cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bashkësia Lokale Ostros
Historia e arsimit në Krajë
Në vitin shkollor 1948/49, u çel shkolla fillorë edhe në Ftjan, më 58 nxënës, më mësues Hysen Cukun si dhe shkolla fillorë në Bobosht më 70 nxënës, më mësues Ali Cukun. Në vitin shkollor 1951/52 si mësues punon edhe Salo Kurmemoviqi nga Ana e malit. Në vitin shkollor 1952/53 shkollës fillorë në Ostros iu shtua edhe klasa e pestë. Në vitin shkollor 1953/54 si mësues punon edhe Myrto Curoviqi. Në vitin shkollor 1955/56 u bë shkollë tetëklasorë.
Krajanet filluan të vazhdojnë shkollimin e mesëm, shumë prej të cilëve në shkolla normalë (shkolla profesionalë për mësues), në Nikshiq, Prishtinë, Ferizaj, Gjakovë dhe Shkup. Më 1960 doli mësuesi i parë Krajan Rexhep. Në vitin shkollor 1961/62 në Shkollën fillorë të Ostrosit erdhi edhe Ramazan Marku, mësuesi i parë i kualifikuar (mbaroi normalen në Nikshiq). Punon edhe mësuesi Smajl Hoxhiqi.
Në vitin shkollor 1962/63, kjo shkollë merr statusin e shkollës amë. Shkolla e Ftjanit, Kështënjës, Boboshtit dhe Arbneshit u bënë paralelë të ndara të Shkollës fillorë në Ostros. Kuadri mësimor në shkollat e Krajës fillimisht ishte plotësisht i pakualifikuar.
Për përgatitjen profesionalë të mësuesve shqiptarë në Mal të Zi, sikurse edhe për mësuesit tjerë u organizuan kurse pedagogjikë. Në këto kurse morën pjesë edhe mësuesit që punonin në shkollat e Krajës. Gjeebritaj i cili mbaroi shkollën normalë në Nikshiq. Këtij viti si mësues punon edhe Qamil Canoviqi.
Në vitin shkollor 1963/64 si mësimdhënës punon Omer Çobi nga Krytha. Në vitin shkollor 1964/65 në shkollën qendrorë punojnë edhe : Adlije Canoviq-Luka, Munire Gjullameroviq, Petar Saviq Hazir Kuçi dhe Petar Mirdita. Në vitin shkollor 1965/66 kthehen nga studimet dhe japin mësim arsimtarët e diplomuar Ismail Doda, e Tahir Perazaj. Këtij viti fillojnë punën Ibrahim Luka dhe Musa Gjoni. Si mësues punon edhe Nezir Koliqi.
Po këtij viti fillon punën mësuesi i diplomuar Ismail Doda (në Arbnesh), pastaj Tahir Perezi e më vonë Selatin Gjenashi. Në vitin shkollor 1966/67 si mësues punojnë edhe (mësues të posadiplomuar) Hajrullah Koliqi, Brahim Canoviqi dhe Beqir Haxhimuratoviqi. Për mungesë kuadri këtij viti shkollor punësohen : Rexhëp Vata (nga Kosova), Gjelosh Gjeloshaj dhe Pjeter Gorvokaj (nga Malësia e Madhe). Këtij viti punoi edhe Bajram Berisha.
Në vitin shkollor 1967/68 filluan punën mësimorë në Krajë edhe dy mësueset e para krajane : Nazire Curaj (në Ostros) dhe Fatime Gjeçbritaj (në Arbnesh). Po këtij viti në këtë shkollë fillon punën edhe Mehmet Bardhi. Në punë u pranuan edhe Adëm Hajdari (më shkollë të mesme bujqësorë), Nëzir Milla, Qazim Haxhimurati dhe Fatime Tuta me kualifikim të mesëm ekonomik.
Në këtë vit hapët edhe paralelja e ndarë në Skjë më 32 nxënës. Kuadrot vazhdimisht plotësohen më mësues vendas. Kështu në vitin shkollor 1968/69 erdhën më diploma mësuesie : Aishe Maxhuri, Sulltana Gjenashi, Osman Kaca dhe Hysejn Hajdari. Më kohë të caktuar punë u pranua edhe Nuo Gjokaj nga Malësia.
Tërmeti i 3 nëntorit 1968 dëmtoi edhe objektin e shkollës. U ndërtua objekti i ri i përkohshëm i tipit "montazhe". Më 1 prill 1969 drejtor shkollë zgjidhët Ismail Doda (edhe nëntë muaj më parë ishte ushtrues i kësaj detyrë).
Në vitin shkollor 1969/70 punën fillojnë edhe Ibrahim Berjashi, Zija Bardhi, Abullah Vukoviqi, Fadil Kaciqi. Poashtu u punësua edhe Hajrullah Hajdari me kualifikim të mesëm ekonomik.
Në vitin 1970 Universiteti i punëtorëve nga Tivari hapi paralelen e vet për arsimin e të rriturve edhe në shkollën tonë më qëllim zhdukjeje të analfabetizmit. Më 11 qershor 1971 u vu gurthemeli i godinës së re shkollorë në Bishtigvozd. Në vitin shkollor 1971/72 më diploma të mësuesisë punësohen : Xhevdet Marku, Sanije Bardhi, Bajram Demiri dhe Mujo Koliqi. Poashtu fillon punën Ramazan Bardhi. Punësohet edhe Dragolub Gjokiqi nga Malësia e Madhe.
Në vitin shkollor 1972/73 punojnë edhe : Lime Berjashi dhe Ali Gjeebritaj. Punon edhe Mehmet Bardhi i vetmi profesor i diplomuar. Në vitin shkollor 1973/74 kalohet më punë në godinën e re shkollorë në Bishtigvozd, godinë më një sipërfaqe prej 1070 m².
Në këtë vit shkollor numri i nxënësve ishte : të regjistruar 520, në fund të vitit 516. Po këtij viti më aksione vullnetarë banorët e Skjesë ndërtojnë godinën e re shkollorë. Këtij viti për të parën herë punësohen : Qamil Maraj, Smajl Draga dhe Isa Draga.
Në vitin shkollor 1974/75 fillojnë punën në shkollën tonë : Muharrëm Ardolli dhe Xhevat Kanaqi. Numri i nxënësve : 517. Këtij viti shkollor marrin diplomat e përgatitjes së lartë : Ismail Doda, Qamil Maraj dhe Nezir Milla. Ibrahim Luka dhe Ramazan Bardhi diplomojnë në Shkollën e lartë pedagogjikë.
Në vitin shkollor 1975/76 numri i nxënësve ishte : në fillim të vitit 511, në fund të vitit 510. Në vitin shkollor 1976/77 punësohet arsimtari i biologjisë Beqir Berjashi. Në vitin shkollor 1977/78 drejtor i shkollës zgjidhët Adem Hajdari (mësues). Kuadër i ri vjen Sabahet Hoxhiqi nga Ulqini. Një kohë të shkurt këtë vit punoi edhe Xhafer Perashi.
Më 15 prill 1979 tërmeti dëmton objektet shkollorë në Ftjan, Kështënjë, Bobosht dhe Arbnesh. Më vonë zëvendësohen më objekte të rijnë të tipit "montazhe". Këtij viti fillojnë të punojnë edhe Aishe Çobaj dhe Imer Draga. Më 12 gusht 1981 për drejtor shkollë zgjidhët Ramazan Marku. Këtij viti në këtë shkollë punësohet edhe Bejto Myrta Draga.
Më 23 gusht 1982 për herë të parë shkolla jonë zgjedhë ndihmësdrejtorin, Rexhep Gjeçbritaj, mësues veteran i kësaj shkollë. Fillon punë si arsimtar i diplomuar i matematikës Tahir Bajraktari. Këtë vit shkollor (1982/83) fillon punën Sabri Kanaqi, arsimtar i arsimit teknik. Më 24 shkurt 1984 ndihmësdrejtor zgjidhët Qamil Canoviqi, mësues veteran.
Në vitin shkollor 1984/85 pranohen në punë : Skender Cuca (nga Sukobina),arsimtar i edukatës fizikë, Skender Nasradini (nga Krytha) arsimtar i matematikës dhe Nebojsha Rajciq (nga Tivari) si arsimtar i edukatës muzikorë. Këtij viti punëtori i kësaj shkollë Ismail Doda morri titullin magjistër.
Më 31 korrik rizgjidhet për drejtor shkollë Ramazan Marku. Në vitin shkollor 1985/86 për mungesë kuadi pranohet në punë Stanisllava Rojeviq, arsimtarë e edukatës së artit figurativ. Këtij viti për të parën herë fillon mësimi i gjuhës anglezë në shkollën tonë.
Më 11 nëntor 1986 fillojnë punimet në fazën e dytë të objektit të shkollës qendrorë më një sipërfaqe prej 750 m² më sallë të edukimit fizik. Në vitin shkollor 1986/87 si kuadro të rijnë pranohen Hasan Cukoviq dhe Anto Luliqi. Këtë vit u pru telefoni në shkollën qendrorë.
Në vitin shkollor 1987/88 për arsimtar të gjuhës anglezë pranohet Agim Bajraktari, arsimtar i diplomuar për këtë lëndë. Këtë vit përfundojnë punimet në fazën e dytë të shkollës. Shkolla pajisët më orendi të raja. U rregullua poligoni i shkollës dhe u përfundua rrethimi i oborrit. Numri i nxënësve :
Në vitin shkollor 1988/89 pranohen në punë : Nezir Perashi, arsimtar i matematikës dhë Selman Haxhimurati, arsimtar i edukatës së artit figurativ. Në vitin shkollor 1989/90 punësohet Fikret Juleviq, profesor i edukatës fizikë. Pas pensionimit të drejtorit të deritashëm Ramazan Markut, më 15 qershor 1991 ushtrues i detyrës emërohet Ali Gjeçbritaj.
Më 4 janar 1992 për drejtor të shkollës Ministria për arsim dhe shkencë e malit të Zi emëron Fadil Kaciqin, arsimtarin e deritashëm të gjuhës serbokroatë. Këtë vit u bë edhe konstituimi i Këshillit të shkollës në baza të raja ligjorë. Pranimi i kuadrove të reja u bë nevojë e sidomos për gjuhën anglezë (arsimtari i deritashëm i kualifikuar emigroi në SHBA).
Si mësimdhënëse e gjuhës anglezë pranohet Aishë Koliq, arsimtarë e grupit klasor kurse për edukatë muzikë Kadri Doda nga Shasi. Nga shtatori i këtij viti gjuhën serbokroatë e jep Kasem Alloviqi nga Katërkolla. Më 1994 punëtorë të rijnë në procesin mësimor pranohen Skënder Ramusheviq dhe Xhafer Cukoviq, të dy arsimtarë të edukatës fizikë.
Më 16 korrik 1997 për drejtor shkollë emërohet Beqir Berjasheviq, arsimtar i biologjisë. Gjendja materialë e shkollës ishte e palakmueshme e sidomos gjendja e objekteve shkollorë. Nga mungesa e mjeteve materialë nuk ishte investuar farë një periudhë mjaftë të gjatë. Në paralelë të Ftjanit dhe Boboshtit nga inspektori gjegjës ndalohet organizimi i mësimit. Mjetë për objekte të reja nuk kishte.
Drejtori organizoi aktivitete të gjithëanshme për sanimin e objektit në paralelen e Boboshtit dhe ndërtimin e objektit të ri në Ftjan. Poashtu u punua në sanimin dhe përmirësimin e gjendjes së objekteve shkollorë në Arbnesh, Skjë dhe Kështënjë. U bënë adaptime edhe në objektin e shkollës qendrorë e sidomos në sallën e edukatës fizikë. Montohen të gjitha rekvizitet sportivë të cilat vite më radhë ishin jashtë funksioni.
Duhet cek së në këtë ndihmuan në mënyrë humanitarë (pa pagesë) mjeshtërve të portit të Tivarit. Poashtu mjetet e komunikacionit (dy kombibus) u prunë në gjendje të rregullte teknikë. Patjetër duhet cekur së edhe kety pa pagesë ndihmuan mjeshtrit ë portit të Tivarit.
Më ndihmën e Ministrisë për arsim dhe shkencë dhe donatorëve tjerë e sidomos komunës së Tivarit, vehen dritare të reja nga alumini në objektin e shkollës qendrorë.
Më 10 mars 1999 behët promovimi i numrit të parë të revistës së shkollës "Valët". Këtij viti doli nga shtypi monografia "Historiku i arsimit në Krajë" të cilin shkollës ia dhuroi autori prof. dr. Hajrullah Koliqi, ish nxënës dhe punëtor i kësaj shkollë.
Gjatë kësaj periudhë paraqitët nevoja për kuadër të kualifikuar për ciklin e lartë për shkak të migrimit të shumë punëtorëve nga kjo shkollë në SHBA e gjetiu. Këtë vit në shkollën tonë vie të punoi edhe Hajdar Mujeziqi (në Ftjan).
Më 15.07 po të këtij viti, në oborrin e shkollës, u bë përurimi i bustit të Skënderbeut emrin e të cilit mbanë shkolla jonë. Në korrik ti vitit 2002 Imer Beqiri Hoxhaj, nga Qyrjani, që jeton në ShBA, shkollës sonë i dhuron 3.000 dollarë amerikan për të blerë 5 kompjutera.
Më 24.11.2004 Komuna vendosi që shpërblimin e sivjetëm, "24 Novembar" më 2.000 Eura ta marrë kolektivi i shkollës sonë, si kolektiv më i dalluari këtë vit në komunë.
Urime për këtë shpërblim, shkollës i arriti edhe nga kryetari i Kuvendit republikan. Më 5 10.2005 Shkollën tonë e vizituan 25 student të mësuesisë më pedagog nga Cirihi. Sanimi i pullazit të objektit të shkollës në qendër ishte përpjekje e përditshme e drejtorit të shkollës. Kjo u arrite në këtë vit shkollor, kur shkolla jonë u integrua në reformën shkollorë-mësimi fillor nëntëvjeçar.
Adriani IV
Papa Adriani IV (Nicholas Breakspear l. afërsisht 1100, Abbots Langley - v. 1 shtator 1159, Anagni) ishte papa i 169 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 4 dhjetor 1154 dhe deri më 1 shtator 1159. Paraardhës i tij ishte papa Anastasi IV, ndërsa pasardhësi papa Aleksandri III.
Hernia diskale lumbare
Hernia diskale lumbare është një problem që shqetëson një pjesë të gjerë të popullsisë. Zona që më së tepërmi i ekspozohet peshës dhe që vuan më shumë është ajo e belit (lumbare).
Çfarë është hernia diskale e belit ?
Midis çdo dy kockave të shtyllës kurrizore gjendet një lëndë absorbuese e peshës, e cila bën shpërndarjen e peshës në mënyrë të barabartë në trup. Kjo lëndë quhet disk dhe pikërisht shtytja e kësaj pjese dhe dalja nga vendi duke krijuar presion mbi palcën kurrizore shkakton të ashtuquajturën hernia diskale. Disku ka trashësi 4–6 mm dhe gjithashtu pengon edhe fërkimin e kockace të shtyllës kurrizore.
A ka lidhje çdo lloj dhimbje beli me hernien diskale ?
Dhimbjet e belit mund të shkaktohen si nga hernia diskale ashtu edhe nga sëmundje që prekin sistemin muskulo-skeletar (sëmundjet e kockave apo muskujve të asaj zone), nga ngushtimet në kanalin e palcës së kurrizit apo edhe nga tumoret e kësaj palce. Madje edhe thjesht qëndrimi në pozicion të gabuar gjatë punës apo gjumit mund të shkaktojë dhimbje të belit. Megjithatë problemi mund të jetë i lehtë sa mund të kurohet me ilaçe, apo i tillë që mund të kërkojë ndërhyrje kirurgjikale. Prandaj është mirë që në këto raste të merret parasysh këshilla e specialistit.
Simptomat
Tek hernia diskale lumbare zakonisht shenja e parë është dhimbja e belit. Bashkë me këtë dhimbja mund të shpërndahet edhe nëpër të dyja ose njërën kofshë apo këmbë deri tek gishti i madh. Këtu futen edhe shqetësimet e nervit shiatik. Sidomos kur hernia ka ndodhur tek niveli L5 apo S1. Këto shqetësime mund të jenë të lehta ose aq sa të ndikojnë rënd në jetën e përditshme të pacientit. Sipas nivelit apo gradës ku ka ndodhur hernia mund të vihen re edhe humbje fuqie apo mpirje të ekstremiteteve të poshtme. Në rastet ku palca e kurrizit është ndikuar rëndë pacienti mund të vuajë edhe nga mos parandalimi i urinimit dhe jashtëqitjes. Gjatë qëndrimit në këmbë për kohë të gjatë, kollitjes apo ngritjes së ndonjë peshe të rëndë dhimbja shtohet. Mund të vihen re edhe ndryshime refleksesh të asaj zone si refleksi i akilit apo patelës.
Kurimi
Në fazën e parë në të shumtën e rasteve këshillohet pushim fizik dhe kura me ilaçe (qetësues antiinflamator dhe antispazmotik të muskujve). Gjatë dhimbjeve të lehta këshillohet që personi të largohet nga sforcimet e belit, nga veprime gjimnastikore të kësaj zone dhe përdorimi i një shtrati ortopedik (shtrat i fortë), nëse ka mundësi. Nëse ka mundësi edhe fizioterapia (hidroterapia, masazhi etj.) mund të jenë të dobishëm. Porse tek ata që nuk bëjnë dobi ilaçet (dhimbjet ende vazhdojnë) apo diagnostikohen me rezonancë, mund të kenë nevojë për operacion. Pra operacioni duhet lënë për në fund, përveç disa rasteve kur është urgjent pët tu kryer. Emri i operacionit quhet diskektomi dhe ka disa teknika të ndryshme. Këto operacione i kryen neurokirurgu.
Widen
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Mahmudnedim Mahmudi
Mahmud Nedim Mahmudi (1 Mars, 1944 – 27 korrik, 2014) ishte inxhinjer i biokimis medicinale nga Tetova, Maqedoni. Ai kryeu shkollen fillore dhe gjimnazin ne Tetove. Ne vitin 1966, nisi studimet ne Zagreb ne degen e Biokimise Medicinale, te cilen e kryeu ne vitin 1973. Pasi diplomoi ne Zagreb, u punosua per 5 vite ne Pliva si perfaqesues per Kosoven edhe Maqedonin perendimore.
Ne moshen 33 vjecare, pasi martohet, ai vendos te kthehet ne vendlindjen ne Tetove, dhe punesohet si biokimist medicinal ne labaratorin e spitalit te Tetoves. Ai qendron ne kete post per 31 vite, deri me moshen 64 vjecare. Gjate kesaj periudhe ai dedikon shumicen e karieres se tij profesionale ne sherbrim te populates te Tetoves.
Pervec, sherbimit te tij ne shendetesi, Mahmud Nedim Mahmudi, ka sherbeu Tetoven ne forma te ndryshme. Ne vecanti, ai punoi si arsimtar ne shkollen e mesme medicinale ne lemin e biokimise per 6 vite, po gjithashtu ishte nje nder themeluesit dhe kyretari i pari i klubit te skijimit Shkendija.
Ai nderoi jete te diellen, me 27 korrik 2014, ne Shkup, i mbijetuar nga e shoqja, edhe tre femite e tij.
Tamil Nadu
Tamil Nadu është shtet jugor i Indisë me popullësi rreth 72 milion. Kryeqyteti i shtetit është Çenai.
Dinamiti
Dinamiti është lënde plasëse më e sigurt se baruti sepse nuk shpërthen aksidentalisht. Dinamiti u shpik nga Alfred Nobeli i Suedisë në shekullin e 19-të. Kjo shpikje e pasuroi shumë Nobelin, i cili me vonë themeloi Çmimin Nobel.
Fjala dinamit vjen nga fjala Greke dunamis (fuqi). Nobeli e quajti edhe "Barut plasës i sigurt i Nobelit".
Në vend të dinamitit, nitroglicerina përdorej shumë shpesh si lëndë plasëse, që nuk është e qëndrueshme, dhe plas kollaj duke shkaktuar aksidente. Në dinamit, nitroglicerina është e thithur nga një lloj dheu dhe nuk shpërthen aq kollaj. Megjithatë, mbas një periudhe të gjatë nitroglicerina mund të rrjedh. Prandaj, edhe dinamiti ka filluar të mos përdoret shumë në vitet e fundit.
Historia
Nitroglycerin ishte prodhuar para dhe shitur nga kompania e Alfred Nobel në formën e saj të lëngshme. Por është kaq e paqëndrueshme dhe të rrezikshme (vëllai i Alfred Nobel, Emil dhe të tjerët vdesin nga një shpërthim gjatë përgatitjes së nitroglycerin në 1864) është e ndaluar shpejt në Evropë. Shkallë prodhimin e nitroglycerin është në minierë, por si çdo eksploziv shtëpi, aksidentet janë të shpeshta (reaksione kryhen në temperaturë dhome dhe jo në 0 °C.
Alfred Nobel zgjidh problemin nga përzierja me diatomaceous tokë (pluhur diatom fosile) dhe pastaj i derdhur formën e shkopinj mbështjellë në letër, kështu është krijuar dinamit në 1866 dhe patentë tij ngriti më 25 nëntor 1867. Kjo është parë të lartë shpërthyese, të lira për të prodhuar dhe të qëndrueshme (lexo : jo me pak rrezikun e shpërthimit aksidentale gjatë transportit).
Nitroglycerin lëngshëm mund të jetë përzier me përbërës të tjerë neutrale, të tilla si silicë ose komponentët e aktive (squfur, nitrat natriumi, celulozë, etj.).
Shkop i dinamit
Një kartë e dinamit ishte klasik dimensionet e mëposhtme : 25 cm i gjatë dhe 3 cm në diametër, por shumica e dinamit është përdorur si një diametër më të madh se 5 fishek cm dhe peshon mbi 1 kg.
Fillimisht, ngjit e dinamit është i përbërë nga 75 % nitroglycerin (organ shumë i paqëndrueshëm) dhe 25 % të (mikro diatomite-algave), e cila stabilizon nitroglycerin dhe dinamit sigurt është një eksploziv.
Hasan Nasrallah
Sejid Hasan Nasrallah (lind më 31 gusht 1960, Arabisht: حسن نصرالله Hassan Nasr Allah) është sekretari i përgjithshëm i organizatës rebele Hizbullah.
Dinamiti
Shkop i dinamit
Përdorimi i dinamit është shumë më pak e rrezikshme se nitroglycerin apo edhe barut. Është më pak e ndjeshme ndaj goditjeve, dhe një shkop vendosur në një zjarri djeg (teorikisht) pa eksplodimit. Në fakt, ajo kërkon një detonatorë për t'u përdorur.
Hasan Nasrallah
Lindi në Bejrutin lindor. Në Luftën Civile në Liban në vitin 1975 u largua ne vendin e lindjes, në Bejrutin lindor. Atje u bë anëtar i një organizate të shkollës shiite. Në Irak studioi Islamin. Me pushtimin e Libanit nga ana e Izraelit në vitin 1982 u inkuadrua në organizatën rebele - Hizbullah, dhe tërë jetën e tij i ka kushtuar për largimin e forcave Izraelite nga Libani. Pas vrasjes së Abas el-Musavit nga forcat Izraelite në vitin 1992, u zgjodh Sekretar i Përgjithshëm i Hizbullahut.
Dinamiti
Shkop i dinamit
Me kalimin e kohës (ose në temperatura mbi 32 °C), shkopinj e rrjedh dinamit e nitroglycerin të lëngshme, të cilat mund t'i bëjë ata të rrezikshme dhe përbën një problem të sigurisë në vendet e ndërtimit. Prandaj ajo është më pak e përdorur sot.
Dinamiti aktual përmbajnë disa pambuku nitrik (nitrocellulose), e cila mpikset nitroglycerin dhe fshin depërtim. Nitroglycerin është zëvendësuar me deri në 50 % të nitroglycol, e cila ul pikë ngrirjen e përzier dhe e bën atë më të sigurt, sepse një dinamit ngrirë është shumë e ndjeshme ndaj goditjeve. Diatomite është zëvendësuar nga një përzierje e miellit me dru ose të ngjashme, dhe nitrateve ammonium, e cila e rrit potencë të produktit.
Përdorimi
Fushat kryesore të përdorimit të dinamit ishin të ndërtimit, minierave dhe rrënimit. Gjatë industrializimit, kishte një nevojë të fortë për eksploziv i fuqishëm për minierat dhe tunel ndërtimit. Megjithatë, eksplozivë të reja dhe teknikat e reja kanë zëvendësuar gradualisht dinamit. Për dekada me radhë nuk ka qenë komercializuar.
Dinamit ka qenë përdorur në konfliktet e armatosura.
Nitroglycerin ka qenë kriminelë të interesuar në safës hapjen e kanë nxjerrë me qëllim shufra dinamiti nga valë.
Specialistet kanë përdorur gjatë dinamin në praktikë për pastrimin e ducts dhe shfryn jo-depërtueshëm nga njeriu. Gradualisht, praktikë është kthyer në drejtim të eksplozivëve pika më interesante të pushtetit pamje/vëllim.
Mevludin Mehmeti
Mevludin Mehmeti nga fshati Mateç në Kumanova, Maqedoni ushtarak shqiptar, dëshmor i luftës në Maqedoni.
Mevludin Mehmeti ju kishte bashkuar forcave shqiptare që luftonin edhe më tutje pas çlirimit të Kosovës për lirin e shqiptarëve në territoret e administruara nga Maqedonia, gjatë viteve 2000.
Fluidodinamika
Fluidodinamika (dinamika e lëngjeve) është ajo degë e fizikës që merret me studimin e lëvizjes së lëngjeve dhe të gazeve në përgjithësi, dhe me mënyrën se si ato bashkëveprojnë me trupat e ngurtë të zhytur në to. Në bazë të studimeve të fluidodinamikës qëndrojnë ekuacionet e Navier-Stokes, që në rastet e flukseve joviskoze marrin emrin ekuacionet e Eulerit. Me gjithë faktin që japin një përshkrim të plotë të fenomeneve, natyra lokale e zgjidhjeve të këtyre ekuacioneve i bën mjaft të vështira për t'u zgjidhur dhe pak praktike për rastet makroskopike ku aspekti lokal e humbë rëndësinë kundrejt madhësive dhe karakteristikave mesatare të sistemit në fjalë. Kjo e bën të domosdoshme adoptimin e disa modeleve matematike më të përshtatshme, sidoqoftë të derivuara nga raste të veçanta të ekuacioneve të sipërpërmendura, por që duke përdorur përafrime të realitetit me saktësi të lartë ose të ulët sipas rastit e bëjnë më të lehtë zgjidhjen e problemit. Niveli i përafrimit më pas ndryshon në bazë të përmasave gjeometrike të problemit, ose më saktë në bazë të fushës ku kërkohet ndërhyrja e fluidodinamikës, që luhatet nga pak centimetra ose më pak për sisteme referimi të vogla (qarkullimi i vajit brenda një motori etj.) deri te dhjetëra e qindra kilometra të konsideruara në meteorologji.
Viskoziteti
Viskoziteti mund të kuptohet si një koefiçent fërkimi midis një lëngu dhe një trupi të ngurtë të zhytur në të. Në të vërtetë viskoziteti ka një kuptim paksa më të ndërlikuar që mund të kuptohet më mirë nga shprehja matematike dhe paraqitja grafike e kësaj madhësie.
Kur lëngu rrjedh nëpër një gyp, shpejtësia e rrjedhës së lëngut nuk do të jetë e njëjtë. Ma me ngadalë do të rrjedhë shtresa që ndodhet pranë mureve të gypit, kurse më së shpejti shtresa e cila është më së largu nga muret e gypit, përkatësisht që rrjedh nëpërmes gypit.
Kjo dukuri është pasojë e fërkimit të lëngut me muret e enës dhe fërkimit midis shtresave të lëngut derisa midis tyre lëvizin.
Kështu, madhësia η e cila varet nga lloji i lëngut dhe temperature e tij është specifike për çdo lëng, kurse quhet viskozitet :
η = F l / SΔv
Njësia për viskozitetin është Pascal Second [Pa s].
Vlera reciproke e viskozitetit quhet Fluiditet i lëngut ω = 1 / η
Çmimi i madh i Spanjës 2007
Gara
Starti i parë u anulua kur piloti i ekipit Toyota, Jarno Trulli ngeci në rrethore duke detyruar edhe një nisje duke zvogluar garën në 65 xhiro. Pas kësaj nisje kishte edhe disa lëvizje të pilotëve Felipe Massa dhe Fernando Alonso nga të cilat vështërsi alonso arriti të largohet për një moment nga pista përmes pjesës së rërës gjë që ndikoi në rradhitjen e tijë pas pilotit Räikkönen, respektivisht në pozitën e katërt.
Në xhirn e parë nga gara u largua piloti Austrian Alex Wurz i cili u pengua nga piloti Ralf Schumacher që më vonë u suspendua nga gara. Gjasht xhiro më vonë garën e lëshoi dhe piloti i ekipit Red Bull, Mark Webber për shkak të problemeve me hidraulikun. Një xhiro më vonë u largua dhe Trulli. Në xhiron e nëntë makina e Ferrarit e pilotuar nga Kimi Räikkönen's kishte defekt elektrik, pastaj dështoi dhe Scott Speed, pilot i ekipit Toro Rosso.
Polaku Robert Kubica arriti të rradhitet si i katërti duke arritur pozitën e dytë më të mirë në karierën e tijë pas pozitës së tretë në F1 Italia - 2006.
Shteti i Palestinës
Shteti i Palestinës (Arabisht: دولة فلسطين Daulat Filasṭīn) është një shtet sovran de jure në Azinë Perëndimore që pretendon Bregun Perëndimor (në kufi me Izraelin dhe Jordaninë) dhe Rripin e Gazës (në kufi me Izraelin dhe Egjiptin) me Jeruzalemin (Kudsi) si kryeqytet të caktuar, megjithëse qendra e tij administrative aktualisht ndodhet në Ramallah. Tërësia e territorit të pretenduar nga Shteti i Palestinës është pushtuar që nga viti 1948, së pari nga Egjipti dhe Jordania dhe më pas nga Izraeli pas Luftës Gjashtë Ditore më 1967. Palestina ka një popullsi prej 5,051,953 që nga shkurti 2020, renditur e 121-të në botë.
Gjeografia
parapamje|majtas|Palestina osmane 1851
Palestina ka një numër çështjesh mjedisore; çështjet me të cilat përballet Rripi i Gazës përfshijnë shkretëtirëzimin; kripje e ujit të freskët; trajtimi i ujërave të zeza; sëmundje të transmetuara nga uji; degradimi i tokës; dhe shterimin dhe ndotjen e burimeve ujore nëntokësore. Në Bregun Perëndimor, zbatohen shumë nga të njëjtat çështje; megjithëse uji i freskët është shumë më i bollshëm, hyrja është e kufizuar nga mosmarrëveshja në vazhdim.
Tre ekoregjione tokësore gjenden në zonë: Mesdheu Lindor pyje halore-sklerofile-gjethegjerë, shkretëtira arabe dhe shkretëtira e shkurreve Mesopotamiane.
Klima
Temperaturat në Palestinë ndryshojnë shumë. Klima në Bregun Perëndimor është kryesisht mesdhetare, pak më e ftohtë në zonat e ngritura në krahasim me vijën e bregut, në perëndim të zonës. Në lindje, Bregu Perëndimor përfshin pjesën më të madhe të Shkretëtirës Judean duke përfshirë bregun perëndimor të Detit të Vdekur, të karakterizuar nga një klimë e thatë dhe e nxehtë. Gaza ka një klimë të nxehtë gjysmë të thatë (Köppen: BSh) me dimra të butë dhe verëra të nxehta të thata. Pranvera arrin rreth marsit-prillit dhe muajt më të nxehtë janë korriku dhe gushti, me mesataren e lartë prej 33 °C. Muaji më i ftohtë është janari me temperatura zakonisht në 7 °C. Shiu është i pakët dhe përgjithësisht bie midis nëntorit dhe marsit, me norma vjetore të reshjeve afërsisht në 4.57 inç (116 mm). parapamje|majtas|Para palestineze ([[Mandati britanik i Palestinës]]
Demografia
Sipas statistikave, Palestina ka pasur 4,420,549 banorë në vitin 2013. Sipërfaqja ishte 6,220 kilometra katrorë, ndërsa dendësia ka qenë 731 banorë për kilometra katrorë. Ndahet në dy pesë që nuk kanë kufi ndërmejt veti: Rripi i Gazës dhe Bregu Perëndimorë. Gaza është qyteti më madh në Palestinë, e cila ka 515,556 banorë.
Feja
93% të banorëve në Palestinë janë myslimanë. Shumica prej tyre janë të degës synni, por ka edhe të degës ahmedi. 6% e banorëve janë krishter. Ndërsa 1 % janë Druze dhe Samaritane.
Historia e Tibetit
Tibeti është i vendosur në mes dy qendrave të kulturës antike, Indisë dhe Kinës, por pozita e tij në rrafshnaltën e Tibetit e ka izoluar atë nga që të dyja. Nuk dihet nëse tibetasit kane origjinë nga Azia Qendrore apo Azia Lindore, por ata ndajnë trashëgimin gjuhësore me kinezët dhe burmasit, duke sugjeruar kështu një burim të përbashkët të të tri gjuhëve. Sigurisht se një kulturë dhe gjuhë tibetase e pavarur ka ekzistuar qysh nga fillimi i historisë.
Mbretëria e lashtë
Pak dihet për Tibetin e para shekullit 7 e.r., kur Budizmi u përhap nga misionar nga India nëpërmjet Gandhara, i cili po ashtu zhvilloj alfabetin për gjuhën e Tibetit dhe në këtë mënyrë inicioj regjistrimin e historisë në këtë regjion.
Osteoporoza
Kockat tona janë ato që ruajnë disa organe të trupit tonë (zemrën, trurin), realizojnë lëvizjen, depozitojnë minerale dhe mbajnë në vetvete të ashtuquajturën palcën e kockës vendi ku prodhohen qelizat e gjakut. Janë të përbëra nga kristale të mineraleve si fosfori, kalciumi dhe magneziumi. Ka dy lloj qelizash.Ato që formojnë kockën dhe ato që e tresin kockën. Deri në moshën 20-25 vjeç dominante janë qelizat që formojnë kockën, më pas ato shkatërruese megjithëse kanë një ekuilibër mes tyre. Rritja e shkatërrimit pakëson sasinë e mineralit dhe kjo sjell thyerjen e kockës. Gjendja ku sasia e mineralit pakësohet shumë quhet Osteoporozë. Kjo është sëmundja më e shpeshtë metabolike e kockave ku mikroarkitektura e tyre dhe masa e kockës janë zvogëluar. Gratë pas menopauzës janë më të predispozuarat.
Shenjat e para
Osteoporoza është një sëmundje e fshehtë. Nuk jep shenja për një kohë të shkurtër por afatgjate. 3-4 vjet pas menopauses 30 % e kockës humbet. Nëse është krijuar osteoporoza vihet re kërrusje dhe dhimbje të belit dhe shpinës. Sidomos kockat e vertebrës janë shumë delikate. Edhe kockat e kyçit të dorës ndikohen. Tek tipi I dytë vihen re më shumë dhimbjet e kockave. Me rritjen e moshës rritet mundësia e thyerjes së kockave të legenit. Këto lloj thyerjesh janë tepër të rrezikshme për jetën apo për ta bërë të sëmurin të mos lëviz nga shtrati.
Historia e Tibetit
Mbretëria e lashtë
Songsten Gampo transferoj oborrin e tij nga selia tradicionale në luginën Yarlung për në lokacionin e Lasës së sotme.
Osteoporoza
A kanë rëndësi aktivitetet fizike ?
Po, ato janë shumë të dobishme pasi forcojnë muskujt dhe rrisin dendësinë minerale të kockave.
Historia e Tibetit
Mbretëria e lashtë
Të dhënat kineze thonë se ambasadori i parë nga Tibeti arriti më 634 duke kërkuar dorën e ndonjë princeshe kineze. Kina refuzoj këtë kërkesë për disa vjet. Sundimi i Songsten Gampos jo vetëm që solli krijimin e perandorisë, por edhe zhvillimin e alfabetit për shkrimin e tibetishtes, shkrimet e para tibetase, përkthimet, dhe krijimin e kushtetutës. Në këtë kohë u hodh edhe baza për futjen e Budizmit në Tibet.
Më 764, trupat e Tibetit pushtuan Chang'an për pesëmbëdhjetë ditë, ku instaluan një perandor të mitur. Sundimi Tibetas shtrihej në jug deri në Bengal dhe në veri deri në Mongoli. Në përgjithësi, tibetasit u përballën dhe shkaktuan kërcënim më të madh ushtarak ndaj Kinës se sa Indisë për shkak të mbrojtjes natyrore nga Himalajet; kështu Kina quhej Gyanáa që do të thotë Perandoria e Zezë, ndërsa India quhej Gyagáar, që do të thotë Perandoria e Bardhë.
Osteoporoza
Si ndikon alkooli dhe cigarja ?
Alkooli ndikon keq tek hormonet që merren me rregullimin e kalciumit dhe pakëson formimin e kockës. Duke aktivizuar citokrom P 450 rrit shkatërrimin e vit D në mëlçi.Gjithashtu prish edhe thithjen e kalçiumit. Alkli bëhet shkak për hipogandizëm, hiperkortizolizëm, dhe cirrozë hepatike apo acidozë metabolike. Nëse mendohet se rrit edhe mundësinë për tu rrëzuar atëherë dalin qartë në pah dëmet e tij. Duhani me nikotinën që përmban bëhet shak për aktivizimin e citokrom P450 që sjell pakësimin e vitaminës D. Gjithashtu ka veti antiestrogjenike. Pakëson thithjen e kalciumit. Gratë që pinë duhan janë më të dobëta dhe hyjnë në menopauzë më herët.
Diagnostikimi
Ka disa aparatura. Më e përdorura sot është metoda DEXA. Nuk e dëmton të sëmurin. Pasi ajo shtrihet burimi i dritës përshkruan trupin e saj dhe të dhënat grumbullohen në një kompjuter. Kjo mund të zgjasi rreth 30-45 minuta megjithëse ndryshon sipas aparatit. Osteoporozat e theksuara mund të shihen e dhe në grafinë direkte rëntgen. Nëse arrihet të shihet në grafi kjo do të thotë se rreth 30 % e masës së kockës është pakësuar. Megjithatë edhe klinika dhe shenjat e të sëmurit ndihmojnë shumë në diagnozë.
Historia e Tibetit
Tibeti, vendi i Legjendes dhe Misterit
Kur dikush kërkon Tibetin apo ‘’Catinë e Botës’’ sic ndryshe quhet, do të gjendet në rrugë që ngjiten deri në 6000 metra lartësi, për të arritur në një zonë unike në botë që rrethohet nga vargmale që arrijnë deri në 9000 metra lartësi. Vetëm pas gjysmës së dytë të shekullit të 18, Tibeti filloi të bëhej i njohur gjërë e gjatë botës. Kjo sigurisht nuk do të thotë se ishte krejt i panjohur më parë. Përkundrazi, ishte i njohur që nga kohët e lashta, por të drejtën e hyrjes në këtë mbretëri e kishin nje numër i vogël klerikësh – të cilët ishin initacionuar  dhe zotëronin dituritë e nevojshme, dhe një numër akoma më i paktë Adeptosh (initacionantë të shkallës së lartë).
Nuk është e vështirë të kuptojmë se cdo komb ka mënyrën e tij të menduarit. Ky është një rezultat i disa faktorëve ku në ndikimin e tyre u zhvillua qytetërimi, feja, dhe historia e këtij kombi. Akoma edhe zona gjeografike ndikon shumë në mentalitetin e këtij populli që u zhvillua me kalimin e kohës, por edhe të gjithë faktorët e tjerë që studjuesit kanë futur ne emërimin e përgjithshëm ‘’faktorët teorike të Historisë’’.
Populli tibetian u influencua shumë nga faktori vendimtar gjeografik i tij : malet e Himalajeve. Ky fakt natyral mbajti Tibetianët të ndarë nga pjesa tjetër e qytetërimit njerëzor për shekuj të tërë. Ishte shumë e vështirë të arrinte dikush tek ato male të bardha, me një klimë të thatë dhe shumë të ftohtë, që shumë pak njerëz mund ta duronin. Këtij internimi natyral ju shtua edhe një faktor tjetër, konceptimet e vetë udhëheqësve të Tibetit të cilët mendonin se ishin shumë pak gjërat pozitive qe mund te prisnin nga popujt e tjerë kufitarë. Kështu, përvec Budizmit, asnjë influencë e huaj nuk penetroi për shekuj të tërë, në këtë kështjellë shpirtërore kufitare. Budizmi u bë feja zyrtare vetëm pas shekullit të 8.
Tibetianët nuk mendohen për të vërtetat, por i përjetojnë ato. Nuk flasin per Perënditë, duke u munduar ti zbresin ato në Tokë : por janë vetë ata qe mundohen të lartësohen dhe të ngjiten drejt Qiellit. Dhe kjo rrugë ndiqet nëpërmes një morali shumë të  ashpër dhe të fortë. Për këto dy arsye kryesore, do të dallojmë një ndryshim formal midis Filozofisë së Tibetit në krahasim me atë të Indisë, që shfaqet tek ‘’Bagavat Gita’’. Në të vërtetë flasin për të njëjtat gjëra, por mentaliteti Tibetian, hoqi nga mënyra e të menduarit të Indisë, karakteristikën e ëmbëlsisë, dhe mbështjelljen atësore të saj. Sigurisht që kjo nuk do të thotë se Tibetianët janë njerëz të ftohtë dhe cnjerëzorë. Përkundrazi, nëse do të lexojmë poezite e tyre, do të mund të kuptojmë bukurinë, harmoninë dhe njerëzinë që ata njerëz fshehin brenda tyre.
Në ato vende mbretëronte dikur Feja e Diturisë, e cila me kalimin e kohës u fsheh gjithmonë e më tepër, derisa nga ajo mbeti vetëm lëvozhga e jashtme me paragjykimet dogmatike, magjitë e zeza të kultit Dug – Pa , një lloj magjistarësh të zinj. Dhe përfundimisht u humb fare, atëherë kur Tibeti u pushtua nga trupat e Kinës Komuniste.
Tibeti, vendi i Legjendës dhe Misterit, ne te gjetën strehë Dituritë Initacionuese pas rënies së Perandorisë Romake të Perëndimit. Faza e vështirë e okupimit të saj nuk e pengoi atë vend të linte pas nje trashëgimni të pasur me disa nga Doktrinat më të  larta dhe vepra, që u shpëtuan nga Përmbytja, e cila kishte fundosur qytetërimin e Atlantidës,  mijra vjet më parë. Një nga këto vepra është dhe ‘’Libri i Urdhrave të Artë’’, të cilit i përket dhe pjesa e mrekullueshme ‘’Zëri i Heshtjes’’. Akoma dhe nëse dikush do ti afrohej kësaj vepre vetëm në sipërfaqe, ‘’Zëri i Heshtjes’’ është një nga veprat më të shkëlqyeshme të letërsisë lindore. Në perëndim u bë e njohur dhe u përkthye nga personaliteti i vecantë i Helena Petrovna Blavatski.
Nëse flasim për Tibetin, nuk mund të mos përmendim Lasën, kryeqytetin e tij, qytetin e shenjtë, selinë e Dalai ‘’Oqean’’ Lamës (Lideri Shpirtëror dhe politik), mishërimin e gjallë të Budës. Ekzistojnë raporte për disa tunele nëntokësore që lidhin pallatin Potala, shtëpinë e Dalai Lamës me një mbretëri apokrifike ku jetojnë  njerëz të një niveli superior zhvillimi shpirtëror, dhe se aty gjendet Mbreti i Botës, zoti i tokës, i cili banon në qytetin sekret të Saballah, qyteti brendësor i Lasës.
Kur Dalali Lama vdes, pasardhësi i tij gjendet me një mënyrë prototipe. Shpirti i tij mishërohet menjëherë tek trupi i një fëmije që Lamat njohin  falë disa shenjave, dhe kur fëmija do të njihet  si rimishërimi i Njeriut të Shenjtë, atëherë deklarohet si pasardhës i Dalai Lamës.
Si edhe shumë popuj të tjerë, tibetianët kanë si monument të lashtë një Gur, Do Ring që ndodhet në qendër të Lasës. Një gur që shërben për tju kujtuar tibetianëve marrëveshjen e lashtë, dhe për të dhënë simbolin material të fatit të Tibetit.
Akoma dhe sot Tibeti mbetet i mbështjellur me një avër të fortë misteri. Disa njerëz të ditur thonë se në Tibet ndodhej deri pak kohë më parë ‘’ Kërthiza e Botës’’: domethënë Qendra Shpirtërore, nga e cila vjen njeriu. Të njëjtën gjë deklarojnë grekët për Delfët, Egjiptianët për Piramidat dhe Inkasit përvec të tjerëve, për kryeqytetin e tyre Kuzkon. Tradita të tjera thonë se aty ruhen objektet më të lashta që mund të imagjinojë cdo njeri, ashtu si dhe libra të shkruara në gjethe palmash dhe libra të tjerë të shkruar mbi gurë. Tekste Kiuti, të cilat janë përpunuar alkimikisht dhe nuk mund të shkatërrohen me asnjë nga metodat e njohura (ujë, zjarr, acid etj), tekste të shkruara në një gjuhë shumë të vjetër që quhet Senzar (gjuhë hieroglifesh). Libra që përmbajnë historinë e njerëzimeve të ndryshme dhe diturive shumë sekrete, që akoma shkenca bashkëkohore dhe teknologjia nuk ka arritur të konceptojë. Tradita të tjera na flasin për ekzistimin e të ashtuquajturve ‘’Jogi të Maleve të Bardha’’, qëniesh hyjnore që vigjilojnë për zhvillimin e njerëzimit.
Sigurisht për të folur për këto tekste, duhet të përmendim Blavatskin, një nga personalitetet me të njohura të esoterizmit në Perëndimin e shekujve të fundit. Ajo midis viteve 1856 – 1870 vizitoi 3 herë  Tibetin, dhe ishte pikërisht ajo e cila zbuloi librin ndoshta më të vjetër në botë ku përfshiheshin sekrete thelbësore. Ku libër quhej ‘’Stanza e Dzianevë’’ (Reflektim mbi Dijen Hyjnore’’. Libri i Parë i Dzianëve i referohet Kosmogjenesit ose lindjes dhe zhvillimit të universit. Ngjan shumë me numerologjinë e Pitagorës por edhe me shume doktrina të tjera të lashta, pasi këto njohuri ishin familjare per të gjithë Initacionantët e mëdhenj.
Përshkruan me figura simbolike, principin zanafillës, gjithmonëekzistuesin MAHAPURUSA- ATIN, i cili penetron brenda GJENDJES ABSOLUTE – MULAPRAKRITI – NËNA dhe nga ky bashkim i këtyre principeve lind Universi –Trupi i Gjithësisë. Pas një distance kohore të gjatë ku do të fillojë numërimi i përsëmbrapësht për tu rikthyer përsëri në fazën zanafillase PRALAJA – GJUMË.
Stanza – libri i dytë merret me Antropogenesin ose lindjen dhe zhvillimin e njeriut. Thotë se njeriu fillimisht është Shpirt dhe pas material dhe se në totalin e tij ka një përbërjë shtatëshe, domethënë përvec trupit të tij fizik ka edhe 6 ‘’trupa’’ të tjerë. Një gjë të tillë shpreh edhe shumica e qytetërimeve të lashtë initacionantë. Gjithashtu thotë se shpirti i njeriut kalon nga mishërime – cmishërime të njëpasnjëshme (rimishërimi) me qëllim individualizimin e cdo shpirti njerëzor që do të thotë clirimin nga Karma. Gjithashtu thotë se njeriu është më i vjetër se cdo lloj gjitari tjetër, dicka me të cilën bien dakort edhe matjet e ADN kohore. Dhe e fundit është se flasin për  Drejtuesit – mbretërit e parë të njerëzve të cilët nuk ishin njerëz të thjeshtë, por Perëndi  të mishëruara. Këto doktrina për Tibetianët janë një mënyrë jetese, dhe kjo provohet edhe sepse ata nuk e kanë frikë vdekjen, pasi sic thonë edhe vetë, ata jetuan me këto rregulla dhe do të shpërblehen për një gjë të tillë.
Këto ishin vetëm pak fjalë për të përshkruar Tibetin, vendin e Legjendës dhe të Misterit, ‘’Kërthizën e fundit të Botës’’, kështjellën e fundit shpirtërore të njerëzimit. Ky artikull është thjesht një hyrje në këtë botë misterioze të Tibetit, por mos harroni, nje vepër ka hyrjen, temën kryesore dhe epilogun……
Sundimi i lamave
Pas vdekjes së të Pestit të Madh më 1680, fuqia e Dalai Lamave ra kurse fuqia në rritje e Perandorisë Kineze u ndje gjithmonë e më shume në Tibet. Nga fillimi i shekullit 18 Kina vendosi të drejtën për të pasur komisionar, të quajtur Amban, me qëndrim në Lasa. Kur tibetasit u rebeluan kundër kinezëve me 1750 dhe vranë Ambanët, ushtria kineze hyri në vend për ta rivendosur autoritetin kinez. Si rezultat, tibetasit, sipas kinezëve, edhe njëherë e konfirmuan vetveten si të nënshtruar të Perandorisë së Kinës dhe Ambanët e rinj u instaluan. Megjithatë, Kina nuk u mundua të drejtoj jetën e përditshme në Tibet dhe qeveria e drejtuar nga Dalai Lama vepronte e pavarur nga opinioni kinez.
Sundimi kinez
Më 1788 shpërthej lufta ndërmjet tibetasve dhe popullsisë gurka të Nepalit, të cilët po shkelnin tokat tibetase. Pas fitores së përbashkët me kinezet dhe pushtimit të Nepalit, tibetasit u tërhoqën dhe mbyllen kufirin. Gjatë tërë shekullit 19 asnjë i huaj nuk e pa Lasën, disa madje edhe u vranë gjatë përpjekjes.
Në ndërkohë populli i Tibetit jetonte nën një sistem feudal të drejtuar nga lamat. Manastiret e mëdhenj posedonin shumicën e tokave, kontrollonin gjithë edukimin, dhe shumicën e ekonomisë. Përveç një tregtie të vogël me Indin, Turkestanin, dhe Kinën, tregtia e jashtme pothuajse nuk ekzistonte. Dalai Lama njihej si më i rëndësishmi i lamave por fuqia e tij ngrihej e ulej sipas aftësive personale. Sistemi i mëshirimit bënte që për një periudhë të gjatë Dalai Lama ishte i mitur ndërsa Panchen Lama kishte pushtetin nën patronazhin kinez.
Ndikimi britanik
Dalai Lama i 13-të iku në Mongoli, kështu që britanikët imponuan një traktat në autoritetin që kishte mbet në Lasa. Ata kërkuar që Tibeti ta hapë kufirin me Indinë Britanike, të lejoj tregtarët britanik dhe indian të udhëtojnë lirisht, mos të vendos doganë në tregtinë me Indinë dhe mos të filloj lidhje me asnjë fuqi të huaj pa lejen britanike.
Më 1907 një traktat ndërmjet Britanisë, Kinës, dhe Rusisë e njohu sovranitetin kinez mbi Tibetin. Për herë të parë më 1910 kinezët dërguan një ekspeditë ushtarake për të vendosur sundimin e drejtpërdrejte kinez në Tibet. Dalai Lama iku kësaj here në Indi. Por kur revolucioni shpërthej në Kinë më 1911, trupat kineze u tërhoqën, dhe Dalai Lama u kthye në Lasa për të rivendosur fuqinë e tij. Më 1913, Tibeti dhe Mongolia nënshkruan marrëveshjen duke deklaruar pavarësinë e tyre nga Kina, dhe njohjen e ndërsjellë. thumb|Kufijtë historik të Tibetit sipas qeverisë në mërgim Shpërthimi i Luftë së Parë Botërore zhvendosi vëmendjen e të huajve nga Tibeti dhe Dalai Lama i 13-të sundoi pak a shume i papenguar gjer në vdekjen e tij më 1934. Në këtë kohë qeveria e Tibetit kontrollonte krahinat U-Tsang dhe Khami në perëndim të lumit Yangtze, përafërsisht kufijtë e njëjtë me Krahinën Autonome të Tibetit sot. Khami lindor dhe Amdo ishin nën kontrollin e dy komandantëve me etni kineze, respektivisht huite.
Gjatë 1920ave dhe 1930ave edhe pse Kina ishte e përçarë nga lufta civile dhe pastaj e penguar nga lufta anti-japoneze, kurrë nuk hoqi dore nga Tibeti. Fakti që Tenzin Giatso (Dalai Lama i 14-të ishte fëmijë e bënte pohimin e pavarësisë tibetase më të vështirë. Ai u vu në fron në Lasa më 1940, vetëm katër vjeçar, por nuk mundi të shkoj në Pekin sipas zakonit për shkak të okupimit japonez. Më 1947 një delegacion tibetas shkoj në Nankin për të marrë pjesë në formulimin e kushtetutës së re kineze.
Sundimi i përtërirë kinez
Regjimi komunist kinez i drejtuar nga Mao Cëdungu, i cili erdhi në fuqi në tetor 1949, nuk humbi kohë në zbatimin e pretendimit të tij mbi Tibetin. Më 1950 një ushtri Kineze hyri në perëndim të Khamit dhe U-Tsang ku hasi rezistencë të vogël, pasi Tibeti nuk kishte ushtri profesionale. Në maj 1951 një traktat i nënshkruar në fshehtësi nga përfaqësuesit e Dalai Lamës dhe qeverisë lokale lejoj okupimin ushtarak kinez dhe qeverisjen nga autoriteti i përbashkët kinezo-tibetas. Kinezët në këtë kohë nuk provuan të reformonin sistemin social dhe religjioz të Tibetit, së paku jo në zonë e kontrollit të qeverisë së Tibetit: U-Tsang dhe Khami perëndimor. Khami lindor dhe Amdo, jashtë kontrollit të qeverisë së Tibetit, trajtoheshin si të gjitha provincat kineze, dhe reforma e tokës filloj menjëherë, duke shkaktuar pakënaqësi në mesin e pronarëve të tokave.
Kinezët ndërtuan autostrada që mbërrinin Lasën e më vonë kufijtë indian, nepalez e pakistanez. Aristokracia tradicionale tibetise nuk u prek dhe u subvencionua nga kinezët, disa aristokrat tibetas madje shkonin me xhipet e tyre në Nepal për shopping. Gjatë 1950ave, sundimi kinez u bë më shtypës, së paku ndaj lamave, të cilët shihnin se si fuqia e tyre sociale përfundimisht po thyhej nga sundimi i vazhdueshëm komunist. Para 1959tës, tokat e Tibetit, shumica e të cilëve posedoheshin nga lamat, punoheshin nga bujkrob, të cilët nganjëherë përballeshin me kushtet e vështira, sidomos nëse provonin të iknin. Para sundimit kinez, mbi 700,000 nga popullsia 1.2 milionëshe e Tibetit ishte në bujkrobëri.
Nga mesi i 1950ave shpërthyen trazirat në Khamin lindor dhe Amdo, ku reforma e tokës ishte zbatuar tërësisht. Këto rebelime përfundimisht u përhapën në Khamin perëndimor dhe në U-Tsang. Më 1959 (gjatë kohës së Great Leap Forward ), kinezët i tejkaluan normat duke e trajtuar Dalai Lamën, i cili tani ishte rritur, me harbutëri. Në disa pjesë të vendit, komunistë kinez u munduar të krijojnë komuna rurale, siç po ndodhte në Kinë. Këto ngjarje shkaktuar trazira në Lasa dhe pastaj rebelim të plotë.
Lëvizja rezistuese e Tibetit filloj me qëndresë të limituar ndaj okupimit kinez në fundin e 1950ave. Në fillim suksesi ishte i konsiderueshëm dhe me ndihmën e CIA-s shumica e jugut të Tibetit ra në duart e kryengritësve, por me okupimin e Lasës më 1959 forcat kryengritëse u tërhoqën në Nepal. Operacionet vazhduan nga Mbretëria gjysmë e pavarur e Mustangut me një forcë prej 2000 kryengritësve, shumica e tyre të stërvitur në Camp Hale afër Leadville, Kolorado. Më 1969, në mbrëmjen e fillimit të bisedimeve me Kinën të Henri Kisinxherit, përkrahja u tërhoq dhe qeveria Nepaleze e ndërpreu operacionin.