cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Odise Gremo
Odise Gremo është shkrimtar shqiptar. Ka lindur në Sopik të Sarandës dhe shkollën fillore e 8-vjeçare e mbaroi në vendlindje, kurse të mesmen pranë hidrocentralit të Fierzës në vitet 1979-83, pa shkëputje nga puna, në specialitetin ndërtim. Ka botuar 6 vëllime me poezi.
Juuka
Juuka (Juuan kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Lindore, dhe është pjesë e rajonit Karelia Veriore.
Komuna është njëgjuhësore, finlandisht.
Vaksina Pfizer–BioNTech kundër COVID-19
Vaksina Pfizer–BioNTech kundër COVID-19, e shitur me emrin e markës Comirnaty, është një vaksinë COVID-19 e llojit mRNA, e zhvilluar nga kompania gjermane e bioteknologjisë BioNTech. Për zhvillimin e saj, BioNTech bashkëpunoi me kompaninë amerikane Pfizer për të kryer prova klinike, për lehtësim në logjistikë dhe prodhim. Është e autorizuar për përdorim te personat e moshës pesë vjeç e lart në disa juridiksione, dymbëdhjetë vjeç e lart në disa juridiksione, dhe për njerëzit gjashtëmbëdhjetë vjeç e lart në juridiksione të tjera,  për të siguruar mbrojtje kundër COVID-19, të shkaktuar nga infeksioni me virusin SARS-CoV-2. Vaksina jepet me injeksion intramuskular. Ajo përbëhet nga mRNA (modARN) e modifikuar nga nukleozidet që kodon një formë të mutuar të proteinës spike me gjatësi të plotë të SARS-CoV-2, e cila është e kapsuluar në nanogrimca lyre. Këshillat fillestare treguan se vaksinimi kërkonte dy doza të dhëna 21 ditë larg,   por intervali më vonë u zgjat deri në 42 ditë në SHBA,  dhe deri në katër muaj në Kanada.
Vaksina është vaksina e parë kundër COVID ‑ 19 e autorizuar nga një autoritet i rreptë rregullator për përdorim urgjent dhe e para e pranuar për përdorim të rregullt. Në Dhjetor 2020, Mbretëria e Bashkuar ishte vendi i parë që autorizoi përdorimin e tij në baza urgjente. Është i autorizuar për përdorim në disa nivele në shumicën e vendeve. Më 23 gusht 2021, vaksina Pfizer–BioNTech u bë vaksina e parë për COVID-19 që u miratua në Shtetet e Bashkuara nga Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA) për individë të moshës gjashtëmbëdhjetë vjeç e lart.
Në gusht 2022, një version bivalent i vaksinës (Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine, Bivalent) u autorizua për përdorim si një dozë përforcuese te individët e moshës dymbëdhjetë vjeç e lart në Shtetet e Bashkuara. Në shtator 2022, versioni BA.1 i vaksinës bivalente (Comirnaty Original/Omicron BA.1 ose tozinameran/riltozinameran) u autorizua si një përforcues për përdorim në Mbretërinë e Bashkuar për njerëzit e moshës dymbëdhjetë vjeç e lart. Në shtator 2022, Bashkimi Evropian autorizoi versionet përforcuese BA.1 dhe BA.4/BA.5 (tozinameran/famtozinameran) të vaksinës bivalente për njerëzit e moshës dymbëdhjetë vjeç e lart.
Përdorimi mjekësor
Vaksina Pfizer–BioNTech COVID-19 përdoret për të siguruar mbrojtje kundër COVID-19, të shkaktuar nga infeksioni me virusin SARS-CoV-2, duke shkaktuar një përgjigje imune ndaj antigjenit S.   Vaksina përdoret për të reduktuar sëmundshmërinë dhe vdekshmërinë nga COVID-19.
Vaksina furnizohet në një shishe me shumë doza si "një suspension i ngrirë për injeksion intramuskular, steril, pa konservues, i bardhë në të bardhë". Duhet të shkrihet në temperaturën e dhomës dhe të hollohet me kripë normale përpara administrimit.
Një dozë e tretë, e katërt ose e pestë mund të shtohet në disa vende.
Efektiviteti
<section begin="Effectiveness" />Një studim test-negativ rast-kontroll i publikuar në gusht 2021, zbuloi se dy doza të vaksinës BNT162b2 (Pfizer) kishin 93.7% efektivitet kundër sëmundjes simptomatike të shkaktuar nga varianti alfa (B.1.1.7) dhe 88.0% efektiviteti kundër sëmundjes simptomatike të shkaktuar nga varianti delta (B.1.617.2). Veçanërisht, efektiviteti pas një doze të vetme të vaksinës Pfizer ishte 48,7% kundër alfa dhe 30,7% kundër delta, i ngjashëm me efektivitetin e siguruar nga një dozë e vaksinës ChAdOx1 nCoV-19.
Më 27 gusht, Qendra e SHBA për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) publikoi një studim që raportonte se efektiviteti kundër infeksionit u ul nga 91% në 66%, kur varianti Delta u bë
mbizotërues në SHBA.
Nëse nuk tregohet ndryshe, vlerësimet e mëposhtme të efektivitetit janë tregues të efektivitetit klinik dy javë pas dozës së dytë. Një vaksinë përgjithësisht konsiderohet efektive nëse vlerësimi është ≥50% me një kufi më të ulët >30% të intervalit të besimit 95%. Efektiviteti përgjithësisht pritet të ulet ngadalë me kalimin e kohës. Më 12 nëntor, Public Health England raportoi një reduktim të mundshëm, por jashtëzakonisht të vogël të efektivitetit kundër sëmundjes simptomatike nga nënlinja Delta AY.4.2 në intervale më të gjata pas dozës së dytë.
Më 21 tetor, një provë e fazës 3 tregoi se një dozë përforcuese e dhënë afërsisht 11 muaj pas dozës së dytë rivendosi efektin mbrojtës në nivelin 96% kundër sëmundjes simptomatike nga varianti Delta.
Më 8 dhjetor, Pfizer dhe BioNTech raportuan se të dhënat paraprake treguan se një dozë e tretë e vaksinës do të siguronte një nivel të ngjashëm të antitrupave neutralizues kundër variantit Omicron siç shihet pas dy dozave kundër varianteve të tjera.
Më 14 dhjetor, siguruesi privat shëndetësor Discovery Health, në bashkëpunim me Këshillin e Kërkimeve Mjekësore të Afrikës së Jugut, raportoi se të dhënat e botës reale nga më shumë se 211,000 raste të COVID-19 në Afrikën e Jugut, nga të cilat 78,000 ishin të variantit Omicron, tregojnë se efektiviteti ndaj variantit pas dy dozave është rreth 70% kundrejt shtrimit në spital dhe 33% kundër sëmundjes simptomatike. Mbrojtja ndaj shtrimit në spital mbahet për të gjitha moshat dhe grupet me sëmundje shoqëruese.
Popullata specifike
Bazuar në rezultatet e një studimi paraprak, Qendra Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) rekomandojnë që gratë shtatzëna të vaksinohen me vaksinën COVID ‑ 19.
Një deklaratë e Agjencisë Rregullatore të Barnave dhe Produkteve të Kujdesit Shëndetësor Britanik (MHRA) dhe Komisionit për Barnat Njerëzore (CHM) raportuan se të dy agjencitë kishin arritur në një përfundim se vaksina është e sigurt dhe efektive për fëmijët e moshës 12 deri në 15 vjeç.
Më 19 maj 2021, ekspertët e porositur nga Agjencia Norvegjeze e Barnave arritën në përfundimin se vaksina Pfizer-BioNTech është shkaku i mundshëm i dhjetë vdekjeve të pacientëve të moshuar të dobët në shtëpitë norvegjeze të pleqve. Ata thanë se njerëzit me jetëgjatësi shumë të shkurtër kanë pak për të përfituar nga vaksinimi, duke pasur një rrezik real të reaksioneve negative në ditët e fundit të jetës dhe të vdesin më herët.
Narcos
Narcos është një serial amerikan i zhanrit Krim dhe dramë i prodhuar nga Chris Brancato,Carlo Bernard dhe Doug Miro.Filmi u filmua në shtetin e Kolumbisë ku tregon një ngjarje të vërtetë për Mbretin e Kokainës Pablo Escobar,i cili u bë një biliarder duke prodhuar,transportuar dhe shitur lëndë narkotike.Ky serial u mundësua nga kompania më e madhe në botë për filma dhe seriale NETFLIX dhe ka 3 sezone me 30 episoda.
Vaksina Pfizer–BioNTech kundër COVID-19
Popullata specifike
Një raport i vitit 2021 nga Qeveria e Uellsit të Ri Jugor ( NSW Health ) në Australi zbuloi se vaksina Pfizer-BioNTech është e sigurt për persona me forma të ndryshme të mungesës së imunitetit ose imunosupresionit, megjithëse vëren se të dhënat për grupet në fjalë janë të kufizuara, për shkak të përjashtimit të tyre nga shumë prej provave të mëparshme të vaksinave të mbajtura në 2020. NSW vë në dukje se Organizata Botërore e Shëndetësisë këshillon që vaksina është ndër tre vaksinat kundër COVID-19 (krahas asaj të Moderna dhe AstraZeneca ) që e gjykon të sigurt për t'u dhënë individëve me imunitet të kompromentuar dhe se konsensusi i ekspertëve në përgjithësi rekomandon vaksinimin e tyre. Raporti thekson se vaksinat ishin në gjendje të gjeneronin një përgjigje imune tek ata individë, megjithëse vë në dukje gjithashtu se kjo përgjigje është më e dobët sesa në ato që nuk janë të imunokompromentuar. Ai rekomandon që grupet specifike të pacientëve, si ata me kancer, sëmundje inflamatore të zorrëve dhe sëmundje të ndryshme të mëlçisë, të kenë përparësi në oraret e vaksinimit ndaj pacientëve të tjerë që nuk i kanë këto kushte.
Më 20 shtator 2021, Pfizer njoftoi se një provë klinike e kryer në më shumë se 2200 fëmijë të moshës 5–11 vjeç ka gjeneruar një përgjigje "të fortë" dhe është e sigurt.
Efektet anësore
Në provat e mëdha të fazës 3 për vaksinën nuk u raportuan gjetje serioze të sigurisë dhe u vërejt një incidencë e ulët e ngjarjeve të padëshiruara serioze.
Shumica e efekteve anësore të vaksinës Pfizer-BioNTech COVID ‑ 19 janë të lehta deri në mesatare në ashpërsi dhe zhduken brenda pak ditësh. Ato janë të ngjashme me vaksinat e tjera të të rriturve dhe janë shenja normale që trupi po ndërton mbrojtje ndaj virusit. Gjatë provave klinike, efektet anësore të zakonshme që prekin më shumë se 1 në 10 persona janë (sipas frekuencës): dhimbje dhe ënjtje në vendin e injektimit, lodhje, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, të dridhura, dhimbje kyçesh dhe ethe. Temperatura është më e zakonshme pas dozës së dytë.
Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) shqyrton rregullisht të dhënat për sigurinë e vaksinës. Raporti i sigurisë i publikuar më 8 shtator 2021, nga EMA bazohej në mbi 392milion doza të administruara në Bashkimin Evropian. Sipas EMA "përfitimet e Comirnaty në parandalimin e COVID ‑ 19 vazhdojnë të tejkalojnë çdo rrezik dhe nuk ka ndryshime të rekomanduara në lidhje me përdorimin e kësaj vaksine". Efektet anësore të rralla (që mund të prekin deri në 1 në 1000 njerëz) përfshijnë rënien e përkohshme të fytyrës në një anë dhe reaksione alergjike të tilla si urtikarie ose ënjtje të fytyrës.
Alergji
Mbindjeshmëria e dokumentuar ndaj polietilen glikolit (PEG) (një alergji shumë e rrallë) renditet si kundërindikacion për vaksinën Pfizer për COVID-19. Reaksione të rënda alergjike janë vërejtur në afërsisht njëmbëdhjetë raste për çdo milion doza të vaksinës së administruar. Sipas një raporti nga Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, 71% e atyre reaksioneve alergjike ndodhën brenda 15 minutave pas vaksinimit dhe kryesisht (81%) në mesin e njerëzve me një histori të dokumentuar të alergjive ose reaksioneve alergjike. Agjencia Rregullatore e Barnave dhe Produkteve të Kujdesit Shëndetësor të Mbretërisë së Bashkuar (MHRA) këshilloi më 9Dhjetor 2020 që njerëzit që kanë një histori të reaksioneve alergjike "të rëndësishme" nuk duhet të marrin vaksinën Pfizer–BioNTech COVID ‑ 19. Më 12 dhjetor, rregullatori kanadez ndoqi shembullin, duke vënë në dukje se: "Të dy individët në Mbretërinë e Bashkuar kishin një histori të reaksioneve të rënda alergjike dhe mbanin autoinjektorë adrenaline. Ata të dy u trajtuan dhe u shëruan.”
Miokarditi
Në qershor 2021, Ministria e Shëndetësisë e Izraelit njoftoi një lidhje të mundshme midis dozës së dytë dhe miokarditit në një grup të vogël meshkujsh 16-30 vjeç. Midis dhjetorit 2020 dhe majit 2021, kishte 55 raste të miokarditit për 1milion njerëz që u vaksinuan, 95% e të cilëve u klasifikuan si të butë dhe shumica kaluan jo më shumë se katër ditë në spital. Që nga prilli 2021, numri në rritje i rasteve të miokarditit dhe perikarditit është raportuar në Shtetet e Bashkuara në rreth 13 për 1milionë të rinj, kryesisht meshkuj dhe mbi moshën 16 vjeç, pas vaksinimit me vaksinën Pfizer–BioNTech ose Moderna. Shumica e individëve të prekur shërohen shpejt me trajtim dhe pushim adekuat.
Farmakologjia
Teknologjia BioNTech për vaksinën BNT162b2 bazohet në përdorimin e mRNA të modifikuar nga nukleozidet (modRNA) e cila kodon një formë të mutuar të proteinës spike me gjatësi të plotë që gjendet në sipërfaqen e virusit SARS-CoV-2, duke shkaktuar një përgjigje imunitare kundër infeksionit nga proteina e virusit.
Sekuenca
Sekuenca e modARN-së e vaksinës është e gjatë 4284 nukleotide. Ajo përbëhet nga një kapak me pesë prime ; një rajon pesë prim të papërkthyer që rrjedh nga sekuenca e alfa globinës njerëzore ; një peptid sinjali (bazat 55-102) dhe dy zëvendësime të prolinës (K986P dhe V987P, të emërtuara "2P") që bëjnë që spiku të adoptojë një konformacion të stabilizuar nga prefuzioni duke reduktuar aftësinë e shkrirjes së membranës, duke rritur shprehjen dhe duke stimuluar antitrupat neutralizues; një gjen i optimizuar nga kodoni i proteinës spike me gjatësi të plotë të SARS-CoV-2 (bazat 103-3879); e ndjekur nga një tre rajon kryesor i papërkthyer (bazat 3880-4174) të kombinuara nga AES dhe mtRNR1 të zgjedhur për rritjen e shprehjes së proteinave dhe stabilitetit të mRNA dhe një bisht poli(A) që përmban 30 mbetje adenozine, një sekuencë lidhëse 10-nukleotide dhe 70 mbetje të tjera adenozine (bazat 4175-4284). Sekuenca nuk përmban mbetje uridine ; ato zëvendësohen nga 1-metil-3'-pseudouridil. Zëvendësimet e prolinës 2P në proteinat e majës u zhvilluan fillimisht për një vaksinë të sindromës së frymëmarrjes në Lindjen e Mesme (MERS) nga studiues në Qendrën Kërkimore të Vaksinave të Institutit Kombëtar të Alergjisë dhe Sëmundjeve Infektive, Scripps Research dhe ekipi i Jason McLellan (në Universitet i Teksasit në Austin, më parë në Kolegjin Dartmouth ).
Prodhimtaria
parapamje| Një ushtar amerikan që mban vaksinën Pfizer–BioNTech Pfizer dhe BioNTech po e prodhojnë vaksinën në objektet e tyre në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropë. Licenca për shpërndarjen dhe prodhimin e vaksinës në Kinë u ble nga Fosun, së bashku me investimin e saj në BioNTech.
BioNTech njoftoi në shtator 2020, se kishte nënshkruar një marrëveshje për të blerë një strukturë prodhuese në Marburg, Gjermani, nga Novartis për të zgjeruar kapacitetin e tyre të prodhimit të vaksinave. Pasi të jetë plotësisht funksional, objekti do të prodhojë deri në 750milion doza në vit, ose më shumë se 60milion doza në muaj. Vendi do të jetë objekti i tretë i BioNTech në Evropë që prodhon vaksinën, ndërsa Pfizer operon të paktën katër vende prodhimi në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë.
Në fund të prillit 2021, u raportua se Pfizer kishte filluar të eksportonte doza vaksinash në Meksikë dhe Kanada nga uzina Kalamazoo, e cila është shumë më afër gjeografikisht me të dy vendet sesa fabrika Puurs.
Logjistika
Vaksina jepet në shishe që, pasi hollohen, përmbajnë 2.25 mL vaksinë, që përmban 0.45 mL lëng të ngrirë dhe 1.8 ml hollues. Sipas etiketës së shisheve, çdo shishe përmban pesë 0.3 Doza mL, megjithatë vaksina e tepërt mund të përdoret për një, ose ndoshta dy, doza shtesë. Agjencia Italiane e Barnave autorizoi zyrtarisht përdorimin e dozave të tepërta të mbetura brenda shisheve të vetme. Autoriteti Shëndetësor Danez lejon përzierjen e dozave të pjesshme nga dy shishe. Që nga 8Janar 2021, çdo shishe përmban gjashtë doza. Në Shtetet e Bashkuara, flakonet do të numërohen si pesë doza kur shoqërohen me shiringa të rregullta dhe si gjashtë doza kur shoqërohen me shiringa me hapësirë të ulët. parapamje| Vaksina Pfizer-BioNTech duhet të mbahet në temperatura jashtëzakonisht të ulëta për të siguruar efektivitetin, afërsisht midis -80 dhe -60 °C. Vaksina mund të ruhet nga 2 to 8 C për tridhjetë ditë përpara përdorimit dhe në 25 C  ose 30 C  deri në dy orë përpara përdorimit. Gjatë shpërndarjes, vaksina ruhet në kontejnerë të posaçëm që mbajnë temperatura ndërmjet -80 and -60 C.
Historia
Përpara vaksinave kundër COVID ‑ 19, një vaksinë për një sëmundje infektive nuk ishte prodhuar kurrë më parë në më pak se disa vjet dhe nuk ekzistonte asnjë vaksinë për parandalimin e një infeksioni koronavirus te njerëzit. Virusi SARS-CoV-2, i cili shkakton COVID ‑ 19, u zbulua në dhjetor 2019, dhe BioNTech filloi zhvillimin e një vaksine COVID ‑ 19 më 10 janar 2020, kur sekuencat gjenetike SARS-CoV-2 u lëshuan nga Qendra Kineze për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve nëpërmjet GISAID, duke shkaktuar një përgjigje urgjente ndërkombëtare për t'u përgatitur për një shpërthim dhe për të përshpejtuar zhvillimin e vaksinave parandaluese.
Zhvillimi i vaksinës filloi kur themeluesi i BioNTech Uğur Şahin lexoi një artikull në revistën mjekësore The Lancet që e bindi atë se koronavirusi COVID ‑ 19 në Kinë së shpejti do të bëhej një pandemi globale, kështu që ai u bëri thirrje shkencëtarëve në kompani që të anulonin pushimet e tyre dhe të fillonin zhvillimin e një vaksine kundër COVID ‑ 19 në janar 2020. BioNTech filloi programin e saj 'Project Lightspeed' për të zhvilluar një vaksinë kundër virusit të ri COVID ‑ 19 bazuar në teknologjinë e tij tashmë të krijuar mRNA, të cilën ata e kishin zhvilluar që kur studiuesi kryesor i mRNA Katalin Karikó iu bashkua kompanisë në 2013. Disa variante të vaksinës u krijuan në laboratorët e tyre në Mainz dhe 20 prej tyre iu prezantuan ekspertëve të Institutit Paul Ehrlich në Langen.
Sipas Pfizer, kërkimi dhe zhvillimi për vaksinën kushtojnë afër US$1miliardë.
Dezinformata
Videot në platformat e ndarjes së videove qarkulluan rreth majit të vitit 2021 që tregonin njerëz dhe magnetë tëngjiten në krahët e tyre pas marrjes së vaksinës, pë demonstruar teorinë e konspiracionit që vaksinat përmbajnë mikroçipe, por këto video janë verifikuar si të rreme.
Isère
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Isère (Arpitanisht: Isera Ocitanisht: Isèra ,shqiptimi Oksitan: [iˈsɛɾa] ; Shqip: Isera) është një departament pa dalje në det në rajonin juglindor francez të Auvernjës-Ronës-Alpeve. I emëruar pas lumit Isère, ai kishte një popullsi prej 1,271,166 banorësh në 2019. Prefektura e saj është Grenoble. Kufizohet me Rhône në veriperëndim, Ain në veri, Savoie në lindje, Hautes-Alpes në jug, Drôme dhe Ardeche në jugperëndim dhe Loire në perëndim.
Historia
Isère ishte gjithashtu emri i anijes franceze që dorëzoi 214 kutitë që përmbanin përbërësit e Statujës së Lirisë.
Gjeografia
Isera përfshin një pjesë të Alpeve Franceze. Pika më e lartë në departament është nënmaja Pic Lory në 4088 metra, vartëse e 4,102 metrave të Barre des Écrins në departamentin fqinj Hautes-Alpes. Maja e La Meije në 3,988 metra është gjithashtu e njohur. Rrafshnalta Vercors dominon estetikisht pjesën perëndimore të departamentit.
Qytetet kryesore
Komuna më e populluar është Grenoble, prefektura. Që nga viti 2019, ka 7 komuna me më shumë se 20,000 banorë:
Demografia
Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:
Kultura
parapamje| [[Grande Chartreuse]] Grande Chartreuse është abacia mëmë e rendit Kartuzian. Ndodhet 22 km në veri të Grenoblit.
Në shekullin e XIII-të, banorët e pjesëve veriore dhe qëndrore të Iserës flisnin një dialekt të Arpitanishtes të quajtur Dauphinois, ndërsa ata në pjesët jugore flisnin dialektin Vivaro-Alpin të Ocitanishtes. Të dyja vijuan të fliteshin në zonat rurale të Iserës deri në shekullin e XX-të.
Turizmi
Isera përmban shumë vendpushime skish, duke përfshirë Alpe d'Huez, Les Deux Alpes, vendpushimet Olimpike Dimërore 1968 të Chamrousse, Villard de Lans, Autrans. Vendpushimet e tjera të njohura përfshijnë Les 7 Laux, Méaudre, Saint-Pierre-de-Chartreuse, Alpe du Grand Serre dhe Gresse-en-Vercors. Në nivel departamenti, Isère është destinacioni i tretë më i madh për ski dhe dimër në Francë, pas Savoie dhe Haute-Savoie. Ai gjithashtu pret Coupe Icare, një festival vjetor i fluturimeve falas, të tilla si paragliding dhe hang-gliding, i mbajtur në vendin e njohur botëror të paragliding në Lumbin.
Grenoble ka një duzinë muzesh, duke përfshirë më të famshmit e tij, të themeluar në 1798, Muzeun e Grenoblit. Impianti Evropian i Rrezatimit Sinkotron (ESRF), një strukturë kërkimore ndërkombëtare në Grenobël, është gjithashtu e hapur për vizitorët.
Referime
<references group="" responsive="1">
Mouchan
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Mouchan (Ocitanisht: Moishan ; Shqip: Mushani) është një komunë në departamentin Gers në Francën jugperëndimore.
Gjeografia
qendër|parapamje|300x300px| Mushan dhe komunat përreth tij
Vigan Boletini
Vigan Boletini Vig Poppa është një këngëtar dhe autor këngësh i njohur. Vigan Boletini ose Vig Popa, eshte nje reper ne grupin KAOS ME shokun e tij Lumi B.
Më datë 8 Qershor 2009, Tuna publikon videoklipin "E Boj Nxehte", në bashkëpunim me Vig Popa. Videoklipi u prodhua nga Dejan Milicevic. Me këtë këngë, ata marrin pjesë në VFM 2010 në vitin 2010. Më datë 14 Gusht 2009, Tuna publikon videoklipin "Challenge", në bashkëpunim me Vig Poppa. Në Qershor 2012, Seven merr pjesë në VFM 2012 me këngën "She Got Me", në bashkëpunim me Vig Poppa. Më datë 9 Maj 2014, Nora Istrefi publikon videoklipin "Big Love", në bashkëpunim me Vig Poppa. Muzika e këngës u punua nga Threedots, teksti u shkrua na Threedots. Videoklipi u prodhua nga Max Production. Më datë 18 Nëntor 2015, 2Ton publikon videoklipin "Kapi Lekt", në bashkëpunim me Vig Poppa. Muzika e këngës u punua nga vetë 2Ton, teksti u shkrua nga Vig Poppa, 2Ton. Videoklipi u prodhua nga Onimamedia. Më datë 23 Shtator 2016, Tuna publikon videoklipin "Zemra Jem", në bashkëpunim me Vig Poppa. Muzika e këngës u punua nga Dj Cekic, Vig Poppa, teksti u shkrua nga Vig Poppa. Videoklipi u prodhua nga Imagine Films. Më datë 4 Tetor 2017, Capital T publikojnë videoklipin "Pa Cenzure", në bashkëpunim me Lyrical Son & Vig Poppa. Për orkestrimin u kujdes Mixey.
Tempujt egjiptianë me qelë
Struktura arkitektonike e tempullit me qelë pasqyron kozmogoninë egjiptiane dhe vetë tempulli, pavarësisht nga hyjnia kryesore bujtëse, mund të kishte më shumë se një të tillë, si në rastet e triadave egjiptiane, përfaqësonte metaforën e zanafillës së botës. Përgjithësisht ndërtohej në bregun lindor të Nilit, në drejtim lindjes së diellit dhe nuk duhet të ngatërrohet me tempullin mortor kushtuar kultit të sovranit dhe i ndërtuar në bregun perëndimor të lumit, në drejtim të diellit perëndues. Rrugëtimi tempullor zhvillohet kështu si "hinkë", do të thotë. që tavani ulet gradualisht hap pas hapi që depërtohet drejt fundit të tempullit ndërsa, njëkohësisht, dyshemeja ngrihet (nëpërmjet shkallësh ose rrgëtimi në ngjitje) aq sa, nga hija madhështore e "pilonit" të hyrjes, arrihet në qelën e hyjnisë shpesh pak më e lartë se një njeri. Për më tepër, asistohet në kalimin progresiv nga drita e oborrit të kolonadës në gjysëm errësirën e Sallës Hipostile, në errësirën tërësore të Naosit, do të thotë. Qelës, që bujt statujën e hyjnisë.
Tipologjia
Modeli kanonik i tempullit egjiptian, qartësisht i dallueshëm te tempulli i Khonsu-së që gjendet në mjedisin e tempullit të Amonit në Karnak, paraqet tipologjinë pasuese: Faqet e tempullit ishin të dekoruara me piktura dhe mbishkrime hieroglifike në nder të perëndisë dhe të sovranit që e kishte ndërtuar. Tempulli pikturohej me figura piktografike.
Karnaku
Kompleksi Tempullor i Karnakut, zakonisht i quajtur thjesht Karnaku, përfshin një larmi tempujsh, kapelash, pilonësh dhe ndërtesa të tjera. Ai gjendet në brigjet e Nilit, rreth 2.5 km. në veri të Luksorit. Ai përbëhet nga katër pjesë kryesore, Mjedisi Tempullor i Amon-Rahut, Mjedisi Tempullor i Montu-së, Mjedisi Tempullor i Mutit dhe Tempulli i Amonhotepit të IV (i zbërthyer), ashtu si dhe disa tempuj më të vegjël dhe faltore që gjenden brenda mureve rrethuese të katër pjesëve kryesore dhe mjaft shëtitore me sfiksa me koka dashi që lidhin mjedisin e Mutit, mjedisin e Amon-Rahut dhe Tempullin e Luksorit. Ndërtesat në kompleks nisën gjatë mbretërimit të Senusretit të I në Mbretërisë së Mesme dhe vazhduan deri në Periudhën Ptolemease, megjithëse shumica e ndërtesave datojnë nga Mbretëria e RE. Zona përreth Karnakut gjendej Ipet-isut-i ("Më i Zgjedhuri i Vendeve" në gjuhën e lashtë egjiptiane) dhe vendi kryesor i adhurimit të Triadës Tebane gjatë Dinastisë së XVIII me në krye zotin Amon. Është pjesë e qytetit monumental të Tebës.
Përmbledhje
Ndryshimi thelbësor midis Karnakut dhe shumicës së tempujve të tjerë të Egjiptit është në harkun kohor në të cilin u zhvillua dhe u përdor. Ndërtimi i tempullit nisi gjatë Mbretërisë së Mesme dhe vazhdoi edhe në Dinastinë Ptolemease. Afërsisht tridhjetë faraonë kontribuan në ndërtesat e tij, duke mundësuar të arrinte madhësinë, kompleksitetin dhe larmishmërinë e paparë diku tjetër. Pak nga veçoritë karakterizuese të Karnakut janë unike, por madhësia dhe numri i veçorive janë të pakapërcyeshme. Perënditë e përfshira variojnë nga disa nga të adhuruara më herët deri te ato të adhuruara shumë vonë në historinë e kulturës së Egjiptit të Lashtë. Megjithëse i shkatërruar, ai përmban edhe një tempull të hershëm të ndërtuar nga Amenhotepi i IV (Akhenatoni), faraoni i cili më vonë do të celebronte një besim gati monoteist që ai vendosi duke i kërkuar ati transferimin e selisë, oborrit dhe qendrës fetare larg prej Tebës. Ai përmban gjithashtu dëshmi të adoptimeve, duke përdorur ndërtesat e egjiptianëve të lashtë nga kulturat e tjera për qëllimet e tyre fetare. Një aspekt i famshëm i Karnakut është Salla e Madhe Hipostile në Mjedisin e Amon-Ra-hut, një holl prej 5,000 m2 me 134 kolona gjigande të rreshtuara në 16 radhë. 122 prej këtyre kolonave janë 10 metra të larta dhe 12 të tjera janë 21 metra me një diametër mbi tre metra. Arkitrarët në majë të këtyre kolonave janë vlerësuar se peshojnë rreth 70 tonelata. Këta arkitrarë mund të jenë ngritur në këtë lartësi duke përdorur leva. Ky duhet të ketë qenë një proces tepër i gjatë dhe duhet të ketë kërkuar një balancë të madhe për arritur deri në ato lartësi. Një teori e zakonshme alternative rreth mënyrës se si i lëvizën është se u përdorën shtresa të pjerrta të mëdha të ndërtuara me rërë, tulla ose gurë dhe që guret tërhiqeshin mbi shtresat e pjerrta. Nëse guret u përdorën për këto shtresa të pjerrëta, atëherë ata do të kenë qenë të aftë të përdornin shumë më pak material. Kreu i shtresave të pjerrta me gjasa do të ketë përdorur gjithashtu edhe trungje druri ose gure kalldrëme për të tërhequr megalitet. Gjendet një kolonë e papërfunduar në një vend jashtë rrugës që tregon si ka qenë përfunduar. Gdhendja finale kryej pasi tamburet vendoseshin në vend kështu që nuk dëmtohej ndërkohë që vendosej. Eksperimente të shumta duke lëvizur megalite me teknologjinë antike janë bërë në vende të tjera. Në 2009 Universiti i Kalifornisë, Los Angeles (UCLA) krijoi një website kushtuar realitetit virtual të rindërtimit dixhital të kompleksit të Karnakut dhe burimeve të tjera. Faltorja e zotit të diellit e kishte dritën të fokusuar mbi të gjatë solsticit.
Historia
Historia e kompleksit të Karnakut përputhet pak a shumë me historinë e Tebës dhe rolin e saj ndryshues kulturor. Qyteti i Tebës nuk duket të ketë qenë i rëndësishëm përpara Dinastisë së XI dhe tempulli i mëparshëm duhet të ketë qenë relativisht i vogël, me faltore të kushtuara hyjnive të hershme të Tebës, perëndeshës së Tokës Mut dhe zotit të luftës Montu. Ndërtimet e hershme u shkatërruan nga pushtuesit. Artefakti më i hershëm i njohur që është gjetur në zonën e tempullit është një tempulli vogël tetëkëndor nga Dinastia e XI, që përmend Amon-Ra-hun. Amoni (shpesh i quajtur Amen) kishte qenë perëndia mbrojtëse e qytetit të Tebës. Ai identifikohej me dashin dhe me patën. Kuptimi egjiptian i emrit Amon është "i fshehtë" ose "zoti i fshehtë".
Mjedisi Tempullor i Amon-Ra-hut
Ky është më i madhi i mjediseve tempullore të kompleksit dhe i është kushtuar Amon-Ra-hut, perëndisë kryesore të Triadës Tebane. Ka shumë statuja kolosale duke përfshirë dhe atë të Pinedjemit të I që është 10.5 metra e lartë. Guri ranor për këtë tempull, duke përfshirë të gjitha kolonat u trasportua nga Gebel el-Silsila 161 km. në jug nëpërmjet lumit Nil. Ai ka gjithashtu një nga obelisqet më të mëdha, që peshon 328 tonelata dhe është 29 metra i lartë.
Mjedisi Tempullor i perëndeshës Mut
I gjendur në jug mjedisit më të ri të Amon-Ra-hut, ky mjedis i qe kushtuar perëndeshës nënë, Mut (në gjuhën e lashtë egjiptiane Mut donte të thoshte nënë), e cila u identifikua si bashkëshortja e Amon-Ra-hut në Triadën Tebane të Dinastisë së XVIII. Ka mjaft tempuj të tjerë më të vegjël të lidhura me të si dhe liqenin e saj të shenjtë, të ndërtuar në formë gjysëm rrethi. Ky tempull është shkatërruar dhe shumë pjesë janë marë për tu përdorur në struktura të tjera. Nuk është i hapur për publikun. Gjashtëqintë statuja të zeza graniti janë gjetur në oborrin e tempullit të saj. Ai mund të jetë porcioni më i vjetër i këtij siti.
Në 2006 arkeologia Betsy Bryan bashkë me Johns Hopkins University, duke gërmuar në tempullin e Mutit, prezantoi gjetjet e saja rreth një festivali. Pjesëmarrja në festival ishte e madhe, duke përfshirë priftërinjtë dhe popullsinë. Ka dëshmi historike që tregojnë pjesëmarrjen e dhjetëra mijëra njerëzve në festival. Këto gjetje janë bërë në tempullin e Mutit sepse aty Teba nisi të merrte famë dhe Muti përthithi identitetin e perëndeshave të luftës, Sekhmet dhe Bast, si aspekte të saja. Në fillim, Mut u bë Mut-Ëadjet-Bast, pastaj Mut-Sekhmet-Bast (Ëadjet u shkri me Bast), atëherë Mut përthithi gjithashtu Menhitin, një tjetër perëndeshë luaneshë dhe gruaja e djalit të saj të adoptuar, duke u bërë Mut-Sekhmet-Bast-Menhit dhe në fund duke u bërë Mut-Nekhbet. Gërmimet në tempullin e Luksorit zbuluan një "sallë të dehjes" të ndërtuar në tempull nga faraoni Hatshepsut, gjatë kulmit të mbretërimit të saj 12 vjeçar. Në një tjetër mit të zhvilluar rreth festivalit të përvitshëm të dehjes së Sekhmetit, Ra, që ishte perëndia e diellit, e krijoi atë nga syri i tij përvëlues të marr nga mamaja e tij, për të shkatërruar njerëzimin që konspironin kundër tij. Në mit, etja e Sekhmetit për gjak nuk u shua në fund të betejës dhe e çoi atë pothuajse në shkatërrimin e njerëzimit, kështu Ra e mashtroi duke e kthyer Nilin të kuq si gjaku (Nili kthehet çdo vit i kuq kur mbushet me lym apo baltë gjatë vërshimit) kështu që Sekhmeti do ta pinte atë. Mashtrimi, gjithësesi, ishte se lëngu i kuq nuk ishte gjak, por birrë e përzier me lëng shege kështu që ngjante si gjak, duke e bërë atë ta pinte duke i dhënë fund masakrimit duke u kthyer në një aspekt të dashur të Hathorit.
Mjedisi Tempullor i Montu-së
Ky porcion i sitit i është kushtuar Montu-së, perëndia tebane e luftës. Gjendet në veri të kompleksit të Amon-Ra-hut dhe është më i vogël. Pjesët kryesore të Mjedisit Tempullor të Montu-së janë tempujt e Montusë, Harpre-së, Tempulli i Ma'atit dhe një liqen i shenjtë. Mjedisi nuk është i hapur për publikun, pasi shumica e monumenteve janë në një gjendje të keqe konservimi.
Tempulli i Amenhotepit të IV (qëllimisht i çmontuar)
Tempulli që Akhenatoni (Amenhotepi IV) ndërtoi në kët sit gjendej në kompleksin kryesor, jashtë mureve të Mjedisit Tempullor të Amon-Ra-hut. U shkatërrua menjëherë pas vdekjes së ndërtuesit të tij, i cili ishte përpjekur të përmbyste klerin e fuqishëm që kishte marr kontrollin e Egjiptit përpara mbretërimit të tij. U shkatërrua aq në mënyrë të përgjithshme sa shtrirja e tij e plotë dhe planimetria e tij janë aktualisht të panjohura. Kleri rifitoi pozicionin e fuqishëm që kishte sapo Akhenatoni vdiq dhe u përpoqën që të shkatërronin shumë nga dëshmitë e ekzistencës së tij.
Tempulli i Luksorit
Tempulli i mirëfilltë nisi me pilonin e parë 24 metra të lartë të ndërtuar nga Ramsesi II. Piloni ishte i dekoruar me skena të triumfeve ushtarake të Ramsesit (veçanërisht me Betejën e Kadeshit); faraonët e mëpasëm, veçanërisht ata të dinastive Nubiane dhe Etiopiane, gjithashtu regjistruan fitoret e tyre aty. Kjo hyrje kryesore për në kompleksin e tempujve ishte fillimisht e vendosur përbri gjashtë statujave kolosale të Ramsesit;– katër të ulura dhe dy në këmbë;– por vetëm dy (të dyja të ulura) kanë mbijetuar. Vizitorët modernë mund të shikojnë një obelisk të roztë 25 m të lartë: ky ishte njëri nga një çift obelisqesh deri në vitin 1835, kur të tjetri u mor për në Paris ku qëndron në qendrën e Place de la Concorde. Rrugëkalimi i pilonit të drejton për në oborrin peristil, të ndërtuar gjithashtu nga Ramsesi II. Kjo zonë dhe piloni u ndërtuan në një kënd të pjerrët përkundrejt pjesës tjetër të komplesit, me gjasa për të akomoduar tre faltoret para-ekzistuese të barkave që gjenden në këndin veri-perëndimor. Pas oborrit peristil vjen kollonada procesionale e ndërtuar nga Amenhotepi III;– një korridor 100 m. i shoqëruar nga 14 kolona me kapitele papyrusi. Frizat në mur përshkruajnë skena nga Festivali Opet, nga flijimet në Karnak në krye majtas, me arritjen e Amonit në Luksor në fund të këtij muri dhe përfundon me rikthimin e tij nga erdhi. Dekorimet janë vendosur nga Tutankhamoni: djaloshi faraon i pikturuar, por emrat e tij janë zëvendësuar me ato të Horemhebit. Përtej kolonadës është një oborr peristil, i cili gjithashtu datohet në ndërtimin fillestar të Amenhotepit. Kolonat më të mirëkonservuara janë në anën lindore, ku disa gjurmë të ngjyrimit zanafillor mund të shihen akoma. Ana jugore e këtij oborri është e përbërë nga një oborr hipostil me 36 kolona që të çojnë në dhomën e brendshme të errët të tempullit.
Inaugurimi i parë i Barack Obamës
Inaugurimi i parë i Barack Obamës si presidenti i 44-të i Shteteve të Bashkuara u bë të martën, më 20 janar 2009, në Frontin Perëndimor të Kapitolit të Shteteve të Bashkuara në Washington, D.C. Inaugurimi i 56-të, i cili vendosi një pjesëmarrje rekord për çdo ngjarje të mbajtur në qytet, shënoi fillimin e mandatit të parë të Barack Obamës si president dhe Joe Biden si zëvendëspresident. Bazuar në numrat e kombinuar të frekuentimit, shikueshmërisë televizive dhe trafikut të internetit, ishte një nga ngjarjet më të vëzhguara ndonjëherë nga audienca globale.
"Një lindje e re e lirisë", një shprehje nga fjalimi në Gettysburg, shërbeu si temë inauguruese për të përkujtuar 200-vjetorin e vitit të lindjes së Presidentit Abraham Lincoln. Në fjalimet e tij para turmave, Obama iu referua idealeve të shprehura nga Lincoln për rinovimin, vazhdimësinë dhe bashikimin kombëtar. Obama i përmendi këto ideale në fjalimin e tij për të theksuar nevojën për sakrificë të përbashkët dhe një ndjenjë të re përgjegjësie për t'iu përgjigjur sfidave të Amerikës brenda dhe jashtë vendit.
Obama dhe të tjerët i bënë homazhe Lincoln në formën e homazheve dhe referencave gjatë disa ngjarjeve, duke filluar me një turne përkujtimore nga Filadelfia, Pensilvania, në Washington, D.C., më 17 janar 2009. Ngjarjet inauguruese u mbajtën në Washington nga 18 janari deri në 21, 2009, përfshinte koncerte, një ditë kombëtare të shërbimit ndaj komunitetit në ditën e Martin Luther King Jr., ceremoninë e betimit, drekën dhe paradën, ballot e inaugurimit dhe shërbimin e lutjes përuruese ndërfetare. Betimi presidencial, i administruar nga shefi i Gjykatës së Lartë, John Roberts, drejtuar Obamës gjatë ceremonisë së tij të betimit më 20 janar, ishte paksa nga betimi i përcaktuar në Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara, gjë që çoi në riadministrimin e saj të nesërmen.
Përveç një pjesëmarrjeje më të madhe se zakonisht të personazheve të famshëm, Komiteti Inaugurues Presidencial rriti kontaktin e tij me qytetarët e zakonshëm për të inkurajuar pjesëmarrje më të madhe në ngjarjet inauguruese krahasuar me pjesëmarrjen në inaugurimet e kaluara të fundit. Për herë të parë, komiteti hapi të gjithë gjatësinë e National Mall si zonë e shikimit publik për ceremoninë e betimit, duke thyer traditën e inaugurimeve të kaluara. Qytetarë të përzgjedhur amerikanë morën pjesë në turneun e trenit dhe në ngjarje të tjera inauguruese. Një filantrop organizoi një Ball Inaugurues Popullor për njerëzit e pafavorizuar që përndryshe nuk mund të përballonin të merrnin pjesë në festimet inauguruese. Ndër festimet për inaugurimin, komiteti priti për herë të parë Ballin Inaugurues të Lagjes me bileta falas ose të përballueshme për qytetarët e thjeshtë.
Paul Boffa
Sir Paul Boffa, OBE (30 qershor 1890 - 6 korrik 1962) ishte kryeministër maltez (1947–50) i cili mori detyrën pasi vetë-qeverisja u rivendos nga autoriteti kolonial britanik pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore.
Jeta
Lindur në Vittoriosa më 30 qershor 1890, Paul Boffa u shkollua në Lice dhe në Universitetin e Maltës nga ku u diplomua si mjek në 1912. Gjatë Luftës së Parë Botërore, ai shërbeu me Korporatat Mjekësore Mbretërore në Maltë, Salonikë dhe në anijet e spitalit. Pas luftës ai u vendos në praktikën private në Paola.
Në vitin 1921, ai u martua me Genoveffa Cecy dhe kishte dy djem dhe dy vajza: Salvino (aka Vivi), Hilda, Joseph (aka Profs), Carmelina (aka Melina). Ai vdiq në rezidencën e tij në Paola dhe u varros në Varrezat All Souls në Tarxien. Ish Spitali King George V (KGV) - një memorial për njerëzit e Marinës Tregtare që vdiqën në Luftën e Parë Botërore - u riemërua në Spitalin Sir Paul Boffa në 1976.
Politika
Paul Boffa hyri në politikë kur Maltës iu dha vetëqeverisja në 1921 dhe u bashkua me Partinë e Punës në 1923. Ai u kthye në Asamblenë Legjislative sipas Kushtetutës Amery-Milner në 1924, 1927 dhe 1932 gjithashtu u zgjodh Drejtues i Partisë së Punës në 1927. Partia Laburiste dhe Partitë Kushtetuese formuan një marrëveshje elektorale (e njohur si "Kompakt") për zgjedhjet e vitit 1927. Falë kësaj Partia Kushtetuese ishte në gjendje të formonte një qeveri me mbështetjen e Punës edhe pse në kuptimin e vërtetë të fjalës ky nuk ishte një koalicion pasi Laburistët refuzuan të merrnin dosjen ministrore. Në 1932 Boffa ishte i vetmi kandidat i Partisë së Punës i zgjedhur në Asamblenë Legjislative derisa u shpërbë në 1933. Ai u emërua si anëtar i Këshillit Ekzekutiv nga 1936 deri në 1939 dhe u zgjodh, përsëri si përfaqësuesi i vetëm i Punës, në Këshillin e Qeverisë në 1939.
Në 1951 Boffa u rizgjodh në legjislaturë dhe përsëri në 1953. Megjithëse ai nuk mbajti më kurrë zyrën e Kryeministrit, ai u bashkua me një qeveri koalicioni me Partinë Nacionaliste të udhëhequr nga Giorgio Borġ Olivier. Në këtë kabinet, Boffa mori dosjen e Shërbimeve Shëndetësore dhe Sociale. MWP nuk garoi në zgjedhjet e 1955 dhe në atë vit, ai dha dorëheqjen nga parlamenti për arsye shëndetësore. Ai mbajti një interes në politikë dhe u emërua President Nderi i Partisë së Punëtorëve të Krishterë (CWP).
Për Boffën u krijua një Bachelor i Knight në listën e Nderimeve të Vitit të Ri 1956 në njohjen e shërbimeve publike të shquara. Ai gjithashtu u dha me Yllin 1914-18, Medaljen e Shërbimit të Përgjithshëm, Medaljen e Fitores, Medaljen e Kurorëzimit dhe Medaljen e Mbrojtjes.
Boffa ishte i dobishëm në marrjen e njohjes së gjuhës Malteze në gjykatat ligjore dhe futjen e arsimit të detyrueshëm fillor dhe pensioneve të pleqërisë, si dhe dhënien e votës për gratë.
Inxhinieria kimike
Inxhinieria kimike është një degë e inxhinierisë që përdor parimet e kimisë, fizikës, matematikës, biologjisë dhe ekonomisë për të prodhuar, projektuar, transportuar dhe transformuar në mënyrë efikase energjinë dhe materialet. Puna e inxhinierëve kimikë mund të shkojë nga përdorimi i nanoteknologjisë dhe nanomaterialeve në laborator deri në procese industriale në shkallë të gjerë që shndërrojnë kimikatet, lëndët e para, qelizat e gjalla, mikroorganizmat dhe energjinë në forma dhe produkte të dobishme.
Inxhinierët kimikë janë të përfshirë në shumë aspekte të dizajnit dhe funksionimit të impiantit, duke përfshirë vlerësimet e sigurisë dhe rrezikut, hartimin dhe analizën e procesit, modelimin, inxhinierinë e kontrollit, inxhinierinë e reagimit kimik, inxhinierinë bërthamore, inxhinierinë biologjike, specifikimet e ndërtimit dhe udhëzimet e funksionimit.
Inxhinierët kimikë zakonisht kanë një diplomë në Inxhinierinë Kimike ose Inxhinierinë e Procesit. Inxhinierët praktikues mund të kenë çertifikim profesional dhe të jenë anëtarë të akredituar të një organi profesional. Organe të tilla përfshijnë Institucionin e Inxhinierëve Kimikë ose Institutin e Inxhinierëve Kimikë. Një diplomë në inxhinieri kimike është e lidhur drejtpërdrejt me të gjitha disiplinat e tjera inxhinierike, në shtrirje të ndryshme.
Saint-Jeannet
Saint-Jeannet është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Alpes-de-Haute-Provence të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Saint-Jeannet ka një popullsi prej 61 banorë dhe sipërfaqe 21.14 km², me një dendësi prej 3 banor/km².
Trupat e Platonit
Trupat e Platonit në hapsirën tre dimenzionale, janë poliedëra të rregullt dhe konveks. Ata janë konstruktuar nga shumëkëndësha me faqe të rregullta dhe kongurente, numri i të cilëve është i njejtë në secilin kulm.
Historia
Trupat e Platonit janë të njohura qysh në kohën antike. Ato për herë të parë janë përmendur nga filozofi Platoni, nga edhe e kanë marr emrin. Plato ( Platoni) shkroi për ta në dialogun “Timaeus” në vitin 360 para erës tonë, në të cilën ai i ka lidhur katër elementet klasike (toka, ajri, uji dhe zjarri ) me ndonjë trup të rregullt. Toka ishte e lidhur me kubin, ajri me oktaedrin, uji me ikosaedrin dhe zjarri me tetraedrin. Në lidhje me trupin e pestë, dodekaedrin Platoni shënon “... Zoti e ka përdorur (atë) për të rregulluar yjet në gjithësi”. Aristoteli duke u bazuar në këtë emërim të Platonit ka shtuar edhe një element të ri, “aithēr“ ( në Latinisht aether, kurse “ether” në Anglisht) duke e marrë si të mirëqenë që gjithësia është e përbërë nga ky element, mirëpo ai asnjëherë nuk e bëri ndërlidhjen e tij me elementin e pestë të trupave  të Platonit.
alt=|qendër|parapamje|611x611px|5 Trupat e Platonit
Euklidi bëri përshkrimin matematik të këtyre trupave në përmbledhjen e librave me titullin “The Elements”, në librin e XIII , në të cilin ai përshkruan vetitë e këtyre trupave. Në këtë libër problemet 13-17 përshkruanin ndërtimin e tetraedrit, oktaedrit, kubit, ikosaedrit dhe dodekaedrit me radhë. Në problemin 18 ai argumenton se nuk ekziston ndonjë poliedër tjetër konveks.
Në shekullin e 16, astronomi i njohur Gjerman Johannes Kepler u përpoq të bëjë një ndërlidhje në mes të këtyre trupave dhe pesë planeteve të njohura deri në atë kohe. Në veprën e tij Mysterium Cosmographicum të publikuar me 1596, Kepleri propozoi një model të sistemit solar, ku pesë trupat ishin të vendosur brenda njëri tjetrit dhe ishin të ndara nga një seri e sferave të kufizuara.
Karakteristikat e trupave të Platonit
Sikurse tek n-këndshat e rregullt, trupat e Platonit kanë një karakteristikë të dobishme, ata janë simetrike në lidhje me kulmet, brinjët dhe faqet.
Disa karakteristika bazike të trupave të Platonit janë:
Prandaj çdo trup i Platonit mund të shprehet me simbolin { p, q} ku
p është numri i brinjëve (ose ekuivalente, kulmeve) të çdo faqeje, dhe
q është numri i faqeve (ose ekuivalente, brinjëve) që takohen në çdo kulm.
Informacionet tjera në lidhje me trupat e Platonit të tilla si numri i kulmeve (V), numri i brinjëve (E), dhe numri i faqeve (F), mund të përfitohet nga p dhe q. Pasi çdo brinjë i bashkon dy kulme dhe i takon dy faqeve kemi:
pF=2E=qV
Kjo mund të vërtetohet në disa mënyra. Këto tri relacionet e mëposhtme na japin vlerën e V, E dhe F :
V-E+F=2
Nëse p dhe q ndryshojnë vendet atëherë vlerat e V dhe F ndryshojnë kurse E mbetet e pandryshuar.
Vërtetimi mbi ekzistencën e vetëm pesë trupave të Platonit
Në  vazhdim do të tregojmë se nuk ekzistojnë më shumë se pesë trupa të Platonit, këtë vërtetim do ta bëjmë me anë të dy metodave.
Vërtetimi gjeometrik
Argumentimi i mëposhtëm gjeometrik është i ngjajshëm me atë të dhënë nga Euklidi në “Elements”.
Nga vetitë që u thanë më lartë, rrjedhë që ekzistojnë vetëm pesë trupa platonik.
Vërtetimi topologjik
Do të përdorim formulën e njohur të Eulerit:
Shtëpia "Kaligat" për të sëmurët rëndë
parapamje| Fasada Nirmal Hriday, c. 2007 Kalighat, Shtëpia e Zemrës së Pastër (Nirmal Hriday) (më parë Shtëpia Kalighat e Nënë Terezës për Destitutët që Vdesin) është një bujtinë për të sëmurët, të varfërit dhe të vdekurit e krijuar nga Shën Nënë Tereza në Kalighat, Kolkata, Indi. Përpara se Nënë Tereza të kërkonte leje për ta përdorur, ndërtesa ishte një tempull i vjetër i braktisur hindu i perëndeshës Kali, perëndeshës hindu të kohës dhe ndryshimit. Ajo u themelua nga Shën Nënë Tereza në ditëlindjen e saj të 42 -të në 1952, dy vjet pasi themeloi Misionaret e Bamirësisë në Kalkuta. djathtas|parapamje|200x200px| Reparti i burrave në Kalighat, Shtëpia e Zemrës së Pastër, Nirmal Hriday Shën Nënë Tereza e hapi këtë bujtinë falas në vitin 1952, pranë Tempullit të famshëm Kalighat Kali në Kalighat Kalkuta. Me ndihmën e zyrtarëve indianë, ajo ndryshoi një ndërtesë të braktisur e cila më parë shërbente si tempull për perëndeshën hindu Kali në "shtëpinë e Kalighat për të vdekurit", një bujtinë falas për të varfërit. Më vonë ajo ndryshoi emrin në "Kalighat Shtëpia e Zemrës së Pastër (Nirmal Hriday)". Njerëzit që u sollën në shtëpi morën kujdes mjekësor nga Misionarët e Bamirësisë dhe iu dha mundësia të vdisnin me dinjitet, sipas ritualeve të besimit të tyre; Myslimanëve u lexohej Kurani, hindusët merrnin ujë nga Gangu dhe katolikët merrnin ritet e fundit. "Një vdekje e bukur," tha ajo, "është që njerëzit që jetuan si kafshë të vdesin si engjëj - të dashur dhe të kërkuar."
Trupat e Platonit
Vërtetimi topologjik
pF=2E=qV............................................................(**)
Villa Tugendhat
Villa Tugendhat është një ndërtesë historike në lagjen e pasur të Černa Pol në Brno, Republika Çeke. Është një nga prototipat e rinj të arkitekturës moderne në Evropë dhe është projektuar nga arkitekti gjerman Ludwing Mies van der Rohe. Ndërtuar me beton të përforcuar ndërmjet viteve 1928 dhe 1930 për Fritz Tugendhat dhe gruan e tij Greta, vila u bë shpejt një ikonë e modernizimit.
Shtëpia "Kaligat" për të sëmurët rëndë
Cilësia e kujdesit mjekësor
Fox pranoi se regjimi që ai vëzhgoi përfshinte "pastërtinë, trajtimin e plagëve dhe plagëve dhe mirësinë e dashur", por kritikoi "qasjen shpirtërore" të motrave për të menaxhuar dhimbjen: "Unë u shqetësova kur mësova se formula nuk përfshin analgjezikë të fortë. Së bashku me neglizhimin e diagnozës, mungesa e analgjezisë së mirë shënon qasjen e Nënë Terezës si të ndarë qartë nga lëvizja e bujtinës. Unë e di se cilën preferoj."
Mary Loudon, e cila doli vullnetare në të njëjtin objekt, vëzhgoi "shiringat që kalojnë nën ujë të ftohtë dhe ripërdoren, aspirinë që u jepet atyre me kancer terminal dhe banja të ftohta që u jepen të gjithëve" si dhe mbipopullim. Loudon gjithashtu kujtoi se kishte folur me një mjek vizitues, pacienti pesëmbëdhjetë vjeç i të cilit po vdiste sepse motrat nuk i kishin dhënë antibiotikë për një "ankesë relativisht të thjeshtë të veshkave" dhe refuzoi ta transferonte atë në një spital aty pranë për një operacion të nevojshëm.