cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rajoni qendror industrial (Poloni)
Arritjet
Megjithatë, si data e fundit për planin ishte fundi i korrikut 1940, dhe Polonia nuk kishte mjaftueshëm kapital që të kryejë tërë planin vet, disa projekte të menduara ishin plotësisht operacionale para shpërthimit të luftës, dhe shumë të tjerë nuk ishin nisur fare. Për rrjedhojë, kontributi i tyre për pajisjen e ushtrisë polake në periudhën deri në luftë ishte relativisht i parëndësishëm, dhe bëri shumë pak për të kompensuar superioritetin shkatërrimtar material të forcave të armatosura gjermane.
Taktikat gjermane blitzkrieg në Luftën e Dytë Botërore, me përparime të menjëhershme nga forca të shpejta të motorizuara dhe sulme ajrore në vargje të gjata, siguroi që rajoni COP dështoi të siguroi një strehë të sigurtë për industrinë polake. Në çdo rast, copëtimi gjerman i Çekosllovakisë mori kahje në Poloni nga jugu dhe vuri fabrikat e COP-it në rrugën e drejtpërdrejtë të përparimit të Gjermanisë nga Sllovakia. Gjatë pushtimit gjerman, shumica e fabrikave ishin shndërruar për të kontribuar në përpjekjen Gjermane për luftë. Pas luftës, ndërmarrjet industriale të inicuara nga COP u zgjeruan më tej dhe për pjesën më të madhe vazhdon të funksionojë deri më sot.
Melchior Wańkowicz, në librin e tij të vitit 1939 Sztafeta, theksoi faktin se rritja e shpejtë e qyteteve COP nuk ishte e pasuar nga investime të nevojshme në infrastrukturë, veçanërisht në shkolla dhe strehim. Sikur njoftoi Ilustrowany Kurier Codzienny më 10 janar 1939, në gjysmën e parë të vitin 1938, popullsia e Rzeszów u rrit për 24%, ajo e Sandomierz për 29%, Tarnobrzeg për 49%, dhe në Mielec për 58%. Në përgjithësi, në gjysmën e parë të vitin 1938, popullsia e përgjithshme e të gjitha qyteteve COP u rrit për 20%. Sipas një deklarate për shtyp nga janari 1939, nga 33 qytete të vendosura në bashkërrjedhjen e lumenjve San dhe Vistula, ka nevojë për më shumë se 23 shkolla të reja.
1391
Mbi vitin 1391.
Kosova Sot
Gazeta Kosova Sot është e përditshme informative e pavarur.
Pregatitjet për botimin e gazetës filluan më 1997 ndërsa numri i parë i gazetës u botua më 12 shtator 1998 pas një angazhimi të disa të rinjve për një treg me një gazetë ndryshe nga të tjerat.
Keith County
Keith County është një nga  qarqet në shtetin federal Nebraska të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Blaine County (Oklahoma)
Blaine është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
1392
Mbi vitin 1392.
Postieri (gazetë)
"Postieri" gazetë nga Posta Shqiptare, e përjavshme informative. Kryeredaktor Mina Hysa. Gazeta shpërndahet falas.
Bryan County (Oklahoma)
Bryan është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Vepra 4 (Ismail Kadare)
Vepra 4 me Autor Ismail Kadare. Shtëpia Botuese "Onufri". Faqet e librit 496.
Ky vëllim përbëhet nga dy romane: "Lëkura e daulles" dhe "Kronikë në gur".
"Lëkura e daulles" u shkrua dhe u botua në vitin 1967, në revistën "nëntori", për të dalë një vit më pas, si libër më vete, me titullin "Dasma".
Bërthama e romanit "Kronikë në gur" ka qenë novela "Qyteti i jugut", shkruar dhe botuar në vitin 1964. Romani u shkrua disa vite më pas, për t'u botuar më 1971, me titullin e sotëm.
Keya Paha County
Keya Paha County është një nga  qarqet në shtetin federal Nebraska të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
1393
Mbi vitin 1393.
Sintisajzeri
thumb|right|300px|[[Korg OASYS, sintisajzeri i cili punon nëpërmjet sistemit operativ Linux]] Sintisajzeri, sintetizatori apo sintezatori (anglisht: synthesizer) është instrument muzikor elektronik i cili prodhon një shumëllojshmëri të zërave duke përpunuar dhe kombinuar signalet e frekuencave të ndryshme. Sintisajzeri digjital modern përdor mikroprocesorin sintetizues të frekuencave për të llogaritur funksionet matematikore, të cilat përpunojnë signalet e frekuencave të ndryshme. Ekzistojnë tre lloje kryesore të sintisajzerëve, të cilët dallojnë për nga operimi: analog, digjital dhe sintisajzeri i bazuar në software. Sintisajzerët krijojnë signale elektrike në vend të signaleve akustike, të cilët në fazën e fundit përforcohen përmes amplifikatorëve apo dëgjueseve.
Sintisajzerët në mënyrë tipike janë të kontrolluar nga tastiera e stilit të pianos, ku sustat funksionojnë si kyqës të qarqeve elektrike. Megjithëse tastierat janë kontrolluesit e zakonshëm të sintisajzerëve, veglat tjera si kontrolleri frymorë i stilit të saksofonit, kitarat elektrike të pajisura me MIDI, apo kompjuterët gjithashtu përdoren për të kontrolluar sintisajzerët. Sintisajzerët mund të prodhojnë një shumëllojshmëri të zërave, duke i imituar zërat e instrumenteve të tjera apo duke prodhuar zëra të ri të padëgjuar më parë.
Sintisajzeri i parë është shpikur në vitin 1876 nga Elisha Gray, i cili njihet për shpikjen e prototipit të telefonit. Robert Moog krijoi sintisajzerin revolucionar i cili u përdor nga Wendy Carlos në albumin Switched-On Bach (1968), inçizim i famshëm i cili njoftoi shumë muzikantë me zërin e sintisajzerëve. Në vitet 1970, sintisazjerët u bënë instrumente portale dhe kështu përdorimi i tyre u bë shumë më i lehtë në performancat live. Në fillimin e viteve 1980, kompanitë si Yamaha filluan të shitnin sintisajzerë me çmime modeste, si Yamaha DX7. Në të njëjtën kohë u zhvillua sistemi MIDI, i cili e bëri më të lehtë integrimin dhe sinkronizimin e sintisajzerëve me instrumentet tjera elektronike. Në vitet 1990, sintisazjerëve kompleks më nuk iu nevojitej hardveri special, dhe filluan të paraqiten si programe për PC.
Vendlindja ime Kurbini
Vendlindja ime Kurbini libër për klasat e 5-ta të shkollës 9-vjeçare : për të gjithë ata që duan të dinë më shumë për vendlindjen. Autori Vlash Prendi. Shtëpia Botuese "Erik", Tiranë 2008. Numri i faqeve 62.
Gjëja më e shtrenjtë! Vendi ku u lindëm e u rritëm, ku morëm mësimet e fëmijërisë, ku jetuam gëzimet dhe hidhërimet tona. Aty u formuam, hodhëm hapat e parë dhe nisëm rrugën e jetës... Vendlindja është kjo tokë, këta gurë e drurë që në çdo moment na kujtojnë origjinën tonë. Lavdia e të parëve është dritë për pasardhësit! Është thirrja e kohës për të njohur Vendlindjen dhe kushtrimi i të parëve për të dashur atdheun.
E vërteta (gazetë)
"E vërteta" organ i Partisë Komuniste të Shqipërisë "8 nëntori". Drejtor Ilir Subashi. Kryeredaktor Bektash Zite.
Kantoni Ferrette
Kantoni Ferrette (frëngjisht: Canton de Ferrette) është një kanton në departamentin Haut-Rhin, rajonin Alsace në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Ferrette. Ka sipërfaqe 212.73km2 dhe popullsi 14169 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Ferrette aktualisht përbëhet nga 30 komuna.
Vendlindja ime Lezha
Vendlindja ime Lezha libër për klasat e 5-ta të shkollës 9-vjeçare : për të gjithë ata që duan të dinë më shumë për vendlindjen. Autori Kujtim Dashi. Shtëpia Botuese "Erik", Tiranë 2008. Numri i faqeve 63.
Gjëja më e shtrenjtë! Vendi ku u lindëm e u rritëm, ku morëm mësimet e fëmijërisë, ku jetuam gëzimet dhe hidhërimet tona. Aty u formuam, hodhëm hapat e parë dhe nisëm rrugën e jetës... Vendlindja është kjo tokë, këta gurë e drurë që në çdo moment na kujtojnë origjinën tonë. Lavdia e të parëve është dritë për pasardhësit! Është thirrja e kohës për të njohur Vendlindjen dhe kushtrimi i të parëve për të dashur atdheun.
Guldbollen
Guldbollen (shqip: Topi i artë) është një çmim futbolli suedez i cili jepet nga Aftonbladet dhe Federata Suedeze e Futbollit për futbollistin më të mirë suedez të çdo viti.
Çmimi i parë u dhurua në vitin 1946 për Gunnar Gren, dhe u krijua nga Bengt Liljedahl. Në vitet 1946-65, çmimi jepej në bashkëpunim me Stockholms-Tidningen.
Zlatan Ibrahimović e ka fituar çmimin 11 herë (në vitet 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 dhe 2016) dhe është lojtari i vetëm që e ka fituar më shumë se dy herë. Bo Larsson i Malmö FF ishte lojtari i parë që e fitoi çmimin dy herë (ai e fitoi në vitet 1965 dhe 1973). Diamantbollen, çmimi i cili dhurohet për futbollistet femra, u themelua në vitin 1990. Të dyja çmimiet mbahen në të njëjtën datë.
Fituesit
parapamje|150px|Erik Nilsson, fitues në 1950 parapamje|150px|Orvar Bergmark, fitues në 1958 parapamje|150px|Prawitz Öberg, mori çmimin në 1962 parapamje|djathtas|150px|Ljungberg e fitoi çmimin në 2006 parapamje|100px|Zlatan Ibrahimović, fitues në vitet 2005, 2007 deri në 2016 Burimi:
Gërçari (Resnjë)
Gërçar, (maqedonisht: Грнчари/Grnčari) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni.
Gjeografia
thumb|left|300x300px|Fshati Gërçar dhe rruga për në Podmoçan. Më të djathtë afër drurit i madh të manës është shtëpia e vjetër të Selimllarëve-Banushllarëve (një nga shtëpitë e fundit të mbetur tradicionale të fshatit. Në gjuhën shqipe, fshati Gërçar është i njohur gjithashtu dhe nganjëherë i quajtur me disa emra të tjera së ngjashme si Gërnçar/i dhe Gënçar/i. Format më pak të përdorura janë Gërçan/i edhe Gërçanj/ë. Këto dy forma të fundit janë emrat e përdorura më së shpeshti nga shqiptarët në rajonet më të gjera si Devoll dhe Korçës, Pogradecit dhe Kolonjës,  që kanë pasur ndërveprime familjare dhe ekonomike me fshatin. Gërçan/i ishte emri i përdorur në dokumentet zyrtare gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur fshati Gërçar ishte pjesë e Shqipërisë në mes të viteve (1941-1944).
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 417 banorë nga të cilët 326 ishin Shqiptarë, 79 Maqedonas, 11 Turq dhe 1 tjetër.
Banori i fshatit thirret Gërçali/u, kurse banoret thirren Gërçalinj/të.
Kimball County
Kimball County është një nga  qarqet në shtetin federal Nebraska të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Vepra 5 (Ismail Kadare)
Vepra 5 me Autor Ismail Kadare. Shtëpia Botuese "Onufri". Faqet e librit 584.
Romani "Dimri i vetmisë së madhe" u shkrua më 1971, për t’u botuar një vit më pas. Ai duhej të ishte libri i dytë i triptikut "Koha e grindjes", një sagë bashkëkohore mbi tre acarimet e Shqipërisë komuniste me ish-aleatët e saj, komunistët jugosllavë, më pas me ata sovjetikë e së fundi me maoistët kinezë.
Libri i parë, grindja me jugosllavët, nuk u shkrua asnjëherë, kurse i treti, "Koncert në fund të stinës", i ndaluar për një kohë të gjatë, u botua pak kohë para rënies së komunizmit. I pritur keq prej kritikës zyrtare, "Dimri i vetmisë së madhe" nuk u lejua të ribotohet, veç pas një rishikimi të autorit, në vitin 1978, nën titullin e ndryshuar "Dimri i madh".
Versioni i tanishëm është kryesisht kthim te botimi i parë. Disa retushe artistike, që autorit i janë dukur të vlefshme, janë ruajtur nga botimi i dytë. Ndryshime të natyrës politike nuk ka.
Çehre
thumb|upright=1.2|Fëmijë afganë me çehre të hapur
Çehrja tek njerëzit është ngjyra natyrale, tekstura dhe pamja e lëkurës, veçanërisht në fytyrë.
Çehrja dhe biologjia
Çehrja e një personi është një tipar biologjik. Familja e pigmenteve biologjike e njohur si melanina është kryesisht përgjegjëse për ndryshimin e tonit. Melanocitet futin granula melanine të quajtura melanosome në qelizat e tjera të lëkurës të epidermës njerëzore. Melanosomet në çdo qelizë marrëse grumbullohen në majë të bërthamës qelizore, ku mbrojnë ADN-në bërthamore nga mutacionet e shkaktuara nga rrezatimi jonizues i diellit. Trupi i njeriut tenton të mbrohet nga mjedisi i dëmshëm. Epiderma e trupit, shumë e ndjeshme dhe delikate, reagon pothuajse menjëherë ndaj shumicës së efekteve të jashtme. Njerëzit, paraardhësit e të cilëve jetuan për periudha të gjata në rajonet e globit afër Ekuatorit, në përgjithësi kanë melanocite më aktive, dhe për këtë arsye sasi më të mëdha melanine në lëkurën e tyre. Kjo e bën lëkurën e tyre shumë të errët dhe i mbron nga nivelet e larta të ekspozimit ndaj diellit (kjo varet edhe nga vendi). Në zonat e globit më afër poleve, njerëzit kanë shumë më pak nevojë për mbrojtje nga rrezatimi jonizues, kështu që lëkura e tyre është zakonisht më e lehtë.
Pottawatomie County (Oklahoma)
Pottawatomie është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Çehre
Çehrja dhe biologjia
Një studim i publikuar në Journal of Human Evolution sugjeron që njerëzit në Tropikët kanë zhvilluar lëkurë të errët për të bllokuar diellin dhe për të mbrojtur rezervat e folatit të trupit të tyre. Ata që jetojnë larg ekuatorit kanë zhvilluar një lëkurë të hapur për të thithur mjaftueshëm rrezet e diellit për të mbajtur vitaminën D të mjaftueshme në trupin e tyre.
Caddo County
Caddo është një nga 77 Countet në shtetin federal Oklahoma në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
You-En
You-En është një organizatë rinore jo-fitimprurëse shqiptare. You-En e filloi aktivitetin në vitin 2004 si MENV Group për të ndryshuar më tej në vitin 2013 me emrin, misionin dhe strukturën e re. Emri You-En vjen nga akronimi i fjalëve në anglisht Youth and Environment. Megjithatë emri i plotë nuk është në përdorim. Në aktivitetin e saj, You-En është e përqëndruar në përdorimin e praktikave të edukimit jo-formal.
Përshkrim i përgjithshëm
You-En është një organizatë jofitimprurëse, e cila prodhon platforma të ndryshme për problematikat mjedisore dhe aktivizimin e rinisë në të tilla sipërmarrje vullnetare për të përmirësuar mjedisin në Shqipëri. Organizata You-En ka marrë këtë emër në 1 nëntor 2013 dhe që atëherë është angazhuar në projekte të ndryshme trajnimi dhe në dhënien e ideve frytdhënëse për të përmirësuar mjedisin nëpërmjet aktivizimin të rinisë.You-En është aktivizuar në krijimin e metodologjive dhe politikave të ndryshme për përfshirjen e rinisë. You-En operon edhe në fushën e shkëmbimit të ideve dhe kulturave duke marrë më të mirën prej gjithsecilit që është i gatshëm të kontribuojë nëpërmjet ideve të reja dhe novatore në funksion të misionit të saj.
Synimet
You-En synon që të jetë një organizatë lider në disa fusha dhe çështje si struktura e organizuar rinore, mënyra e funksionimit, nxitja e konceptit të vullnetarizmit te rinia shqiptare dhe çështjet mjedisore.
Struktura
You-En funksionon me një strukturë horizontale dhe gjithëpërfshirëse. Në këtë strukturë përfshihet koordinatori i përgjithshëm, head-unit e departamenteve dhe anëtarët e tjerë të stafit. You-En ka katër departamente të cilat janë: Marketing dhe Marrëdhënie me Publikun, Burimet Njerëzore, Menaxhimi i Projekteve dhe Departamenti i Arteve. Secili departament kryesohet nga një head-unit dhe ka skuadrën përkatëse. Koordinatori i përgjithshëm menaxhon, delegon punën si dhe e shpërndan atë në çdo departament. Vullnetarët angazhohen nëpërmjet një strukture ndryshe nga ajo e stafit. Struktura e tyre është nëpërmjet youth-leader, të cilët kanë në administrim maksimumi 5 vullnetarë. Secili vullnetar kalon nëpërmjet disa niveleve dhe hapave derisa në përfundim bëhet pjesë e skuadrës së You-En.
Frang Bardhi
Frang Bardhi ose Frangu i Bardhë  (lat. Franciscus Blanchus, it. Francesco Bianchi; Kallmet, 1606 - Romë, 1643) ka qenë prelat kishtar dhe shkrimtar shqiptar. Shquhet ndër autorët e hershëm të letërsisë shqipe, si hartuesi i të parit fjalor të shqipes Dictionarum latino-epiroticum, botuar në Romë më 1635. Shërbeu si ipeshkëv i Sapës në vitet 1635-1644.
Biografia
Frangu i biri i Markut, u lind më 1606 në Zadrimë, në një familje të spikatur që i kishte dhënë klerikë e ipeshkvinj Kishës Katolike si dhe ushtarë për Republikën e Venedikut. Vetë ai e cilësonte veten "i Dheut cë Matsedoniesë, i shkodërnjanë." Mësimet e para i mori nga të afërmit e vet dhe më vonë dërgohet të studjojë në Kolegjin e Loretos dhe në në Romë, në mënyrë që të kthehej e të bëhej ipeshkëv i Zadrimës, siç ishin aspiratat e familjes së vet. Gjatë shkollimit mori mësimet rreth shërbimeve kishtare si dhe në gjuhët e huaja, kohë kur do të ketë marrë njohuri në gjuhën sllave dhe turke. Fazën e dytë të studimeve e vijoi në Kolegjin Ilirik të Loretos më 1628, e më pas vazhdoi më 1633 - si i pari student shqiptar - në Kolegjin Urban të Propagandës Fide, ku kreu studimet e thelluara dhe do të ketë përsosur njohuritë e latinishtes e italishtes. Pasi u doktorua në teologji u emërua ipeshkëv i Sapës, pa qenë më parë famullitar në kohën e papatit të Urbanit VIII.
Më 1635 botoi në Romë fjalorin e parë të gjuhës shqipe, Dictionarum latino-epiroticum (Fjalor latinisht-epirotisht/shqip) me 5640 zëra. Në apendiksin e vet ka 113 proverba, shprehje dhe fjalë të urta, disa prej të cilave janë përkthyer prej gjuhëve të tjera në shqipe, por shumica e tyre janë vjelur nga folklori shqiptar. Më 1636 iu botua në Venedik një biografi për Gjergj Kastriot Skënderbeun, me titullin Apologjia e Skënderbeut. Vepra ishte një polemikë ndaj priftit katolik sllav Ivan Tomko Mrnavić që mëtonte se Kastrioti kishte prejardhje sllave.
Vepra
Gjuhëtari Kolë Ashta thotë se ka 2544 fjalë si dhe numërorë, emra vendesh dhe një sasi fjalësh të urta e shprehjesh të mbledhura nga krahina të ndryshme të Shqipërisë. Kjo e bën që Bardhi të jetë leksikografi i parë i gjuhës shqipe dhe folkloristi e etnografi i parë shqiptar i njohur deri më tani.
Paul Gottlieb Nipkow
Paul Julius Gottlieb Nipkow (22 gusht 1860 - 24 gusht 1940) ka qenë një ndër teknikët dhe elektricistët më të mirë të kohës.
Biografi e shkurtër
Nipkow ishte një gjerman i lindur në Lauenburg (Lębork) në Pomerania një Provinc e banuar me Gjermanë. Ndërsa në shkollë në Neustadt (Wejherowo), Lindje të Prusisë, Nipkow eksperimentoi në telefoninë dhe transmetimin e fotografive të lëvizin. Pas diplomimit, ai shkoi në Berlin në mënyrë të studiuar shkenca. Ai studioi optikë fiziologjik me Hermann von Helmholtz, dhe elektro-fizikës me Adolf Slaby.
Idetë e Para
Ndërsa ende student ai konceptoi idenë e përdorimit të një disk spirale-shpuar (Nipkow disk), për të ndarë një foto në një mozaik të pikave dhe vijave. Llogaritë e shtetit të saj shpikje që ideja erdhi tek ai duke ulur vetëm në shtëpi me një llambë të naftës në prag të Krishtlindjeve, 1883. Alexander Bain kishte transmetuar imazhe telegrafike në vitet 1840, por disk Nipkow përmirësuar procesin e encoding.
Ai ka bërë kërkesë në zyrën perandorake patentë në Berlin për një patentë që mbulon një teleskop elektrike për riprodhimin elektrike të objekteve ndriçuese, në "aparateve elektrike" kategori. Kjo u dha më 15 janar 1885, në mënyrë retroaktive 6 janar 1884. Nuk dihet nëse Nipkow ndonjëherë tentativë një realizim praktik të kësaj disk, por mund të supozojmë se ai vetë kurrë nuk e ndërtuar një të tillë.Patentë skaduar pas 15 vjetësh për shkak të mungesës së interesit. Nipkow mori një pozicion si një projektuesi në një institut në Berlin-Buchloh dhe nuk vazhdojnë punën në transmetimin e fotografive.
Prokjetimi i Parë i Trasmmetuesve
Telecasts e parë e përdorur një metodë optik-mekanike foto skanim, metodë që Nipkow kishte ndihmuar në krijimin me disk e tij, ai mund të pretendojnë disa kredi për shpikjen. Nipkow treguar para syve të tij të parë të televizionit në një shfaqje radio Berlin në vitin 1928: "televizioneve qëndroi në qeli të errët Qindra u ngrit dhe ka pritur me durim për momentin në të cilën ata do të shohin televizor për herë të parë kam pritur në mesin e tyre, gjithnjë e më në rritje.. .. nervor Tani për herë të parë unë do të shikoni se çfarë kam menduar 45 vjet më parë në fund arrita radhën e parë, një leckë të errët është shtyrë në anën, dhe unë pashë para meje një imazh dridhje, jo e lehtë për të dalluar ". Sistemi demonstruar ishte nga Baird Kompania John Logie Baird e Television. Baird ishte shpikësi i parë për të përdorur disk Nipkow-së me sukses, duke krijuar figura të parë televiziv në laboratorin e tij në tetor 1925.
Nga 1937, kur programi televiziv BBC shërbim të zgjedhur atë mbi sistemi mekanik Baird-së, gjithsej skanim elektronike foto, bazuar në punën e Manfred von Ardenne dhe ikonoskop shpikur nga Vladimir Zworykin, u bë gjithnjë e më të përhapura dhe shpikje Nipkow s nuk ishte më thelbësore për zhvillimin e mëtejshëm e televizionit. thumb|Modeli i parë i një Televizori primitiv i Projektuar nga Nipkow
Transmetues Paul Nipkow
Kanali i parë i Gjermanisë televizionit publik, ka filluar në Berlin në 1935, u emërua Fernsehsender Paul Nipkow pas Paul Nipkow - "ati shpirtëror" e elementit bazë të teknologjisë televizive gjeneratës së parë. Ai u bë president nderi i "këshillit televiziv" e "Imperial Transmetimeve Dhoma". Nipkow vdiq në Berlin.
Vdekja
Nipkow vdiq me 24 gusht të vitin 1940 në Berlin të Gjermanisë në Moshen 80 vjeqare naga shkqe Naturale. thumb|Perjkutimoreja e Funeralit të Nikpowit në [[Berlini|Berlin]]
Mirnjohje
Paul Gottlieb Nipkow njihet si shpiksi i televizorit.
Akademia Politike
Akademia Politike e Partisë Socialiste ose thjesht Akademia Politike (shkurt: AP) është shkolla e parë e lidershipit të së majtës moderne në Shqipëri. Është një akademi e themeluar nga Partia Socialiste e Shqipërisë dhe me kontributin e Fondacionit gjerman Friedrich Ebert.
Stafi dhe lektorët
Stafi i Akademisë Politike përbëhet nga pedagogë të përzgjedhur dhe profesionistë në fushat e tyre, të përkushtuar dhe të motivuar për t’u dhënë studentëve njohuritë e duhura. Lektorët janë politikanë të shquar, parlamentarë, udhëheqës të niveleve të ndryshme, diplomatë, profesorë universiteti dhe analistë të njohur, studiues e gazetarë, që do të kontribuojnë me dijen, përvojën, studimet dhe analizat e tyre.
Disa nga lektorët e Akademisë Politike aktualisht janë:
Programi i Akademisë Politike
AP do të mundësojë kryerjen e një cikli të plotë teorik dhe praktik duke u dhënë informacion mbi:
Veprimtaria
Akademia realizon veprimtarinë e saj në fushën e trajnimit fillestar dhe vazhdues, duke u dhënë mundësi të rinjve të përgatiten për funksionet e tyre në të ardhmen. Metoda e mësimdhënies do të ndërthuret ndërmjet orëve teorike dhe praktike, në formë ligjërate, dialogut dhe mësimit interaktiv, debatit, punës në grup, studim i rastit, loja me role, prezantime, stimulime etj.
Pjetër Budi
Budi është autori i parë që botoi një sasi të rëndësishme poezie në gjuhën shqipe, dhe në vitin 1618 botoi rreth 3000 vargje shqip, në gegërisht.
Biografia
U lind në Guri i Bardhë, Mat më 1566 në familjen e dëgjuar dhe të vjetër të Budëve. Mësimet e para dhe formimin e tij intelektual e mori në vend, pranë disa ipeshkëvet të ndryshëm, më pas u shkollua në Kolegjin Ilirik të Loretos. Më 1587, në moshën 21 vjeç u caktua meshtar dhe shërbeu si famulltar i thjeshtë për 12 vjet në Kosovë dhe Maqedoni, nën jurisdiksionin kishtar të Arqipeshkvisë së Tivarit, më vonë 17 vjet të tjerë si zëvendës i përgjithshëm i dioqezave të Serbisë.
Në Kosovë ra në kontakt me françeskanët e Bosnies, kontakt që vite më vonë i shërbeu sprovave të tij politike për të mbështetur kryengritje shqiptare ndaj Perandorisë Osmane. Ra në kontakt me domenikanin dhe hospitalierin Franjo Antun Brtučević, si dhe me kryengritësit shqiptarë. Petku fetar i tij nuk ishte gjë tjetër përpos një mbuloje për synimet politike që kishte ndaj gjendjes gjeopolitike të viseve shqiptare. Në një letër të shkruar në shqip ai ankohet për varfërinë dhe mungesën e dijeve të popullit dhe shpreh keqardhjen e tij që këtu nuk ekzistojnë shkolla shqipe. Më pas vendeste në Romë.
Më 1616 shkoi në Romë, ku qëndroi deri më 1621. Atje u mor me organizmimin e kryengritjeve kundërosmane dhe me shtypjen e disa librave shqip. Më 1618 botoi veprën e tij të parë "Doktrina e Kërshtenë", një përkthim në gjuhën shqipe i katekizmit nga Roberto Bellarmino, botuar në Romë. Gjatë viteve 1616-1622 bëri disa udhëtime në Itali, kryesisht për qëllime atdhetare si dhe për të botuar veprat e tij. Kthehet përsëri në Shqipëri ku emërohet peshkop i Sapës dhe i Sardës. Ai këmbëngulte që ceremonitë fetare të zhvilloheshin në gjuhën shqipe. Pengesë serioze për zhvillimin dhe përparimin e vendit dhe të kulturës kombëtare, përveç pushtuesit osman, Budi, shikonte edhe klerikët e huaj, që shërbenin në famullitë shqiptare. Këta, duke shpifur e duke përçmuar vlerat kombëtare të popullit tonë, cenonin sedrën e shqiptarëve, mundoheshin t'i përçanin ata dhe të dëmtonin përpjekjet e tyre për çlirim. Në këto rrethana, Budit iu desh të luftonte në disa fronte: edhe kundër pushtimit të huaj, edhe kundër Vatikanit e të dërguarve të tij në Shqipëri. Prandaj më 1622 organizoi një mbledhje të të gjithë klerikëve shqiptarë të zonës së Shkodrës, Zadrimës, e Lezhës dhe i bëri të betoheshin e të nënshkruanin një vendim se nuk do të pranonin kurrë klerikë të huaj. Në dhjetor 1622 mbytet duke kaluar lumin Drin. Mendohet se vdekja e tij nuk ishte aksidentale; atë e shkaktuan qarqet anti shqiptare, që shikonin tek Budi një atdhetar të flaktë dhe një nga organizatorët e luftës së popullit për çlirim nga zgjedha e huaj. Këtë e vërteton më së miri aktakuza me të cilën hidhet në gjyq personi që thuhet se e shkaktoi këtë vdekje dhe aktet e gjyqit përkatës. Në këtë mënyrë Budi është një nga martirët e parë të kulturës shqiptare. Gjatë 29 vjetëve që shërbeu në vise të ndryshme, i veshur me petkun e klerikut, Pjetër Budi u shqua edhe për një veprimtari të dendur atdhetare. Ai gjithë jetën dhe energjitë e tij ia kushtoi çlirimit të vendit. Hartoi plane për dëbimin e pushtuesit dhe u përpoq të siguronte edhe ndihma nga Vatikani e nga vende të tjera. Ai bënte pjesë në atë shtresë të klerikëve, që u lidhën me krerët e fiseve shqiptare dhe iu kundërvunë jo vetëm sundimit të egër osman, por edhe Vatikanit, kur ishte fjala për çlirimin e vendit nga zgjedha e huaj dhe ruajtjen e vetëdijes kombëtare të popullit shqiptar. Çlirimin dhe shpëtimin e vendit Budi, e shikonte te fshatarësia e lirë, sidomos te malësorët, të cilët nuk u pajtuan asnjëherë me pushtimin dhe e vazhduan me ngulm qëndresën e tyre.
Vepra
Me këmbëngulje dhe përpjekje të mëdha arriti që më 1618 të botonte në Romë veprën e parë "Doktrina e krishtenë„ dhe më 1621 dy veprat e tjera "Rituali roman" dhe "Pasqyra e të rrëfyemit". Këto vepra janë kryesisht përkthime ose përshtatje por shpeshherë aq të zgjeruara dhe të shtjelluara me ndërvënie të teksteve të tij saqë në aspektin tekstor dalin si vepra të reja. Si shkrimtar origjinal Budi shquhet për rreth 100 faqe prozë origjinale dhe 3200 vargje poezish të botuara kryesisht tek Doktrina e Krishtenë më 1618.
Për qëllimin dhe rëndësinë e tyre autori është i vetëdijshëm kur thotë se librat shqip do t'i shërbenin kur të kthehej në viset e Shqipërisë për të pregatitur kryengritjen e përgjithshme dhe për të fshehur në sy të pushtueseve këtë veprimtari të lartë kombëtare. Po të studiohen me kujdes veprat e Budit, duket qartë se shpesh herë ai del jashtë tekstit origjinal nga përkthen dhe përshkruan doke e zakone shqiptare, të cilat janë krijime origjinale në prozë. Kjo gjë bie më tepër në sy në veprën "Pasqyra e të rrëfyemit", që ka një rëndësi të veçantë edhe për historinë e etnografinë. Në faqet e fundit të veprës autori ka vendosur një letër të gjatë, afro 70 faqe ku shkruan plot dashuri për atdheun e popullin dhe ankohet për mungesën e shkollave dhe për klerin që nuk përpiqej t'u hapte sytë bashkatdhetarëve. Deri më sot letra është konsideruar si proza e parë origjinale në letërsinë shqiptare, që buron drejtpërdrejtë nga zemra e një atdhetari. Kjo e bën Budin shkrimtarin e parë të letërsisë shqiptare që lëvroi prozën origjinale. Në këtë letër pasqyrohen elemente të jetës shqiptare të kohës dhe ndihet shqetësimi i klerikut patriot për fatet e popullit e të gjuhës së tij amtare. Budi përshkruan traditat e zakone shqiptare, por, mbi të gjitha, ndalet në gjendjen e mjeruar ku e ka hedhur pushtimi i huaj dhe padija e popullit të vet. Për këtë gjendje ai akuzon edhe bashkëatdhetarët e vet "djesitë" e "leterotetë" (dijetarët e letrarët), që u vjen dore ta ndihmojnë popullin për të dalë nga kjo gjendje, por që nuk po bëjnë asgjë...
Jeta e Budit është një jetë kushtuar fund e krye çështjes shqiptare. Programi fisnik i gjithë kësaj veprimtarie atdhetare mund të përmblidhen në këto fjalë që shkroi me dorën e tij: "…aqë sa munda luftova me gjithë zemër jo për qishdo lakmi e lavdi të mrazët, po me një të madh dëshirë për ndihmë të patries e të gjuhës sonë„.
Vepra e tij e cila ka shumë rëndësi si letraro-artistike dhe gjuhësore u bë e njohur relativisht vone. Për herë të parë ajo u botua në Prishtinë në vitin 1986. Në Shqipëri, poezia e Pjetër Budit u bë e njohur nga botimi i studiuesit Behar Gjoka në vitin 2002.
Trashëgimia
Budi është një nga figurat më të shquara të botës shqiptare për kohën kur jetoi. Ai u përket atyre klerikëve, që u dalluan për një veprimtari të dendur atdhetare. Ishte organizator dhe udhëheqës i masave popullore në luftën për çlirim nga zgjedha osmane, përkthyes dhe krijues origjinal në fushën e letrave shqiptare për të mbrojtur identitetin etnik e kulturor të popullit tonë. Për jetën veprimtarinë dhe formimin e tij intelektual nuk kemi shumë të dhëna të drejtpërdrejta. Edhe ato që dimë, i nxjerrim kryesisht nga thëniet e veta në librat që botoi, veçanërisht nga letra latinisht që i dërgoi më 1621 një kardinali të quajtur Gocadin. Kjo letër është një dokument me rëndësi të veçantë jo vetëm për jetën dhe personalitetin e autorit, por edhe për gjendjen e vendit në atë kohë, dhe mbi të gjitha ajo është një program i plotë për organizimin dhe zhvillimin e luftës së armatosur kundër pushtuesit. Në këtë letër Budi pas hyrjes bën edhe një autobiografi të shkurtër, nëpërmjet së cilës mësojmë dicka të sigurt për jetën e tij.
Me datë 21 nëntor 2006, me rastin e 440-vjetorit të lindjes së Pjetër Budit, në Tiranë u organizua një sesion shkencor në Muzeun Historik Kombëtar. Në këtë sesion folën akademik Shaban Demiraj, Rexhep Ismaili, Kolec Topalli, Floresha Dado, Beqir Meta, Seit Mancaku, Behar Gjoka, etj.
Perova e Poshtme
Perovë e Poshtme, (maqedonisht: Долно Перово/Dolno Perovo) ёshtё fshat nё komunën e Resnjës, Maqedoni.
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2002, fshati kishte 175 banorë maqedonë.
Tefta Tashko Koço dhe koha e saj
Tefta Tashko Koço dhe koha e saj Gjinia: Biografi. Autori: Eno Koço. Shtëpia botuese: "Dituria". Viti i botimit 2000. Faqet e librit 256. ISBN 978-99927-47-11-0
Donatello
Me karrierën e tij të gjatë qe një nga tre etërit e Rilindjes fiorentine, bashkë me Filippo Brunelleschi-n dhe Masaccio-n, përveç se një nga skulptorët më të të gjitha kohëve. Dha një kontribut themelor për rinovimin e mënyrave të skulpturës, duke afruar përfundimisht përvojat e gotikut të vonë dhe tejkalimin e modeleve të artit romak klasik, në shenjën e një ekspresionizmi të ri dhe të trazuar që përshkon veprat e tij më të mira. Krijoi stilin "stiacciato", të bazuar në ndryshime milimetrike të thellësive, që nuk pengon krijimin e një hapësire iluzore, dhe zotëroi teknikat dhe materialet më të ndryshme (mermerin, pietra serena-n, bronxin, drurin, terrakotën). Ju dedikua edhe vizatimit, duke furnizuar modele për shembull për disa vetrata të Duomo-s së Firences.
Një aftësi e veçantë qe ajo për tu dhënë njerëzoritet dhe introspeksion psikologjik veprave, shpesh me natyra dramatike ose me energji dhe vitalitet të përmbajtur por përsosmërisht të dukshme.
Jeta dhe veprat
parapamje|majtas|Statuja e Donatello-s në llozhën e Uffizi-t në Firence|336x336pxLindi në Firence në vitin 1386, biri i Niccolò di Betto Bardi-t, tjerrës leshi pa lidhje me familjen e kontëve Bardi. Qe një familje modeste: i ati, i trazuar, bëri një jetë të zhurmshme, duke marr pjesë në fillim në revoltën e Ciompi në vitin 1378 dhe pastaj në veprime të tjera kundër Firences, që e shpunë në dënimin me vdekje dhe më pas në faljen e dënimit; një karakter shumë i ndryshëm nga ai i të birit kaq të stërholluar, fisnik, elegant dhe i brisht aq shumë sa të thirrej me përkëdheli Donatello(në italisht përkëdhelje e emrit Donato). Sipas Vasarit, i riu u edukua në shtëpinë e Roberto Martelli.
Përmendja e parë e dokumentuar i përketë vitit 1401, kur në Pistoia regjistrohet për faktin pak nderues të rrahjes së një gjermani të quajtur Anichinus Pieri, duke i shkaktuar plagë mjaft serioze. Pasoi një dënim që në rast përsëritje do ta çonte në një gjobë mjaft të kripur. Nuk dihen raste të tjera që ta përfshinin, edhe pse në rrëfenja të shumta të biografëve është paraqitur si një temperament mjaft pasional. Prania në Pistoia mund të jetë e lidhur me punimet e të riut Filippo Brunelleschi dhe punishtes së Lunardo di Mazzeo dhe Piero di Giovanni për altarin e San Jacopo-s, mbase në rolin e çirakut-në formim artistik.
Një formim si oraf, atëherë i shumë i zakonshëm për atë që donte të ndërmerrte një karrierë artistike çfarëdo, është nënkuptuar vetëm nga prova rrethanore dhe nuk është e sigurt. Nga viti 1402, deri në vitin 1404, qe në Romë me Brunelleschi-n, më i madh se ai me dhjetë vite, për të studjuar "antikitetin". Mes të dyve po vendosej një raport intens miqësie dhe qëndrimi roman qe thelbësor për çështjet artistike të të dyve. Ata mundën të vëzhgonin mbetjet e shumta antike, për ti kopjuar dhe studjuar për të marr frymëzim. Vasari tregon se si të dy shëtisnin në qytetin e shpopulluar në kërkim të "pjesëve të kapitelëve, kollonave, kornizave dhe bazamenteve të ndërtesave ", duke arritur edhe ti gërmonin kur i shikonin të shfaqeshin nga toka. Thashethemet nisën shpejt të qarkullonin dhe çifti thirrej me tallje "ata të thesarit", ngaqë mendohej se gërmonin në kërkim të thesareve të groposura, dhe në fakt në ndonjë rast gjetën materiale të çmuara, si ndonjë kameo apo gur të gdhendur ose edhe një brokë plotë me medalje .Në 1404 Donatello-ja tashmë ishte kthyer në Firence vetëm, për të bashkëpunuar, në punishten e Lorenzo Ghiberti-t, deri në 1407, në krijimin e modeleve në dyll për Portën veriore të Pagëzimores së Firences. Ky aktivitet, i lidhur me punimin e metaleve, ka bërë po ashtu të hamendësohet njohja rudimentale e aktivitetit të orafit. Në 1412, në fakt, një shënim në regjistrin e korporatës së piktorëve e tregonte si "oraf dhe skalitës".
Në Operën e Duomo-s
Punimet e para artistike të Donatello-s vërtiten rreth dy kantiereve më të mëdhenj të dekorimit skulptorik në Firencen e kohës: Duomo-ja (Katedralja) e Firences, në veçanti façata dhe porta e Mandorla-s, dhe niket e Orsanmichele-s.Vepra e tij e parë e dokumentuar është kopja e Profetëve të paguar në 1406 dhe në 1408, që identifikohet përgjithësisht me dy statuja tashmë në portënë e Mandorla-s dhe sot në Museo dell'Opera del Duomo. Këto dy vepra megjithatë janë shumë të ndryshme për nga stili dhe Profeti i vogël nuk duket fare si një profet por si një engjëll i Lajmërimit. Profeti i vogël sot i atribuohet Nanni di Banco-s, me të cilin Donatello-ja mund të ketë nisur një punishte artistike.
Më i sigurt është atribuimi i Davidit prej mermeri në Museo del Bargello, gjithmonë për Opera-n e Duomo-s së Firenze, e skalitur në vitet 1408-1409 për tribunën e korit të Duomo-s, nga viti 1416 në Palazzo Vecchio. Vepra është me madhësi natyrore dhe tregon një aftësi të madhe artistike, megjithë pozën me frymëzim akoma gotik dhe disa gabime në proporcione.
Midis vitit 1409 dhe vitit 1411 realizoi Shën Gjon Ungjillorin për një nike të vendosur anash portalit qendror të Katedrales, me tre ungjillorët e tjerë Shën Markun e Niccolò di Pietro Lamberti, Shën Lukën e Nanni di Banco-s dhe Shën Mateun e Bernardo Ciuffagni-t. Donatello-ja, në ungjillizuesin e tij reagoi ndaj manierizmit të gotikut të vonë, jo vetëm duke u frymëzuar nga skulptura antike por duke kërkuar pjesë njerëzore autentike dhe të vërteta: fytyra e shenjtit me ballin vrejtur (ndoshta i marr nga një kokë e Jupiterit Kapitolin) ishte megjithatë i bazuar akoma te idealizimi, shpatullat dhe busti ishin thjeshtëzuar gjeometrikisht sipas një kubeje gjysëmrrethore, në pjesët e poshtme të figurës stilizimi tërhiqej në favor të një natyrshmërie më të madhe: duartë ishin realistike dhe rrobat që mbështjellin këmbët theksonin gjymtyrët, pa i fshehur; statuja me ngarkesën e saj të forcës së përmbajtur përbëri një model të rëndësishëm për Moisiun e Michelangelo-s.
Kryqëzimi fshatar
Shumë kontrovers është datimi i Kryqëzimit "fshatar" të Santa Croce-s, në qendër të një rrëfenje kureshtare të rrëfyer nga Vasari te Jetët, që regjistron një kompeticion artistik me Filippo Brunelleschi-n. Sot vendoset përgjithësisht midis veprave rinore, të skalitura midis vitit 1406 dhe vitit 1408 para udhëtimit në Romë, nëpërmjet dramaticitetit të tij ekspresiv. Të tjerë e vendosin në 1412 ose edhe e mohojnë fare autorsinë e skulptorit të madh, por me argumente më pak bëndëse dhe në kundërshtim të hapur me dëshminë e Vasarit veç disa elementeve stilistike.
Brunelleschi e qortoi mikun se kishte vendosur në kryq një "fshatar", pa solemnitet dhe bukuri proporcionale që i përshtatej një subjekti të shenjtë. I sfiduar për ta bërë më mirë Brunelleschi skaliti Kryqëzimin e Santa Maria Novella-s, të impostuar sipas një gravitas të studiuar, me shikimin e të cilit Donatello-ja mbeti i befasuar sa la të binte vezën që po mbante.
Krahasimi midis dy kryqëzimeve është ekzemplar për të treguar diferencat personale midis dy etërve të Rilindjes fiorentine, që megjithë qëllimet e përbashkëta kishin prirje personale të krijimit artistik shumë të ndryshme, nëse jo të kundërta ndonjëherë. Krishti i Donatello-s është ndërtuar duke theksuar vuajtjen dhe të vërtetën njerëzore të subjektit, ndoshta në marrëveshje me porositësit françeskanë. Trupi në vuajtje është ndërtuar me një modelim energjik dhe vibrant, që nuk bën lëshime ndaj parimeve estetike: agonia është nënvizuar nga lineamentet e kontraktuara, goja gjysëm e mbyllur, sytë gjysëm të hapur, kompozimi i pahijshëm.
Orsanmichele
Nga viti 1411 punoi për dekorimin e nikeve të kishës së Orsanmichele-s, duke realizuar dy statuja, Shën Markun (1411-1413) dhe Shën Gjergjin (1415-1417), për po aq arte të Firences që kishin marr detyrën për të realizuar dekorimet e jashtme me statuja të shenjtëve të tyre mbrojtës. Vasari tregon se Donatello-ja bëri edhe Shën Pjetrin, por mospërputhjet stilistike priren që sot tia atribuojnë veprën Filippo Brunelleschi-t.
Shën Marku u porosit nga Arte dei Linaioli e Rigattieri dhe konsiderohet skulptura e parë plotësisht rilindase në rrugëtimin e artistit, edhe pse restaurimi ka zbuluar prarime sipërfaqësore me shije pak a shumë gotike. E pangatërrueshme është forca që buron nga shikimi dhe realizmi pa ngurtësi, që do të bëhej një nga karakteristikat më të vlerësuara të artit të Donatello-s.
Këto karakteristika janë akoma më të shpalosura te Shën Gjergji, një kryevepër absolute, ku disa detaje të vogla mjeshtërore (kompozimi i këmbëve si kompas, vendosmëria e bustit të mbështetur te mburoja, kthimi i vrullshëm majtas i kokës) përçojnë plotësisht idenë e energjisë së përmbajtur, sikur figura mund të lëvizte nga një çast në tjetrin.
Në relievin në bazën e tabernakullit, Shën Gjergi çliron princeshën Donatello futi shembullin e parë të njohur të teknikës stiacciato dhe paraqitja më e vjetër e një sfondi të impostuar sipas rregullave të perspektivës qendrore me një pikë të vetme fuge, e teorizuar afërsisht në 1416 nga Brunelleschi. Por nëse për Brunelleschi-n prespektiva ishte thjesht një mënyrë për të organizuar hapësirën përreth figurave, për Donatello-n, që e vendos pikën e fugës në figurën e Shën Gjergjit, kjo është një mënyrë për të evidentuar qendrën e aksionit, sikur të ishin vetë figurat që gjeneronin hapësirën .Një statujë e tretë për Orsanmichele-n, jo më në vend që nga viti 1459, është Shën Ludoviku i Tuluzës (1423-1425) në bronx të praruar, sot në Museo dell'Opera di Santa Croce. Ishte paracaktuar për tabernakullin e pjesës Guelfe, pastaj të lënë për Tribunën e Mercanzia-s që vendosi Mosbesimin e Shën Thomait të Verrocchio-s, por nikia e rendit korintik është përshtur për atë të Donatello-s dhe ndihmësve, midis të cilëve me gjasa Michelozzo-ja. Vepra, jo veçanërisht e dashur nga një pjesë e kritikës duke nisur me Vasari-n, është e rëndësishme për rikuperimin e teknikës së shkrirjes në dyllin pers, që do të këtu do të përdorej për herë të parë nga Donatello-ja një vepër me përmasa të mëdha, megjithëse me kujdes krijoi disa pjesë të ndarë pastaj të bashkuara. Me kalimin e kohës përdorimi i kësaj teknike për Donatello-n do të bëhej gjithmonëe më i madh, duke arritur të jetë gati ekskluzive në vitet e pjekurisë.
Pesë statujat për kambanoren
Që nga viti 1415, menjëherë pas përfundimit të Shën Markut për Orsanmichele-n Donatello u punësua përsëri nga Opera e Duomo-s, për të marr pjesë në dekorimin skulptorik të Kambanores (kullës) së Giotto-s, që në atë kohë kishte arritur te niket në nivelin e tretë. Në anët perëndimore dhe jugore tashmë kishin mbaruar nga Andrea Pisano dhe bashkëpunëtorët e tij në shekullin paraardhës, prandaj iu përkushtua anës lindore, ajo në drejtimin e absidave.
Në 1408 Nanni di Bartolo, bashkëpunëtor i Donatello-s, tashmë kishte skalitur një Profet mjekrrosh (sot e pamundur të identifikohet) për të cilin statuja pasuese iu besua Donatello-s dhe ishte Profeti pa mjekërr (1416-1418), i ndjekur nga Profeti në mendime dhe nga Flijimi i Isakut (1421). Këto vepra tregojnë si Donatello-ja qe i prirur të nënvizonte një realizëm të fortë dhe një thellësi intensive dhe ekspresive në skulpturat e tij, përveç përvetësimit të teknikëve optike për të lartësuar nga poshtë statujat që gjendeshin në një lartësi domethënëse. Më mirë doli grupi i Flijimit të Isakut, ku dy figurat, ngushtësisht të lidhura, janë kompozuar sipas një dinamizmi vibrant të dhënë nga përdredhjet e trupave të tyre, që nënvizojnë edhe çastin e saktë në të cilin Abrahami merr pohimin hyjnor të engjëllit të ndalonte, siç duket se tregon shikimi i drejtuar lart.
Me mbarimin e punimeve punëtorët e Duomo-s u kënaqën kështu për veprat që vendosën në anën perëndimore, më i rëndësishmi pasi ishte paralel me façatën, duke spostuar ato më antike të Andrea Pisano-s dhe punishtes.
Marzocco-ja
Marzocco-ja i piazza della Signoria i përket viteve 1418-1420. Edhe te figura e kafshës araldike fiorentine Donatello-ja, që këtu eksperimentoi me skulpturën në pietra serena, diti ti jepte një madhështi monumentale nëpërmjet efekteve të dritëhijeve në fytyrën e konraktuar dhe nëpërmjet gjestit, të qetë dhe solemn, të mbështetjes së putrës te mburoja.
Siena
thumb|312x312px|Banketi i Herodit për Pagëzimore e Sienës, 1427|left Në vitin 1423, ndërkohë që punonte me Profetët për kambanoren, Donatello mori një porosi të parë të rëndësishme jasht Firences, duke u thirrur për të mar pjesë në dekorimin e fontanës së Pagëzimores së Sienës, pranë gjashtë artistëve të tjerë, midis të cilëve Lorenzo Ghiberti dhe Jacopo della Quercia.
Për këtë porosi krijoi, mes vitit 1427, panelin prej bronxi të Banketit të Herodit, që u pëlqeu veçanërisht porositësve, të cilët i besuan menjëherë detyrën e realizimit edhe të dy statujave të vogla rrumbullakore të Besimit dhe të Diturisë (1427-1429).
Shpejtësia e dritës
Shpejtësia e dritës shënohet zakonisht si c, e cila është një fushat fizike e vazhdueshme. Vlera e saj është pikërisht 299.792.458 m në sekondë. Në teorinë e relativitetit, c lidh hapësirën dhe kohën, dhe shfaqet në ekuacionin e famshëm të energjisë në masën E=mc². Shpejtësia e Dritës është shpejtësia e të gjitha grimcave dhe fushave të lidhura në vakum, dhe ajo është parashikuar nga teoria e tanishme të jetë sh.Shpejtesia e drites eshte shpejtesia me e madhe ne Univers.Sipas Ajnshtajnit asnje objekt nuk mund ta tejkaloje kete shpejtesi.Vetem fotonet mund t'i afrohen kesaj shpjetesie por nuk mund ta barazojne ose ta kalojne.
Donatello
Siena
Afër vitit 1426 Donatello-ja shkriu pllakën e varrit të Giovanni Pecci-t për Duomo-n e Sienës, në bronx.
Relikuari i San Rossore-s
I kthyer në Firence, në vitet 1424-1427 krijoi Relikuarin e San Rossore-s, një vepër bronxi e praruar që revolucionarizoi traditën mesjetare të relikuareve, duke krijuar një portret të mirëfilltë "alla romana", me trajta të vendosura dhe individuale dhe me një një imtësi punimi mjaft të dukshme në kujdesin për detajet si flokët, mjekrra, rrudhitjet e veshjes dhe armaturën ushtarake.
Shoqëria me Michelozzo-n (rreth viteve 1425-1438)
Në 1425 nisi shoqëria e punishtes mes Donatello-s dhe Michelozzo-s, që zgjati për gati gjithë vitet tridhjetë, me një seri veprash të rëndësishme të realizuara në bashkëpunim. Michelozzo-ja ishte rreth dhjetë vite më i ri se Donatello-ja dhe ishte një skulptor dhe arkitekt i mirë, ndërsa Donatello-ja tashmë ishte mjeshtër i padiskutueshëm i skulpturës. Për më tepër Michelozzo-ja kishte një karakter më pak të rrëmbyer se kolegu, prandaj zakonisht i dedikohej zgjidhjes së çështjeve të përditshme të lidhura me aspektet sociale. Në regjistrin e vitit 1427 Michelozzo-ja bëri një padi ndaj tatimeve për vete dhe për Donatello-n: në dokument zbulohet mosha e skulptorit (41 vjeç) dhe fakte të jetës së tij private si informacioni se jetonte me nënën, motrën dhe të birin e saj dhe që ishte dy vite me vonesë në pagimin e qerasë.
Monumentet funebre
Nga viti 1425 deri në 1427 Donatello-ja bashkëpunoi me Michelozzo-n në monumentin funebër të antipapës Gjoni i XXIII, me emrin civil Baldassarre Coscia, në Pagëzimoren e Firences (1425-1427); me siguri e Donatello-s është figura në bronx e të vdekurit të shtrirë, poshtë një guacke që përfshin një Madonë me fëmijën, pjesa e sipërme është inkuadruar baldakini i hapur, ndërsa poshtë është një pllakë me relieve gjenish me flatra dhe emrin dhe detyrat e të vdekurit, akoma më poshtë tre relieve që paraqisnin Virtytet. Në të njëjtën periudhë bëjnë pjesë monumenti funebër i kardinalit Rainaldo Brancaccio (i shpurë nëpërmjet detit në kishën e Sant'Angelo-s në Nilo të Napoli-t) dhe monumenti funebër i Bartolomeo Aragazzi-t, në Duomo-n e Montepulciano-s (i konservuar vetëm në fragmente).
Shpejtësia e dritës
Vlera numerike, simboli, dhe njësite
Shpejtësia e Dritës në vakum është një dimensionale fizike e vazhdueshme, kështu që vlera e saj numerike varet nga sistemi i njësive të përdorura. Në Sistemin Ndërkombëtare të Njësive, matësi është përcaktuar se distanca e kohe-udhëtuesve udhëton në vakum në 1/299.792.458 në sekondë. Efekti i këtij përcaktimi është për të rregulluar Shpejtësinë e Dritës në vakum pikërisht në 299.792.458 m/s. Shpejtësia e dritës në vakum shënohet zakonisht në c, konstante ose celeritas Latine (që do të thotë shpejtësi). Fillimisht, është përdorur simboli V, i futur nga James Clerk Maxwell në 1865. Në 1856, Wilhelm Weber Eduard dhe Rudolf Kohlrausch kishin përdorur një simbol konstant c. Në vitin 1894, Paul Drude ripërcaktoi simbolin c me kuptimin modern. Ajnshtajni përdori simbolin V neper gazeta në gjuhën Gjermane në 1905, por në 1907 ai e ndërroi simbolin në c, e cila atëherë u bë simbol standard.
Donatello
Relieve me stilin stiacciato
Midis tyre figuron Pagëzimi i Krishtit për fontanën pagëzimore të Duomo-s së Arezzo-s (pas vitit 1425), Dorëzimi i çelsave, ndoshta në Cappella Brancacci të Firences (rreth vitit 1430), Madona Pazzi në Berlin (1425-1430) dhe Madona e Reve në Boston (rreth vitit 1430).
Pulpiti i Prato-s dhe udhëtimi në Romë
Në korrikun e vitit 1428 Donatello dhe Michelozzo morën një tjetër detyrë me rëndësi të madhe për krijimin e pulpitit të jashtëm për Duomo-n e Prato-s, për tu përdorur për ekspozimin publik të relikeve të Sacro Cingolo-s. Një kontratë e parë u firmos nga Michelozzo-ja në emër të të dyve dhe parashikonte një përfundim të punimeve brenda pesëmbëdhjetë muajve, klauzolë që u tejkalua gjerësisht, pasi u tejzgjatën, megjithë protestat e vazhdueshme të të porositësve, deri në pjesën më të madhe të viteve tridhjetë. Tashmë priren gati në një zë në atribuimin Michelozzo-s të gjithë pjesës arkitektonike dhe Donatello-s relievin e fëmijëve kërcimtarë, të paktën vizatimi, pasi skulptura nuk është gjithmonë në lartësinë e dorës së mjeshtrit dhe me gjasa e realizuar me bashkëpunimin e ndihmësve të ndryshëm.