani Herakliu mësoi se si duhej të luftojë kundër saj. Gradualisht ia preu kokat, ndërsa Jolau me drurin e ndezur i ndizte filizat e kokave që i dilnin. Më në fund, kështu ia preu dhe ia dogj të gjitha kokat, ndonëse Hidra e dëshpëruar mbrohej edhe me atë kokë të vetmen, të pavdekshme. Mbeturinat e saj të shkrumuara Herakliu menjëherë i shtini në dhe e në atë vend e vuri edhe hurin që mos të mund t'i dalë më koka. Kur Hidra ishte mbytur, si dëshmi se e kishte mbytur e preu trupin e saj në copëza dhe në tëmëthin e saj i lag majet e shigjetave të veta. Plagët e krijuara prej tyre ishin të pashërueshme. I përcjellë nga popullata vendase e çliruar, Herakliu dhe Jolau u kthyen triumfalisht ne Mikenë. Mirëpo, para dyerëve të luanit priste kasneci Kopre me detyrë të re: ta çlirojë tokën prej shpendëve stimfalikë - të Stimfalidëve.
Pas kësaj Herakliut iu dha detyra e re: që ta zëjë drenushën me brirë të artë dhe këmbë prej remi e cila jetonte në Kerine (në kufi të Akesë dhe të Arkadisë) dhe i ka takuar hyjneshës Artemida. Euristeu shpresonte se hyjnesha e pushtetshme do të zemrohej në Heraikliun dhe se do t'ia topit vetebesimin e tij. Të zihet drenusha gjithsesi nuk ka qenë punë e lehtë, sepse ka qenë tejet frikacake dhe e shpejtë. Herakliu e ndoq tërë vitin deri sa nuk iu ka afruar në shënjestër. Drenushën e plagosur e zuri dhe e solli në Mikenë. Nuk harroi që t'i kërkojë ndjesë Artemidës për shkak të veprës së tij kundërhyjnore dhe që ta qetësojë zemërimin e saj me flijim të begatshëm, kështu që ajo ia fali.
Detyra e re e Herakliut, pas kësaj, ishte e ngjashme me atë të parën. Qe i detyruar që ta zëjë derrin e egër nga Erimanti, i cili e shkretëronte rrethinën e qytetit Psofida dhe me dhëmbët e mëdhenj të tij të syrit i mbyste kafshët dhe njerëzit. Kur e futi në borë të thellë, Herakliu ia lidhi këmbët dhe të gjallë e solli në Mikenë. Mbreti uluriste nga frika para kafshës së madhe u fsheh në fuçi dhe nga aty, i shastrisur, e luste Herakliun që sa më parë të largohet me derrin e egër dhe se për këtë do t'i japë detyrë më të parrezikshme: që t'i pastrojë shtallat e Augiut, mbretit të Elidës.
Kjo punë nuk ka qenë e rrezikshme. Avgjia ka pasur kope të madhe të gjedheve dhe në shtalla aq shumë pleh dhe flliqti sa që kjo përmendet në proverb edhe sot. Për t'i pastruar këto shtalla ose më mirë të thuhet shtallat e lopëve, ishte detyrë mbinjerëzore. Herakliu i propozoi mbretit planin si do ta kryejë këtë detyrë për një ditë poqese për këtë ia jep një të dhjetën e kopes. Augeu pranoi dhe Herakliu ia filloi punës, kuptohet jo vetëm me fuqi, por edhe me arsye. Bagëtinë e nxjerr në kullosë, e mih kanalin deri te Alfea dhe Penea, lumenjtë me të afërt, andej e ktheu ujin në shtalla për ta bartur plehun dhe në mbrëmje e mbyll kanalin, bagëtinë e rreshton në shtallë dhe shkon për ta marrë shpërblimin e premtuar. Mirëpo, mbreti mësoi se pastrimi i shtallave ka qenë detyrë e Herakliut dhe e merr këtë si arsye që të mos ia japë shpërblimin. Veç kësaj, e ka fyer me vërejtjen se si i biri i Zeusit, nuk duhet të fitojë me pastrimin e shtallave. Kuptohet, se këtë Herakliu nuk ia ka falur dhe ia ka mbajtur ndërmend dhe, kur më vonë, iu dha rasti, ia ktheu këtë Augeut me kamata: me shokët e vet ia shkatërroi plotësisht tokën e tij dhe e vret atë.
Për ta kryer detyrën e re është dashur që Herakliu të shkojë në Kretë. Euristeu i urdhëroi që prej atje ta sjellë demin e egër të cilin Minosit, mbretit të Kretës, ia ka dhuruar Poseidoni, zoti i detit me kusht që t'ia flijojë. Minosit i pëlqeu jashtëzakonisht demi dhe në vend të tij e flijoi një tjetër. Poseidoni nuk u pajtua me këtë dhe për dënim e tërboi demin kështu që i tërbuar vraponte prej skajit ne skaj të ujëdhesës dhe shkatërronte çdo gjë që gjendej në rrugë. Herakliu, sipas urdhrit të Euristeut, e zë demin, e frenon dhe krejtësisht të qetë e bie në shpinë nëpër det prej Kretës në Arg.
Pasi e zuri demin e Kretës, Herakliu udhëtoi me anije në Traki, ku sundonte Diomedi, mbreti i bistonasve, që sipas urdhrit të Euristeut, t'ia rre mbejë kuajt jashtëzakonisht të fuqishëm, të cilët ushqeheshin me mish njeriu. Me ndihmën e disa shokëve Heraikliu me sukses i shtie në duar kuajt dhe i sjell deri te anijet. Atje me ushtri e zë mbreti Diomed, duke u përpjekur që t'i kthejë kuajt. Herakliut, në betejë të ashpër kundër epërsisë së madhe numerike, i shkon përdore që ta ruajë plaçkën e vet. Mirëpo, në ndërkohë, kuajt e kanë shkyer Abderin, njërin prej shokëve më të mirë të tij, i cili i ruante te anija. I pikëlluar thellë, Herakliu i sjell kuajt në Mikenë. Mirëpo, Euristeu i liron, siç ka bërë më parë me demin e Kretës.