cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fiat
Modelet para luftës (1900-1945)
Prodhimi i parë i autoveturës, në vitin 1900, u realizua me 150 punonjës në një stabiliment në Torino. Nga aty dolën 24 automjete model Fiat 3/12hp, kurioze ishin se këto mjete nuk ecnin mbrapsht. Përsëri në 1903 prodhimi ishte i limituar në 103 makina. Në 1902 daton edhe pjesëmarrje e parë në konkurset automobilistike.
Në dhjetëvjeçarin e parë të shekullit XX fillon prodhimi i mjeteve tregëtare, prodhimi tramvajit, kamionave dhe motorrave detarë. Kompania nisi aktivitetet jashtë Italisë në 1908 me themelimin e Fiat Automobile Co në SHBA dhe me ndërtimin në 1909 të stabilimentit Poughkeepsie; ndërkohë u rrit edhe numri i të punësuarve, duke arritur në 2500 makina në 1906. Në 1908 u prodhua Fiat 1 Fiacre, vetura e parë e destinuar për taksi e cila u eksportua për qytetet e Parisit, Londrës dhe Nju Jorkut.
Pak para shpërthimit të luftës së parë botërore, kompania torineze rinovoi komplet prodhimin duke nxjerrë një shumllojshmëri modelesh si: 1, 2, 3, 4, 5, 6; në këto modele për herëtë parë u përdor bateria dhe transmisioni kardanik. Në 1911 kompania përpiqet të ndëtojë një veturë specifike që të thyejë rekordin botëror të shpejtësisë, dhe kështu ndërtoi Fiat 300 hp Record, me motorr 29.000 cc dhe 290 kuaj fuqi, në gjëndje të arrinte 300 km/h.
Para shpërthimit të luftës themelohet kompania vartëse e Fiatit Fiat lubrificanti, zgjeron edhe aktivitetin jashtë duke hapur një shoqëri në Rusi dhe fillon prodhimin në seri të Fiat Zero, nga e cila do të prodhoheshin rreth 2000 copë, të cilat kishin edhe impiant elektrik. Natyrisht që gjatë luftës i gjithë prodhimi për tregun civil ndaloi dhe u konvertuan në prodhim për ushtrinë, sidomos modeli Fiat 501.
Pas rifillimit të prodhimit pas luftës në 1919 kompania prezanton Fiat 501 për përdorim civil, si ky model Fiati arrin të hedhë në treg 45.000 copë. Ndërkohë vazhdon diversifikimi në mjetet industriale dhe të pjesëve; për pjesët e këmbimit u themelua kompania Magneti-Marelli.
Pas vizitës së Senatorit Agnelli në stabilimentet e Fordit, të themeluar nga Henry Ford në 1903 në SHBA, dukej qartë që e vetmja rrugë për rritjen e prodhimit ishte prodhimi në seri, nëpërmjet zinxhirit të montimit. Kjo metodë u zbatua në stabilimentin e ri Lingotto, stabiliment modern prej 153.000 m2, me 5 kate dhe një pistë prove për modelet e reja mbi çati.
Modelet në prodhim në vitet 1920 variojnë nga modeli utilitar Fiat 509 deri tek vetura e bollshme luksoze Fiat 529 e paisur me frena në të katërt rrotat dhe me timon të rregullueshëm. Një risi teknologjike e rëndësishme në 1928 ku Fiati, i pari në botë, përdor alumin për kokat e motorrëve.
Dhjetëvjeçari pasardhës paraprijës i shpërthimit të luftës së dytë botërore karakterizohet nga një politikë autarkike e Mussolinit që pengonte zhvillimin e jashtëm të kompanisë, por që ndihmon në zhvillim e tregut të brendshëm. Në këtë periudhë prezantohet Fiat 508 Balilla, në 1932, në fillim e paisur më kamio me 3 shpejtësi dhe më vonë (nga 1934) modernizohet me 4 shpejtësi, ky model shënon rekordin e prodhimit për Fiatin me mbi 110.000 makina të prodhuara. Pak vjet më vonë rekordi do të thërrmohej nga Fiat 500, e njohur në fillimet e saj si Topolino, e prezantuar në 1936, në njëzet vjet prodhim të këtij modeli u prodhuan 500.000 makina.
Pak para shpëthimit të luftës u inaugurua stabilimenti i ri Mirafiori ku u nda puna në turne dhe punohej 24 orë në ditë.
Një model i suksesshëm ishte edhe Fiat 6 cilindra 1500, lëshuar në fund të 1935, e cila dallohet për risinë në linjën aerodinamike; kjo linjë e re, do të zbatohej edhe tek Topolino në 1936 dhe tek Fiat Nuova Balilla 1100, Fiati i parë me titullin 1100, që u hodh në treg në qershor 1937. Prodhimi i fundit para lufte - doli në 1938 - ishte Fiat 2800, u ndërtuan vetëm 621 copë deri në 1944.
Lufta e dytë botërore solli në një rënie drastike të prodhimit të veturave pasi u prodhuan makina për luftën. Impiantet pësuan dëme të mëdha për shkak të bombardimeve dhe më vonë prodhimi ndaloi.
Prodhimi i Fiatit pas lufte
Fundi i konfliktit botëror la një grumbull hiri të impianteve të prodhimit, po kështu boshllëk la edhe vdekja e bashkëthemeluesit të Fiatit, drejtimi i kompanisë iu besua ing. Valletta. Vetëm në vitin 1948 dhe falë ndihmave thelbësore të Planit Marshall përfunduan punimet e rikonstruksionit të fabrikave dhe kështu nisi prodhimi. Megjithëse prodhimi filloi që në fund të 1945, me numër të limituar, filloi prodhimi i tri modeleve kryesore: 500 "Topolino", 1100 dhe 6-cilindëshja 1500.
Në 1948, në fillim të qershorit, bëhet rinivimi i parë pas lufte: lindi 500 B, që ndryshon nga paraardhësja sidomos pas një modifikimi në sistemin e ndarjes së motorrit, që kalon nga "valvulat anësore" tek më modernet dhe efiçentet "valvula në kokë", me një shtim në fuqi (nga 13 deri 16 KF) dhe shpejtësi (nga 85 deri 95 km/h). Në karroceri nuk u bënë ndryshime. Në më pak se tre muaj më vonë, në shtator 1948, del makina e parë "portobagazh" (station wagon) italiana e prodhuar në seri: bëhet fjalë për 500 B "Giardiniera".
Në 1949 Topolino ndryshon veshje dhe bëhet 500 C. Në mars, versioni i ri ekspozohet në Sallonin Ndërkombëtar të Makinave në Gjenevë. Makinës iu bënë kryesisht modifikime estetike në karroceri.
Në 1950 prezantohet modeli më i ri, Fiat 1400, që nxjerr në pension Fiat 1500; do të jetë modeli i parë me ngrohje. Në vitet në vazhdim do toë dilnin modele pak "të pazakontë" pë Fiatin e asaj kohe:në 1951 del Fiat Campagnola, gjysëm fuoristradë e cila bazohej tek amerikanja Jeep e përdorur nga Ushtria Amerikane gjatë luftës, një vit më vonë (1952) i vjen rradha Fiat 8V, një veturë sportive me 2 vende me amortizim të pavarur në të 4 rrotat. Një tjetër ngjarje e rëndësishme ishte në 1951 me prodhimin e avionit të parë Fiat modeli G80, Aeroplani reaktiv i parë i ndërtuar në Itali.
Viti 1952 ishte një vit pa shumë risi, gjithësesi - përveç modelit Belvederedhe sportives 8V - del në dritë modellt Fiat 1900 në dy versione: veturë (pothuaj identike me 1400 por me rrjetë radiatori të kromuar, xham i mbrapëm më i zmadhuar) dhe ajo me dy dyer e quajtur "Granluce". Në fund të vitit, kamioni i lehtë Fiat 615 fillon të shitet edhe me motorr me naftë (diesel).
Në 1953 prodhimi në stabiliment arrin shifrën 71.000 njësi, ndërsa nga ana teknike fillon të prodhohet versioni i parë i Fiat 1400 me motorr me naftë (diesel), frymëzuar nga kamioni tip 615.
Në 1954 Fiati nuk prezanton risi: në Sallonin e Torinos në pranverë, përveç veturabe eksperimentale me Turbinë (ekspozuar për qëllime reklamuese) prezantohen edhe modelet e reja 1400/1900 me parashtesën "A" që do të thotë që i janë bërë modifikime mekanike.
Në 1955 del në pension 500 C dhe prezantohet Fiat 600, modeli i parë që solli motorrizimin në masë të italianëve, dhe do të ndiqej në 1956 nga Fiat 600 Multipla, makina e parë "monovolum" italiane.
Në 1956, pëveç Multiplas, del seria e re e 1400/1900 (tipi "B") dhe 1100/103 (tipi "E") ndërkohë që në 1957 del Fiat Nuova 500 po ashtu edhe seria e re e 1100/103.
Në fund të 1957 del edhe, zëvendësimi i 1100/103 TV, më pak sportivja por më luksoze Fiat 1200 "granluce". Shitjet e 1200 filluan në 1958, vit që nuk shënon ndonjë risi për Fiatin.
Modelet e viteve '60
Në harkun e pak viteve kompania pëpiqet të mbulojë kërkesa të shumta nga veturat e vogla me 2 dyer tek ato të mëdhatë dhe luksozet me modele të quajtura: berlina, giardinetta, coupé dhe spider, duke u bërë kështu kompania më e madhe italiane dhe një ndër më të mëdhatë në Evropë në ato vite.
Në 1964 prodhohet një tjetër veturë e suksesshme Fiat 850, me stilin veturë e vogël, coupé dhe spyder. Në 1966, në të njëjtin vit që bëhet ndërrimi i pushtetit ndërmjet Valletta dhe Av. Xhovani Anjeli, prezantohet vetura sportive Fiat Dino, e projektuar së bashku me Ferrarin që prezanton të njëjin model me emrin e vet.
Në 1967 prezantohet Fiat 124 që merr titullin Makina e Vitit, me mekanikën e saj Pininfarina krijon një model spider shumë cilësor. Në 1967 del Fiat 125 dhe fillon intensifikimi i prezencës së kompanisë në Jug të Italisë; përveç se blen pjesë të aksioneve të Ferrarit blen edhe Lancian. Në 1969 prezantohet makina e parë me motorr me tërheqje të mbrapme Fiat 128, e vila po ashtu merr titullin Makina e Vitit.
Modelet e viteve '70
Fillimi i viteve '70, përveçse përfaqësuan fillimin e prodhimit të Fiatit jashtë Italisë me hapjen e stabilimentit në Bashkimin Sovjetik, u prezantua në tregjet botërore Fiat 127, trashëgimtarja e Fiat 850, vetëm në 3 vite prodhim, u ndërtuan mbi një milionë ekzemplarë.
Viti 1972 sjell modele të reja, zëvendësohet Fiat Nuova 500 (tashmë versioni R-Rinovuar) me Fiat 126ën e re, veturat u përfaqësuan nga Fiat 132 ndërsa sporive Fiat X1/9 (projektuar dhe ndërtuar nga Bertone). Pas disa vitesh pa risi, për shkak të krizës së naftës, del nl 1974 zëvendësuesja e Fiat 124, Fiat 131 e montuar në stabilimentin Mirafiori me teknikë pjesërisht të robotizuar, dhe Fiat 133 një përzierje mes 127 dhe 126 prodhuar dhe shitur vetëm jashtë (Spanjë dhe Argjentinë).
Në 1978 fillon prodhimi i Fiat Ritmo, veturë e mesme ndryshe nga prodhimi i mëparshëm.
Fiat Auto S.p.A.
Në të njëjtin vit kompania pëson ndryshime radikale në strukturë me krijimin e Fiat Auto Spa në të cilën u vendosën vetëm kompanitë në tregun e automobilizmit (Fiat, Lancia, Autobianchi dhe Abarth) me përjashtim të Feerrarit që, bashkë me Maseratin e cila kur u ble u bë pjesë e kompanisë, duke qënë se kompania kishte produkte të tjera përveç veturave si Fiat Ferroviaria, Fiat Avio dhe Fiat Trattori. Ndërkohë i gjithë prodhimi i mjeteve industriale u riemërua nga Fiat dhe u bashkua me markën Iveco.
Modelet e viteve '80
Në fillim të viteve '80 u paraqit rinovim i Fiat Panda e vitit 1980 (dizenjim i Giugiaro). Fiat Argenta zëvendëson Fiat 132 në 1981 e cila ishte më shumë një rishikim i përgjithshëm. Fiat Regata zëvendëson Fiat 131 në 1983 e derivuar nga Ritmo.
Në 1983 del Fiat Uno (dizenjo e Giugiaro), trashëgimtare e Fiat 127, fiton edhe ajo titullin Makina e Vitit, e paisur me motorr FIRE 1000, deri më sot është modeli Fiat më i prodhuar, me mbi 8.000.000 makina.
Në 1985 prodhohet makina e parë me të gjitha pjesët mekanike të Fiatit, Croma (dizenjo e Giugiaro), zëvendëson Argentan, njëkohësisht lëshohet Lancia Thema dhe Alfa Romeo 164 (dizenjo e Pininfarina). Pjesë e projektit ishte edhe Saab 9000.
Gjithmonë në 1988 prezantohet një tjetër model historik i Fiatit, por kësaj here negativ: Fiat Duna, një veturë e vogël, version i vogël i Unos, lindur dhe prodhuar në Brazil ku pati shumë sukses, pasi u importua në Itali rezultoi një veturë e dështuar si nga ana estetike edhe mekanike.
Modelet e viteve '90
Vitet '90 karakterizohen me futjen në prodhim të modeleve që shohim në ditët e sotme në qarkullims, si Fiat Cinquecento e 1991 që zëvendësoi 126, veturë shumë e mirë e vogël për qytet po ashtu një makinë e mirë për mini-rally. Fiat Punto, që zëvendësoi Unon, lëshuar në 1993, e cila fiton çmimin Makina e Vitit 1995. Fiat Coupé e 1993 që zëvendësoi X1/9 e paisur me motorr 2000 cm³ me benzinë me aspirim Turbo, seria e parë me 4 cilindra, ndërsa seria e dytë 1.8 L dhe 2.0 L 5 clilindra 20 valvola si me Turbo ashtu edhe me aspirim natyral. Fiat Ulysse del në 1994, ajo ishte monovolumi i madh me sukses, e zhvilluar në bashkëpunim me grupin francez PSA (prodhohet edhe si Lancia Z, Peugeot 806 dhe Citroen Evasion). Fiat Barchetta, autoveturë spider me motorr 1.8 e dizenjuar nga Andreas Zapatinas që pati sukses si makinë sporive por edhe ekonomike. Fiat Bravo/Brava e 1995, trashëgimtare e Tipos e cilamori çmimin Makina e Vitit 1996. Fiat Marea e 1996, e derivuar nga Bravo/Brava, si trashëgimtare e Tempras.
Fiat Seicento e 1998 si trashëgimtare e Cinquecento nga e cila ruajti pamjen e përgjithshme;u prodhua deri në vitin 2010 dhe u azhornua estetikisht në 2005, në këtë kohë iu ndryshua emri dhe u quajt Fiat 600 (numerike). Fiat Multipla, që merr emrin nga 600 Multipla, monovolum mesatar me 6 vende. Në shtator 1999 lëshohet seria e dytë e Puntos frut i projektit 188 me motorr 1.2 8v, 1.2 16v, 1.8 16v benzinë, 1.9 D naftë dhe e 1.9 JTD me injeksion të drejtpërdrejtë. Kjo makinë pati një sukses të madh, ndaj edhe ushit me emrin komercial "Punto Classic" deri në fillim të 2011 paralelisht me Grande Punto (Punto Classic prodhohet ende por jo në Itali, por në Polonia, në Serbi me liçensë për Zastavën, me emrin "Zastava 10").
Këto modele karakterizohen nga prezenca motorrizimeve të ndryshme si me benzinë 1.1, 1.2 8 dhe 16v, 1.4 me aspirim dhe turbo (ky i fundit u montua tek Punto GT), 1.6, 1.8, 2.0 litra aspirim dhe turbo si në versionin 4 cilindra 16v dhe 5 cilindra 20v. Këto modele u pajisën edhe me motorrë nafte (Diesel 1.7, 2.0 TD) dhe në disa raste me motorrë elektrikë me dy funksione (metan, me rënie të madhe fuqie por shumë ekonomike, dhe LPG (gaz i lëngshëm), me efiçencë 90% dhe shume ekonomike në krahasim me benzinën).
Projekti 178
Fiati, prej shumë vitesh, është impenjuar në shumë vende të botës duke njohur gusto të ndryshme në njohjen e makinave. Shembujt e parë të prodhimit në seri jashtë Italisë nisin në Vitet '80, në stabilimentet braziliane me një veturë të dështuar për tregun italian Duna, por pati një sukses të madh në Amerikën e Jugut. Po ashtu edhe Fiat Palio. Palio bën pjesë në "projektin 178" i cili ishte një seri makinash në të njëjtën familje por me ndryshime në bazë të vendeve ku eksportohej apo prodhohej. Përveç Palios bën pjesë edhe Fiat Siena (1997) dhe Fiat Albea (2002). Në 2003 u prezantua Fiat Panda e re.
Bëjnë pjesë në projektin 178 edhe Fiat Strada, një Pick-up e derivuar nga Palio, e importuar dhe shitur edhe në Europë me një sukes jo shumë të madh, po ashtu edhe Fiat Perla, në 2006 për tregun kinez. Perla nuk njohu sukses në Kinë ndaj dhe prodhimi ndaloi në 2008, linjat e montimit iu shitën kompanisë kineze Zotye.
Kamionët
Mes shumë kamionëve të prodhuara nga Fiat dallon më i njohuri Fiat 682 dhe derivatet e tij (690, 687, 650, 643, 691, 662, 697, 642, 645, 693 dhe 684), i quajtur "Mbreti i Afrikës", i lëshuar në 1952, me një besueshmëri të lartë dhe fortësi, konkurrenti kryesor i OM Titano. Kamion i rëndësishëm ishte edhe Fiat 619, vëllai i 682-it, më pas erdhi Fiat 697 dhe në fundFiat 170. U prodhua edhe Fiat 130 zëvendësues i "Mbretit të Afrikës" dhe të 619-ës.
Në 1968 FIAT V.I. ristrukturon prodhimin në botë me standartizimin e prodhimit të modeleve. Marka OM u integrua, francezja UNIC fillon të montojë vetëm motorra dhe kabina Fiat, në të gjitha fabrikat (Argjentinë, Nigeri, Turqi) prodhimi i kamionëve Fiat fillojë të ngjajë me modelet e prodhuara në Itali.
Në 1975, me kryesimin e Fiat V.I., u krijua Iveco, një bashkim i FIAT V.I., OM, UNIC-FIAT, dhe Magirus-Deutz. Në fillim u komercializuan modelet e vjetra me dhtimin e markës IVECO, më pas u zëvendësuan me modele të reja të projektuara nga vetë Iveco, Turbostarët dhe Turbotech deri tek më të rinjtë Eurocargo, Stralis dhe Trakker. Iveco është prodhuesi i dytë më i madh në Europë për mjetet e rënda që përfshin edhe markat Astra dhe SIVI.
Europë
Tregu europian mbetet tregu kryesor i kompanisë. Në 2011 Fiati shiti 676.704 mjete, me rënie prej 17,3% në krahasim me vitin 2010.
Modelet Europiane
FIAT ofron aktualisht disa modele veturash me përmasa të vogla dhe mesatare; mungojnë veturat coupé dhe spider respektivisht nga 2000 me Fiat Coupé dhe nga 2005 me Fiat Barchetta. Modeli më i madh dhe i fuqishëm i markës, e derivuar nga SHBA-të, është Fiat Freemont e trgëtuar në 2011; bëhet fjalë për një crossover SUV që zëvendëson Fiat Croma e tërhequr nga tregu në 2011. Përveç makinave utilitare, si 500, Panda, Panda Classic, Qubo dhe Punto janë edhe modelet MPV (mjete shumë-përdorimëshe) kompakte si Fiat Doblò dhe Fiat 500L. Këtyre u shtohen edhe veturat me përmasa të vogla, si miniSUVi italo-japoneze Fiat Sedici. Në fund edhe vetura e mesme: Fiat Bravo.
Ruga e stilistike e veturave europiane
Nëse deri në mes të viteve dymijë stili i veturave europiane (dhe jo vetëm) iu besohej qendrave të projektimit të jashtme (Italdesign Giugiaro për Fiat Grande Punto dhe Fiat Idea, ose Bertone për Panda të 2003) modelet e fundit konceptohen dhe modelohen në Qendrën e Stilimit FIAT e drejtuar nga Roberto Giolito.
Amerika e Jugut
Në Brazil Fiati ka një filial që prodhon modele dhe motorrë specifikë për Amerikën e Jugut. Në 2011 ishte lideri i tregut, para Volkswagenit. Me ndërtimin e impiantit në Betim, dhe atë të Goiana, ofron këto modele:
Në Brazil, edhe mjetet tregëtare të lehta të shitur në Europë me markën Fiat Professional, shiten me markën FIAT.
Fiat është e pranishme në prodhim edhe në Argjentinë, në qytetin Ferreyra, afër Cordoba.
Amerika e Veriut
Kohët e fundit u fut në treg duke shfrytëzuar shitësit e partnerit të ri Chrysler, Fiat u fut në treg në 2010 në Amerikën e Veriut me modelin Fiat 500. Prodhimi i modelit për tregun amerikanoverior kryhet në stabilimentin e Chrysler të Toluca në Meksikë.
Azi
Modelet Fiat janë pak të përhapur në tregun aziatik. Kushtet e sotme janë:
Oqeani
Në Australi dhe Zelandën e Re shpërndahet Fiat 500.
Lista e kodeve të brëndshëm
Kompania që pas viteve 1950, për përdorim të brëndshëm për modelet përdori kode treshifërorë të cilët në rastin e Fiat (124-133) përkojnë me specifikat e modelit. Më poshtë është një listë jo e plotë e kodeve shoqëruar me emrin komerical të modelit.
Motorët
Gama e motorëve pëbëhet nga shtytës të familjes së motorëve Fire me katër cilindra si me aspirim edhe turbo me fuqi deri 170 kuaj. Po ashtu edhe motori i ri 1.742 benzinë turbo me injeksion të drejtpërdrejtë e prodhuar në Pratola Serra që pajis modelet më të fuqishme të Alfa Romeo dhe Lancia. Në 2010 Fiati paraqiti motorin e ri dy-cilindërsh 0,9 litra TwinAir me teknologji MultiAir. Motorët me naftë janë klasikët Multijet me katër ose pesë cilindra 1.3, 1.6, 2.0 dhe 2.4 3.0 litra V6.
Pasqyrat financiare 2008
Të gjitha të dhënat financiate janë shprehur në euro.
Logoja FIAT
Logoja Fiat me shirita e shkruar "F I A T" zgjati:
Nga shtatori 1982 në pjesën e përparme ishin karakteristike shiritat e kromuar, që ubënë më të vogla në 1989 dhe nga 1993 deri në 1999 u zvogëluan dhe u kornizuan në një ketror blu, në të njëjtat përmasa me shiritat. Nga 1999 deri në 2003 logoja e vjetër u vendos në pjesën e prapme të mjetit ndërsa para u vendos logoja e re (që ngjante me logon e vitit 1929). Logoja e fundit u krijua me rastin e 100 vjetorit të Fiatit, dhe u quajt "logoja e tranzicionit". Në 26 tetor 2006 drejtuesit vendosin ta ndryshojnë sërish logon, duke e vendosur atë në fillim tek Fiat Bravo në 2007.
Sabuha
Albumi "Sabuha" u lëshua në vitin 1979 nga këngëtari i njohur turk İbrahim Tatlıses
Bubës
Bubësi është një fshat në komunën Ballaban në rrethin e Përmetit të Shqipërisë.
Trimmis
është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
Ku ka më mirë se me qenë shqiptar
Ku ka më mirë se me qenë shqiptar apo kush m' ka faj që jam shqiptar është një video copë e grupit shqiptar nga Kosova Asgjë Sikur Dielli.
Ky është video copa e parë e animuar e një kënge të këtij grupi. Në këtë copë filmi bëhet reflektimi i këngës me ambiente figurative surrealiste, me një dozë të vogël ironie dhe sarkazmi ndaj patriotizmit romantik.
Kantoni Roye
Kantoni Roye (frëngjisht: Canton de Roye) është një kanton në departamentin Somme, rajonin Picardie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Roye. Ka sipërfaqe 199.61km2 dhe popullsi 13297 banorë.
Ganxha
Ganxhë (greqisht: Στεφάνης/Stefáni) është fshat në Qarku i Prevezës, Greqi. Përpara vitit 1927, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Καντζάς/Kantzás.
Kantoni Roye
Përbërja aktuale
Kantoni Roye aktualisht përbëhet nga 33 komuna.
Jenins
Jenins është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës
Historiku
parapamje|Kati përdhe i Bibliotekës Kombëtare të Kosovës Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës është themeluar nga Kuvendi i Kosovës, dhe ka për qëllim kryesor mbledhjen dhe ruajtjen e trashëgimisë intelektuale të Kosovës dhe për Kosovën. Koleksionet e saja janë një thesar i çmuar të trashëgimisë kombëtare, rajonale dhe asaj botërore.
Biblioteka është themeluar në nëntor të vitit 1944 dhe selia e saj ka qenë në Prizren. Pastaj është bartur në Prishtinë më 1946. Më 1952 Biblioteka është mbyllur dhe fondet e saj janë përvetësuar nga ish-Biblioteka Miladin Popoviç. Më 1956 Biblioteka prapë rithemelohet në objektin prapa objektit të tanishëm të BKUK-së, që tash është Galeria e Arteve e Kosovës. Më 1982, Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës (e njohur në atë kohë si Biblioteka Popullore dhe Universitare e Kosovës), e fillon veprimtarinë e vet në objektin arkitektonik të stilit të veçantë me kupola, në të cilin edhe tash vepron.
Për shkak të rrethanave historike dhe politike nëpër të cilat ka kaluar Kosova, Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës, ka kryer funksionin nën praktikat dhe shtrëngesat e sistemit ideologjik e politik, duke u njohur me emra të ndryshëm, si: Biblioteka Krahinore, kur është themeluar më 1944 deri më 1952, Qendra Bibliotekare e KAKM-së (1956-1961), Biblioteka Popullore Krahinore (1961-1970), Biblioteka Popullore dhe Universitare e Kosovës e Metohisë (1990 - 1999).
Nga viti 1999, ky institucion qendror bibliotekar i Kosovës njihet me emrin: Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës, duke kryer funksionin si qendër e informacionit bibliotekar në nivel kombëtar, që mbledh, përpunon dhe ruan materialet bibliotekare me vlerë dokumentare për kulturën, artin dhe shkencën.
Monument kulture
Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës në Prishtinë, Kosovë është gjithashtu edhe një monument i trashëgimisë kulturore. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër 3639.
E ndërtuar në vitin 1974 dhe e dizajnuar nga arkitekti kroat Andrija Mutnjakovic, biblioteka si tërësi arkitekturore paraqet një kombinim të kubeve dhe kupolave dhe i takon tipit të arkitekturës të “regjionalizmit të ri”. Biblioteka Kombëtare Universitare e Kosovës në vitin 1982 (e njohur në atë kohë si Biblioteka Popullore dhe Universitare e Kosovës) e fillon veprimtarinë e vet në këtë ndërtesë.
Ndërtesa është katërkatëshe me sipërfaqe prej 16.500 m², prej të cilave 13.500 m² sipërfaqe të shfrytëzueshme. Në pikëpamjen kompozicionale biblioteka veçohet si tërësi kubesh të mbështjella me membranë skeletore çeliku, e cila në kombinim me ndriçimin zenitor të realizuar përmes kupolave, krijon një sistem ndriçimi që siguron ndriçim të bollshëm dhe mbrojtje nga izolimi i tepruar. Gjithsej janë 99 kupola të ndara me segmente që i përngjajnë trurit dhe simbolikisht paraqesin dijen. Organizimi funksional është bërë në bazë të përvojave të bibliotekave bashkëkohore.
Biblioteka ka salla të leximit, sallën e periodikut, sallat e fondeve të veçanta dhe sallat, hapësirat për laboratorët e konservimit të librit, foto-laboratorin, libër-lidhëtoren, depot dhe hapësirat administrative. Sallat e leximit janë të ndara në kate: kati i parë – dy salla të mëdha për 400 lexues, kati i dytë – sallat specialistike, në katin e tretë dhe të katërtin janë sallat për punëtorët shkencorë. Depoja e librit është e vendosur në dy katet nëntokësore. Biblioteka ka dy amfiteatro, një me 150 + 40 ulëse dhe një me 75 ulëse. Biblioteka transportin e librave e ka të mekanizuar, ndërsa hapësirat e skedarëve i ka në afërsi me të gjitha sallat e leximit. Biblioteka tani funksionon, por ka nevojë për modernizim të transportit të librave, digjitalizim të skedarëve dhe sallave të leximit si dhe intervenime të tjera.
Uithoorn
Uithoorn është një qytet dhe komunë në provincën Holanda e Veriut në Holandë me sipërfaqe 19.49 km² dhe popullsi 28314 banorë. Uithoorn është kryeqendra e komunës.
Agathia
Biografia
Agathia përmend të qenit i pranishëm në Aleksandri si student i drejtësisë në kohën kur një tërmet shkatërroi Berytusin ( Bejrut ). Shkolla juridike e Berytusit ishte njohur si një nga tre shkollat juridike zyrtare të perandorisë (533). Brenda pak vitesh, si pasojë e tërmetit katastrofik të vitit 551, studentët u transferuan në Sidon. Datimi i ngjarjes në vitin 551: si student i drejtësisë, Agathia mund të ishte në të njëzetat, gjë që do ta vendoste lindjen e tij në.
Ai përmend largimin nga Aleksandria për në Kostandinopojë menjëherë pas tërmetit. Agathia vizitoi ishullin Kos, ku "ai ishte dëshmitar i shkatërrimit të shkaktuar nga tërmeti". Në vitin e katërt të studimeve të tij juridike, Agathia dhe shokët e tij studentë Aemiliani, Joni dhe Rufini përmenden duke bërë një ofertë të përbashkët për Mikael Kryeengjëllin në Sostenium, ku ata u lutën për një "të ardhme të begatë".
Ai u kthye në Kostandinopojë në vitin 554 për të përfunduar trajnimin e tij dhe ku u përgatit si avokat ( scholasticus ) në gjykata. Gjoni i Epifanisë raporton se Agathia e ushtroi profesionin e tij në kryeqytet. Evagrius Scholasticus dhe Nikephoros Kallistos Xanthopoulos e përshkruajnë Agathian si një retor ("folës publik"). Suda dhe një pasazh i Gjonit të Nikiû e quajnë atë "Agathia skolastiku". Ai njihet se ka shërbyer si pater civitatis ("Babai i qytetit", në fakt magjistrat ) i Smyrna -s. Atij i besohet ndërtimi i banjove publike për qytetin. Ndërsa Agathia i përmend këto ndërtesa, ai nuk arrin të përmendë rolin e tij në ndërtimin e tyre.
Pak detaje kanë mbetur nga jeta e tij personale – kryesisht në poezitë e tij ekzistuese. Njëra prej tyre tregon historinë e maces së tij të përkëdhelur duke ngrënë thëllëzën e tij. Një tjetër (Gr.Anth. 7.220) i përgjigjet duke parë varrin e kortezanes Lais të Korinthit, duke nënkuptuar një vizitë në atë qytet, të cilit i referohet duke përdorur emrin poetik Ephyra. Asnjë llogari e plotë e jetës së tij nuk ka mbijetuar.
Shkrimet
Letërsia, megjithatë, ishte pasioni i tij më i preferuar dhe ai mbetet më i njohur si poet. Nga Daphniaca e tij, një përmbledhje me poezi të shkurtra në heksametër mbi 'dashurinë dhe romancën' në nëntë libra, ka mbetur vetëm hyrja. Por ai shkroi gjithashtu mbi njëqind epigrame, të cilat i botoi së bashku me epigrame të miqve dhe bashkëkohësve në Ciklin e Epigrameve të Reja ose Cikli i Agathias, ndoshta në fillim të mbretërimit të perandorit Justin II (r. 565–578). Kjo vepër mbijeton kryesisht në Antologjinë Greke — botimi i Maximus Planudes ruan shembuj që nuk gjenden diku tjetër. Poezitë e Agathias shfaqin shije dhe elegancë të konsiderueshme.
Ai shkroi gjithashtu shënime margjinale mbi Përshkrimin e Greqisë ( Ἑλλάδος περιήγησις ) të Pausanias.
Historitë
Pothuajse po aq të vlerësuara janë Historitë e Agathias, të cilat ai i filloi në mbretërimin e Justinit II. Ai e shpjegon motivimin e tij në shkrimr, si thjesht mosgatishmëri për të lënë "ngjarjet e rëndësishme të kohës së tij" të mos regjistrohen. Ai vlerëson miqtë e tij që e inkurajuan atë për të filluar këtë përpjekje, veçanërisht një Eutychiani. Kjo vepër në pesë libra, Mbi mbretërimin e Justinianit, vazhdon historinë e Prokopit, stilin e të cilit imiton dhe është autoriteti kryesor për periudhën 552–558. Ai merret kryesisht me betejat e ushtrisë perandorake, nën komandën e gjeneralit Narses, kundër gotëve, vandalëve, frankëve dhe persëve.
Vepra ka mbijetuar, por duket e paplotë. Pasazhe të historisë së tij tregojnë se Agathia kishte planifikuar të mbulonte si vitet e fundit të Justinit II ashtu edhe rënien e Hunëve, por vepra në formën e saj të njohur nuk përfshin asnjërën. Menander Protektori nënkupton se Agathia vdiq para se të kishte një shans për të përfunduar historinë e tij. Ngjarja e fundit e përmendur në Histori është vdekja e mbretit persian Khosrau I (r. 531–579); gjë që tregon se Agathia ishte ende gjallë në kohën e mbretërimit të Tiberius II Konstandinit (r. 578–582). Perandori Maurice (r. 582–602) nuk përmendet kurrë, duke sugjeruar se Agathia kishte vdekur në vitin 582.
Menander Protektori vazhdoi historinë e Agathias, duke mbuluar periudhën nga viti 558 deri në 582. Evagrius Scholasticus aludon në veprën e Agathias, por ai nuk duket se ka pasur akses në Historinë e plotë.
Sipas Enciklopedisë Katolike, Historitë e Agathias kanë "shumë reflektim filozofik. Ai është i aftë dhe i besueshëm, ndonëse informacionet e tij i mblodhi nga dëshmitarët okularë dhe jo si Prokopi në ushtrimin e funksioneve të larta ushtarake dhe politike. Ai kënaqet duke përshkruar sjelljet, zakonet dhe fenë e popujve të huaj për të cilët ai shkruan; turbullimet e mëdha të kohës së tij, tërmetet, murtajat, zitë e bukës, i tërheqin vëmendjen dhe nuk mungon të fusë “shumë njoftime të rastësishme për qytete, kalatë e lumenjë, filozofë dhe komandantë vartës”. Shumë nga faktet e tij nuk gjenden diku tjetër dhe ai është parë gjithmonë si një autoritet i vlefshëm për periudhën që ai përshkruan”.
Sipas Botimit të Njëmbëdhjetë të Encyclopædia Britannica, "Autori krenohet me ndershmërinë dhe paanshmërinë e tij, por atij i mungon gjykimi dhe njohuria e fakteve; vepra, megjithatë, është e vlefshme nga rëndësia e ngjarjeve të cilat trajton".
Komentatorët e krishterë vënë në dukje sipërfaqësinë e krishterimit të Agathias: "Ka arsye për të dyshuar se ai ishte i krishterë, megjithëse duket e pamundur që ai të mund të kishte qenë në atë datë të vonë një pagan i vërtetë" ( Enciklopedia Katolike ). "Asnjë pagan i hapur nuk mund të priste një karrierë publike gjatë mbretërimit të Justinianit, megjithatë thellësia dhe gjerësia e kulturës së Agathias nuk ishte e krishterë" ( Kaldellis ).
Agathia ( Historitë 2.31) është autoriteti i vetëm për historinë e mbylljes nga Justiniani të Akademisë Platonike (në fakt neoplatonike ) të rithemeluar në Athinë (529), e cila nganjëherë citohet si data e mbylljes së " Antikës ". Neoplatonistët e shpërndarë, me aq materialë nga biblioteka e tyre sa mund të transportohej, gjetën strehim të përkohshëm në kryeqytetin persian të Ktesifonit, dhe më pas - nën garancitë e traktatit të sigurisë që përbëjnë një dokument në historinë e lirisë së mendimit - në Edessa, e cila vetëm një shekull më vonë u bë një nga vendet ku mendimtarët myslimanë u ndeshën me kulturën e lashtë greke dhe u interesuan për shkencën dhe mjekësinë e saj.
Historitë e Agathias janë gjithashtu një burim informacioni për Iranin para-islamik, duke ofruar — në formë të përmbledhur — "provën tonë më të hershme thelbësore për traditën Khvadhaynamagh ", që më vonë formoi bazën e Shahname -së së Ferdowsit dhe dha shumë nga materiali iranian për Historinë e al-Tabariut.
Meridiani i Griniçit
thumb|right|250px| meridiani fillestar thumb|right|250px| meridiani fillestar Meridiani i Grinuiçit është meridian i cili shfrytëzohet për përcaktimin si referencë ndërkombtare për përcaktimin e gjatësisë gjeografike.
Meridiani i Grinuiçit merret si “meridiani zero:, gjegjësisht meridiani cili definohet si 0 i gjatësisë gjeografike. Ai kalon nëpër opservatiumin e Griniçit, nëpër vendin me të njejtin emër në afërsi të Londrës. Meridiani më i largët nga Griniçi (180) paraqet kufirin në mes Hemisferës Perëndimore me atë Lindore.
Meridiani i Griniçit u standardizua kombtarisht në tetor të vitit 1884 në Konferencën ndërkomtare të mbajtur në Uashington. Shikoje edhe: Gjerësia gjeografike është 90° Gjatësia gjeografike është 90°
Kategoria:Gjeografia
Malas
Malasi është një fshat në komunën Ballaban në rrethin e Përmetit të Shqipërisë.
Ymer efendi Prizreni
Haxhi Ymer efendi Prizreni (Zgatar, 1820/21 - Ulqin, 12 qershor 1887) ka qenë hoxhë, myderriz, anëtar i tarikatit Nakshbendi, deputet i të parit parlament të Perandorisë Osmane dhe veprimtar aktiv i Lidhjes së Prizrenit.
Biografia
parapamje|260x260px|Varri i Ymer Prizrenit (me të zezë) tek varrezat e Mollabeqirëve në [[Ulqini|Ulqin.]] U lind më 1820 në Zgatar të Opojës, i biri i myderrizit Sulejman Ali Nuhit, bir i një familjeje myderrizësh dhe pronarësh në viset e Zgatarit. Gjyshi i tij, myderriz Ali Nuhi, njihej si themeluesi i xhamisë së parë të Opojës në Zgatar më 10 maj 1814. Nuk dihet se kur i ati i Ymerit u zhvendos në Prizren, ku ishte pronar dyqanesh, mullinjsh dhe shërbeu si imam në Xhaminë Bajraklie. Të tre djemt e Sulejmanit, Aliu, Ymeri dhe Osmani u shkolluan.
Ymeri ndoqi shkollën fillore dhe të mesme në vendlindje, më pas shkoi në Stamboll ku studjoi teologjinë dhe jurisprudencën islame. Pas studimeve punoi në medresenë e Prizrenit, ku u shqua si mbështetës i shtresave të ulëta kundrejt shtypjes së administratës osmane të kohës.
Pasi plasi Lufta Ruso-Turke, organizoi me parinë shqiptare komitetet e mbrojtjes territoriale të viseve shqiptare. Po atë vit u zgjodh deputet në Mexhlisin Osman në Stamboll dhe u anëtarësua në Komitetin i Stambollit kryesuar nga Abdyl bej Dume-Frashëri, me të cilin do të kishte lidhje gjithë jetën. Kryesoi mbledhjen e komitetit të Prizrenit në mbledhjen e janarit 1878 që në qershor të atij viti do të themelonte Lidhjen e Prizrenit.
Në janar 1881 u bë kreu i qeverisjes autonome, që drejtoi lëvizjen autonomiste e cila u shtyp me forcë nga ushtritë osmane të drejtuara nga Dervish Pasha prillin e po atij viti. Prej ndjekjeve shkoi njëherë të strehohej në fisin e Krasniqes në Malësi të Gjakovës, familja iu internua në Selanik dhe më pas në Stamboll. Ymer efendiu më pas u vendos në Ulqin, ku vdiq dhe gjendet dhe varri i tij.
Lista e agjencive të specializuara të Kombeve të Bashkuara
Agjencitë e specializuara janë organizata të pavarura që punojnë me Kombet e Bashkuara dhe njëra-tjetrën përmes mekanizmit të koordinimit të Këshillit Ekonomik dhe Social të Kombeve të Bashkuara në nivel ndërqeveritar, dhe përmes Bordit të Drejtuesve Kryesorë për koordinim (CEB) në nivel inter-sekretariat. Agjencitë e specializuar mund të jenë apo jo të krijuara nga Kombet e Bashkuara, por janë të përfshira në Sistemin e Kombeve të Bashkuara nga Këshilli Ekonomik dhe Social i Kombeve të Bashkuara duke u bazuar në nenet 57 dhe 63 të Kartës së Kombeve të Bashkuara. Momentalisht OKB ka gjithsej 15 agjenci të specializuara që kryejnë funksione të ndryshme në emër të OKB-së. Agjencitë e specializuara janë listuar më poshtë.
Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO)
Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë e Kombeve të Bashkuara drejton përpjekjet ndërkombëtare për të mposhtur urinë. Duke u shërbyer si vendeve të zhvilluara ashtu edhe atyre në zhvillim, FAO vepron si një forum neutral ku të gjitha kombet takohen si të barabartë për të negociuar marëveshje dhe debatuar për politikat. Mandati i FAO-s është të rrisë nivelin e të ushqyerit, të rrisë prodhimin bujqësor, të përmirësojë jëtën e popullsisë rurale dhe të kontribuojë në rritjen e ekonomisë botërore. FAO është agjencia më e madhe e Kombeve të Bashkuara dhe ka selinë e saj në Romë, Itali.
Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil (ICAO)
Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil (ICAO) është themeluar në vitin 1947. Ajo kodifikon parimet dhe teknikat e navigimit ndërkombëtar ajror dhe nxit planifikimin dhe zhvillimin e transportit ajror ndërkombëtar për të siguruar rritje të rendit dhe sigurisë. Selia e saj është e vendosur në Quartier international de Montréal të Montreal, Kanada.
Këshilli i ICAO adapton standarde dhe rekomandon praktika në lidhje me navigimin ajror, parandalimin e ndërhyrjes së paligjshme, dhe lehtësimin e procedurave ndër-kufitare për aviacionin civil ndërkombëtar. Përveç kësaj, ICAO përcakton protokollet për hetimin e aksidenteve ajrore e ndjekur nga autoritet e sigurisë së transportit në shtetet nënshkruese të Konventa për Aviacionin Civil Ndërkombëtar, e njohur si Konventa e Çikagos. Ajo gjithashtu zgjidh konfliktet ndërmjet dy shteteve.
Fondi Nderkombetar për Zhvillimin e Bujqësisë (IFAD)
Fondi Nderkombetar për Zhvillimin e Bujqësisë (IFAD) u themelua si një institucion ndërkombëtar financiar në vitin 1977, si një nga rezultatet e mëdha të Konferencës Botërore të Ushqimit të vitit 1974 dhe si përgjigje për situatën në Sahel. IFAD është e përkushtuar për të zhdukur varfërinë rurale në vendet në zhvillim. Selia e saj është në Romë, Itali.
Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO)
Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO) merret me çështjet e punës. Selia e saj është në Gjenevë, Zvicër. E themeluar në vitin 1919, u formua përmes negociatave në Traktatit të Versajës, dhe ishte fillimisht një agjenci e Lidhjes së Kombeve. Ajo u be pjesë e sistemit të Kombeve të Bashkuara pas formimit të OKB-së në fund të Luftës së 2-të Botërore. Themelimi me datën e ndryshuar, përfshin Deklaratën e Filadelfias për synimet dhe qëllimet e organizatës. Sekretariati i saj njihet si Zyrtari Ndërkombëtar i Punës.
Organizata Ndërkombtare për Lundrimin Detar (IMO)
Organizata Ndërkombtare për Lundrimin Detar (IMO), zyrtarisht e njohur si Organizata Ndër-Qeveritare Këshilluese për Lundrimin Detar (IMCO), u themeluar në vitin 1948 përmes Kombeve të Bashkuara me qëllim të koordinimit të praktikave ndërkombëtare të sigurisë se lundrimit detar. Sidoqoftë IMO nuk hyri në fuqi deri në vitin 1958.
Më seli në Londër, Mbretëria e Bashkuar, IMO promovon bashkëpunimin ndërmjet qeverive dhe industrisë se transportit detar për të përmirësuar sigurinë dhe parandaluar ndotjen e e detrave. IMO drejtohet nga një Asamble e anëtarëve dhe administrohet financiarisht nga Këshilli i anëtarëve i zgjedhur nga Asambleja. Puna e IMO-s realizohet përmes pesë komiteteve të cilët mbështeten ngë nën-komitete teknike. Organizatat anëtare të OKB-së mund të vëzhgojnë veprimet e IMO-s. Statusi i vëzhguesit mund t’i jepet organizatave të kualifikuara jo-qeveritare.
IMO mbështet nga një sekretariat i përhershëm i përfaqsuesve të anëtarëve të organizatës. Sekretariati përbëhet nga një Sekretar i përgjithshëm i cili zgjidhet nga Asambleja, dhe divizione të ndryshme përfshirë, inter alia, siguria detare, mbrojtja e ambientit, dhe një seksioni i konferencave.
Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN)
Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) ndonjëherë konsiderohet si agjenci e specializuar. Është pjesë e Sistemit të Kombeve të Bashkuara dhe ka një marrëveshje formale me OKB-në, por ruan pavarësinë e saj FMN siguron bashkëbunim monetar dhe stabilitet financiar dhe vepron si një forum për këshilla, negociata dhe aistenvë në çështje financiare. Selia e FMN-së është në Washington, D.C., Shtetet e Bashkuara.
Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit (ITU)
Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit (ITU) është themeluar për të standardizuar dhe rregulluar radion dhe telekomunikacionin ndërkombëtar. Është themeluar si Unioni Ndërkombëtar i Telegrafisë në Paris më 17 maj 1865. Detyrat kryesore të tij janë standardizimi, caktimi i spektrit të radio-s, dhe organizimi i marrëveshjeve ndërlidhëse ndërmjet vendeve të ndryshme për të lejuar thirrjet telefonike ndërkombëtare (ka funksion në telekomunikacion sikurse UPU për shërbime postare). Ka selinë ne Gjenevë, Zvicra, afër kampusit kryesor të Kombeve të Bashkuara.
Organizata e Kombeve të Bashkuara për Edukim, Shkencë dhe Kulturë (UNESCO)
Organizata e Kombeve të Bashkuara për Edukim, Shkencë dhe Kulturë (UNESCO) është agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara e themeluar në vitin 1946 me seli në Paris, Francë. Qëllimi i saj është të kontribuojë në paqe dhe siguri duke promovuar bashkëpunimin ndërkombëtar përmes edukimit, shkencës dhe kulturës për të avancuar respektin universal për drejtësi, sundim të ligjit dhe të drejtat e njeriut dhe liritë themelore të garantuara me Kartën e OKB-së.
Organizata e Kombeve të Bashkuara për Zhvillim Industrial (UNIDO)
UNIDO beson se ambienti konkurrues dhe i qëndrueshëm industrial ka një rol kyç në nxitjen e rritjes ekonomike, zvogëlimin e varfërisë dhe arrijen e objektivave të zhvillimit të Mijëvjeçarit. Organizata punon në drejtim të përmirësimit të kualitetit të jetës në vendet e varfëra duke tërhequr resurset globale dhe ekspertizën në tri fusha të ndërlidhura tematike:
Unioni Postar Universal (UPU)
Unioni Postar Universal (UPU), me seli në Bern, Zvicër, koordinon politikat postare ndërmjet vendeve anëtare, dhe kështu sistemin postar botëror. Çdo vend anëtar pajtohet me të njëjtat kushte për përcjelljen e detyrave ndërkombëtare postare.
Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim (IBRD)
BRD jep kredi për vendet në zhvillim për zhvillim të programeve me qëllim të zvogëlimit të varfërisë. Është pjesë e Grupit të Bankës Botërore (WBG).
Korporata Ndërkombëtare Financiare (IFC)
IFC është është burimi më i madh multilateral i huave dhe financimit të kapitalit për projekte të sektorit privat në botën në zhvillim. Është pjesë e Grupit të Bankës Botërore (WBG).
Organizata Ndërkombëtare për Zhvillim (IDA)
Mandati i IDA-s është i afërt me atë të IBRD, me fokus të veçantë në vendet e varfëra. Është pjesë e Grupit të Bankës Botërore (WBG).
Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO)
Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO) vepron si një autoritet koordinues ndërkombëtar i shëndetit publik dhe merret çështje që kanë të bëjnë me shëndetin, higjienën publike, sëmudjet dhe dërgon ekipe që ndihmojnë në luftimin e epidemive. E themeluar më 7 prill 1948, dhe me seli në Gjenevë, Zvicër, agjencia trashëgoi mandatin dhe resurset e parardhëses së saj, Organizatës së Shëndetit, që ishte një agjenci e Lidhjes së Kombeve.
Organizata Botërore për Pronësinë Intelektuale (WIPO)
Organizata Botërore për Pronësinë Intelektuale (WIPO) është një agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara e krijuar në vitin 1967 dhe me seli në Gjenevë, Zvicër. Qëllimi i saj është të nxit veprimtaritë kreative dhe të promovojë mbrojtjen e pronësisë intelektuale kudo në botë. Organizata administron disa traktate që kanë të bëjnë me të drejtat e pronësisë intelektuale.
Oganizata Botërore e Meteorologjisë (WMO)
Oganizata Botërore e Meteorologjisë (WMO) është pasardhëse e Organizatës Ndërkombëtare të Meteorologjisë (IMO), që ishte themeluar në vitin 1873. ËMO është themeluar në vitin 1950 dhe u bë agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara për meteorologji (mot dhe klimë), hidrologji operacionale dhe shkenca të afërta gjeofizike. Selia e saj është në Gjenevë, Zvicër.
Organizata Botërore e Turizmit (UNWTO)
Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP)
Ish-agjencitë e specializuara
E vetmja agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara që nuk ekziston më është Organizata Ndërkombëtare për Refugjatë, që ekzistoi nga viti 1946 deri në vitin 1952, dhe u zëvendësua nga zyra e Komisionerit të Lartë për Refugjatë e Kombeve të Bashkuara, që është një organ ndihmës i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Organizata të afërta
Ka disa organizata të tjera ndër-qeveritare që kanë marrëveshje bashkëpunimi me Kombet e Bashkuara. Në kuptim të strukturave të bashkëpunimit, disa marrëveshje janë të përafërta me me me marrëveshjet e raporteve me agjencitë e specializuara sipas neneve 57 dhe 63 të Kartës së OKB-së, por meqë Karta përcakton se agjencitë merren me çështje "ekonomike, sociale, kulturore, edukative, shëndetësore dhe të tjera të ngjashme me to", organizatat e tilla nuk janë zyrtarisht agjenci të specializuara të Kombeve të Bashkuara. IAEA arriti një marrëveshje të tillë me OKB-në në vitin 1957, dhe OPCË dhe CTBTO përdorën këtë model për arritjen e marrëveshjeve të tyre me OKB-në.
Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA)
Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) është një organizatë ndër-qeveritare për bashkëpunim shkencor dhe teknik në fushën e teknologjisë nukleare. Ajo ka për qëllim promovimin e përdorimit paqësor të energjisë nukleare dhe ndalimin e përdorimit për qëllime ushtarake. IAEA është themeluar si organizatë e pavarur më 29 korrik 1957. Para kësaj, në vitin 1953, Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Dëight D. Eisenhoëer parashtroi idenë e krijimt të një trupi ndërkombëtar për kontrollimin dhe zhvillimin e energjisë atomike në një fjalim para Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. The organization and its former Director General, Mohamed ElBaradei, were jointly awarded the Nobel Peace Prize announced on 7 October 2005. Its current membership is 144 countries.
Për shkak të arsyeve historike dhe natyrës politike të punës, IAEA nuk është agjenci e specializuar. Në vend të kësaj, marrëdhënia e saj me Kombet e Bashkuara drejtohet nga një marrëveshje e veçantë si dhe nga statuti i saj që kërkon që IAEA të raportojë çdo vit para Asamblesë së Përgjithshme dhe kur është e nevojshme, para Këshillit të Sigurimit.
Organizata për Ndalimin e Armëve Kimike
Organizata për Ndalimin e Armëve Kimike (OPCW) është një organizatë ndër-qeveritare, e vendosur në Hagë, Holandë. Organizata promovon dhe verifikon zbatimin e Konventës së Armëve Kimike e cila ndalon përdorimin e armëve kimike dhe kërkon shkatërrimin e tyre. Verifikimi bëhet përmes vlerësimeve të shteteve anëtare dhe inspektimeve në vend.
Organizata Botërore e Tregtisë (WTO)
WTO është themeluar në vend të propozimit të dështuar për një agjenci të specializuar e cila do të merrej me çështje të tregtisë, Organizata Ndërkombëtare e Tregtisë. Selia e WTO-s është në Gjenevë, Zvicër.
Mrikë Gjikola
Mrikë Gjikola (lindur më 17 prill 1921-28 gusht 2018) ishte një e internuar nga Kurbneshi i Mirditës gjatë regjimit komunist në Shqipëri. Mrika u internua bashkë me kunatën Gjelë Gjikola në vitin 1948, fillimisht në Burrel e më pas në Kampin e Tepelenës.