cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ghatet në Varanasi
Ghati Rajendra Prasad
Më parë ky ghat ishte pjesë e Ghatit Dashashvamedha, siç përshkruhet nga Motichand-i (1985). Në vitin 1979 në nderim të Rajendra Prasadit, presidentit të parë të Indisë (1950-1962), ky ghat u emërtua sipas tij dhe u bë me shkallë puka nga Korporata Bashkiake e Varanasit. Sipas Kashiprasad Jaiswalit (1931) në shekullin e III të e.s. mbretërit Bharshiva Naga kishin kryer ashvamedhan (“flijimin ritual të kuajve”) dhe kaujët shërbyes dhe ai kryesor bënë banjë në këtë vend, kështu emërtimi Ghati “Ghoda” (kali). Deri në vitin 1958 në breg ndodhej në imazh i stërmadh i “kalit”, një përkujtim simbolik i ashvamedhas. Besohet se ky idhull-kal u zhvendos në Tempullin Sankatamocan nga ku u zhduk dhe akoma nuk i është gjetur ndonjë gjurmë. Gjithashtu gjatë nga shekulli i VII deri në të XIX ishte i njohur si një treg kuajsh; për transportimin e kuajve përdoreshin varka. Deri në fillim të viteve 1980 ky ghat përdorej gjithashtu si një stacion trageti që merrej me sipërmarrjen e drurit, rërës dhe pllakave të gurit. Në vitin 1984 u bë rikonstruktimi dhe rikonstruksioni i tij nga qeveria e Uttar Pradeshit. Në afërsi të pjesës së sipërme ndodhen tre faltore të Durgës, Rama Pancayatanas dhe Shivës. Ky ghat ka akses të drejtpërdrejt në rrugën kryesore. Ky ghat menaxhohet dhe mirëmbahet nga Autoriteti i Zhvillimit të Varanasit dhe Korporata Bashkiake e Varanasit që e mirëmbajnë sipas këndvështrimeve të tyre, por pa ndonjë plan të përcaktuar për ruajtjen dhe mbrojtjen e tij. Faza e ndërtuar rishtas për për aktivitete kulturore, nuk përshtatet me trashëgiminë tradicionale, por për të zhvendosur ose shkatërruar këto struktura është mjaft e vështrirë në situatën e tanishme politike. Në emër të promovimit të turizmit u bë dëmtimi i trashëgimisë. Nëse në rast se do të mirëmbahet, atëherë nevojitet rimodelimi sipas traditës dhe zhvillimit të qëndrueshëm. E gjithë zona e ghatit zotërohet nga Autoriteti i Zhvillimit të Varanasit.
Ghati Man Mandir
Emri i vjetër i këtij ghati ishte Someshvara, por rreth vitit 1585, kur Raja Savai Mana Singh-u (i Amberit) ndërtoi pallatin e tij dhe ghati u emërtua sipas tij. Ky ghat është "i njohur kryesisht për ndërtesën madhështore me dritare të skalitura me zbukurime të hijshme", tregon Eck. Në krye të ghatit pranë pallatit të Jai Singh-ut ndodhet një observator hindu, i ndërtuar nga Savi Ji Singh-u (1686-1743). Nën drejtimin e ministrit të tij astrolog, Jagannatha, mbreti e ndërtoi këtë observator gjatë viteve 1710-1737. Maharaxhai Jai Singh II i Jaipurit ndërtoi pallatin e tij në këtë ghat në vitin 1770 dhe e pajisi me dritare zbukuruese ashtu si ata në Delhi, Jaipur, Ujjain dhe Mathura. Në pjesën veriore të ghatit ndodhet një ballkon i mrekullueshëm guri.
Besimtarët kryejnë homazhe pranë këtij observatori, te lingami i Someswarit, zotit të Hënës. Megjithëse më pak i pajisur se observatorët në Jaipur dhe Delhi, Jantar Mantari ka një orë diellore ekuatoriale unike që është funksionale dhe lejon monitorimin dhe regjistrimin e matjeve nga një person. Observatori ka katër instrumente kryesore astronomike dhe në vitet 1850 dhe në vitin 1912 iu bënë restaurime nën patronazhin e mbretit të jaipurit. Faltoret e afërtë në krye të ghatit janë Someshvara, Dalabheshvara, Remeshvara dhe Sthuladanta Vinayaka. Pranë ghatit në lum, gjendet Prabhasa Tirtha. Me rastin e festës Holi, që zhvillohet gjatë ditës së fundit të Phalgunas (shkurt-mars) në faltoren e Dalabhesvaras. Observatori Hindu zotërohet nga Archaeological Survey of India, tempujt në afërsi të ghatit zotërohen nga trustet përkatëse ndërsa zona e ghatit zotërohet nga Korporata Bashkiake. Observatori i Man Singhut gjendet në koordinatat 25.30778°N, 83.01097°W (Qendra e Observatorit të Man Mandirit), ndërsa Tempulli i Someshvaras gjendet në koordinatat 25.3083°N, 83.0106°W. Ghati dhe zona e afërt shtrihet në një sipërfaqe prej 0.61 hektarësh.
Historia dhe zhvillimi
Në tekstin e shekullit të XVII, Girvana-padamanjari, ky ghat lëvdohet me emrin Ghati Someshvara. Në vitin 1586 mbreti Raja Savai Man Singh (i Amberit në Raxhastan) e ndërtoi këtë vend dhe zhvilloi këtë ghat, prej nga e ka marr emrin e tanishëm. Ghati është i njohur kryesisht për ndërtesën madhështore me dritare të zbukuruara me skalitje të mahnitshme. Ballkonet dhe dritaret e pallatit janë shembuj të shkëlqyer të periudhës mesjetare të stileve Rajputas dhe Durg.
Pallati i Man Singhut (i ndëtuar rreth vitit 1600) mund të arrihet nga një rrugicë e ngushtë që të con nga një degëzim në rrugën kryesore pranë Ghatit Dashashvamedha. Në mënyrë alternative, mund të arrihet duke kaluar nga Ghati Dashashvamedha dhe duke zbritur në ghatin pasues. Sipër çatisë, në vitin 1710 Savai Jai Singh-u i II (1686-1743) ndërtoi një observator hindu. Savai Jai Singhu, mbreti i shtetit të Amberit në Raxhastan ishte një gjeni i llojit pothuajse të pazakontë, një matematikan dhe astronom ekspert ashtu si dhe një ndërtues dhe sundues i ndriçuar. Ai u porosit nga Muhammad Shahu, perandori mogul për të reformuar kalendarin, një detyrë e ndjeshme në vendin e astrologëve dhe me një vit hënor tërësisht të strukturuar rreth Panteonit Hindu. Për të përmbushur këtë në një nivel të lartë teknik, Jai Singhu u përfshi në një skemë ambicioze për të ndërtuar pesë observatorë në shkallë monumentale të paparë për atë kohë. Mbreti astronom kishte ndërtuar observatorë të tillë (1718-1734) në Jaipur, Delhi, Mathura, Varanasi dhe Ujjain. Ata janë kështu ndërtimet e fundit të ‘Epokës së Astronomisë prej Guri’. Faltoret e afërta në pjesën e sipërme të ghatit janë Someshvara, Dalabheshvara (25.30827°N, 83.01058°W), Rameshvara dhe Sthuladanta Vinayaka, që përshkruhen në itinerare të ndryshme pelegrinazhi. Dalabheshvara (“dhënësi i thjerrzës”) i lavdëruar si ‘dhënësi i ushqimit’, është në një dhomë nën 2.5 m nga zona e afërt. Në shenjtëroren e brendshme ndodhet ‘figura në pllakë guri’ (Varanasi shilapatta citra), e datuar nga shekulli i XI-XII që paraqet një seri figurash miniaturë të hyjnive brahmanike të renditura në fasha horizontale. Këto jan të dëmtuara keq, megjithatë krahasuar me Varanasi shilapattat e ngjashme të mbajtura në muzetë e Gwaliorit, Jhansit dhe Lucknowt. Figurat e gdhendura aty i referohen Shiva lingave kryesore, Keshavas (Vishnu), pesë Vinayakave, Adityas dhe ndihmësve të Shivës. Është theksuar nga Joshi (1989: p. 156) se objekti i adhurimit të këtyre shilapattave ka marr formën e një pllake guri që paraqet hyjneshën personifikuese të qytetit të Varanasit, lumit Ganga, Shivës dhe mjaft hyjnive ose grupi hyjnish të lidhur me Varanasin.
Ghati Tripura Bhairavi
Ghati Tripurabhairavi gjendet në koordinatat 25.30828°N, 83.00945°W (Tempulli Varahi Devi) dhe 25.30872°N, 83.0097°W (muri në Jarasandheshvara). Ghati me gjithë zonën përreth shtrihen në një sipërfaqe prej 0.167 hektarësh.
Ky ghat është emërtuar sipas Faltores Tripura Bhairavi, një partner femëror i Tripuresvaras, imazhi i të cilit gjenet gjithashtu aty. Një tjetër faltore e rëndësishme është ajo e Varahit, një nga nëntë hyjneshat-nëna. Në fundin e shekullit të XVIII mbreti i Banarasit dhe Mayananda Giri e bënë këtë ghat me shkallë puka. Në këtë zonë ndodhet një faltore e lashtë e (Adi) Varahit sipas emrit të së cilës është emërtuar edhe Ghati Varahi. Në fakt, ky ghat është pjesa jugore e Tripurabhairavit. Në vitin 1958 qeveria e Uttar Pradeshit e bëri ghatin me shkallë puka dhe e ndau atë, që ka bërë që ky ghat të llogaritet në mënyrë të pavarur. Ghati është i shënuar në mënyrë të veçantë nga shtëpia e Kailash Nath Chaudhurit, një domaraxha (“mbret i priftërinjve mortorë”), që iu dhurua atij nga një nga mbretërit e Vanarasit. Në lagje, kastat e njohura janë më shumë në numër. Ghati është relativisht më i pisët, kështu që pelegrinët bëjnë banjë te Tripurabhaitavi përpara se të bëjnë vizitë te tempulli i Varahai Devit. Faltorja e afërt e Tripurabhairavit i ka dhënë emrin Ghatit Tribhurabhairavi. Giravana-padamanjari (shekulli i XVII) e ka përmendur atë si Ghati Vriddhaditya, sipas një disku të vjetër të perëndisë diell. Më vonë, në shekullin e XVIII, u ndërtua tempulli i Tripurabhairavit duke bërë që të zëvendësonte emërtimin e vjetër. Deri në vitin 1931 ghati ishte i ndërtuar vetëm pjesërisht me pllaka guri si përmendet nga Motichand-i (1962). Mahananda Giri e bëri ghatin plotësisht me shkallë puka në fillim të shekullit të XX, dhe ndërtoi gjithashtu një manastir. Në vitin 1958 qeveria e Uttar Pradeshit bëri riparime dhe rikonstruktime. Në pjesën e sipërme nën një pemë pipale (ficus religiosa) ndodhen shumë fragmente imazhesh të vjetra që i përkasin shekujve të XII-XIII. Pranë saj është një faltore që përmban imazhet e Hanumanit dhe hyjneshës. Ghati parapëlqehet nga pelegrinët tamilë; aty ndodhet edhe një shtëpi qëndrimi për pelegrinët (dharamshala), e përdorur kryesisht nga pelegrinët tamilë dhe telugu.
Ghati Mir
Ky ghat përfaqëson dy vendet e vjetra të Jarasandhesvaras dhe Vrdhadityas, që u shndërruan nga Mira Rustam Ali-u në vitin 1735. Imazhet e Jarasandheshvaras dhe Vridhhadityas janë suvatuar në muret e vjetra të rrugicës, në emër të këtyre dy imazheve shumica e pelgrinëve të Pancakroshi ose Antargriha Yatras hedhin lule dhe oriz në Gang. Tashmë pelegrinët hindu hedhin lule dhe oriz në Gang në kujtim të këtyre imazheve. Faltoret dhe statujat në afërsi janë Vrdhaditya, Asa Vinayaka, Yajna Varahaand Visalaksi ("Sy gjera", një nga 52 Sakti-pithat e hyjneshave). Një tjetër vend i rëndësishëm është Dharmakupa që konsiston në një pus të shenjtë të rrethuar nga pesë tempuj si dhe nga Divodasesvara lingami. Tempulli i Dharmesas është i lidhur me mitin fuqisë së Yamas (Zoti i vdekjes) mbi fatin e të vdekurve kudo në tok përveçse në Varanasi. Për shkak të hyrjes së kastave të ulëta ("të paprekshmit") tempulli i Visvesvaras/Visvanathas konsiderohet i papastër. Svami Karapatri-Ji, një brahmin shumë konservator dhe drejtues kulti, ka themeluar një "Tempull të Ri Visvanatha" në vitin 1956 në krye të ghatit. Nëpër shkallë, nën një pemë pipala, kryhen ritualet e derdhjes së ujit në nder të paraardhësve. Ghati Mir gjendet në koordinatat 25.30915°N, 83.01088°W (qendra e Ghatit Mir) i shtrirë në një sipërfaqe prej 0.21 hektarësh.
Teksti i shekullit të XVII Giravana-padamanjari përmend Ghatin Jarasandheshvara. Në një nga letrat e shkruara nga Sadashiva Naik-u, përfaqësuesi i Peshvave, Mir Rustam Ali-u është përmendur si padroni i ndërtimit të ghatit. Në burimet e tjera është përmendur gjithashtu se themeluesi i familjes mbretërore të Vanarasit, Balwant Singh-u e shkatërroi fortesën e Mir Rustam Ali-ut në Ghatin Mir dhe me rrënojat e saj ndërtoi fortesën e tij në Ramanagar, në vitin 1763. Me kalimin e kohës ghati është quajtur Ghati Mir; madje edhe James Prinsep (1822) e përmend atë me këtë emër. Faltoret dhe imazhet në afërsi janë Vriddhaditya, Asha Vinayaka, Yajna Varaha, Ananda Bhairava, Bare Hanumani dhe Vishalakshi (“Sy Gjeri”, një nga 52 Shaktipithat). Një tjetër sit i rëndësishëm është Dharmakupa, që konsiston në një pus të shenjtë të rrethuar nga pesë tempuj dhe faltore të vogla; në një nga tempujt ndodhen imazhet e Divodasheshvaras, Vishvabahukas dhe Vindhyavasinit. Tempulli i afërt i Dharmeshit është i lidhur me mitin e fuqisë së Yamas (zoti i vdekjes) mbi fatin e të vdekurve kudo në tokë, përveçse në Varanasi. Tempulli i Vishalakshit është një nga dy tempujt e ndërtuar në sitilin e pastërt Dravidian të vënë në dukje nga një numër i madh statujash miniaturë, pozash, majëzash, shenjtërorja e brendshme dhe veranda e ecjes rituale. Në ghat ndodhen dy manastire. Manastiri Bhajanashram mundëson strehim për të vejat bengaleze dhe shërben si bujtinë dhe menaxhohet nga Trusti Ganapatrai Khemaka i Kalkutës. Manastiri tjetër i përket Sikh Panth-it, që mundëson ushqim falas çdo ditë (bhandara) dhe shpërndanë barna për të varfërit.
Ghati Phuta/Naya
Ky ishte vendi i vjetër i Ghatit Yajnesvara dhe u bë me shkallë puka nga Svami Mahesvarananda në mes të shekullit të XIX. Në rrjedhën e afërt të lumit gjendet Visala Gaja Tirtha. Ghati Phuta gjendet në koordinatat 25.30963°N, 83.01118°W (pjesa e sipërme e Ghatit Phuta) dhe bashkë me Ghatin Nepali shtrihen në një sipërfaqe prej 0.066 hektarësh. Ghati Phuta/Naya ishte një vend i vjetër i Yajneshvaras dhe u ndërtua me shkallë puka nga Svami Maheshvarananda në mesin e shekullit të XIX. Në rrjedhën e afërt të Gangut ka qenë lavdëruar vendndodhja e Vishal Gaja Tirtha.
Ghati Nepali
Ghati Nepali përfaqëson pjesën jugore të Ghatit Lalita, që u bë me shkallë puka në vitin 1902 nga Nanhi Babu, nën patronazhin e mbretit të Nepalit. Ndërtesa është e zotëruar nga një mbreti i Nepalit dhe u bë me shkallë puka në vitin 1902 nga Nanhi Babu. Zona mbizotërohet nga banorët nepalezë (Nepali Khapra). Ghati Nepali bashkë me Ghatin Phuta shtrihen në një sipërfaqe prej 0.066 hektarësh. Havell në vitin 1905 e përshkruan kështu këtë ghat: "ku, kamaret në pankinën prej guri dhe plotësisht i mbuluar nga lumi në stinën e shirave, gjendet një faltore e vogël e bukur e Gangas, hyjnesha Gangut, e paraqitur si një figurë femërore e ulur mbi një krokodil. Sipër saj një palë shkallë të çojnë te Tempulli Nepalez, një ndërtesë shumë e bukur, gjysëm e fshehur nga pemët madhështore të tamarindit dhe pippalit. Është ndërtuar kryesisht me dru dhe tulla; çatia dy-katëshe, me strehë të mëdha të dala e mbajtur nga kllapa-konsuj, është karakteristikë e Arkitekturës së Nepalit dhe e distrikteve të tjera nën-himalayas".
Ghati Lalita
Ghati Lalita u ndërtua nga mbreti i Nepalit në rajonin verior të Varanasit. Ky ghat është emërtuar sipas hyjneshës së famshme Lalita në Varanasi si dhe në Prayaga. Është vendi i Tempullit të Ganga Keshavas, një tempull druri i ndërtuar në stilin tipik të Katmandus. Tempulli ka një imazh të Pashupateshwarit, një manifestim i perëndisë Shiva. Lingami i mirënjohur i Ganga Kesavas dhe faltoret e Gangatityas, Kasi Devit, Lalita Devit dhe Ghagirath Tirtha janë të lidhura me këtë vend. Njerëzit besojnë se një shikim i shpejt i Lalita Devit sjell të njëjtën dobi si ecja cirkumambulatoret përreth gjithë botës. Në fillim të shekullit të XX ky ghat u nda në tre ghate të pavarur, d.m.th. Ghati Nepali, Ghati Lalita dhe Ghati Rajarajeshvari. Gjatë periudhës së ndërtimit të Tempullit Samarajeshvara në vitin 1843 dy ghatet e parë u integruan dhe u ndërtuan shkallë guri nga mbreti i Nepalit. Pjesa e sipërme, e quajtur Ghati Rajarajeshvari u ndërtua nga një Babu Keshava Das në fillim të shekullit të XIX. Pjesa jugore e ghatit u rindërtua nga qeveria e Uttar Pradeshit në vitin 1965.
Ghati Lalita dhe tempujt në të gjenden në koordinatat 25.30912°N, 83.01358°W (nikja e Lalita Devit). Ghati Lalita dhe tempujt e afërt shtrihen në një sipërfaqe prej 0.02 hektarësh. Në krye të ghatit, qëndron Tempulli i Nepalit, i ndërtuar rreth vitit 1841 nën patronazhin e mbretit të Nepalit dhe mendohet se lingami aty kopjon Pasupatisvaran e famshme në Katmandu. Tempulli ka disa gdhendje në dru skenash erotike dhe të katërta portat janë dekoruar me forma arkitekturore gjeomagnetike.
Mes ndërtesave të rëndësishme përfshihen Rajarajeshvari Matha, Siddhagiri Matha dhe Umaraogiri Matha. Dy manastiret e fundit (matha) u ndërtuan nga familjet Sadhu. Moksha Bhavani, një bujtinë, u ndërtua në vitin 1922 nga Jowaharalal Khemka, i Ratangarh-ut (në Raxhastan), në kujtim të babait të tij. Siddhagiri Matha i përket Shaiva Paramahamsa Sampradayas. Në dhomën e poshtme, pranë rrugicës përgjatë bregut, ndodhen imazhe të Lalita Devit, Varanasi Devit dhe Bhairavas. Në pjesën e sipërme në një kompleks tempullor ndodhen faltoret e Rajarajeshvarit, Ganga Adityas dhe Ganga Keshavas, të ndërtuara në shekullin e XVIII-XIX, megjithëse imazhet janë kryesisht të shekullit të XII. Imazhi i Ganga Adityas është kopjim i më të vjetrit, që ishte prishur në të shkuarën. Kamaret në pankinën prej guri dhe tërësisht të mbuluara nga lumi në stinën e shirave, është një faltore e vogël e bukur e Gangas, e paraqitur si një figurë femërore e ulur mbi një krokodil. Ky është një vend tipik dhe unik ku imazhi i hyjneshës lumore zhytet çdo vit nga vërshimet e ujit. Festat vendore duke përfshirë festime muzikore dhe lojëra zhvillohen rregullisht në Ghatin e bukur Assi që është në fund të linjës së vazhdueshme të ghateve. Është një vend i parapëlqyer i piktorëve dhe fotografëve. Është këtu në te Assi Ghati që Swami Pranabananda, themeluesi i Bharat Sevasharam Sangh-ut, arriti 'Siddhin' (përsosjen/shpëtimin) në 'Tapasyan' (përpjekjen) e tij për perëndinë Shiva, nën bekimin e Guru Gambhiranandas së Gorakhpurit.
Ghati Bauli/Umaraogiri/Amroha
Emri i vjetër i këtij ghati ishte Ghati Raja Rajesvari dhe në shekullullin e XIX u ndërtua nga një tregtar i pasur, Babu Kesava Deva. Në rrjedhën e afërt të lumit gjendet Bramhanala tirtha.
Ghati Jalashai
Ky ghat quhet edhe Ghati Jalasen. Në fakt ghati ndiqet në të dy krahët nga vende kremimi. Emri vetë tregon "vendosjen e trupit të vdekur në ujë" si pjesë e ritualit përpara vendosjes së tij në zjarrin mortor. Në mesin e shekullit të XIX u ndërtua ndërtesa dhe ghati i afërt. Ghati Jalashai gjendet në koordinatat 25.30855°N, 83.01018°W (pjesa veriore e Ghatit Jalashayi) dhe bahkë me Ghatin Khiraki shtrihen në një sipërfaqe prej 0.089 hektarësh. Sipas legjendave popullore perëndia Shiva fjeti në ujërat e thella të Gangut në këtë ghat, prej nga e ka marr dhe emrin Jalashayi. Përshkrimi më i hershëm i këtij ghati përmendet nën emrin Ghati Mokshadvareshvara, siç tregohet te Giravana-padamanjari, një tekst i shekullit të XVII. Besohet se pjesa e shpirtit të kufomave mund të shkoi nën ujë për të takuar Shivën, nëpërmjet bekimit të të cilit mundësohet kalimi për në parajsë. Ky besim ka konverguar në një ritual që kufoma në fillim duhet të futet në ujë, pranë këtij ghati, përpara se ti bëhet kremimi në zjarrin ritual. Në fillim të shekullit të XX ghati u bë me shkallë puka nga Baldeodas Birla, që ndërtoi gjithashtu shtëpinë e qëndrimit për njerëzit që vijnë me kufoma. Megjithatë, tani për tani vetëm pak njerëz të tillë strehohen në shtëpinë e qëndrimit. Në këtë ghat nuk kryehen veprimtari fetare. Ghati shërben si stacion trageti për transportimin e drurit që përdoret në kremime.
Ghati Khirki
Emri i ghatit fjalë për fjalë do të thotë "Ghati i dritareve" (Khirki) nga ku shumë ndjekës mund të shohin kremimin. Pranë tij në vitin 1940 Baldeo Dasa Birla ndërtoi një shtëpi qëndrimi për pelegrinët. Nën një pemë të tharë pipali ndodhen pesë faltore të Satit. Tashmë të ghatet e mësipërm janë të braktisur dhe pamja e tanishme e panoramës së tymit të bezdisshëm! Ghati Khiraki bahkë me Ghatin Jalashayi shtrihen në një sipërfaqe prej 0.089 hektarësh. Ghati i Khirakit (“dritareve”) më herët u zhvullua si një strukturë ndërtese nga ku shoqëruesit mund të shikojnë kremimin. Tashmë ky ghat është i braktisur. Në afërsi me të nën një pemë të vjetër fikusi ndodhen mjaft gurë Sati, që kujtojnë traditën e ‘vetëvrasjes fetare nga gratë gjatë funeralit ë burrave të tyre të vdekur’. Pranë terrenit të kremimit statuja të tilla guri që tregojnë burrin dhe gruan gjenden zakonisht të shpërndara. Shumë nga shtëpitë e qëndrimit dhe ndërtesat e afërta janë të zaptuara në mënyrë të paligjshme nga banorët e atyshëm.
Ghati Manikarnika
Ghati Manikarnika në mënyrë popullore njihet si "Terreni i madh i kremimit" (Mahasmasana) në qytet. Pranë ghatit, ndodhen platforma të ngritura që përdoren për përkujtimore rituale të vdekjeve. Ky ghat përmendet në mbishkrimet e shekullit të IV të Periudhës Gupta. Megjithatë, ghati i tanishëm si një argjinaturë e përhershme breg-lumore u ndërtua në vitin 1302 dhe ka qenë rikonstruktuar të paktën tre herë gjatë ekzistencës së tij. Këtë ghat e përbëjnë dy vende të shenjta buzë ujit, Sidha Vinayaka dhe Swargadvaresvara. Një mit përmend se Shiva bën Taraka mantran ("Lutja e kapërcimit") në veshin e të vdekurit, kështu që forma e Shivës, Tarakesvara (Tempulli i të cilit ndodhet në ghat), urohet kurdo që një hindu vdes. Emri Manikarnika rrjedh nga legjenda e rënies së vathit të Shivës gjatë kërcimit të tij transhendetal. Në afërsi të tij janë faltoret e Manikarnikesvaras (pak më tej në anën e sipërme të rrugicës), Mahesvaras (lingam në qiell të hapur në ghat), Siddhas dhe Manikarna Vinayakas. Tempulli i Manikarnikesvaras arrihet nga ghati duke ngjitur një rrugicë të rrëpirtë në jug të Kundas. "Lingami i këtij tempulli të vendosur në mënyrë dramatike në fund të një pusi të thellë – mund të arrihet nga nëpërmjet një tuneli që nis në ghat".
Në ghat gjendet edhe një pellg i shenjtë, çakra-Puskarini Kunda ("Pellgu me disk zambaku") dhe gjurmët e këmbëve të Vishnut, Carana Paduka. Sipas mitit puranik kohë më parë se Ganga të mbërrinte te thëmbrat e Bhagirathas, Cakra-Puskarini Kunda ishte e pranishme. Te Kashi Khanda thuhet: “Për dobinë e tre botëve mbreti Bhagiratha e solli Gangan në vendin ku ndodhet Manikarnika – te “Pylli i Lumturisë së Shivës” ("Annandavana"), te Pellgu i Zambakut të Vishnut (Chakra-Puskarni Kunda)”. Tashmë Kunda e rrethuar nga një palë kangjella prej hekuri, është rreth 18.29 m. në krye, duke e ngushtuar deri në rreth 6.1 m. atë buzë ujit. Në faltoren e vogël brenda Kundas gjenden statujat e Vishnut dhe Lakshmit, në murin perëndimor; ndërsa aty gjenden edhe një seri prej një dyzine nikesh të vogla që përmbajnë Shiva lingamë. Përgjatë itinerarit të shenjtë, te vetë ghati, gjenden simbolikisht gjurmët e këmbëve të Vishnut (Carana Paduka), të vendosura në një pllakë rrethore mermeri. Thuhet se për 7,000 vjet Vishnu në këtë vend ka kryer tapat dhe nëpërmjet qindra miliona hinduve e ka spërkatur atë me ujin e shenjtë të Gangut dhe e ka zbukuruar atë me lule. Një pllakatë e Prinsep-it nëntitullohet "pika më e shenjtë në qytetin e shenjtë". Vendi i afërt me këtë pikë të shenjtë është rezervuar për kremimin e pak njerëzve të zgjedhur, veçanërisht maharaxhajtë e Varanasit. Zona e këtij ghati ka reputacionin e lashtë si një terren kremimi; sipas teksteve hindu perëndia Shiva ka thënë: “Duke u bërë vetë Koha, Unë shkatërroi botën këtu, o hyjneshë!" Megjithatë, nuk është e qartë kur ky sit u pranua plotësisht për kremim. Për më tepër, Naradiya Purana, Matsya Purana dhe Kashi Khanda e përshkruajnë lavdinë e tij në aspektin e ritualeve të kremimit të të vdekurve. Platforma e ngritur bashkangjitur me ghatin përdoret për ritualet e përvjetoreve të vdekjeve. Midis Ghatit Jalasayi dhe Manikarnika në rrjedhën e lumit qëndrojnë katërmbëdhjetë tirtha ujore, mes të cilave më të rëndësishmet janë Vishnu Tirtha, Bhavani Tirtha, Skanda Tirtha, Taraka Tirtha, Avimuktesvara Tirtha dhe Pasupati Tirtha.
I lartësuar mbi ghatin Manikarnika, ndodhet një tempulli i Shiva–Durgas i mbretit të Amethyt (Oudhi; tani pjesë e Uttar Pradeshit), i ndërtuar rreth vitit 1850, që është i dallueshëm me pesë majat e tij me ngjyrë të kuqe të thellë dhe të praruara. Havell (1905) e përshkruan kështu: "Është ndërtuar mbi një tarracë që shikon mbi lum dhe arrihet me një nga ato rrugët e shkallëzuara të rrëpirta, që të çojnë nga ghatet në qytet, që të sugjeron një qytezë të Italisë Jugore ose Spanjës. Duke u ngjitur në një palë shkallë anësore, kalohet nën Naubata Khanan, ku mizikantët këndojnë lavde të hyjneshës me shoqërime të çuditshme por jo të pakëndshme. Në anën e djathtë të hyrjes është një luan bronxi i Durgës dhe në të majtë demi i Shivës. Qetësia dhe pastërtia brenda janë një lehtësim nga rrëmuja, mospërfillja dhe papastërtia, si dhe atmosfera disi e ndyrë e faltoreve më popullore të Benaresit". Ghati Manikarnika gjendet në koordinatat 25.31122°N, 83.01498°W (Maheshvara linga në breg) dhe 25.31115°N, 83.01463°W (Tempulli Tarakeshvara). Zona e Ghatit Manikarnika shtrihet në një sipërfaqe prej 0.05 hektarësh. çdo vit kur lumi Gang tërhiqet, uji lë një masë të madhe mbetjesh aluvionale në depozitë. Gërmimi dhe heqja graduale e mbetjeve fillon dhe përfundon gjatë Shivaratrit (dita e hënës së plotë e shkurt-marsit). Me këtë rast këtu zhvillohet një festë e madhe. Pak më shumë se 30,000 kufoma kremohen çdo vit në Vanaras, nga të cila rreth 28,000 kremohen në Ghatin e kremimit Manikarnika dhe pjesa tjetër në Ghatin Harishchandra në jug. Duke kremuar një trup të vdekur shpenzohen rreth 5 kuintalë (500 kg) dru. çdo trup i vdekur regjistrohet në zyrën e afërt, i pasuar nga negociatat dhe pazari me priftin mortor (Dom) që jep zjarrin e shenjtë për djegien mortore.
Historia dhe përshkrimi
Me Ghatin Manikarnika janë të lidhura dy legjenda. Sipas njërës, besohet se është vendi ku perëndia Vishnu gërmoi një gropë me Chakran e tij dhe e mbushi atë me djersitjen e tij ndërsa kryente argjërime të ndryshme pendestare. Ndërsa perëndia Shiva po shikonte Vishnun, në atë kohë atij i ra vathi ("manikarnika") në gropë. Ndërsa sipas legjendës së dytë, në mënyrë që ta bënte perëndinë Shiva të lëvizte përqark me adhuruesit e tij, bashkëshortja e tij Parvati fshehu vathët e saj dhe i kërkoi atij që ti gjente, duke i thënë se ata i kishin humbur në brigjet e Gangut. Idea e hyjneshës Parvati mbrapa gënjeshtrës ishte që Shiva atëherë do të rrinte përqark, duke kërkuar për vathët e humbur. Në këtë legjendë, kurdoherë që një trup kremohet te Ghati Manikarnika, Shiva i kërkon shpirtit të tij nëse i ka parë vathët. Sipas teksteve të lashta, zotëruesi i Ghatit Manikarnika e bleu mbretin Harishchandra si skllav dhe e bëri atë të punonte në Manikarnika te Ghati Harishchandra. Sipas burimesh të tjera mësohet se Ghati Manikarnika është emërtuar sipas Jhansi Ki Rani Laxmibhait. Te Matsya Purana, rreth shekullit të VI-VII, ky ghat është përshkruar si një nga pesë vendeve të ujit të shenjtë. Kulturalisht, ky si ëshë i rëndësishëm në aspektin që ky vend ka qenë vendi i takimit të traditave shaivite dhe vaishnavite. Vishnu Charanapaduka, një pllakë mermeri që paraqet gjurmët e Vishnut, është konsideruar si “vendi më i shenjtë në qytetin e shenjtë”. Sipas mitologjisë hindu Vishnu këtu kreu meditimin vetë-mohues duke qëndruar në këmbë për rreth 500,000 vjet për të kënaqur Shivën. Më në fund Shiva u shfaq dhe nga virtyti i mirësisë së Vishnut, u vendos aty. Nga kjo zonë, mund të identifikohet lehtësisht Vishnu Kshetra e veriut dhe Shiva Kshetra e jugut. Ky është ghati i parë i bërë me shkallë puka nga mbretrit vëllezër në vitin 1302; dhe u rikonstruktua në vitin 1730 nën patronazhin e Bajirao Pesavas si dhe në vitin 1791 nga Ahilyabai Holkar-i që e rikonstruktoi të gjithë ghatin. Ghatit ju bënë riparime përsëri në vitin 1872. Ghati Manikarnika është përmendur në mbishkrimin Gupta të shekullit të V. Shkallët prej guri u bënë në vitin 1303 dhe u rindërtuan në vitin 1730 nën patronzhin e Bajirao Peshvas. Në vitin 1791 Ahilyabai Holkar-i e rindërtoi të gjithë ghatin. Në vitin 1872 iu bënë përsëri riparime dhe rikonstruktime. Në vitin 1965 qeveria e Uttar Pradeshit e riparoi dhe e rikonstruktoi këtë ghat.
Maharaxha Mangal Singh-u i Alwarit në Raxhastan, ndërtoi në vitin 1895 Tempullin Manokameshvara, në çatinë e zonës së tij rezidenciale. Pjesët e tij përfshijnë gjysëm-shenjtëroren, gjysëm-mandapan dhe mandapan drejtkëndore. Verandat janë të dekoruara në mënyrë të bukur dhe paraqesin punime mjeshtërore të skalitjeve në gurë. Në të katërt drejtimet e shenjtërores së brendshme ka dyer. Tempulli ka imazhe të bukura të Shivës, Ganeshës dhe Parvatit. Për të shkuar në këtë tempull, duhet të kalohet nëpër zonën rezidenciale, që shumë herë është e pakënaqshme. Pranë bregut është Maheshvara linga në qiell të hapur. Në të djathtë saj gjendet një tempull që dalëngadalë po rrëshket në Gang. Që nga fillimi i shekullit të XIX ky tempull ka qendruar në të njëjtën mënyrë. Pranë tij është Chakrapuskarini ose Manikarnika Kunda, një pellg i shenjtë uji. Sipas mitologjisë puranike xhevahiri i kreshtës (Mani-) së Shivës dhe vathi (-karnika) i gruas së tij ranë në pellgun e shenjtë, kështu u emërtua Manikarnika. Një rrëfenjë tregon se këtë pellg e bëri Vishnu me diskun e tij (çakra), që është pasqyruar në emërtimin Chakrapuskarini. Sipas tekstit të shekullit të XII, Kashi Khanda, Vishnu e bëri këtë ‘pellg zambakësh dhe e mbushi’ atë me ujë nga djersa e tij si dhe këtu kreu agjërime të rrepta. Depozita, sot e rrethuar me kangjella hekuri, është rreth 18.3 m2 në krye, duke u ngushtuar deri në rreth 6.1 m2 në fundin e tij. Kunda përfaqëson pellgun e parë në botë. Ishte vendi i parë i shenjtë i gërmuar në fillimin e kohës me djersën e shenjtë të Vishnut. Si një dëshmi e kësaj legjende në afërsi të tij janë të dukshme gjurmët e Vishnut.
Mbretëresha Ahilyabai Holkar e Indores ndërtoi Tempullin Tarakeshvara në 1795, me një planimetri drejtkëndore. Tempulli është i strukturuar me bazën e gjashtë kolonave. Në hyrje është imazhi i Ganeshës. Në shenjtëroren e brendshme, në një enë është një shiva-lingam me katër koka. Si Tempulli Pancayatana në stilin e Banarasit, këtu janë gjithashtu imazhet e Suryas, Durgas, Ganeshas dhe Vishes nëpër katër këndet. Ky imazh i Shivës, paradite dekorohet me maskë me pesë koka prej bronxi, që mundëson çlirimin e shpirtrave të ikur duke u vendosur vargje të shenjta në veshë. Tarakeshvara është e përshtatshme pas përfundimit të riteve të kremimit. Ky tempull është hamendësuar se është një kopje e një faltoreje të famshme rreth 100 km në veri të Kalkutës. Në tre sitet e famshme të tempujve të Shivës ekziston imazhi i Tarakeshvaras, d.m.th. në Jnanavapi, në lindje të demit të madh Nandi, në Tempullin Khemaka pranë Tempullit të Artë (Vishvanatha) dhe në Ghatin Kedar. Bajirao Peshva rreth vitit 1735 ndërtoi ghatin e afërt, por para se bazamenti të ngrihej disa metra, pesha e stërmadhe e mureve shkaktoi një rrëshkitje toke, gjë që bëri që i gjithë ndërtimi të rrëzohej, kështu që puna u braktis. Façata e papërfunduar dhe pjesa e ghatit janë akoma të dukshme, megjithëse e gjithë struktura u fundos disa metra në tokë që nga ndërtimi i saj. Më vonë, në vitin 1830, mbretëresha Baijabai e Gwaliorit e riparoi dhe pjesërisht e rindërtoi; Për më tepër, ajo ndërtoi Tempullin Ratneshvara në stilin Gujarati anë të bregut, që u tkurr vetëm pak muaj pasi u ndërtua dhe që atëherë qëndron si i tillë. Ky është një pikë referimi e kësaj zone.
Pjesa e sipërme e Ghatit Manikarnika
Pjesa e sipërme e Ghatit Manikarnika gjendet pranë Brahmnalit dhe shtrihet në një sipërfaqe prej 0.09 hektarësh. Tempulli i Manikarnikeshvaras (Gomath Ashram, Brahmnal) është i vendosur në krye dhe i arritshëm nëpërmjet një rrugice të pjerrët ngjitëse në jug të pellgut të ujit, duke qenë e para nga 108 faltoret në itinerarin Panchakroshi të pelegrinazhit. Gjendet dy kate poshtë oborrit të manastirit. Këtu, nocioni periudhës së artë bëhet i dukshëm pasi pelegrini zbret në nëntokën e errët, nën tokën origjinale, “reale” të botës. Eck thotë se: “Lingami i këtij tempulli – i vendosur në mënyrë dramatike nën tokë në fund të një pusi të thellë – dikur mund të arrihej nëpërmjet një tuneli që fillonte në ghat”. Rreth 40 metra nga pika e hyrjes në rrugiën e sipërme ngjitëse gjendet faltorja e Siddha (“përsosmëria”) Vinayakas/ Ganeshës (Brahmnal, rrugica Manikarnika) djathtas. Ai është gardiani i lindjes dhe dhënësi i lumturisë, suksesit dhe shpëtimit nga mallkimi i Yamas (zotit të vdekjes). Ai është i 8-t mes 56 Vinayakave që mbrojnë qytetin në të 56 nyjet e përbëra prej 7 shtresave rrethore të spiraleve dhe 8 drejtimeve kardinale. I ndërtuar rreth vitit 1850 nga mbreti i Amethy-t (Awadhit në Uttar Pradesh), ky tempull i Shiva-Durgas dallohet nga pesë majëzat në të kuqe të thellë dhe të arta. Tempulli është vendosur mbi një terren të ngritur rreth 3.5 metra mbi bregun e afërt. Duke u ngjitur në një palë shkallë anësore, kalohet nën Naubatkhana, ku imazhet e muzikantëve janë duke kënduar lavdet e hyjneshës. Në anën e djathtë të hyrjes është një statujë e rafinuar prej bronxi i luanit të Durgës dhe në të majtë demi i Shivës. Në shenjtëroren e brendshme ndodhet imazhi i Mahisasuramardinit. Në pjesë të ndryshme të tempullit ndodhen imazhe të formave të Vishnut, si Varaha, Narasimha, Balarama, Krishna dhe imazhet e hyjneshës duke ngarë palloin, duke mbajtur Vina dhe duke ngarë luanin. Askund në mur nuk ka ndonjë imazh të Shivës. Ka imazhe që paraqesin jetën e ndodhitë e Krishnës. Tempulli është një shembul i stilit Pancayatan, qendra si bërthama dhe katër tempujt e tjerë të bashkangjitur në të katër këndet. Qetësia dhe pastërtia brenda janë një pushim nga rrëmuaj, turbullimi, papastërtia dhe ajria disi e ndyrë e faltoreve më popullore të Vanarasit.
Ghati Bajirao
Ghati Bajirao gjendet në koordinatat 25.30855°N, 83.01018°W (pjesa veriore e Ghatit Bajirao) në afërsi të Ghatit Manikarnika i shtrirë në një sipërfaqe prej 0.03 hektarësh. Bajirao Peshva e ndërtoi këtë ghat dhe një pallat në afërsi rreth vitit 1735, prej nga e ka marrë dhe emrin Bajirao. Havell bënë këtë përshkrim: “Përpara se të ngrihej bazamenti pak metra, pesha e stërmadhe e muraturës masive shkaktoi një rrëshkitje dheu, që bëri që e gjithë struktura të rrënohej, kështu që puna do të braktisej. Façata e papërfunduar dhe shkallët e ghatit mbeten akoma…”. Në fakt, e gjithë struktura është fundosur disa metra që nga koha e ndërtimit. Më vonë në vitin 1830 mbretëresha Baijabai e Gwaliorit e riparoi dhe e rindërtoi atë; ajo ndërtoi gjithashtu kolonadën përreth pusit Jananavapi. Pranë bregut në tokë të qëndrueshme, është ndërtuar një tempull i Dattatreyeshvaras nga Bajirao Peshva. Që nga ndërtimi i këtij tempulli, kjo pjesë e ghatit është quajtur gjithashtu Ghati Dattatreya. Tashmë ky ghat konsiderohet si pjesë e Ghatit Scindhia.
Ghati Scindia
Më parë ishte i njohur si Ghati Viresvara, sipas tempullit me të njëjtin emër që qëndron në krye. Ghati Scindia i njohur edhe si Ghati Shinde kufizohet me Manikarnikan në veri, me tempullin e tij të Shivës, që qëndron pjesërisht i zhytur në lum si rezultat i peshës së madhe të ghatit të ndërtuar rreth 150 vjet më parë. Ghati Scindhia gjendet në koordinatat 25.31215°N, 83.01558°W (Tempulli Vashistha-Vamadeva) dhe 25.31217°N, 83.0155°W (Tempulli Atmavireshvara) dhe bashkë me Ghatin Sankatha shtrihen në një sipërfaqe prej 0.0241 hektarësh. Sipër ghatit, gjenden mjaft nga faltoret më të rëndësishme të Varanasit brenda labirintit të rrugicave të Siddha Kshetras (Fusha e Përmbushjes). Sipas traditës, Agni, zoti hindu i zjarrit ka lindur pikërisht këtu. Besimtarët hindu në këtë vend i luten Vireshwaras, zotit të të gjithë heronjve, për një djal.
Ghati Ganga Mahala (II)
Ky është ghati i dytë me këtë emër. Ganga Mahala (II) gjendet në koordinatat 25.31338°N, 83.01532°W i shtrirë në një sipërfaqe prej 0.019 hektarësh. Pallati dhe tempulli në këtë ghat zotërohen nga Gwalior Estate Temple Trust, ndërsa zona e ghatit zotërohet nga Korporata Bashkiake. Ganga Mahala është emri i ri i Ghatit Yameshvara. Ky ishte pjesë e Ghatit Sankatha deri në vitin 1864, kur Maharaxha Jiyajirao Scindhia, mbreti i Gwaliorit, e bleu dhe ndërtoi një pallat madhështor si dhe ghatin e afërt. Këtij pallati familja e mbretit ia vuri emrin Ganga Mahal, prej nga e ka marrë emrin edhe ghati. Me këtë emër ndodhet edhe një tjetër pallat i ndërtuar nga mbreti i Banarasi, i emrëtuar Ganga Mahal (I) (në ghatin e dytë nga jugu pas Ghatit Asi). Ky ghat është më domethënës për pallatin e tij artistik, në vend të festave fetare. Në këndet veriore dhe jugore skenat më tërheqëse janë verandat rrethore me dizajne tetëkëndore. Në kompleks ndodhet një tempull i Radha Krishnës, ku gjatë të gjitha festave kryesore kryhen këndime në grup. Ka dy hyrje nga bregu anësor i lumit, që paraqiten si tunele ngjitëse të ndërtuar me pllaka guri. Në fillim të shekullit të XX pallati u riparua dhe iu bënë mjaft shtesa nga Govinda Bali Kiratankara. Në vitin 1988 Departamenti i Vaditjes së Qeverisë së Uttar Pradeshit e riparoi dhe e bëri të gjithë ghatin me shkallë puka.
Ghati Bhonshala
Ky ghat u ndërtua rreth vitit 1780 nga mbreti marathas ‘Bhonsala’ i Nagpurit dhe më vonë në vitin 1795 u bë me shkallë puka si dhe u ndërtua Tempulli i Lakshmi Narayanas dhe një pallat. Pranë pallatit ndodhen dy faltore të rëndësishme të Yamesvaras dhe Yamadityas. Ghati Bhonshala ndodhet në koordinatat 25.3137°N, 83.01535°W (Tempulli Nageshvara) dhe 25.31352°N, 83.0154°W (Tempulli Lakshminarayana). Ai, bashkë me kompleksin tempullor, shtrihet në një sipërfaqe prej 0.022 hektarësh. Pallati dhe tempulli zotërohen nga Nagpur Estate Temple Trust, ndërsa zona e ghatit zotërohet nga Korporata Bashkiake. Emri i lashtë i Ghatit Bhonshala ishte Nageshvara, që është përmendur te teksti i shekullit të XVII, Girvanana-padamanjari. Tempulli i Nageshvaras është shumë afër tij; Nageshvara është një nga dymbëdhjetë Jyotira lingat e shpërndara në të gjithë Indinë. Rreth vitit 1780 mbreti i Marathas, ‘Bhonshala’ i Nagpurit e ndërtoi këtë ghat dhe më vonë në vitin 1795 ai bëri shkallët prej pllakash guri. Ghati Bhonshala është emërtuar sipas emrit të këtij mbreti. Ghati është paraqitur në hartën e Banarasit të Prinsep-it (1822). Në vitin 1965 qeveria e Uttar Pradeshit e riparoi dhe rikonstruktoi zonën e ghatit. Në fund të shekullit të XVIII, u ndërtua një tempull brenda kompleksit të pallatit të Bhonshalas, i quajtur Lakshminarayana. Më vonë në fillim të shekullit të XIX në kompleks u shtua një tempull i quajtur Raghurajeshvara (Shiva). Këta u ndërtuan nga Indirabai dhe Gangadhar Rao i Punes. Të dy këta tempuj përmbajnë krysisht imazhe të Lakshmit dhe Narayanas, të ndjekur nga imazhet e Shivës. Stili arkitekturor i të dy tempujve është shumë i ngjashëm. Në pjesën e sipërme të majëzës në të dy tempujt ndodhen miniatura të asketikëve dhe murgjve lypsarë. Uma-Maheshvara dhe Shiva me tamburin dhe gjarprin e tij janë mes imazheve të rëndësishëm në murin e Tempullit Lakshmonarayana. Në shumë vende imazhi i gjarprit është skalitur në një mënyrë të veçantë. Kjo pasqyron traditën e adhurimit të gjarprinjve në Varanasi në të kaluarën si dhe praninë e Nageshvaras, një nga format e Shivës si zoti i gjarprinjve. Ndërsa në murin e Raghurajeshvaras janë paraqitur forma të ndryshme të Vishnut.
Ghati Agnishvara (Naya)
Në hartën e Prinsep-it të vitit 1822 ky është emërtuar Ghati Gularia dhe ndoshta ishte ndërtuar vetëm pak vjet më parë. Ghati Agnishvara (Naya) gjendet në koordinatat 25.31398°N, 83.01483°W (Agnishvara, Patni Tola) dhe bashkë me Ghatet Ganesha dhe Mehta shtrihen në një sipërfaqe prej 0.21 hektarësh. Ghati Agnishvara (ose Naya) është emërtuar sipas tirthas së shenjtë puranike buzë ujit të Gangut, të quajtur Agni Tirtha si dhe tempulli me të njëjtin emër (Patni Tola). Në literaturën puranike ky ghat përmendet si Ghati Vighneshvara. Gjatë viteve 1761-72 Madhorao Peshva ndërtoi pjesën veriore të shkallëve puka të Ghatit Agnishvara. Këto linga dhe tirtha janë përshkruar te teksti i shekullit të XVII, Giravana-padamanjari. Në hartën e Prinsep-it (1822) ky ghat është përmendur si Ghati Gularia, që u bë pjesërisht me shkallë puka pak vjet më parë. Siç përmendet te Linga Purana, në Ashtayatana Yatra, pelegrinazhi në tetë lingat drejtimore, ky ghat është lartësuar si vendi për kryerjen e inicimit dhe ritualeve. Në vitin 1965 qevria e Uttar Pradeshit ndërtoi shkallët puka për këtë ghat. Deri në vitin 1985 ky ghat përdorej si qendra për tregtimin e rërës dhe drurit që transportoheshin këtu me varka, megjithatë kjo praktikë tani është e ndaluar.
Ghati Ganesha
Ky ghat më parë ishte i njohur si Ghati Agnisvara sipas Agni Tirthas buzë rrjedhës së lumit. Me kalimin e kohës ky ghat mori emrin e Tempullit të Ganeshës ndërtuar nga mbretëria Pashava. Një tjetër tirtha e rëndësishme buzë rrjedhës së ujit është Iksavaku Tirtha. Gjatë viteve 1761-1772 Madhorao Pesava e bëri këtë ghat tërëssiht me shkallë puka si dhe bëri riparime të gjera. Në përshkrimet puranike ky ghat është përmendur si Ghati Vighnesvara. Midis Ghateve Scindhia dhe Ganesha ndodhen pesë pika të shenjta puranike buzë ujit, Vighnesha, Vira, Candra, Kala dhe Angara. Në vitin 1807 Amritrao Peshva bëri riparime të gjera dhe e bëri plotësisht me shkallë puka, si dhe ndërtoi Tempullin Amrit Vinayaka Ganesha. Sipas emrit të tempullit ghati u quajt Ghati Ganesha. Në bregun e afërt ndodhet pika e shenjtë puranike buzë ujit e Ikshvaku Tirthas. Në pjesën e sipërme ndodhen tempujt e Bhadreshvaras dhe Nagesha Vinayakas. Gjatë natës së 9-të të Bhadrapadas (gusht-shtator), në këtë ghat zhvillohet një panair i veçant fetar si pjesë e banjës së shenjtë dhe adhurimit të Ganeshës. Kjo mbizotërohet nga pelegrinët maharashtianë. Ky ghat është një ghat aktiv ku banorët vendorë bëjnë banjë çdo ditë, pas kryerjes së ritualeve të mëngjesit. Në krye të tij ndodhen faltoret e rëndësishme të Bhadresvaras dhe Nagesa Vinayakas. Ghati Ganesha bashkë me Ghatet Naya dhe Mehta shtrihen në një sipërfaqe prej 0.21 hektarësh. Ghatë natës së 9-të të Bhadrapadas (gusht-shtator) këtu zhvillohet një festë e veçantë.
Ghati Mehta
Formalisht ky ghat ishte pjesë e ghatit të mëparshëm, por pas ndërtimit të spitalit V. S. Mehta (1962) ky ka marr emrin e tij. Përgjatë këtij ghati ndodhen tre tirtha ujore: Maitravaruna Tirtha, Marutta Tirtha dhe Iksavaku Tirtha. Ghat Mehta bashkë me Ghatet Naya dhe Ganesha shtrihen në një sipërfaqe prej 0.21 hektarësh. Deri në vitin 1960 Ghati Mehta ishte pjesa jugore e Ghatit Rama. Sipas burimeve puranike ekzistonin dy pika të shenjta buzë ujit, Maitravaruna Tirtha dhe Mautta Tirtha. Në vitin 1960 një tregtar i pasur i Kalkutës, Ballabharam Saligaram Mehta e bleu këtë zonë dhe në vitin 1962 ndërtoi një spital. Në përkujtim të shërbimit të tij ndaj Varanasit ky ghat u quajt Ghati Mehta. Më tej, në të njëjtin vit Korporata Bashkiake e Varanasit bëri riparimin dhe zgjerimin e ghatit duke e bërë me shkallë puka. Ky ghat është i mirënjohur për Sangaveda Vidyalayan (‘Shkolla e Sanga Vedas’), ku mësimi kryehet në sanskritisht dhe studentët duhet të ndjekin rreptësisht rregullat e thjeshtësisë, e mungesës së marrdhënieve seksuale, yogës dhe meditimit, duke ndjekur mënyrën e jetesës së murgjëve. Kjo është shkolla e vetme e këtij lloji, ndoshta në të gjithë Indinë. Kjo zonë është e mbizotëruar nga banorët e shtetit të Maharashtras.
Ghati Jatara
Ghati Jatara bashkë me Ghatet Rama dhe dhe të Raxhait të Gwaliorit shtrihen në një zonë me sipërfaqe prej 0.22 hektarësh. Në mesin e shekullit të XIX sektretari i financave të shtetit të Gwaliorit, Balaji Cimadaji Jatar e ndërtoi këtë ghat me përkrahjen e mbretit Jiyajirao Shinde. Ai ka ndërtuar gjithashtu një ndërtesë shumë-katëshe, në një pjesë të së cilës ndodhet tempulli i Lakshminarayanas. Ky tempull është një shembull i artizanatit vendor, që përbëhet nga xhama plotë gjyra mozaiku në dritaret e mëdha dhe zonat e ndriçuara. Te porta ndodhet një mbishkrim, që shkruan emrat e sekretarit të financave dhe mbretit si dhe portretet e tyre të paraqitura aty. Prinsep-i (1822) e përmend këtë ghat me emrin Ghati Chor. Emri “Chor” (hajdut) të kujton një përrallë mbi këtë ghat, që tregon se në të shkuarën ky ghat ishte i njohur për vjedhjen e rrobave të pëlegrinëve dhe atyre që laheshin. Edwin Greaves e ka përmendur këtë ghat me emrin Jadau. Bukuria arkitekturore e Tempullit Lakshiminarayan është në prag të rrezikimit; në mungesë të kujdesit të përshtatshëm dhe të menjëhershëm ky tempull mund të humbasi në çdo kohë.
Ghati i Raxhait të Gwaliorit
Ghati i Raxhait të Gwaliorit si dhe Ghati Rama u ndërtuan nën patronazhin e Madhorao Pesavas rreth vitit 1766. Në fakt ata janë dy skajet fundore të të njëjtit ghat. Ghati Raja Gwalior ndodhet në koordinatat 25.3154°N, 83.01745°W (qendra e Ghatit të Raxhait të Gwaliorit) dhe bashkë me Ghatet Rama dhe dhe Jatara shtrihen në një zonë me sipërfaqe prej 0.22 hektarësh. Deri në mes të shekullit të XIX Ghati i Gwaliorit ishte pjesë e Ghatit Jatar. Kur Ghati Jatar ishte në ndërtim mbreti i Gwaliorit, Maharaxha Jiyajirao Shinde filloi ndërtimin e këtij ghati; dhe sipas emrit të tij ky ghat u bë i njohur si Ghati i Raxhait të Gwaliorit. Sipas një tjetër tregimi mbretërit Peshava gjithashtu e kishin riparuar dhe bërë pjesërisht me shkallë puka. Ndodhen tre faltore që përmbajnë Shiva linga. Ghati nuk është i rëndësishëm për veprimtaritë kulturore dhe fetare.
Ghati Mangala Gauri
Ky ghat u ndërtua nga Balaji Pasava i I në vitin 1735, prej nga është bërë i njohur si gjithashtu si Ghati Bala. Më vonë, rreth vitit 1807, këtë ghat e riparoi Lakmana Bala i Gwaliorit. Ky ghat përmendet në mesin e shekullit të XVII. Në krye të këtij ghati në kompleksin tempullor ndodhen statujat e Gabhastisvaras, Mangala Gaurit dhe Mangala Vinayakas. Mangala ("Mbarësia") Gauri është një nga nëntë hyjneshat nëna të bardha. Në ghat ndodhet faltoret me strukturë tipike të mbuluar të Raghavendresvaras dhe Carcika Devit.
Përshkrimi dhe historia
Ghati Mangala Gauri ndodhet në koordinatat 25.31458°N, 83.01725°W (vendndodhja e Tempullit Mangala Gauri), 25.3146°N, 83.01722°W (vendndodhja e Gabhastishvara Shivës) dhe 25.31455°N, 83.0169°W (vendondodhja e Tempullit Balaji). Secili nga dy komplekset tempullore shtrihet në një sipërfaqe prej 0.01 hektarësh. Pallati përgjatë ghatit u ndërtua nga Peshva Raghoba ‘Balaji’ në vitin 1735, sipas të cilit ky ghat është i njohur edhe si Ghati Balaji. Më vonë rreth vitit 1807 Lakshmana Bala i Gwaliorit e riparoi këtë tempull, ndërsa në vitin 1864 britanikët e zaptuan atë dhe më vonë ia shitën në ankand mbretit Jiyajirao Shinde të Gwaliorit, që vendosi një imazh të Balajit (Vishnu). Kjo ndërtesë është quajtur Tempulli Lakshmana Balaji. Një nga mbishkrimet e mesit të shekullit të XVII e glorifikon këtë ghat dhe Tempullin e Mangala Gaurit. Libri mbi Banarasin i Edwin Greeves, i publikuar në vitin 1909, e përmend këtë ghat si Ghati Bala. Përshkrimet puranike përmendin shumë pika të shenjta të lidhura me vendet buzë lumit në këtë ghat, ku përfshihen Mayukharka Tirtha, Bhairava Tirtha, Vindu Tirtha, Tamravaraha Tirtha dhe Kalaganga Tirtha. Mes tempujve të kësaj zonë më të rëndësishmit janë Mangala Gauri dhe Balaji. Mes nëntë hyjneshave nëna me natyrë “të bardhë”, Mangala është e njohur si “hyjnesha e fatmbarësisë” dhe në disa tekstet ajo ëshë quajtur Lalita Gauri. Në tekstin e shekullit të XII Giravana-padamanjari (1600-60) është përshkruar faltorja e Mangala Gaurit. Idhujt e tjerë në këtë tempull përfshijnë Mangala Vinayakan, Mukha Prekshenikan, Mayukha Adityan, Gabhastishvaran, Mangaloda Kupan dhe qindra linga përkushtimore. Në afërsi, në rrugicën që kalon, në një shtëpi ndodhet një faltore e Carcikas, një nga tetë Matrikat, që është përshkruar në shkrimet e hershme mbi hyjneshat zanafillore. Linga qendrore në këtë tempull është një nga të vendosurat nga Perëndia e Diellit, e quajtur Gabhastishvara dhe disku i tij në një nga kolonat i quajtur Mayukha Aditya, fytyra e të cilit është e rrethuar nga rreze të mbylluara. Sipas përshkrimit puranik perëndia e diellit u zhduk plotësisht ndërsa po adhuronte Shivën, në këtë mënyrë vetë Shiva më vonë e shfaqi atë në formën e Mayukhas (rrezeve). Kjo tregon historinë e eklipsit tërësor të diellit dhe karonas diellore, që mbeti në qiell pasi dielli ishte fshehur nga shikimi. Kjo ndodhi më 10 maj 1054. Ekslipsi ndodhi në nyjën ngjitëse të hënës, d.m.th. kur hëna po lëvizte nga jugu për në veri dhe kështu u lidh me demonin Rahu. Kjo ndodhi përpara shkrimit të historisë puranike te Kashi Khanda dhe me gjasa më vonë u tregua në mitologji. Eklipsi i plotë diellor ndodhi përsëri në shekullin e XX më 18 prill 1931. Tempulli i Balajit është i vendosur në një ndërtesë të madhe pallatore. Salla e gjatë u shndërrua në shenjtëroren e brendshme të tempullit dhe çatia është e sheshtë, që qëndron mbi dy radhë prej 8 kolonash secila. Mbi një altar të vogël në shenjtëroren e brendshme qëndron në këmbë statuja prej guri të zi e Vishnut me katër krahë, i rrethuar nga Bhu-Devi (‘Hyjnesha e Tokës’) dhe Sri-devi (‘Hyjnesha e Lavdisë’), ndërsa afër është transportuesi i Vishnut, Garuda.