cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Angelika Steger
Mirenjohje
Steger u zgjodh në Akademinë e Shkencave Leopoldina në 2007..Ajo ishte e ftuar në Kongresin Ndërkombëtar të Matematikanëve në 2014 si nje folese ne panel.
Referimet
<references group="" responsive="1">
Marquette (Michigan)
Marquette është qytet në shtetin federal Michigan dhe zyra qendrore e qarkut Marquette. Sipas vitit 2016, popullsia e qytetit ishte 20,570.
Biznesi
Porta e Marquette ishte radhitur në vendin e 140-të në SHBA më 2015, u radhit sipas tonazhës.
Shkolla publike
Qyteti i Marquette shërbehet nga Shkolla Publike e Marquette. Distrikti është distrikti më i madh shkollor në Gadishullin e Epërme dhe Uiskonsin Veriore, me rreth 3,100 studentë dhe 420 fakultete dhe stafe.
Fakti
Fakti është një dëshmi, ngjarje a veprim që ka ndodhur në të vërtetë, që është në përputhje me realitetin objektiv dhe me prova mund të dëshmohet se është e vërtetë. Për shembull, "kjo fjali përmban fjalë" është një fakt gjuhësor, dhe "dielli është yll" është një fakt kozmologjik. Më tej, "Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë është bërë më 28 Nëntor të vitit 1912" dhe "Shpallja e Pavarësisë së Kosovës është bërë më 17 Shkurt të vitit 2008" janë dy fakte të tipit historik. Që të dyja këto deklarata kanë cilësinë epistemologjike të të qenurit "ontologjikisht më superiore" ndaj mendimit ose interpretimit - pasi që ato ose janë kategorikisht të nevojshme ose mbështeten nga një dokumentacion historik i përshtatshëm.
Në të kundërtën, ndërsa mund të jetë e qëndrueshme dhe e vërtetë se "shumica e maceve janë të lezetshme", nuk është një fakt (megjithëse në raste të mendimit ekziston një argument për pranimin e mendimit popullor si një deklaratë e mençurisë së zakonshme, veçanërisht nëse konstatohet nga një sondazh shkencor). Në përgjithësi, faktet kapërcejnë besimin dhe shërbejnë si përshkrime konkrete të një gjendjeje në të cilën besimet mund të caktohen më vonë.
Testi i zakonshëm për një deklaratë fakti është verifikueshmëria - kjo është nëse mund të tregohet se korrespondon me përvojën. Punimet standarde të referencës shpesh përdoren për të kontrolluar faktet. Faktet shkencore verifikohen nga vëzhgimi i përsëritshëm ose matja me anë të eksperimenteve ose mjeteve të tjera.
Etimologjia dhe përdorimi
Fjala "fakt" rrjedh nga latinishtja faktum, dhe ajo së pari është përdorur në anglisht me të njëjtin kuptim: një gjë e bërë ose e kryer një kuptim tani i vjetëruar. Përdorimi i zakonshëm i "diçkaje që ka ndodhur vërtet ose është rast" daton nga mesi i shekullit XVI.
Fakti tregon gjithashtu një çështje në diskutim që konsiderohet e vërtetë ose e saktë, për të theksuar një pikë ose provuar një çështje të diskutueshme; (p.sh. "...  fakti i çështjes është. . . " ).
Në filozofi
Në filozofi, koncepti i faktit shqyrtohet sidomos në epistemologji dhe ontologji. Pyetjet e objektivitetit dhe të vërtetës janë të lidhura ngushtë me pyetjet e faktit. Një "fakt" mund të përkufizohet si diçka që është rast - d.m.th., një gjendje e punëve.
Në shkencë
Në shkencë, një fakt është një vëzhgim ose matje e kujdesshme e përsëritshme (me anë të eksperimentimit ose mjeteve të tjera), i quajtur edhe provë empirike. Faktet janë elemente thelbësore për ndërtimin e teorive shkencore. Forma të ndryshme të vëzhgimit dhe matjes çojnë në pyetje themelore në lidhje me metodën shkencore, qëllimin dhe vlefshmërinë e arsyetimit shkencor.
Në kuptimin më themelor, një fakt shkencor është një vëzhgim objektiv dhe i verifikueshëm, në kontrast me një hipotezë ose teori, e cila ka për qëllim shpjegimin ose interpretimin e fakteve.
Studiues të ndryshëm kanë ofruar përmirësime të konsiderueshme në këtë formulim bazë. Shkencëtarët janë të kujdesshëm të bëjnë dallimin midis: 1) gjendjeve të punëve në botën e jashtme dhe 2) pohimeve të fakteve që mund të konsiderohen të rëndësishme në analizën shkencore. Termi në filozofinë e shkencës përdoret në të dy kuptimet.
Në metodologji
Në metodologji përveç hulumtimi t themelor të natyrës së faktit shkencor, mbeten konsideratat praktike dhe shoqërore se si hetohet, themelohet dhe vërtetohet fakti përmes zbatimit të duhur të metodës shkencore. Faktet shkencore përgjithësisht besohen të pavarura nga vëzhguesi: pavarësisht se kush kryen një eksperiment shkencor, të gjithë vëzhguesit bien dakord për rezultatin. Përveç këtyre konsideratave, ekzistojnë masat sociale dhe institucionale, siç janë rishikimi dhe akreditimi i kolegëve, që synojnë të promovojnë saktësinë faktike (ndër interesat e tjera) në studimin shkencor.
Në histori
Një klishe retorike e zakonshme shprehet, "Historia është shkruar nga fituesit". Kjo frazë sugjeron por nuk shqyrton përdorimin e fakteve në shkrimin e historisë.
Në jurisprudencë
Në juridiksionet e ligjit më të zakonshëm, koncepti i përgjithshëm dhe analiza e fakteve pasqyrojnë parimet themelore të jurisprudencës, gjë që mbështetet nga disa standarde të përcaktuara mirë. Çështjet faktike kanë përkufizime të ndryshme zyrtare nën juridiksione të së drejtës së zakonshme.
Salem, Oregon
Salem, Oregon (City of Salem) është një qytet në qarkun Marion, Polk të shtetit federal Oregon, SHBA. Në Salem, Oregon jetojnë 154637 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 1246.5 banor/km2 (3228.3 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 125.48 km2 (48.45 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 46.7 m (154 ft).
Lloca
Llovca është një vendbanim në komunën e Gjilanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Katunisht. Fshati ndodhet në juglindje të Gjilanit, është vendbanim kodrinoromalorë, një ndër më të vjetra në Malet e Karadakut.
Gjeografia
Llovca shtrihet në mes Pogragjës në veri,Bilinicës në lindje, Kokaj në jug dhe Burincës në perëdim.
Mikrotoponimet
Mikrotoponimet më karakteristike janë: Roga e Lisit të Thatë, Gurëgaci, Kodra e Lestes, Jarica, Koka e Zhveshur, Vojsat, Prroni i Kokajve, Elbishta, Laki i Elbishtes, Kisha e Epërme, Kisha e Poshtme, Lumi i Llapushës, Firaja, Zabeli Butë, Santë, Dafinat, Ahishtja, Llaçkidere etj.
Demografia
Sipas regjistrimit të parë të pas Luftës së Dytë Botërore Llovca ka pasur 471 banor, ndërsa sipas regjistrimit të fundit të mbajtur në vitin 1981 ka pasur 457, pra siq shihet nuk ka pasur ndryshim të madh për shkak të emigrimeve të vazhdueshme.
Deri në vitin 1987 kishin emigruar rreth 85 familje, 42 prej tyre në Gjilan, të tjerat në vendet e ndryshme. Në këtë kohë pra në vitin 1987  me punë të përkohshme jasht Kosovës ishin 51 përsona, prej tyre nji ishte me familje. Llovca me vetëkontribut e fshatarëve arriti të elektrifikohet në vitin 1970.
Ekonomia
Popullsia e Llovcës kryesisht merret me bujqësi e blegtori e edhe me pemëtari. Llovca në vitin 1981 kishte 59 ekonomi shtëpiake. Ndërsa sa i përket sipërfaqeve me toka bujqësore 121.21 hektarë, me pemishte 2.40 ha, sipërfaqe me livadhe kishte 5.96 ha, sip. me kullosa 23.54, sip. me pyje 257.30, gjithsejt tokë produktive kishte 457.99 ha, ndërsa tokë joproduktive kishte 25.48 ha, spërfaqe të përgjithëshme Llovca kishte 483.48 ha.
Arsimi
Deri pas Luffës së Dytë Botërore Llovcasit nuk patën mundësi shkollimi përshkak të mungesës së shkollës shqipe, përveq disa të rinjëve që kanë ndjekur shkollat fetare - Mejtepet në xhaminë e fshatit. Pas përfundimit të luftës së dytë botërore në fshtat u hap shkolla fillore katër klasëshe e më vonë edhe shkolla e plotë fillore. Në vitin shkollor 1986/87 në këtë shkollë ekzistonin 8 paralele me 187 nxënës e prej tyre 75 ishin femra (këtu pëfshiheshin edhe nxënësit nga fshati Kokaj prej klasës V-VIII-të).
Fejiri Okenabirhie
Fejiri Shaun Chima Okenabirhie (lindi më 25 shkurt 1996) është futbollistë nigerianë i cili luanë si sulmues.
Bedford Town
Më 7 janar 2014, ai u bashkua në skuadrën Bedford Town si huazim. Në njëjtin ditë, ai shënoi golë kundër Stourbridge.
Stevenage
Në verën e vitit 2014, Fejiri nënshkroi kontratë në skuadrën Stevenage. Ai luajti për herë të parë më 21 prill 2014 si zëvendësues në minutën e 61-të në ndeshjen kundër Bristol City.
Harrow Borough
Më 6 nëntor 2015, Fejiri u bashkua në skuadrën Harrow Borough.
Dagenham & Redbridge
Në qershor 2016, Fejiri u bashkua në skuadrën Dagenham & Redbridge.
Adelans-et-le-Val-de-Bithaine
Adelans-et-le-Val-de-Bithaine është një komunë në Francë. Adelans-et-le-Val-de-Bithaine bën pjesë në departamentin Haute-Saône të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 325 banorë dhe sipërfaqe prej  17.3 km².
Al `Al (Jordani)
Al `Al, Jordan është një qytet në governoratin Amman në Jordani.
Hapësira ajrore
Hapësira ajrore (anglisht:Aerospace) është përpjekja e njeriut në shkencë, inxhinieri dhe biznes për të fluturuar në atmosferën e Tokës (aeronautika) dhe hapësirën përreth saj (astronauticës). Organizatat e hapësirës ajrore hulumtojnë, projektojnë, prodhojnë, veprojnë ose mirëmbajnë avionët dhe/ose anijet kozmike. Aktivitetet në hapësirën ajrore janë të shumëllojshme, dhe kanë një aplikim të madh ushtarak, industrial dhe komercial.
Hapësira ajrore nuk është e njëjtë me hapësirën e ajrit en:airspace, që është hapësira fizike e ajrit mbi një vend në tokë.
Përmbledhje
Në shumicën e vendeve industriale, industria e hapësirës ajrore është një bashkëpunim i industrinë publike dhe private.
Teqja e Kaderive Rezaki
Teqja e Kaderive - Rezaki është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Natyra njerëzore
Natyra njerëzore është një grup karakteristikash, përfshirë këtu edhe mënyrat e të menduarit, ndjenjës dhe të vepruarit, për të cilat thuhet se njerëzit i kanë në mënyrë natyrore. Shprehja shpesh vlerësohet si kuptimi i asaj që do të thotë të jesh njerëzor, ose thelbi i njerëzimit. Termi është i diskutueshëm sepse debatohet nëse ekziston apo jo një thelb i tillë. Argumentet për natyrën njerëzore kanë qenë një themel i filozofisë për shekuj me radhë dhe koncepti në fjalë vazhdon të provokojë ende një debat të gjallë filozofik. Koncepti gjithashtu vazhdon të luajë një rol të rëndësishëm në shkencë, me disa neuroshkencëtarë, psikologë dhe shkencëtarë shoqërorë të cilët nganjëherë pretendojnë se rezultatet e tyre kanë dhënë njohuri të vlefshme mbi kuptimin e natyrës njerëzore. Natyra njerëzore tradicionalisht është ka qenë në kontrast me karakteristikat që ndryshojnë në mesin e njerëzve, siç janë karakteristikat që shoqërohen me kultura specifike. Debatet rreth natyrës njerëzore kanë të bëjnë me, edhe pse jo të njëjta, debatet për rëndësinë krahasuese të gjeneve dhe mjedisit në zhvillim (" natyra kundrejt ushqimit ").
Koncepti i natyrës si një standard gjykimesh tradicionale thuhet se ka filluar në filozofinë greke, të paktën për sa i përket botës perëndimore dhe të Lindjes së Mesme gjuhët dhe perspektivat të cilat janë ndikuar shumë nga ajo.
Sidoqoftë, ekzistenca e kësaj natyre të pandryshueshme dhe metafizike njerëzore është subjekt i një debati të gjatë historik, që ka vazhduar deri në kohët moderne. Kundër kësaj ideje të një natyre fikse njerëzore, shkathtësia relative e njeriut është argumentuar veçanërisht fuqishëm në shekujt e fundit - së pari nga modernistët e hershëm si Thomas Hobbes dhe Jean-Jacques Ruso. Në veprën e Rousseaus Emile, ose mbi edukatën (Emile, or On Education), Rousseau mes tjerash shkroi: "Ne nuk e dimë se çfarë na lejon të jemi, natyra jonë". Që nga fillimi i shekullit XIX, mendimtarë të tillë si Hegeli, Marksi, Kierkegaard, Nietzsche, Sartre, strukturalistët dhe postmodernistët gjithashtu kanë argumentuar nganjëherë edhe kundër një natyre njerëzore fikse ose të lindur.
Teoria e evolucionit e Charles Darvinit ka ndryshuar natyrën e diskutimit, duke mbështetur propozimin se paraardhësit e njerëzimit nuk ishin ashtu si është njerëzimi sot. Ende perspektivat shkencore më të fundit - siç janë sjellja, përcaktori dhe modeli kimik brenda psikiatrisë dhe psikologjisë moderne - pretendojnë të jenë neutrale sa i përket natyrës njerëzore. Si në pjesën më të madhe të shkencës moderne, disiplina të tilla kërkojnë të shpjegojnë me pak ose aspak rekursin për kauzën metafizike. Ato mund të ofrohen për të shpjeguar origjinën e natyrës njerëzore dhe mekanizmat themelorë të saj, ose për të demonstruar kapacitete për ndryshim dhe diversitet, të cilat në mënyrë të diskutueshme mund të shkelin konceptin e një natyre fikse njerëzore.
Principata
Një principatë mund të jetë ose një feudator monarkik ose një shtet sovran, i sunduar nga një monark mbretëror me titullin princ dhe/ose princeshë, ose nga një monark me një titull tjetër që konsiderohet se bie nën kuptimin e përgjithshëm të termit princ.
Terminologjia
Principatat sovrane të mbijetuara përgjithësisht të njohura janë Lihtenshtajni, Monako dhe bashkëprincipata e Andorrës. Primogjenitetet ekzistuese mbretërore të stiluara si principata përfshijnë Asturias (Spanjë). Principata e Uellsit ekzistonte në zonat veriore dhe perëndimore të Uellsit midis shekujve 13 dhe 16; Ligjet në Veprat e Uellsit të vitit 1536, i cili inkorporoi ligjërisht Uellsin brenda Anglisë, hoqi dallimin midis atyre zonave dhe Wales Marches, por nuk u krijua asnjë principatë që mbulonte të gjithë Uellsin. Që nga ajo kohë, titulli Princi i Uellsit i është dhënë tradicionalisht trashëgimtarit të dukshëm të monarkut në fuqi të Mbretërisë së Bashkuar, por ai nuk jep asnjë përgjegjësi për qeverinë në Uells. Principata e Katalonjës ekzistonte në zonat verilindore të Spanjës midis shekujve 14 dhe 18, si term për territoret e sunduara nga gjykatat katalanase, deri në humbjen e Habsburgëve në luftën e trashëgimisë spanjolle, kur këto institucione u shfuqizuan për shkak të mbështetjen e tyre për pretenduesin Habsburg. Principata e Asturias është emri zyrtar i bashkësisë autonome të Asturias.
Termi principatë përdoret ndonjëherë përgjithësisht për çdo monarki të vogël, veçanërisht për shtetet e vogla sovrane të sunduara nga një monark i një rangu më të ulët se një mbret, si një Fürst (zakonisht i përkthyer si "princi"), si në Lihtenshtajn, ose një Dukë i Madh. Aktualisht nuk ekziston asnjë dukat sovran, por Luksemburgu është një shembull i mbijetuar i një dukati të madh sovran. Historikisht ka pasur principata sovrane me shumë stile sundimtarësh, të tillë si Konti, Margraviati dhe madje edhe Lord, veçanërisht brenda Perandorisë së Shenjtë Romake.
Ndërsa përkufizimi i mëparshëm duket se i përshtatet në mënyrë të përkryer një shteti princëror, tradita historike evropiane është që të rezervohet kjo fjalë për monarkitë vendase në vendet koloniale dhe të zbatohet "principata" për monarkitë perëndimore.
Zhvillimi
Megjithëse principatat ekzistonin në antikitet, edhe para kulmit të Perandorisë Romake, principata siç njihet sot u zhvillua në mesjetë midis viteve 750 dhe 1450 kur feudalizmi ishte sistemi kryesor ekonomik dhe social në pjesën më të madhe të Evropës. Feudalizmi rriti fuqinë e princave vendas brenda tokave të një mbreti. Ndërsa princat vazhduan të fitonin më shumë pushtet me kalimin e kohës, autoriteti i mbretit u zvogëlua në shumë vende. Kjo çoi në fragmentim politik pasi tokat e mbretit u ndanë në mini-shtete të sunduara nga princa dhe dukë që zotëronin pushtet absolut mbi territoret e tyre të vogla. Kjo ishte veçanërisht e përhapur në Evropë, dhe veçanërisht me Princat e Perandorisë së Shenjtë Romake.
Gjatë mesjetës së vonë, nga viti 1200 deri në vitin 1500, principatat shpesh ishin në luftë me njëra-tjetrën, pasi shtëpitë mbretërore pohonin sovranitetin mbi principatat më të vogla. Këto luftëra shkaktuan një destabilitet të madh dhe ekonomitë u shkatërruan. Episodet e murtajës bubonike gjithashtu reduktuan fuqinë e principatave për të mbijetuar në mënyrë të pavarur. Përfundimisht, përparimi në bujqësi dhe zhvillimi i mallrave dhe shërbimeve të reja tregtare nxitën tregtinë midis principatave. Shumë prej këtyre shteteve u pasuruan, zgjeruan territoret e tyre dhe përmirësonin shërbimet e ofruara për qytetarët e tyre. Princat dhe dukët zhvilluan tokat e tyre, krijuan porte të reja dhe morën qytete të mëdha të lulëzuara. Disa përdorën pasurinë e tyre të sapogjetur për të ndërtuar pallate dhe institucione të tjera të lidhura tani me shtete sovrane.
Konsolidimi
parapamje|Princi [[Johann I Joseph, Princi i Lihtenshtajnit|Johann I Josef, princi i fundit i Lihtenshtajnit para fundit të Perandorisë së Shenjtë Romake]] Ndërsa disa principata përparuan në pavarësinë e tyre, shtetet më pak të suksesshme u gëlltitën nga shtëpi mbretërore më të forta. Evropa pa konsolidimin e principatave të vogla në mbretëri dhe perandori më të mëdha. Kjo kishte ndodhur tashmë në Angli në mijëvjeçarin e parë, dhe kjo prirje më pas çoi në krijimin e shteteve të tilla si Franca, Portugalia dhe Spanja. Një formë tjetër konsolidimi u orkestrua në Itali gjatë Rilindjes nga familja Medici. Një familje bankare nga Firencia, Medici morën kontrollin e qeverive në rajone të ndryshme italiane dhe madje morën edhe papatin. Më pas ata emëruan anëtarët e familjes si princër dhe siguruan mbrojtjen e tyre. Prusia gjithashtu u zgjerua më vonë duke përvetësuar territoret e shumë shteteve të tjera.
Megjithatë, në shekujt 17-19, veçanërisht brenda Perandorisë së Shenjtë Romake, po ndodhte edhe e kundërta: shumë shtete të reja të vogla sovrane u ngritën si rezultat i transferimeve të tokës për arsye të ndryshme.
Principata të dukshme ekzistuan deri në fillim të shekullit të 20-të në rajone të ndryshme të Gjermanisë dhe Italisë.
Nacionalizmi
Nacionalizmi, besimi se shteti-komb është mjeti më i mirë për të realizuar aspiratat e një populli, u bë popullor në fund të shekullit të 19-të. Një karakteristikë e nacionalizmit është një identitet me një rajon më të madh, si p.sh. një zonë që ka një gjuhë dhe kulturë të përbashkët. Me këtë zhvillim, principatat ranë në favor. Si një kompromis, shumë principata u bashkuan me rajonet fqinje dhe miratuan forma kushtetuese të qeverisjes, me monarkun që vepronte si një figurë e thjeshtë, ndërsa administrata u la në duart e parlamenteve të zgjedhura. Tendenca në shekujt 19 dhe 20 ishte heqja e formave të ndryshme të monarkisë dhe krijimi i qeverive republikane të udhëhequra nga presidentë të zgjedhur nga populli.
Principatat kishtare
Në Kishën Katolike Romake kanë ekzistuar disa principata ku trashëgimia gjenealogjike zëvendësohet nga trashëgimia në një post fetar, në secilin rast të përbërë nga një politikë feudale (shpesh një ish principatë laike në kuptimin e gjerë) të mbajtur ex officio - ekuivalenti më i afërt i mundshëm me atë të trashëguar. vazhdimësi - nga një Princ i kishës, i stiluar më saktë sipas gradës së tij kishtare, si princ-peshkop, princ-abat ose, veçanërisht si një formë e shtetit kryqtar, Mjeshtër i Madh.
Disa nga këto raste ishin thjesht zyra fetare pa pushtet sovran mbi asnjë territor, ndërsa të tjerat, si Salzburgu dhe Durhami, ndanin disa nga karakteristikat e princave laikë.
Azia
Para kolonializmit evropian, Azia Jugore dhe Azia Juglindore ishin nën ndikimin e Indosferës së Indisë së madhe, ku principata dhe perandori të shumta të indianizuara lulëzuan për disa shekuj në Tajlandë, Indonezi, Malajzi, Singapor, Filipine, Kamboxhia dhe Vietnam. Ndikimit të kulturës indiane në këto zona iu dha termi indianizim. George Cœdès e përkufizoi atë si zgjerimin e një kulture të organizuar që u përshtat në origjinën indiane të familjes mbretërore, hinduizmit dhe budizmit dhe dialektit sanskrit.
Al `Amiriyah
Al `Amiriyah është një qytet në governoratin Amman në Jordani.
Charleston, South Carolina
Charleston, South Carolina (City of Charleston) është një qytet në qarkun South Carolina të shtetit federal South Carolina, SHBA. Në Charleston, South Carolina jetojnë 120083 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 444.9 banor/km2. Qyteti ka një sipërfaqe prej 330.2 km2 dhe lartësi mbidetare prej 4 m (20 ft).
Balonë vëzhgimi
parapamje|Balonë vëzhguese britanike nga viti 1908, tipike për balonat e vëzhgimit të para Luftës së Parë Botërore Një balonë vëzhgimi është një lloj balone që përdoret si një platformë ajrore për mbledhjen e inteligjencës dhe zbulimin e artilerisë. Përdorimi i balonave të vëzhgimit filloi gjatë Luftërave Revolucionare Franceze, duke arritur kulmin e tyre gjatë Luftës së Parë Botërore dhe ato vazhdojnë në përdorim të kufizuar edhe sot. Sinonimet përfshijnë balonë spiunazhi dhe balonë zbulimi.
Në mënyrë tipike, balonat lidheshin me një kabllo çeliku të lidhur me një çikrik që rrotullonte qesen me gaz në lartësinë e dëshiruar (zakonisht 1000-1500 metra) dhe e merrte atë në fund të një sesioni vëzhgimi.
Historia
Balonat e vëzhgimit gjithashtu luajtën një rol gjatë Luftës së Ftohtë; për shembull, Projekti Mogul përdori balona vëzhgimi në lartësi të mëdha për të monitoruar testet bërthamore sovjetike. Megjithatë, anijet më të rënda se ajri tani kryejnë shumicën dërrmuese të operacioneve. Aerostatët janë përdorur nga forcat ushtarake amerikane dhe të koalicionit në Irak dhe në Afganistan.
Zhvillimet në teknologjinë e zbulimit, të tilla si avionët e zbulimit, dhe përfundimisht satelitët spiun dhe dronët, i kanë bërë tani balonat e vëzhgimit kryesisht të vjetëruara.
Midnights
Midnights (shqip: mesnetët) është albumi i dhjetë në studio nga këngëtarja amerikane Taylor Swift. Albumi u publikua më 21 tetor 2022, nëpërmjet kompanisë Republic Records. Ky album shënon albumin e parë origjinal që nga albumet e saj të vitit 2020, Folklore dhe Evermore. Midnights është një album konceptual mbi mendimet e mesnatës, dhe u shkrua dhe u prodhua nga këngëtarja bashkë me producentin e gjatë të saj, Jack Antonoff.
Frymëzuar nga "netët pa gjumë" të Swift-it, Midnights përmban tekste rrëfyese, tema të si ankthi, pasiguria, vetëkritika, vetëdija, pagjumësia dhe vetëbesimi. Muzikalisht, albumi eksperimenton me stilet e muzikës elektronike të pop-it. Albumi theu rekorde të mëdha rreth tërë botën, dhe në SHBA ai u bë albumi i parë në histori të listës Billboard të zë të gjitha pozicionet në top 10.
Krijimi dhe publikimi
"Ky është një koleksion muzikor i shkruar në mesnatë, një udhëtim nëpër tmerre dhe ëndrra të ëmbla. Dyshemetë mbi të cilat ecim dhe demonët me të cilët përballemi. Për të gjithë ne që u hodhëm dhe u kthyem dhe vendosëm të mbajmë fenerët tanë të ndezur dhe të kërkojmë - me shpresën se ndoshta kur ora të shënojë dymbëdhjetë... do të takohemi me veten tonë."
- Taylor Swift prezanton albumin në mediat sociale
Pasi luftoi për të drejtat e regjistrimit në gjashtë albumet e para të saj, Swift njoftoi planet për t'i riregjistruar ato, duke lëshuar dy të parat në 2021. Ky i fundit krijoi filmin e shkurtër "All Too Well: The Short Film”, i cili fitoi tre MTV Video Music Awards (2022).
Lisenko Malaj
Lisenko Malaj aktor dhe regjisor shqiptar, ka lindur në 3 dhjetor të vitit 1952 në Vlorë. Ai kreu studimet e larta në Institutin e Lartë të Arteve, dega e artit dramatik. Një nga rolet më të spikatura ë Lisenkos ishte në rolin e Lonit në kinokomedine muzikore Karnavalet (1980) dhe më pas role me rëndesi në filmat Shpresa (1988) dhe Shpella e pirateve (1990).
U njoh më shumë si regjisor i ri me të dhëna premtuese, të cilat u dëshmuan fillimisht në dokumentarin e tij të parë “Pranvera dy hapa pranë (1985), fitues i ccmimit të tretë në Festivalin VI të Filmit Dokumentar dhe Vizatimor.
Nuk mund të lëmë pa përmendur edhe filmin e parë artistik “Tri ditë nga një jetë (1986), për të mbërritur në filmin dramatik “Misioni përtej detit”, ku sillet një subjekt interesant nga koha e luftës, zbulimi dhe arrestimin e një tradhtari të arratisur në shtetin fqinj të Greqisë.
I një dimensioni psikologjik është edhe filmi i tij i fundit “Vdekja e burrit (1990), nëpërmjet të cilit del në pah përjetimi i një ambasadori të dalë në pension, në përsiatjet, zhgënjimet, shpërfilljen, vetëmbytjen dhe vetminë e tij. U nda nga jeta në mars 2018.
Al `Arudah
Al `Arudah është një qytet në governoratin Madaba në Jordani.
Adelange
Adelange është një komunë në Francë. Adelange bën pjesë në departamentin Moselle të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 236 banorë dhe sipërfaqe prej  5.81 km².
Uglara (Gjilan)
Uglarë është një vendbanim në komunën e Gjilanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Margesh. Gjendet 5 kilometra larg qendrës komunale të Gjilanit.
Gjeografia
Uglarë është vendosur në dy anë e lumit Morava e Binçës, në skajin jug-lindor të Fushës së Gjilanit. Uglarë ka 250 shtepi te banueshme dhe ka dikun rreth 1500 banorë.
Demografia
Demografia e fshatit Uglarë perbehet prej 1500 banorëve ku 100% jan shqipetar dhe ka disa lagje.
Ekonomia
Ka një ekonomi të zhvilluar. Banorët kryesisht merren me bujqësi dhe blegtori.
Arsimi
Fshati Uglarë ka shkollën e plotë fillore "Vehbi Ibrahimi", me rreth 250-300 nxënës.
Personalitete
Fatmir Ibishi
Vehbi Ibrahimi
Osman Bilalli
Ammuriya (Jordani)
Ammuriya, Jordan është një qytet në governoratin Amman në Jordani.
Arhond
Arhond quhej një sundimtar ose qeveritar i një krahine gjatë periudhës bizantine. Ai zakonisht ishte pjesëtar i parisë feudale të vendit dhe pronar i madh tokash. Në Shqipëri arhondi përmendet për herë të parë në Durrës (shek X-XI). Sundimtari i shtetit të Arbërit, Dhimitri, në fillim të shek XIII, e quajti veten “arhond i madh” në Shqipërinë e Jugut. Edhe në shek. XIII njihen arhondët si sundimtarë të krahinave të Sopotit, Borshit, Vurgut etj. Më vonë termi “arhond” mori kuptimin e fisnikut me pasuri të madhe.
Novruz Dervishaj
Novruz Dervishaj ka lindur më 15 mars 1936, në fshatin Ramicë të rrethit të Vlorës. Pas përfundimit të arsimit 7-vjeçar, në vitin 1949, pranohet në shkollën ushtarake “Skënderbej”, të cilën e përfundon në vitin 1953. Studimet e larta i vazhdon si student ushtarak në Shkollën e Bashkuar gjatë viteve 1953-1956, në degën e topografisë. Në vitin 1956 del oficer, me specialitet topograf. Për rezultate të shkëlqyera në mësime, merr një gradë më lart. Pasi punon 5 vjet në Tiranë si oficer-topograf, emërohet në Drejtorinë Operative të Ministrisë së Mbrojtjes, ku për 6 vjet u mor me përgatitjen e shtabeve të ushtrisë. Gjatë viteve 1964-1966 përfundon studimet në Akademinë Ushtarake. Në vitin 1969 emërohet Komandant i Brigadës së Këmbësorisë në Mirditë, ku qëndroi deri në korrikun e vitit 1974. Ndërkohë, gjatë viteve 1971-1972, vazhdoi Shkollën e Lartë të Partisë, ku kreu kursin e lartë të filozofisë. Gjatë vitit 1974 u emërua për disa muaj në detyrën e shefit të shtabit të Korpusit të Pukës. Po në vitin 1974 (më 9 korrik) emërohet Komandant i Korpusit të Këmbësorisë në Gjirokastër, ku qëndroi për 12 vjet. Në tetor të vitit 1985 emërohet Komandant i Divizionit të Këmbësorisë në Fier. Në këtë detyrë qëndroi deri në vitin 1989, kur u transferua për në Tiranë. Këtu punoi pranë Rajonit nr.1, ku u mor me problemet dhe detyrat e mbrojtjes civile. Pas 38 vjetësh shërbimi në ushtri, në mars të vitit 1991, Novruz Dervishaj doli në pension. Pas daljes në pension, ka vazhduar të shkruajë. Përveç shënimeve të shumta që ka hedhur në letër, ka të sistemuara mbi 450 poezi, të shkruara në kohë të ndryshme. Ka dy vëllime poetike të botuara - njëri para disa vjetësh, kurse tjetri doli nga shtypi pak kohë më parë. Pasioni i tij i përhershëm ka qenë piktura. Ka të përfunduara 800 tablo me bojë vaji dhe 1000 skica me laps dhe me bojë kine. Përveç kësaj, është mjaft i dhënë pas gdhendjes në dru. Deri tani ka 12 objekte të gdhendura. U nda nga jeta në Vlorë më 28 shkurt 2016.
Tri sprova mbi letërsinë botërore: Eskil, Dante, Shekspir
Tri sprova mbi letërsinë botërore: Eskil, Dante, Shekspir libër me autor Ismail Kadare. Shtëpia botuese "Onufri". Viti i botimit 2017. Faqet e librit 312. ISBN 978-9928-226-88-4
Ky vëllim përmbledh tri ese të famshme të Ismail Kadaresë që u kushtohen po aq kryeveprave të pavdekshme të letërsisë së të gjitha epokave, nga ajo antike (Eskili), në atë mesjetare (Dante), deri te ajo moderne (Shekspiri).
Murfreesboro, Tennessee
Murfreesboro, Tennessee është një qytet në qarkun Rutherford të shtetit federal Tennessee, SHBA. Në Murfreesboro, Tennessee jetojnë 108,755 banorë (2010). Qyteti ka një sipërfaqe prej 101.5 km2 (39.2 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 186 m (619 ft).
Qeveria
Këshilli i Qytetit ka gjashtë anëtarë. Anëtarët kanë përgjegjësi për departamente të ndryshme të qytetit.
José Manuel Imbamba
José Manuel Imbamba është Arqipeshkvi katolik i Ipeshkvisë katolike të Saurimot që nga 12 prilli, 2011.
Biografia dhe jeta
Ka lindur më 7 janar 1965 në Boma, në një periferi e Saurimos. Fillimisht studjoi në seminaret peshkopale në Luanda.
Shërbesa peshkopale
Më 6 tetor 2008 Papa Benedikti XVI e cakton Ipeshkvin e Dundot. Ai mori urdhrin ipeshkvor në 14 dhjetorin e ardhshëm në 2008, ipeshkvi Filomeno do Nascimento. 12 prill 2011 u transferua në Kryedioqezën e Saurimos. ; ;
Biblioteka e Pergamumit
parapamje|Pergamumi Biblioteka e Pergamumit në Pergamum, Turqi, ishte një nga bibliotekat më të rëndësishme në botën e lashtë.
Qyteti i Pergamumit
E themeluar diku para Epokës Helenistike, Pergamumi ose Pergamoni ishte një qytet i rëndësishëm antik grek, që ndodhet në Anadoll. Tani është vendi i qytetit modern turk, Bergama. Udhëhequr nga dinastia Attalid, qyteti u ngrit si një qendër administrative nën Mbretin Eumenes II të Pergamumit, i cili formoi një aleancë me Republikën Romake, duke shkëputur lidhjet me Maqedoninë.
Nën sundimin e Eumenes II (197-160) Pergamumi ishte një qytet i pasur, në zhvillim me një popullsi prej mbi 200,000 banorësh. Kulturisht ajo u rivalizua vetëm nga qytetet e Aleksandrisë dhe Antiokisë. Në këtë kohë u prodhuan shumë vepra të rëndësishme të skulpturës dhe arkitekturës, përfshirë altarin e Madh të Pergamonit. Pas vdekjes së Attalus III, birit të Eumenes II, në vitin 133 pes, Pergamumi u la trashëgim në Republikën Romake. Pas rënies së Kostandinopojës, Pergamumi u bë pjesë e Perandorisë Osmane.
Jidish
Jidish (Gjuha Jidish) është gjuha historike e hebrenjve Ashkenazi. Ai filloi gjatë shekullit të 9 në Evropën Qendrore, duke siguruar komunitetin e sapolindur Ashkenazi me një vernakulë të lartë gjermane të lidhur me elemente të marra nga hebraishtja dhe aramaishtja, si dhe nga gjuhët sllave dhe gjurmë të gjuhëve romance. Jidishtja është shkruar me një version të plotë të alfabetit hebraik.
Biblioteka e Pergamumit
Qyteti i Pergamumit
Pergamumi ishte gjithashtu një qytet i rëndësishëm në Dhiatën e Re dhe u përmend në mënyrë eksplicite nga Shën Gjoni si një nga Shtatë Kishat e Zbulesës në Librin e Zbulesës. Rrënojat e Pergamumit dhe biblioteka e saj tani janë vende të mëdha arkeologjike në Turqi.
Jidish
Referimet më të hershme të mbijetuara datojnë nga shekulli i 12-të dhe thërrasin gjuhën לשון-אַשכּנז (loshn-ashknaz, "gjuha e Ashkenazit") ose טייַטש (taytsh), një variant i tiutsch, emri bashkëkohor për gjermanishten e mesme të lartë. Në mënyrë të folur, gjuha nganjëherë quhet מאַמע-לשון (mame-loshn, lit "gjuhën amtare"), duke e dalluar atë nga לשון-קדש (loshn koydesh, "gjuhë e shenjtë"), që do të thotë hebraisht dhe aramaisht. Termi "jidish", i shkurtër për Yidish Taitsh "gjermanishtja hebreje", nuk u bë emërimi më i përdorur në literaturë deri në shekullin e 18-të. Në fund të shekullit të 19-të dhe në shekullin e 20-të, gjuha u quajt më së shumti "hebrenj", veçanërisht në kontekste jo-hebraike, por "jidish" përsëri është emërtimi më i zakonshëm.
Jidishi modern ka dy forma kryesore. Lindja jidish është shumë më e zakonshme sot. Ai përfshin dialekte juglindore (ukrainase-rumune), lindore (polake-galicisht-lindore hungareze) dhe verilindore (lituanisht-bjellorusisht). Jiddish Lindore ndryshon nga Perëndimi si nga madhësia e tij shumë më e madhe dhe nga përfshirja e gjerë e fjalëve me origjinë sllave. Yiddish perëndimore është i ndarë në dialektet jugperëndimore (gjermane-alsasiane-jugore gjermane), mesdhetare (qendrore gjermane) dhe veriperëndimore (holandeze-veriore gjermane).Jidish përdoret në një numër të komuniteteve hebraike orthodhokse në të gjithë botën dhe është gjuha e parë e shtëpisë, shkollës dhe në shumë mjedise shoqërore midis shumë hebrenjve Haredi dhe përdoret në shumicën e Hasidic dhe disa yeshivas lituaneze.
Termi jidish përdoret gjithashtu në kuptimin adjectival, sinonimisht me hebrenjtë, për të përcaktuar atributet e Yiddishkeit ("kultura Ashkenazi", për shembull, gatim yiddish dhe "jiddish music": klezmer).
Para Holokaustit, ishin 11-13 milionë folës të jidishites në mesin e 17 milionë hebrenjve në mbarë botën. 85% e rreth 6 milionë hebrenjve që vdiqën në Holokaust ishin folës jidish, që çuan në një rënie masive në përdorimin e gjuhës. Asimilimi pas Luftës së Dytë Botërore uli më tej përdorimin e jidishites si në mesin e të mbijetuarve dhe jiddishfolësve nga vende të tjera (si në Amerikë). Megjithatë, numri i folësve është në rritje në komunitetet Hasidic global.
Origjina
Pikëpamja e krijuar është se, ashtu si edhe me gjuhët e tjera hebraike, hebrenjtë që flasin gjuhë të ndryshme mësuan gjuhë të reja bashkë-territoriale, të cilat ata pastaj i bënë judaizëm. Në rastin e jidishit, ky skenar e sheh atë të shfaqur kur folësit e Zarphatic dhe gjuhët e tjera Judeo-Romance filluan të blinin varietetet e gjermanëve të mesëm të lartë dhe prej këtyre grupeve u formua bashkësia Ashkenazi. Pikërisht ajo që baza gjermane qëndron pas formës më të hershme të jidishit është e diskutueshme.
Në modelin Weinreich, folësit e gjuhës së vjetër franceze ose të vjetër italiane, të shkolluar në hebraisht ose aramaisht, migruan nëpër Evropën Jugore për t'u vendosur në Luginën e Rajonit në një zonë të njohur si Lotharingia (e njohur më vonë në Yiddish si Loter) që shtrihej mbi pjesë të Gjermanisë dhe Francës; Atje, ata hasën dhe u ndikuan nga folësit hebre të gjuhëve të larta gjermane dhe disa dialekte të tjera gjermane. Të dy Weinreich dhe Solomon Birnbaum e zhvilluan këtë model më tej në mesin e viteve 1950. Sipas pikëpamjes së Weinreich, ky substrat i vjetër yiddish më vonë u përhap në dy versione të dallueshme të gjuhës, jiddishit perëndimor dhe lindor. Ata mbajtën fjalimin semitik dhe ndërtimet e nevojshme për qëllime fetare dhe krijuan një formë të fjalimit hebre-gjerman, ndonjëherë nuk u pranua si një gjuhë plotësisht autonome.
Hulumtimi i mëvonshëm gjuhësor ka finansuar modelin Weinreich ose ka ofruar qasje alternative ndaj origjinës së gjuhës, me pikat e grindjes duke qenë karakterizimi i bazës së tij gjermanike, burimi i adstratës së tij hebraike / aramaike, si dhe mjetet dhe vendi ku ndodhi ky bashkim. Disa teoricienë argumentojnë se bashkimi ka ndodhur me një bazë të dialektit bavarez. Dy kandidatët kryesorë për matricën germinal të Jidishit, Rajonit dhe Bavarisë, nuk janë domosdoshmërisht të papërputhshme. Mund të ketë pasur zhvillime paralele në të dy rajonet, duke mbjellë dialekte perëndimore dhe lindore të jidishit modern. Dovid Katz propozon që jidishi të dilte nga kontakti midis folësve të hebrenjve të lartë gjermanë dhe aramaikë nga Lindja e Mesme. [8] Linjat e zhvillimit të propozuara nga teoritë e ndryshme nuk përjashtojnë domosdoshmërisht të tjerët (të paktën jo tërësisht); një artikull në The Forward argumenton se "në fund, një" teori standarde "e re e origjinës së Yiddish ndoshta do të bazohet në punën e Weinreich dhe të sfiduesit të tij njësoj."
Paul Wexler propozoi një model shumë heterodoks në vitin 1991 që mori jiddish, me të cilin ai do të thotë kryesisht Yiddish lindor, të mos jetë gjenetikisht i bazuar në një gjuhë gjermane, por si "Judeo-Sorbian" (një gjuhë e propozuar sllave perëndimore ) leximi i të cilit ishte zëvendësuar gjerësisht nga gjermanishtja e Lartë në shekujt 9-12, kur, sipas teorisë së tij, një numër i madh i folësve gjermanë u vendosën në tokat sorabe dhe polabiane dhe zhvilluan Knaaniç, një gjuhë judo-sllave, Gjermania e Vjetër e Lartë. Në punën më të fundit, Wexler ka argumentuar se Yiddish Lindore është jo-i lidhur gjenetikisht me Yiddish Perëndimore. Modeli i Wexler-it është takuar me pak mbështetje akademike dhe sfida të forta kritike, veçanërisht në mesin e linguistëve historikë.
Historia
Në shekullin e 10-të, në Evropën Qendrore u formua një kulturë e veçantë hebraike, e cila quhej אַשכּנזי Ashkenazi, "hebrenj Ashkenazi nga hebraishtja: אַשכּנז Ashkenaz (Zanafilla 10: 3), emri hebraik mesjetar për Evropën veriore dhe Gjermaninë. Ashkenazi u përqëndrua në Rheinland dhe Pfalz (sidomos Worms dhe Speyer), në atë që tani është pjesa më perëndimore e Gjermanisë, shtrirja e saj gjeografike nuk përputhet me principatat gjermane të kohës dhe përfshinte Francën veriore. në zonën e banuar nga një tjetër grup kulturor hebraik i dalluar, hebrenjtë e Sephardit, të cilët u vendosën në jug të Francës, kultura Ashkenazi më vonë u përhap në Evropën Lindore me migrim të popullsisë në shkallë të gjerë.
Asgjë nuk dihet me siguri rreth gjuhës së hebrenjve më të hershëm në Gjermani, por disa teori janë paraqitur. Gjuha e parë e Ashkenazimit mund të jetë, siç u përmend më sipër, gjuha aramaike, gjuha e hebrenjve në epokën romake të Judesë dhe mesopotamia e lashtë dhe e hershme mesjetare. Përdorimi i përhapur i aramaishtës në mesin e popullsisë së madhe tregtare jo siriane të Sirisë në krahinat romake, duke përfshirë edhe ato në Evropë, do të kishte përforcuar përdorimin e aramaishtes në mesin e hebrenjve të angazhuar në tregti. Në kohët romake, shumë prej çifutëve që jetojnë në Romë dhe në Italinë Jugore duket se kanë qenë folës grekë dhe kjo është pasqyruar në disa emra personal të Ashkenazi (p.sh., Kalonimus). Hebraisht, në anën tjetër, konsiderohej si një gjuhë e shenjtë e rezervuar për qëllime rituali dhe shpirtërore dhe jo për përdorim të përbashkët. Megjithatë, shumë punë duhet bërë për të analizuar plotësisht kontributin e këtyre gjuhëve në jidisht.
Përgjithësisht pranohet se fillimisht Jidishi ka të ngjarë të ketë përfshirë elementë nga gjuhë të tjera të Lindjes së Afërt dhe Europë, të përthithur përmes migrimeve. Meqenëse disa kolonët mund të kenë ardhur përmes Francës dhe Italisë, është gjithashtu e mundshme që gjuhët hebraike të atyre rajoneve të bazuara në romancë ishin të përfaqësuara. Gjurmët mbeten në fjalorin bashkëkohor yiddish: për shembull, בענטשן (bentshn, "për të bekuar"), nga benedicere latine; לייעעען (leyenen, "për të lexuar"), nga legere latine; dhe emrat personal אַנשל Anshl, i afërt me Engjëllin ose Angelo; בונים Bunim (ndoshta nga "bon homme"). Yiddish Perëndimor përfshin fjalë shtesë me origjinë latine (por ende shumë pak): për shembull, אָרן orn (për t'u lutur), krh. Latinisht dhe italisht "orare"
Komuniteti hebre në Rhineland do të kishte hasur në dialektet e shumta nga të cilat gjermani standard do të shfaqej disa shekuj më vonë. Me kalimin e kohës, komunitetet hebraike do të kishin folur versionet e tyre të këtyre dialekteve gjermane, të përziera me elementë gjuhësorë që ata vetë i sollën në rajon. Megjithëse nuk u pasqyrua në gjuhën e folur, një pikë kryesore e dallimit ishte përdorimi i alfabetit hebraik për regjistrimin e gjuhës gjermane, e cila mund të jetë miratuar ose për shkak të familjaritetit të komunitetit me alfabetin ose për të parandaluar popullatën jo hebre nga të kuptuarit e korrespondencës. Përveç kësaj, ka pasur ndoshta analfabetizëm të përhapur në skenarin jo hebre, ku niveli i analfabetizmit në komunitetet jo-hebraike është edhe më i lartë. Një pikë tjetër dallimi ishte përdorimi i fjalëve hebraike dhe aramaike. Këto fjalë dhe terme janë përdorur për shkak të njohurisë së tyre, por më shumë sepse në shumicën e rasteve nuk kishte terma ekuivalentë në gjuhë të folur, të cilat mund të shprehnin konceptet hebraike ose të përshkruanin objektet me rëndësi kulturore
Dëshmi të shkruar
parapamje|300x300px|E calligraphic segment në Krimbat MahzorNuk dihet kur orthografia e Yiddish u zhvillua së pari. Dokumenti letrar më i vjetër i mbijetuar duke përdorur atë është një bekim në machoren e Worms, një libër lutjesh hebreje nga 1272. Ka një imazh të shkallëzueshëm online në referencën e treguar. Worms machors diskutohet në Frakes, 2004, dhe Baumgarten, ed. Frakes, 2005 - shih Bibliografinë në fund të këtij neni. Kjo rimëkëmbje e shkurtër është ngulitur dekorativisht në një tekst tjetër thjesht hebraik. Megjithatë, ajo tregon se jidishi i asaj dite ishte një gjermanisht i mesëm ose më pak i rregullt i shkruar në alfabetin hebraik, në të cilin fjalët hebraike, "makedonski" (libri i lutjes për Ditët e Larta të Shenjtë) dhe בֵּיתֿ הַכְּנֶסֶתֿ, "sinagogë" (lexo në jidish si beis hakneses) - është përfshirë. Niqqud duket sikur mund të ishte shtuar nga një shkrues i dytë, në të cilin rast mund të duhej të ishte datuar veçmas dhe nuk mund të ishte tregues i shqiptimit të rimës në kohën e shënimit të tij fillestar.
Gjatë shekujve 14 dhe 15 filluan të shfaqeshin këngë dhe poema në gjuhën jidish dhe copa makaroni në hebraisht dhe gjermanisht. Këto u mblodhën në fund të shekullit të 15 nga Menahem ben Naphtali Oldendorf. Gjatë të njëjtës periudhë, duket se një traditë ka dalë nga bashkësia hebraike duke përshtatur versionet e veta të letërsisë laike gjermane. Poema më e hershme yiddish e këtij lloji është Dukus Horant, i cili mbijeton në Kodrën e famshme të Kembrixhit T.-S.10.K.22. Ky dorëshkrim i shekullit të 14-të u zbulua në Cairo Geniza më 1896 dhe gjithashtu përmban një koleksion të poezive narrative në tema nga Bibla Hebraike dhe Haggadah.
Shtypi
[[Skeda:Page_from_Yiddish-Hebrew-Latin-German_dictionary_by_Elijah_Levita.jpg|parapamje|Një faqe nga Shemot Devarim ( Emrat e Gjërave), një Jidish–Hebrew–latinisht–gjermanisht fjalor dhe enciklopedi, të publikuara nga Elia Levita në 1542]]
Numrit të folësve
parapamje|Harta e Jidish dialekte midis 15 dhe 19 shekuj (Perëndimor dialekte në portokalli / Lindore dialekte në të gjelbër).
Izraeli dhe Zionism
parapamje|Një shembull i grafiteve në Jidish, Tel Aviv, Washington Avenue (און איר זאלט ליב האבן דעם פרעמדען, ווארום פרעמדע זייט איר געווען אין לאנד מצרים Okb-ir zolt libi hobn dem fremdn varum fremde seit ir geven në vendin mitsrayim). "Ye shalt neither vex a stranger, nor oppress him: for ye were strangers in the land of Egypt (Exodus 22:21) Amen?"
Ish-Bashkimin Sovjetik
Në Bashkimin Sovjetik gjatë viteve 1920, Jidish u promovua si gjuha e Judenjve proletariatit. parapamje|Shteti emblemën e [[Republika Socialiste Sovjetike e Bjellorusisë|Byelorussian Sovjetik, Republikës Socialiste me moton e Punëtorëve të botës, të bashkohen! në Jidish (të majtë të ulët një pjesë të shiritit)]]
Rusia
From my point of view, Yiddish culture today isn't just fading away, but disappearing. It is stored as memories, as fragments of phrases, as books that have long gone unread. ... Yiddish culture is dying and this should be treated with utmost calm. There is no need to pity that which cannot be resurrected — it has receded into the world of the enchanting past, where it should remain. Any artificial culture, a culture without replenishment, is meaningless. ... Everything that happens with Yiddish culture is transformed into a kind of cabaret—epistolary genre, nice, cute to the ear and the eye, but having nothing to do with high art, because there is no natural, national soil. In Russia, it is the memory of the departed, sometimes sweet memories. But it's the memories of what will never be again. Perhaps that's why these memories are always so sharp.
Hebre Autonome Sverdlovskut
parapamje|E Judenjve Autonome Sverdlovskut në [[Bashkimi Sovjetik|BRSS]]
Suedi
parapamje|Flamurin nga çështja e parë e Yidishe Folksshtime ("Jidish e Njerëzve me Zë"), botuar në Stokholm, 12 janar të vitit 1917.
Shtetet E Bashkuara Të Amerikës
parapamje|Jidish të shpërndarjes në Shtetet e Bashkuara të amerikës. ██ More than 100,000 speakers ██ More than 10,000 speakers ██ More than 5,000 speakers ██ More than 1,000 speakers ██ Fewer than 1,000 speakers parapamje|Gratë e rrethuar nga posterë në gjuhën angleze dhe Jidish mbështetjen e [[Franklin D. Roosevelt, Herbert H. Lehman, dhe Amerikan të Punës të Partisë mësojnë grave të tjera se si të votojnë, 1936.]]
Komunitetet fetare
parapamje|Një tipik poster-varur në mur Hebre [[Brooklyn, New York]]
Moderne Jidish arsimit
parapamje|Një rrugë në shenjë Jidish (përveç për fjalën "trotuar") në një zyrtare ndërtim në Monsey hamleti, një komunitet me mijëra Jidish folësit, në Ramapo, [[New York.]]
Shih edhe
parapamje|Një 2008 e Zgjedhjeve poster në frontin e një dyqan në Fshatin e Ri Square, në Qytetin e Ramapo, New York, krejtësisht në Jidish. Emrat e kandidatëve janë transliterated në Jidish. parapamje|300x300px|Rosh Hashanah përshëndetje kartë, [[Montevideo, 1932. Mbishkrimi përfshin tekst në hebraisht (לשנה טובה תכתבו—LeShaná Tová Tikatevu) dhe Jidish (מאנטעווידעא—Montevideo).]]
Martin Segoni
Martin Segoni (Martinus Segonius Nouomotanus, Martino Segono) ishte një shkrimtar, humanist dhe peshkop i shquar katolik i Ulqinit. Segoni jetoi në shekullin XV ndërsa ishte me prejardhje nga Artana (Novo Brda) e Kosovës.
Biografia
Segon lindi në Novo Brdo si i biri i Gjon Segonit nga Kotorri. Segoni ishte një prift në kishën e Shën Marisë në Novo Brdo. Ai ndoshta u zhvendos në Ulqin kur Novo Brdo u pushtua nga Perandoria Osmane në vitin 1455.
Ai u shkollua në Padova dhe i shkroi veprat e tij në gjuhën latine. Segoni mori një doktoraturë në "të dy ligjet" ( Doktor i Drejtësisë dhe Doktor i Teologjisë) në Universitetin e Padovës në vitin 1475. Segoni ishte një prelat kur vdiq në vitin 1482, ose në 1485.
Kontributi
Kur Perandoria Osmane filloi të pushtonte gjithnjë e më shumë territorin Evropian, Papët dërguan misionarë në Ballkan për të vëzhguar forcat osmane dhe organizimin e tyre të territoreve që pushtuan. Një nga misionarët ishte Martin Segoni. Papa Sixtus IV udhëzoi Martin Segonin të udhëtojë nëpër Ballkan dhe të hetojë rrugët që mund të përdoren për të kapur osmanët. Ai ia dërgoi tekstin që i shkroi papës Sixtus IV në fillim të vitit 1480, para se Gedik Ahmed Pasha të organizonte pushtimin osman të Otrantos. Raporti i Segonit kapërceu qëllimin e tij kryesor sepse përfshinte vëzhgimet e Segonit kryesisht në një rajon të gjërë) në fund të shekullit të 15-të, historinë e saj, etnologjinë, gjeografinë, kështjellat, manastiret, tregtarët raguzanë, njerëzit dhe karakterin e tyre, Betejën e Kosovës, poezi epike etj. Felix Petančić përdori dorëshkrimin e shkruar nga Martin Segoni dhe e botoi atë në vitin 1522 nën titullin De itineribus in Turciam libellus.
Ruhet vetëm një pjesë e veprës së tij që u përkthye në italisht. Ai ekstrakt ishte i panjohur derisa profesori Agostino Petrusi nga Milano e botoi atë në vitin 1981 brenda librit të tij me titull Martino Segono di Novo Brdo, vescovo di Dulcigno. Një pjesë e tekstit që ai shkruajti është skica e shkurtër, por shumë e rëndësishme biografike për Skënderbeun ( Narrazioni di Giorgio Castriotto, da i Turchi nella lingua loro chiamato Scander beg, cioe Alesandro Magno  )
Pteranodon
parapamje|240px|Replika e montuar e një mashkulli të rritur skeleti P. longiceps, AMNH Pteranodon (/ tɪˈrænədɒn /; nga greqishtja πτερόν (pteron, "krahë") dhe ἀνόδων (anodon, "pa dhëmbë")) është një gjini e pterosaur që përfshinte disa nga zvarranikët më të mëdhenj të njohur fluturues, me hapësira krahësh mbi 7 metra. Ata jetuan gjatë periudhës së vonë gjeologjike të Kretakut të Amerikës së Veriut. Më shumë ekzemplarë fosile të Pteranodon janë gjetur se çdo pterosaur tjetër, me rreth 1200 ekzemplarë të njohur nga shkenca, shumë prej tyre të ruajtura mirë me kafka gati të plota dhe skelete të artikuluara.