Mbrojtja_Kombëtare_e_Kosovës_Lindore
Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore
Pranverën e vitit 6 prrill 1939 Italia fashiste pushtoi Shqipërinë. Në të gjithë Ballkanin nisën të ndodhin gjëra të çuditshme. Mbreti Zog, me Shtabin dhe bajraktarët e grupit të tij, u vendos në Kajro. Erdhi edhe pushtimi nga Gjermania naziste dhe shqiptarët u vendosën në male. U formuan edhe grupe të armatosura guerilësh shqiptarë, formacione luftarake të armatosura të ndarë në dy pjesë: ato partizane me ide komuniste të udhëhequra dhe nën influencën e Kominternit, kurse nga ana tjetër dëgjohej oshtima e armëve të grupeve nacionaliste shqiptare, siç ishin ato të “Ballit Kombëtar” etj.. Edhe këtu, në kohë dhe hapësirë, grindjet, hakmarrjet e përçarjet bënin të vetën dhe lanë gjurmë të pashlyera tragjike, të cilën e shfrytëzonte me dinakëri pushtues të huaj. Pjesa tjeter pushtohet me 7 prill 1941). Për shqiptarët, edhe ky pushtim u konsideruar si edhe ai i (1919, Versajit) Mbreterisë SKS (Jugosllava e parë) ishte i tillë, dhe në zonen gjermane,italiane dhe bullgare. Në bisedimet e Vjenës, Gjermania kërkoi edhe plotësimin e kërkesave të Bullgarisë, aleatit tjetër të Bllokut Fashist. Kështu, në Vjenë parashikohej që të kalonin nën sundimin bullgar një  pjesë e rretheve të Gjilanit, e të Ferizajit, Vitia, Kaçaniku, rajoni i Preshevës, i Kumanovës  dhe i Shkupit. Në marrëveshjen e arritur në Vjenë, më 21-22 prill 1941, ndërmjet Berlinit dhe Romës, të përfaqësuar nga ministri i Jashtëm gjerman, Ribentrop, dhe ministrit i Jashtëm i Italisë, Galeaco Çiano, ishte përcaktuaa harta e re politike të Ballkanit. Harta mbështetej në parimet e ndarjes së zonave të influencës midise Gjermanisë, Italisë dhe Bullgarisë. Nga ky parim viset shqiptare nën Jugosllavi u ndanë ndërmjet këtyre tri shteteve. Në këtë marrëveshje Italia do të merrte pjesën më të madhe të Rrafshit të Kosovës, me qytete si Prishtinën, Ferizajn, Gjilanin, Kamenicën, rajonin e Drenicës, Rrafshin e Dukagjinit me Pejën, Gjakovën, Prizrenin, territoret në veri, Ulqinin, Tuzin, Plavën e Gucinë si dhe ato në lindje: Tetovën, Gostivarin, Kërҫovën, Strugën dhe një pjesë të viseve të Prespës, duke krijuara të ashtuquajturën Shqipërinë e Madhe. Ndërsa rajoni i Mitrovicës, Pudujevës dhe Vuҫitërnës, për shkake të industrisë, minierave të Trepҫës dhe pasurisë nëntokësore që ofronte ky rajon dhe për interesa strategjike të Gjermanisë dhe nevojat që kishte për luftë, u përfshinë në kuadër të shtetit kuisling serb të Nediҫit. M. Nediqi, ministër i Ushtrisë dhe i marinës jugosllave, në Kralevë, bisedoi me gjermanët dhe nga ta kërkoi mbrojtje nga shqiptarët. Në fakt, serbët, gjermanëve u parashtruan kërkesat e tyre që të ruhet një territor kompakt që do të konsiderohej Serbi. Dhe ky territor duhej t'i përfshinte territoret që nga Zemuni e deri në Gërlicë, ngase, më poshtë, andej nga Kaçaniku dhe Shkupi territoret kontrolloheshin nga bullgarët. Serbët në këtë hapësirë ia vunë pllakën edhe itinerarit të të ashtuquajturës hekurudhë serbe. Për ta siguruar territorin e caktuar, serbët nisën edhe ushtrinë e tyre për ta ripushtuar Kosovën, Ilaz Agushi, figura e të cilit fatkeqësisht deri më sot ka mbetur e pandriçuar, erdhi në Ferizaj, Gjilan, Prishtinë ku mbajti fjalime të zjarrta dhe kërkoi nga atdhetarët shqiptarë që në Kosovë të formohej një qeveri kalimtare dhe që njerëzit të qesin në kokë sa më shumë plisa kështu që bota të kuptojë se në Kosovë jetojnë shqiptarët dhe se kjo është tokë shqiptare. Mirëpo i përndritshmi Ilaz Agushi, i nxorri në Prelluzhë grupet e vullnetarëve shqiptarë dhe e ndalën hovin e ushtrisë serbe. Nga ana tjetër, Nediqi me bashkëpunëtorët e tij morën nja shtatëmbëdhjetë oficerë gjermanë që atyre t'ua dorëzojnë qeverisjen e Kosovës. Kur vijnë në Prishtine atyre u del para Ilazi. Gjermanët u habitën kur i panë tërë ata shqiptarë me plisa. Ceshte e vërteta gjermanët na donin neve shumë më shumë sesa sllavët dhe kryesori i këtij grupi tha që të shkonim në Prizren tek komandanti i tyre dhe të bisedonim për situatën. Ilazi shkon në Prizren me pajton dhe atje takohet me Qazim Bllacën, i cili fatmirësisht qe shkolluar në Gjermani dhe kjo ishte një përparësi në nivelin e komunikimit me komandën gjermane. Komandanti gjerman i thotë Ilazit: "Peja, Gjakova, Rahoveci, Prizreni, Prishtina, Gjilani, Ferizaj dhe Kaçaniku do të mbeten me Shqipëri". Ndërsa Mitrovica, Vushtrria dhe Podujeva mbeten nën administrimin e Beogradit. Ali Draga, i biri i Ferat Dragës u bë ministër në Beograd. Xhafer Deva ishte një njeri i besueshëm i gjermanëve në Mitrovicë. Kështu që kufiri ngeli në Prelluzhë dhe aty ia ndërronin pllakat. Mbishkrimi, deri në Prelluzhë ishte Jugosllavia, aty e andej, deri në Gërlicë mbishkrimi i trenit ishte: ALBANIA.