cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sandro Botiçeli
Veprat e fillimit të viteve shtatëdhjetë
Diptiku me Historitë e Juditës (1472), i përbërë nga dy tablo të vogla, ndoshta fillimisht të bashkuara, mund të përfaqësoi një përpunim të mëtejshme të leksioneve të përvetësuara nga mjeshtrat e tij; në të parën, me Zbulimin e kufomës së Holofernit në fakt, është akoma i fortë referimi te stili i Pollaiolo-s, për modelimin e vendosur të figurave, kromatizmi i ndezur dhe ekspresionizmi i theksuar i skenës. Gjithë dramaciteti edhe dhuna që karakterizon këtë episod të parë zhduken plotesisht në të dytin, me ajri gati idilike dhe më afër gjuhës "lipeske"; bëhet fjalë për Rikthimin e Juditës në Betulia, të futur në një peizazh delikat, në të cilin dy gratë lëvizin me hap gati të pasigurtë. Nuk bëhet fjalë megjithatë për referimin e radhës te mjeshtri sepse rrudhosjet vibrante të veshjeve sugjerojnë një sens shqetësimi të huaj për Filippo-n, ashtu si shprehja melankolike në fytyrën e Juditës.
Frashëri (Përmet)
Historia
Ky fshat për herë të parë del në regjistrin osman në vitin 1431-1432. Sipas këtyre regjistrave, Frashëri është një vendbanim i vogël me 12 shtëpi. Ky vendbanim me ecurinë historike sa vjen e rritet, aq sa në mesin e shekullit XIX numërohen 150 shtëpi, ndërsa në fillimet e shekullit XX-të, shënohen 550 shtëpi. Pra, është një fshat i vogël malor.
Sandro Botiçeli
Veprat e fillimit të viteve shtatëdhjetë
Desku i lindjes me Adhurimin e Magëve i realizuar midis viteve 1473 dhe 1474, është një shembull anamorfizmi (apo anamorfozë), pasi për ta para duhet ta vendosësh në pozicion horizontal. Ky është një nga eksperimentimet e tij të para me synimin e çnatyralizimit të perspektivës siç ishte konfiguruar në shekullin e XV.Në vitet shtatëdhjetë stili i Botticelli-t duket tashmë plotësisht i përcaktuar. Veprat e tij të mëpasme, me porositë e rëndësishme që iu besuan nga anëtarët e familjes Medici, pasurohen me tematika humaniste dhe filozofike duke çelur kështu sezonin e kryeveprave të tij të mëdha.
Frashëri (Përmet)
Historia
Kohë më parë, ka pasur në Frashër një Manastir të bektashizmit. Është bërë i njohur për të vogla. Nga raportet që vijnë, vëllezërit Abdyl, Naim dhe Sami Frashëri, në shek. XIX kanë luajtur rol të rëndësishëm në Lëvizjen Kombëtare Shqiptare.
Sandro Botiçeli
Ndikimi neoplatonik
Ndikimi i këtyre teorive mbi artet pamore qe i thellë; temat e bukurisë dhe dashurisë u bënë qendrore në sistemin neoplatonik sepse njeriu i shtyrë nga dashuria mund të ngrihej nga rangu inerior i lëndës (materies) në atë sipërore të shpirtit. Në këtë mënyrë mitologjia u rehabilitua plotësisht dhe iu caktua i njëjti dinjitet i temeva të subjekteve të shenjta dhe kjo shpjegon edhe motivin për të cilin dekorimet me karakter profan patën një përhapje aq të gjerë.
Venusi, perëndesha më mëkatare e Olimpit pagan u riinterpretua plotësisht nga filozofët neoplatonik dhe u bë një nga subjektet e paraqitura më shpesh nga artistët sipas një tipologjie të dyfishtë: Venusi qiellor, simbol i dashurisë shpirtërore që e shtynte njeriun drejt ngjitjes dhe Venusi tokësor, simbol i instinktivizmit dhe pasionit që e tërhiqnin poshtë njeriun.
Frashëri (Përmet)
Gjeografia
Frashër është një fshat në Jug të Shqipërisë (Rrethi Përmet). Frashëri është i perbere nga male të larta të pyllëzuara me lisa dhe ahe madhështore të cilët krijojnë një peisazh mahnitës të relievit.
Shtrirja si fshat ndodhet në një koder të pjerrët e përberë nga disa kodra dhe brigje të zhveshura duke përfunduar në një luginë shumë të bukur, brigjeve të lumit të Vjosës. Lumi i këtij fshati në gjatësinë e tij rrethohet nga shkëmbinj madhështorë të cilët krijojnë një ujvarë të kristaltë anës këtij lumi. Është shumë i pakalueshëm, ndodhet në jug të malit Tomorr, rreth 18 kilometra larg nga qyteti i Përmetit.
Sandro Botiçeli
Ndikimi neoplatonik
Një tjetër temë e paraqitur shpesh qe beteja midis një parimi sipëror dhe një inferiori (për shembull Marsi i zbutur nga Venera ose përbindëshat e mundur nga Herkuli), sipas idesë së një tensioni të vazhdueshëm të shpirtit njerëzor, i mbetur midis virtytit dhe vesit; njeriu në praktikë ishte i prirur drejt të mirës, por i paaftë për të arritur përsosmërinë dhe i rrethuar nga rreziku i rënies drejt iracionalitetit të diktuar nga instinkti; nga kjo vetëdije e kufizimeve të veta si pasojë rrodhi drama ekzistenciale e njeriut neoplatonik, i ndërgjegjshëm se duhej të ndiqte gjatë gjithë jetës një kusht dukshmërisht të paarritshëm.
Frashëri (Përmet)
Gjeografia
Koordinatat:
Sandro Botiçeli
Ndikimi neoplatonik
Botticelli u bë miku i filozofëve neoplatonik, mori plotësisht idetë e tyre dhe arriti ti bënte të dukshme atë bukuri të teorizuar nga ata, sipas interpretimit të tij personal me karakter melankolik dhe soditëse, që shpesh nuk përputhet me atë të propozuar nga artistët e tjerë të lidhur me të njëjtin mjedis kulturor.
Frashëri (Përmet)
Demografia
Frashëri para 200 vitesh përbehëj nga 7000 banorë dhe ishte krahina më e populluar e rrethit të Përmetit. Banorët e fshatit të Frashërit kanë fe të ndryshme. Feja përbehët nga banorë myslymanë, ortodoksë dhe vlleh. Marrëdhëniet ndërmjet banorëve të këtij fshati kanë qënë dhe janë mirëkuptues dhe vllazëror. Frashëri ka pasur një popullsi vllehe nga e cila ka ardhur dhe dialekti vlleh. parapamje|Frashër,Albania
'fãrsherot'.
Sandro Botiçeli
Piza
Në 1474 Botticelli u thirr në Pizë për të afreskuar me një cikël Camposanto-n Monumental. Si provë e mjeshtrisë së tij iu kërkua një palë altari me Ngjitjen e Marias, por asnjë nga dy porositë nuk u mbarua, për arsye të njohura.
Frashëri (Përmet)
Kultura
Ky fshat ka një trashëgimi kulturore shumë të pasur, të cilat i kanë rrënjët që në lashtësi.Fshati përbëhet nga disa dhjetëra institucione të kultit fetar si kisha dhe teqe.
Sandro Botiçeli
Në shërbim të Mediçve
Prania e Botticelli-t në rrethin e familjes Medici qe pa dyshim e dobishme për ti garantuar mbrojtje dhe porosi të shumta të realizuara në harkun e rreth njëzet vjetëve. Në 1475 pikturoi banderolën për luftimet kalorsiake të zhvilluara në piazza Santa Croce që paraqiste Simonetta Vespucci-n, muzën me bukuri epike të gjithë karrierës së artistit, që u fitua nga Giuliano de' Medici. Në 1478, pas komplotit të Pacëve (congura dei Pazzi në italisht) ku vdiq vetë Giuliano-ja, Botticelli-t iu kërkua të paraqiste si të varur të dënuarit në mungesë në kartela të ngjitura në Palazzo della Signoria, në anë e Porta della Dogana, si/ kishte bërë vite më parë Andrea del Castagno në 1440 për komplotin antimediçian të Albicëve, që bëri që artistit ti ngjitej nofka "Andrea degli Impiccati" (Andrea i të varurve nga italishtja).
Frashëri (Përmet)
Burime
https://top-channel.tv/2020/02/02/frasheri-fshati-qe-te-gjithe-braktisem/
Sandro Botiçeli
Në shërbim të Mediçve
Është e qartë se Sandro kishte përqafuar plotësisht kauzën e Mediçve, që e morën nën mbrojtje duke i dhënë mundësinë të krijonte vepra me prestigj të madh.
Veçanërisht interesante për këtë periudhë, është Adhurimi i Magëve (1475), e pikturuar për kishëzën funebre të Gaspare Zanobi del Lama në Santa Maria Novella. Bëhet fjalë për një vepër shumë të rëndësishme sepse futi një risi të madhe në nivelin formal, apo vizionin ballor të skenës, me figura të shenjta në qendër dhe personazhet e tjera të vendosur prospektikisht anash; para kësaj në fakt, ishte zakon të vendoseshin tre mbretërit magë dhe gjithë anëtarët e tjerë të shpurës anash, djathtas ose majtas, në mënyrë që personazhet të krijonin një lloj korezhi, që të kujtonte kalërimin e përvitshëm të magëve, një përkujtim i shenjtë që mbahej nëpër rrugët e Firences.
Botticelli futi, edhe me vullnetin e porositësit, një oborrtar i Mediçve, portretet e anëtarëve të familjes, ku dallohen Cosimo il Vecchio dhe bijtë e tij Piero dhe Giovanni di Cosimo de' Medici, ndërsa Lorenzo-ja i Mrekullueshëm, Giuliano de' Medici dhe personazhe të tjerë të oborrit mediçeas janë portretizuar shikuesve, të vendosur në anë për të formuar dy të pestat, të lëna nga figurat e dy magëve në plan të parë në qendër. Por motivi ikonografik më inovativ ësthë ai i kasolles brenda së cilës gjendet familja e shenjtë, e vendosur në një ndërtesë të rrënuar, ndërsa në sfond dallohen arkadat e një ndërtese tjetër gjysëm të rrënuar në të cilën tashmë kishte mbirë bari; kjo temë në vazhdim do të kishte një përhapje të madhe dhe do të merrej edhe nga Leonardo da Vinci për Adhurimin e Magëve të tij dhe që bazohej në një episod të Leggenda Aurea-s, sipas të cilës perandori August, që mbahej se e kishte vënë botën në paqe, takoi një ditë një sibilë që i parashikoi ardhjen e një mbreti të ri, që do të arrinte ta tejkalonte dhe të kishte një pushtet më të madh se i tiji. Ndërtesat në rrënim në sfond në këtë mënyrë përfaqësojnë simbolikisht botën antike dhe paganizmin, ndërsa krishtërimi i paraqitur në skenën e Lindjes së Krishtit gjendet në plan të parë sepse ajo përbën të tashmen dhe të ardhmen e botës; piktura përbën mbi të gjitha një justifikim të jashtëzakonshëm, qoftë në terma filozofik ashtu dhe fetar, të principatës mediçease në Firence, me një paraqitje dinastike të pjesëtarëve kryesor të familjes në rolin e magëve dhe shikuesve të tjerë.
Kësaj periudhe i përkasin edhe vepra të tjera që, veç ripohimit të raporteve mes Botticelli-t dhe rrethit neoplatonik, tregojnë ndikime të qarta flamande mbi piktorin në gjininë e portretit. Në të parën, Portret burri me medaljen e Cosimo il Vecchio-s (1474-1475), personazhi është paraqitur në pozën e tre të katërtave dhe është veshur me veshjen tipike të borgjezisë fiorentine të kohës; pas hipotezave të ndryshme, sot konsiderohet se bëhej fjalë gati me siguri për vëllain oraf të Botticelli-t, Antonio Filipepi, i përmendur pikërisht në disa dokumente të arkivit mediçeas për prarimin e disa medaljeve (ajo që paraqitet në stuko në pikturë u krijua midis viteve 1465 dhe 1469). Shembulli i vetëm i njohur deri tani i kësaj tipologjie portreti ishte ai i realizuar nga piktori flamand Hans Memling përreth vitit 1470, me të cilin hasen ngjashmëri të mëdha.Por siç kishte ndodhur dhe në raste të tjera, referimi te modelet flamande përbën thjesht pikën e nisjes për artistin që në vazhdim do të përpiqej ti abstragonte gjithmonë e më shumë nga konteksti i tyre figurat.
Ecuria stilistike e Botticelli-t në këtë gjini piktorike duket i përmbyllur me portretet pasuese siç tregon Portreti i të riut, i realizuar pas vitit 1478 dhe i dominuar nga linearizmi formal që nuk heziton të sakrifikoi historicitetin e fituar të Rilindjes së Hershme fiorentine: sfondi mungon plotësisht dhe imazhi është plotësisht i shkëputur nga çdo kontekst sepse dimensioni i tretë nuk është konsideruar më i domosdoshëm për ti dhënë realizëm skenës.
Në deklarimin kadastral të vitit 1480 deklaroi një numër të madh nxënësish dhe ndihmësish, duke treguar se punishtja e tij tashmë kishte nisur. Në këtë vit bën pjesë Shën Agustini në studio i kishës Ognissanti, i porositur nga familja e rëndësishme fiorentine e Vespuçëve dhe i karakterizuar nga një forcë ekspresive që të kujton veprat më të mira të Andrea del Castagno-s. Në një libër të hapur të vendosur pas figurës së shenjtit mund të lexohen disa fraza për një frat që sot më së shumti interpretohen si një shaka që piktori donte të përjetësonte. Në vitin pasues realizoi Lajmërimin e Shën Martinit në Scala.
Afresket e Cappella Sistina-s
Politika pajtuese e Lorenzo de' Medici-t përkundrejt aleatëve të Komplotit të Pacëve (Congiura dei Pazzi) (mbi të gjitha Sisti i IV dhe Ferdinando I d'Aragona) u realizua në mënyrë efikase nëpërmjet shkëmbimeve kulturore, me ftimin e artistëve më të mëdhenj fiorentin në oborret italiane, si ambasadorë të bukurisë, harmonisë dhe primatit kulturor fiorentin.
Më 27 tetor 1480 Botticelli, Cosimo Rosselli, Domenico Ghirlandaio, Pietro Perugino dhe bashkëpunëtorët përkatës u nisën për në Romë për të afreskuar faqet e Cappella Sistina-s. Cikli parashihte realizimin e dhjetë skenave që paraqisnin Historitë e jetës së Krishtit dhe të Moisiut dhe piktorët iu përmbajtën konvencioneve të përbashkëta të paraqitjes në mënyrë që punimi të rezultonte homogjen si përdorimin e të njëjtës shkallë përmasore, strukturë ritmike dhe paraqitjeje peizazhistike; për më tepër përdorën pranë të njëjtën gamë kromatike përpunime në ar në mënyrë që të bënin të shkëlqenin pikturat me ndriçimin e pishtarëve dhe të qirinjve. Sipas programit ikonografik të dashur nga Sisti i IV, episodet e ndryshme u vendosën në mënyrë simetrike për të lejuar krahasimin konceptual midis jetës së Krishtit dhe asaj të Moisiut, në një paralelizëm të vazhdueshëm që prirej nga superioriteti i Besëlidhjes së Re mbi Besëlidhjen e Vjetër dhe për të dëshmuar vazhdimësinë e ligjit hyjnor që nga pllakat e Ligjit kalon në mesazhin ungjillor dhe në fund tejçohej te nga Jezusi te shën Pjetri dhe nga ky te pasuesit e tij, dmth. te papët.Botticelli u pa të plotësonte tre episode dhe më 17 shkurt 1482 iu rinovua kontrata për pikturat, por më 20 të të njëjtit muaj i vdiq i ati, duke e detyruar të kthehej në Firence, nga ku nuk u kthye.
Tre afresket e realizuar nga Botticelli, me ndimën e asistentëve që një vepër me të tillë gjerësi kërkonte. Ato janë Provat e Moisiut, Provat e Krishtit dhe Ndëshkimi i Korah-ut, Dathan-it dhe Abiram-it, veç disa figurave të papëve ana dritareve (midis të cilëve Sisti i II) sot shumë të përkeqësuara dhe ripikturuara.
Rikthimi në Firence
I rikthyer në Firence, Botticelli duhej të shfaqte vendimin e tij për mos tu kthyer në Romë, duke u angazhuar në porosi të reja për qytetin e tij. Më 5 tetor 1482 mori detyrën e dekorimit, me disa nga artistët më mirë të momentit, si Domenico Ghirlandaio, Pietro Perugino dhe Piero del Pollaiolo, Sallën e Zambakëve në Palazzo Vecchio. Në fund Ghirlandaio qe i vetmi që u mor me veprën ndërsa artistët e tjerët ikën, për arsye të panjohura, duke mos mar pjesë.
Në çdo rast qëndrimi roman pati një ndikim të sigurt në disa elemente figurative të artit të tij, me një qasje të rinovuar ndaj motiveve klasike, të derivuara nga vizioni i sarkofagëve antikë dhe një përdorimi më të vetëdijshëm të elementeve arkitektonike antike në sfonde.
Seria e Nastagio degli Onesti
Vitin pasues, në 1483, Botticelli mori porosinë mediçease për katër panele me historit e Nastagio degli Onesti, nga një novel e Dekameronit. Ndoshta e porositur drejtpërdrejt nga Lorenzo-ja i Mrekullueshëm, ishin një dhurat me rastin e martesës midis Giannozzo Pucci-t dhe Lucrezia Binit, të ndodhur po atë vit.
Origjinaliteti
Origjinaliteti është aspekti ku një punë e krijuar apo shpikur të jetë risi, ndaj edhe mund të dallohet nga riprodhimet, klonet, falsifikimet, apo punë të ngjashme me të. Një punim origjinal është kur punimi nuk bazohet në një punë tjetër apo të jetë kopje e një punimi tjetër.
Sandro Botiçeli
Seria e Nastagio degli Onesti
Subjekti i novelës, e pasur me elemente mbinatyrore, i lejoi Botticelli-t ti jepte gjallërinë narrative të historisë me një regjistër fantastik, për të i zakonshëm dhe megjithëse në pjesën më të madhe të realizimit i besuar ndihmësve të punishtes, vepra rezulton mes më origjilanaleve dhe interesanteve të prodhimit të tij artistik.
Katër episodet e novelës janë:
Vila e Spedaletto-s
Në 1483 mori pjesë në programin më ambicioz dekorues të nisur nga Lorenzo-ja i Mrekullueshëm, dekorimi i vilës së Spedaletto-s, pranë Volterras, ku u mblodhën artistët më të mirë të skenës fiorentine të kohës: Pietro Perugino, Domenico Ghirlandaio, Filippino Lippi dhe Botticelli. Afresket, që kishin një karakter kryesisht mitologjik, siç është e njohur, humbën plotësisht.
Seria mitologjike
Në këto vepra, ndikimi i realizmit gotik është zbutur nga studimi i artit antik nga Botticelli. Por nëse synimet piktorike mund të kuptohen, vetë subjektet mbeten mahnitëse për ambiguitetin e tyre. Kuptimet komplekse të këtyre pikturave vazhdojnë të marrin një vëmendje të madhe të studiuesve, kryesisht të fokusuar në poetikën dhe filozofinë e humanistëve bashkëkohës të artistit. Veprat nuk ilustrojnë tekste të veçanta; por secila bazohet më së shumti në tekste të ndryshme për subjektin. Për bukurinë e tyre, të karakterizuar nga Vasari si mishërim i "hijshmërisë", ndërsa nga John Ruskin si të pajisura me ritëm linear, duke ilustruar stilin linear të theksuar nga konturet dhe ngjyrat pastoze të Botticelli-t.
Pranvera
Pranvera bashkë me Lindjen e Venusit, janë veprat më të famshme e Botticelli-t. Nuk është e qartë nëse dy pikturat e mëdha, e para në tablo, e dyta në pëlhurë, zbukuronin, siç i pa Vasari afër vitit 1550 vilën e Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici-t në Castello.
Të paktën për Primavera duket se qe porositur për vilën në Castello nga Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici, kushëriri i dytë i të Mrekullueshmit, që kishte qenë edhe nxënës i Marsilio Ficinos dhe që në vazhdim e bëri artistin të realizonte edhe një cikël afreskesh (të humbur) në vilë. Pranëvera ka një subjekt jo plotësisht të qartësuar, ku personazhet mitologjik nënkuptojnë teori të ndryshme të Akademisë neoplatonike dhe, me gjasa, edhe disa referime të porositësit dhe dasmës së tij (1482).
Një nga interpretimet më afër të vërtetës e shikon grupin e figurave si një paraqitje të dashurisë mishërore instinktive (të grupit të majtë), që gjithashtu shkakëton ndryshimin e natyrës (trasformimi në Florën-Pranëverë) dhe sublimohet pastaj, poshtë shikimit të Venusit dhe Erosit në qendër, në diçka më të përsosur (Graziet, simboli i dashurisë së përsosur), ndërsa në të djathtë Merkuri largon retë me kaduceun për një pranverë pa fund. Venusi do të ishte kështu ideali humanist i dashurisë shpirtërore, në një prespektiv purifikuese ngjitëse .Miti përshkruhet në terma modernë, me një skenë idilike të mbizotëruar nga ritme dhe ekuilibra formalë të llogaritur me zgjuarsi, si linja harmonike që përshkon rrudhosjet, gjestet, profilet elegante, deri sa shteron në gjestin e Mërkurit. Figurat spikatin me qartësi në sfondin e errët, me një hapësirë të thjeshtëzuar që të kujton aracet, ku shihen shenjat e para të krizës së botës prospektiko-racionale të katërqintës drejt një futje më të lirshme të figurave në hapësirë.
Lindja e Venusit
Për sa i përket interpretimit, skena përfaqëson çastin pak më parë atij të Pranëverës (Vendosja e Venusit në kopështin e Dashurisë), dmth. çastin pas lindjes nga shkuma e detit në brigjet e ishullit të Qipros, e shtyrë nga bashkimi i erërave të Zefirit dhe Auras, dhe e pritur nga një prej Horave që po i shtrin një mantel të çmuar me zbukurime lulesh. Shumë historian duket se bien dakord në lidhjen e ngushtë midis pikturës dhe një pasazhi të Stanza-ve të Agnolo Polizianos: rastësia gati absolute midis tregimit dhe pikturës do të konfirmonte që bëhet fjalë për një ilustrim lidhur me poemën e filozofit neoplatonik, me referimet implicite të idealeve mbi dashurinë që karakterizonin këtë rrymë të mendimit .Lindja e Venusit duhej të ishte për më tepër ardhja në dritë e Humanitas, e kuptuar si alegoria e dashurisë, forca lëvizëse e Natyrës. Figura e perëndeshës, e paraqitur në pozën e Venus pudica (dmth. ndërsa mbulon lakuriqësinë e saj me duar dhe flokët e gjatë bjond), është personifikimi i Venusit qiellor, simbol i pastërtisë, thjeshtësisë dhe bukurisë pa zbukurime të shpirtit. Bëhet fjalë për një nga konceptet themelore të humanizmit neoplatonik, që rikthehet nën aspekte të ndryshme edhe në dy piktura të tjera të Botticelli-t të realizuara afërsisht në të njëjtën periudhë: Palada dhe centauri dhe Venusi dhe Marsi.
Kompozimi është skajshmërisht i balancuar dhe simetrik, vizatimi është bazuar në linjat elegante që krijojnë lojëra dekoruese sinuoze dhe të hijshme. Në çdo rast vëmendja ndaj vizatimit nuk arrin kurr në efekte pastërtisht dekoruese, por mban një prirje drejt volumetrisë, dhe përvijimit vërtetësor të materialeve të ndryshme, mbi të gjitha te veshjet shumë të lehta. Ngjyra e çelur dhe e qartë, e derivuar nga teknika e veçantë që imiton afreskun, i lan me dritë figurat, duke lartësuar pastërtinë penetruese të bukurisë. Akoma më shumë se te Pranëvera, hapësira e sfondit është e cekët, duke i bllokuar figurat në një pezullnajë magjike. Humbja progresive e vlerave prospektike e vendos këtë vepër pas Pranëverës, në një fazë ku "kriza" që përfshinë Firencen në fund të shekullit, është tashmë më shumë se kurr e nisur.
Palada nënshtron Centaurin
Edhe Palada që nënshtron Centaurin (1482-1484) është përmendur midis veprave të pranishme në pallatin Medici Riccardi të Via Larga-s, në iventaret mediçeas së bashku me Pranëverën; në bazë të mendimit neoplatonik, të mbështetur nga disa shkrime të Marsilio Ficinos, skena mund të jetë konsideruar si Alegoria e Arsyes, për të cilën është simbol perëndesha që fiton mbi instinkivitetin e përfaqësuar nga centauri, krijesë mitologjike gjysëm njeri dhe gjysëm kafshë.
Por është propozuar edhe një tjetër lexim në aspektin politik të pikturës, që do të përfaqësonte gjithmonë në mënyrë simbolike aksionin diplomatik të zhvilluar nga Lorenzo-ja i Mrekullueshëm në ata vite, i angazhuar në negocimin e një paqeje të ndarë me mbretërinë e Napolit për të shmangur pjesëmarrjen e tij në lidhjen antifiorentine të promovuar nga Sisti i IV; në këtë rast, centauri do të ishte Roma dhe perëndesha personifikimi i Firences (duhet vërejtur në fakt se ajo mban heshtën dhe veshjen e dekoruar me stemën personale të Lorenzo-s), ndërsa në sfond duhet të dallohet Gjiri i Napolit.
Venusi dhe Marsi
Është një lexim thelbësisht në çelësin filozofik ajo e propozuar për një tjetër alegori që paraqet Venusin dhe Marsin, të shtrirë në një lëndinë dhe të rrethuar nga një grup satirësh lozonjar; burimi i frymëzimit të Botticelli-t duket në mënyrë të arsyeshme të jetë Symposium-i i Ficino-s, ku përkrahej superioriteti i perëndeshës Venus, simbol i dashurisë dhe mirëkuptimit, mbi zotin Mars, simbol i urrejtjes dhe mosmarrveshjes (në fakt për antikët ai ishte zoti i luftës).
Satirët duket se ngacmojnë Marsin duke i bezdisur gjumin, ndërsa injorojnë tërësisht Venusin, vigjilente dhe e vetëdijshme; kjo skenë duhet të ishte personifikimi i një tjetër ideali thelbësor të mendimit neoplatonik, ose harmonisë së të kundërtave, e përbërë nga dualizmi Mars-Venus, edhe pse kritiku Plunkett ka vënë në dukje se piktura rimer përpikmërisht një pasazh të shkrimtarit grek Luciani i Samosata-s, ku përshkruhet një tjetër pikturë që paraqet Dasmën e Aleksandrit të Madh dhe Roksanës. Vepra mund të jetë realizuar për martesën e një anëtari të familjes Vespucci, mbrojtëse e Filipepi-t (siç do të tregonte motivi i pazakont i bletëve lartë në të djathtë) dhe kështu kjo ikonografi do të ishte zgjedhur si urim përkundrejt nuses.
Madona Magnificat
Shpirti filozofik që duket se përfshin gjithë veprat e Botticelli-t në gjysmën e parë të viteve tetëdhjetë, u shtri edhe në ato me karakter fetar; një shembull domethënës përbën tondoja me Madonën Magnificat, të realizuar midis viteve 1483 dhe 1485 dhe ku sipas André Chastel ai kërkoi të bashkonte natyralizmin klasik me spiritualizmin e krishterë.
Virgjëresha në qendër, me veshje të çmuara, me kokën e mbuluar nga vello trasparente dhe coha të çmuara si dhe flokët e sajë bjond gërshetohen me shallin e lidhur në kraharor; emri i pikturës rrjedh nga fjala "Magnificat" që shfaqet në një libër të mbajtur nga dy engjëj, të veshur si shërbyes të vegjël që i sjellin Madonës kallamarin, ndërsa Fëmija vëzhgon të ëmën dhe me dorën e majtë kap një shegë, simboli i ringjalljes.
Në sfond përmes një dritareje dallohet një peizazh në formë rrethore; korniza me gurë të pikturuar i shtyp figurat në plan të parë, që ndjekin lëvizjen rrethore të tablosë në mënyrë për ti nxierë figurat nga sipërfaqja e pikturës, sikur imazhi të reflektohej në një pasqyrë konvekse dhe në të njëjtën kohë kompozimi është përvijuar me frymëmarrje të lirë dhe jo i ngjeshur falë vendosjes së dy engjëjve libërmbajtës në plan të parë që përciellin nëpërmjet një diagonaleje ideale drejt peizazhit në sfond.
Një tjetër porosi publike e mbajti të zënë deri në vitin 1487: bëhet fjalë për një tondo për sallën e Udiencave të Magjistraturës së Massai di Camera në Palazzo Vecchio, ndoshta Madona e shegës.
Kriza e pakthyeshme
Duke nisur nga kjo periudhë prodhimtaria e piktorit nisi të tregonte shenjat e një krize të brendshme që do të kulminonte në fazën e fundit të karrierës së tij në një misticizëm të pezmatuar, të drejtuar nga mohimi i stilit për të cilin ai ishte dalluar në panoramën artistike fiorentinase të kohës. Shfaqja në skenën politiko-fetare të predikuesit ferrarez Girolamo Savonarola, i cili predikoi në Firence nga viti 1490 deri në djegien e tij në turrën e druve në vitin 1498, përcaktoi mbi të gjitha pas vdekjes së Lorenzo-s së Mrekullueshëm (1492), një rivlersim të kulturës paraardhëse, duke dënuar temat mitologjike dhe pagane, lirin e zakoneve, jetesën në lluks. Frati sulmoi ashpërsisht zakonet dhe kulturën e kohës, duke parathënë vdekjen dhe ardhjen e gjykimit hyjnor, si dhe duke imponuar pendesën dhe larjen e mëkateve personale. Zbritja e Karlit të VIII në Itali (1494) u duk se bëri të vërtetoheshin profecitë, prandaj në kulmin e prestigjit personal, Savonarola arriti të nxiste kryengritjen që përzuri Piero il Fatuo-n duke rikthyer Republikën fiorentinase, në organizimin e të cilës duket se frati dha një kontribut thelbësor.
Botticelli qe, së bashku me shumë artistë të tjerë si Fra' Bartolomeo dhe i riu Michelangelo Buonarroti, u ndikua thellësisht nga klima e re megjithëse shtrirja e plotë e ndikimit të Savonarolas mbetet e pa njohur. U cënuan siguritë e dhëna nga humanizmi i katërqintës, për shkak të klimës së re dhe të trazuar politike e shoqërore. Në 1497 dhe 1498 ndjekësit e Savonarola-s organizuan disa "roghi delle vanità" (zjarre të vanitetit në italisht), që jo vetëm do ta impresiononin shumë piktorin, por nxitën te ai ndjenja të mëdha faji për shkak të insistimit në atë stil artistik të dënuar aq ashpërsisht nga frati.
Kundërshtia e papa Aleksandrit të VI dhe të disa shteteve të tjera italiane e vunë në krizë popullaritetin e fratit që, i braktisur nga bashkëqytetarët e vetë, përfundoi i shkishëruar dhe më pas i dënuar në turrën e druve (paradoksalisht po ato turra të "roghi delle vanità" që ai kishte mbështetur) pas një procesi thellësisht të ndikuar, duke pësuar atë dënim në piazza della Signoria më 23 maj 1498.
"Historia e djegjes se pikturave të veta me temë pagane në të mirënjohurit "zjarre të vanitetit" nuk është treguar fare nga Giorgio Vasari, i cili megjithatë thotë se "ai ishte partizan i flaktë i sektit të Savonarolas, gjë që e çoi pranë braktisjes së pikturës dhe, duke mos pasur të ardhura për të jetuar, ra në një gjendje të dëshpëruar. Për këtë arsye, duke ngulmuar në lidhjen e tij me atë sekt dhe duke u bërë një Piagnone ai e braktisi pikturimin."
Që Botticelli qe ndjekës militant i fratit domenikan thellësisht moralizues Girolamo Savonarola nuk është e dokumentuar, megjithatë gjendet një përmendje e mbështetjes së tij për kauzën savonaroliane në Cronaca-n e Simone Filipepi-t, ku artisti paraqitet në një dialog ku e konsideron të padrejtë dënimin e fratit. Disa tematika të fratit domenikan gjenden në fund të fundit në veprat e tij të vona, si Lindja mistike dhe Kryqëzimi simbolik, që dëshmojnë të paktën një tërheqje të fortë nga një personalitet i tillë. Nuk duhet të jetë një rast që pas vitit 1490 Botticelli ndërroi tematikat e artit të tij duke iu përkushtuar ekskluzivisht temave të shenjta.
"Si shumë fiorentinë, Botticelli ra nën ndikimin e Savonarolas dhe arti i tij u trasformua nga dekorues në thellësisht devocional – Lindja mistike (rreth 1500–01) për shembull përmban mjaft shenja të këtij ndryshimi" Madonat fitojnë një fizionomi më shumë se kurr të lart dhe gjatësore, me lineamente më të mprehta që i japin një karakter më asketik (Madona Bardi, Pala e Shën Barnaba-s, rreth vitit 1485), që tregojnë një plasticizëm më të theksuar dhe një përdorim të dritëhijeve veç ekspresivitetit të personazheve. Në raste të tjera piktori arrin të rikthej një sfond të artë arkaik, si te Pala e Shën Markut (1488-1490). I këtyre viteve me siguri është dhe Lajmërimi i Cestello-s (1489-1490).
Biografi i Botticelli-t Ernst Steinmann studioi zhvillimin psikologjik të artistit nëpërmjet Madonave të tij. Në "thellimin e brendshëm dhe shprehjen në realizimin e fizionjomisë së Marias", Steinmann dalloi prova të ndikimit të Savonarolas mbi Botticelli-n. (Në veprën e Steinmann-it datat e një numri Madonash u vendosën në një pikë të mëvonshme të jetën e artistit). Steinmann e kundërshton thënien e Vasarit se Botticelli pas rënies nën ndikimin e Savonarola nuk pikturoi më, duke besuar se Virgjëreshat spirituale dhe emocionale të pikturuara nga Sandro-ja pasuan drejtpërdrejt mësimet e murgut domenikan.Më 13 tetor 1490 gjobitet nga Ufficiali di Notte e Monasteri, zyrtarë të specializur në përndjekjen e krimeve kundër moralit, për një shkelje "kundër normave" të paspecifikuar. Midis detyrave publike të atyre viteve, qe dekorimi me mozaikë i kishëzës së Shën Zanobit në Santa Maria del Fiore, e realizuar më pas nga David Ghirlandaio, Gherardo dhe Monte di Giovanni, si dhe pjesëmarrja në komisionin e vlerësimit të projekteve për façatën e Duomo-s së bashku me Lorenzo di Credi-n, Domenico Ghirlandaio-n, Pietro Perugino-n dhe Alesso Baldovinetti-n, e parealizuar ndonjëherë deri një shekullin e XIX.
Shpifja
Por ndërmjetësja e mirëfilltë midis dy mënyrave është e ashtuquajtura Shpifje e realizuar midis viteve 1490 dhe 1495, një pikturë alegorike e mar nga Luciani i Samosata-s, dhe e paraqitur në traktatin e Leon Battista Alberti-t që aludonte për akuzën e pavërtetë të nxjerr nga një rival ndaj piktorit antik Apelle, se kishte komplotuar kundër Ptolemeo Filopatorit.
Ikonografia komplekse rimer këtë herë besnikërisht episodin zanafillor dhe skena futet brenda një aule madhështore, mjaft të dekoruar nga mermere dhe relieve si dhe e tejpopulluar me personazhe; kuadri duhet lexuar nga e djathta në të majtë: mbreti Mida (i dallueshëm nga veshët prej gomari), në rolin e gjykatësit të keq, është ulur në fron, i këshilluar nga Injoranca dhe Dyshimi; përpara tij qendron Livori, burri me kapuçin e zi dhe pishtarin në dorë; pas tij është Shpifja, grua shumë e bukur dhe që i ka rregulluar flokët nga Pabesia dhe Mashtrimi, ndërsa zvarrit Viktimën e Shpifjes të pafuqishëm; e moshuara në të majtë është Pendesa dhe figura e gruas së fundit prapë në të majtë është E Vërtetà, me shikimin e drejtuar nga qielli, sikur të tregonte burimin e vetëm të drejtësisë.
Megjithë përsosmërinë formale të pikturës, skena karakterizohet mbi të gjitha nga një ndjesi e fortë dramaticiteti; ambientimi madhështor tenton të krijoi një lloj "tribunali" të historisë, ku akuza e vërtetë duket se është drejtuar pikërisht ndaj botës antike, nga e cila duket se mungon drejtësia, një nga vlerat themelore të jetës civile.
Është një konstatim i hidhur, që tregon gjithë limitet e diturisë njerëzore dhe të parimeve etike të klasicizmit, jo plotësisht e huaj për filozofinë neoplatonike, por që këtu shprehet me tone të dhunshme dhe patetike, që shkojnë përtej shprehjes së thjeshtë të melankonise së vërejtur në fytyrat e personazheve të veprave rinore të Botticelli-t.
Vajtimi dhe Lindja mistike
Savonarola u dënua më 23 maj 1498, por përvoja e tij i kishte shkaktuar goditje aq të forta jetës publike dhe kulturore fiorentine, sa qyteti nuk e mori veten kurr plotësisht.Pas vdekjes së Savonarola-s Botticelli nuk ishte më i njëjti dhe nuk mundëte me siguri të kthehej për të përqafuar mitet pagane sikur asgjë të mos kishte ndodhur. Këndvështrimi i tij i regjistruar te Cronaca e Simone Filipepi-t (1499) në një dialog me Dolfo Spini-n, një nga gjykatësit e procesit ndaj Savonarola-s, për çështjen e dënimit të fratit. Fjalët e Botticelli-t në këtë dialog tingëllojnë si një akuzë për vendimin që konsiderohet i padrejtë.
Veprat e viteve pasuese shfaqen gjithmonë e më të izoluara në kontekstin qytetar dhe të gjallëruara nga një fantazi vizionare. Botticelli strehohet në një misticizëm të flaktë siç dëshmojnë Vajtimi mbi Krishtin e vdekur i Milano-s, praktikisht i të njëjtës kohë me Shpifjen, me figura me gjeste patetike dhe trupi i Krishtit në qendër që harkohet në gjysëmrreth, dhe Lindja mistike e vitit 1501: Botticelli e realizoi skenën me tone apokaliptike dhe me strukturë arkaikexhante, duke realizuar një regresion të ndërgjegjshëm që arrin të mohoi strukturën prospektike, duke iu rikthyer ikonografisë mesjetare që i rendiste figurat në bazë të hierarkisë fetare. Shkrimi në greqisht lart (një unicum në prodhimtarinë e tij), kërcimi i engjëjve mbi kasolle dhe motivi i jashtëzakonshëm i përqafimit midis krijesave qiellore dhe njerëzve, përbëjnë elementet e këtij vizioni profetik rreth ardhjes së Antikrishtit.Botticelli donte të fuste dhimbjen dhe pathosin në kompozimet e tij në mënyrë që ta përfshinte më shumë shikuesin, por tentativa e tij për tiu rikthyer mbrapsht rrugëtimit të jetës dhe historisë, nuk mori as përkrahjen dhe as mirëkuptimin e bashkëkohësve të tij, që sapo e kaluan "stuhinë" savonaroliane, po përpiqeshin që të ktheheshin dalngadalë në normalitet. Nga ana tjetër, vetëm te prodhimtaria e Botticelli-t ndikimi i fratit, pati një efekt kaq të fortë.
Vitet e fundit
Në 1493 i vdiq i vëllai Giovanni dhe në 1495 përfundoi disa punime për Mediçët e degës "Popolano", duke pikturuar për ta disa vepra për vilën e Trebbio-s. Në 1498 të ardhurat e deklaruara në kadastër dëshmojnë një pasuri mjaft të madhe: një shtëpi në lagjen e Santa Maria Novella-s dhe të ardhura të garantuara nga vila e Bellosguardo-s në rrethinat e Firences. Vitit 1502 i përket një shkrim i tiji i famshëm rreth realizimit të një gazete të vogël të quajtur beceri, me karakter kryesisht satirik, me synimin të lexohej nga rrethet e fisnikërisë së shoqërisë rilindase. Ky projekt, gjithësesi, mbeti i tillë, duke mos u realizuar kurr.Fama e tij tashmë ishte plotësisht në rënie edhe sepse mjedisi artistik, jo vetëm fiorentin, ishte i dominuar nga tashmë i afermuari Leonardo da Vinçi dhe nga ylli i ri në lindje Michelangelo Buonarroti. Pas Lindjes mistike Botticelli duket se mbetet inaktiv. Në 1502 i shkroi një letër Isabella d'Este-s duke u ofruar, pa ndonjë angazhim, për të punuar në dekorimin e studios së saj.
Veprat e tij të vona, veçanërisht siç shihet në një seri mbi jetën e Shën Zanobit, dëshmojnë një regres të dukshëm, figura shprehimisht të deformuara dhe një përdorim jo natyror i ngjyrave, reminishenca këto nga stili i Fra Angelico-s pothuaj një shekull më parë.
Megjithëse qe i moshuar dhe mjaft i shkëputur, mendimi i tij artistik duhet të jetë mbajtur akoma në konsideratë, pasi në 1504 përfshihet midis anëtarëve të komisionit të ngarkuar me zgjedhjen e vendosjes më të përshtatshme për Davidin e Michelangelo.
Piktori tashmë i moshuar dhe gati inaktiv i përshkoi vitet e fundit të jetës i izoluar dhe në varfëri, duke vdekur më 17 maj 1510. U varros në varret e familjes në kishën Ognissanti në Firence.
Zhupania e Vukovarit dhe Sremit
Zhupania e Vukovarit dhe Sremit ( Vukovarsko-srijemska županija ) gjindet në pjesën më lindore të Kroacisë.thumb|300px|pozita gjeografike
Sandro Botiçeli
Vitet e fundit
Trashëgimtari i vetëm i vërtetë qe Filippino Lippi, që ndau me të trazimin e pranishëm në prodhimtarinë e tij të fundit.
Stili
Stili i Botticelli-t pësoi evolucione të ndryshme në kohë, por thelbësisht mbajti disa trajta të përbashkëta që bëjnë edhe sot të dallueshëm, edhe në publikun e gjerë. Inputet themelore të formimit të tij artistik qe thelbësisht tre: Filippo Lippi, Andrea del Verrocchio dhe Antonio del Pollaiolo.
Nga sinteza e këtyre motiveve Botticelli nxori një shprehje origjinale dhe autonome të stilit të vetë, të karakterizuar nga fizionomia e veçantë e personazheve, të vendosur në një bukuri pa kohë imtësisht të mbuluar nga një melankoni, nga interesi më i madh i rezervuar për figurën njerëzore përkundrejt sfondeve dhe mjedisit, dhe nga linearizmi që ndonjëherë i modifikon format sipas ndjenjës së dëshiruar ("ekspresionizmi"), ky i fundit mbi të gjitha në fazën e vonë të aktivitetit.
Herë pas here, sipas subjekteve dhe periudhës, mbizotërojnë komponentet lineare ose ato koloristike apo, në fund, ekspresioniste.
Në prodhimtarinë e fundit iu afrua dilemës së kontrastit midis botës dhe kulturës humaniste, me komponentet e saja oborrtare dhe paganixhante përkundrejt rreptësisë asketike dhe reformatore të Savonarolës, që e çoi artistin në një pendim dhe një krizë mistike që lexohet edhe në veprat e tij. Subjektet bëhen gjithmonë e më introspektivë, gati ekskluzivisht fetar, dhe skenat bëhen më ireale, me rikthimin e vetëdijshëm te arkaizmat si sfondi i artë dhe përmasat hierarkike. Por në këtë krizë gjendet edhe shenjat e shkëputjes nga ideali i racionalitetit gjeometrik të Rilindjes së Hershme, në favor të një vendosjeje më lirshme të subjekteve në hapësirë që paraprin sensibilitetin e pesëqintës.
Vlerësimi i mëvonshëm
Pas vdekjes së tij, reputacioni i tij u eklipsua gjatë dhe më shumë se sa artistët e tjerë madhorë evropian. Pikturat e tij mbetën nëpër kisha dhe vila për të cilat ishin krijuar, afresket e tija në Cappella Sistina u lanë në hije nga afresket e Michelangelo-s.
Koleksionisti anglez William Young Ottley gjithësesi solli Lindjen Mistike të Botticelli-t në Londër me vete në vitin 1799 pasi e bleu atë në Itali. Pas vdekjes së Ottley-t, blerësi tjetër, William Fuller Maitland of Stansted, i dha asaj mundësinë të ekspozohej në Manchester në 1857 në një ekspozitë të madhe artistike të quajtur Art Treasures Exhibition, ku ndërmjet veprave të tjera artistike u pa nga më shumë se një milion shikues.
Historiani i parë i artit në shekullin e nëntëmbëdhjetë që i kishte parë me admirim afresket e Botticelli-t në Cappella Sistina qe Alexis-François Rio; Anna Brownell Jameson dhe Charles Eastlake kishin vërejtur se për Botticelli-n, veprat e dala nga duart e tij filluan të shfaqeshin në koleksionet gjermane dhe Pre-Raphaelite Brotherhood (Vëllazëria Pre-Raphaelite, një lëvizje estetiko-artistike angleze që vlerësonte më shumë artin para Raffaello-s) përfshiu elemente të veprave të tij në veprat e tyre. Walter Pater krijoi një panoramë letrare të Botticelli-t, që pastaj u mor nga lëvizja estetike. Monografia e parë mbi artistin u publikua në vitin 1893; pastaj, midis viteve 1900 dhe 1920 më shumë libra u shkruan për Botticelli-n sesa për piktorët e tjerë.
Vizatime
Nga Botticelli mbetet edhe prodhim i gjerë vizatimesh. Shpesh bëhet fjalë për vepra parapregatitëse për pikturat, ndërsa herë të tjera qe vepra të pavarura. Shembulli më i famshëm është dhënë nga pergamenat e ilustruara nga Komedia Hyjnore, të realizuara midis viteve 1490 dhe 1496 për Lorenzo il Popolano-n dhe sot të shpërndara midis Musei Vaticani dhe Muzeut Shtetëror të Berlinit. Në këto vepra linearizmi është theksuar dhe shija është arkaikexhante, me figurat që lëvizin mes shumë pak të dhënave mjedisore.
Botticelli-t i janë atribuar kartona me gdhendje të ndryshme, si ato të portave të Sallës së Zambakëve në Palazzo Vecchio (1478) ose disa të tjerë për studion e vogël të Federico da Montefeltro (1476).
Personaliteti
Botticelli nuk u martua kurr dhe shprehte një mospëlqim të thellë për idenë e martesës, një prospekt që ai thoshte se i krijonte makthe.
Në këndvështrimin popullor ai vuante nga dashuria e pamundur për Simonetta Vespucci-n, një aristokrate e martuar. Sipas këtij këndvështrimi, ajo kishte shërbyer si modele për Lindjen e Venusit dhe haset në shumë piktura të tij, megjithëse faktin se ajo kishte vdekur vite më parë, në 1476. Botticelli kërkoi që kur të vdiste, të varrosej në këmbët e saj në kishën Ognissanti në Firence. Dëshira e tij u realizua kur ai vdiq 34 vjet më vonë, në vitin 1510.
Disa historian modern kanë ekzaminuar gjithashtu aspekte të tjera të seksualitetit të tij. Në vitin 1938, Jacques Mesnil zbuloi në Arkivat Fiorentine, përmbledhjen e një padie të 16 nëntorit 1502, në regjistrin e Ufficiali di Notte, ku është shënuar se piktori "mbante një djalosh...", nën akuzën e sodomisë. Në atë kohë piktori ishte pesëdhjetë e tetë vjeç dhe qoft ky episod ashtu edhe ai i dymbëdhjetë viteve më parë u zgjidhën pa ndonjë dëm të dukshëm për artistin, me rrwzimin e akuzave.
Mesnil e konsideron padinë si një përgojim të zakonshëm midis partizanëve dhe kundërshtarëve të Savonarolas që shpesh përgojonin njëri tjetrin. Megjithatë opinioni mbetet i ndarë nëse kjo është dëshmi e homoseksualitetit apo jo. Shumë kanë mbështetur me forcë Mesnil-in, por të tjerë kanë qenë të matur kundër rrëzimit të nxituar të padisë. Ndërkohë që akoma hamendësohet mbi subjektet e pikturave të tij, Mesnil-i megjithatë konkludon se "gruaja nuk ishte subjekti i vetëm i dashurisë së tij".
Shihni edhe
Rilindja
Rilindja e Hershme
Perondia
është një fshat në Rrethin e Kuçovës në Shqipëri.
Sandro Botiçeli
Shihni edhe
Filippo Lippi
Filippino Lippi
Girolamo Savonarola
Kantoni Andrésy
Kantoni Andrésy (frëngjisht: Canton d'Andrésy) është një kanton në departamentin Yvelines, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Andrésy. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 25539 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Andrésy aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
Nomenklatura IUPAC e kimisë organike
Në nomenklaturën kimike, Nomenklatura IUPAC e kimisë organike është një metodë sistematike e emërimit të komponimeve të kimisë organike sipas rekomandimeve  të International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC).
Grupet funksionale
Ciklo + alkan = Cikloalkan
Kanë formulë të ngjajshme me alkenët por dallimi i tyre bëhet nga ajo se kanë formula strukturale të ndryshme.
Rerefrencat
[[Kategoria:1]] [[Kategoria:2]] [[Kategoria:3]] [[Kategoria:4]] [[Kategoria:5]] [[Kategoria:6]] [[Kategoria:7]] [[Kategoria:9]]
Chésopelloz
Chésopelloz është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Gorga, Spanjë
Gorga, Spain është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Comtat, të provincës Alicante, në Komunitetin e Valencias. Gorga, Spain ka 261 banorë (2012), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 9.11 km2.
Shqipëria e re (dokumentar)
Dokumentari Shqipëria e re Redaktor: B. Acapova. Operator: I. Monglloski. Bashkëpunëtorë: V. Kotov. Muzika: Kristo Kone. Kohëzgjatja: 72 min. Viti i prodhimit 1948.
Përshkrimi: Fillon me shqiponjen që fluturon mbi malet tona me deborë. Panorama të shumta. Qyteti i Korçës, monumenti i ushtarit të panjohur, aspekte nga jeta e qytetit, burgu, vendi i vrasjes së dëshmoreve. Gjirokastra, pamje e qytetit. Berati, shtëpia ku u mblodh qeveria e parë. Pamje e veriut, malet, pishat etj. Kalaja e Shkodrës dhe jeta në qytet. Qyteti i Durrësit. Vlora dhe bregdeti me agrume.
Tregon Sarandën, Butrintin, hartën e Shqipërisë me kështjellat. Kruja qyteti i Skënderbeut. Tregon sunduesit e parë që nga Ali Pashë Tepelena dhe deri në pushtimin fashist. Burgu i Tiranës, Porto Romano etj. Konti Ciano në Kuçovë dhe zbarkimi i fashistëve.
Shkarkohen nga vaporri materiale bujqësore. Në fushat tona janë traktorët e rinj. Shkolla bujqësore e Kavajës. Puna për tharjen e kënetave. Qëndra zoo teknike, çobanët, spitalet rurale. Spitali i Tiranës, dr. Shiroka, materniteti, krahinat greke dhe fëmijet e demokratëve grekë.
Në kufirin Shqipëri Greqi hyjnë pleq dhe fëmijë grekë. Rojet e kufirit. Në Kuvendin Popullor flet Enver Hoxha. Vullnetarët e hekurudhës me kazma e lopata në duar parakalojnë. Enver Hoxha, Spiro Koleka, Gogo Nushi ndodhen në tribunë me rastin e inaugurimit të fillimit të punimeve. Fabrika e sheqerit në Maliq duke u ndërtuar. Kombinati i Tekstilit "Stalin" në Tiranë duke u ndërtuar. Një klasë në Institutin Teknik, vajzat në oficinë.
Pamje të Kuçovës dhe punëtorët e saj të dalluar. Miniera e serës në Selenicë. Në ish pallatin e Zogut në Tiranë, janë mbledhur punëtorët më të mirë. Enveri bisedon me Stakanovistët. Pamje e Tiranës së re, vendi ku janë vrarë heronjtë. Në mbledhjen e Kuvendit Popullor, flet Nexhmije Hoxha. Organizata e gruas, gratë e veshura me kostume kombëtare. Shoqëria e lidhjes kulturore me B.S., Lidhja e shkrimtarëve, Teatri Popullor, Liceu Artistik, piktorë të rinj etj.
Vazhdon me Liceun Artistik dhe klasat e tij. Më pas vijon filmi me Institutin Pedagogjik dhe Shkollën e Bashkuar. Në Tiranë zhvillohet një paradë. Ardhja e delegacionit sovjetik. Shqiptarët të veshur me kostume kombëtare të krahinave të ndryshme të vendit, hedhin valle. Fillon parada.
Komandanti i paradës, Beqir Balluku, i paraqet forcën Enver Hoxhës. Në tribunë ndodhen Enver Hoxha, Mehmet Shehu, Hysni Kapo, Myslym Peza, ministri sovjetik Cuvakin, Beqir Balluku. Paradën e hapin partizanët, pastaj oficerët e shtabit të përgjithshëm, garnizoni, kadetët, marina, mjetet e motorizuara, dhe më në fund populli. Filmi mbyllet me korin e shtetit i cili këndon një këngë patriotike. Fluturon shqipja dhe tre ushtarë vrojtojnë me dylbi mbi kuaj.
Vrella e Goleshit
Vrellë e Goleshit është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Burim.
Burgajeti
është një fshat në Rrethin e Matit në Shqipëri.
Historia
Burgajeti është vendlindja e Mbretit Zogu I të Shqiptarisë dhe vendi i origjinës së familjes Zogu.
Republika Socialiste Sovjetike e Azerbajxhanit
Republika Socialiste Sovjetike e Azerbajxhanit ishte një republikë në përbërje të Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike që nga formimi deri në ditën e ç'formimit të bashkësisë në vitin 1991. Kryeqytet i republikës ishte Baku. Trashëgimtare e kësaj hapësire është Azerbajxhani.
Hof van Twente
Hof van Twente është një komunë në provincën Overijssel në Holandë me sipërfaqe 215.44 km² dhe popullsi 35464 banorë. Goor është kryeqendra e komunës.
Corminboeuf
është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Gjuha ukrainase
parapamje|250px|Gjuha ukrainase
Sëmundja
Sëmundja është çrregullim i funksioneve trupore, kongenitive, sociale ose shpirtërore, i cili e pengon subjektiv kondicionin dhe mirëqenien dhe ndikon negativ në qenie të gjallë. Sëmundja mund të shikohet si gjendje me procese të çrregulluara biologjike, të cilat dërgojnë te çrregullimet e funksionit dhe të ndërtimit të organizmit.
Sëmundja dhe shëndeti
Sipas definicionit të Organizata Botërore e Shëndetësisë, shëndeti është “gjendja e mirëqenies së plotë fizike, shpirtërore dhe sociale e jo vetëm mungesa e sëmundjes dhe rraskapitja”. Është vështirë të definohet (përkufizohet ç`është shëndeti dhe sëmundja) nocioni i shëndetit dhe i sëmundjes, ndërsa në format kaluese të përkufizohet, meqë shëndetin optimal dhe sëmundjen e shprehur e lidhin në një sërë gjendjesh në të cilat mund të jetë organizmi.
Sëmundja nënkupton çrregullimin e shëndetit në kuptimin e gjerë. Sëmundja në kuptimin më të ngushtë është entitet nosologjik (nga greqishtja nosos =sëmundje) me etiologji dhe patogjenezë të caktuar dhe me dëmtime karakteristike qelizore e indore dhe me pasqyrë klinike. Ky definicion (përcaktim) është i idealizuar, meqë etiologjia dhe patogjeneza e shumë sëmundjeve ende janë të paqarta.