cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marksi
Marks dhe Hegelianët e Rinj
Në Berlin Marksi fillon të interesohet për filozofinë dhe bashkohet me një grup studentësh dhe profesorësh të rinj të njohur si "Hegelianët e Rinj". Për shumë prej tyre, të ashtuquajturit "Hegelianët e majtë", të ndarë nga përmbajtja teologjike e teorive Hegeliane, kjo ishte një armë e fuqishme për të kritikuar fenë dhe politikën e kohës. Disa anëtarë të këtij qarku krijuan një analogji midis filozofisë post-Aristoteliane dhe asaj post-Hegeliane. Max Stirner, një tjetër Hegelian i ri, përdori kritikën Hegeliane për të argumentuar se çdo ide që ndalonte përpara egoizmit nihilistik ishte misticizëm. Vërejtjet e tij nuk pranoheshin nga pjesa më e madhe e kolegëve të tij, sidoqoftë, libri i Stirner ishte arsye kryesore që Marksi iu largua ideve të tij Feuerbachiane dhe zhvilloi një koncept thelbësor të historisë së materializmit.
Karriera
Kur mentori i tij, Bruno Bauer, u pushua nga fakulteti i filozofisë Friedrich-Wilhelms më 1842, Marksi ndërron degën e studimit nga filozofi në gazetari. Ai bëhet redaktor i Rheinische Zeitung, një gazetë radikale ne Këln. Më 1843, kur gazeta mbyllet, pjesërisht për arsye të konfliktit midis Marksit dhe censurës shtetërore, Marksi i rikthehet filozofisë, aktivizimit politik, dhe jeton duke punuar si gazetar. Marksi së shpejti detyrohet të lëvizë, kjo ndodh shpesh gjatë jetës së tij për arsye të ideve të tij.
Ne fillim ai lëviz ne France ku rishikon idetë e tij në lidhje me Bauer dhe Hegelianët e Rinj dhe shkruan "On the Jewish Question" (Mbi Pyetjen Çifute), kryesisht një kritikë e nocioneve të të drejtave civile dhe emancipimit politik të kohës kur shpeshherë kishte referenca ofenduese ndaj kulturës çifute. Në Paris ai takohet dhe fillon të punojë me shokun dhe bashkëpunëtorin e tij të përjetshëm Friedrich Engels, një komunist i deklaruar, i cili ngacmon interesat e Marksit mbi gjendjen e klasës punëtore dhe gjithashtu mbi ekonominë. Pasi detyrohen të largohen nga Parisi për shkak të shkrimeve te tyre, Marksi dhe Engelsi lëvizin në Bruksel, Belgjikë.
Aty Marks dhe Engels bashkeshkruajnë Ideologjinë Gjermane, një kriticizem për Bruno Bauer, Hegel dhe Hegelianët e Rinj. Marks më vonë shkruan Varfërine e Filozofisë (1847), një libër kritik mbi mendimet socialiste Franceze. Këto pune krijuan bazat për punët e ardhshme të Marksit dhe Engelsit. Manifesti Komunist publikohet për herë të parë më 21 shkurt 1848 nën komisionin e Ligës Komuniste (e quajtur më parë edhe Liga e së Drejtës), një organizate emigrantësh Gjermanë të cilët Marksi i kishte bashkuar në Londër.
Në këtë vit Evropa po përjetonte nje rritje të revolucioneve; një lëvizje e klasës punëtore fiton pushtetin nga Mbreti Louis Philippe në France dhe Marksi ftohet që të rikthehet në Paris. Kur qeveria punëtore kolapsoi në 1849, Marks rikthehet në Këln dhe rifillon punën për gazetën Rheinische Zeitung dhe shumë shpejt riperjashtohet.
Më 1864 Marks organizon Shoqatën Internacionale të Punëtorëve, më vonë e quajtur Internacionalja e Parë, si një bazë e vazhdueshme për aktivizimin politik. Në fjalimin e tij hapës Marksi citon fjalimin e Gladstone "This intoxicating augmentation of wealth and power is entirely confined to classes of property" (Marrja intoksikuese e fuqisë dhe mirëqënies është kufizuar vetëm për klasën me prona). Ai e përsërit këtë citim edhe ne Volumin e pare te Kapitalit. Inkoherenca midis citimit te Marksit dhe fjalimit te Hansardit (i cili ishte shumë i njohur gjatë asaj kohe) filloi të përdorej për të diskredituar Internacionalen. Marksi u mundua ti argumentonte kundërakuzat e tij por kundërshtarët e tij vazhdonin të ktheheshin. Marks më vonë dha si burim te citimin të tij gazetën "The Morning Star".
Engelsi i kushtoi shumë kujdes parafjalës të edicionit të katërt të Kapitalit që si të tjerët nuk e qetësoi gjëndjen. Engels deklaroi se nuk ishte "The Morning Star" por "The Times" gazeta te cilës i referohej Marksi.
Jeta Familjare
Fejesa e Karl Marksit me Jenny von Westphalen, një aristokrate, fillimisht u mbajt sekrete dhe për disa vite u kundërshtua edhe nga Marksët edhe nga Westphalenët. Jenny dhe Karli bënë shumë fëmijë, dy prej të cilëve vdiqën kur ishin shumë të rinj. Vajza e tyre, Eleanor (1855-1898), e cila lindi ne Londër, ishte një socialiste e përkushtuar që ndihmonte në redaktimin e veprave të babait.
Jeta e Mëvonshme
Marksi filloi te varfërohej me kalimin e kohës, dhe ishte i varur nga ndihma financiare që i jepte shoku dhe ortaku, Engels, i cili e ndihmonte me harxhimet e përditshme dhe borxhet e tij. Pas vdekjes së Jenny-t më 1881, Marksi vdiq në Londër më 1883 dhe është varrosur në Varrezat Highgate, Londër. Mesazhi i gdhendur në gurin e varrit të Marksit - një monument i ndërtuar më 1954 nga Partia Komuniste Britanike - është: "Punëtorë të të gjitha shteteve, bashkohuni". Varri origjinal i Marksit ishte i zbukuruar shumë thjeshtë.
Filozofia Marksiste
Siç thotë dhe studiuesi Amerikan i Marksit Hal Draper, Marksi është një nga shume pak filozofë modernë që janë përfaqësuar shumë keq nga mbështetësit si edhe kundërshtuesit pas vdekjes së tij. Pak kohë para vdekjes së tij Marksi thoshte duke iu drejtuar disa të ashtuquajturve "Marksistë" të cilët mbronin reformat në vend të revolucionit: "nëse ky është Marksizmi, unë nuk jam Marksist". Më vone, bashkimi i mendimeve Marksiste me Leninizmin, qe krijoi ideologjinë (Marksizëm-Leninizmin) e bllokut sovjetik, vazhdoi të largohej nga besimet dhe analizat origjinale të Marksit. Sidoqoftë pas kolapsimit më 1989-91 të bllokut komunist, edhe anti-Marksistët i janë rikthyer shkrimeve të Marksit, sidomos për thellësinë e mendimeve të tij mbi analizimin e kapitalizmit, analiza që po vërtetohen çdo ditë e më shumë.
Nocioni i punës është i domosdoshëm në ideologjinë Marksist. Marksi argumentonte se është natyra njerëzore që çon në transformimin e natyrës dhe ai e quante këtë proces transformimi "punë" dhe kapacitetin për të transformuar natyrën "fuqi punëtore". Sipas Marksit, ky është një kapacitet natyror i aktivitetit fizik, por është shumë i lidhur me mendjen njerëzore dhe imagjinatën:
Analiza e Marksit mbi historinë i ka themelet në ndryshimin midis mjeteve dhe forcës së prodhimit. Pra në praktikë gjëra si toka, resurset natyrore, teknologjia të cilat janë të rëndësishme dhe të nevojshme në prodhimin e të mirave materiale dhe te lidhjeve që krijohen gjatë prodhimit. Me fjalë të tjera marrëdhëniet sociale dhe teknike në të cilat njerëzit hyjnë gjatë kohës që përdorin këto mjete prodhimi. Të gjitha së bashku këto krijojnë modelin e prodhimit; Marksi verente se në çdo shoqëri modeli i prodhimit ndryshon dhe shoqëritë Evropiane për shembull kishin ndryshuar nga një model feudal prodhimi në një model kapitalist. Përgjithësisht, Marksi besonte se modelet e prodhimit ndryshonin më shpejt se lidhjet që krijoheshin gjatë prodhimit (për shembull, ne zhvillojmë një teknologji të re si interneti dhe më pas krijojmë ligje dhe rregulla për rregullimin e kësaj tenologjie). Sipas Marksit lidhja midis bazës (ekonomike) dhe superstruktures (sociale) është një nga arsyet më të mëdha të konflikteve sociale.
Marksi me "lidhjet sociale të prodhimit" nuk kuptonte vetëm lidhje midis individëve por edhe midis grupeve apo klasave të ndryshme. Nga ana shkencore dhe materialiste, Marksi nuk cilësonte klasat si subjektive (me fjalë të tjera grupë me njerëz që në mënyrë të ndërgjegjshme identifikohen me njëri tjetrin). Ai mundohej ti klasifikonte klasat me argumenta dhe kritere objektive, si për shembull mundësia e tyre për të aksesuar në burime të ndryshme (pasuria për shembull). Sipas Marksit klasat e ndryshme kanë interesa kundërshtues, kjo një tjetër arsye në zhvillimin e konflikteve të mëdha sociale.
Marksi ishte shume i shqetësuar për mënyrën se si njerëzit e harronin vlerën e burimin të tyre më thelbësor, fuqinë punëtore. Ashtu si dialektikën, Marksi filloi me idetë Hegeliane të 'alienimit' por zhvilloi një koncept më materialist. Ai i përshkruante komoditetet, gjërat që njerëzit prodhonin, sikur ato kishin një jetë të tyren të cilës njerëzit kishin vështirësi për t'ju përshtatur. Në kapitalizëm, lidhjet sociale të prodhimit, si ato midis punëtorëve ose midis punëtorëve dhe kapitalistëve, rregullohen nëpërmjet komoditeteve të cilat shiten dhe blihen në treg, duke përfshirë këtu punën.
Marksi dhe Engelsi mendonin se kontrolli që njëra klasë kishte mbi modelin e prodhimit, nuk kishte të bënte vetëm me prodhimin e ushqimeve apo të mirave materiale por edhe me prodhimin e ideve (kjo është edhe arsyeja përse disa pjesëtarë të një klase të nënshtruar mund të kenë ide dhe besime që shkojnë kundër interesave të tyre). Për shembull, edhe pse ideja se makineritë që njerëzit prodhojnë janë më produktive se vetë njerëzit që i prodhojnë ato, është absurde, ajo reflekton faktin që njerëzit nën kapitalizëm çidentifikohen me fuqinë e tyre punëtore. Një tjetër shembull i lidhur me fenë marrë nga "Kontribut Kritikës së Filozofisë të Drejtë te Hegelit":
Sllagjana Radoviq
Slađana Radović politikane serbe, serbe nga Serbia.
Karl Marksi
Filozofia Marksiste
"Vuajtjet për arsye të feve janë njëkohësisht shprehja e vuajtjeve të vërteta dhe një protestë kundër vuajtjeve të vërteta. Feja është psherëtima e një krijese të shtypur, zemra e një bote pa zemër, shpirti i një kondite të pashpirt. Është opiumi i njerëzve."
Sllagjana Radoviq
Slađana Radović është Udhëheqëse sektori në Ministrinë për Kosovën (2009) dhe nga Lëvizja Vetvendosje është akuzuar për veprimtari ilegale në Kosovë. Lëvizja thirret në bazë të nenit 198 dhe 199 të KPPK-së.
Karl Marksi
Filozofia Marksiste
Ndërsa teza e tij në shkollë të mesme argumentonte se funksioni parësor social i fesë është promovimi i solidaritetit, Marksi filloi ta shikonte këtë funksion social si një mënyrë për të shprehur në mënyrë teorike pabarazinë sociale tek Zoti ndërsa praktikisht kapitalistët e përdornin për të ruajtur status kuonë.
Doktrina Ekonomike
‘‘Qëllimi kryesor i kësaj vepre është që të nxjeri lakuriq ligjin ekonomik të lëvizjes së shoqërisë moderne’’ (d.m.th. të shoqërisë borgjeze, kapitaliste), thotë Marx te parathënia e Kapitalit. Shqyrtimi i marëdhënieve në prodhim në një shoqërie të dhënë, një shoqëri e përcaktuar historikisht, në gjenezën, zhvillimin dhe rënien e tyre - kjo është përmbajtja e doktrinës ekonomike të Marx-it. Në shoqërinë kapitaliste është pikërisht prodhimi i mallrave që dominon, kështu që analiza e Marx-it fillon me analizën e mallit.
Vlera
Malli, në radhë të parë, është një send që plotëson një kërkesë njerëzore; në radhë të dytë është një send që mund të shkëmbehet me diçka tjetër. Përdoshmëria e një sendi e bën atë një vlerë-përdorimi. Vlera-shkëmbimit (ose thjesht vlera) në radhë të parë shfaqet si raporti, proporcioni, me të cilën një numër i caktuar vlerash -përdorimi të një lloji mund të shkëmbehen me një numër të caktuar vlerash përdorimi të një lloji tjetër. Eksperienca e përditshme na tregon që me miliona shkëmbime të tilla venë përballë njëra-tjetrës lloj-lloj vlerash-përdorimi (qoftë edhe ato që nuk kanë asgjë të përbashkët dhe nuk mund të krahasohen me njëra-tjetrën).
Vlera është një marrëdhënie mes dy personave, veçse një marrëdhënie e fshehur si një marrëdhënies mes sendesh. Vlera mund te kuptohet vetëm po ta konsiderojmë atë nga pikëpamja e sistemit te marrëdhënieve shoqërore ne prodhim te një formacioni të caktuar historik të shoqërisë; marrëdhënie për më tepër, që shfaqen në fenomenin masiv te shkëmbimit (një fenomen që perseritet me miliona here). ‘‘Si vlera, te gjitha mallrat janë veçse masa te caktuara qe fshehin kohen e punës.’’
Pasi ka bere një analizë të hollësishme te karakterit te dyanshëm të punës se inkorporuar ne mall, Marx-i vazhdon me analizën e formave te vlerës dhe parasë. Detyra kryesore e Marx-it është te studioje gjenezën e formës monetare te vlerës; te studioje procesin historik te zhvillimit te shkëmbimit, nga akte te vetmuara dhe rastësore shkëmbimi te forma universale e vlerës, ku një numër mallrash te ndryshme shkëmbehen me një mall te veçante; dhe pastaj drejt formës monetare te vlerës, ku floriri merr rolin e këtij malli te veçante, ekuivalentit universal.
Duke qene produkti me i larte i zhvillimit te shkëmbimit dhe prodhimit te mallrave, paraja maskon dhe fsheh karakterin shoqëror te te gjithë prodhuesve te veçante te cilët janë të bashkuar nepermjet tregut. Marx-i i analizon me hollesine me te imët funksionet e ndryshme që luan paraja; dhe ja vlen te përmendet qe mënyra abstrakte (dhe ndonjehere, ne dukje, thjesht deduktive) e përshkrimit, ne fakt na rijep një koleksion madhështor me materiale faktike mbi historinë e zhvillimit te shkëmbimit dhe te prodhimit te mallrave.
Mbivlera
Në një faze te caktuar zhvillimi te prodhimit te mallrave paraja shnderohet ne kapital. Formala e qarkullimit te mallrave është M-P-M (mall-para-mall), d.m.th. shitja e një malli behet me qellim per te blere nje mall tjeter. Perkundrazi, formula e pergjithshme e kapitalit eshte P-M-P, d.m.th. blerja behet me qellim per te shitur (me fitim). Marx e quan rritjen e vleres origjinale te parave mbivlere. Kjo ‘‘rritje’’ e parave gjate qarkullimit kapitalist eshte e mirenjohur. Eshte kjo ‘‘rritje’’ qe e shnderon parane ne kapital, d.m.th. ne nje maredhenie sociale prodhimi speciale (e percaktuar historikisht).
Mbivlera nuk mund te lindi nga qarkullimi i mallrave, sepse tek ky i fundit ndodh vetem shkembimi i ekuivalenteve; nuk mund te lindi nga nje rritje e cmimeve, sepse ne kete rast te humburit dhe fitimtaret mes shitesve dhe bleresve do te ekuilibronin njeri-tjetrin, ndersa cfare kemi ketu nuk eshte nje fenomen i shkeputur, por nje fenomen masiv, mesatar, social. Me qellim qe te gjeneroje mbivlere i zoti i parave ‘‘duhet te gjeje ne treg nje mall, vlera-e-perdorimit e te cilit zoteron vetine e vecante e te qenit nje burim vlere’’ – nje mall procesi i konsumit i te cilit eshte njekohesisht edhe nje process krijimi vlere.
Dhe nje mall i tille ekziston. Eshte fuqia-punetore njerezore. Konsumimi i saj eshte pune, dhe puna krijon vlere. Zoteruesi i parave e blen fuqine punetore me vleren e saj, e cila po ashtu si vlera e cdo malli tjeter, percaktohet nga koha e punes shoqerisht e nevojshme per prodhimin e vetvetes (d.m.th. kostoja per te mbajtur gjalle punetorin dhe familjen e tij). Pasi e ka blere fuqine puntore, zoteruesi i parave zoteron te drejten ta perdori ate, d.m.th. ta veje ne pune gjate tere dites – per 12 ore le te themi. Gjate 6 oreve te para (koha e ‘‘nevojshme’’ e punes) punetori krijon aq prodhime sa mjaftojne per te mbuluar koston e mbajtjes se frymes gjalle; dhe gjate 6 oreve te tjera (koha e ‘‘mbi’’ - punes), ai krijon mbiprodhim ose mbivlere - te cilen kapitalisti nuk e paguan. Prandaj, po ta shikojme kapitalin nga kendveshtrimi i procesit te prodhimit, dy pjese duhen dalluar: kapitali konstant, i shpenzuar per te mbuluar mjetet e prodhimit (makineri, vegla, lende e pare), vlera e te cileve, pa asnje ndryshim i transferohet (menjehere ose pjese pas pjese) prodhimit perfundimtar; dhe kapitali variabel i shpenzuar per te mbuluar fuqine punetore. Vlera e ketij te fundit nuk eshte e pandryshueshme, por rritet gjate procesit te punes, duke krijuar mbivlere. Prandaj, per te gjetur shkallen e shfrytezimit te fuqise punetore nga kapitali, mbivlera duhet krahasur jo me tere kapitalin, por vetem me kapitalin variabel. P.sh., ne shembullin e mesiperm, norma e mbivleres, sic e quan Marx kete proporcion, eshte 6:6, ose 100%.
Ne analizen e prodhimit te mbivleres relative, Marx shqyrton tre fazat historike me anen e te cilave kapitalizmi ka rritur produktivitetin e punes: 1) kooperimi i thjeshte, 2) ndarja e punes dhe manifaktura, 3) makineria dhe industria e madhe. Me rendesi shume te madhe eshte analiza qe Marx i ben akumulimit te kapitalit, d.m.th. shnderimit te nje pjese te mbivleres ne kapital, perdorimi i saj jo per te kenaqur nevojat dhe tekat personale te kapitalistit, por ne nje process te ri prodhimi. Ishte Marx ai qe tregoi gabimin e tere ekonomisteve politike te meparshem (qe nga Smith e ne vazhdim), te cilet supozonin qe e tere mbivlera e transformuar ne kapital ben pjese te kapitali variabel. (Ne fakt ajo ndahet ne mjete prodhimi dhe kapital variabel). Me rendesi te jashtezakonshe ne procesin e zhvillimit te kapitalizmit dhe te transformimit te tij ne socializem eshte zhvillimi me i shpejete i pjeses konstante te kapitalit ne krahasim me pjesen variabel te kapitalit.
Kritikë Kapitalizmit
Marksi argumentonte se humbja e vlerës së punës njerëzore është cilësia kryesore e kapitalizmit. Përpara kapitalizmit, në Evropë kishte tregje ku njerëzit blinin dhe shisnin shërbime apo prodhime. Sipas Marksit modeli kapitalist i prodhimit në Evrope filloi të zhvillohej kur vetë puna u kthye në një komditet/shërbim - kur fshatarët filluan të shisnin fuqinë e tyre punëtore, kjo, një levizje e detyruar për arsye se ata nuk kishin më as mjetet as tokën për të prodhuar. Njerëzit shesin fuqinë e tyre punëtore duke pranuar kompensim në të ardhmen për çdo punë që ata kryejnë në një diapazon të caktuar kohor (pra ata nuk shesin prodhimin e punës së tyre bor kapacitetin/aftësine e tyre për të punuar). Në këmbim të aftësisë së tyre ato marrin para, çka i lejon të mbijetojnë. Ato të cilët janë të detyruar të shesin fuqinë dhe aftësine e tyre për të punuar janë "proletarët". Ato të cilët e blejnë këtë fuqi punëtore, zakonisht pronarë tokash dhe teknologjie, janë "kapitalistë" ose "borgjezë". (Marksi e konsideronte këtë si një përshkrim tërësisht objektiv të kapitalizmit. Proletariati pashamngshmërisht është shumë më i madh se borgjezia.
Marksi bëntë dallim midis kapitalistëve industrialë dhe kapitalistëve tregtarë. Tregtarët blejnë të mira materiale në një vënd dhe i shesin dikut tjetër; më saktësisht i blejnë në një treg dhe i shesin në një treg tjetër. Meqë ligjet e ofertës dhe kërkesës janë aktive, shpeshherë ka ndryshim midis çmimit të diçkaje nga një treg në tjetrin. Tregtarët pra mundohen të kapin ndryshimin midis dy tregjeve për të përfituar. Nga ana tjetër kapitalistët industrialë përfitojnë nga ndryshimi midis tregut të fuqisë punëtore dhe tregut të çfarëdo prodhimi që kjo fuqi punëtore prodhon. Marksi vuri re se në çdo industri të sukseshme çmimet për njësi të inputit janë më të ulëta se çmimet për njësi të outputit. Marksi e quajti këtë diferencë "mbiprodhim" dhe argumentonte se ky mbivlerësim e kishte burimin tek "mbi-punimi".
Modeli kapitalist i prodhimit ka mundësi rritjeje shumë të madhe sepse kapitalistët munden dhe kanë përfitim në ri-investimin e fitimit në teknologji të reja. Marksi e konsideronte klasën kapitaliste si klasën më revolucionare të historisë sepse ajo revoluciononte vazhdimisht mënyrën e prodhimit. Por Marksi argumentonte se kapitalizmi detyrimisht do të kishte kriza të here-pas-hershme. Ai sugjeronte se me kalimin e kohës, kapitalistët do të investonin gjithmonë e më shumë në teknologji dhe gjithmonë e me pak në vlerën e fuqisë punëtore. Meqë Marksi thoshte se mbiprodhimi "i vjedhur" nga puna është burim fitimi, ai thoshte se përfitimi do binte edhe pse ekonomia do të rritej. Në momentin që fitimi bie nën një pikë të caktur do të kishte një "hap prapa" ose depresion dhe gjatë kësaj periudhe disa sektorë ekonomikë do të kolapsonin. Marksi gjithashtu kutptonte se gjatë një krize të tille, çmimi i punës do të binte dhe eventualisht do të mundësonte investime në teknologji të reja dhe rritje të sektorëve të tjerë të ekonomisë.
Marksi besonte se ky cikël rritjeje, kolapsimi dhe rritjeje do ta rriste gjithmonë e më shumë dëmin dhe madhësinë e krizave. Ai gjithashtu besonte se pasoja afatgjatë e këtij proçesi ishte detyrimisht pasurimi dhe fuqizimi i klasës kapitaliste dhe varfërimi i proletariatit. Ai besonte se në qoftë se proletariati do të merrte kontrollon e mjeteve të prodhimit, do të forcoheshin dhe inkurajoheshin marrdhëniet sociale dhe çdo kush do kishte benefite të barabarta si dhe një sistem me më pak kriza periodike. Në përgjithësi Marksi besonte se negocjata paqësore të këtij problemi janë të pamundura dhe se është i detyrueshëm një revolucion masiv i dhunshëm dhe i mirë-organizuar, sepse klasa në pushtet nuk mund ti lëshojë karriget pa dhunë. Ai dha teorinë se për të krijuar dhe stabilizuar një sistem socialist, një diktaturë e proletariatit - një periudhë gjatë së cilës duhet ti jepet rëndësi nevojave të proletariatit dhe jo borgjezisë - është e domosdoshme në mënyrë të herë-pas-hershme. Siç shkruante edhe në "Kritikën e Programit Gotha", "Midis shoqërive kapitaliste dhe komunistë ekziston një periudhe transofrmimesh revolucionare nga e para tek e dyta. Me kete ide korrespondon edhe nje periudhe tranzicioni politik gjatë së cilës qeveria nuk mund të jetë asgjë tjetër përveç se një diktature revolucionare e proletariatit."
Influenca e Marksit
Marksi dhe Engelsi mbulojnë një gamë të gjërë temash dhe prezantojnë një analizë komplekse të historisë dhe shoqërisë nga prizmi i marrdhënieve midis klasave. Ndjekësit e Marksit dhe Engelsit i kanë përmbledhur teoritë e tyre në një degë filozofie politike dhe ekonomike të ashtuquajtur Marksizëm. Sidoqoftë ka pasur gjithmonë konflikt në interpretimin e shkrimeve Marksiste dhe aplikimin e koncepteve të tij në ngjarjet dhe konditat aktuale (pra duhet bërë dallimi midis "Marksizmit" dhe "ajo çka besonte Marksi; për shëmbull pak para se të vdiste, më 1883, Marksi i shkruante një letër liderit të punëtorëve Francezë (Jules Guesde) ku e akuzonte atë dhe nipin e tij për "ndryshime të rëndësishme të fjalive dhe ideve" dhe gjithashtu e mohonte vlerën e reformave; për të cituar Marksin"nësë ky është Marksizmi, atherë unë nuk jam Marksist"). Pra teorikisht, termi Marksist përdoret për të përshkruar ato që mbështesin gjuhën konceptuale të Marksit (p.sh. model prodhimi, klasë, komoditete) për të përshkruar shoqeritë te ndryshme (atë kapitaliste për shëmbull) ose për të përshkruar ato individë të cilët besojnë se revolucioni i proletariatit është e vetmja mënyre për të arritur në një shoqëri komuniste. Përplasja midis sistemeve Filozofike të Marksit dhe ombrellës së termave "Marksiste" shpeshherë ngatërrohet si për shëmbull njëanshmëria ndaj studimeve të Marksit gjate Luftës së Ftohtë në Amerikë për arsye te kuptimit që ky term kishte ne Bashkimin Sovietik.
Lufta e Parë Botërore krijoi njëkohësisht edhe Revolucionin Rus dhe ngjitjen e Vladimir Leninint në lidershipin e lëvizjes komuniste, ku u krijuan bazat për "Internacionalen e Tretë". Lenini thoshte se kishte të njëjtat ide me Marksin si filozofikisht ashtu dhe politikish. Ai zhvilloi një program politik të quajtur Leninizëm ose Bolshevizëm, i cili thërriste për një revolucion të organizaur nga një Parti Komuniste e organizuar.
Me vdekjen e Leninit, Sekretari i Përgjithshëm i Partisë Komuniste në BS, Joseph Stalin, mori kontrollin e Partisë dhe aparatit shtetërorë. Ai argumentonte se përpara zhvillimit të një revolucioni komunist botëror, Partia Komuniste e BS duhet të arrinte krijimin e komunizmit në BS. Ishin politikat e BS Stalinist ato që krijuan gabime në perceptimin e teorive Marksiste në botën perëndimore. Për shume kohë, sidomos mbas luftës së dyte botërore dhe gjatë Luftës së Ftohte, Marksizmi pa arsyë barazohej me komunzimin, i cili përsëri pa arsye kuptohej si një sistem totalitar që shkelte të drejtat civile.
Më 1929, Leon Trotsky u përjashtua nga BS dhe më 1938 ai krijoi "Internacionalen e Katërt". Mbështëtësit e Trotskit argumentonin se Stalini kishte krijuar një shtet burokratik dhe jo një shtet socialist.
Në Kinë Mao Ce Duni gjithashtu thoshte se ndiqte Marksin, por njëkohësisht mendonte se edhe fshatarët, jo vetëm punëtorët mund të luanin rol në revolucionin Komunist. Kjo ishte një ndarje shumë e madhe nga pikëshikimi i Marksit, i cili e fokusonte gjithë rëndësinë tek proletariati urban dhe mendonte se revolucioni do të ndodhte në shoqëri industriale shumë të avancuara si Franca, Gjermania dhe Britania. Marksizëm-Leninizmi sipas intepretimit të Maos njihej në gjithë botën si Maoizëm.
Gjatë viteve 1920 dhe 1930 një grup disidentësh Marksistë krijuan Institutin Kerkimor Social në Gjermani. Pjesëtarë të këtij grupi ishin edhe personalitete si: Max Horkheimer, Theodor Adorno, Erich Fromm, dhe Herbert Marcuse. Këto autorë shpeshherë grupohen në atë që quhet "Shkolla Frankfurtjane". Puna e tyre e njohur si "Teoria Kritike", është një lloj filozofie Marksiste e influencuar nga Hegeli, Frojdi, Niçe, dhe Max Weber.
Shkolla Frankfurtjane u nda shumë shpejt nga Marksistët, Leninistët dhe Bolshevizmi në disa ide kyçe. Së pari, duke qënë se shkruanin gjatë rritjes së Stalinizmit dhe Fashizmit, ato kishin shume dyshime ne konceptet tradicionale të ndergjegjësimin e klasës proletare të Marksit. Së dyti, ndryshe nga Marksistët e hershëm, sidomos Lenini, ato e kundërshtonin determinizimn ekonomik.
Marksistë të famshëm dhe të rëndësishëm të kohës janë edhe Georg Lukacs, Walter Benjamin apo Antonio Gramsci të cilët së bashku me Shkollën Frankfurtjane njihen si Marksistë Perëndimorë. Henryk Grossman i cili zhvilloi bazat matematike të ligjit të marksit "mbi krizat ekonomike kapitaliste", ishte një tjetër anëtar i shkollës Frankfurtjane. E rendësishme gjatë kësaj periudhe ishte edhe revolucionarja polake Rosa Luxemburg.
Më 1949, Paul Sweezy dhe Leo Huberman, krijuan "Monthly Review", një gazetë e cila jepte informacione mbi mendimet Marksistë në Sh.B.A dhe ishte e pavarur nga Partia Komuniste Amerikane.
Më 1978, G. A. Cohen u mundua ti mbronte mendimet Marksiste nëpërmjet një teorie shkencore koherente mbi historinë duke e parë këtë të fundit nga një prizëm filozofie analitike. Aty lindi edhe Marksizmi Analitik, një lëvizje akademike që perfshinte personalitete si Jon Elster, Adam Przeëorski apo John Roemer. Bertell Ollman është githashtu një mbrojtës i zjarrtë i Marksit në botën akademike Anglofone.
Më korrik 2005, Marksi mori titullin "Filozofi më i rëndësishëm i të gjitha kohërave" nga një sondazh i kryer nëpërmjet Radio 4 të BBC.
Veprat
Më poshtë po japim një listë të disa prej veprave të Marx:
Garfield County (Utah)
Garfield County është një nga 67 Countet në shtetin federal Utah në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Buzgarë
Buzgara është një fshat në Komunën Hotolisht në Rrethin e Librazhdit të Shqipërisë.
Kështjella antike në Antigone
Disa autore antike permendin “grykat e antigonese”te cilat korrespondonin fare lehte me Ujin e ftote ne Tepelene atje ku lugina e lumit Drino ngushtohet përpara se te lidhet me ate te Vjoses.Pikerisht ne kete ngushtice mbi bregun e djathte te lumit,prane fshatit Lekel gjendet nje keshtjelle antike.Muret e saj katerkendeshe dhe poligonale i takojne periudhes se mbretit Pirro. Kur i vizitoi ato ne vitin 1804 konsulli anglez prane Ali Pashes,koloneli Martin Lik mendio se kishte zbuluar Antigonen.Ky mendim u ruajt per nje kohe te gjate.Ne vitin 1964  arkeologu Demosten Budina filloi gemimet arkiologjike ne kodren e Jermes,karshi keshtjelles se Gjirokastres. Kjo keshtjelle ne vitin 1880 ishte vizituar nga historiani francez Isamber qe mendonte se aty ishte qyteti antik Aleksandria.Ne vitet e luftes se dyte boterore ne kete vend kishte zhvilluar disa germime te kufizuara arkiologjike arkiologu grek Evangjelidhis  i cili gjeti gjurme djegiesh  dhe i lidhi ato me shkaterimet  e ushtrise romake te Emil Paul.Ne vitin 1930 arkeologu anglez Nikolas Samond njohu tek muret rrethues te Jermes  tekniken tipike ndertuese te Pirros.Ai propozoi identifikimin e Jermes  me qytetin Epirot Hekatonpedon.Arkiologu Dhimosten Budina pas 5 vjet germimesh perfundoi zbulimin e baneses e nje baker punuesi te qytetit antik,u gjeti disa peta rumbullake bronxi ne forme monedhash te vogla.Te gjitha ato ishin vulosur me te njejtin mbishkrim Antigoneion qe ne greqishten e lashte perkthehej e:Antigonasve per arkeologun Budina keto pulla qe nga antikiteti njihen me emrin PSEFOI   dhe sherbenin per te votuar dhe tregonin qart se Ai kishte zbuluar qytetin e Antigonasve,pra Antigone.
Gomsiqe (Shkodër)
Gomsiqja është një fshat në komunën Velipojë në rrethin e Shkodrës të Shqipërisë.
Grand County (Utah)
Grand County është një nga 67 Countet në shtetin federal Utah në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
El Grupo
El Grupo është një jazz fusion bend i themeluar nga session muzikanti dhe kitaristi Steve Lukather. Në bend marrin pjesë edhe Steve Weingart, Oskar Cartaya, dhe Joey Heredia. Bendi kryesisht mban turne nëpër jazz klubet në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë dhe njihet për setlistat me këngë jashtëzakonisht të improvizuara që dallojnë prej shfaqjes në shfaqje. El Grupo e inçizoi një album në vitin 2005, të quajtur El Grupo Live.
Asllan Dogjani
Asllan Dogjani ka qen ish-deputet i Partise Socialiste, dhe tani deputet i Partise Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë.
Jorky Bautista
Jerky Bautista është një sipërmarrës amerikan dhe themelues i Yacht Group ndërkombëtar.
Beteja e Podujevës
Beteja
Beteja ndodhi midis 23–27 dhjetorit të vitit 1998. Sipas vëzhguesve ndërkombëtarë që kontribuan në Operacionin Sy Shqiponjë, kjo betejë shkatërroi një armëpushim të kërkuar nga forcat e huaja. Në përfundim të luftimeve, Misioni Vëzhgues Diplomatik i Kosovës monitoroi një autokolonë të Ushtrisë Jugosllave.
Divizioni Nr. 9 (Manitoba)
'''Divizioni Nr. 9' është një divizion (njësi gjeografiko-statistikore)'' në provincën Manitoba, në Kanada. Divizioni ka një sipërfaqe km² dhe popullsi 23086 banorë.
500 Lekë
500 Lekë është kartëmonedhë e emetuar nga Banka e Shqipërisë në vite të ndryshme.
Emetimet
Ndër emetimet e njohura janë ato në vitin 1947, 1949 dhe 1991, 1992, 1994, 1996(1997).
Përshkrimi
te gjitha ketolek janë hequr nga qarkullimi pervec atij te fundit me fytyren e ismail qemalit
Ludwig Boltzmann
Ludwig Eduard Boltzmann (Vjenë, Austri, 20 shkurt 1844 - Duino, Itali, 5 shtator 1906) ishte një fizikan, matematikan dhe filozof austriak.
Boltzmann ishte një nga fizikantët teorikë më të rëndësishëm të të gjitha kohërave.
Reputacioni i tij është për shkak të hulumtimit në termodinamikë dhe mekanikës statistikore (Ekuacioni themelor i teorisë kinetike të gazeve dhe ligji i dytë i termodinamikës).
Ai gjithashtu dha një kontribut të rëndësishëm në mekanikë, elektromagnetizëm, matematikë dhe filozofi.
Ai ishte një figurë e diskutueshme dhe idetë e tij inovative shpesh ishin keqkuptuar dhe kundërshtuar. Në veçanti, pasioni i tij për matematizëm ekstrem i dha atij pseudonimin e "terroristit algjebrik".
Heythuysen
Heythuysen është një qytezë në Leudal, provinca Limburgu në Holandë me sipërfaqe km² dhe popullsi  banorë.
Reç i Ri
Reçi i Ri është një fshat në komunën Velipojë në rrethin e Shkodrës të Shqipërisë.
Superkupa e Shqipërisë
Superkupa e Shqipërisë është themeluar në vitin 1989 dhe deri më sot numëron 29 finale të luajtura në fushën e lojës. Konsiston në një ndeshje të vetme finale para nisjes së sezonit mes fituesve të Superligës dhe fituesve të Kupës.
Fituesit e dyfishtë të një sezoni nuk luanin finale Superkupe. Por sipas rregullores së ndryshuar të FSHF, pas vitit 2000 finalja e superkupës tashmë luhet edhe në rast se ekipi kampion brenda një sezoni është edhe fitues i kupës. Ekipi kampion kundër ekipit finalist të Kupës.
KF Tirana janë fituesit në fuqi. KF Tirana mban numrin rekord të trofeve të Superkupës, plot 12 të tilla. Pjesa më e madhe e ndeshjeve finale janë luajtur në Tiranë, ndërkohë finalja e sezonit 2011 u luajt në Korçë. Më pas edhe Stadiumi Elbasan Arena u përdor për ndeshjet finale.
Iron County (Utah)
Iron County është një nga 67 Countet në shtetin federal Utah në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Juab County
Juab County është një nga 67 Countet në shtetin federal Utah në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kane County (Utah)
Kane County është një nga 67 Countet në shtetin federal Utah në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Lista e llojeve të kafshëve: B
B
Brumbulli
Kokrevë
Kokreva është një fshat në Komunën Hotolisht në Rrethin e Librazhdit të Shqipërisë.
Lista e llojeve të kafshëve: C
C
ch
Magnetofoni
Magnetofoni është një aparat i posaçëm për regjistrimin dhe riprodhimin e tingujve në shiritin magnetik.
Paisje elektroteknike që shërben për shndërrimin e sinjaleve elektro-magnetike në tingull.
Jahi Staneci
Jeta
Dr. Jahi Staneci  është gjeografë shqiptarë. Dr. Jahi Staneci ka lindur në vitin 1940 në fshatin Stanec të Karadakut, Komuna e Zhegrës ( sot Komuna e Preshevës).
Shkollimi dhe puna
Shkollën fillore e kreu në vendlindje e në Caravajkë. Shkollën Normale e mbaroi në Prishtinë më 1962. Studimet e gjeografisë i kreu në Shkup në qershor të vitit 1966. Studimet mbasuniversitare i mbaroi në Fakultetin e SHNM- Dega e Gjeografisë në Zagreb, ku edhe u magjistrua në korrik tëvitit 1974. Doktoroi në Fakultetin e gjeografisë – Degën e gjeomorfologjisë në Shkup në janar të vitit 1980. Dr. Jahi Staneci, në fillim ishte mësues në fshatin Kurbali e Buhiç, pastaj që nga viti 1966 e deri në pensionim ishte professor i gjeografisë në gjimnazin e Preshevës. Ka punuar edhe në gjimnzin e Tërnocit. Sa ishte professor, 20 vjet ka ushtruar edhe punën e bashkëpuntorit të jashtëm në Entin pedagogjik regjional, këshilltarë për lëndët njohuri natyre e gjeografike në shkollën fillore e të mesme në territorin e komunave të Preshevës e të Bujanocit.
Veprat
Dr. Jahi Staneci, ka botuar disa vepra shkencore në mesin e të cilave edhe kryevepra e përmasave ballkanike:
Pulaj
Pulaji është një fshat në komunën Velipojë në rrethin e Shkodrës të Shqipërisë.
Kantoni Saint-Herblain-Est
Kantoni Saint-Herblain-Est (frëngjisht: Canton de Saint-Herblain-Est) është një kanton në departamentin Loire-Atlantique, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Herblain. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 23220 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Herblain-Est aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Drama (libër)
Drama Antologji personale (1937-2006). Lule të stinës së hershme. Shkrime parahistorike (1937-1939). Togeri trim. Skenë komike, libër me Autor Kasem Trebeshina. Shtëpia botuese "Faik Konica", Prishtinë, viti i botimit 2006. Faqet e librit 549. ISBN 9951-06-150-8
Ampermetri
Ampermetri është një instrument që përdoret për të matur rrymën në një qark. Rryma elektrike matet në amper (A), prej nga e ka marrë edhe emrin. Për matje të drejtpërdrejtë, ampermetri lidhet në seri me qarkun në të cilin do të matet rryma. Një ampermetër zakonisht ka rezistencë të ulët në mënyrë që të mos shkaktojë një rënie të konsiderueshme të tensionit në qarkun që matet.
Instrumentet e përdorura për matjen e rrymave më të vogla, në rangun e miliamperit ose mikroamperit, përcaktohen si miliampermetra ose mikroampermetra. Ampermetrat e hershëm ishin instrumente laboratorike që mbështeteshin në fushën magnetike të Tokës për funksionim. Nga fundi i shekullit të 19-të, u projektuan instrumente të përmirësuara të cilat mund të montoheshin në çdo pozicion dhe lejonin matje të sakta në sistemet e energjisë elektrike. Në përgjithësi përfaqësohet me shkronjën 'A' në një qark.
Xhyra
Xhyra është një fshat në Komunën Hotolisht në Bashkinë Librazhd
Këngë për Kosovën
Këngë për Kosovën Poezi dhe poema me Autor Kasëm Trebeshina. Shtëpia botuese "Buzuku" Prishtinë, viti i botimit 2007. Faqe 152. ISBN 9951-08-082-0
Një i tretë
"Një i tretë" film me metrazh të shkurtër. Prodhim i vitit 1988kinostudio Shqipëria e Re. Bazuar në tregimin e Dritëro Agolli me të njëjtin titull. Regjizor: Fatmir Koçi, Skenaristë: Fatmir Koçi Petrit Ruka
Kantoni Lisieux-1
Kantoni Lisieux-1 (frëngjisht: Canton de Lisieux-1) është një kanton në departamentin Calvados, rajonin Basse-Normandie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Lisieux. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 13388 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Lisieux-1 aktualisht përbëhet nga 17 komuna.
Meka
Meka (zyrtarisht Meqe-i Myqereme, Arabisht: مَكَّة المكرمة Makkat al-Mukarramah) është qyteti më i njohur dhe më i rëndësishëm Islam. Ajo shtrihet në perëndim të Arabisë Saudite, tetëdhjetë km larg nga Deti i Kuq. Sipas vitit 2020, popullsia e qytetit është 2.042 milionë, duke e bërë qyteti i tretë më i madh në vend sipas popullsisë. Pelegrinët vizitojnë Mekën çdo vit gjatë Haxhit, në muajin e dymbëdhjetë (sipas kalendarit hixhri) të Dhul-Hixhes.
Meka është vendlindja e profetit Muhammed. Shpella Hira në majën e Xhebel en-Nur ("Mali i Dritës") ndodhet jashtë qytetit dhe këtu Muhammedit i'u shpallë Kurani. Vizita në Mekë për Haxh është një detyrim për të gjithë myslimanët e aftë. Xhamia e Madhe e Mekës, e njohur si Mesxhid-yl Haram, është shtëpia e Qabesë, që besohet nga myslimanët të jetë ndërtuar nga Ibrahimi dhe djali i tij Ismaili, është një nga vendet më të shenjta të Islamit dhe drejtimi për të gjithë myslimanët (Kible).
Sundimtarët myslimanë nga brenda dhe rreth rajonit u përpoqën prej kohësh ta merrnin qytetin dhe ta mbanin nën kontrollin e tyre, dhe kështu, ashtu si shumica e rajonit të Hixhazit, qyteti ka parë disa ndryshime të regjimit, të cilat i detyrohen historisë së tij të pasur. Qyteti më në fund u pushtua në pushtimin saudit të Hixhazit nga Ibën Saudi dhe aleatët e tij në vitin 1925. Që atëherë, Meka ka parë një zgjerim të jashtëzakonshëm në madhësi dhe infrastrukturë, me ndërtesa më të reja, moderne siç është Abraxh el-Bejt, ndërtesa e katërt më e lartë në botë dhe e treta për nga madhësia sipas sipërfaqes, që ngrihet mbi Xhaminë e Madhe. Qeveria saudite ka kryer gjithashtu një shkatërrim të disa strukturave historike dhe vendeve arkeologjike, siç është Kalaja Exhjad. Jo-myslimanët janë rreptësisht të ndaluar të hyjnë në qytet.
Belaj
Belaji është një fshat në komunën Dajç në rrethin e Shkodrës të Shqipërisë.
Besnik Krasniqi
Besnik Krasniqi (lindur më 1 Shkurt 1990 në Prishtinë) është një futbollist shqiptar nga Kosova i cili luan momentalisht me klubin shqiptar KS Teuta në Kategorinë Superiore si mbrojtës i djathtë.
Meka
Nën qeverinë saudite, Meka qeveriset nga Komuna Rajonale e Mekës, një këshill bashkiak prej 14 anëtarësh të zgjedhur lokalisht të kryesuar nga kryetari i bashkisë (i quajtur Emin në arabisht) i emëruar nga qeveria saudite. Që nga maji 2015, kryetari i bashkisë së qytetit është Dr. Osame bin Fadhel el-Barr. Amanah e Qytetit të Mekës, e cila përbën Mekën dhe rajonin përreth, është kryeqyteti i Provincës Meke, e cila përfshin qytetet fqinje të Xhedës dhe Taifit, edhe pse Xhide është dukshëm më e madhe në popullsi krahasuar me Mekën. Guvernatori Krahinor i provincës që nga 16 maj 2007 është Princi Halid bin Faisal Al Saud u emërua si guvernatori i ri.
parapamje|300px|[[Mali i Arafatit në ditët e Haxhit, rreth vitit 2003]]
Më përtej kohërave
Më përtej kohërave Novelë e tregime me Autor Kasëm Trebeshina. Shtëpia botuese "ARS", Prishtinë, viti i botimit 2004. Faqe e librit 158. ISBN 99927-632-6-4
Besnik Krasniqi
Partizani
Krasniqi u bashkua me skuadrën e sapongjitur në Kategorinë Superiore Partizani në qershor 2013. Ai luajti gjatë gjithë sezonit 2013–14 te Demat e Kuq duke koleksionuar 31 ndeshje në kampionat, ose ndryshe 2699 minuta, me Partizanin e cila e mbylli sezonin në vendin e pestë. Pas mbylljes së sezonit, ai u largua nga skuadra.
Teuta
Më 27 Gusht 2014, Krasniqi u transferua te KS Teuta, duke u bashkuar me ish trajnerin e tij te Partizani, Hasan Lika. Ai bëri debutimin e tij me klubin më 31 Gusht në humbjen 1–0 brënda fushe kundër Vllaznisë, kurse shënoi golin e parë me Teutën më 27 Shtator në fitoren 2–0 kundër Skënderbeut në stadiumin Niko Dovana.
Termometri
thumb|Termometri thumb|Thermografia
Termometri është mjeti që shërben për matjen e temperaturës. Kemi lloje te ndryshme termometrash. Termometri mjekësor dhe termometri mjedisor. Termometri mjekësor është i shkallëzuar nga 35 °C deri ne 42 °C. Ai ka një pjese te ngushtuar ne mënyre qe pasi është bere matja zhiva te mos bjere poshtë. Termometri qe shërben për matjen e temperaturës se mjedisit është i disa llojshem. Termometri me lëng (zakonisht me merkur). Termometri metalik qe ka dy flete metalike qe bymehen dhe tkurren. Termometri qe përbehet nga dy termocifte (flete metalesh te ndryshme) qe bashkohen vetëm ne skaje dhe njeri skaj mbahet ne temperature 0 °C, tjetri vendoset aty ku do te matet temperatura dhe me ane te një amperimetri te shkallëzuar me pare ne °C maten temperatura deri ne 1600 °C.
Meka
Rëndësia në Islam
parapamje|Haxhi përfshin pelegrinë që vizitojnë Xhaminë e Shenjtë, por kryesisht kampe dhe duke kaluar kohë në fushat [[Mina, Arabia Saudite|Mina dhe Arafat]] Meka ka një vend të rëndësishëm në Islam dhe është qyteti më i shenjtë në të gjitha degët e fesë. Qyteti e merr rëndësinë e tij nga roli që luan në Haxh dhe Umre.
Termometri
Kështu bazohet termometra
Veglëritë të cilat në mënyrë të kënaqshme mund të tregojnë temperaturën e ndonjë trupi quhen termometra. Te termometrat, më së shpeshti, shfrytëzohet vetia e zgjerimit të trupit gjatë ngrohjes. Trupat e ngurtë dhe të lëngët gjatë ngrohjes, sado pak, bymehen, prandaj termometrat që bazohen në këtë dukuri konstuktohen ashtu që ndërrimet e vogla të vëllimit mund të përcillen në mënyrë të volitshme. Më së shpeshti zbatohet zgjerimi i merkurit të vendosur në gyp të qelqit. Merkuri gjendet në rezervuar, i cili ështëi lidhur me kapilarë të ngushtë, ashtu që edhe ndërrimet e vogla të vëllimit shkaktojnë ngritje të nivelit në kapilarë. Natyrisht, nga kapilari ajri është i nxjerrë. Për temperatura të ulëta përdoret alkooli i ngjyrosur, i vendosur në gyp kapilar. “	Çdo trup ruan gjëndjen e të qënit në prehje ose të lëvizjes drejtvizore të njëtrajtshme, përsa kohë mbi të nuk veprojnë forca të jashtme.
Meka
Mesxhidi Haram
Mesxhid el-Haram është xhamia më e madhe në botë dhe ndërtesa më e shtrenjtë në të gjithë botën. Është vendi i dy riteve më të rëndësishme si të Haxhit ashtu edhe të Umres, rrethrrotullimi rreth Qabes (tavaf) dhe ecja midis dy maleve Sefa dhe Merve (sa'i). Mesxhidi është gjithashtu vendi i Pusit Zemzem. Sipas traditës islame, një namaz në këtë xhami është e barabartë me 100,000 namaze në çdo xhami tjetër në botë.
Fatos Hoxha
Fatos Hoxha është deputet i Partisë Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë.
Meka
Qabeja
Ekziston një ndryshim mendimi midis dijetarëve mbi atë që ndërtoi për herë të parë Qaben, disa besojnë se ajo u ndërtua nga engjëjt ndërsa të tjerët besojnë se u ndërtua nga Ademi. Pavarësisht, ajo u ndërtua disa herë para se të arrinte gjendjen e saj aktuale, më i famshmi nga këto rinovime ishte ai nga Ibrahimi. Qabja është gjithashtu drejtimi i përbashkët i namazit (kible) për të gjithë myslimanët. Sipërfaqja që rrethon Qaben në të cilën myslimanët bëjnë tavaf njihet si Mataf.
Termometri
Lloje të termometrave
Ka shumë lloje të termometrave, të cilët bazohen në parime të ndryshme. Do të përmendim, termometrin e gaztë, i cili punon në parimin e zgjerimit të gazit me temperaturë, termometrin metalik, i cili bazohet në lakimin e thuprës së bimetalit gjatë ngrohjes, termometrin me rezistencë elektrike, i cili përdoret në laboratore dhe në industri. Me ndihmën e këtij të fundit mund të maten temperaturat prej -190° deri në 660 °C. Pastaj mund të cekim pirometrat që janë veglëri të cilat e masin temeparaturën nga rrezatimi. Pirometrat mund të jenë kalorimetrik dhe optik dhe me ta mund të maten temparaturat deri në 1063 °C.
Meka
Guri i Zi
Guri i Zi (Arabisht: ٱلْحَجَرُ ٱلْأَسْوَد‎, al-Ḥajaru al-Aswad) është një gur, i konsideruar nga shkencëtarët të jetë një meteorit ose me origjinë të ngjashme dhe besohet nga myslimanët të jetë me origjinë hyjnore. Është e vendosur në një cep të Qabesë dhe është sunet (traditë profetike) ta prekësh dhe ta puthësh gurin. Zona përreth gurit në përgjithësi është gjithmonë e mbushur me njerëz dhe ruhet nga policë për të siguruar sigurinë e pelegrinëve.
Termometri
Lloje të termometrave
Ekzistojnë edhe termometrat minimalë dhe maksimalë, në të cilët temperatura lexohet pasi të largohet nga trupi i nxehtë. Këta janë termometrat mjekësorë. Te këta termometra kapilari dhe rezervuari janë të lidhur me një kapilar të ngushtë ashtu që fija e merkurit pas largimit nga trupi i nxehtë këputet dhe merkuri mbetet në kapilar aty ku ka qenë. Termometrat mund të kalibrohen edhe në shkallë të tjera të temperaturës, në tëcilë kemi paraqitur një termometër me 4 lloje të pikave themelore: të Celsiusit, të Kelvinit, të Reomirit dhe të Farenhajtit.
Meka
Mekami Ibrahim
Ky është një gur në të cilin myslimanët besojnë se Ibrahimi qëndroi mbi të për të ndërtuar pjesët më të larta të Qabesë. Ai përmban dy gjurmë këmbësh që janë relativisht më të mëdha se këmbët mesatare të njeriut në ditët e sotme. Guri është ngritur dhe vendosur në një dhomë të artë gjashtëkëndëshe pranë Qabes në pllakën Mataf.
Sefa dhe Merve
Myslimanët besojnë se në zbulesën hyjnore për Muhamedin, Kuranin, Allahu përshkruan malet e Sefas dhe Merves si simbole të hyjnisë së tij. Ecja midis dy maleve shtatë herë, 4 herë nga Sefa në Merve dhe 3 herë nga Merve këmbyeshëm, konsiderohet si një shtyllë e detyrueshme.
Haxhi dhe Umreja
Pelegrinazhi i Haxhit, i quajtur gjithashtu pelegrinazh më i madh, tërheq miliona myslimanë nga e gjithë bota dhe pothuajse trefishon popullsinë e Mekës për një javë në muajin e dymbëdhjetë dhe të fundit (sipas kalendarit hixhri të Dhul-Hixhes. Në vitin 2019, Haxhi tërhoqi 2,489,406 pelegrinë në qytetin e shenjtë. Umreja, ose pelegrinazhi më i vogël, mund të bëhet në çdo kohë të vitit. Çdo mysliman i rritur, i shëndetshëm, i cili ka aftësi financiare dhe fizike për të udhëtuar në Mekë, duhet të kryejë Haxhillëkun të paktën një herë në jetë. Umreja, pelegrinazhi më i vogël mund të bëhet në çdo kohë. Përveç Mesxhidi Haram, pelegrinët gjithashtu duhet të vizitojnë qytetet afër Mines, Muzdalifes dhe Malin Arafat për rituale të ndryshme që janë pjesë e Haxhit.
Xhebel en-Nur
Ky është një mal që besohet nga myslimanët të ketë qenë vendi ku Muhamedi e kaloi kohën e tij larg nga qyteti aktiv i Mekës në izolim. Mali ndodhet në hyrjen lindore të qytetit dhe është pika më e lartë në qytet me 642 metra.
parapamje|left|[[Xhebel en-Nur]]
Shpella e Hirasë
I vendosur në majë të Xhebel en-Nur, ky është vendi ku myslimanët besojnë se Muhamedi mori shpalljen e parë nga Allahu përmes Xhibrilit në moshën 40 vjeç.
Gjeografia
Meka është e vendosur në rajonin e Hixhazit, një brez i gjerë malesh 200 km që ndan shkretëtirën Nefud nga Deti i Kuq. Qyteti është i vendosur në një luginë me të njëjtin emër rreth 70 km në perëndim të qytetit port të Xhides. Meka është një nga qytetet më të ulëta në lartësi në rajonin Hixhaz, i vendosur në një lartësi prej 277 m mbi nivelin e detit. Meka është e ndarë në 34 rrethe.
Qendrat e qytetit janë në zonën al-Haram, e cila përmban Mesxhidi Haram. Zona përreth xhamisë është qyteti i vjetër dhe përmban rrethin më të famshëm të Mekës, Exhjad. Rruga kryesore që shkon në el-Haram është Rruga Ibrahim el-Halil, e quajtur me emrin e Ibrahimit. Shtëpitë tradicionale, historike të ndërtuara me shkëmb lokal, me dy ose tre kate janë akoma të pranishme brenda zonës qendrore të qytetit, në funksion të hoteleve moderne dhe komplekseve tregtare. Sipërfaqja e përgjithshme e Mekës moderne sot është mbi 1.200 km2.
Topografia
Qendra e qytetit shtrihet në një korridor midis maleve, i cili shpesh quhet "Gropa e Mekës". Zona përmban luginën e et-Tanim, luginën Beke dhe luginën Abkar. Ky vendndodhje malore ka përcaktuar zgjerimin bashkëkohor të qytetit.