cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lufta e Parë Ballkanike
Bullgaria
Bullgaria ishte ushtarakisht më e fuqishmja nga katër shtetet ballkanike, me një ushtri të madhe, të stërvitur dhe të pajisur mirë. Bullgaria mobilizoi gjithsej 599,878 burra nga një popullsi prej 4.3 milionë banorësh. Ushtria fushore bullgare numëronte nëntë divizione këmbësorie, një divizion kalorësie dhe 1,116 njësi artilerie. Komandanti i përgjithshëm ishte Car Ferdinand, dhe komanda operative ishte në duart e zëvendësit të tij, gjeneralit Mihail Savov. Bullgarët kishin gjithashtu një marinë të vogël prej gjashtë anijesh silurësh, të cilat ishin të kufizuara për operacionet përgjatë bregut të Detit të Zi të vendit.
Bullgaria ishte e fokusuar në veprimet në Traki dhe Maqedoni. Ajo vendosi forcën e saj kryesore në Traki duke formuar tre ushtri. Ushtria e Parë (79.370 vetë), nën gjeneralin Vasill Kutinçev, kishte tre divizione këmbësorie dhe u dislokua në jug të Jambolit dhe caktoi operacione përgjatë lumit Tundzha. Ushtria e Dytë (122.748 burra), nën gjeneralin Nikolla Ivanov, me dy divizione këmbësorie dhe një brigadë këmbësorie, u vendos në perëndim të Ushtrisë së Parë dhe u caktua të pushtonte kështjellën e fortë të Adrianopojës (Edirne). Ishte planifikuar që Ushtria e Tretë (94.884 vetë), nën gjeneralin Radko Dimitriev, të dislokohej në lindje dhe prapa Ushtrisë së Parë dhe të mbulohej nga divizioni i kalorësisë që e fshihte atë nga sytë e osmanëve. Ushtria e Tretë kishte tre divizione këmbësorie dhe u caktua të kalonte malin Stranja dhe të merrte kështjellën e Kirk Kilisse (Kırklareli). Divizionit të 2-të (49.180) dhe të 7-të (48.523 burra) iu caktuan role të pavarura, me veprimtari përkatësisht në Trakinë Perëndimore dhe Maqedoninë Lindore.
Vullnetarët armenë
Treqind armenë nga e gjithë Perandoria Osmane, Evropa dhe Rusia, një numër i vogël por domethënës, dolën vullnetarë për të luftuar në anën e 750,000 ushtarëve të Lidhjes Ballkanike. Nën udhëheqjen e Andranik Ozanjan dhe Garegin Nzhdeh, grupi armen u ngarkua të luftonte osmanët fillimisht në Momçilgrad dhe Komotini dhe rrethinat e saj, dhe më pas në İpsala, Keşan dhe Malkara dhe Tekirdağ.
Serbia
Serbia thirri rreth 255,000 burra, nga një popullsi prej 2,912,000, me rreth 228 armë të rënda, të grupuara në dhjetë divizione këmbësorie, dy brigada të pavarura dhe një divizion kalorësie, nën komandën e ish-ministrit të luftës, Radomir Putnik. Komanda e Lartë Serbe, në lojërat e saj të paraluftës, kishte arritur në përfundimin se vendi më i mundshëm për betejën vendimtare kundër ushtrisë osmane të Vardarit do të ishte në Rrafshnaltën e Ovçe Polesë, përpara Shkupit. Kështu, forcat kryesore u formuan në tre ushtri për avancimin drejt Shkupit dhe një divizion dhe një brigadë e pavarur do të bashkëpunonin me malazezët në sanxhakun e Novi Pazarit.
Ushtria e Parë (132,000 burra), më e forta, komandohej nga princi i kurorës Aleksandër dhe shefi i shtabit ishte kolonel Petar Bojoviç. Ushtria e Parë formoi qendrën e lëvizjes drejt Shkupit. Ushtria e Dytë (74.000 burra) komandohej nga gjenerali Stepa Stepanoviç dhe kishte një divizion serb dhe një bullgar. Ajo formoi krahun e majtë të ushtrisë dhe përparoi drejt Stracinit. Përfshirja e një divizioni bullgar ishte sipas një marrëveshjeje të paraluftës midis ushtrive serbe dhe bullgare, por sapo filloi lufta divizioni pushoi së zbatuari urdhrat e Stepanović-it, dhe ndoqi vetëm urdhrat e Komandës së Lartë Bullgare. Ushtria e Tretë (76.000 vetë) komandohej nga gjenerali Bozhidar Jankoviç, dhe duke qenë se ishte në krahun e djathtë, kishte për detyrë të pushtonte Kosovën dhe më pas të lëvizte në jug për t'iu bashkuar ushtrive të tjera në betejën e parashikuar në Ovçe Polje. Kishte dy përqendrime të tjera në Serbinë veriperëndimore përtej kufijve midis Serbisë dhe Austro-Hungarisë: Ushtria e Ibrit (25,000 vetë), nën gjeneralin Mihailo Zhivkoviç, dhe Brigada Javor (12,000 burra), nën kolonelin Milovoje Anđelković.
Greqia
parapamje|Artileritë grekë me top 75 mm Greqia, popullsia e së cilës ishte në atë kohë 2,666,000, konsiderohej si më e dobëta nga tre aleatët kryesorë pasi kishte ushtrinë më të vogël dhe kishte pësuar një disfatë kundër osmanëve 16 vjet më parë, në Luftën Greko-Turke të 1897. Një letër konsullore britanike e vitit 1910 shprehte perceptimin e zakonshëm për aftësitë e ushtrisë greke: "nëse do të ketë luftë, ndoshta do të shohim se e vetmja gjë që mund të bëjnë oficerët grekë përveçse të flasin, është t'ja mbathin". Megjithatë, Greqia ishte i vetmi vend ballkanik që zotëronte një forcë detare të konsiderueshme, e cila ishte jetike për Lidhjen për të parandaluar transferimin e shpejtë të përforcimeve osmane me anije nga Azia në Evropë. Kjo u vlerësua nga serbët dhe bullgarët dhe ishte faktori kryesor në fillimin e procesit të përfshirjes së Greqisë në Lidhje. Siç u shpreh ambasadori grek në Sofje gjatë negociatave që çuan në hyrjen e Greqisë në Ligë, "Greqia mund të sigurojë 600,000 njerëz për përpjekjet e luftës. 200,000 burra në terren dhe flota do të jetë në gjendje të ndalojë 400,000 burra që të zbarkohen nga Turqia midis Selanikut dhe Galipolit.
Ushtria greke ishte ende në riorganizim nga një mision ushtarak francez, i cili mbërriti në fillim të vitit 1911. Nën mbikëqyrjen franceze, grekët kishin adoptuar divizionin trekëndor të këmbësorisë si formacionin e tyre kryesor, por më e rëndësishmja, reformimi i sistemit të mobilizimit i lejoi vendit të nxirrte dhe të pajiste një numër shumë më të madh trupash sesa ishte rasti në 1897. Vëzhguesit e huaj vlerësuan se Greqia do të mobilizonte një forcë prej rreth 50,000 burrash, por ushtria greke nxori 125,000, me 140,000 të tjerë në Gardën Kombëtare dhe rezerva. Pas mobilizimit, si në vitin 1897, forca u grupua në dy ushtri, duke reflektuar ndarjen gjeografike midis dy teatrove operacionale që ishin të hapura për grekët: Thesalisë dhe Epirit. Ushtria e Thesalisë (Στρατιά Θεσσαλίας) u vendos nën komandën e Princit të Kurorës Konstandin, me gjeneral-lejtnant Panagiotis Danglis si shef të shtabit të tij. Kjo ushtri mbarti pjesën më të madhe të forcave greke: shtatë divizione këmbësorie, një regjiment kalorësie dhe katër batalione të këmbësorisë së lehtë malore Evzones, afërsisht 100,000 njerëz. Pritej të kapërcente pozicionet e fortifikuara kufitare osmane dhe të përparonte drejt Maqedonisë jugore dhe qendrore, duke synuar marrjen e Selanikut dhe Manastirit. Pjesa e mbetur prej 10,000 deri në 13,000 burra në tetë batalione u caktuan në Ushtrinë e Epirit (Στρατιά Ηπείρου) nën gjeneral-lejtnant Konstantinos Sapunxakis. Duke qenë se nuk kishte asnjë shpresë për të pushtuar Janinën, kryeqytetin e fortifikuar të Epirit, misioni fillestar ishte të bllokonte forcat osmane atje derisa të dërgoheshin përforcime të mjaftueshme nga Ushtria e Thesalisë pas përfundimit të suksesshëm të operacioneve.
Marina greke ishte relativisht moderne, e forcuar nga blerja e fundit e njësive të shumta të reja dhe duke iu nënshtruar reformave nën mbikëqyrjen e një misioni britanik. I ftuar nga kryeministri grek Venizelos në vitin 1910, misioni filloi punën me mbërritjen e tij në maj 1911. Me fuqi të jashtëzakonshme dhe e udhëhequr nga Zëvendës Admirali Lionel Grant Tufnell, ajo riorganizoi tërësisht Ministrinë e Marinës dhe përmirësoi në mënyrë dramatike numrin dhe cilësinë e ushtrimeve në manovrim dhe qitje të flotës. Në vitin 1912, njësia kryesore e flotës ishte kryqëzori i shpejtë i blinduar Georgios Averof, i cili kishte përfunduar në vitin 1910 dhe më pas ishte anija luftarake më e shpejtë dhe më moderne në flotat luftarake pjesëmarrëse. Ai u plotësua nga tre luftanije mjaft të vjetra të klasit Hydra. Kishte gjithashtu tetë shkatërrues, të ndërtuar në vitet 1906-1907, dhe gjashtë shkatërrues të rinj, të blerë me nxitim në verën e vitit 1912, teksa afrimi i luftës u bë i dukshëm.
Megjithatë, në shpërthimin e luftës, flota greke ishte larg nga gatishmëria. Flota luftarake osmane ruajti një avantazh të qartë në numrin e anijeve, shpejtësinë e njësive kryesore dhe, më e rëndësishmja, numrin dhe kalibrin e armëve të anijeve. Për më tepër, teksa lufta e gjeti flotën në mes të zgjerimit dhe riorganizimit të saj, një e treta e flotës (gjashtë shkatërruesit e rinj dhe nëndetësja Delfin) arriti në Greqi vetëm pasi kishin filluar luftimet, duke e detyruar marinën të riorganizonte ekuipazhet, të cilët për pasojë vuante nga mungesa e familjaritetit dhe trajnimit. Stoqet e qymyrit dhe depot e tjera të luftës gjithashtu mungonin, dhe Georgios Averof kishte mbërritur me pothuajse asnjë municion dhe mbeti i tillë deri në fund të nëntorit.
Mali i Zi
Mali i Zi ishte shteti më i vogël në Gadishullin Ballkanik, por vitet e fundit para luftës, me mbështetjen e Rusisë, ai kishte përmirësuar aftësitë e tij ushtarake. Gjithashtu, ishte i vetmi vend ballkanik që nuk u pushtua kurrë plotësisht nga Perandoria Osmane. Mali i Zi duke qenë anëtari më i vogël i Lidhjes, nuk kishte shumë ndikim. Megjithatë, ishte e dobishme për Malin e Zi,  që kur Perandoria Osmane po përpiqej të kundërvepronte ndaj Serbisë, Bullgarisë dhe Greqisë, kishte kohë të mjaftueshme që Mali i Zi të përgatitej, gjë që ndihmoi fushatën e tij të suksesshme ushtarake.
Perandoria Osmane
Në vitin 1912, osmanët ishin në një pozitë të vështirë. Ata kishin një popullsi të madhe, 26 milionë, por pak më shumë se 6.1 milionë prej tyre jetonin në pjesën evropiane të saj, vetëm 2.3 milionë ishin myslimanë. Pjesa tjetër ishin të krishterë, të cilët konsideroheshin të papërshtatshëm për rekrutim. Rrjeti shumë i dobët i transportit, veçanërisht në pjesën aziatike, diktoi se e vetmja mënyrë e besueshme për një transferim masiv të trupave në teatrin evropian ishte nga deti, por që përballej me rrezikun e flotës greke në detin Egje. Përveç kësaj, osmanët ishin ende të angazhuar në një luftë të zgjatur kundër Italisë në Libi (dhe deri tani në ishujt Dodekanezë të Egjeut), të cilat kishin dominuar përpjekjet ushtarake osmane për më shumë se një vit. Konflikti zgjati deri më 15 tetor, disa ditë pas shpërthimit të armiqësive në Ballkan. Osmanët nuk ishin në gjendje të përforconin ndjeshëm pozicionet e tyre në Ballkan pasi marrëdhëniet e tyre me shtetet ballkanike u përkeqësuan gjatë vitit.
Forcat në Ballkan
parapamje|Trupat osmane gjatë luftërave ballkanike Aftësitë ushtarake të osmanëve u penguan nga një sërë faktorësh, si grindjet e brendshme, të shkaktuara nga Revolucioni Xhonturk dhe grushti kundërrevolucionar disa muaj më vonë. Kjo rezultoi në grupe të ndryshme që konkurronin për ndikim brenda ushtrisë. Një mision gjerman ishte përpjekur të riorganizonte ushtrinë, por rekomandimet e tij nuk ishin zbatuar plotësisht. Ushtria osmane u zu në mes të reformës dhe riorganizimit. Gjithashtu, disa nga batalionet më të mira të ushtrisë ishin transferuar në Jemen për t'u përballur me rebelimin atje. Në verën e vitit 1912, Komanda e Lartë Osmane mori vendimin katastrofik për të shkarkuar rreth 70,000 trupa të mobilizuara. Ushtria e rregullt (Nizam) ishte e pajisur mirë dhe kishte divizione aktive të stërvitura, por njësitë rezervë (Redif) që e përforcuan atë ishin të papajisura, veçanërisht në artileri, dhe të stërvitura keq.
Situata strategjike e osmanëve ishte e vështirë, pasi kufijtë e tyre ishin pothuajse të pamundur për t'u mbrojtur nga një sulm i koordinuar nga shtetet ballkanike. Udhëheqja osmane vendosi të mbronte të gjithë territorin e tyre. Si rezultat, forcat e disponueshme, të cilat nuk mund të përforcoheshin lehtësisht nga Azia për shkak të kontrollit grek të detit dhe dobësisë së sistemit hekurudhor osman, u shpërndanë shumë pak në të gjithë rajonin. Ata nuk arritën t'i bënin ballë ushtrive ballkanike të mobilizuara me shpejtësi. Osmanët kishin tre ushtri në Evropë (Ushtritë Maqedonase, Vardare dhe Trake), me 1203 artileri të lëvizshme dhe 1115 artileri fikse në zonat e fortifikuara. Komanda e Lartë Osmane përsëriti gabimin e saj të luftërave të mëparshme duke injoruar strukturën e ekzistuese komanduese për të krijuar komanda të reja superiore, Ushtrinë Lindore dhe Ushtrinë Perëndimore, duke reflektuar ndarjen e teatrit operacional midis fronteve të trakisë (kundër bullgarëve) dhe maqedonisë (kundër grekëve, serbëve dhe malazezëve).
Ushtria perëndimore nxori të paktën 200,000 burra, dhe ushtria lindore vuri 115,000 burra kundër bullgarëve. Ushtria Lindore komandohej nga Nazim Pasha dhe kishte shtatë korpuse me 11 divizione të rregullta këmbësorie, 13 divizione Redif  dhe të paktën një divizion kalorësie:
Ushtria perëndimore (Ushtria e Maqedonisë dhe e Vardarit) përbëhej nga dhjetë korpuse me 32 divizione këmbësorie dhe dy kalorësie. Kundër Serbisë, osmanët dislokuan Ushtrinë e Vardarit (Shtabi në Shkup) nën drejtimin e Halepli Zeki Pashës, me pesë korpuse me 18 divizione këmbësorie, një divizion kalorësie dhe dy brigada të pavarura kalorësie nën drejtimin:
Ushtria Maqedonase (shtabi në Selanik nën Ali Riza Pashën ) kishte 14 divizione në pesë korpuse, të dislokuara kundër Greqisë, Bullgarisë dhe Malit të Zi.
Kundër Greqisë, të paktën shtatë divizione u vendosën:
Kundër Bullgarisë, në Maqedoninë juglindore, u vendosën dy divizione, Korpusi i Strumës (divizionet e 14-të të këmbësorisë dhe Serez Redif, plus Detashmenti Nevrekop).
Kundër Malit të Zi, u vendosën katër plus divizione:
Sipas planit organizativ, njerëzit e Grupit Perëndimor ishin gjithsej 598,000, por mobilizimi i ngadaltë dhe joefikasiteti i sistemit hekurudhor reduktuan në mënyrë drastike numrin e burrave në dispozicion. Sipas Shtabit të Ushtrisë Perëndimore, kur filloi lufta, ajo kishte në dispozicion vetëm 200,000 burra. Edhe pse më shumë burra do të arrinin në njësitë e tyre, humbjet e luftës e penguan Grupin Perëndimor që të afrohej ndonjëherë me forcën e tij nominale. Në kohë lufte, osmanët kishin planifikuar të sillnin më shumë trupa nga Siria, si Nizamiye ashtu edhe Redif. Superioriteti detar grek i pengoi ato përforcime të mbërrinin. Në vend të kësaj, ata ushtarë duhej të dislokoheshin përmes rrugës tokësore dhe shumica e tyre nuk arritën kurrë në Ballkan.
Shtabi i Përgjithshëm osman, i ndihmuar nga misioni ushtarak gjerman, zhvilloi dymbëdhjetë plane luftarake, të cilat ishin krijuar për t'iu kundërvënë kombinimeve të ndryshme të kundërshtarëve. Puna për planin nr. 5, i cili ishte kundër një kombinimi të Bullgarisë, Greqisë, Serbisë dhe Malit të Zi, ishte shumë e avancuar dhe ishte dërguar në shtabet e ushtrisë që ata të zhvillonin plane lokale.
Forca detare osmane
parapamje|Flamurtari osman Barbaros Hayreddin (foto) dhe motra e saj Turgut Reis ishin më të armatosur dhe të blinduar se Georgios Averof, por pesë nyje më të ngadaltë. Flota osmane kishte performuar shumë dobët në Luftën Greko-Turke të vitit 1897, duke e detyruar qeverinë osmane të fillonte një reformim drastik. Anijet më të vjetra u tërhoqën dhe u blenë të reja, kryesisht nga Franca dhe Gjermania. Përveç kësaj, në vitin 1908, osmanët thirrën një mision detar britanik për të përditësuar stërvitjen dhe doktrinën e tyre. Misioni britanik, i kryesuar nga admirali Sir Douglas Gamble, do ta kishte pothuajse të pamundur detyrën e tij. Në një masë të madhe, trazirat politike pas Revolucionit Xhonturk e penguan atë. Midis 1908 dhe 1911, Ministri i Marinës ndryshoi nëntë herë. Përleshjet e brendshme ndër-departamentale dhe interesat e rrënjosura të trupave të shumtë dhe mesatarë të oficerëve, shumë prej të cilëve zinin pozicionet e tyre duke mos dhënë ndonjë kontribut real, penguan më tej reformën drastike. Përveç kësaj, përpjekjet britanike për të kontrolluar programin e ndërtimit të marinës u pritën me dyshime nga ministrat osmanë. Rrjedhimisht, fondet për planet ambicioze të Gamble për anijet e reja ishin të padisponueshme.
Jorge Luis Borges
Biografia
Ngjarjet më të rëndësishme mbi biografinë e tij janë te lidhura ngushtë me disa nga paraardhësit e tij. Duke qenë se rrjedh nga një familje studiuesish dhe ushtarakësh Borges zgjodhi letërsinë megjithëse e pati një peng të madh për shumë kohë faktin që nuk zgjodhi ushtrinë. Nga 1914 deri 1921 jetoi bashkë me familjen nëpër Evropë. Kreu studimet fillimisht në Gjenevë e më pas në Spanjë, ku njohu më mirë letërsinë dhe shkroi disa nga poezitë e tij të para.
Lufta e Parë Ballkanike
Forca detare osmane
Për të kundërshtuar blerjen greke të Georgios Averof, osmanët fillimisht u përpoqën të blinin kryqëzorin e ri gjerman të blinduar SMS Blücher ose kryqëzorin luftarak SMS Moltke. Në pamundësi për të përballuar koston e lartë të anijeve, osmanët morën dy luftanije të vjetra, të cilat u bënë Barbaros Hayreddin dhe Turgut Reis. Së bashku me kryqëzorët Hamidiye dhe Mecidiye, të dyja anijet do të formonin bërthamën relativisht moderne të flotës luftarake osmane. Megjithatë, në verën e vitit 1912, ato ishin tashmë në gjendje të keqe për shkak të neglizhencës kronike: telefonat nuk punonin, pompat ishin gërryer dhe shumica e dyerve të papërshkueshme nga uji nuk mund të mbylleshin më.
Jorge Luis Borges
Biografia
Në 1923 publikoi librin e tij të parë me poezi, "Fervor de Buenos Aires", dhe pas dy vjetësh librin e dytë "Luna de Enfrente". Në 1925 Borges njohu Viktoria Okampo, muza e tij për shumë vite me të cilën u martua 40 vjet më pas. Me të Borges pati një mirëkuptim intelektual i destinuar për të hyrë në mitologjinë e letërsisë argjentinase. Aktiviteti publicistik i Borges ishte shumë i gjerë. Vargjet e "Kauderno San Martìn" u publikuan vetëm në 1929, ndërsa një vit më pas doli "Evaristo Karriego", një vepër që entuziazmoi kritikën argjentinase.
Lufta e Parë Ballkanike
Teatri bullgar
majtas|parapamje| "Bullgarët pushtojnë pozicionet osmane à la bajonetë ", nga piktori çek [[Jaroslav Věšín.]] Mali i Zi filloi Luftën e Parë Ballkanike duke i shpallur luftë osmanëve më 8 tetor 1912. Pjesa perëndimore e Ballkanit, duke përfshirë Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë, ishte më pak e rëndësishme për zgjidhjen e luftës dhe mbijetesën e Perandorisë Osmane sesa teatri trak, ku bullgarët zhvilluan beteja të mëdha kundër osmanëve. Megjithëse gjeografia diktoi se Trakia do të ishte fusha kryesore e betejës në një luftë me Perandorinë Osmane, pozicioni i Ushtrisë Osmane atje u rrezikua nga vlerësimet e gabuara të inteligjencës për rendin e betejës së kundërshtarëve. Duke mos ditur për zgjidhjen e fshehtë politike dhe ushtarake të paraluftës mbi Maqedoninë midis Bullgarisë dhe Serbisë, udhëheqja osmane caktoi pjesën më të madhe të forcave të saj atje. Ambasadori gjerman, Hans Baron von Wangenheim, një nga njerëzit më me ndikim në kryeqytetin osman, kishte raportuar në Berlin më 21 tetor se forcat osmane besonin se pjesa më e madhe e ushtrisë bullgare do të dislokohej në Maqedoni me serbët. Më pas, shtabi osman, nën drejtimin e Abdullah Pashës, priste të takohej vetëm me tre divizione këmbësorie bullgare, të shoqëruar nga kalorësia, në lindje të Adrianopojës. Sipas historianit EJ Erickson, ky supozim ndoshta rezultoi nga analiza e objektivave të Paktit Ballkanik, por kishte pasoja vdekjeprurëse për Ushtrinë Osmane në Thrakë, së cilës tani i kërkohej të mbronte zonën nga pjesa më e madhe e ushtrisë bullgare. Keqvlerësimi ishte edhe shkaku i strategjisë katastrofike agresive osmane në fillim të fushatës në Traki.
Jorge Luis Borges
Biografia
Një fatkeqësi tjetër në jetën e shkrimtarit: verbohet. Borges, i cili kishte pasur gjithnjë probleme me sytë, e humbi përfundimisht shikimin në fund të viteve 50’ pasi kishte kryer 9 operacione. Por këtë sëmundje ai e përdori për të krijuar akoma më shumë. Kulmin e këtij procesi "sublimimi" ai e pati në vitet 1933 e 1934.
Të gjitha tregimet e publikuara prej tij në revistën "Krìtika": dolën në një përmbledhje të vetme me titullin "Historia universal de la infamia" (Historia universale e poshtërsisë), që u pasu disa vite më vonë nga "Historia de la eternidad" (Historia e përjetësisë), një vepër ndërthuret Historia dhe Dituria.
Lufta e Parë Ballkanike
Sulmi bullgar dhe përparimi drejt Çatalcës
Si pasojë e inteligjencës së pamjaftueshme ndaj forcave pushtuese, plani sulmues osman dështoi plotësisht përballë epërsisë bullgare. Kjo e detyroi Kölemen Abdullah Pashën të braktiste Kirk Kilisse, i cili u mor pa rezistencë nga Ushtria e Tretë Bullgare. Kalaja e Adrianopojës, me rreth 61.250 burra, u izolua dhe u rrethua nga Ushtria e Dytë Bullgare, por për momentin, asnjë sulm nuk ishte i mundur për shkak të mungesës së pajisjeve të rrethimit në inventarin bullgar. Një tjetër pasojë e epërsisë detare greke në Egje ishte se forcat osmane nuk morën përforcimet që kishin qenë në planet e luftës, të cilat do të ishin korpuse të tjera të transferuar nga nga Siria dhe Palestina. Kështu, marina greke luajti një rol indirekt, por vendimtar në fushatën trake, duke neutralizuar tre korpuse, një pjesë e rëndësishme e ushtrisë osmane, në raundin hapës të luftës. Një rol tjetër më i drejtpërdrejtë ishte transporti urgjent i Divizionit 7 bullgar Rila nga Fronti Maqedonas në Frontin Trak pas përfundimit të operacioneve atje.
Pas betejës së Kirk Kilisse, Komanda e Lartë Bullgare vendosi të priste disa ditë, por kjo i lejoi forcave osmane të zinin një pozicion të ri mbrojtës në vijën Lüleburgaz - Karaağaç - Pinarhisar. Megjithatë, sulmi bullgar nga ushtria e parë dhe e tretë, të cilat së bashku përbëheshin nga 107.386 pushkëtarë, 3.115 kalorës, 116 mitralozë dhe 360 copë artileri, mundi ushtrinë e përforcuar osmane, të përbërë nga 126.000 pushkëtarë, 3.500 kalorës, 96 mitralozë dhe 342 copë artileri dhe arriti në Detin Marmara. Për sa i përket forcave të angazhuara, ishte beteja më e madhe e zhvilluar në Evropë midis fundit të Luftës Franko-Prusiane dhe fillimit të Luftës së Parë Botërore. Si rezultat, forcat osmane u shtynë në pozicionin e tyre të fundit mbrojtës përtej vijës së Çatalcës, duke mbrojtur gadishullin dhe Kostandinopojën. Atje, ata arritën të stabilizojnë frontin me ndihmën e përforcimeve të reja nga Azia. Linja ishte ndërtuar gjatë Luftës Ruso-Turke të 1877-8, nën drejtimin e një inxhinieri gjerman në shërbimin osman, von Bluhm Pasha, por ajo ishte konsideruar e vjetëruar në vitin 1912. Pas betejës së Luleburgas-Bunarhisarit, në mesin e ushtarëve bullgarë u përhap epidemia e kolerës. Ndërkohë forcat e divizionit të dytë trak bullgar, 49.180 veta të ndara në detashmentet e Haskovës dhe Rodopit, përparuan drejt detit Egje. Detashmenti osman Kircaali (Divizionet Kircaali Redif dhe Kircaali Mustahfiz dhe Regjimenti i 36-të, me 24,000 burra), i ngarkuar për të mbrojtur një front 400 km përpara hekurudhës Selanik- Aleksandropoli, nuk arriti të bënte rezistencë serioze dhe më 26 nëntor, komandanti, Javer Pasha, u kap me 10.131 oficerë dhe burra nga Korpusi Vullnetar Maqedonas-Adrianopolit. Pas pushtimit të Selanikut nga ushtria greke, dorëzimi i tij plotësoi izolimin e forcave osmane në Maqedoni nga ato në Traki. parapamje|267x267px| Delegatët e armëpushimit të Çatalcës; Gjenerali [[Ivan Fichev|Ivan Fiçev, Nazim Pasha dhe gjenerali Mihail Savov janë në rreshtin e parë.]] Më 17 nëntor 1912 filloi sulmi kundër vijës së Çatalcës, pavarësisht paralajmërimeve të qarta se nëse bullgarët pushtonin Kostandinopojën, Rusia do t'i sulmonte ata. Bullgarët filluan sulmin e tyre përgjatë vijës mbrojtëse, me 176.351 burra dhe 462 copa artileri kundër 140.571 burrave dhe 316 copave artilerie të osmanëve, por pavarësisht epërsisë bullgare, osmanët ia dolën t'i zmbrapsnin. Një armëpushim u arrit më 3 dhjetor 1912 midis osmanëve dhe Bullgarisë, kjo e fundit gjithashtu përfaqësonte Serbinë dhe Malin e Zi, dhe negociatat e paqes filluan në Londër. Edhe Greqia mori pjesë në konferencë, por nuk pranoi të binte dakord për një armëpushim dhe vazhdoi operacionet e saj në sektorin e Epirit. Negociatat u ndërprenë më 23 janar 1913, kur një grusht shteti xhonturk në Kostandinopojë, nën Enver Pasha, përmbysi qeverinë e Qamil Pashës. Me skadimin e armëpushimit, më 3 shkurt 1913, luftimet rifilluan.
Jorge Luis Borges
Biografia
Annus horribilis (mos e ndrysho!!! nga latinishtja vit i tmerrshëm): Viti 1938. Nisi me vdekjen e babait të Borges, më pas vetë shkrimtari pësoi një aksident që detyroi të mos lëvizte për një kohë të gjatë, e me pas një atak seticemie (sëmundje gjaku) që i rrezikoi seriozisht jetën.
Kjo situatë dramatike provokoi te Borges frikën se mund të humbte përgjithnjë aftësitë e tij krijuese. Frike e pabazuar: gjatë viteve kur ishte i sëmura ai krijoi disa nga kryeveprat e tij të cilat u publikuan në 1944 nën titullin "Shtirjet". Pas 5 vjetësh dolën disa nga tregimet e tij ne librin e titulluar "Alef". Gjatë kësaj periudhe Borges cilësohej si një nga shkrimtarët më të mirë argjentinas të të gjitha kohërave.
Lufta e Parë Ballkanike
Kundërsulmi osman
Më 20 shkurt, forcat osmane filluan sulmin e tyre, si në Çatalca ashtu edhe në jug të saj, në Galipoli. Atje, Korpusi X osman, me 19,858 burra dhe 48 armë, zbarkoi në Şarköy, ndërsa një sulm prej rreth 15,000 burrash të mbështetur nga 36 armë (pjesë e ushtrisë osmane prej 30,000 trupash të izoluar në Gadishullin e Galipolit) në Bulair, më në jug. Të dy sulmet u mbështetën nga zjarri i anijeve luftarake osmane dhe kishin për qëllim, në afat të gjatë, të lehtësonin presionin mbi Edirne. Përballë tyre ishin rreth 10,000 burra, me 78 armë. Osmanët ndoshta nuk ishin në dijeni të pranisë në zonë t; ushtrisë së re të 4-të bullgare, prej 92,289 burrash, nën drejtimin e gjeneralit Stiliyan Kovaçev. Sulmi osman në istmin e hollë, me një front prej vetëm 1800 m, u pengua nga mjegulla e dendur dhe artileria dhe mitralozët bullgar. Si rezultat, sulmi u ndal dhe u zmbraps nga një kundërsulm bullgar. Në fund të ditës, të dyja ushtritë ishin kthyer në pozicionet e tyre origjinale. Ndërkohë, korpusi X osman, i cili kishte zbarkuar në Şarköy, përparoi deri më 23 shkurt 1913, kur përforcimet e dërguara nga gjenerali Kovaçev arritën t'i ndalonin ato.
Humbjet nga të dyja palët ishin të pakta. Pas dështimit të sulmit frontal në Bulair, forcat osmane në Şarköy rihynë në anijet e tyre më 24 shkurt dhe u transportuan në Galipoli.
Jorge Luis Borges
Biografia
Si për të pohuar dhe një herë aftësitë e tij, Borges publikoi një tjetër kryevepër që mban titullin "Inkuizicionet e tjera" (1952).
Lufta e Parë Ballkanike
Kundërsulmi osman
Sulmi osman në Çatalca, i drejtuar kundër ushtrive të fuqishme bullgare të para dhe të treta, fillimisht u nis vetëm si një diversion nga operacioni Gallipoli-Şarköy për të kapur forcat bullgare në vend. Sidoqoftë, rezultoi me sukses të papritur. Bullgarët, të cilët ishin dobësuar nga kolera dhe të shqetësuar se një sulm amfib osman mund të rrezikonte ushtritë e tyre, u tërhoqën qëllimisht rreth 15 km dhe në jug mbi 20 km në pozicionet e tyre mbrojtëse dytësore, në terren më të lartë në perëndim. Me përfundimin e sulmit në Galipoli, osmanët e anuluan operacionin pasi ngurruan të largoheshin nga Linja e Çatalcës, por kaluan disa ditë derisa bullgarët e kuptuan se ofensiva kishte përfunduar. Deri më 15 shkurt, fronti ishte stabilizuar përsëri, por luftimet përgjatë vijave statike vazhduan. Beteja, e cila rezultoi me viktima të mëdha bullgare, mund të cilësohej si një fitore taktike osmane, por ishte një dështim strategjik, pasi nuk bëri asgjë për të parandaluar dështimin e operacionit Gallipoli-Şarköy ose për të lehtësuar presionin mbi Edirne.
Jorge Luis Borges
Biografia
Shumë regjisorë janë bazuar në jetën e tij për të realizuar filma, dhe sa për shembull mund të përmendim një mbi të gjithë "Estela Kanto, Un Amor de Borges", nga regjisori Havier Torre (1999). ku protagonistë është bukuroshja Ines Sastre.
Lufta e Parë Ballkanike
Fronti maqedonas
parapamje|400x400px| Operacionet greke gjatë Luftës së Parë Ballkanike (kufijtë e paraqitur janë të pas Luftës së Dytë Ballkanike) Inteligjenca osmane gjithashtu kishte keqkuptuar në mënyrë katastrofike qëllimet ushtarake greke. Në retrospektivë, shtabet osmane në dukje besonin se sulmi grek do të ndahej në mënyrë të barabartë midis dy rrugëve kryesore të afrimit: Maqedonisë dhe Epirit. Kjo bëri që stafi i Ushtrisë së Dytë të balanconte në mënyrë të barabartë forcën luftarake të shtatë divizioneve osmane midis Korpusit Yanya dhe Korpusit VIII, përkatësisht në Epir dhe Maqedoninë jugore. Ushtria greke nxori gjithashtu shtatë divizione, por ajo kishte iniciativën dhe kështu i përqendroi të shtatë kundër Korpusit të VIII, duke lënë vetëm një numër batalionesh të pavarura me forcë divizioni në frontin e Epirit. Kjo pati pasoja fatale për Grupin Perëndimor duke çuar në humbjen e hershme të qytetit në qendrën strategjike të të tre fronteve maqedonase, Selanikun, që vulosi fatin e tyre. Në një fushatë të papritur të shkëlqyer dhe të shpejtë, Ushtria e Thesalisë pushtoi qytetin. Në mungesë të linjave të sigurta detare të komunikimit, mbajtja e korridorit Selanik-Kostandinopojë ishte thelbësore për qëndrimin e përgjithshëm strategjik të osmanëve në Ballkan. Pasi kjo u zhduk, disfata e ushtrisë osmane u bë e pashmangshme. Edhe bullgarët dhe serbët luajtën një rol të rëndësishëm në mposhtjen e ushtrive kryesore osmane. Fitoret e tyre të mëdha në Kirkkilise, Lüleburgaz, Kumanovë dhe Manastir shkatërruan ushtrinë Lindore dhe atë të Vardarit. Megjithatë, fitoret nuk ishin vendimtare duke i dhënë fund luftës. Ushtritë osmane mbijetuan dhe në Traki ato në fakt forcoheshin çdo ditë e më shumë. Strategjikisht, ato fitore u mundësuan pjesërisht nga gjendja e dobësuar e ushtrive osmane, e cila kishte ndodhur nga prania aktive e ushtrisë dhe marinës greke.
Me shpalljen e luftës, Ushtria Greke e Thesalisë, nën Princin e Kurorës Kostandin, përparoi në veri dhe mposhti kundërshtarët osman në kalimet malore të fortifikuara të Sarantaporos. Pas një fitoreje tjetër në Yenidje (Giannitsa), më 2 nëntor 1912, komandanti osman, Hasan Tahsin Pasha, dorëzoi Selanikun dhe garnizonin e tij prej 26,000 burrash grekëve më 9 nëntor 1912. Dy shtabet e Korpuseve (Ustruma dhe VIII), dy divizione Nizamiye (14 dhe 22) dhe katër divizione Redif (Salonika, Drama, Naslic dhe Serez) u humbën kështu nga rendi i betejës osmane. Gjithashtu, forcat osmane humbën 70 copa artileri, 30 mitralozë dhe 70.000 pushkë (Selaniku ishte depoja qendrore e armëve për ushtritë perëndimore). Forcat osmane vlerësuan se 15,000 oficerë dhe burra ishin vrarë gjatë fushatës në Maqedoninë jugore, duke sjellë humbjet e tyre totale në 41,000 ushtarë. Një pasojë tjetër ishte se shkatërrimi i ushtrisë maqedonase vulosi fatin e ushtrisë osmane të Vardarit, e cila po luftonte me serbët në veri. Rënia e Selanikut e la atë të izoluar strategjikisht, pa furnizim logjistik dhe thellësi për të manovruar dhe siguroi shkatërrimin e tij.
Me të mësuar për rezultatin e betejës së Yenidjes (Giannicë), Komanda e Lartë Bullgare dërgoi urgjentisht Divizionin e 7- të Rila nga veriu drejt qytetit. Divizioni mbërriti atje një ditë më vonë, të nesërmen e dorëzimit te grekët, të cilët ishin më larg qytetit se bullgarët. Deri më 10 nëntor, zona e pushtuar nga grekët ishte zgjeruar në vijën nga Liqeni i Dojranit deri në kodrat e Pangaionit në perëndim të Kavallës. Megjithatë, në Maqedoninë perëndimore, mungesa e bashkërendimit ndërmjet shtabit grek dhe atij serb u kushtoi grekëve në Betejën e Vevit, më 15 nëntor 1912, kur Divizioni i 5-të i Këmbësorisë Greke u përball me Korpusin VI osman (pjesë e Ushtrisë së Vardarit me divizionet e 16-të, 17-të dhe 18-të Nizamiye), i cili ishte duke u tërhequr në Shqipëri pas betejës së Prilepit kundër serbëve. Divizioni grek, i befasuar nga prania e korpusit osman, i izoluar nga pjesa tjetër e ushtrisë greke dhe në inferioritet numerik përballë osmanëve që po kundërsulmonin, u detyrua të tërhiqej. Si rezultat, serbët arritën në Manastir para grekëve.
Fronti i Epirit
Në frontin e Epirit, ushtria greke fillimisht ishte shumë më e madhe në numër, por qëndrimi pasiv i osmanëve i la grekët të pushtonin Prevezën më 21 tetor 1912 dhe të shtyheshin drejt veriut drejt Janinës. Më 5 nëntor, major Spiro Milo udhëhoqi një revoltë në zonën bregdetare të Himarës dhe dëboi garnizonin osman pa ndonjë rezistencë të konsiderueshme, dhe më 20 nëntor, trupat greke nga Maqedonia perëndimore hynë në Korçë. Megjithatë, forcave greke në frontin epirot u mungonin numrat për të nisur një ofensivë kundër pozicioneve mbrojtëse të projektuara nga gjermanët në Bizan, që mbronin Janinën, dhe kështu duhej të prisnin përforcime nga fronti maqedonas.
Arkimedi
parapamje|djathtas|Busti Arkimedit në Sirakusë
Lufta e Parë Ballkanike
Operacionet detare në detet Egje dhe Jon
parapamje|267x267px| Flota greke e mbledhur në [[Gjiri i Phaleronit|gjirin e Faleronit më 5/18 tetor 1912 përpara se të lundronte për në Lemnos.]] Në shpërthimin e armiqësive më 18 tetor, flota greke, e vendosur nën kundëradmiralin e sapograduar Pavlos Kunturiotis, lundroi për në ishullin Lemnos, duke e pushtuar atë tre ditë më vonë (megjithëse luftimet vazhduan në ishull deri më 27 tetor) dhe vendosi një pikë ankorimi në Gjirin e Mudros. Kjo lëvizje kishte një rëndësi të madhe strategjike duke u siguruar grekëve një bazë të përparuar pranë ngushticave të Dardaneleve, streha dhe pika ankorimit kryesore e flotës osmane. Epërsia e flotës osmane në shpejtësi dhe armatim bëri që planet greke të prisnin që ajo të dilte nga ngushticat në fillim të luftës. Papërgatitja e flotës greke për shkak të shpërthimit të parakohshëm të luftës mund të kishte bërë që një sulm kaq i hershëm osman të arrinte një fitore vendimtare. Në vend të kësaj, marina osmane i kaloi dy muajt e parë të luftës në operacione kundër bullgarëve në Detin e Zi, gjë që u dha grekëve kohë të vlefshme për të përfunduar përgatitjet e tyre dhe i lejoi ata të konsolidonin kontrollin e tyre mbi Detin Egje.
Nga mesi i nëntorit, detashmentet detare greke kishin pushtuar ishujt Imbros, Thasos, Agios Efstratios, Samothrake, Psara dhe Ikaria, dhe zbarkimet u ndërmorën në ishujt më të mëdhenj të Lesbos dhe Kios vetëm më 21 dhe 27 nëntor, përkatësisht. Mbi këta të fundit ishin të pranishme garnizone të konsiderueshme osmane dhe rezistenca e tyre ishte e ashpër. Ata u tërhoqën në malet e brendshme dhe nuk u nënshtruan përkatësisht deri më 22 dhjetor dhe 3 janar. Samosi, zyrtarisht një principatë autonome, nuk u sulmua deri më 13 mars 1913, nga dëshira për të mos mërzitur italianët në Dodekanezin e afërt. Përplasjet atje ishin të shkurtra, pasi forcat osmane u tërhoqën në kontinentin e Anadollit dhe ishulli ishte i sigurt në duart e Greqisë deri më 16 mars. parapamje|267x267px| Anija silur Nikopolis, ish Antalya osmane, e kapur në Prevezë nga grekët Në të njëjtën kohë, me ndihmën e shumë anijeve tregtare të konvertuara në kryqëzorë ndihmës, u krijua një bllokadë detare në brigjet osmane nga Dardanelet në Suez, e cila ndërpreu rrjedhën e furnizimeve të osmanëve (mbetën vetëm rrugët e Detit të Zi për në Rumani hapur) dhe la rreth 250,000 trupa osmane të palëvizur në Azi. Në detin Jon, flota greke vepronte pa kundërshtime, duke transportuar furnizime për njësitë e ushtrisë në frontin e Epirit. Për më tepër, grekët bombarduan dhe më pas bllokuan portin e Vlorës në Shqipëri më 3 dhjetor dhe Durrësin më 27 shkurt. Një bllokadë detare, që shtrihej nga kufiri grek i paraluftës deri në Vlorë, u vendos gjithashtu më 3 dhjetor, duke izoluar Qeverinë e Përkohshme të sapokrijuar të Shqipërisë që ishte vendosur atje nga çdo mbështetje e jashtme.
Arkimedi
Arkimedi (greq: Αρχιμήδης - Arhimēdēs) ishte një matematikan, fizikant, inxhinier, astronom dhe shpikës grek nga qyteti antik i Sirakuzës në Siçili. Megjithëse dihen pak detaje të jetës së tij, ai konsiderohet si një nga shkencëtarët kryesorë në antikitetin klasik. I konsideruar si matematikani më i madh i historisë së lashtë dhe një nga më të mëdhenjtë e të gjitha kohërave,*
Lufta e Parë Ballkanike
Operacionet detare në detet Egje dhe Jon
Togeri Nikolaos Votsis shënoi një sukses të madh për moralin grek më 21 tetor duke lundruar me siluruesin e tij nr. 11, nën mbulesën e natës, në portin e Selanikut, duke fundosur luftanijen e vjetër osmane Feth-i Bülend dhe duke ikur i padëmtuar. Në të njëjtën ditë, trupat greke të ushtrisë epirote pushtuan bazën detare osmane të Prevezës. Osmanët i shkatërruan katër anijet e pranishme atje, por grekët ishin në gjendje të shpëtonin siluruesit Antalya dhe Tokad të ndërtuara nga Italia, të cilat u dërguan në Marinën Greke, përkatësisht si Nikopolis dhe Tatoi. Disa ditë më vonë, më 9 nëntor, vapori prej druri i armatosur osman Trabzon u kap dhe u fundos nga siluruesi grek nr. 14, nën drejtimin e gjeneral-lejtnant Periklis Argyropoulos, në Ajvalik. parapamje|267x267px|Një përshkrim i fundosjes së Feth-i Bülend në një litografi popullore. Votsis është paraqitur në këndin e poshtëm të majtë.
Përballje në Dardanele
parapamje|267x267px| Diagrami në revistën [[Ilustrim|L'Ilustration i anijeve kryesore në flotën greke dhe osmane]] parapamje|267x267px| Beteja Detare e Ellit, pikturënga [[Vasileios Hatzis, 1913.]] Flota kryesore osmane mbeti brenda Dardaneleve për pjesën e hershme të luftës dhe shkatërruesit grekë patrullonin vazhdimisht daljen e ngushticës për të raportuar për një dalje të mundshme. Kountouriotis sugjeroi minimin e ngushticave, por kjo nuk ndodhi nga frika e opinionit ndërkombëtar. Më 7 dhjetor, kreu i flotës osmane, Tahir Beu, u zëvendësua nga Ramiz Naman Beu, kreu i fraksionit luftarak midis korpusit të oficerëve. Një strategji e re u miratua për të përfituar nga çdo mungesë e Georgios Averof për të sulmuar anijet e tjera greke. Stafi osman formuloi një plan për të joshur një numër shkatërruesish grekë në patrullë drejt një kurthi. Përpjekja e parë, më 12 dhjetor, dështoi për shkak të problemeve të bojlerit, por një përpjekje e dytë, dy ditë më vonë, rezultoi në një përplasje jovendimtare midis shkatërruesve grekë dhe kryqëzorit Mecidiye.
Arkimedi
Arritjet e tjera matematikore të Arkimedit përfshijnë nxjerrjen e një përafrimi të pi; përcaktimi dhe hetimi i spirales që tani mban emrin e tij; dhe krijimi i një sistemi duke përdorur fuqizimin për të shprehur numra shumë të mëdhenj. Ai ishte gjithashtu një nga të parët që aplikoi matematikën në fenomenet fizike, duke themeluar hidrostatikën dhe statikën. Arritjet e Arkimedit në këtë fushë përfshijnë një provë të parimit të llozit, përdorimin e gjerë të konceptit të qendrës së gravitetit, dhe shpalljen e ligjit të lëvizjes. Ai vlerësohet gjithashtu me projektimin e makinave inovative, të tilla si pompa e tij me vidë, rrotullat e përziera dhe makinat mbrojtëse të luftës për të mbrojtur Sirakuzën e tij të lindjes nga pushtimi.
Lufta e Parë Ballkanike
Përballje në Dardanele
Beteja e parë madhore detare e luftës, Beteja e Ellit, u zhvillua dy ditë më vonë, më 16 dhjetor 1912. Flota osmane, me katër luftanije, nëntë shkatërrues dhe gjashtë silurues, lundroi në hyrje të ngushticave. Anijet më të lehta osmane mbetën prapa, por skuadrilja e luftanijeve vazhdoi në veri, nën mbulesën e fortesave në Kumkale, dhe sulmoi flotën greke që vinte nga Imbros në orën 9:40. Duke i lënë luftanijet më të vjetra për të ndjekur rrugën e tyre origjinale, Kountouriotis e udhëhoqi Averofin në veprim të pavarur: duke përdorur shpejtësinë e saj superiore, ajo preu harkun e flotës osmane. Nën sulm nga të dy anët, osmanët u detyruan shpejt të tërhiqen në Dardanele. E gjithë përballja zgjati më pak se një orë në të cilën osmanët pësuan dëme të rënda në anijen Barbaros Hayreddin dhe 18 të vdekur dhe 41 të plagosur (shumica gjatë tërheqjes së tyre të çrregullt) dhe grekët patën një të vdekur dhe shtatë të plagosur.
Manastiri i Mesopotamit
Manastiri i Mesopotamit në Shqipëri, ndodhet në pjesën jugore të fshatit Mespotam në rrethin e Sarandës, fare pranë Finiqit. Ne fillim ka ekzistuar një tempull pagan dhe mbi rrënojat e tij është ndërtuar Kisha e Shën Kollit, mendohet të jetë ndërtuar në kohën e perandorit bizantin Kostandin i IX Monomaku. Kisha e Shën Nikollit ka një arkitekturë tepër të veçantë të stilit bizantin. Nga manastiri ruhen rrënojat e mureve rrethues që kapin një sipërfaqe rreth 100 m dhe kontrollohen nga 7 kulla drejtkëndëshe. Muret rrethues janë më të hershëm sesa kisha që ekziston akoma. Dhomat e manastirit janë të ndërtuara më vonë. Kjo është një ndër kishat më të mëdha dhe më të vjetra të periudhës bizantine që ruan vlera të mëdha. Mure e jashtme janë të ndërtuar nga gurë gëlqerorë të mëdhenj. Dallohet për zbukurimet dhe mozaikët me motive shtazore gjithashtu dhe për zbukurimet me tulla të mureve të jashtëm. Zbukurimet murale janë në forma të ndryshme përmendim: një shqiponjë dy dragoi dhe një luan në njërën anë ndërsa në anën tjetër ndodhet një kafshë mitologjike. Kisha ka një sallë të madhe brenda dhe dy të vogla. Mozaiku i sallës i ruajtur akoma paraqet një dragua me krahë hapur. Kisha ka pasur dy rindërtime në vitet 1793 dhe 1845 këto rindërtime e kanë ndryshuar shumë pamjen e kishës dhe mendohet që të ketë humbur shumë vlera.
Lufta e Parë Ballkanike
Përballje në Dardanele
Pas Ellit, më 20 dhjetor, nënkomandanti energjik Rauf Beu u vu në komandë të flotës osmane. Dy ditë më vonë, ai i udhëhoqi forcat e tij me shpresën se do të zinte sërish në kurth shkatërruesit grekë midis dy divizioneve të flotës osmane, njëri që shkonte për në Imbros dhe tjetri duke pritur në hyrje të ngushticave. Plani dështoi, pasi anijet greke ndërprenë shpejt kontaktin. Në të njëjtën kohë, Mecidiye u sulmua nga nëndetësja greke Delfin, e cila lëshoi një silur kundër saj, por doli huq; ishte sulmi i parë i tillë në histori. Ushtria osmane vazhdoi të ushtronte presion mbi marinën ngurruese për një plan për ripushtimin e Tenedos, të cilin shkatërruesit grekë e përdornin si bazë, me një operacion amfib të planifikuar për më 4 janar. Atë ditë, kushtet e motit ishin ideale dhe flota ishte gati, por regjimenti Yenihan i caktuar për operacionin nuk arriti të mbërrinte në kohë. Stafi detar sidoqoftë urdhëroi flotën të mësynte dhe u zhvillua një përballje me flotën greke, pa ndonjë rezultat domethënës për asnjërën palë. Mësymje të ngjashme ndoqën më 10 dhe 11 janar, por rezultatet e operacioneve si "macja me miun" ishin gjithmonë të njëjta: "shkatërruesit grekë arrinin të qëndronin gjithmonë jashtë rrezes së anijeve luftarake osmane dhe çdo herë kryqëzorët gjuanin disa fishekë para se të ndërprisnin ndjekjen”. parapamje|267x267px| Kryqëzori osman Hamidiye. Arritjet e saj gjatë lundrimit tetë-mujor nëpër Mesdhe ishin një nxitës i madh moral për osmanët. Në përgatitje për përpjekjen e radhës për të thyer bllokadën greke, Komanda Detare Osmane vendosi të krijonte një diversion duke dërguar kryqëzorin e lehtë Hamidiye, të drejtuar nga Rauf Beu, për të bastisur anijet tregtare greke në Egje. Shpresohej që Georgios Averof, e vetmja njësi e madhe greke mjaft e shpejtë për të kapur Hamidiye, do të tërhiqej në ndjekje dhe do të linte pjesën e mbetur të flotës greke të dobësuar. Në këtë rast, Hamidiye rrëshqiti përmes patrullave greke natën e 14–15 janarit dhe bombardoi portin e ishullit grek të Siros, duke fundosur kryqëzorin ndihmës grek Makedonia, i cili ishte ankoruar atje (më vonë u ngrit dhe u riparua). Hamidiye më pas u largua nga Egjeu për në Mesdheun Lindor, duke bërë ndalesa në Bejrut dhe Port Said përpara se të hynte në Detin e Kuq. Megjithëse ofroi një nxitje të madhe morale për osmanët, operacioni dështoi të arrijë objektivin e tij parësor pasi Kountouriotis refuzoi të linte postin e tij dhe të ndiqte Hamidiye.
TIMM
"TIMM" është një kanal televiziv gjerman me seli në Berlin. Programi i këtij kanali u drejtohet kryesisht meshkujve homoseksualë. Kanali transmetohet në mënyrë kabëllore ose satelitore, të dyja pa pagesë. Programi satelitor transmetohet në Astra 19,2° Lindor (frekuenca 12.633 GHz). Programi mund të shikohet gjithashtu nëpërmjet internetit.
Lufta e Parë Ballkanike
Përballje në Dardanele
Gjenerali Ivanov, komandanti i Ushtrisë së Dytë Bullgare, e pranoi rolin e flotës greke në fitoren e përgjithshme të Lidhjes Ballkanike duke thënë se “veprimtaria e të gjithë flotës greke dhe mbi të gjitha e Averofit ishte faktori kryesor në suksesin e përgjithshëm të aleatëve”.
Teatri serb dhe malazez
Plani i komandës supreme serbe parashikonte tre ushtri serbe që të rrethonin dhe shkatërronin ushtrinë e Vardarit në atë zonë, me ushtrinë e parë që do përparonte nga veriu (përgjatë vijës Vranjë-Kumanovë-Ovçe Pole), ushtria e dytë që do përparonte nga lindja përgjatë vijës Kriva Pallankë-Kratovë-Ovçe Pole) dhe Ushtria e Tretë që do përparonte nga veriperëndimi (përgjatë vijës Prishtinë-Shkup-Ovçe Pole). Roli kryesor iu dha Ushtrisë së Parë. Ushtria e Dytë supozohej t'i priste ushtrisë së Vardarit tërheqjen dhe, nëse ishte e nevojshme, të sulmonte krahun e pasmë dhe të djathtë të saj. Ushtria e Tretë duhej të merrte Kosovën dhe, nëse ishte e nevojshme, të ndihmonte Ushtrinë e Parë duke sulmuar krahun e majtë dhe pjesën e pasme të Ushtrisë së Vardarit. Ushtria e Ibrit dhe brigada e Javorit kishin role të vogla në plan dhe pritej të siguronin sanxhakun e Novi Pazarit dhe të zëvendësonin Ushtrinë e Tretë në Kosovë pasi ajo të kishte avancuar në jug. majtas|parapamje|267x267px|Artileria malazeze duke kaluar [[Lumi i Limit|lumin Lim gjatë sulmit në Berane]] parapamje|267x267px|Princi i kurorës Danilo viziton një bateri malazeze Ushtria serbe, nën drejtimin e gjeneralit (më vonë Marshalli) Putnik, arriti tre fitore vendimtare në Maqedoninë e Vardarit, objektivi kryesor serb në luftë, duke shkatërruar forcat osmane në rajon dhe duke pushtuar Maqedoninë veriore. Serbët ndihmuan gjithashtu malazezët për të marrë Sanxhakun dhe dërguan dy divizione për të ndihmuar bullgarët në rrethimin e Edrenesë. Beteja e fundit për Maqedoninë ishte Beteja e Manastirit, në të cilën mbetjet e Ushtrisë Osmane të Vardarit u detyruan të tërhiqen në Shqipërinë e Mesme. Pas betejës, kryeministri serb Pashiç i kërkoi gjeneralit Putnik të merrte pjesë në garën për Selanikun. Putniku nuk pranoi dhe e ktheu ushtrinë e tij drejt perëndimit, drejt Shqipërisë, pasi pa se një luftë midis Greqisë dhe Bullgarisë për Selanikun mund të ndihmonte shumë planet e Serbisë për Maqedoninë e Vardarit.
Pas presionit të ushtruar nga Fuqitë e Mëdha, serbët filluan të tërhiqen nga Shqipëria e veriut dhe Sanxhaku, por lanë pas parkun e tyre të artilerisë së rëndë për të ndihmuar malazezët në rrethimin që vijonte të Shkodrës. Më 23 prill 1913, garnizoni i Shkodrës u detyrua të dorëzohej për shkak të urisë.
Krimet serbe ndaj shqiptarëve
parapamje|Titulli i [[The New York Times|New York Times 31 dhjetor 1912]] Masakra ndaj shqiptarëve u kryen në disa raste nga ushtritë dhe paraushtarakët serbë e malazezë gjatë Luftërave Ballkanike. Sipas të dhënave bashkëkohore, nga 10.000 deri në 25.000 shqiptarë u vranë ose vdiqën nga uria dhe të ftohtit gjatë asaj periudhe; shumë nga viktimat ishin fëmijë, gra dhe të moshuar. Sipas një organizate imamësh shqiptar, në Kosovë kishte rreth 21 mijë varre të thjeshta ku shqiptarët ishin masakruar nga ushtritë serbe. Në gusht dhe shtator 1913, forcat serbe shkatërruan 140 fshatra dhe detyruan 40.000 shqiptarë të largohen.
Përveç masakrave, disa civilëve iu prenë buzët, veshët dhe hundët; Philip J. Cohen, duke ekzaminuar raportin e Carnegie Endowment for International Peace, tha se ushtarët serbë prenë veshët, hundën dhe gjuhën e civilëve shqiptarë dhe ua nxirrnin sytë. Cohen gjithashtu citoi Durham të thoshte se ushtarët serbë ndihmuan në varrosjen e njerëzve të gjallë në Kosovë. Sipas Cohen, ushtria serbe krijoi aq shumë frikë sa disa gra shqiptare vranë fëmijët e tyre në vend që t'i linin të binin në duart e ushtarëve serbë.