cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adanë
Historia
Historia e Adanasë fillon para 3000 vjetësh. Zbulime arkeologjike në krahinë kanë zbuluar vendbanime te hershme njerëzore që datojnë me erën paleolitike. Tepebag tumulus, një vendbanim i hershëm ku arkeologët kanë gjetur një mur prej guri dhe një qëndër qytetare, është ndërtuar në erën neolitike, dhe mendohet që të jetë qyteti më i vjetër i krahinës së hershmë të quajtur Cilici. Një vend i quajtur Adana është përmendur edhe në Epin e Gilgameshit, por nuk është e mundur të përcaktohet vendndodhja e ketij referimi gjeografikisht. Duke iu referuar shkrimeve hitite të gjetura në Bogazkale, mbreti i parë që ka mbretëruar në tokën e Adanasë ështe quajtur Kizuatna, i cili kishte mbrojtjen e Hititëve në vitin 1335 para Krishtit. Në atë kohë qyteti quhej Uru Adanija dhe banorët e tij thirreshin “danunë”. Me rënien e perandorisë hitite në vitet 1191 – 1189 para Krishtit shumë fuqi të vogla filluan të pushtonin qytetin. Në fillim e pushtuan asirianët, pastaj mbretëria cilice, pastaj persët, Aleksandri i Madh në vitin 333 para Krishtit dhe më vonë ra nën Perandorinë Romake. Historia e Adanasë është e lidhur ngishtësisht me historinë e Tarsusit, ato shpesh herë i ngatërronin për të njëjtin qytet. Kjo pasi keto dy qytete ndrronin shpesh here qëndrën si pasojë e ndrrimit të rrjedhëst së lumit Sejhan përgjatë shekujve. Gjatë pushtimit romak Adana kishte një rol shumë më të vogël se Tarsusi, që luante rolin e metropolit në atë zonë. Gjatë mbretërimit të Pompeit, Adana u përdor si qytet burg për piratët e Cilicit, ndërsa për shekujt e mevonshëm qyteti u përdor si pikëkalimi dhe qëndrimi për ushtarëk romakë që drejtoheshin në Lindje. Pas ndarjes së Perandorisë Romake në vitin 395, krahina u bë pjesë e Bizantit dhe u zhvillua së tepërmi gjatë mbretërimit të Perandorit Julian. Me ndërtimin e urave të gjëra, rrugëve, ndërtesave qeveritare, hapjen e kanaleve ujitëse dhe mbjelljen masive Adana dhe Cilicia u kthyen në qëndrat tregtare më të zhvilluara të krahinës.
Mesjeta
Në mes të shek. VII, qyteti u pushtua nga arabët abasidë dhe nga ta mori emrin Ezene por bizantinët e ripushtuan atë në 964. Pas fitores së Alp Arslan në Betejën e Manzikertit, turqit selxhukë zaptuan pjesën më të madhe të perandorisë bizantine. Ata pushtuan Adananë rreth vitit 1071 dhe e mbajtën atë deri kur Tankredi, drejtuesi i kryqëzatës së parë hyri në qytet në vitin 1097. Pas 35 vjetësh qyteti do të pushtohej nga Mbretëria armene e Cilicisë dhe do të gjendej në mes të luftrave të kësaj mbretërie me Perandorinë e Bizantit për shumë vjet. Në vitin 1268 një tërmet i fuqishëm shkatërroi qytetin që u rikonstrukturua nga Mbretëria armene e Cilicisë, pjesë e së cilës qëndroi deri në vitin 1360 kur Perandor Kostandini ia fali Sulltan Mamlukut të Egjiptit pas nënshkrimit të tij të një traktati paqeje. Kalimi i qytetit në duart e Mamlukut mundësoi ardhjen e shumë familjeve turke dhe familja Ramazanoglu, një prej tyre, qeverisi qytetin deri kur ai u pushtua nga otomanët.
Kohët moderne
Që nga fundi i Rilindjes deri në historinë moderne (1517—1918) Perandoria Otomane qeverisi krahinën. Në vitin 1830, ushtritë e Muhamed Ali Pashait, valiut otoman të Egjiptit dhe të Sudanit, më qëllim sigurimin e pavarësisë së Egjiptit pushtuan Sirinë disa herë dhe ultësira e Adanasë ishte nje rrugekalim. Ushtarët e Muhamed Ali Pashait shkatërruan muret e jashtme dhe kështjellën e qytetit duke i dhënë një goditje të rëndë historisë së qytetit. Traktati i paqes i mëvonshëm midis Egjiptit dhe Sirisë i dha mundësinë Adanasë të shpallej krahinë sovrane dhe autonome. Në prill të vitit 1909 një përplasje etniko-fetare solli atë që njihet si masakra e Adanasë, ku u vranë dhe u masakruan mijëra qytetarë armenë. Në vitin 1915 trupat turke rrethuan banorët armenë që jetonin në Adana dhe i detyruan ata të arratiseshin në shkretëtirën siriane. Keto vite ishin vitet e genocidit mbi armenët dhe në qytet popullsia armenë u zhduk plotësisht. Pas luftës se Parë botërore qeveria otomane i dorëzoi kontrrollin e qytetit trupave franceze, të cilët dërguan njësitë armeno-franceze ta pushtonin. Kjo solli masakra të kryera nga ushtarët mbi popullsinë turke, gjë që solli dhe urdhërin për shkrirjen e menjëhershme të divizionit, të marrë me turp nga Komandanti francez. Përgjatë Luftës së Pavarësisë të turqisë, Adanaja ishte një pikë strategjke e rëndësishme. Mustafa Kemal Ataturku erdhi në qytet në 31 tetor 1918 dhe qëndroi për 11 ditë. Aty ai vendosi të hyjë në liftë me Fuqitë Aleate. Nacionalistët turq luftuan kundra forcave aleate dhe në 20 tetor 1921 u nënshkrua Traktati i Ankarasë midis Francës dhe Asamblesë Kombëtare të Përgjithshme Turke. Sipas marrveshjes Franca i jepte fund luftës në Cilici dhe trupat franceze bashke me ato vullnetare armene lanë qytetin në 5 janar 1922. Në 30 janar 1943 Kryeministri anglez Churcill takoi në mënyrë sekrete Presidentin turk Ismet Inonu brenda një vagoni treni në stacionin Jenicë, 23 km larg nga Adanaja. Aty Churcill i kerkoi Presidentit Inonu të bashkohej me aleatët në luftën e Dytë botërore. Detajet e ketij takimi u diskutuan edhe në Konferencën e Dytë të Kajros në dhjetor 1943 ku merrnin pjesë Inonu, Churcill dhe Rusvelti.
Kronologjia e pushtimeve (zotërimeve) të qytetit Adana
Demografia
Në vitin 2008 kufijtë e qytetit të Adanasë u shtuan me disa zona rurale. Popullsia në zonat urbane të Adanasë është rreth 1,572,583 banorë. Ajo përbëhet nga popullatat urbane të katër metropoleve:
2/3 e popullsisë së Adanasë jeton në bregun perëndimor të lumit Sejhan, aty ku është pjesa e vjetër e qytetit. Nëse zona e Sjhanit është plot kolorit, zona e Cukurovës është e parapëlqyer nga mosha e tretë të cilët zhvendosen në këtë zonë të qetë pas arritjes së pensionit. Grupet më të mëdha etnike në Adana janë : turqit, arabët dhe kurdët. Ka dhe popullsi rome që ka ardhur në Adana përgjatë periudhës së luftrave botërore.
Ekonomia
Adanaja është një nga qytetet më të industrializuara dhe më të zhvilluara të Turqisë. Kryesisht një pjesë të madhe të ekonomisë e zë agrikultura por kanë një zhvillim të madh dhe industritë e automobilave, tekstileve dhe produkteve kimike. Ka një zhvillim të madh dhe sektori turistik. Rruga Cakmak është rruga historike e pazarit në Adana.
Shfaqjet
Orkestra sinfonike shtetërore e Curukovës – Që nga 1992. Ka 39 muzikantë dhe është e njohur brnda dhe jashtë vendit. Teatri shtetëror i Adanasë – Që nga 1981jep shfaqje në Qëndrën e Kulturës Sabanci Amfiteoatrot – bëhen pritëse të aktiviteteve të ndryshme nga prilli në nëntor Kohët e fundit shumë ndërtesa historike janë kthyer në qëndra kulture.
Sporti
Futbolli është sporti më popullor në Adana. Dy skuadrat më të njohura janë Adanaspor-i dhe Adanademirspor, të cilat luajnë dhe në Ligën Turke të Futbollit Profesionist. Në ndeshjet “derby” atmosfera në qytet është e krahasueshme me situatën analoge ne Stamboll. Basketbolli është një tjetër sport popullor në Adana. Në hipodromin e Adanasë zhvillohen dhe garat me kuaj.
Romanistika
Romanistika ose Studimet romane (në frëngjisht : études romanes ; në spanjisht : filología románica ) është një disiplinë akademike që mbulon studimin e gjuhëve, letërsisë dhe kulturave të zonave që flasin njërën nga gjuhët neolatine (romane).
Përmbledhje
Departamentet e studimeve romanistike zakonisht përfshijnë studimin e spanjishtes, frëngjishtes, italishtes dhe portugalishtes. Fushat shtesë të studimit përfshijnë rumanishten dhe katalanishten, nga njëra anë, dhe kulturën, historinë dhe politikën nga ana tjetër.
r;n ngaPër shkak se shumica e vendeve në Amerikën Latine flasin një gjuhët romane, Amerika Latine studiohet gjithashtu në departamentet e studimeve romantike. Si rezultat, gjuhët joromane që përdoren në Amerikën Latine, si Keçua dhe Guarani, ndonjëherë mësohen edhe në departamentet e studimeve romantike.
Departamentet e studimeve romanistike ndryshojnë nga departamentet një ose dygjuhëshe në atë që ata përpiqen të thyejnë barrierat midis gjuhëve të ndryshme, përmes studimeve ndërdisiplinore ose krahasuese. Këto departamente ndryshojnë nga departamentet e gjuhës romane në atë që ata vendosin një theks më të madh në lidhjet midis gjuhës dhe letërsisë, ndër të tjera.
Organelet e qelizës
Membrana qelizore
Çdo qelizë mbështillet nga një shtresë e jashtme që quhet membranë qelizore. Ajo përbëhet nga dy shtresa fosfo-lipidesh dhe është përgjegjëse për formën e qelizës. E veçantë e saj është se mes dy shtresave të lartpërmendura nuk ka lidhje kimike. Po atëherë si arrin kjo membranë të sigurojë formën e qelizës ?
Kjo ka të bëjë me natyrën e molekulave të fosfo-lipideve dhe me mjedisin brendaqelizor dhe ndërqelizor. Molekula e fosfo-lipideve ka një natyrë dualiste. Koka e tyre ka natyrë hidrofile, por bishti i tyre ka natyrë hidrofobe. Mjedisi  brenda dhe ndërqelizor është kryesisht i përbërë nga uji, prandaj kokat drejtohen nga brenda qelizës dhe nga jashtë saj pra drej mjedisit jashtëqelizor, ndërsa bishtat drejtohen për nga brenda njëri tjetrit. Membrana qelizore ka efekte selektuese - mbeshtjell dhe selekton. .
Kjo i siguron mbështetje molekulave njëra me tjetrën duke bërë këtë membranë të aftë t’i japë formë qelizës. Membrana qelizore ka përshkrueshmëri përzgjedhëse çka do të thotë e ajo lejon disa lëndë të hyjnë e disa të tjera jo. Gazet dhe uji e përshkruajnë lirisht këtë membranë, ndërsa molekulat e tjera si sheqernat, proteinat, etj nuk mund të hyjnë lirisht. Kjo për faktin se qeliza nuk ka nevojë të përhershme për çdo lëndë, prandaj ajo pranon lëndët që i nevojiten dhe lë jashtë ato që nuk i nevojiten. Kjo përzgjedhje bëhet me anë të proteinave që ndodhen të ndërfutura në membranë. Këto proteina përfundojnë me perceptorë që përfundojnë në mjedisin jashtëqelizor. Ka proteina që njohin shijet, lëndët ushqyese, hormonet dhe ka nga ato që ndërtojnë poret ku kontrollohet hyrja apo dalja e joneve si kalciumi (K+), natriumi (Na+), klori (Cl-), etj.
qeliza është njesia elementare e ndërtimit te qenieve te gjalla është njesia me e vogel mbartese e jetes. prokariote quajme qe berthama nuk është plotesisht e diferencuar këtë e quajme prokariot. eukariot quajme qe masa berthamore është plotesisht e diferencuar këtë e quajme eukariot. kemi edhe pese mbreteri te botes se gjalleato janë.mbreteria e monereve'prokariot.mbreteria e protisteve"parashtazoreve"mbreteria e kerpudhave" "mbreteria e bimeve" "mbreteria e shtazeva"
Bërthama
Është organeli (nëse do ta quanim kështu) më i rëndësishëm i qelizës eukariote ndërsa në ato prokariote mungon.Zakonisht e gjejmë në qendër të qelizave. Përbëhet nga tre njësi kryesore: Mëmbrana bërthamore përbëhet nga 2 shtresa proteinash e për pasojë ajo ka një formë sferike të mirëpërcaktuar. Komunikimin me mjedisin e jashtëm ajo e realizon me anë të poreve bërthamore (të çara që gjenden në membranën bërthamore).
Kloroplastet
Organele që gjenden vetëm në qelizat bimore përgjegjëse për fotosintezën. Klorofili që gjendet në kloroplste, nga të gjitha rrezatimet e dritës diellore thith vetëm ato që i përgjigjen të kuqes dhe blusë, ndërsa reflekton të gjelbërtat. Prandaj klorofili është i gjelbër. Kloroplastet, ashtu si mitokondritë kanë një sasi të vogël të ADN-së që u lejon atyre dyfishimin. Ato kanë formën e thjerrëzave të vogla, të gjelbërta dhe janë të dukshme në MO. Kloroplastet përbëhen nga një mbështjellje e dyfishtë brenda së cilës membrana të tjera të palosura fort formojnë disa shtresa të vendosura njëra mbi tjetrën që quhen tilakoide. Aty ndodh reaksioni i fotosintezës. Në kloroplaste formohen sheqernat që transferohen në pjesët jo fotosintetike të bimës dhe grumbullohen në formën e amidonit në fara dhe zhardhokë. Reaksioni i fotosintezës është :
6CO2 + 6H20 + ENERGJI = C6H12O6 + 6O2
reaksioni ndosh skematikisht në dy faza : 1.	faza e parë ku kapet energjia e diellit quhet faza e dritës sepse zhvillohet vetëm në praninë e dritës. Figura 16. drita e diellit përmban të gjitha ngjyrat e spektrit të dritës, siç mund të vëzhgohetkur driita shpërndahet nga një prizëm. Gjethet nashfaqen të gjelbra sepse reflektojnë dritën e gjelbër, ndërsa thithin dritën e përfshirë në rajonet blu dhe të kuqe të spektrit
Cilet dhe flagjelet
Janë organele të lidhura me lëvizjen e qelizës.Duken si zgjatime për nga jashtë të citoplazmës të përshkruara me gjatësinë e tyre nga tuba apo gyptha të citoskeletit. Cilet janë më të shkurtra dhe ne përgjithësi e veshin të gjithë sipërfaqen qelizore ndërsa flagjelet janë më të gjata dhe me numër më të kufizuar. Trakeja jonë, gypi përmes të cilit kalon ajri që thithim, është e veshur me qeliza të pajisura me cile që lëvizin pa rreshtur me qëllim zhvendosjen e pjesëzave te huaja që futen me anë të ajrit. Ndërsa spermatozoidet lëvizin falë një flagjeli të gjatë.
Lucas Torreira
Lucas Sebastián Torreira Di Pascua (lindur më 11 shkurt 1996) është një futbolliist profesionist uruguajian i cili luan si mesfushor mbrojtës për klubin anglez Arsenal dhe kombëtaren uruguajiane.
Vitet e hershme
Torreira filloi karrierën e tij futbollistike me klubin e qytetit të tij të lindjes I.A. 18 de Julio i Fray Bentos. Në 2013, ai u bashkua me të rinjtë e Montevideo Wanderers.
Pescara
Në dhjetor 2013, pasi ishte vëzhguar për rreth një vit nga Roberto Druda, ai u mor në Itali tek Pescara sëbashku me katër uruguajianë të tjerë; ishte vetëm Torreira ai që fitoi besimin e ekipit nga Abruzzo, i cili bleu kartonin e tij.
Pasi luajti për rreth 18 muaj me ekipin Primavera, Torreira bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 16 maj 2015, duke luajtur si titullar në ndeshjen e Serie B ndaj Varese; ai luajti për 58 minuta para se të zëvndësohej nga italiani Matteo Politano.
Sampdoria
Më 1 korrik 2015, Torreira u transferua te klubi italian Sampdoria për 1.5 milion €, por u dërgua menjëherë në huazim tek Pescara për sezonin 2015–16 për të fituar përvojë.
Huazimi te Pescara
parapamje|220px|Torreira në aksion me Pescarën në 2014. Më 2 korrik 2015, ai u huazua te Pescara. Me delfinët, Torreira shënoi golin e parë si profesionist kundër F.C. Südtirol në 2015–16 Coppa Italia. Në kampionat, ai shënoi tre herë në 26 ndeshje.
Rikthimi te Sampdoria
Torreira u rikthye tek Sampdoria pas huazimit tek Pescara më 1 korrik 2016. Ai debutoi zyrtarisht në Serie A më 21 gusht në ndeshjen e parë sezonale ndaj Empolit në Stadio Carlo Castellani.
Ai ishte një titullar i përherëshm në ekip gjatë sezonit 2016–17, një status që e mbajti edhe gjatë sezonit 2017–18. Ai gjithashtu shënoi disa gola të rëndësishëm gjatë sezonit të tij të dytë, përfshirë edhe golin e dytë të fitores 3–2 në shtëpi kundër Juventusit më 19 nëntor 2017.
Arsenal
Më 10 korrik 2018, klubi anglez Arsenal kompletoi transferimin e Torreiras për një shifër të raportuar prej 26.4 milion £. Menjëherë pasi transferimi përfundoi, Torreira mori vlerësime nga trajneri i ekipit Unai Emery, i cili tha: "Është një mesfushor me kualitet të mirë. I kam shijuar performancat e tij tek Sampdoria në dy sezonet e fundit, dhe ne e kemi parë atë të bëjë mirë për Uruguajin në Kupën e Botës 2018. Ai është një lojtar i ri me përvojë të mirë, i cili ka dëshirë të vazhdoj të rritet. Atij ju dha fanella me numrin 11, i cili për herë të fundit ishte mbajtur nga Mesut Özil; gjermani mori fanellën me numrin 10, i cili u la bosh pas largimit të Jack Wilshere.
Torreira bëri debutimin e tij në Premier League më 12 gusht në humbjen 2–0 ndaj Manchester City; ai hyri në 20 minutat e fundit të takimit. Ai dhuroi asistin e parë të sezonit, me pasimin e tij që u shëndrua në gol nga Alexandre Lacazette, në një fitore 3–2 ndaj Cardiff City. Më 2 dhjetor, Torreira shënoi golin e parë me Arsenalin, që mposhti rivalët londinez Tottenham Hotspur 4–2 dhe gjithashtu u shpall edhe lojtari i ndeshjes. Një javë më vonë, ai shënoi sërisht, këtë golin e fitores ndaj Huddersfield Town me një rofeshatë në minutën e 83të.
Karriera ndërkombëtare
Torreira ka lindur në Uruguaji, dhe është me origjinë spanjolle nga ana e gjyshit i cili ishte nga Galicia. Ai gjithashtu ka pasaportë spanjolle, dhe para se të luante me Uruguajin ai u mor në konsideratë nga vëzhgues të kombëtares italiane.
Ai u thirr në ekipin e parë të Uruguajit për Kupën e Kinës 2018 në mars 2018. Ai bëri debutimin e tij në fitoren 2–0 ndaj Republikës Çeke në gjysëm-finalen e turnamentit. Në finale Uruguaji mposht Uellsin, me Torreiran që luajti nga minuta e 70të.
Në maj 2018, ai u thirr në skuadrën paraprake prej 26 lojtarësh që do të merrte pjesë në Kupën e Botës 2018 në Rusi. Ai luajti në çdo ndeshje të ekipit që u eliminua në çerek-finale nga Franca. Performancat e tij u vlerësuan nga mediat.
Klube
1 Të tjera turnamente përfshirë play-off-et e Serie B
Sanxhaklinjtë
Sanxhaklinjët janë persona të lindur në Sanxhaku i Pazarit të Ri të cilët përshkakë të rrethanave të ndryshme historike (nga aspekti ekonomik, administrativ e kulturorë) paraqiten në histori si një grup me interesa të përbashkëta.
Ky grup i personash i përbërë nga përkatësi të ndryshme nacionale pas largimit të Perandorisë Osmane nga Ballkani kishte marrë përsipër mbrojtjen e familjeve të tyre që banonin në njësinë administrative osmane të emërtuara sipas qytetit të quajtur Jeni Pazar që nga shqiptarët thirrej Pazar i Ri e nga popullsia sllave Novi Pazar. Deri në atë kohë për shumicën e banorëve vetëdija nacionale apo kombëtare nuk kishte arritur të zhvillohej në nivel më të lartë dhe për banorët si element që i dallonte ata ndërmjet veti ishte përkatësia fetare. Pjesëtarët e komunitetit të kishës ortodokse të cilën tashmë ishin nën administrim e kishtes ortodokse serbe me qendër në Pashallukun e Beogradit fillojnë të ndikohen nga kjo kishë dhe me kalimin e kohës edhe të organizohen në banda për përndjekjen e pjestarëve të komunitetit myslimanë.
Pas kërcënimit të popullsisë vendase d. m. th. sanxhaklinjëve nga bandat e Doktrinës së shenjtë serbe, sanxhaklinjëve ju shkojnë në ndihmë vullnetarë nga pjesë të ndryshme të Ballkanit. Nga kjo kohë sanxhaklinjët e komunitetit të kishës ortodokse dallohen si serb, ata që kishin kultivuar ndjenen kombëtare dallohen si shqiptarë ndërsa pjesa tjetër fillon të identifikojë veten si boshnjakë që në ditët tona nga të huajt nuk dallohet nga banorët mysliman të Bosnjës. Pjesa e sanxhaklinjëve ortodoks sot njihen edhe për nga kombësia si serb pasi që kisha serbe është shpallur kishë nacionale.
Sido që të jetë në mes të këtyre dy periudhave shumica e banorëve të sanxhakut, të prirë nga administrata e instaluar i ndryshojnë mbiemrat (edhe pa ditunin e sanxhaklinjëve) duke ju vënë atyre prapashtesën sllavo-serbe-viq. Kështu p. sh. nga Rexhepaga bëhet Rexhepagiq. Represaljet në njërën anë dhe hapja e shkollave në gjuhen sllavo-serbe shkaktojnë që shumica e sanxhaklinjëve të pranojnë si gjuhë anëtare gjuhen sllavo-serbe që më vonë quhet gjuha boshnjake. Me përfundimin e pastrimeve të dyta fetare fillojnë të marrin në intensitet pastrimet etnike. Faza e parë e organizuar e tyre fillon në administrate ku për dallim nga emrat mysliman janë edhe emra katolik. Shembull i disa dështimeve të tilla është p.sh. emri Hasanxheka, mbiemër të cilin administrata sllavo-serbe e shkruan si Hasanxhekic (Hasanđjekić). Sanxhaklinjtë që janë më larg prej shtetit shqiptar si Kosova, për shkak të çështjeve politike që lidhen me shqiptarët pas Luftës së Dytë Botërore, kanë deklaruar veten e tyre si boshnjakë për të shmangur diskriminimin në fshatrat si Doliq, Borovshticë dhe Ugël. Shumica e njerëzve në fshatin Pauçinë mund të flasin shqip dhe një pjesë e popullsisë ka emigruar në Kosovë, në mes dhe fund të shekullit 20. Kurse ato Sanxhaklinj që janë pranë kufiri i Kosovës deklarohen ende shqiptarë në pjesën të krahinës geografike dhe etnografike Rugovë që hyn në Sanxhakun të Mali i Ziut si fshatrat: Dacaj, Boxhovi, dhe Plluncaj.
Sot, termi sanxhakli përdoret si term historik për banorët e Sanxhakut si term shoqërorë me të cilën nënkutohen pasardhësit e banorëve të Sanxhakut të Tregut të Ri. Pasardhës të sanxhaklinjëve janë të shpërndarë në gjitha anët e botës, pasardhësit e të shpërgulurve të valës së parë gjenden më shumë në hemisferën lindore ndërsa ata të valës së dytë dhe të më vonshme në pjesën veri-perindmore (kryesisht ShBA).
Altdorf
është një komunë në kantonin Uri të Zvicrës.
Rapsodi shqiptare : vjersha dhe poeme
Rapsodi shqiptare : vjersha dhe poeme, me autor Frederik Rreshpja. Botuar në Tiranë në vitin 1968 nga "Naim Frashëri". Libri ka 75 faqe.
Vitet 700
Mbi vitet 700.
Gjimnazi "Sami Frashëri" (Prishtinë)
parapamje|Gjimnazi – Sami Frashëri|300px Gjimnazi "Sami Frashëri" është një ndër shkollat më të vjetra në Kosovë dhe në Prishtinë që sot e mban emrin e rilindësit tonë të njohur Sami Frashëri. Ajo u themelua në shekullin e 19-të si një gjimnaz turk ku gjuha shqipe merrej në Perandorinë Osmane. Edhe pse kjo shkollë nuk e ka mbajtur këtë emër në periudha të ndryshme, identifikohet si Gjimnazi “Sami Frashëri” sepse me këtë emër kjo shkollë ka marrë fizionominë e një institucioni me karakter te vërtetë të arsimit kombëtar dhe edukativo-kulturor dhe për arsye se këtë emër e mban edhe sot.
Gjimnazi turk (para vitit 1913)
Gjimnazi “Sami Frashëri” është shkolla e parë e mesme në gjuhën shqipe në Kosovë. Zanafilla e këtij gjimnazi është kah fundi i shekullit të XIX fillimi i shekullit XX, pra qysh në periudhën e sundimit turk. Kuptohet se në këtë periudhë edhe pse nxënësit dhe arsimtarët ishin shqiptarë, mësimi mbahej në gjuhën turke, sepse pushteti osman i asaj kohe nuk lejonte shkollën në gjuhën shqipe.
Gjimnazi i Prishtinës në periudhën e sundimit serb 1913-1941
Nga viti 1912 pas Luftës së Parë Ballkanike, Kosova ra nën sundimin e Serbisë dhe Gjimnazi i Prishtinës u hap në vitin 1913, por tash vetëm në gjuhën serbe. Gjimnazi serb i Prishtinës vazhdoi punën me disa ndërprerje ,deri në vitin 1941. Gjatë kësaj periudhe personeli mësimor ishte serb, kurse nxënësit edhe pse të përzier, shumica e tyre ishin serbë dhe mësimi mbahej në gjuhën serbe.
Me gjithë këto kushte të rënda, një numër i nxënësve shqiptarë arritën ta kryejnë këtë gjimnaz dhe më vonë i përfunduan edhe studimet në Beograd, Zagreb apo në ndonjë vend tjetër parapamje|300px|Një fotografi e vjetër e gjimnazit
Gjimnazi “Sami Frashëri“ 1941-1945 (Shkolla Normale-Dega Liceale)
Në këtë kuadër, në Prishtinë ishte vendosur të hapet një shkollë e mesme me dy degë:
Gjimnazi real shqiptar dhe gjimnazi real serb 1945- 1955
Nga viti 1945 deri në vitin 1955 ky gjimnaz do të vazhdojë punën e vet në dy gjuhë, gjuhën shqipe me emrin Gjimnazi real shqiptar dhe Gjimnazi real serb.
Gjimnazi i përzier “Ivo Llolla Ribar” 1955/56-1989/90
Nga viti shkollor 1955/56 ky do të shpallet gjimnaz i përzier dhe do të quhet me një emër të përbashkët Gjimnazi “Ivo Llolla Ribar”. Në këtë periudhë do të fillojë në një farë mase diskriminimi i shqiptarëve, të cilët ishin të detyruar qe shumë lëndë mësimore t`i mbajnë në gjuhen serbe. Nga viti 1960 në këtë shkollë fillon edhe mësimi në gjuhën turkë, ndërsa nga viti 1977/1978 ky gjimnaz përfshihet në reformën e ashtuquajtur Mësimi i Orientuar. Mbas dështimit të këtij projekti,nga viti 1989/90 ky gjimnaz do ta vazhdojë punën si gjimnaz klasik, me dy drejtime që zgjasin nga katër vjet.
Gjimnazi “Sami Frashëri” 1989/90-1999
Nga viti 1989/90 nxënesit dhe arsimtarët shqiptarë largohen me dhunë nga objekti shkollor dhe gjimnazi vendoset në shtëpinë-shkollë të pronarit Mehmet Aliu, duke e marrë emrin që e kishte nga themelimi “Sami Frashëri”.
Gjimnazi “Sami Frashëri” 1999-2006/07
Pas vitit 1999 gjimnazi e vazhdon punën në objektin e vet shkollor, ku është edhe sot, ku mësimi mbahet në dy gjuhë: shqip dhe turqisht.
Nga kjo përmbajtje e shkurtër shihet se ky gjimnaz ka një traditë shumë të vjetër dhe për këtë kohë të ekzistencës ka kontribuar shumë në ngritjen arsimore të popullsisë së Prishtinës dhe Kosovës.
Gjimnazi “Sami Frashëri” 2006/07
Nga ajo kohë Gjimnazi “Sami Frashëri” vazhdoi traditën e vet arsimore në rrethana dhe kushte të ndryshme, por pavarësisht nga sfidat me të cilat u ballafaqua arriti mbijetojë dhe të shtojë sasinë dhe cilësinë si te nxënësit, po ashtu edhe te mësimdhënësit.
Sot në Gjimnazin “Sami Frashëri” të Prishtinës punojnë gjithsej 107 punëtorë prej të cilëve në organet udhëheqëse 2, në sekretari 1, në biblotekë 1, në mësimdhënie të rregullt dhe bashkëpuntorë, gjithsej 92 mësimënës, prej tyre 83 në gjuhën shqipe dhe 9 mësimdhënës në gjuhën turke.
Prej punëtorëve tjerë të stafit të mirëmbajtjes teknike punojnë 11 vetë prej të cilëve ka pastrues, rojtarë etj.
Mbijetesa dhe rëndesia e gjimnazit “Sami frashëri” të Prishtinës
Gjimnazi i Prishtinës e ka pasur fatin e popullit shqiptar:është lindur dhe zhvilluar pavarësisht nga situatat nëper të cilat e ka kaluar vendi ynë dhe populli ynë. Ky gjimnaz ishte dhe mbeti një dritare që rrezatoi dritë diturie edhe në periudhat më t errëta të historisë sonë.
Këtu u derdh shumë mund, djersë që shkolla shqipe të mbijetojë, dhe kjo u arrit. Nëper bankat e kësaj shkolle defiluan nxënës e nxënëse, të cilët pas përfundimit të kësaj shkolle u bënë figura dhe personalitete të çmuara e të dobishme për vendin e kombin shqiptar. Gjimnazi “Sami Frashëri” ka një histori të gjatë. Ai lindi dhe u zhvillua në kohë të stuhishme, ashtu siç u rrit e u zhvillua kombi ynë në kohëra me stuhi.
Edhe gjimnazi I Prishtines në fillim ishte hapur si gjimnaz në gjuhën turke, mbasi pushteti I atëhershëm nuk lejonte shkolla në gjuhën shqipe. Kërkesa për hapjen e një shkolle Ryzhdije që ishte ekuivalente me një lice (gjimnaz) në Prishtinë daton në vitin 1888. Kurse të dhënat arkivore, së pakut ato që kemi pasur mundësi t`I konsultojmë, tregojnë së nga viti 1908 në Prishtinë eksitonte një shkollë Ryzhdije pesë klasëshe. Nga shënimet e ruajtura statistikore mësojmë së në vitin shkollor 1909/1910 në këtë gjimnaz e ndiqnin mësimin 230 nxënës, prej të cilëve 200 ishin shqiptarë, kurse 30 ishin të minoriteteve që jetonin në Kosovë. Mësimet zhvilloheshin në gjuhën zyrtare të shtetit, pra në gjuhën turke.
Nga mësimdhënsit e kësaj kohe kanë qenë Ferid Bajrami dhe Ahmet Gashi etj. Në këtë shkollë punuan me përkushtim profesorë e edukatorë, të cilët mbetën shëmbëlltyra më e mirë ë arsimit shqip, dhe shembuj më të përkushtuar të diturisë.
Les Preses
Les Preses është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Garrotxa, të provincës Girona, në Katalonia. Les Preses ka 1745 banorë (2011), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 9.42 km2.
Lidhje të jashtme
Les Preses
Korab R. Sejdiu
Korab R. Sejdiu (lindur më 11 dhjetor 1977, Prishtinë), jurist, shqiptarë nga Kosova.
Korabi mësimet e para i mori në qytetin e lindjes, ndërsa ato të mesme pasi që i fillojë në qytetin e lindjes, pas dy viteve për shkakë të luftës në Kosovë, u deshtë ti kryej në vendin migrues, në ShBA. Po atje i vazhdojë edhe studimet e larta në një kolegjë në Nju Xhersi. Në vitin 2004 nga një universitet në ShBA u nderua me titullin doktor i judikaturës. Po në mërgim, në ShBA, në disa shtete federale të saj u licencua për avokat shteti.
Pas kryerjes së studimeve filloj të punojë në Gjyqin Suprem të Nju Xhersit, (ShBA). Pas pakë viteve punsohet si avokat në një firmë avokatësh, ku merrej kryesisht me raste të korperatave dhe raste komerciale.
Nga fundi i vitit 2007, Korabi këthehet në Kosovë, dhe aty angazhohet nga ana e kontaktuesit të shoqërisë amerikane USAID, si Këshilltar Ligjor në mbështetje të Kuvendit të Kosovës. Nga këtu, më pas hynë në kabinetin e Presidentit të Republikës së Kosovës, ku nga 19 marsi i vitit 2008, shërben edhe më tutje (2011) si këshilltar ligjorë. Krahas këtyre shërbimeve, Korabi ligjëron lëndën "E drejta e biznesit" dhe lëndën "E drejta Ekonomike Ndërkombëtare" për studime themelore dhe të magjisturës. Ligjërimin e tij e bënë në dy universitete atë të Prishtinës dhe në AAB Riinvest.
Vitet 710
Mbi vitet 710.
Trimi i fshatit Bardhë
Trimi i fshatit Bardhë : tregime, me autor Frederik Rreshpja. Botuar në Tiranë në vitin 1968 nga "Naim Frashëri". Libri ka 88 faqe dhe me ilustrime.
Pjotër Çajkovski
thumb|{{center|Pyotr Tchaikovsky, 1888{{efn|Publikuar në 1903}}
Pjetër Iljiç Çajkovskij ({{lang-ru|Пётр Ильич Чайковский{{efn|Петръ Ильичъ Чайковскій në skenarin rus para-revolucionar.}}|shqip=Pjotër Iliç Çajkovski}}){{efn|Emri i tij shqiptohet gjithashtu si Pëtr ose Petër; Iliç; Çajkovski ose Tçajkovski}} 7 Maj 1840 – 6 Nëntor 1893), ishte një kompozitor i madh rus i erës romantike si edhe dirigjent dhe pedagog. Muzika e tij njihet dhe pëlqehet për karakterin e theksuar rus si edhe për harmoninë e pasur dhe meloditë energjike. Veprat e tij kanë një frymëzim më perëndimor se bashkëkohësit e tij, ato mishërojnë elemente ndërkombëtare të gërshetuara me meloditë popullore kombëtare.
Alstahaug
Alstahaug është një komunë në qarkun Nordland, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 187 km² dhe popullsi 7378 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Ekaterina Rjabova
Ekaterina Ryabova apo Katya Ryabova (Emri i Gjatë: Ekaterina Dmitrievna Ryabova, Ru : Екатерина Дмитриевна Рябова), është këngëtare Ruse e lindur më 4 gusht 1997 nga Shcokjovovo (Rusi).
Karriera e Ekaterinës filloi kur ajo fitoi çmimin e parë në përzgjedhjen e këngës Ruse për Eurovizionin për Fëmijë 2009. Kënga nga Ryabova ishte Malenkiy Prints (Princi i Vogël). Ajo mori vendin e 2-të me 116 pikë.
Ekaterina është rikthyer në Festivalin Evropian, prap këtë vit përfaqëson Rusinë. Kënga e saj quhet "Kur Romeo dhe Xhulieta".
Schwyz
është një komunë në kantonin Schwyz të Zvicrës.
Kuptimi i mostrës
Mostra është term për të cilin mund të flitet në shumë aspekte, mirëpo e para që duhet të ceket është se ajo për qellim ka arritjen e një rezultat.
E marrim p. sh një shembull si mostër, për të sqaruar kuptimin e mostrës në të gjithë shembujt e tjerë te cilin e ka thënë Avdullah Paqarada-Dulla, pronar i një kafeterie.
P. sh. për të vërtetuar se a është malli i mire në Kinë, e porosit si mostër një "burgi", dhe në rast se të duket e mire, atëherë lirisht mund të porositësh një kontinjer gjeneratora !
Shkodra e Rrethueme
Shkodra e Rrethueme është një roman i autorit Ndoc Nikaj.
Romani është botuar nga disa shtëpi botuese për herë të parë siç duket është botuar nga Shtëpia Botonjëse "Naim Frashëri" më 1967. Ndërsa botimi i dytë është bërë në kuadër të bibliotekës Romani Shqiptarë të Ndërmarrjes Botuese Rilindja, botuar më 1996 simbas botimit të parë nga Shtëpia Botojnëse "Naim Frashi" më 1967. Redaktorë i botimit të dytë është Nazmi Rrahmani dhe kopertinën e ka punuar Salih Lutolli. Redaktorë teknik dhe realizimin kompjuterik e ka bërë Enver Sylejmani. Botimi i dytë është shtypur në shtypshkronjen "PROGRAF" që gjendej në Prishtinë.
Të dhënat plotësuese
Ngjarja zhvillohet gjatë Luftës së Parë Ballkanike
Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme
Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme (e njohur si Kisha SHDM dhe që quhet ndryshe me emrin Kisha Mormone) është një kishe e krishtere rivendosës, jo-trinitarian tradicional dhe emërtimi më i madh që buron nga Lëvizja e Shenjtorëve të Ditëve te Mëvonshme themeluar nga Jozef Smith, Jr. në Upstate New York në 1830.
Kisha është e vendosur në Salt Lake City, Utah, dhe ka krijuar kongregacione (të quajtura degë) dhe ka ndërtuar tempuj mbarë botës. Me më shumë se 50.000 misionarë që shërbejnë mbarë botës në një kohë të caktuar, kisha po rritet në anëtarësi me mbi 14,1 milionë.
Kisha e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme e konsideron vetën një rivendosje e kishës kristiane të hershme të themeluar nga Jezu Krishti, që më pas humbi në shekujt në vazhdim. Shenjtorët e Ditëve të Mëvonshme ose Mormonët e shohin besimin në Jezu Krisht dhe shlyerjen si parimet qendrore të besimit të tyre. Teologjia SHDM përfshin doktrinën Kristiane se shpëtimi vjen vetëm nëpërmjet Jezu Krishtit, megjithëse doktrinat SHDM përsa i përket natyrës së Zotit dhe potencialit të njerëzimit ndryshojnë tepër nga rryma kryesore Kristiane. Kisha ka një kod që përfshin 4 tekste shpirtërore: Bibla (Dhiata e vjetër dhe Dhiata e re), Libri i Mormonit, Doktrina e Besëlidhje si dhe Perla me Vlerë të Madhe. Kodi kishtar i SHDM përmban edhe zbulesa të diktuara nga profeti Jozef Smith që përfshijnë pjesë nga Bibla, të përcaktuara si pjesë të humbura të Biblës, dhe gjithashtu punë të tjera që besohen të jenë shkruar nga profetë të lashtë.
Shenjtorët Ditëve te Mëvonshme besojnë se Jezusi, i drejtuar nga Ati Qiellor, drejton kishën duke i zbuluar vullnetin e tij Presidentit të kishës, i cili konsiderohet nga përkraheshit e tij si një "profet, parashikues, dhe zbulues". Presidenti i tanishëm është Tomas S. Monson. Anëtaret mund të marrin zbulesa personale nga Zoti gjatë jetës së tyre. Presidenti drejton një hierarki me disa nivele deri të kongregacionet. Anëtaret e denje meshkuj, pasi arrijnë moshën 12, mund të marrin priftërinë. Gratë nuk mbajnë pozicione në priftëri por kanë të tjera role drejtuese. Gratë dhe burrat mund të shërbejnë si misionare dhe kisha ka një program të madh misionaresh që kryen shërbime humanitare në mbarë botën. Anëtaret besnike përkrahinligjest e pastërtisë seksuale, shëndetësore, agjërimin dhe mbajtja e Ditës së Shabatit dhe kontributi me 10% te të ardhurave kishës si E Dhjete. Kisha mëson ordinanca të shenjta me të cilat ndjekësit bëjnë beselidhje me Zotin, duke përfshire pagëzimin, konfirmimin, sakramentin, dhe martesa celestiale (bekim martesor që zgjat pas vdekjes), që ka një vlere të madhe për anëtaret e kishës.
Historia
Historia e Kishës së Jezu Krishtit e Shenjtoreve të Ditëve të Mëvonshme ndahet në tre periudha kohore : (1) historia e hershme gjatë jetës së Jozef Smith, Jr., (2) një "epokë pionieresh" nen drejtimin e Brigam Jangut dhe (3) një epokë moderne që fillon rreth fillimit të shekullit XX menjëherë sapo Jutah u bë shtet.
Fillesat
Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtoreve të Ditëve të Mëvonshme fillon me Jozef Smith, Jr. më 6 prill 1830 në Nju Jorkun perëndimor. Te konvertuarit e parë u bashkuan me kishën në pjesë për shkak të botimit të Librit të Mormonit, një kronike e profetëve indigjene amerikanë që Jozef Smithi e përktheu nga flete të arta.
Smithi kishte si qellim krijimin e një Jerusalemi të Ri në Amerikën Veriore, të quajtur Sion. Në 1831, kisha u zhvendos në Kirtland, Ohajo (kufiri lindor i Sionit), dhe filloi të vendoste një avanpost në Kontene Xhekson, Misuri (qendra e Sionit), ku planifikonte të ngrinte qendrën e kishës. Sidoqoftë, në 1833, kolonët e Misurit i perzune brutalisht Shenjtoret nga Konteja Xhekson dhe për shkak të një ekspedite paraushtarake kisha nuk ishte në gjendje të rimerrte tokën. Gjithsesi, kisha lulëzoi në Kirtland, ndërkohë që Smithi publikoi zbulesa të reja dhe kisha ndërtoi Tempullin e Kirtlandit. Epoka e Kirtlandid përfundoi në 1838 pas një skandal financiar që tronditi kishën dhe shkaktoi defekte që u përhapen shumë. Smithi u rigrupua me kishën e mbetur në Perëndimin e Largët, Misuri, por tensionet me kolonët e Misurit së shpejti shpërthyen në dhunë. Guvernatori i Misurit, duke besuar se Shenjtoret ishin në kryengritje, urdhëroi që të ata të asgjësoheshin ose të nxirreshin jashtë nga shteti. Në 1839, Shenjtoret kthyen një moçal në breg të Lumit Misisipi në Nauvoo, Ilinois, që u bë qendra e re e kishës.
Nauvoo u rrit me shpejtësi sepse misionaret në Evrope dhe në vende të tjera fituan besimtarë të rinj që më pas u shpërngulen në Nauvoo. Smithi i prezantoi kishës historinë e plotë të Vegimit të Parë, në të cilin ai pa dy qenie qiellore (Atin Qiellor, Zotin dhe birin e Tij, Jezu Krishtin) kur ishte 14 vjeç dhe më pas ky vegim u bë ngjarja historike më e rëndësishme pas ringjalljes së Jezusit.
Epoka e Pioniereve
Për dy vjet pas vdekjes së Smithit pati konflikte midis mormoneve dhe banoreve të tjerë të Ilinois. Për të parandaluar luftën, Jozef Smithi kishte parashikuar se kisha do të shkonte në Perëndim dhe të vendosej në maje të Maleve Shkëmbore. Brigam Jang e plotësoi profecinë dhe i drejtoi përkraheshit e tij, pionieret mormone që përbenin pjesën më të madhe të lëvizjes së Shenjtoreve të Ditëve të Mëvonshme, në Nebraska dhe më pas në 1847 në atë që u quajt Territori i Jutas. Si grup prej rreth 60.000 njerëz ata mbërritën në një periudhë vitesh dhe u degëzuan dhe kolonizuan atë rajon që sot njihet si Korridori Mormon.
Jang e inkorporoi Kishën e Jezu Krishtit të Shenjtoreve të Ditëve të Mëvonshme si një njësi ligjore dhe në fillim drejtoi kishën dhe shtetin së bashku.
Në 1857, kishte serish konflikte midis mormoneve dhe amerikaneve të tjerë, si pasoje e akuzave që përfshinin poligaminë dhe drejtimin teokratik të Jutas nga Brigam Jang. Lufta Mormone e Jutas pasoi nga 1857 deri në 1858, që çoi në pushtimin paqësor të Jutas nga Ushtria Amerikane, pas së cilës Brigam Jaang pranoi të tërhiqej dhe që të zëvendësohej nga një guvernator jo-Mormon, Alfred Cumming. Sidoqoftë, Kisha SHDM zotëroi pushtet politik të konsiderueshëm në Territorin e Jutas.
Kisha SHDM u akuzua nga Kongresi i Shteteve te Bashkuara për praktikim të poligamisë dhe konflikti midis mormoneve dhe amerikaneve shkoi deri në konfiskimin e gjithë pasurisë së kishës. Në 1904, Presidenti i kishës Jozef F. Smith deklaroi se martesat me shumë gra ishin kundër Doktrinës së Kishës. Me kalimin e kohës, kisha adoptoi një rregullore që shkishëron këdo që praktikon poligaminë dhe kisha mban një distancë nga grupet “fundamentaliste” që ende e praktikojnë poligaminë.
Kohet moderne
Gjatë shekullit XX, kisha u rrit shumë dhe u bë një organizate ndërkombëtare, si rezultat i shpërndarjes së misionareve neper botë. Në 2000, kisha kishte 60.784 misionare dhe anëtarësia globale ishte rreth 11 milionë. Anëtarësia globale i kaloi 13 milionë në 2007 dhe arriti 14 milionë në korrik 2010, ku 6 milionë janë në Shtetet e Bashkuara.
Kisha është bërë një mbrojtës i fortë dhe publik i familjes bërthame dhe shpesh herë ka luajtur një rol të rëndësishëm në çështje politike si ; kundërshtimi ndaj bazave të raketave MX Peacekeeper të vendosura në Jutah dhe Nevada, kundërshtimi për Amendamentin e të Drejtave të Barabarta, kundërshtimi për kumarin e ligjshëm, kundërshtimi për martesat e së njëjtës gjini dhe kundërshtimi ndaj vdekjes së vullnetshme (eutanazi). Përveç çështjeve që i konsideron morale, kisha mban një qëndrim politik neutral.
Disa ndryshime zyrtare janë bërë në këtë organizate gjatë kësaj epokë. Një ndryshim ishte pranimi i burrave zezake në priftëri në 1978. Ka gjithashtu ndryshime periodike në strukturën dhe organizimin e kishës, për të rritur prezencën ndërkombëtare të kishës. Për shembull, që prej 1900, kisha ka instaluar një Program Korrelacioni të Priftërisë për të qendërzuar operimet e kishës dhe ti sjellë ato në një hierarki të drejtuesve të priftërisë. Gjatë Depresionit të Madh, kisha ndërmori një sistem mirëqenie dhe ka bërë shumë përpjekje humanitare në bashkëpunim me organizata të tjera fetar.
Burimet e Autoritetit
Teologjia e Kishës SHDM konsiston në një kombinim të doktrinave biblike me zbulesa moderne dhe komente të tjera nga drejtues të kishës, veçanërisht Jozef Smith Jr. Burimet me autorative të teologjisë janë katër tekste fetare, që quhen Punët Standarde. Në Punët Standarde hyjnë Bibla, Libri i Mormonit, Doktrina e Besëlidhje dhe Perla me Vlerë të Madhë. Libri i Mormonit është "një dëshmi tjetër e Jezu Krishtit" të cilin Jozef Smithi e përktheu nga fletë të arta të groposura. Kisha SHDM beson së engjëlli Moroni i tregoi Profetit Jozef Smith për këto fletë të arta dhe i tha se do t'i merrte ato për t'i përkthyer për një punë të mrekullueshme për Perëndinë. Kisha beson se engjëlli Moroni është i njeti për të cilin flitet të Zbulesa 14:6. Kisha e kategorizon Librin e Mormonit si librin më të saktë në Tokë dhe gur themeli i besimit të tyre.
Bibla, që është pjesë e librave të kishës, besohet të jetë fjala e Zotit për aq kohë sa përkthehet sakte. Shpesh, kisha përdor versionin e mbretit James. Gjithashtu, pjesët e Biblës të përkthyera nga Jozef Smithi konsiderohen autoritative. Disa pjesë të përkthimeve të Jozef Smithit përfshihen në Perla me Vlerë të Madhe, që përmban edhe pjesë të tjera historike të kishës. Disa pjese historike dhe zbulesa gjenden në Doktrina e Besëlidhje.
Një burim tjetër i doktrinave janë thëniet e apostujve dhe anëtareve të Presidencisë së Parë të tanishëm. Kisha mëson se Presidenca e Parë (profeti me këshilltaret e tij) dhe Korumi i 12 Apostujve janë profetë dhe se mësimet e tyre vijnë nga frymëzime nga Zoti nëpërmjet Frymës së Shenjte. Anëtaret e kishës i mbështesin ata rregullisht si profetë, shikues dhe zbulues-kjo behet publikisht dy herë në vit në konferencat e përgjithshme të kishës në të gjithë botën.
Praktikat dhe doktrinat dalluese
Disa praktika dhe doktrina të kishës SHDM janë unikë në krishterim. Për shembull, kosmologjia mormone dhe Plani i Shpëtimit përfshijnë doktrinën e pre-ekzistencës, tre shkallet e parajsës dhe ekzaltimin. Sipas këtyre doktrinave çdo shpirt njerëzor është një fëmije i Atit Qiellor dhe secili ka potencialin për të vazhduar të mësoje, të rritet dhe të përparoje në përjetësi, duke fituar jetë të përjetshme (që për mormonet është ndryshe nga pavdekësia), dhe që të bëhet një me Zotin ashtu si Jezu Krishti është një me Zotin, pra duke lejuar fëmijët e Zotit të bëhen qenie njerëzore hyjnore ose "perëndi". Procesi gjate të cilit bëhet kjo quhet ekzaltim, një doktrinë që përfshin bashkimin e familjes pas ringjalljes dhe aftësia për të pasur fëmije shpirtërore në jetën pas vdekjes dhe për të fituar një pjesë trashëgimi në mbretërinë e Zotit. Për të arritur këtë, kisha thotë se njerëzit duhet të kenë besim në Jezu Krisht, të pendohen për mëkatet e tyre, të përpiqen të mbajnë urdhërimet me besnikëri dhe të marrin pjesë në një sekuencë besëlidhjesh ceremoniale të quajture ordinanca, ku përfshihen pagëzimi, marrja e dhuratës së Frymës së Shenjte dhe martesa celestiale.
Kjo e fundit, e njohur si ceremonia e vulosjes, reflekton këndvështrimin unik të mormoneve ndaj familjes. Sipas teologjisë se kishës, burri dhe gruaja mund të vulosen në mënyre që lidhja e tyre martesore të vazhdojë në përjetësi. Fëmijët mund të vulosen gjithashtu me prindërit e tyre biologjike ose birësues për të formuar lidhje familjare të përhershme. Ordinancat me domethënës të kishës mund të bëhen nëpërmjet përfaqësuesve në emër të atyre që kanë vdekur, siç është pagëzimi për të vdekurit. Kisha mëson se të gjithë do të kenë mundësinë të dëgjojnë dhe të pranojnë ose jo ungjillin e Jezu Krishtit dhe flet për bekimet që do të marrin ata që e pranojnë në këtë jetë ose në tjetrën. Ordinanca si pagëzimi për të vdekurit, vulosja dhe indaumentet bëhen në tempuj të cilët ndërtohen dhe dedikohen veçanërisht për këto qëllime.
Besniket e kishës ndjekin një kod shëndetësor që quhet "Fjala e Urtësisë", sipas së cilës ata qendojnë larg konsumimit të pijeve alkoolike, kafesë, çajit dhe duhanit. Fjala e Urtësisë sugjeron përdorimin e frutave brenda stinës, konsumimi i moderuar i mishit si dhe ushtrimi i rregullt fizik. Mormonet gjithashtu ndjekin një kod moral të quajtur "Ligji i Deliresise" që ndalon tradhtinë bashkëshortore, të gjitha sjelljet homoseksuale, dhe çdo veprim imoral. Gjithashtu, mormonet dhurojnë një të dhjetë vjetore nga të ardhurat e tyre që përdoret për sigurimin e punës misionare dhe ndërtimin e tempujve. Anëtaret besnike e largojnë vetën nga ushqimi dhe pijet të dielën e parë të çdo muaji për dy vakte rresht (24 ore) dhe dhurojnë të paktën kostot e dy vakteve si një ofertë agjërimi të cilën kisha e përdor për të ndihmuar të varfrit dhe nevojtaret duke shpërndare punët e saj humanitare në mbarë botën. Anëtaret udhëzohen që të veçojnë një mbrëmje në javë, zakonisht e hëna për "Mbrëmje Familjare", ku ata mblidhen së bashku si familje për të studiuar parimet e ungjillit.
Shërbimi misionar
Kisha inkurajon të gjithë anëtaret meshkuj të denjë të shërbejnë një mision dy-vjeçar. Misionarët nuk zgjedhin vendin ku ata do shërbejnë apo gjuhën me të cilën do predikojnë, gjithashtu pritet nga ata që te financojnë vetë për misionin e tyre ose me ndihmën e familjarëve. Misionaret duhet të jenë të paktën 18 vjeç dhe jo më shumë se 25, të pamartuar, te kenë mbaruar shkollën e mesme dhe të plotësojnë disa kritere si fizike ashtu edhe shpirtërore për të qënë të denjë. Vajza të pamartuara 19 vjeçare dhe më sipër mund të shërbejnë gjithashtu si misionare për një periudhe prej 18 muajsh. Para Tetor 2012 mosha minimale për një mision me kohë të plotë ishte 19 për djemt dhe 21 për vajzat. Çiftet e moshuara inkurajohen të shërbejnë një mision dhe mund të shërbejnë 6, 12, 18 ose 23 muaj. Ndryshe nga misionarët në moshë të re, çiftet e moshuara mund të shërbejn në detyra që nuk kërkojnë predikim si punonjës për ndihma humanitare si dhe specialist në histori familjare.
Krahasimi me Krishtërimin kryesor
Ngaqe Kisha SHDM ndryshon nga kishat e tjera te krishtera shume njerez nuk e pranojne ate si pjese te krishterimit. Kjo fe perfshin besime moderne si rrjedhja nga Krishterimi i vertete pas nje braktisjeje te pergjithshme dhe se kisha eshte nje rivendosje e Krishterimit te shekullit I dhe e vetmja kishe e krishtere e vertete dhe e autorizuar. Ndryshmet me Krishterimin tradicional perfshijne mosmarreveshjen ne lidhje me Kredon e Nices, besimin ne nje teori unike te shpetimit qe perfshin tre mbreteri lavdie, doktrinen e ekzaltimit qe mundeson njerezit te behen perendi ne jeten e pertejshme, kodin dietor qe quhet Fjala e Urtesise dhe ceremoni unike qe kryhen privatisht ne tempujt SHDM, sic jane endaumenti dhe ceremonite e vulosjes.
Zyrtarisht, besimet e medha te krishtera e shohin Kishen SHDM si te vecante dhe te ndare nga Krishterimi kredos, nje pike e cila nuk hidhet poshte nga Kisha SHDM.