cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuzhina antike romake
Qumështorja
parapamje| Rikrijimi i moretumit, një barishte dhe djathi i ngrënë me bukë Djathi hahej dhe prodhimi i tij ishte themeluar mirë nga periudha e Perandorisë Romake. Ishte pjesë e racioneve standarde për ushtarët romakë dhe ishte gjithashtu e popullarizuar në mesin e civilëve. Perandori Dioklecian (284–305 es) caktoi çmimet maksimale për djathin. Prodhimi i djathit dhe cilësia dhe përdorimet e tij në kuzhinë përmenden nga një numër autorësh romakë: Plini Plaku përshkroi përdorimet dietike dhe mjekësore të djathit në Librin 28 të Historia Naturalis dhe Varro në De Agricultura përshkroi sezonin romak të prodhimit të djathit (pranverë dhe verë). dhe krahasoi djathrat e butë dhe të rinj me djathërat më të thatë dhe të vjetëruar. Përshkrimi më i gjerë i prodhimit romak të djathit vjen nga Columella, nga traktati i tij mbi bujqësinë romake, De Re Rustica.
Gatimi
parapamje| Një djalë që mban një pjatë me fruta dhe çfarë mund të jetë një kovë me gaforre, në një kuzhinë me peshk dhe kallamar, në panelin e qershorit nga një mozaik që përshkruan muajt (shek. III) Një nga shumë mënyrat e gatimit në Romën e lashtë ishte fokusi, një vatër që vendosej përpara lararit, altarit të shtëpisë që përmbante skulptura të vogla të hyjnisë së shtëpisë ( lares, ose shpirtrat e paraardhësve mbrojtës dhe penatave, të cilët besohej se mbronin dyshemenë, kavanozin). Në shtëpitë ku larariumi ishte ndërtuar në mur, fokusi ndërtohej nganjëherë me tulla të ngritur në katër anët, të ndërtuara kundër një dërrase bazë mbi të cilën ndizej një zjarr. Më e zakonshme ishte një fokus që ishte drejtkëndor dhe i lëvizshëm, i përbërë thjesht nga një vatër e lëvizshme me këmbë guri ose bronzi. Pas zhvillimit të kuzhinave të veçanta, fokusi filloi të përdoret vetëm për oferta fetare dhe për ngrohtësi, sesa për gatim.
Stufat dhe furrat portative përdoreshin nga romakët, dhe disa kishin enë me ujë dhe grila të vendosura mbi to. Në Pompei, shumica e shtëpive kishin kuzhina të veçanta, shumica mjaft të vogla, por disa të mëdha; Vila e Mistereve mbulon një sipërfaqe nëntë nga dymbëdhjetë metra. Një numër kuzhinash në Pompei nuk kishin çati, që i ngjanin më shumë oborreve sesa dhomave të zakonshme; kjo lejoi që tymi të ajrosej. Kuzhinat që kishin çati duhet të kenë qenë jashtëzakonisht të tymosura, pasi ajrimi i vetëm do të vinte nga dritaret e larta ose vrimat në tavan; ndërsa romakët ndërtonin oxhaqe për furrat e tyre dhe farkëtarët, ata ishin të panjohur në banesat private deri në shekullin e 12-të pas Krishtit, shumë pas rënies së qytetërimit romak.
Shumë kuzhina romake kishin një furrë ( furnus ose fornax ), dhe disa (si kuzhina e Vilës së Mistereve) kishin dy. Një ndërtim në formë katrore ose kupole prej tullash ose guri, këto furra kishin një dysheme të sheshtë, shpesh prej graniti dhe nganjëherë llavë, të cilat mbusheshin me degëza të thata dhe më pas ndizeshin. Në muret e kuzhinave kishte grepa dhe zinxhirë për të varur pajisjet e gatimit, duke përfshirë tenxhere dhe tigane të ndryshme, thika, pirunë mishi, sita, rende, hell, darë, grila djathi, arrëthyes, kana matëse dhe kallëpe për pate.
Pije alkolike
parapamje| Afresk romak me një skenë banketi nga Casa dei Casti Amanti, Pompei Në Romën e lashtë, vera zakonisht përzihej me ujë menjëherë përpara se të pihej, pasi fermentimi nuk kontrollohej dhe niveli i alkoolit ishte i lartë. Vera ndonjëherë rregullohej dhe "përmirësohej" nga prodhuesit e saj: mbijetojnë udhëzimet për të bërë verë të bardhë nga e kuqja dhe anasjelltas, si dhe për të shpëtuar verën që po kthehet në uthull. Këto udhëzime si dhe përshkrimet e hollësishme të vreshtarisë romake datojnë në vitin 160 para Krishtit në tekstin e parë të njohur të shkruar në prozë latine.
Birra ( cerevisia ) njihej por konsiderohej vulgare dhe lidhej me barbarët.
Pa Fokus
Pa Fokus është një revistë online e përmuajshme e cila operon në tregun mediatik si një organ i pavarur informimi. Revista është falas dhe ofrohet në një platformë vetëm online (nuk botohet në letër). Përveçse një revistë për të rinjtë (dhe jo vetëm), Pa Fokus është një nismë e ndërmarrë për të sjellë një mentalitet dhe kulturë të re informacioni për të rinjtë shqiptarë kudo ndodhen.
Historiku
Pa Fokus nisi si projekt në prill të vitit 2013 ndërsa numri i parë i revistës u publikua online me datë 5 shtator 2013. Projekti u nis nga një grup të rinjsh që morën përsipër të shpërndanin informacione falas në internet nëpërmjet përkthimeve, ku targeti i audiencës ishin të rinjtë ndërsa përmbajtja e përkthimeve shtrihej kryesisht në rrafshin kulturor dhe artistik, forma dhe alternativa të reja të edukimit si dhe zhvillimet më të fundit në këto fusha në Shqipëri, Kosovë dhe botë. Duke parë fluksin e lartë të materialeve të përkthyera dhe shumëllojshmërisë së tyre, përmbledhja e këtyre materialeve në një platformë të vetme dhe të veçantë u pa si një ndërmarrje e domosdoshme dhe e nevojshme. Gjithçka u konkretizua me vendimin për krijimin e revistës së parë në format online në Shqipëri, e para e një lloji të tillë në vend për nga përmbajtja, formati, aksesueshmëria. Pas themelimit të revistës Pa Fokus dhe publikimit të numrit të parë, stafi i saj filloi të rritej dhe nismës vazhdojnë t’i bashkohen shumë të rinj me dëshirën për të shpërndarë informacione falas, për të sjellë forma të reja të të mësuarit dhe kuptuarit, për të pasqyruar njohuri më të gjera mbi kulturën, problemet dhe veprimtaritë e të rinjve shqiptarë, promovim talentesh dhe nismash. Ajo tashmë është pjesë e konuniteti që operon nën politikat e licensave Creative Commons.
Misioni
Revista online Pa Fokus është krijuar me qëllim shpërndarjen sa më të madhe të informacionit falas, duke krijuar kështu një hapësirë ku të rinjë të lexojnë informacione të përzgjedhura. Misioni i revistës përfshin një spektër të gjerë fushash dhe aspektesh që kërkon të mbulojë dhe prezantojë në faqet e saj. Revista kërkon të ngrejë çështje problematike dhe të shkruajë për to duke kërkuar për zgjidhje dhe alternativa të reja, kërkon të përmirësojë realitetin duke u munduar të ndërgjegjësojë të rinjtë që disa pjesë të realitetit aktual kanë mangësi dhe nuk japin shërbimin e duhur për qytetarët. Qëllimi i revistës është të pasqyrojë zërin e rinisë shqiptare, të shfaqë mentalitetin dhe pritshëmëritë e saj, të japë alternativa të reja duke folur për probleme të vjetra akoma të pazgjidhura, të pasqyrojë zhvillime dhe tendenca të fundit në botë në kulturë dhe art, teknologji dhe inovacion, edukim dhe arsim.
Struktura
Revista Pa Fokus funksionon si një mjedis dhe ambient i hapur për të gjithë të rinjtë që duan të ngrenë zërin e tyre në shfaqjen e problemeve të realitetit shqiptar, në propozimin e zgjidhjeve, promovimin e talentit të tyre, pasqyrimin e veprimtarive kulturore, artistike, sociale dhe rinore. Pa Fokus është konceptuar që në fillimet e saj si një hapësirë e të gjithëve që duan të shprehin një mendim, një alternativë apo thjesht duan të flasin për një ndodhi të jetës së tyre. Kjo hapësirë paraqitet sa e strukturuar në një model ku të rinjtë mund të shprehen dhe të kenë mundësi të jenë pjesë e një mediumi shqiptar, aq edhe dinamike duke u nisur nga shkrimet me tematika nga më të ndryshmet dhe aktorë aspak të njëjtë me njëri-tjetrin që kontribuojnë dhe shkruajnë në revistë. Për t’u bërë pjesë e këtij mediumi të lirë dhe pa kufij politikë apo fetarë, mjafton të kesh një ide apo diçka për të cilën do të shkruash dhe dëshiron t’ua transmetosh të tjerëve.
Platforma
Revista online Pa Fokus ofrohet për lexuesit në format online, për vetë lehtësinë, aksesueshmërinë e lartë që të ofron kjo platformë si dhe opsionet e tjera që të ndihmojnë në shfrytëzimin e materialeve të paraqitura në revistë.
Ibrahim Muço
Ibrahim Muço është një regjisor shqiptar, u lind në 8 dhejtor të 1944-ës në Vlorë. Në karrierën e tij të gjatë artistike, ai ka drejtuar nje mori filmash shqiptarë, që kanë lënë gjurmë në kinematografinë vendase. Ndër ta janë, “Tokë e përgjakur”, “Nusja dhe shtetërrethimi”, “Dimri i fundit”, “Liri a vdekje”, prodhuar në vitet ‘70 në bashkëpunim me regjisorin Kristaq Mitro.
Por karreira e tij e gjatë, përfshin edhe skenarin e filmit “Në prag të lirisë”, së bashku me bashkëpunuesin e tij të ngushtë Kristaq Mitro.
Ura e Kovaçit
Ura e Kovaçit, e cila funksionon edhe sot e kësaj dite, ndodhet në hyrje të Voskopojës. Ashtu si edhe ura të tjera të ndërtuara mbi një shekull më parë, edhe ura e Kovaçit ka shërbyer për të lidhur Korçën me dy krahina, atë të Voskopojës dhe të Lekasit, me jo pak fshatra e popullsi në kohët më të mira të lulëzimit të tyre. Po kjo urë vazhdon të shërbejë për qarkullimin e njerëzve dhe mjeteve edhe tani.
Historia e Irlandës
Historia e Irlandes fillon qe nga koha e gurit. Irlanda pati kontakte me romaket që kishin formuar perandorinë e tyre ne ate kohë dhe kishin pushtuar Anglinë e sotme. Në shekullin e pestë fillon përhapja e Krishterimit. Për këtë gjë është i njohur misionari Patrik von Irland. Në këtë kohë Irlanda pushtohet nga Vikingët ndërsa me 1169 nga Normadët. Më vonë kalon nën protektoratin anglez. Gjate ketij sundimi me 1845 - 1849 shperthen zija e bukës kështu që miliona njerëz largohen për në amerikë. Më 1949 Irlanda bëhet e pavarur mirepo pjesa veriore mbetet nën Britaninë e madhe.
Jon Stewart
Jon Stewart është një humorist amerikan që ka fituar 9 herë Emmy Award. Ai është më së miri i njohur për shoun e tij në Comedy Central që quhet The Daily Show.
1587
Mbi vitin 1587.
Cristina Fernández de Kirchner
Cristina Elisabet Fernández de Kirchner (19 shkurt, 1953, La Plata), politikane Argjentinase, Presidente e Argjentinës nga 2007 në vazhdim.
1933 në Kosovë
Ngjarje nga viti
Cumberland County (Kentucky)
Cumberland është një nga 120 Countet në shtetin federal Kentucky në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kantoni Agen-Sud-Est
Kantoni Agen-Sud-Est (frëngjisht: Canton d'Agen-Sud-Est) është një kanton në departamentin Lot-et-Garonne, rajonin Aquitaine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Agen. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 13320 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Agen-Sud-Est aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
1588
Mbi vitin 1588.
Sërmnova
Gjeografia
Fshati gjendet në jug të Gostivarit afër 15 km larg tij.
Demografia
Sipas regjistrimit të vitit 2002 në Sërmnovë jetojnë 1179 banorë, të gjithë shqiptarë.
Ekonomia
Ekonomomi ne fsh.Sermnove sillet reth 5 milion U$D
Historia
Nga viti 18.XII. 1996 dhe deri në vitin 2004 Sërmnova ka qenë Komunë në veti. Por me ndryshimin e ligjit për ndarje teritoriale Sërmnova ju bashkangjit Komunës së Gostivarit
Llumeneres
Llumeneres është një vendbanim në komunën Sant Julià de Lòria në Andorra. Sipas regjistrimeve të vitit 2012 vendbanimi ka një popullsi prej 1 banorësh.
Guimerà
Guimerà është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Urgell, të provincës Lleida, në Katalonia. Guimerà ka 320 banorë (2011), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 25.8 km2.
Daviess County (Kentucky)
Daviess është një nga 120 Countet në shtetin federal Kentucky në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Ernest Koliqi
Pas pushtimit të Shqipërisë nga Italia më 1939 u emërua ministër i Arsimit, ndërsa më 1942 u caktua Kryetar i Këshillit të Epërm Korporativ Fashist, legjislativi i kohës së pushtimit.
Në Romë, ku çoi jetën pas Luftës së Dytë Botërore, themeloi dhe drejtoi disa të përkohshme, prej të cilave Shêjzat qe më e rëndësishmja dhe më jetëgjata. Drejtoi katedrën e gjuhës dhe letërsisë shqipe në kryeqytetin italian, mbi bazën e së cilës pas 1957 u ngrit Instituti i Studimeve Shqiptare.
Fëminia dhe rinia
U lind në Shkodër, i biri i Shan Koliqit dhe i Ages së Cuk Simonit nga Parrucejt, familje fort e kamur shkodrane. Nga i ati e kishin origjinën prej Lotajve të Shalës së Dukagjinit, të rënë në Anamal rreth vitit 1700 së pari, e pastaj në Shirokë. Prej një të pari i mbeti llagëpi Kolaj, të cilës iu vendos prapshtesa -iqi prej tregtisë të vazhdueshme me Malin e Zi. Ishte i dyti ndër fëmijët, mbas Mikelit - i pari kardinal shqiptar - dhe mbas tij vinin Leci, Guljelmi, Margerita, Antonjeta, Viktori dhe Terezina.
Pas mësimeve të para në Kolegjin Saverian, i ati e dërgoi për të studiuar në Itali më 1918. Fillimisht në kolegjin jezuit "Cesare Arici" në Breshia dhe pastaj në Bergamo. Me nxënës të tjerë hapi gazetën “Noi giovani” (shq.: “Ne të rinjtë”), ku botoi poezitë e para në italisht. U kthye në Shqipëri pas Kongresit të Lushnjës, mësoi shqipen dhe falë njohjes me Gurakuqin njihet me të rinjtë Thaçi, L. Ashiku, Shuk e Karl Gurakuqi, Dom Shantoja, Kolë e Gjon Kamsi. Më 1921 fitoi çmimin e parë në një konkurs për himnin kombëtar, juria e të cilit qe e përbërë prej Fishtës, Nolit, Frashërit e Gurakuqit.
Në mars-prill mori pjesë si përfaqësues i shoqërisë kulturore "Rozafa" në një mbledhje me Zef Harapin nga shoqëria "Bogdani" dhe P. Harapin në takimin që formoi grupimin "Ora e Maleve" nën dorën e Imzot Mjedjës. Mbas Lëvizjes së qershorit, Gurakuqi e thërret në Tiranë si sekretar personal. Aderon në shoqërinë "Bashkimi" të themeluar prej të shuarit Rustemi, drejtuar tashmë nga Zai Fundo. Kaloi më pas si sekretar në Ministrinë e Mbrendshme, ku ministër ishte kolonel Shala.
Mes mërgimit dhe Shqipërisë
Me rikthimin e Zogut në pushtet në dhjetor të 1924, doli në mërgim drejt Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene, ku studioi gjuhën dhe letërsinë serbo-kroate. Qëndroi për dy vjet në Tuzla të Bosnjës. Më 1928 gjendej në Bari të Italisë. Në Zara të Dalmacisë botoi më 1929 përmbledhjen e parë me novela Hija e Maleve. U kthye në Shqipëri dhe nisi punë si mësues në Shkollën Italiane Tregtare në Vlorë dhe mandej në Gjimnazin e Shkodrës (1930-'33). Nisi të verojë ndër bjeshkët e Dukagjinit ata vite ku përpos ndodhive shënonte edhe kangët e buta - siç i thonë në Dukagjin këngëve erotike - kujtime të cilat do t'i shkruante pas '70 me pseudonimin "Hilushi". Ndërkohë miku i tij Kruja i kërkon me mbledhë librat e bibliotekës së tij të cilat qenë shpërndarë ndër françeskanë e jezuitë mbas lëshuan Shqipërinë në dhjetorin e 1924.
Më 1933 dha dorëheqjen nga mësimdhënia për të nisur studimet universitare në Padova. Gjatë periudhës 1934-'36 ishte pjesëtar i grupit botues të të përkohshmes Illyria, ku do të botonte poemthin në prozë ''Quattuor. Në po të njëjtën të përkohshme më 1935 u zbulua Migjeni me vjershën Të lindet Njeriu'' me nxitje të Koliqit. Më 1936 e emërua lektor të shqipes në katedrën e Albanologjisë të drejtuar nga gjuhëtari Tagliavini. Më 1937 doktoroi po në Padova me tezën “Epica popolare albanese” (“Epika popullore shqipe”) falë mbledhjeve që kishte bërë P. Palaj, tezë doktorate e cila u vlerësua nga shumë albanologë si Jokli, Lambertz etj. Transferohet nga Padova në Romë tetorin e 1937 si lektor i gjuhës shqipe.
Ishte në krye të grupit që përgatiti agresionin e 7 prillit ndaj Shqipërisë. Koliqi thërret pikërisht Mustafa Krujën për të hyrë në bisedime mes mërgimtarëve shqiptarë dhe autoriteteve italiane.
Ministër Arsimi nën pushtimin italian
thumb|180px|Koliqi me uniformë fashiste. Pas pushtimit fashist të Shqipërisë në prill 1939, Koliqi u emërua Ministër i Arsimit në qeverinë kolaboracioniste të Shefqet Vërlacit. Koliqi mbylli pothuajse të gjitha shkollat e huaja joitaliane në Shqipëri. Liceu francez në Korçë, i cili ishte qendra kryesore e kulturës frënge në Shqipëri, u mbyll me arsyetimin e Koliqit se ishte çerdhe e përhapjes së ideve armiqësore ndaj sistemit fashist.
Me Mustafa Krujën dhe P. Valentinin thirri në Tiranë Kongresin Ndërkombëtar të Studimeve Shqiptare në vitin 1940. Themeloi dhe drejtoi të përkohshmen “Shkëndija” në korrik të 1940. Në shtatorin e vitit 1941 nis mbi 200 arsimtarë normalistë drejt Tokave të lirueme. Në një letër dërguar më 16 tetor 1941 nga ministri i arsimit të Qeverisë së atëhershme shqiptare Ernest Koliqi konsullit shqiptar Rrota në Vjenë thuhet se ka angazhuar Joklin si organizator të bibliotekave të Shqipërisë me një rrogë mujore prej 600 frangash ari. Përpjekje kjo, si shumë të tjera për ta shpëtuar studiuesin e shumëçmuar, që nuk dha rezultat.
Koliqi është quajtur eminenca gri e Italisë në Shqipëri.
Kryetar i Institutit të Studimeve Shqiptare
Në funksion të edukimit fashist, u krijua fondacioni "Skënderbeu", në gjirin e të cilit u mblodh Instituti i Studimeve Shqiptare. Me propozim të Koliqit në të u mblodhën emra të njohur të kulturës dhe shkencës, shqiptarë dhe italianë, si dhe ideologë fashistë të kohës. Ministria e Arsimit në qeverinë pasardhëse Kruja pati si pasues Xh. Kortshën. Duke dhënë dorëheqjen, Koliqi kësodore i përkushtohet drejtimit të Institutit, prej ku filloi botimi i vëllimeve "Studime e tekste". Martohet me arsimtaren Vangjelije Vuçani dhe patën dy fëmijë: Markun dhe Elizabetën. Në zgrip e kapitullimit të Italisë fashiste, më 1942 zëvendëson Terenc Toçin në krye të Këshillit të Epërm Korporativ Fashist deri më 1943. Në vjeshtën e 1943 prej portit të Tivarit shkoi në Itali me familjen dhe të afërmit e tij.
Mërgimi i mbramë, BKI dhe "Shêjzat"
Më 1943 në Romë vazhdoi punën si ordinar në universitet dhe u emërua ambasador në Vatikan. Nga një telefonatë merr vesh për kapjen e P. Markos nga ana e gjermanëve, të cilit i shpëton jetën. Më 6 nëntor 1946 u krijua partia Blloku Kombëtar Indipendent me bërthamën krijuese e drejtuese të përbërë nga vetë Koliqi, dr. Ismail Vërlaci, Gjon Marka Gjoni dhe Ndue Gjon Marku - duke i ndenjtur veprës së Mark Gjon Markut.
Kur Enver Hoxha i prishi marrëdhëniet me Jugosllavinë në 1948, mërgimtarët, mes të cilëve edhe Koliqi, i dërgonin letra Titos me anë të të cilave e ftonin atë ta sulmonte Shqipërinë, ta rrëzonte Hoxhën dhe t'ua linte vendin atyre. Ata i premtonin Titos se Shqipëria e tyre do të ishte mike besnike e Jugosllavisë.
Në mars të 1947 themeloi dhe kujdeset të botojë të përkohshmen “L’Albanie Libre” që ndali më 1959, e më pas “Lajmëtari i të Mërguemit”.
Në Itali, themeloi të përkohshmen “Shêjzat” (it. “Le Pleiadi”) që e drejtoi për 18 vjet. Kjo revistë qe vijimësi e traditës publicistike që la në Shqipëri me "Shkëndijat", penat e hershme dhe ato të reja gjetën vend ku të kultivonin kulturën shqiptare në Itali. Koliqi ndihmoi talente të shumë fushave të ikur nga ish-Jugosllavia duke iu dhënë hapsirë ndër faqet e revistës, ndër ta piktori Lin Delija, shkrimtarët Camaj e Karakaçi dhe etnologu Malaj. Me dekret të Presidentit të Republikës së Italisë, më 2 shtator 1957, për njohje të prestigjit, Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Shqipe e Universitetit të Romës, nderohet duke u bërë Institut i Studimeve Shqiptare dhe Koliqi u emërua presidenti.
Koliqi u lidh shumë me komunitetet arbëreshe të Italisë, me të cilët mbajti një marrëdhënie të ngushtë akademike dhe miqësie. Ai shpesh shkonte në Palermë dhe Kozencë.
Më 4 maj të 1969 i vdes bashkëshortja Vangjelija. Vdekja e saj i shkaktoi një mungesë të pazëvëndësueshme e shpejtoi edhe vdekjen e tij.
Koliqi vdes në shtëpinë e tij në Romë më 15 janar 1975 dhe u varros me datën 18. Në ceremoninë e asaj dite kishin ardhur personalitete të ndryshme, kolegë, shqiptarë, arbëreshë, miq të ardhur nga vende të ndryshme.
Poezi
Vepra poetike më me preteza letrare e Koliqit është Gjurmat e Stinve, botuar më 1933. Në këtë vepër kërkon të manifestojë vetëdijen e vet poetike në kohën e pjekurisë, i këndon Tingëllimit, por edhe i kushton tingëllime të ndjera qytetit ku kish lindur.
Prozë
Kulmin e vet letrar e arrin me librat e tregimeve Hija e Maleve (1929), Tregtar flamujsh (1935) dhe Pasqyrat e Narçizit (1936); me këta tituj u bë themeluesi i prozës moderne shqipe qoftë në nivel tematike, ashtu edhe stili. Libri i parë trajton tema për moralin e Malësisë, tragjiken e vet dhe mpleksjen me mjedisin qytetar, i dyti merret më shumë me jetën në mjedisin qytetar shkodran, mendësia, karakteret dhe paraqitje ironike të tipareve sociale të mjedisit qytetar; i treti është një biografi poetike e autorit me shtresëzim të shkollës simboliste.
Më 1960 botoi romanin Shija e bukës mbrûme, që flet për nostalgjinë e emigrantëve.
Përkthime
Më 1932 vëllimin e parë të antologjisë “Poetët e mëdhenj të Italisë” me parathënie të Fishtës, një antologji me 280 faqe që u përdor menjëherë si tekst letërsie në gjimnazin klerik të Shkodrës dhe përmban katër poetët më të mëdhenj të Italisë: Danten, Petrarkën, Arioston, Tason. Më 1935 Boton vëllimin e dytë të antologjisë “Poetët e mëdhenj të Italisë” me parathënie nga Tagliavini, ku përfshiheshin vjersha të përkthyera të katër italianëve të tjerë: Parini, Monti, Foskolo, Manxoni. Personalisht çmonte Giosuè Carducci, Giovanni Pascoli, dhe Gabriele D'Annunzio-n.
Më 1961 nis të përkthejë Lahutën e Malcís në italisht, përkatësisht këngën XXVI, më tej më 1971 përktheu këngët XII-XIII-XIV dhe XV; më 1973 vazhdon të përkthejë pjesë të Lahutës.
Studimet
Nisi të botonte nga viti 1954 deri më 1961 studimin krahasues “Dy shkollat letrare shkodrane - e Etënve jezuitë dhe e Etënve françeskanë”. Në këtë studim të tij vërehet përpjekja për të hartuar një histori të mirëfilltë të letërsisë shqiptare, jashtë ngjyrimeve ideologjike. Në Firenze boton vëllimin “Poesia popolare albanese”(“Poezia popullore shqiptare”) ku spikat si studiues i merituar i traditave artistike dhe folkloristike të atdheut të tij. 1959 - Boton vëllimin “Kangjelet e Rilindjes” (“I canti della Rinascita”) me përkthimin në italisht, kushtuar arbëreshëve të Italisë, ku i nxit ata të ruajnë gjuhën e zakonet e të kenë besim në pavdekësinë e fisit. Boton studimin “Gabriele D’Annunzio e gli Albanesi” (“Gabriel D’Anuncio dhe Shqiptarët”). 1963 - Boton “Antologia della lirica albanese” (“Antologjia e lirikës shqiptare”) ku për herë të parë paraqiten në një gjuhë evropiane përkthimet e lirikat më të mira të autorëve shqiptarë të vjetër e të rinj ku theksohen autorët kosovarë me qëllim që të njihen më mirë. 1965 - Del në dritë “Albania”, një monografi italisht, botuar në “Enciclopedia dei popoli d’Europa”, Milano ku paraqet një pasqyrë të gjërë mbi Shqipërinë si në pikëpamjen gjeografike, ashtu edhe letrare e historike.
Teksti i historisë së letërsisë shqipe i vitit 1983 i referohej pasivisht si "Koliqi tradhëtari" për shkak të bashkëpunimit me fashizmin.
Acetileni
Acetilini është gaz pa ngjyrë i përbëre nga karboni e hidrogjeni(C2H2) që digjet me një dritë të bardhë të fortë e që përdore për ngjitje, për ndriçim etj. Në masen 20 perqind etini i prodhuar ne rruge industriale, perdoret për ngjitjen dhe për prerjen e metaleve me ane te kanjelles oksiacetilenike. Pjesa me e madhe e etinit(acetilenit) te prodhuar perdoret ne procesin e polimerizimit për te perftuar poliacetilenin(lende sintetike). Etini perdoret gjithashtu ne pergatitjen e dritave te rrugeve, ne karburizimin e celikut, ne pergatitjen e benzenit,vinilacetilenit,si dhe ne shume sinteza te tjera.
Frank Zappa
Frank Vincent Zappa (21 dhjetor 1940, Baltimore, Maryland – 4 dhjetor 1993, Los Angeles, Kaliforni) ishte muzikant amerikan, tekst-shkrues, lideri i bandës, kompozitor, inxhinier regjistrimi, producent dhe drejtor filmi. Në një karrierë që përfshin më shumë se 30 vjet, Zappa përbërë rock, jazz, orkestrale dhe muzikë konkrete. Zappa prodhuar pothuajse të gjitha më shumë se 60 albume i lëshuar me grupi The Mothers of Invention dhe si një artist solo.
Kantoni Manzat
Kantoni Manzat (frëngjisht: Canton de Manzat) është një kanton në departamentin Puy-de-Dôme, rajonin Auvergne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Manzat. Ka sipërfaqe 241.15km2 dhe popullsi 9913 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Manzat aktualisht përbëhet nga 10 komuna.
Turizmi i Shteteve - Kina
Kina ka territor të gjerë, ka male e lumenj të bukur, ka kulturë të ndritur dhe ka shumë kombësi me zakone e doke të ndryshme. Në krahinat e ndryshme ka produkte të shumta lokale dhe artizanate të pashoqe. Edhe ushqimet e shumëllojshme janë të njohura si brenda ashtu edhe jashët vendit. Kina ka burime të pasura dhe të pakrahasueshme turistike, ka rezerva të mëdha dhe perspektivë të gjerë të zhvillimit turistik. Krahas zhvillimit ekonomik dhe hapjes së mëtejshme me botën e jashtme, turizmi është bërë një nga aspektet e reja të zhvillimit ekonomik. Tani në krahina të ndryshme të vendit tonë janë shtuar pandërprerë zona të reja turistike, ndërtimi i infrastrukturës është përmirësuar pandërprerë dhe numri i turistëve të huaj në Kinë është shtuar nga viti në vit.
Burimet turistike të Kinës janë të shumëllojshme. Nga ana fizionomike, që nga fundi i liqenit Ajdin në ultësirën Turufan 155 metra nën nivelin e detit e deri në majën Xhomolungma, mali më i lartë në botë-8848.13 metra mbi nivelin e detit ka një disnivel lartësie prej 9003 metrash. Kjo është e pashoqe në botë. Të marrin si shembull, burimet klimaterike turistike, Kina ka efektin tri-dimensional klimaterik, veçanërisht në zonën e vargmaleve Hën Tuan “ka katër stinë në një mal dhe brenda një sipërfaqje 5 prej kilometrash katërore ka klima të ndryshme”
Kina është njën nga vatrat e civilizimit botëror. Ajo ka histori dhe kulturë të ndritur dhe veprat artistike të trashëguara deri më sot janë bërë burime të çmuara turistike. Vetëm pas shpalljes së RP të Kinës në vitin 1949, në 34 provinca ose rajone autonome janë zbuluar 29 vende-muze të Epokës së Gurit të Vjetër.
Ndër kuriozitetet arkeologjike të Kinës, skulpturat prej argjili të ushtarëve në varrezën e perandorit të Dinastisë Qin dhe karroca prej bronzi meritojnë të quhen si mrekullia e 8-të në botë. Pallati-muze i skulpturave prej argjili të ushtarëve tërheq çdo vit miliona turistë kinezë dhe të huaj. Pikturat në mure në shpellën Mukou në Tënhuan të provincës Gansu konsiderohen si thesar i arteve në botë. Muri i madh kinez, i njohur në botë, është bërë një pejsazh madhështor, ku shkojnë, papërjashtim. Të gjithë turistët e huaj. Krahas këtyre Kina ka 56 kombësi që kanë histori, kulturë dhe zakonet e veta të veçanta, të cilat përbëjnë pejsazhe të bukura dhe tërheqëse humanitare.
Turizmi tematik
Pas vitit 1992, për t’i njohur më mirë turistët e huaj butimet turistike të Kinës, Drejtoria Shtetërore Turistike e Kinës ka nxjerrë njëta pas tjetrës tema të ndryshme turistike, aktivitete të ndryshme turistike, linja të zgjedhura turistike, aktivitete të veçanta turistike si dhe aktivitete të tjera për nxitjen e turizmit. Sivjet tema e turizmit kinez është “të njihemi me jetën e popullit kinez”
Kombi kinez ka një histori 5 mijë vjeçare covoëouo,o. Kombi kinez ka tradita të mrekullueshme të punës, të burrërisë, dashamirësisë dhe të thjeshtësisë, ka mënyrë të veçantë jetese, zakone të ushqimit dhe doke të ndryshme popullore.
Jeta e popullit kinez me përmbajtje të pasur dhe të veçantë është bërë pjesë e rëndësishme përbërëse e kulturës kineze, njëkohësisht është bërë një nga burimet turistike me vlerë humanitare.
Tema e popullit kinez ka tipare të veçanta orientale. Si banesat, ushqimet, veshmbathjet, ashtu edhe argëtimi. Festimi i festave dhe zakonet e doket pasqyrojnë fizionominë shpirtërore dhe virtytet e mira morale të kombit kinez. Organizimi i aktiviteteve tematike turistike ka për qëllim që turistët e huaj të thellohen në shoqërinë kineze, në praktikën e Kinës dhe të ndjejnë nga afër jetën e veçantë të popullit kinez si dhe të njihen me kulturën e mrekullueshme të Kinës.
Pejsazhe të bukura të Kinës
Krahas këtyre trashëgimive tç çmuara natyrore dhe kulturore, në Kinë numërohen edhe shumë vende të bukura piktoresje me përmbajtje të pasura kulturore, nga të cilat turistët mund të ndjejnë nga afër bukutinë natyrore dhe civilizimin e lashtë të Kinës.
Pejsazhe natyrore të njohura të Kinës
Kina ka burime të pasura natyrore. Përceç rajoneve të njohura turistike, si Gjyhaikou, Zhanggjiagjie, Huan Lon që janë përfshirë në trashëgimitë natyrore të botës, Kina ka edhe pesazhe të tjera të bukura natyrore. P.sh. qyteti Kuilin në Kinën jug-perëndimore, mali Çanbai në Kinën veri-perëndimore, mali i katër vajzave në provincën Guixhou, pyje tropikale në Shishuanbanna të provincës Junan, ishulli i palmës në provincën Hajnan, të cilët meritojnë të vizitohen nga turistët.
Malet dhe lumenjt e qytetit të Kuilinit Qyteti Kuilin ndodhet në Rajonin Autonom të Guansi-Xhuanit të Kinës jug-perëndimore. Klima e këtij qyteti është e butë. Dimri nuk është i ftohtë dhe vera nuk është e nxehtë. Në të katër stinët ka gjelbrim dhe temperatura mesatare vjetore është 19 gradë C. Qyteti Kuilin ka mjedis të mirë ekologjik dhe sipas studimeve gjeologjike, para 300 milionë vjetëve Kuilini ka qenë një det. Në sajë të lëvizjes së Truallit Tokësor, gurët gëlqerorë të mbetur në det u ngritën dhe u bënë tokë kontinentale dhe pas dëmtimit nga era dhe korrupsionit tokësor janë krijuar male në forma të ndryshme, shpella të thella të bukura dhe lumenj nëntokësor fantastikë. Kjo fizionomi e veçantë gjeologjike, lumi Ligjia dhe pesazhe të bukura natyrore tërheqëse në të dy anët e lumit formojnë “male dhe lumenj të Kuilinit” që karakterizohen nga male të gjelbëruara, lumenj me ujë të kulluar, shpella mahnitëse dhe gurë të bukur. Në kinë thuhet se “malet dhe lumenjtë e Kuilinit janë më të bukurë në botë”. Kuilini është një qytet i lashtë me histori 2110 vjeçare. Ai ka histori dhe kulturë të lashtë e të ndritur. Kuilini ka tani 109 vende-muze arkeologjike në rang shtetëror, të Rajonit Autonom dhe në rang qyteti. Peomat e letrarëve të kohëve të ndryshme për përshkrimin e bukurisë së maleve dhe të lumenjve të Kuilinit, si dhe skulpturat budiste janë të gëdhëndura nëpër shpatet e maleve ose në muret e shpellave. Pikat e njohura turistike të Kuilinit janë si mali Pilien, parku i 7 yjeve, burimi me ujë të ngrohtë Lonshen, shpella Ludi, mali në formën e hundës së elefandit, etj. Tani, qyteti Kuilin ka 28 hotele turistike, 18 agjensi turistike dhe mbi 1000 shoqërues turistësh që dinë gjuhë të huaja. Vitet e fundit, infrastruktura e turizmit në Kuilin është përmirësuar më tej dhe ka 40 linja ajrore për në qytetet më të mëdha të vendit dhe të botës.
Mali Çanbaishan
Mali Çanbaishan ndodhet në provincën Gjilin të Kinës veri-lindore. Ai është mali kufi i Kinës me Korenë e veriut. Ai është gjithashtu, burimi i lumenjve Tumen, Yalu dhe Sunhua. Pyjet pa fund në këtë mal dhe shpendët e rralla e të çmuara të strehuara në pyjet e malit kanë bërë që në vitin 1980, të përcaktohej nga OKB-ja, si rajon ndërkombëtar i mbrojtjes biologjike. Tani Mali Çanbaishan është përcaktuar nga Kina si rajon turistik shtetëror i kategorisë 4 A.
Mali Çanbaishan është i njohur për gurët e bardhë dhe dëborë në majën e tij. Ai është një vullkan i heshtur. Sipas të dhënave historike, nga shekulli i 16-të deri tani ka pasur tre shpërthime. Pejsazhe i veçantë gjeologjik i malit Çanbaishan është shumë i bukur dhe tërheqës. Pikat e famshme turistike të këtij mali janë : liqeni qiello në majë, pylli Y Huan, Pylli në rrëzë të malit, pisha në formë bukurosheje, lugina e madhe, prk malor, burim me ujë të ngrohtë, gryka e zezë e erës, etj.
Mali Çanbaishan ka tri gjëra të çmueshme: Xhinseng, gëzof i Kunadhes dhe brirët e Dresë. Kryhas këtyre në këtë mal ka edhe burime të ralla biologjike, si bime, pisha të bukura, rrush malor, kërpudha të egra, lule Gjindalaj, dhe kafshë si: tigër të Kinës veri-lindore, kurrilë me kokë të kuqe, etj. Për turizëm në malin Çanbaishan, ka kushte të mira të transportit. Ka linja ajrore nga Pekini, Shangai dhe Shenjanë për në qytetin Jegji dhe pastaj ka autobuz nga qyteti Jegji për më malin Panbaishan. Në rrëzë dhe në majë të malit ka hotele turistike.
Qytete të njohura turistike
Kina ka territor të gjerë dhe kombësi të shumta. Qytetet në krahina tëndryshme të Kinës kanë veçoritë e veta arkitekturore. Në Kinën veriore ndodhet qyteti i Pekinit. Ai është edhe kryeqytet i Kinës. Në Kinën lindore është qyteti i Shangait që është qendër ekonomike e Kinës. Në perëndim të Kinës është qyteti i Lhasës me natyrë të bukur dhe me tipare të dukshme nacionale. Në jug të Kinës është qyteti i Kunminit, ku të katër stinët janë të përafërta me stinën e pranverës. Qytetet e bukua dhe të lulëzuara të Kinës, si margaritarë shumëngjyrëshëm, zbukurojnë territorin e Kinës prej 9 milionë e 600 mijë kilometrash katërorë. Tani në Kinë nukrohen 137 qytete me titullin e qytetit turistik të mbarë vendit, ku përfshihen qytetet e Shangait, Pekinit, Tiengjinit, Çunçinit, ShënXhenit, Hanxhout, Dalienit, Nankinit, Ssshiamenit, Guanxhout, Çendusë, Shenjanit, Qindaos, Ninbos, Sianit, Harbinit, Gjinanit, Çançunit, Lhasas, etj. ndër të, qytete të tillë si Harbini, Gjilini, Xhenxhou. Caoqini, Liuxhou, Qindao, e dhjetra qytete të gjera janë zgjedhur si qytete tç famshme historike e kulturore.
= Sian = Siani është gjithashtu një nga 6 qytetet e lashta të Kinës. Pesë qytetet e tjera të lashta janë Laojan, Nankin, Kajfon, Hanxhou dhe Pekin. Ndër këto 6 qytete të lashta, Siani ka një histori më të gjatë si kryeqytet i dinastive feudale. Në historinë e Kinës Dinastitë Sicou, Qin, Sihan, dhe 7 dinasti të tjera e kishin përcaktuar Sianin si kryeqytet. Prandaj, Siani, ky qytet i lashtë mijëra vjeçar, ka pasur ndikim të madh mbi historinë e Kinës dhe, për këtë, asnjë qytet tjetër i Kinës nuk mund të krahasohet me Sianin.
Siani është gjithashtu një nga 4 qytetet e lashta të botës. Prandaj ai është një qytet i njohur turistik si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Skulpturat prej argjili të ushtarëve të Dinastisë Qin në rajonin Linton të qytetit të Sinanit konsiderohen si “mrekullia e 8-të në botë”. Zbulimi i mbi 6 mijë skulpturave prej argjili me figura të ndryshme të ushtarëve konsiderohet si zbulimi më i madh arkeologjik i shkellit të 20-të në botë. Krahas kësaj, Siani ka edhe vende të tjera puktoreske, si pagoda Daje, liqeni Huaçin, mali Huashan, etj.
= Lhasa = Lhasa është kryeqendra e Rajonit Autonom të Tibetit të Kinës. Qyteti zë një sipërfaqe prej 29 mijë e 52 kilometrash katrorë. Lhasa gjendet në veri të Malit Simalama. Gjithë vitin, Lhasa ka kohë të kthjelltë me pak reshje. Dimri nuk është shumë i ftohtë dhe vera nuk është e nxehtë. Klima e Lhasa përfshihet në klimën gjysmë të thatë të rafshnaltës, temperatura mesatare në vit është 7,4 gradë C. Redhjet përqendrohen në mujt korrik, gusht dhe shtator. Sasia mesatare e reshjeve është afro 500 milimetra në vit. Koha vjetore me diell është mbi 3 mijë orë, prandaj Lhasa konsiderohet si qytet i rrezes së diellit. Lhasa ka ajër të pastër, rreze të ndritura të diellit, ditë të ngrohtë dhe natë të freskët, qyteti është një vend i përshtatshëm për të kaluar pushimet veriore.
Lhasa gjendet në rafshnaltën Çinhai-Tibei që quhet “Çatia e botës”, 3600 metra mbi nivelin e detit. Presioni atmosferik është i ulët, dëndësia e ajrit është e vogël dhe përqindja e oksigjenit në Lhasa është 25%-30% më e ulët se në krahinat e brendshme të Kinës. Ata që shkojnë për herë të parë në Lhasa, vuajnë në shkallë të ndryshme nga reaksioni i rafshnaltës, nga shimbja e kokës ose nga frymëmarrja intensive. Prandaj, ditën e parë gjatë turizmit në Lhasa, turistët duhet të bëjnë pushim të përshtatshëm dhe pak nga pak ato reaksione mund të zbuten ose të zhduken. Muajt nga prilli deri në tetor, janë stina më e mirë e turizmit në tibet.
Në gjuhën tibetiane, Lhasa është vendi ku banojnë shenjtorët. Lhasa ka një histori të gjatë dhe kulturë të theksuar fetare. Brenda qytetit të Lhasa ka pejsazhe turistike, si Tempulli Dazhao, Bulevardi Pago, palliti Potala, etj.
Qytete magjike të Kinës
Qytetet e Kinës kanë histori të lashtë, veçanërisht disa qyteza me histori mbi 100 vjeçare janë të mirëmbajtura dhe kanë forcën e madhe magjike. P.sh., qyteza Ligjian në provinvën Junan të Kinës jug-perëndimore është përfshirë në listën e trashëgimive kulturore të botës. Historia dhe kultura e qytezave të vogla, si dhe këto qyteza dje e sot janë bërë shkaka që turistët brenda e jashtë vendit t’i vizitojnë njeri pas tjetrit. Tani, këto qyteza të Kinës, si Zhouzhuan, qyteza e lashtë Fonhuan, Jansuo, Uxhën, Nanshyn, Dali, etj, filluan të hyjnë në horizontin e turistëve si brenda ashtu edhe jashtë vendit.
= Zhouzhuan = Qyteza Zhouzhuan ndodhet në provincën Gjiansu të Kinës lindore. Ajo është 38 kilometra larg qytetit Suzhou. Piktori i njohu kinez U Kuan Zhou ka thënë: Mali Huanshan përfaqëson bukutinë e maleve kineze, ndërsa qyteza Zhouzhuan përfaqëson bukurinë e qytezave buzë ujit. Mediat e huaja e quajnë Zhouzhuanin si “Qyteza e parë kineze”.
Përreth qytezës Zhouzhuan gjenden liqenjtë Tënhu, Bajjehu, Tishanhu. Nanhu si dhe mbi 30 lumenj të vegjel. Të gjitha ndërtesat e qytezës janë të ndërtuara buzë liqeneve ose lumenjve. Këto ndërtesa me oborr të madh, me veçori klasike pasqyrojnë një mjedis të thjeshtë, të qetë dhe të pastër. Mbi 60% të banesave të qytezës janë ndërtuar në Dinastinë Ming ose Dinastinë Çhsin. Në Zhouzhuan me sipërfaqe vetëm 0,4 kilometrash katërore ka afro 100 oborre të lashta dhe mbi 60 porta të stolisura me skulptura prej tullash. Në Zhouzhuan janë ruajtur edhe 14 ura të lashta me veçori të ndryshme këto janë ndërtesa tipike të Kinës jug-lindore, që janë rrethuar me lumenj të vegjël dhe me ura të vogla mbi ta.
Qyteza Zhouzhuan ka mjedis të qetë dhe të pastër, pra është vend i mirë për të lexuan. Zhouzhuan ka tradita të mira letrare dhe në histori ka pasur mbi 20 dijetarë dhe letrarë të njohur në Kinë. Këta dijetarë dhe letrarë me veprat e tyre letrare dhe artistike kanë hapur faqe të ndritura në historinë e kësaj qyteze.
Zhouzhuan ka këto pika kryesore turistike: tempulli Cuanfu, oborri daoist, salla e pritjes Shen, ura Fu An, dhe godina Mi. Qyteza Zhouzhuan ndodhet në mes të Shangait dhe të Suzhout. Kushtet e transportit janë të mira. Nga Shangai dhe Suxhou ka autobuz direkt për në Zhouzhuan. Turistët nga Shangai mund të shkojnë dhe të kthehen nga Zhouzhuan brenda ditës. Prandaj në Zhouzhuan nuk kahotele turistike të kategorisë me yje, por ka hotele të thjeshtra të ngritura nga banorët e Zhouzhuanit, Instalimet e këtyre hoteleve nuk janë të përsosura si ato turistike, por kushtet e higjienës janë të mira.
= Qyteza e lashtë Fon Huan = Qyteza Fon Huan ndodhet në qarkun autonom të Kombësive Tu Gjia dhe Miao në perëndim të provincës Hunan. Kjo qytezë, e quajtur nga shkrimtari i njohur i Zelandës së Re, Lujseli, si një “nga qytezat më të bukura të Kinës”. Është ndërtuar në periudhën e sundimit të perandotit Kan Shi të Dinastisë Çin. Kjo qytezë është me të vërtetë e vogël, si një margaritar i bukur në perëndim të provincës Hunan. Kjo është për arsye se brenda kësaj qyteze ka verëm një bulevard nga lindja në perëndim, por ky bulevard është një koridor i gjelbër. Qyteza Fon Huan ndahet në dy tajone, atë të ri dhe atë të vjetër. Rajoni i vjetër i qytezës gjendet në rrëzë të malit dhe buzë lumit. Lumi i pastër Tu Gjia kalon nëpër qytezë. Buzë lumit është ngritur edhe një mur i qytezës, i ndërtuar me gurë me ngjyrë të kuqe. Mbrapa murit është mali Nan Huan. Porta e qytezës është ndërtuar në vitet e Dinastisë Çin. Mbi lumin e gjerë është ndërtuar një urë prej druri dhe këmbëzat e urës janë ndërtuar me gur[. Ura është e vogël, ku mund të kalojnë së bashku vetëm dy veta. Kjo urë ka qenë i vetmi kanal për të dalë nga qyteza.
Qyteza Fon Huan është e njohu, sepse këtu ka qenë vendlindja e shkrimtarit të njohur bashkohor të Kinës Shen Chon Ven. Shtëpia-muze e shkrimtarit Sgeb gjendet në një lagje të thellë të bulevardit Xhon Jin brenda rajonit të vjetër të qytezës. Kjo shtëpi i ngjan shumë shtëpisë së vjetër me oborr të Pekinit. Shtëpia e shkrimtarit Shen, që është ndërtuar me tulla e dru, me tjegulla jeshile dhe me murë të bardhë, ka ngjyra të thekusuara kulturore. Pikat turistika të qytezës Fon Huan janë si agim në malin Dong, pyje të dëndura të malit Nan Hua, tempulli Shan, si dhe 5 pika të tjera kryesore turistike. Për turizëm në qytezën Fon Huan, mund të shkosh me aeroplan nga qyteti Gji Shou i provincës Jimam dhe pastaj me autobuz deri në qytezë.
Kantoni Martigues-Est
Kantoni Martigues-Est (frëngjisht: Canton de Martigues-Est) është një kanton në departamentin Bouches-du-Rhône, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Martigues. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 35971 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Martigues-Est aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Toka e Zjarrtë
Toka e Zjarrtë (spanjisht Tierra del Fuego) është arkipelag i cili shtrihet në pjesën më jugore të Amerikës Jugore, është e ndarë nga kontinenti me Ngushticën e Mangelanit. Ka një sipërfaqe prej 73,753 km².
Historia
Evropiani i parë i cili shkeli Tokën e Zjarrtë ishte Ferdinand Magelani në vitin 1520. Kur anija e tij ju afrua brigjeve, ai vërejti zjarre të mëdha në ishuj dhe mendoi se vendasit po përgatiteshin për t'i sulmuar ata. Në të vërtetë, indianët nga fisi Jam kishin ndezur zjarre, por jo për të sulmuar, por për t'u ngrohur dhe për t'u mbrojtur nga temperaturat e ulëta.
Ekonomia e Qarkut të Kukësit
Ekonomia e Qarkut të Kukësit është e zhvilluar në disa degë si: bujqësia, blegtoria, peshkimi, turizmi, hidrocentralet, transporti etj. Qarku i Kukësit është i përbërë nga tre Rrethe të cilët janë: Rrethi i Kukësit, Rrethi Hasit, dhe Rrethi i Tropojës. Ekonomia e rajonit ka lëvizur nga bujqësia drejt ndërtimit, industrisë dhe shërbimeve. Ka shumë pak subjekte të mëdha private në rajon. Shumica e bizneseve kanë më pak se 7 punonjës pjesa më e madhe e të cilave drejtohen nga një person ose janë biznese familjare.
Sektorët ekonomike prioritarë dhe me potencial të rëndësishëm zhvillimi, rritje e konomike dhe punësimi janë: turizmi, sektori minerar dhe bimët medicinale. Rajoni ka asete të mjaftueshme për të tërhequr turistët, veçanërisht burimet natyrore të maleve, kullotat alpine, luginat e thella si dhe liqenet dhe lumenjtë.
Për sa i përket performancës ekonomike, Kukësi është konsideruar gjithmonë si një ndër rajonet më të varfëra të vendit. Sipas përllogaritjeve të Bankës Botërore të ardhurat për frymë janë 1753 Euro në vit ndërkohë që të ardhurat për frymë mesatere në shkallë vendi janë 2469 Euro. Megjithatë këto vlera mund të jenë të nënvlerësuara nëse marrim parasysh efektin e shpopullimit. Gjatë tetë viteve të fundit ekonomia ka lëvizur nga bujqësia drejt ndërtimit, industrisë dhe shërbimeve. Që nga 2002, pjesa që zë vlera e shtuar bruto e bujqësisë dhe tregtisë me shumicë e pakicë kanë rënë përkatësisht me -14% dhe -15% ndërkohë që industria, ndërtimi dhe shërbime të tjera janë rritur respektivisht me 63%, 44% dhe 15%.
Historiku
Qarku i Kukësit ka pasur një ekonomi në tranzicion të vazhdueshëm për shkak të kalimit nga ekonomi e centralizuar në ekonomi e tregut të lirë,duke sjellë luhatje të saj në qëndrueshmëri.Faktorë tjetër që ka ndikuar në ekonomi është migrimi i banorëve nga zonat më të larta në ato më të ulëta duke kaluar nga shfrytëzimi i një lloj ekonomie në një tjetër ku ekonomia bujqësore dhe blegtorale është zëvendësuar me atë të ndërtimit dhe tregtisë.
Bujqësia
Bujqësia në qarkun e Kukësit është një ndër fushat që siguron një përqindje të konsiderueshme të të ardhurave të banorve të zonës. Bujqësia bazohet kryesisht në kultivimin e drithërave të bukës si: misri, thekra, tërshëra, elbi, gruri etj. Qarku i Kukësit shquhet për prodhimin e patateve. Në këtë zonë ka një shfrytëzim të bimëve medicinale që siguron një sasi të ardhurash për banorët e zonës. Në këtë qark favorizuese për rritjen e këtyre bimëve është klima dhe pozicioni gjeografik i zonës.
Pemtaria e qarkut Kukës 2013.
Blegtoria
Blegtoria gjithashtu është një fushë që zë një përqindje të të ardhurave të qarkut. Blegtoria është e fokusuar në mbarështimin e lopëve, gjedhëve(dele, dhi), bletëve etj. Këto përbëjnë të ardhurave bazë fitimprurëse, sigurimin e bazës ushqimore si : mishin, bulmetin, mjaltin, duke u bërë një faktor i rëndësishëm i ekonomisë. Shpërndarja e mbarështimit ndahet në bazë të zonave dhe shtrirjes gjeografike ku zonat e ulëta dhe të mesme merren me mbarështimin e deleve, lopëve, kuajve, ndërsa zonat e larta merren me mbarështimin e deleve dhe dhive.
Tregtia
Tregtia kohët e fundit në qarkun e kukësit ka pasur një zhvillim të konsiderueshëm dhe me ndikim në ekonominë e qarkut, duke njohur progres në shkëmbimin e mallrave ku përmendim import, eksport. Favorizuar nga pozicioni gjeografik si vend kufitar me Kosovën, tregtia ka qenë një fushë që është lëvruar më së shumti në marrëdhëniet mes dy vendeve. Përmendim shkëmbimin e mallrave bujqësore, blegtorale, tekstile, industriale.
Turizmi
Turizmi në Qarkun e Kukësit është një degë e lënë pas dore por vitet e fundit ka marrë një zhvillim të konsiderueshëm ku pikat më turistike janë: Lugina e Valbonës në Tropojë, zona e Shishtavecit, malet(Gjallica, Pashtriku), grykat dhe bjeshkët. Zhillimi i turizmit ecën me ritmin e zhvillimit të infrastrukturës, por mjaft e favorshme për zhvillimin e turizmit janë sporti i skive në stinën e dimrit, alpinizmi favorizuar nga terreni malor. Turizmi është një degë e cila po merr zhvillimin e munguar dhe po ndikon në rritjen ekonomike të banorëve të zonave, ku përfshihet zhvillimi i hotelerisë, bar-restoranteve dhe shtëpive të pushimit në zonë.
Peshkimi
Peshkimi është një fushë jo e zhvilluar e ekonomisë së rajonit pasi resurset uroje janë më të pakta dhe kanë shumë pak lloje peshqish dhe ndikimi i saj në ekonomi është i vogël. Peshkimi kryhet me anë të varkave të vogla të peshkimit.Zonat që merren më së shumti me peshkimin janë ato zona të cilat janë të favorizuara nga pozicioni pranë lumenjve si Drini dhe pranë liqeneve.
Hirdrocentralet
Terreni i Qarkut të Kukësit është shumë i pasur me resurse ujore të rrjedhshme që favorizojnë ndërtimin e mjaft hidrocentraleve në këtë zonë. Ndërtimi i hidrocentraleve i ka dhënë një zhvillim të madh këtij rajoni me punësimin e shumë banorëve. Numri i hidrocentraleve në këtë zonë është në rritje nga viti në vit, duke dhënë një shtysë në ekonominë e qarkut dhe një arsye më tepër për zhvillimin e infrastrukturës së këtyre zonave.
Transporti
Transporti në Qarkun e Kukësit është i ndarë në transport tokësor dhe ujor. Transoprti tokësor është më i zhvilluari në këtë zonë pasi dhe infrastuktura rrugore është më e zhvilluar. Transporti nga fshatrat drejt qytetit bëhet nëpërmjet fugonave dhe makina të vogla personale. Në brendësi të qyteteve lëvizet në këmbë ose me makina private nga banorët. Transporti ujor është shumë i vogël ku ka vetëm një linjë nga qyteti i Kukësit drejt Fierzës. Vitet e fundit është ndërtuar dhe aeroporti i Kukësit por akoma nuk është funksional.
Abdesi
parapamje|Miniaturë e Muhamedit dhe Hatixhes duke marrë abdesin e parë, nga kaligrafi Lutfi Abdullah, 1595
Abdesi ose avdesi nënkupton pastrimin e pjesëve të caktuara të trupit për kryerjen e ibadeteve të ndryshme fetare islame.
Po ashtu në këtë rast mund ta përmendim edhe fjalën e Pejgamerit a.s. ku thotë: "Nuk e pranon Allahu namazin e ndonjërit nga ju deri sa ai të merr abdes".