cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dardania
Nga perëndimi në lindje
Një listë të vendeve potenciale për gjurmime arkeologjike në e kanë pregaditur propaganduesit e kishës serbe. Në të vërtet lista e paraqitur nga aspekti shkencorë është si një autogol në futboll. Ata propagandojnë që mbi rënojat e kishave serbe janë ndërtuar xhamia çka edhe është e vërtet por kjo hapë derën e gjurmimeve se nga cila kohë ato kisha janë administruar nga kisha serbe.
Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike të Shqipërisë 1996-1997
Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike në Legjislaturën e III të Kuvendit të Shqipërisë përbëhej si më poshtë:
Brigada e XXIII-të Sulmuese
Brigada e njëzet e tre: Komandant Haxhi Seseri dhe Komisar Sejdin Avdi
Lista e insekteve
Kjo është një listë e insekteve.
Shackelford County (Texas)
Shackelford County është një nga 254 Countet në shtetin federal Texas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Planeti
Planetët e sistemit diellor
Planetët e sistemit tone diellor te radhitura sipas largësisë nga Dielli. Plutoni në vitin 2006 u përjashtua nga planetët e kategorisë së parë, prandaj sot pranohen vetëm 8 planetë kryesorë të sistemit tonë diellor, të cilët mbajnë emra kryesisht të mitologjisë romake, përveç Uranit që e ka grek. Ditët e javës gjithashtu mbajnë emrat e planetëve, Diellit dhe Hënës.
Krijimi i planetëve
Planetet e vogla te ngurta:Merkuri, venera, toka dhe marsi
Stacioni hekurudhor i Bajzës
Stacioni hekurudhor i Bajzes ndodhet ne breg te liqenit nderkufitar te Shkodres dhe i gjithe transporti hekurudhor per ne dhe nga Mali i Zi, gjithashtu edhe pika doganore kalon nga stacioni hekurudhor i Bajzes.
Historia
Ky stacion u ndertua me...
Kungulli
(lat. Cucurbita pepo L.) bënë pjesë në familjen Cucurbitaceae. Ka disa variacione.Kungulli ka ngjyrë portokalli.
Brigada e XXI-të Sulmuese
Brigada e njëzet e një: Komandant dhe Komisar projekt organik.
Luan Pinari
Luan Pinari lindi më 27 tetor të vitit 1977 në Tiranë, Shqipëri. Ai është mbrojtës i KF Partizani, skuadër kua luan prej dy sezonesh. Pinari ka luajtur edhe 5 ndeshje me skuadrën përfaqësuese ku ka shënuar edhe 1 gol.
Brigada e XXII-të Sulmuese
Brigada e njëzet e dy: Komandant Sal Verdha dhe Komisar Tonin Jakova.
Bamako
Bamako është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Malit. E vendosur në krah të lumit Niger, pranë pragjeve të lumit që ndajnë luginën e sipërme Nigeri dhe në luginën e Nigerit të Mesëm në jug-perëndim të vendit. Me anë e lumit është qëndra kryesore tregtare dhe administrative Malit, është aktiv në prodhimin e gomës, rrëshirës dhe druve, si dhe në tekstileve, mishit të përpunuar, metaleve dhe sektorin e peshkimit.
Historia
Bamako ka qenë e banuar që prej paleolitit, edhe pse lindja legjendare është vendosur në shekullin e gjashtëmbëdhjetë. Bamako, fillimisht Bammako (pellg kaiman "në gjuhën Bambara) është themeluar në fund të shekullit të gjashtëmbëdhjetë me Nair dikur të quajtur Niakate, të cilët ishin Soninke. Niaréla është një nga më të vjetërit e rrethit Bamako. Qyteti ishte një qendër e rëndësishme tregtare dhe mësimin kryesor të Islamit, nën perandorinë e Malti, por shkoi në rënie në shekullin e nëntëmbëdhjetë.
Në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë Bamako ishte një fshat i madh i fortifikuar i 600 banorëve, kur më 1 shkurt 1883, francezët me në krye Borgnis Gustave-Desbordes e pushtuan.
Në 1904, u inaugurua linja hekurudhore Dakar-Niger. Në 1905, filloi ndërtimi pika Hôpital du G, spitali i vjetër. Në 1908, Bamako u bë kryeqyteti i Sudanit francez, dhe në mes të 1903 dhe 1907 është ndërtuar pallati Koulouba, pallati i guvernatorit, që më pas do ti kalohej presidentit të republikës që prej pavarësisë në 1960.
Më 20 dhjetor, 1918, Bamako u bë një komunitet i përzier i administruar nga një kryetar bashkie. Në 1927 ai ndërtoi katedralen dhe qëndër artizanati në 1931. Në 1947 u ndërtua ura e parë mbi Niger dhe xhamia e madhe në Bamako në 1948.
Më 18 nëntor 1955 Bamako u bë një komunë me të drejtën e vet, kryetarin e saj, Modibo Keitas, u zgjodh për herë të parë një vit më vonë. Popullsia e Bamako, rritur shumë deri në 1960 arriti në rreth 160 000 banorë. Më 22 shtator 1960 është shpallur pavarësia dhe Bamako u bë kryeqyteti i republikës së re të Malit.
Sabri Godo
Sabri Godo (8 gusht 1929, Delvinë - 3 dhjetor 2011, Tiranë) ka qenë shkrimtar e politikan shqiptar.
Jeta
Ka lindur më 8 gusht 1929 në Delvinë, ku kreu edhe shkollën fillore. Më pas vazhdoi gjimnazin në Tiranë, të cilin u detyrua ta ndërpriste vitin e tretë, pasi u përfshi aktivisht në luftën antifashiste. Për 23 muaj, nga  korriku i vitit 1943 deri në maj 1945, mori pjesë në të gjitha Luftrat e Brigatës VI, në Shqipëri e Jugosllavi, ku u shqua e më pas u dekorua për trimëri te vecantë. Shërbeu në ushtri si oficer deri në vitin 1948 e më pas u përjashtua si politikisht i padëshëruar. Në vitin 1953 përjashtohet nga partia komuniste, ku kish aderuar në shkurt 1944. Këtu fillon edhe kalvari i tij i periudhës së diktaturës. Per shkak të martesës me një vajzë nga familjet aristokrate dhe të perkatësisë familjare, intelektualë të shquar, kundërshtarë të regjimit, të pushkatuar, të burgosur e të arratisur, jeta e tij ka shkuar disa here në teh te briskut, deri në prag të burgosjes.
Godo njihet si një penë e rrallë, në romanet me karakter historik, ku më të bujshmet e më të diskutuarat janë “Skënderbeu” dhe “Ali Pashë Tepelena”. Mbi këto figura që i kalonin përmasat e kombit, ai nuk rreshti së kërkuari. Këto romane janë ripunuar e ribotuar disa here, janë përkthyer në disa gjuhë dhe vlerësuar lart nga kritika. Si një njohës i thellë i karakterit njerëzor, shkroi me po aq mjeshtëri romanet e novelat mbi luftën, për të cilat u akuzua nga censura e regjimit si shkrimtar i deheroizimit dhe vuajti pasojat. Ne vitin 1974 u perjashtua nga Lidhja e Shkrimtarëve per “devijim nga realizmi socialist„ dhe u dërgua per “riedukim„ për 11 vjet (1974 – 1985). Një veprimtari të dendur ka pasur në publicistikë, veçanërisht në revistën "Hosteni", me mbi katër mijë faqe të botuara me fejtone e shkrime kritike.
Ne vitet 90, u angazhua që në fillim në lëvizjen antikomuniste dhe më 10 janar 1990 formoi Partinë Republikane të Shqipërisë, një parti e djathtë, aleate e Partise Demokratike, qe kish në themel të programit të saj respektimin e pronës private, familjes dhe bashkimin e kombit. Per tetë vjet radhazi Sabri Godo ishte kryetar i kesaj Partie e më pas dha dorëheqjen per t’ju hapur rrugen të rinjve. Nga viti 1998 deri në ditet e fundit ai ishte president nderi dhe Kryetar i Asamblesë Kombëtare te PR.Sabri Godo ka qenë deputet i Kuvendit të Shqipërisë në dy legjislatura, 1996-2002 me funksionin e kryetarit të Komisionit të Politikës së Jashtme. Gjate kësaj periudhe dhe më pas, ka luajtur nje rol aktiv në intensifikimin e marëdhënjeve të Shqipërisë me strukturat Europiane e më gjerë, duke i shtrirë njohjet në nivele të larta personalitetesh të një rëndësie politike të vecantë Eshtë i pamohueshem roli i Sabri Godos ne zgjidhjen e çështjes së Kosovës, për të cilën ai luftoi për 22 vjet rrjesht, nga dita e parë e krijimit të Partisë Republikane deri në ditët e fundit të jetës së tij. Për këtë populli dhe personalitetet e Kosovës kanë shprehur qartasi mirënjohjen. Eshtë i ditur roli dhe lufta e tij për çështjen e popullit çam, per atë të shqiptarëve në Maqedoni, në Serbi e kudo.
Si bashkëkryetar, në hartimin e dokumentit themelor te shtetit, Kushtetutës së Re të Republikës së Shqipërisë të vitit 1998, ai ka luajtur një rol vendimtar. Shpesh emërtohet si Babai i Kushtetutës. Një njeri aktiv në politikë dhe në fushën e letrave, Sabri Godo ka qenë një nga figurat më me rëndësi në jetën politike shqiptare sidomos në momentet e vështira. Qendrimet e tij pa mëdyshje në çështjet më delikate dhe të debatueshme, në periudha të ndezura politike, dhe përpjekjet për të gjetur rrugën e arësyes, i çuan njerëzit, mediat e politikanët, ta quajnë “Plaku i Urtë”, epitet që në mënyrën më të plotë do të përmblidhte gjithë jetën e tij.
Në 12 dhjetor 2012 Presidenti i Repubblikesse Shqipërisë, zoti Bujar Nishani i dha Sabri Godos, pas vdekjes “Urdherin e Skënderbeut” me motivacionin:"“Personalitetit të shquar të politikës dhe kulturës kombëtare, politikanit të urtë e vizionar, me kontribut të çmuar në proçeset demokratike, shkrimtarit e skenaristit që talentin e vuri në shërbim të popullit e vendit të tij'"
Në 14 dhjetor 2012, Presidenti i Republikes Italiane, Shkëlqesia e tij, Giorgio Napolitano i ka akorduar Sabri Godos, titullin e nderit “Commendator” me motivacionin: "“Në konsideratë të meritave të veçanta, dhe me propozim të Presidentit të Këshillit te Ministrave, me dekretin e dates 27 dhjetor 2011, i dorëzon zotit Sabri Godo, Titullin e nderit “Commendator”, me të drejtën per të gëzuar nderimet e larta përkatëse dhe për tu regjistruar në librin e Commendatorë-ve'."
Vdekja
Vendimi i Qeverisë:
1. Shpalljen zi kombëtare, nga ora 12.30 deri në 14.30, ditën e diel, datë 4.12.2011, në nderim të të ndjerit, z.Sabri Godo, shkrimtar dhe politikan i shquar.
2. Në të gjitha institucionet, shtetërore dhe publike, të ulet flamuri kombëtar në gjysmë shtizë dhe në orën 14.30 të mbahet një minutë heshtje.
3. Ceremonia e homazheve të organizohet ditën e diel, datë 4.12.2011, ora 12.30 deri 14.30, në mjediset e sallës së seancave plenare të Kuvendit të Republikës së Shqipërisë.
4. Radio-Televizioni Publik Shqiptar, gjatë zhvillimit të ceremonialit funebër zyrtar, të transmetojë muzikë funebre.
5. Shpenzimet e varrimit dhe të ceremonialit të përballohen nga buxheti i vitit 2011, miratuar për Ministrinë e Punëve të Jashtme.
6. Ngarkohet Ministria e Punëve të Jashtme për zbatimin e këtij vendimi.
Me 10 Maj 2013, Bashkia e Tiranës zbuloi bustin e Sabri Godos pranë Kuvendit të Republikës.
Shpuza
Shpuza i takon grupit të kafshëve detare të quajtur shpuzorë. Fjala shpuzë rrjedh nga fjala shqip "shpues" nje gje qe te shpon.
Sabri Godo
Referime
Vdekja
Shpuza
Shpuza është kafshë detare që jeton në fund të detit, kjo kafshë ka pamje të pa rrezikshme gjë që ia bën të lehtë për ta gjuajtur gjahun.
Anatomia
shpuza
Zogjaj
Zogjaji është një fshat në komunën Shupenzë në rrethin e Bulqizës të Shqipërisë.
Gjeografia
Fshati Zogje i Dibrës, është një ndër 19 fshatrat e Grykes se Vogel ne perendim te qytetit Diber. Gjendet ne fundin e grykes qe vjen e ngushtohet vazhdimisht ne formen e nje hinke ne rreze te maleve qe ngrihen pothuajse ne te gjitha anet e kesaj, duke u quajtur nga vendasit edhe si Gropa e Zogje. Kurorat e maleve qe rrethojne kete gryke (grope) i japin fshatit nje pamje interesante e te bukur, me nje kurore te veshur me dushk ne pjeset e poshtme, duke vijuar me lart me brezat e ahut e pishes, te cilat bashke me livadhet e kullotat alpine perbejne nje pasuri te jashtezakoneshme per banoret e ketij fshati.
Demografia
Ne fshat jane dy lagje te medha: Gropa e Zogje, ku jane te vendosura shtepite e fiseve: Markja, Leka, Lleshi, Kaja, Suti e Krrusa. Fiset me te vjetra ne Zogje, para ardhjes se mbretit Zog kane qene Suti, Kaja e Lila. Ne vendin e quajtur Xhiteca e Sute, ne rreze te kodres se Shalave ne livadhe te Epra, eshte vendbanimi i hershem i ketij fisi. Me ardhjen e mbretit Zog, fshati mori emrin Zogje. Lagja e Kodrasve, ku jane te vendosura shtepite e fiseve: Daci, Lila e Mena.
Monumente kulturore
Kulla e Markes është ndërtuar në vitet 1830-1840. Ështe vendosur në hyrje të fshatit, në një bazament shkëmbor në pjesën fundore të kodrës që ulet ngadalë në tarracat e krijuara enkas për ndërtimin e shtëpive të fshatit. Kulla është e lartë 15.4 m. Themeli është lëshuar 7 m i gjatë dhe 6.10 m i gjerë, trashësia e mureve është 0.85 m, ndërsa muret e avllisë i ka 1 m të gjerë.
Nëpërmjet një kalldrëmi mund të hysh në katin e parë të kullës 4 katëshe në një dhomë me një dritare, që shërbente për ruajtjen e drithit e bulmetit, në katin e dytë dhe të tretë ngjitesh nëpërmjet shkallëve nga jashtë (pjesa jugore e kullës), ndërsa në katin e katërt ngjitesh nëpërmjet dhomës së katit të tretë. Në çati ngjitesh nëpërmjet një baxhoje në dhomën e katit të katërt. Sipërfaqja e çatisë është 43.10 m2. me dy oxhaqe mnë lindje dhe një oxhak në perëndim të saj. Në dhomat e kullës hynë nëpërmjet 3 dyerve, të gjitha me hark prej guri. Në kullë ka 7 dritare dhe 10 frëngji-kati parë ka një dritare dhe tre katet e tjerë kanë nga dy dritare, ndërsa të gjitha frëngjitë janë në dhomën e katit të katërt, prej të cilave 8 janë në faqen perëndimore të dhomës dhe 2 janë në atë veriore. Frëngjitë e faqes perëndimore janë çifte paralele-një poshtë e një lart, nga ku mund të hapnin zjarr 8 luftëtarë njëkohësisht, një ulur dhe një në këmbë sipas çifteve. Frëngjitë kanë përmasa: 0.4 x 0.3 m x 0.4 m në thellësi të murit. Dhe kanë dalje nga ku mund të qitësh pushkë. Vetë dalja e frëngjisë është 0.2 x 0.1m. Në çdo dhomë ka oxhak.
Pisha Zogje
Njihet edhe me emrin Vishkulli Zogje. Ndodhet në lartësinë 700 m mbi nivelin e detit, në fshatin Zogje, komuna Shupenzë e rrethit të Bulqizës. Përfaqëson një dru pishe të veçuar. Ka kurorë ombrellore disi të një çadre, lartësi mbi 20 m, diametër të trungut rreth 1,8 m, perimetër rreth 565 cm dhe moshë mbi 110 vjeçare. Ka vlera biologjike, didaktike, estetike e turistike.
Moheda
Moheda është një qytet i vogël në Bashkinë e Alvestës në Suedi.
Moheda ka një popullsi prej 1824 banorësh.
Historia
Për herë të parë Moheda përmendet në dokumentet arkivore më 6 maj 1334, me emrin Moadhe. Në vitin 1620 Moheda mori të drejtat e lokalitetit në qytetin Jönköping. Para mesit të viteve 1800 kjo e drejtë pushoi së ekzistuari.
Në Moheda ushtria kishte një rezervë qendrore të karburantit në malin Klinta. Më 23 korrik 1958, një shpërthim ndodhi në tunel ku u vranë tre veta dhe pati ndotje të madhe nga nafta dhe benzina në lagje.
Që nga viti 1971 Moheda bën pjesë në Komunën Alvesta.
Kantoni Fayence
Kantoni Fayence (frëngjisht: Canton de Fayence) është një kanton në departamentin Var, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Fayence. Ka sipërfaqe 358.96km2 dhe popullsi 21315 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Fayence aktualisht përbëhet nga 8 komuna.
Pirro Malaveci
Pirro Malaveci lindi ? 1945 në Tiranë është aktorë dhe dublues Shqiptar i cili ka punar për disa Programe Televizive.
Lidhje te jashtme
http://www.imdb.com/name/nm1065947/
Kantoni Domène
Kantoni Domène (frëngjisht: Canton de Domène) është një kanton në departamentin Isère, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Domène. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 29139 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Domène aktualisht përbëhet nga 12 komuna.
Humanitarian Law Center
Humanitarian Law Center (HLC) (serbisht: Fond za Humanitarno pravo, shqip: Fondi për të Drejtën Humanitare) është një organizatë jo-qeveritare me zyra në Beograd, Serbi dhe Prishtinë, Kosovë. Kjo organizatë u themelua në 1992 nga Nataša Kandić për të dokumentuar abuzimin me të drejtat e njeriut përgjatë zonave të konfliktit të armatosur në ish-Jugosllavi, në Kroaci, Bosnje dhe Hercegovinë dhe më vonë në Kosovë. Në zonën e post-konfliktit, HLC ka vijuar të punojë për avancimin e të drejtave të viktimave të krimeve të luftës dhe lobimin për drejtësinë sociale. Duke investiguar të vërtetën dhe duke kërkuar drejtësi, si dhe duke bërë fushatë ndërgjegjësuese për largimin e agresorëve të luftës nga institucionet shtetërore si dhe nga pozicione të tjera në autoritet.
Libri Kujtimi i Kosovës
Si pjesë e punës kërkimore mbi krimet e luftës dhe abuzimin me të drejtat e njeriut në Kosovë, HLC ka përpiluar Kosovo Memory Book/ Libër Kujtimi i Kosovës 1998-2000. Ky libër përmbledh të gjitha viktimat e konfliktit të periudhës nga 1 janar 1998 dhe 31 dhjetor 2000, duke dokumentuar rrethanat në të cilat secila prej viktimave është vrarë ose zhdukur. Qëllimi i një publikimi të tillë është të shmanget manipulimi politik i numrit të viktimave, t'i jepet ndihmë shoqërisë për tu ballafaquar me krimet e realizuara gjatë luftës, si dhe të ndërtohet një kulturë përkujtimore.
Mikrokozmosi
Mikrokozmosi (nga greq. μικροκόσμος - bota e vogel) është bota e imte, ne kundershtim me makrokozmosin, bota gjigante. Zona ndërmjet mikro dhe makrokozmosit, e kapshme nga njeriu quhet mesokozmos.
Historia e mikrokozmosit
Mikrokozmosi ishte deri para zbulimit te mikroskopit te pare një zone thjeshte hamendesuese. Ne boten e imte hyjne qeniet apo sendet mikroskopike, si bakteriet, proteinat, atomet etj. Mikrokozmosi ka ligjet, mundesite dhe dukurite e veta.
Lidhje të jashtme
Macrocosm and microcosm Mikrokosmos ja makrokosmos Microkosmos en macrokosmos Макрокосм і мікрокосм
Katun
parapamje|Një Katun në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] Katun - Katuni është një fjalë me origjinë shqiptare - vllahe, e cila i referohet një strehimi të përkohshëm veror baritor (pastoral) në mal. Katunde kishte në kullotat malore të Istrias dhe duke kaluar nëpërmjet Velebitit, Dinariteve e deri në Epirin jugor. Katunet zakonisht ishin një lloj strehe shumë modeste, të bëra nga materiali i punuar me dorë, më së shpeshti si një mur guri i thatë, i mbuluar me degë dhe bar, shumë i vogël - mjaftueshëm sa për të strehuar kokën në raste të motit të keq dhe stuhive.
Tani si duket përsëri janë rikthyer në modë, sidomos në rastet kur u ofrohen turistëve të cilët i vizitojnë viset malore.
Henryk Sienkiewicz
Studijoi filologjikun në Varshavë, a gjatë udhëtimit nëpër Gjermani, Francë dhe Angli iu dërgoi gazetave polake udhëpërshkrime nën pseudonimin Litwos. E vizitoi Amerikën, Evropën dheAfrikën.
Pas kthimit në Poloni, i përkushtohet hulumtimeve në histori, e cila rezultoi me trilogjinë e madhe për Poloninë e gjysmës së dytë të ëë shekullit 17. Ogniem i mieczem, "Potop" dhe "Gospodin Wolodyjowski".
Për romanin  «Quo vadis?» e fitoi në vitin 1905 Çmimin Nobel për Letërsi. Ishte shumë i popullarizuar në Poloni. Në vitin 1900 me kontribute nacionale janë mbledhë mjete të mjaftueshme për blerjen e oborrit të të parëve të tij.
Feja në Kosovë
200px|parapamje|[[Xhamia e Sinan Pashës (Prizren)|Xhamia e Sinan pashës në Prizren]] parapamje|Xhamia e re ne [[Obilić]] parapamje|300px|[[Xhamia e Madhe (Gjilan)|Xhamia e Madhe në Gjilan]]
Feja në Kosovë - myslimanët jan 96% e popullsisë (kryesisht synite, dhe njëpakicë e vogël sufiste), krishterët ortodoksë 1.5% dhe katolikët janë 2.2% në bazë të regjistrimit te fundit. Islami është feja dominuese shpallur nga popullsia etnike shqiptare të Kosovës, boshnjak, goran dhe turk, dhe disa rome / ashkalike / egjiptiane. parapamje|majtas|350px|[[Xhamia e Çarshisë, Rahovec|Xhamia e Çarshisë në Rahovec ndërtuar në vitin 2005]] Gjatë, investimet e 2000 të mëdha në Kosovë janë bërë nga organizatat bamirëse të Lindjes së Mesme, posaçërisht Arabia Saudite. Xhamia e Hasan Beut Xhamia e re në Prishtinë, është krejtësisht e financuara saudite.
Popullatës serbe, vlerësuar në 25,685 persona, është kryesisht ortodokse serbe. Bashkësitë katolike shqiptare janë përqëndruar kryesisht në Gjakovë, Prizren dhe Pejë dhe disa fshatra pranë Ferizajit dhe Klinës të cilët kanë 2.2% të popullsisë në Kosovë.
Në këto statistika zakonisht as nuk pyetej se cfarë feje i perkisje, direkt shkruhej myslyman sepse supozohej se me patjetër duhej ti perkisje një feje, dhe pasi që jo krishter, ateherë mysliman. Ateist, apo dicka tjeter as që konsiderohej si opsion. Për më tepër as nuk mund të deklarohesh si jomysliman sepse në Kosovë, është tabu të deklarohesh ndryshe edhe pse mysliman të vërtete (praktikant te fese ashtu sic e kerkon feja) pothuajse nuk ka, thjeshtë si term mbijeton sot.
Jeronim Bazo
Jeronim Bazo Lindi në Tiranë, në maj 1960. Mbaroi studimet universitare në Akademinë Ushtarake “Skënderbej” në Tiranë në vitin 1985 dhe u titullua oficer aktiv në Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë. Vitet e para të karrierës ushtarake shërbeu në njësitë e këmbësorisë si komandant toge, kompanie dhe zëvendëskomandant batalioni.
Gjeneral Brigade Bazo ka shërbyer në Ministrinë e Mbrojtjes dhe Shtabin e Përgjithshëm të FA-ve në periudhën 1993-1995 si Shef Sektori në Drejtorinë e Personelit.
Në vitin 1996 u diplomua nga Qendra Evropiane për Studime të Sigurisë “George C Marshall” për Studime të Sigurisë dhe Ekonomisë së Mbrojtjes. Nga 1997-2000, Gjeneral Brigade Bazo pasi shërbeu si oficer koordinator me NATO-n, komandoi Akademinë e Nënoficerëve deri më 2003-in dhe më pas u emërua Komandanti i Akademisë Ushtarake “Skënderbej”, ku drejtoi punën dhe përpjekjet për transformimin e kësaj akademie në një Universitet Ushtarak dhe shërbeu si komandant i parë i UUS-së deri në qershor 2005.
Në 2007-ën udhëhoqi punën për planifikimin dhe zhvillimin për herë të parë të Kursit të Lartë për Studime për Sigurinë dhe Mbrojtjen, që vazhdon të jetë një kontribut i vlefshëm i Shqipërisë për sigurinë dhe paqen në rajon.
Zhvillimi i këtij kursi me pjesëmarrje ndërkombëtare ishte një ndër elementet mbështetës në përpjekjet e Shqipërisë për tu bërë një vend anëtar i NATO-s, në vitin 2009.
Gjatë periudhës 2010-2012 drejtoi Drejtorinë e Planifikimit të Mbrojtjes në SHP të FA-ve, në një periudhë e rëndësishme për Shqipërinë si një anëtare e re e NATO-s. Nën drejtimin e tij Drejtoria e Planifikimit të Mbrojtjes realizoi me sukses një numër detyrash të rëndësishme, që ishin elemente të rëndësishëm për integrimin e plotë të Shqipërisë në NATO, si Implementimi i Strukturës së Re të FA-ve, Konferencat e Integrimit të FA-ve, Konferencat e Transformimit dhe Takimet e Komitetit Ushtarak të NATO-s. Gjeneral Brigade Bazo shërbeu në këtë pozicion deri në gusht 2012, kohë në të cilën u emërua Këshilltar Ushtarak i Presidentit të Republikës Bujar Nishani.
Sistemi i pozicionimit global
Global Positioning System apo GPS (sqt. xhi-pi-es) është sistem për lokalizim gjeografik. Sistemi u shpall operativ në janar 1994 kur përbëhej nga 24 satelitë në lartësi 20.200km prej Tokës në 6 orbita të ndryshme. Sot ekzistojnë edhe tre satelitë të tjerë rezervë për raste defektesh. Jetëgjatësia e një sateliti mund të shkojë deri në 8.5 vjet, kohë gjatë së cilës ata mund të riparohen ose modifikohen. Megjithëse 27 satelitet nuk i përkasin të njëjtës gjeneratë, ata lëshojnë të njëjtin lloj sinjali.
Cupressus
Lista e anëtarëve
Sistemi i pozicionimit global
thumb|Satelit GPS në orbitë Një tjetër faktor për zhvillimin e GPS është komandimi i armëve në largësi të mëdha. Raketat cruise (shëtitëse) operojnë me ndihmën e këtij sistemi. Një qendër komandimi në largësi bën programimin e koordinatave të cilat raketa i gjen me saktësi me ndihmën e GPS-it, duke pakësuar kështu numrin e rreziqeve për civilët dhe trupat mike.
Cupressus
është grup i cili bënë pjesë në familjen Cupressaceae.
Sistemi i pozicionimit global
Historia
Më 1968, Departamenti amerikan i Mbrojtjes hodhi hapat e para në realizimin e një sistemi të tillë i cili do të përbëhej nga disa satelitë në orbitë rreth Tokës. Që nga 1973 filloi ndërtimi i sistemit i cili do të kishte vetëm qëllime ushtarake. Sateliti i parë me natyrë lokalizuese u lëshua më 1978.
Më 1991 SHBA-të hapën sinjalin e sistemit për përdorim nën emrin SPS (Standard Positioning System), që për arsye sigurie krijonte qëllimisht pasaktësi nga versioni në përdorim ushtarak, që ishte kufizimi teknik i sistemit. SPS u zëvendësuar më pas nga Global Positioning System apo GPS. Në fillim GPS u përdor për qëllime ushtarake megjithëse dihej se mund të gjente hapësire dhe në përdorimin e përditshëm. Në maj të vitit 2000, koordinatat e fituara prej tij kishin një saktësi prej 100-150 m. Që nga ajo kohë me dekret të Presidentit amerikan Bill Klinton u ndërpre degradimi i sinjalit për përdorim civil dhe saktësia është 10-20 m.
Parimi i punës
Parimi i funksionimit të sistemit GPS bazohet në një metode të pozicionimit sferik e cila bëhet me matjen e kohës që i duhet sinjalit për të përshkuar distancën satelit-sinjalmarrës. Duhen njohur pozicionet e të paktën 3 sateliteve për të pasur një koordinatë 2D (dydimensionale) ndërsa për një koordinatë 3D (tredimensionale) duhen 4 satelitë. Në brendi të pajisjes marrëse gjendet programi kompjuterik i nevojshëm për interpretimin e të dhënave të marra nga sateliti dhe gjetjen e koordinatave. Në çmimin e pajisjes është e përfshirë edhe pagesa e licencës që përdorët për të mbuluar shpenzimet e sistemit prej rreth 400 milion dollarë në vit, ndërsa përdorimi pastaj është pa pagesë.
thumb|Pajisje GPS Sot GPS përdoret për lokalizimin e mjeteve me rrota, anijeve, avionëve dhe pajimeve ushtarake në çdo cep të globit.
Gabime të mundshme dhe përmirësimet e sistemit
Për të shmangur vështirësitë e sinkronizimit të sateliteve përdoren orë atomike të cilat funksionojnë në baze të aftësive fizike të atomeve. Si pasoje e këtij sistemi të veçante kohëmatës saktësia e funksionimit të tyre arrin deri në të miliardat e sekondit dhe janë 133 here me të sakta se një orë normale.
Një tjetër pengese është dhe efekti kanion. Saktësia e satelitit ndikohet shume nga relievi. Kjo pasi zhurma e objekteve në këto terrene bën jehone, e cila më pas u shkakton sateliteve çrregullime në llogaritjet për lokalizimin e objektit. Shkencëtaret amerikanë kane arritur të përmirësojnë akoma me shume saktësinë me krijimin e Differential GPS (DGPS), i cili mundëson lokalizime të rangut centimetrik. DGPS përbëhet nga një bashkësi stacionesh fikse të cilat emitojnë korrektimet e sinjalit GPS drejt satelitëve gjeosinkron, të cilin pastaj pajisja marrëse e pranon në tokë.
GPS dhe Teoria e Relativitetit
Orët e satelitëve ndikohen nga Teoria e Relativitetit. Në fakt, për shkak të shpejtësisë relative ndërmjet tokës dhe satelitëve, koha në satelitë ecën më një ritëm më të shpejtë se në tokë, duke shkaktuar një ndryshim prej rreth 38 mikrosekondë në ditë me orët tokësore. Korrektimi bëhet automatikisht në bordin e satelitëve.
E ardhmja
Evropa bashkë me disa vende aziatike po punojnë në sistemin e tyre për pozicionim me satelit, Galileo. Kur të gjithë satelitët e Galileos të hyjnë në funksion më 2008, saktësia do të rritet në atë shkallë sa të lejojë përdorimin për nevoja kritike si për shembull uljen automatike të avionëve.
Qeni kangal
parapamje|Qeni kangal Qeni turk Kangal është një racë e qenve roje vendas në qytetin Kangal në provincën e Sivas, Turqi. Ky është një qen i ngjashëm me mastiff me një pallto të fortë, të verdhë-kafe dhe një maskë të zezë në fytyrë.
Sipas standardeve të organizatave zyrtare amatore në Turqi, Federata e Kinologjisë së Turqisë (KIF) dhe Ankara Kangal Derneği (ANKADER), qentë mund të kenë shenja të bardha dhe mund të mos kenë maskë.
Megjithëse ato përshkruhen më shpesh si qen tufë, ato nuk janë, ata janë qen roje që ruajnë tufën nga ujqërit, çakallët dhe arinjtë. Cilësitë e tyre mbrojtëse, besnikëria dhe butësia me fëmijët dhe kafshët, kanë çuar në një rritje të popullaritetit si mbrojtës i familjes.
Historia e racës
Emri vjen nga qyteti Kangal, në provincën e Sivas, dhe ndoshta ka rrënjë të ngjashme me emrin turk të fisit Kanli. Origjina e emrit të vendit që i dha emrin qenit dhe qytetit ende nuk është e qartë. Ndoshta, fisi Kanly u largua nga Turkestani, dhe duke migruar në Anadoll, formoi fshatin Kangal, i cili ka mbijetuar deri më sot.
Shakira Mebarak
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (lindur më 1 Shkurt 1977) është një këngëtare, kërcimtare, kompozitore, afariste dhe filantropiste kolumbiane. Lindur dhe rritur në Barranquilla, Mebarak fillojë të përformojë, demostrojë në shkollë muzikën amerikano-jugore, muzikën arabe dhe rock and roll.
Qeni kangal
Historia e racës
Kështu, qentë gjithashtu kanë më shumë të ngjarë të vijnë nga Turkestani, dhe jo nga Turqia. Hipotezat se ato janë me origjinë babilonase ose abisinase nuk mbështeten nga gjenetistët.
Shakira Mebarak
Fëmijëria dhe fillimet
Babai i saj, Don William Mebarak Chadid, është i lindur në Nju Jork dhe ka prejardhje lebaneze, nëna e saj, Nidia del Carmen Ripoll Torrado është kolumbiane me prejardhje spanjolle dhe italiane. Mebarak është fëmija i vetëm i përbashkët i tyre. Babai i saj ka nga një martesë e mëparshme edhe 8 fëmijë të tjerë. Mebarak ka 5 vëllezër dhe 3 motra nga ana e babait.
Qeni kangal
Historia e racës
Versioni që këta qen rrjedhin nga një palë qenësh indianë të marrë në Turqi nuk konsiderohet seriozisht.
Shakira Mebarak
Fëmijëria dhe fillimet
Që në moshën 8 vjeçare, Mebarak ka filluar të shkruaj dhe të kompozojë këngë. Shumë herë ishte objekt i përqeshjeve të fëmijëve të tjerë, të cilëve nuk ju pëlqente zëri i saj. Por Mebarak për të vërtetuar të kundërtën, mori pjesë në gara të ndryshme të muzikës për fëmijë, ku edhe fitoi. Gjuha e saj amtare është Spanjishtja, por ajo ka kënduar edhe në Anglisht, Portugalisht dhe Frëngjisht.
Qeni kangal
Historia e racës
Një gjë është e qartë se kjo është një racë e lashtë që u ka shërbyer njerëzve për një kohë shumë të gjatë. Thjesht intrigat njerëzore i ishin bashkangjitur historisë së saj, ku vende dhe popuj të ndryshëm arroguan për veten e tyre të drejtën për t'u quajtur atdheu i këtyre qenve.
Shakira Mebarak
1991-1994
Ajo ndërroi vendbanimin kur ishte në moshën 13 vjeçare dhe prej vendlindjes së saj  Baranquilla shkoi në Bogota. Një vit më vonë (në qershor 1991) ajo solli në shitje albumin e saj të parë “Magia” (shq. Magjia) nën Sony BMG. Ky nuk korri aq sukses të madh, po ashtu as albumi i saj i dytë  “Peligro” (shq. Rreziku) në vitin 1993.
Qeni kangal
Përshkrim
Ekzistojnë ndryshime delikate në standardin e racave të përdorura në vende të ndryshme. Në atdheun e qenve, në Turqi, standardi i Federatës Kinologjike të Turqisë përshkruan lartësinë e një qeni nga 65 në 78 cm, plus ose minus dy centimetra.
Shakira Mebarak
1991-1994
Më vonë ajo ju përkushtua aktrimit dhe mori një rol në një telenovelë kolumbiane (El oasis). Nuk kishte aq eksperiencë në aktrim dhe si aktore nuk ishte e mire, por kjo kohë i ndihmoi të krijoj më shume shoqëri dhe lidhje në biznesin e arteve në përgjithësi.
Qeni kangal
Përshkrim
Në të njëjtën kohë, KIF nuk bën dallimin midis mashkullit dhe femrës. Megjithëse standardet e vendeve të tjera janë mjaft të përafruara me njëra-tjetrën, ato nuk janë të njëjta me standardin e KIF-it.
Shakira Mebarak
1995 – 2000
Në vitin 1995 ju kthye përsëri muzikës: albumi i saj “Pies Descalos” (shq. Këmbëzbathur) kishte sukses komercial. Kënga “Estoy aqui” (shq. Ja ku jam) arriti vendet e para në top-listat kolumbiane dhe i solli kureshtjen dhe interesin ndërkombëtar muzikës së saj. Ky album u prodhua edhe në formë tjetër: “The Remixes”.
Më 1997 Mebarak themeloi fondin “Pies Descalos” (shq. Këmbëzbathur) me të cilin ju ndihmon fëmijëve në Kolumbi. Së bashku me Ministrinë e arsimit si dhe Institutin kolumbian për ndihmë ndaj familjes, ky fond ka një program me përmasa arsimore si dhe ndihma ushqimore për fëmijët e pastrehë dhe nevojtar. Në Kolumbi jetojnë tani për tani mbi 800 000 fëmijë, që kanë qenë viktima të dhunës dhe mbi 2 milion fëmijë nuk shkojnë në shkollë!
Më 1998 ajo u takua me Papë Gjon Palin II, nga i cili u nominua si ambasadore e vullnetit të mirë.
Mebarak u njoftua me Emilio Estefan Jr., i cili u bë producenti i albumit të saj me radhë “Dónde están los ladrones?” (shq. Ku janë hajdutët?). Ky ishte një prodhim i shtrenjtë, me një shumë shpenizimesh prej 3 milion dollarësh dhe ishte i suksesshëm si në treg e po ashtu i çmuar nga kritikët. Përmbante ndër të tjera këngët “Inevitable” (shq. E pashmangshme) si dhe hit-këngën “Ojos Asi” (shq. Sy si këta). Pasoi një album në MTV-Unplugged, që u publikua edhe si DVD. Mebarak u bë e njohur në mbarë botën te të gjithë popujt latin falë kombinimit të bukur të rokut dhe muzikës latine.
2001 – 2003
Në vitin 2001 me albumin “Laundry service” arriti të fitoj edhe popujt tjerë në anën saj, pasi që ky album ishte kryesisht në gjuhën angleze (përmban 4 këngë në atë spanjolle). Me tekste në këtë gjuhë ju përshtat shijes së masave. Kritikëve nuk ju pëlqyen mangësitë e saj gjuhësore në këngë. Por kjo nuk e pengoi aspak suksesin e këngëve “Whenever, Wherever”, “Underneath your clothes” etj.
Në vitin 2002 ajo publikoi në gjuhën spanjolle albumin me këngët më të suksesshme të saj “Grandes éxitos”.
Në shtator 2002 Shakira ishte një ndër këngëtaret e fundit që fituan në kategorinë International Viewer's Choice Award në MTV Video Music Awards me “Suerte”. Kjo kategori nuk ekziston më.
Në tetor të po këtij viti, ajo fitoi 5 herë “MTV Video Music Awards Latin America” në kategoritë : Best Female Artist, Best Pop Artist, Best Artist—North (Region), Video of the Year (për “Suerte”), dhe Artist of the Year
Më 2003 filloi turne botërore "Tour of the Mongoose", që pati një sukses shumë të madh. Shakira i shkruan këngët e saj vetë por ka edhe bashkëpunim me Luis Fernando Ochoa dhe Lester Mendez.
Fituesi i Çmimit Nobel për letërsi Gabriel Garcia Marquez ka shkruar për të: “Muzika e Shakirës ka një notë personale, që nuk i ngjan asnjë tjetre. Askush nuk mund të këndoj dhe vallëzoj si ajo, në çdo moshë, me atë lloj sensualiteti të pafajshëm, që si duket është zbulim i saj”.
2005 – 2006
thumb|right|200px‎|Oral Fixation Vol.2
Në qershor të 2005 Shakira publikoi njërin prej dy albumeve të reja, atë në gjuhën spanjolle “Fijación oral Vol. 1.”. Prej këtij albumi u bë e njohur kënga “La tortura”, në të cilën ajo punoi me spanjollin Alejandro Sanz.
Më 3 nëntor 2005 Shakira fitoi në MTV Europe Music Awards në kategorinë Best Female, dhe u bë këngëtarja e parë e muzikës latine, që ka fituar ndonjëherë një çmim të MTV-së jashtë Amerikës Latine.
Shakira këndoi në Paris më 2 korrik 2005 me rastin e koncerteve mbarëbotërore të “Live 8”. Më 25 nëntor të po këtij viti doli në shitje albumi i saj në gjuhën angleze “Oral Fixation Vol. 2.”. Nga ky album doli kënga “Don´t bother”
Më 14 shkurt 2006 u transmetua për herë të parë kënga "Hips Don't Lie" (me Wyclef Jean), që pretendon të bëhet hiti i verës 2006. Është një mix i ritmit të Kolumbisë, Haitit, të atij oriental dhe të Karibikut. Kjo këngë po ashtu gjendet në CD-në e filmit “Dirty Dancing Havana Nights”. Shakira do të vejë ne treg një version të ri të albumit “Oral Fixation Vol. 2.”, që do të përmbaj edhe këtë këngë si dhe “La tortura”. 2006-2009 Shakira ka nxjerre albumin e saj te ri, i cili titullohet "She Wolf " ( ujkonja ). Eshte nje album i nje niveli shume te larte. Per kete album ka kontribuar ne menyre te jashtezakonshme grupi me i ri politik, i cili quhet NSAAP. Ky grup ka kontribuar financiarisht dhe pa mbështetjen tij nuk do të ishte i mundur realizimi i ketij albumi.
Jeta personale
Mebarak filloi një marrëdhënie me avokatin argjentinas Antonio de la Rúa në vitin 2000. Në një intervistë të vitit 2009, Mebarak deklaroi se marrëdhënia e tyre tashmë ka punuar si çift i martuar dhe se "ata nuk kanë nevojë për dokumente për këtë". Pas 11 vitesh së bashku, Mebarak dhe de la Rúa, u ndanë në Gusht 2010 në atë që ajo e përshkroi si "një vendim të përbashkët për të marrë kohë larg nga marrëdhëniet tona romantike". Ajo shkroi se çifti "e konsideron këtë periudhë të ndarjes si të përkohshme", me de la Rúa që mbikëqyr "interesat e biznesit dhe të karrierës së Mebarak ashtu si ai gjithmonë ka bërë". Siç raportoi për herë të parë në Shtator 2012, de la Rúa paditi Mebarak në Prill 2013, duke kërkuar 100 milionë dollarë që besonte se ai ishte në hua pasi Mebarak papritur ndërpreu partneritetin e saj të biznesit me të në Tetor 2011. Padia e tij u shkarkua nga një gjyqtar i Gjykatës së Lartë të Los Anxhelosit në Gusht 2013. Mebarak ka hyrë në një marrëdhënie me futbollistin spanjoll Gerard Piqué, i cili luan për FC Barcelona dhe ekipin kombëtar spanjoll në 2011. Ata u takuan për herë të parë në pranverën e vitit 2010, kur Piqué u shfaq në videoklipin muzikor për këngën e Mebarak "Waka Waka", kënga zyrtare e Kupës së Botës FIFA 2010. Mebarak lindi djalin e parë të çiftit, Milan Piqué Mebarak, më 22 Janar 2013 në Barcelonë, Spanjë, ku familja kishte marrë vendbanimin. Mebarak lindi djalin e tyre të dytë, Sasha Piqué Mebarak, më 29 Janar 2015.
Çmime
Grammy Award: Latin Grammy Award : MTV Europe Music Awards: MTV Latinoamérica Award : World Music Award : American Music Award : Billboard Music Award : Billboard Latin Music Award : NRJ Music Awards :
814 p.e.s.
Mbi vitin 814 p.e.s..
Ngjarje
Themelimi i Kartagjenës
Xhuba
Xhuba (anglisht: Juba) është kryeqyteti i Sudanit Jugor.
Gjon Laca
Gjon Laca (Shkodër, 1890 - Tiranë, 1968) ka qenë rrobaqepës shqiptar, gjatë periudhës së mbretërisë qe rrobaqepës personal i Mbretit Zog I dhe ushtarakëve të lartë.
Biografia
U lind në Shkodër në gjirin e një familjeje qytetare, i ati merrej me shitblerje antikuaresh dhe prej tregtisë rrihte bregun dalmat. I biri u angazhua si shegert e më pas çirak tek një rrobaqepës. Kumtohet se u punësua në esnafin e rrobaqepësve që organizoi Kolë Mjeda dhe më 1907 u bë pjesë e “Shoqërisë Ndihmëtare të Punëtorëve”. Dikur udhëtoi në Itali ku ndaloi në Torino, ku për dy vjet ndoqi një shkollë rrobaqepësie.
Në vitin 1915 u kthye në Shkodër ku punoi edhe pak vite të tjera, më pas u vendos në Tiranë. Në sajë të një marrëveshjeje me familjen Kaceli, Gjon Laca kontribuoi në ndërtimin e godinës që u njoh si pallati "Vllazën Kaceli" në fillimin e viteve '30, kati i parë i të cilit shërbeu si rrobaqepsi.
Më 1946 Lacës iu konfiskuan pajimet dhe prona dhe shteti e angazhoi t'u jepte mësim rrobaqepësve të rinj, më pas edhe atë vetë në prestarinë ushtarake. Emri i Gjon Lacës, dyqanet e tij dhe buja e rrobaqepësit u venitën në vitet e diktaturës. U lejua që të banonte në bodrumin e pallatit Kaceli deri kur ndërroi jetë më 1968. E shoqja, Maria, ndërroi jetë po aty më 1987. Pronat iu rikthyen familjs pas rënies së regjimit komunist, përkatësisht të bijave Rozit dhe Antonetës.
Vatikani
parapamje|djathtas|Një pamje e sheshit St Peter Qyteti i Vatikanit - zyrtarisht, Shteti i Qytetit të Vatikanit (italishtja: Stato della Città del Vaticano, latinishtja: Status Civitatis Vaticanae) është vend enklave sovran që gjendët në veri-perendim të Romës, Itali. Ajo u bë e pavarur nga Italia në vitin 1929 me Traktatin e Lateranit dhe është një territor i veçantë nën "pronësinë e plotë, dominimin ekskluziv dhe autoritetin dhe juridiksionin sovran" të Selisë së Shenjtë, vetë një entitet sovran i së drejtës ndërkombëtare, i cili ruan pavarësinë materiale, diplomatike dhe shpirtërore të qytetit-shtetit.
Vatikani zë një hapësirë prej 0,44 km2 dhe ka 453 banorë sipas vitit 2019. Kryetar i shtetit është Papa, i cili ushtron fuqinë e ligjvënies, zbatimit të ligjit dhe fuqinë gjyqësore. Funksionarët më të lartë të shtetit janë të gjithë klerikë katolikë me origjinë të ndryshme. Pas Papatit të Avignonit (1309–1377) papët kanë banuar kryesisht në Pallatin Apostolik brenda atij që tani është Qyteti i Vatikanit, megjithëse ndonjëherë banojnë në vend të kësaj në Pallatin Kuirinal në Romë ose gjetkë. Vatikani është gjithashtu një metonim për Selinë e Shenjtë.
Selia e Shenjtë daton në krishterimin e hershëm dhe është selia kryesore peshkopale e Kishës Katolike, e cila ka afërsisht 1.329 miliardë katolikë të pagëzuar në botë që nga viti 2018 në Kishën Latine dhe 23 Kisha Katolike Lindore. Shteti i pavarur i Qytetit të Vatikanit, nga ana tjetër, erdhi në ekzistencë më 11 shkurt 1929 me Traktatin e Lateranit midis Selisë së Shenjtë dhe Italisë, i cili e fliste për të si një krijim të ri, jo si një mbetje të shumë më të mëdhenjve. Shtetet Papale (756–1870), të cilat më parë kishin përfshirë pjesën më të madhe të Italisë Qendrore.
Qyteti i Vatikanit përmban vende fetare dhe kulturore si Bazilika e Shën Pjetrit, Kishëza Sistine dhe Muzetë e Vatikanit. Ato paraqesin disa nga pikturat dhe skulpturat më të famshme në botë. Ekonomia unike e qytetit të Vatikanit mbështetet financiarisht nga donacionet e besimtarëve, nga shitja e pullave postare dhe suvenireve, tarifat për hyrjen në muze dhe shitjet e botimeve. Qyteti i Vatikanit nuk ka taksa dhe artikujt janë pa doganë.
Shtetet Papale
Papët gradualisht filluan të kishin një rol laik si guvernatorë të rajoneve afër Romës. Ata sunduan Shtetet Papale, të cilat mbulonin një pjesë të madhe të Gadishullit Italian, për më shumë se një mijë vjet deri në mesin e shekullit të 19-të, kur i gjithë territori që i përkiste papatit u pushtua nga Mbretëria e sapokrijuar e Italisë.
Bashkimi italian
Në vitin 1870, zotërimet e Papës u lanë në një situatë të pasigurt kur vetë Roma u aneksua nga forcat italiane, duke përfunduar kështu bashkimin italian, pas një rezistence nominale të forcave papale. Midis viteve 1861 dhe 1929 statusi i Papës u referua si "Çështja Romake".
Italia nuk bëri asnjë përpjekje për të ndërhyrë në Selinë e Shenjtë brenda mureve të Vatikanit. Megjithatë, ajo konfiskoi pronën e kishës në shumë vende. Në vitin 1871, Pallati Kuirinal u konfiskua nga Mbreti i Italisë dhe u bë pallati mbretëror. Më pas, papët banuan të pashqetësuar brenda mureve të Vatikanit dhe disa prerogativa papale njiheshin nga Ligji i Garancive, duke përfshirë të drejtën për të dërguar dhe marrë ambasadorë. Por Papët nuk e njohën të drejtën e mbretit italian për të sunduar në Romë dhe ata refuzuan të largoheshin nga kompleksi i Vatikanit derisa mosmarrëveshja të zgjidhej në vitin 1929; Papa Piu IX (1846–1878), sundimtari i fundit i Shteteve Papale, u referua si "i burgosur në Vatikan". Të detyruar të hiqnin dorë nga pushteti laik, papët u përqendruan në çështjet shpirtërore.
Traktati Lateran
Kjo situatë u zgjidh më 11 shkurt 1929, kur Traktati Lateran midis Selisë së Shenjtë dhe Mbretërisë së Italisë u nënshkrua nga Kryeministri dhe Kreu i Qeverisë Benito Mussolini në emër të Mbretit Viktor Emanueli III dhe nga Sekretari Kardinal i Shtetit Pietro Gasparri për Papa Piu XI. Traktati, i cili hyri në fuqi më 7 qershor 1929, krijoi shtetin e pavarur të Qytetit të Vatikanit dhe ripohoi statusin e veçantë të krishterimit katolik në Itali.
Lufta e Dytë Botërore
Selia e Shenjtë, e cila drejtonte qytetin e Vatikanit, ndoqi një politikë neutraliteti gjatë Luftës së Dytë Botërore, nën udhëheqjen e Papa Piut XII. Edhe pse trupat gjermane pushtuan qytetin e Romës pas armëpushimit të Cassibile të shtatorit 1943, dhe aleatët nga viti 1944, ata e respektuan qytetin e Vatikanit si territor neutral. Një nga prioritetet kryesore diplomatike të peshkopit të Romës ishte parandalimi i bombardimeve të qytetit; Kaq i ndjeshëm ishte Papa, saqë ai protestoi edhe kundër hedhjes së broshurave nga ajri britanik mbi Romë, duke pretenduar se ato pak zbritje brenda qytet-shtetit shkelnin neutralitetin e Vatikanit. Politika britanike, siç shprehej në procesverbalet e një mbledhjeje të kabinetit, ishte: "që ne në asnjë mënyrë nuk duhet të ngacmojmë qytetin e Vatikanit, por që veprimi ynë në lidhje me pjesën tjetër të Romës do të varej nga sa do të respektonte qeveria italiane rregullat e luftë”.
Pasi SHBA hynë në luftë, SHBA-të kundërshtuan një bombardim të tillë, nga frika se mos ofendonin anëtarët katolikë të forcave të saj ushtarake, por thanë se "ata nuk mund t'i ndalonin britanikët të bombardonin Romën nëse britanikët vendosin kështu". Ushtria amerikane madje i përjashtoi pilotët dhe ekuipazhin katolikë nga sulmet ajrore në Romë dhe pronat e tjera të Kishës, përveç nëse bien dakord vullnetarisht. Veçanërisht, me përjashtim të Romës, dhe me sa duket mundësinë e Vatikanit, asnjë pilot katolik amerikan apo ekuipazh ajror nuk refuzoi një mision brenda Italisë së kontrolluar nga Gjermania. Britanikët thanë pa kompromis "ata do të bombardonin Romën sa herë që të kërkonin nevojat e luftës". Në dhjetor 1942, i dërguari i Mbretërisë së Bashkuar i sugjeroi Selisë së Shenjtë që Roma të shpallej një "qytet i hapur", një sugjerim që Selia e Shenjtë e mori më seriozisht se sa ishte menduar ndoshta nga MB, e cila nuk donte që Roma të ishte një qytet i hapur. por Musolini e hodhi poshtë sugjerimin kur Selia e Shenjtë ia bëri atë. Në lidhje me pushtimin aleat të Siçilisë, 500 avionë amerikanë bombarduan Romën më 19 korrik 1943, duke synuar veçanërisht qendrën hekurudhore. Rreth 1500 njerëz u vranë. Piu XII, i cili ishte përshkruar në muajin e kaluar si "i sëmurë i shqetësuar" për bombardimin e mundshëm, i pa pasojat. Një tjetër bastisje u zhvillua më 13 gusht 1943, pasi Musolini ishte rrëzuar nga pushteti. Të nesërmen, qeveria e re e shpalli Romën një qytet të hapur, pasi u konsultua me Selinë e Shenjtë për formulimin e deklaratës, por Britania e Madhe kishte vendosur që ata kurrë nuk do ta njihnin Romën si qytet të hapur.
Politika
Politika e Qytetit të Vatikanit zhvillohet në kontekstin e një monarkie absolute zgjedhore, në të cilën kreu i Kishës Katolike mban pushtetin. Papa ushtron pushtetin kryesor legjislativ, ekzekutiv dhe gjyqësor mbi shtetin e qytetit të Vatikanit (një entitet i ndryshëm nga Selia e Shenjtë), që është një rast i rrallë i një monarkie jo të trashëguar.
Shteti dhe Selia e Shenjtë
Shteti i Vatikanit, i krijuar në vitin 1929 nga Paktet Laterane, i siguron Selisë së Shenjtë një juridiksion të përkohshëm dhe pavarësi brenda një territori të vogël. Ai dallon nga Selia e Shenjtë. Kështu, shteti mund të konsiderohet një instrument domethënës, por jo thelbësor i Selisë së Shenjtë. Selia e Shenjtë ka ekzistuar vazhdimisht si ent juridik që nga koha e Perandorisë Romake dhe është njohur ndërkombëtarisht si një ent sovran i fuqishëm dhe i pavarur që nga antikiteti i vonë e deri më sot, pa ndërprerje edhe në momentet kur i është hequr territori (p.sh. 1870-1929 ).
Qyteti i Vatikanit është një nga shtetet e pakta të pavarura të njohura gjerësisht që nuk është bërë anëtare e Kombeve të Bashkuara.ref> Selia e Shenjtë, e cila është e ndryshme nga shteti i qytetit të Vatikanit, ka statusin e vëzhguesit të përhershëm, me të gjitha të drejtat e një anëtari të plotë, përveç votës në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Struktura
parapamje|upright|[[Papa Françesku në Qytetin e Vatikanit, 2021]] Qeveria e qytetit të Vatikanit ka një strukturë unike. Papa është sovran i shtetit, ndërsa autoriteti legjislativ i është dhënë Komisionit Papnor për Shtetin e Qytetit të Vatikanit, një organ kardinalësh të emëruar nga Papa për periudha pesëvjeçare. Pushteti ekzekutiv është në duart e kryetarit të atij komisioni, i ndihmuar nga sekretari i përgjithshëm dhe zëvendëssekretari i përgjithshëm. Marrëdhëniet me jashtë të shtetit i besohen Sekretariatit të Shtetit dhe shërbimit diplomatik të Selisë së Shenjtë. Megjithatë, Papa ka pushtet absolut në degët ekzekutive, legjislative dhe gjyqësore mbi Qytetin e Vatikanit, dhe është kështu i vetmi monark absolut në Evropë.
Operacionalisht, ka departamente që merren me shëndetësi, siguri, telekomunikacion dhe çështje të tjera.
Administrimi
parapamje|djathtas|[[Pallati i Guvernatorit, Vatikan|Pallati i Guvernatorit të Shtetit të Qytetit të Vatikanit]] Funksionet legjislative i delegohen komisionit papnor njëdhomësh për Shtetin e Qytetit të Vatikanit, i udhëhequr nga Presidenti i Komisionit Papnor për Shtetin e Qytetit të Vatikanit. Shtatë anëtarët e saj janë kardinalë të emëruar nga Papa për një mandat pesë vjeçar. Aktet e komisionit duhet të miratohen nga Papa, nëpërmjet Sekretariatit të Shtetit të Selisë së Shenjtë, dhe përpara se të hyjnë në fuqi duhet të publikohen në një shtojcë të veçantë të Acta Apostolicae Sedis. Pjesa më e madhe e përmbajtjes së kësaj shtojce përbëhet nga dekrete ekzekutive rutinë, të tilla si miratimi për një grup të ri pullash postare.