Nacionalizmi_malazez
Nacionalizmi bashkëkohor
majtas|parapamje| Flamuri i [[Të Gjelbrit (Mali i Zi)|të Gjelbërve malazezë, i përdorur gjerësisht nga nacionalistët malazezë.]] Gjatë rënies së komunizmit dhe shpërbërjes së Jugosllavisë nga viti 1989 deri në 1991, SR Mali i Zi dhe qeveria e tij komuniste u gjendën në një trazirë. Ngritja në pushtet e Momir Bullatoviçit, i cili mbështeti presidentin serb Slobodan Millosheviç dhe bashkimin me Serbinë, prishi përpjekjet e fiseve disidente për ta larguar Malin e Zi nga Serbia. Pas shpërbërjes së Jugosllavisë në vitin 1991, qeveria malazeze vazhdoi të mbështeste unitetin me Serbinë dhe ushtarët malazezë morën pjesë në luftërat kundër republikave të shkëputura. Gjatë Luftërave Jugosllave, Presidenti i Malit të Zi Bulatoviç u përpoq të kënaqte fraksionet nacionaliste malazeze dhe serbe në Mal të Zi duke mbështetur pretendimet irredentiste malazeze ndaj Dubrovnikut dhe Hercegovinës që ai deklaroi se ishin historikisht pjesë e Malit të Zi. Serbët e Hercegovinës Lindore kanë lidhje të forta kulturore me banorët e Hercegovinës së Vjetër në Mal të Zi. Ushtarët rezervistë serbë dhe malazezë nga APJ hynë në Hercegovinë në shtator 1991 në përgatitje për një sulm në Dubrovnik. Shumë malazezë në atë kohë mbështetën synimin irredentist të bashkimit të Dubrovnikut me Malin e Zi. Gjatë Luftërave Jugosllave, kryeministri malazez Milo Gjukanoviq, atëherë një mbështetës i Presidentit Bullatoviç dhe bashkimit me Serbinë, mbështeti pretendimet irredentiste ndaj Kroacisë, duke pretenduar se kufijtë e Malit të Zi të pas Luftës së Dytë Botërore (kufijtë aktualë të Malit të Zi) ishin projektuar nga "gjysmë hartografë të aftë bolshevikë" dhe Gjukanoviç deklaroi se Mali i Zi duhet "të përcaktojë njëherë e përgjithmonë linjat e demarkacionit kundrejt kroatëve". Pakënaqësia me dominimin e perceptuar nga qarqet serbe rezultoi që nacionalizmi malazez të shndërrohej në një lëvizje të fortë në Mal të Zi. Referendumi i vitit 1992 u mbajt për të përcaktuar nëse malazezët duhet të mbeten të bashkuar me Serbinë apo të jenë të pavarur, duke rezultuar në 96.82 përqind të malazezëve që preferojnë të qëndrojnë në një bashkim me Serbinë kundrejt 3.18 përqind që preferojnë pavarësinë. Frustrimi me bashkimin me Serbinë u rrit në vitet 1990 si përgjigje që RF Jugosllavia u bë një paria ndërkombëtare për shkak të përfshirjes së saj në Luftërat Jugosllave, dhe zhgënjimi për nacionalistët serbë që e mohonin kulturën malazeze si një nën-sekt të kulturës serbe. Deri në vitin 1997 shumica e malazezëve dëshironin lidhje më të lirshme me Serbinë dhe marrëdhënie më të ngushta me Bashkimin Evropian. Në zgjedhjet presidenciale të vitit 1997, kryeministri malazes Milo Gjukanoviç kishte braktisur mbështetjen e tij të mëparshme për unitetin malazez me Serbinë dhe kishte konkurruar kundër Presidentit pro-serb Bulatoviç. Zgjedhja e Milo Gjukanoviqit si President i Malit të Zi në vitin 1998 rezultoi në ngjitjen në pushtet të një qeverie nacionaliste malazeze dhe një ndryshim rrënjësor të qëndrimit nga qeveria malazeze ndaj qeverisë serbe të Slobodan Millosheviçit. Ngjashëm me dhunën midis të Gjelbërve dhe të Bardhëve pas Luftës së Parë Botërore, u zhvilluan konfrontime të dhunshme midis mbështetësve të Gjukanoviçit dhe Presidentit pro-unitetit Bulatoviç. Qeveria malazeze refuzoi të mbështeste veprimet e qeverisë federale në Luftën e Kosovës të vitit 1999 dhe qeveria malazeze deklaroi zyrtarisht neutralitetin e saj në konflikt, duke rezultuar në forcat e NATO-s që i përqendruan sulmet ajrore vetëm në Serbi, megjithëse disa objektiva ushtarake federale në Mal të Zi u goditën.