cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garda kombëtare
parapamje|300x300px|Anëtarë të [[:en:National_Republican_Guard_(Portugal)|Gardës Kombëtare Republikane Portugeze (GNR).]] Garda kombëtare është emri i përdorur nga një shumëllojshmëri e gjerë e organizatave të uniformuara aktuale dhe historike në vende të ndryshme. Garda origjinale Kombëtare u formua gjatë Revolucionit Francez rreth një kuadri dezertorësh nga Garda Franceze.
La Ville-aux-Bois-lès-Pontavert
La Ville-aux-Bois-lès-Pontavert është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. La Ville-aux-Bois-lès-Pontavert ka një popullsi prej 139 banorë dhe sipërfaqe 8.32 km², me një dendësi prej 17 banor/km².
Gjovalin Lazri
Gjovalin Lazri muzikolog, kompozitor dhe pedagog shqiptar, ka lindur në 1936 në Shkodër. Artisti është vlerësua me titullin “Mjeshtër i madh” nga Presidenti i Shqipërisë z. Ilir Meta.
Liri Berisha
parapamje|Liri Berisha (2009) Liri Berisha lindur Slobodanka Ramaj, është një pediatre shqiptare dhe kryetare e Fondacionit të Fëmijëve Shqiptarë, si dhe një ambasadore e UNICEF-it.
Ajo është gruaja e Sali Berishës, ish Presidentit dhe Kryeministrit të Shqipërisë, me të cilin ka dy fëmijë, vajzën Argitën dhe djalin Shkëlzen.
Avricourt, Meurthe-et-Moselle
Avricourt është një komunë në Francë. Avricourtbën pjesë në departamentin Meurthe-et-Moselle të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 411 banorë dhe sipërfaqe 2.25 km².
Liri Berisha
Liri Berisha u lind Slobodanka Ramaj, e bija e Rexhep Ramaj Balidemaj, një shqiptar etnik nga Martinaj afër Plavës, në atë kohë pjesë e Jugosllavisë (tani Mali i Zi), dhe Milikës.
Hajrullah Gorani
Hajrullah Gorani (1931- 2020) veprimtar, profesor, sindikalist shqiptar dhe ish i burgosur politik nga Peja. Ai ka qenë kryetar i Bashkimit të Sindikatave të Pavarura të Kosovës, një nga organizimet e para sindikale në Kosovë në fund të vitit 1989 dhe në fillim të vitit 1990. Ai mbahet mend edhe si udhëheqës i grevës së madhe të punëtorëve kosovarë, që u mbajt më 3 shtator 1990. U nda nga jeta më 6 korrik 2020.
Fuqizimi i të rinjve
Fuqizimi i të rinjve është i ndryshëm nga zhvillimi i të rinjve, sepse zhvillimi përqendrohet tek individët në zhvillim, ndërsa fuqizimi përqendrohet në krijimin e një ndryshimi më të madh të komunitetit, mbështetur në zhvillimin e kapaciteteve individuale.
Orinda Huta
Orinda Huta, e lindur më 5 shkurt 1987 në Tiranë, është një këngëtare dhe prezantueze televizive shqiptare. Në vitin 2002 ajo bëri debutimin e saj në Kënga Magjike 2002 me këngën "Tani e di". Dy vjet më vonë, ajo mori pjesë në Kënga Magjike 2004 me këngën "Hi baby". Në vitin 2014 ajo nxori dy single të suksesshme, "Boom Boom", në maj dhe "amo Te" në korrik.
Fuqizimi i të rinjve
Lëvizjet e fuqizimit, përfshirë fuqizimin e të rinjve, fillojnë, marrin vrull, bëhen të zbatueshme dhe bëhen të institucionalizuara. Fuqizimi i të rinjve shpesh adresohet si një portë drejt barazisë ndërmjet brezave, angazhimit qytetar dhe ndërtimit të demokracisë. Aktivitetet mund të përqendrohen në mediat e drejtuara nga të rinjtë, të drejtat e të rinjve, këshillat rinorë, aktivizmin e të rinjve, përfshirjen e të rinjve në vendimmarrjen e komunitetit, dhe metoda të tjera.
Teoria e fuqizimit
Teoria e fuqizimit përqendrohet në proceset që mundësojnë pjesëmarrjen; rrisin kontrollin përmes vendimmarrjes së përbashkët; dhe të krijojnë mundësi për të mësuar, praktikuar dhe rritur aftësitë. Teoria e fuqizimit sugjeron që angazhimi i të rinjve në aktivitete pro-shoqërore, kuptimplota dhe të rritjes së komunitetit që vetë të rinjtë përcaktojnë dhe kontrollojnë, i ndihmon të rinjtë të fitojnë aftësi, përgjegjësi dhe besim jetësor të nevojshëm për t'u bërë të rritur produktivë dhe të shëndetshëm.
Llojet e fuqizimit
Fuqizimi i të rinjve shqyrton gjashtë dimensione të ndërvarura: psikologjike, komunitare, organizative, ekonomike, sociale dhe kulturore. Fuqizimi psikologjik rrit vetëdijen e individit, besimin në vetë-efikasitet, vetëdijen dhe njohjen e problemeve dhe zgjidhjeve dhe se si individët mund të adresojnë probleme që dëmtojnë cilësinë e jetës së tyre. Ky dimension synon të krijojë vetëbesim dhe t'i japë rinisë aftësitë për të marrë njohuri. Fuqizimi i komunitetit përqendrohet në përmirësimin e komunitetit përmes zhvillimit të lidershipit, përmirësimit të komunikimit dhe krijimit të një rrjeti mbështetjeje për të mobilizuar komunitetin për të adresuar shqetësimet. Fuqizimi organizativ synon të krijojë një bazë burimesh për një komunitet, përfshirë organizatat vullnetare, sindikatat dhe shoqatat që synojnë të mbrojnë, promovojnë dhe avokojnë për të pafuqishmit. Fuqizimi ekonomik mëson aftësitë sipërmarrëse, si të marrin pronësinë e pasurive të tyre dhe si të kenë siguri të të ardhurave. Fuqizimi shoqëror i mëson të rinjtë për përfshirjen sociale dhe shkrim-leximin, si dhe për të ndihmuar fëmijët të gjejnë burimet për të qenë proaktivë në komunitetet e tyre. Fuqizimi kulturor synon të rikrijojë praktikat kulturore dhe të ripërcaktojë rregullat dhe normat kulturore për të rinjtë. Përmes këtyre dimensioneve të fuqizimit, programet mund të punojnë në fuqizimin e të rinjve në një ose më shumë aspekte të jetës së tyre.
Qëllimet e fuqizimit
Programet e fuqizimit të të rinjve synojnë krijimin e cilësive më të shëndetshme dhe më të larta të jetës për të rinjtë e pa privilegjuar ose në rrezik. Pesë kompetencat e një të riu të shëndetshëm janë: (1) ndjenja pozitive e vetvetes, (2) vetëkontrolli, (3) aftësitë e vendimmarrjes, (4) një sistem moral i besimit dhe (5) lidhja pro-shoqërore. Ndërhyrjet dhe programet zhvillimore duhet të ankorohen në këto kompetenca që përcaktojnë rezultatet pozitive të të rinjve të shëndetshëm.
Gjatë dy dekadave të fundit, cilësia e jetës (QOL) është shfaqur si një njësi e rëndësishme matëse për të vlerësuar suksesin e programeve të fuqizimit. Përdoret si qëllim i programeve dhe si tregues i efektivitetit. Sidoqoftë, nuk ka një përkufizim standard të QOL. QOL e një personi varet nga vlerësimi subjektiv i aspekteve individuale të jetës së këtij individi.
Programet e fuqizimit të të rinjve lulëzojnë në mjediset pozitive të zhvillimit. Cilësimet zhvillimore pozitive promovojnë aftësitë, besimin dhe lidhjet e të rinjve. Dy tipare të mjediseve pozitive të zhvillimit rinor janë marrëdhëniet mbështetëse dhe mbështetja për efikasitetin dhe rëndësinë. Marrëdhëniet mbështetëse janë ato që janë midis të rinjve dhe të rriturve jo-familjarë që nxisin besimin dhe respektin. Mbështetja për efikasitetin dhe rëndësinë e tij përqendrohet posaçërisht në të rinjtë aktivë, agjentë instrumentalë të ndryshimit në komunitetet e tyre, vendimmarrjen kolektive dhe të rriturit dëgjojnë dhe respektojnë zërin e tyre.
Programet e fuqizimit të të rinjve
Ekzistojnë lloje të ndryshme të programeve të fuqizimit në të gjithë globin që fuqizojnë rininë përmes shumë taktikave dhe programeve të ndryshme. Programet mund të funksionojnë në një sërë cilësimesh. Shumica e programeve operojnë në më shumë se një mjedis, i cili mund të jetë një faktor kryesor në suksesin e tyre. Rezultatet e dobishme për programet e fuqizimit të të rinjve janë aftësitë e përmirësuara sociale, sjellja e përmirësuar, rritja e arritjeve akademike, rritja e vetëvlerësimit dhe rritja e vetë-efikasitetit.
Programet e tjera të fuqizimit të të rinjve janë përqendruar në zbutjen e varfërisë. Standardet e jetesës janë për ata që jetojnë në varfëri janë në rënie duke shkaktuar forma privimi pasi lidhet me ushqimin, burimet dhe arsimin. Programet që synojnë fuqizimin e të rinjve të varfër, punën drejt mbrojtjes së jetesës ose promovimit të jetesës.
Ekzistojnë gjithashtu lëvizje fuqizimi që përdorin modelin e veprimit shoqëror, duke synuar që njerëzit në nevojë të bëhen të fuqizuar, të organizuar dhe të arsimuar në mënyrë që ata të mund të krijojnë ndryshime. Këto programe avokojnë për konfrontime konstruktive për të rritur fuqinë shoqërore të njerëzve që konsiderohen të pafavorizuar. Një model tjetër është modeli i 5C që përqendrohet në theksimin e kompetencës, besimit, lidhjes, karakterit dhe kujdesit. Më vonë u shtua një kontribut i gjashtë i shoqërisë. Ky model përqendrohet kryesisht në angazhimin si një shënues kryesor i zhvillimit pozitiv të rinisë, duke theksuar nevojën për të nxitur iniciativën. Partneritetet mes të rinjve dhe të rriturve janë një lloj tjetër i metodës së fuqizimit të përdorur në të gjithë botën. Kjo metodë është përcaktuar si një proces zhvillimi dhe një praktikë e komunitetit. Partneriteti përfshin njerëz të moshave të ndryshme që punojnë së bashku për çështje të komunitetit gjatë një periudhe kohe. Metoda thekson reciprocitetin midis të rriturve dhe të rinjve me një fokus në vendimmarrjen e përbashkët dhe të mësuarit reflektues. Koncepti i kontrollit të përbashkët është thelbësor për fuqizimin e të rinjve.
Fuqizimi i të rinjve është përdorur gjithashtu si një kornizë për të parandaluar dhe zvogëluar dhunën e të rinjve. Hulumtimet tregojnë se këto programe të fuqizimit të të rinjve mund të përmirësojnë shmangien e konflikteve dhe aftësitë e zgjidhjes, të rrisin aftësitë e lidershipit në grup dhe efikasitetin qytetar dhe të përmirësojnë identitetin etnik dhe të zvogëlojnë konfliktin racor.
Shembuj të programeve të fuqizimit të të rinjve
Rreth globit ka programe të ndryshme fuqizuese të përqendruara në një larmi gjërash dhe kjo nuk është një listë e plotë. Programet e pasuksesshme të fuqizimit të të rinjve nuk janë dokumentuar ose botuar me kujdes në rastet studimore.
Në Indi, Fondacioni për Fuqizimin e të Rinjve, një organizatë jofitimprurëse është përqendruar në ngritjen e brezit të ri të varfër të shoqërisë nga sigurimi i tyre me arsimin bazë për të krijuar një bazë të fortë për karrierën e tyre, në zhvillimin e aftësive të personalitetit, sepse rinia është e ardhmja të vendit.
Në Namibi, një program popullor për fuqizimin është Pots of Hope, qëllimi kryesor i Pots of Hope është të zvogëlojë ndjeshmërinë e të rinjve ndaj HIV dhe Ndihmave përmes edukimit, informacionit dhe ndërgjegjësimit, si dhe projekteve të sigurisë së të ardhurave. Pots of Hope punon duke edukuar dhe ofruar këshillim për ata në mjediset rurale që nuk kanë qasje në ato burime. Ky program përqendrohet në fuqizimin organizativ brenda komunitetit. parapamje| Të rinjtë pjesëmarrës në 4-H, një organizatë për fuqizimin e të rinjve kryesisht në Shtetet e Bashkuara. Brenda Shteteve të Bashkuara ka programe të panumërta për fuqizimin e të rinjve. Urban 4-H  është një praktikë kulturore e përgjegjshme, e bazuar në komunitet që angazhon në mënyrë autentike familjet, të rinjtë dhe komunitetin në zhvillimin e rinisë. Urban 4-H  është një shembull i fuqizimit të komunitetit që përqendrohet në dimensionet ekonomike dhe sociale të fuqizimit. Programi ndihmon të rinjtë të ndërtojnë aftësi për t'i mundësuar ata të kapërcejnë barrierat ekonomike dhe sociale duke njohur rëndësinë e të mësuarit të vetë-drejtuar për të rinjtë. Urban 4-H  përqendrohet në fuqizimin e të rinjve për të menduar në mënyrë kritike, për të komunikuar përtej kufijve kulturorë dhe për të udhëhequr të tjerët.
Në Indi, fuqizimi i të rinjve është marrë nga organizata të tjera të drejtuara nga të rinj. Fondacioni Young India ka punuar në fuqizimin e të rinjve duke angazhuar drejtpërdrejt të rinjtë dhe politikat elektorale, e para për një organizatë që do të bëjë në Indi.
Kombet e Bashkuara kanë programe të shumta zhvillimi, një prej tyre janë programet e fuqizimit të të rinjve. Kombet e Bashkuara sigurojnë mbështetje për zhvillimin e politikës kombëtare përreth fuqizimit brenda pesë rajoneve. Ata e bëjnë këtë duke siguruar udhëzime të bazuara në prova të politikave dhe mbështetje programatike duke promovuar pjesëmarrjen aktive të të rinjve në shoqëri. UNDP  promovon pjesëmarrjen gjithëpërfshirëse të të rinjve në qeverisjen efektive dhe demokratike, fuqizimin ekonomik të të rinjve, angazhimin e forcuar të të rinjve në ndërtimin e rezistencës në komunitetet e tyre, përfshirjen e të rinjve në axhendën e zhvillimit të ardhshëm, përfshirë përmes konsultimeve dhe diskutimeve. Programet e Kombeve të Bashkuara për fuqizimin e të rinjve shqyrtojnë të katër dimensionet e fuqizimit të të rinjve dhe kërkojnë t'i përmirësojnë të gjitha ato.
Për një listë më gjithëpërfshirëse: Lista e organizatave për fuqizimin e të rinjve
Përfshirja e qeverisë në fuqizimin
Secila parti e madhe politike në Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë Republikanët, Demokratët dhe Partinë e Gjelbër, si dhe disa parti të mëdha evropiane, Afrikane, Amerikës së Jugut (Peru) dhe Australiane kanë deklarata që mbështesin fuqizimin e të rinjve. Fuqizimi i të rinjve është gjithashtu një parim qendror i Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve, të cilën çdo vend në botë (minus Shtetet e Bashkuara dhe Sudani i Jugut ) ka nënshkruar në ligj.
Bashkimi Evropian
"Rinia" në Bashkimin Evropian (BE) përcaktohet si ato ndërmjet moshës 15 dhe 29 nga Institucionet Evropiane.
BE ka qenë vendlindja e shumë lëvizjeve kulturore të fuqizimit të rinisë gjatë shekullit të kaluar. Kohët e fundit këto kanë përfshirë, të Premten për të Ardhmen, Rebelimin e Shuarjes dhe Protestat Studentore të Austrisë 2009. Por gjithashtu historikisht ka pasur një lidhje me fuqizimin e të rinjve përmes lëvizjeve kulturore të tilla si nënkultura e punkut.
Baza për fuqizimin e të rinjve në BE bazohet në nenet 165 dhe 166 të Traktatit për Funksionimin e Bashkimit Evropian (TFEU). Objektivat e fuqizimit të të rinjve të traktatit synuan të inkurajojnë zhvillimin e shkëmbimeve dhe shkëmbimeve të të rinjve midis instruktorëve socio-arsimorë (p.sh. punëtorët e të rinjve) dhe të inkurajojnë pjesëmarrjen e të rinjve në jetën demokratike në Evropë.
Komisioni Evropian dhe Parlamenti Evropian janë institucionet e ngarkuara kryesisht me angazhimin dhe fuqizimin e të rinjve. Këto institucione kanë vendosur iniciativa dhe projekte të ndryshme për të arritur këto qëllime, përfshirë këtu; Programi Erasmus, Garancia e Rinisë, Korpusi i Solidaritetit Evropian, Java Evropiane e Rinisë, Ngjarja Evropiane e Rinisë, Konferenca e Rinisë dhe [https://ec.europa.eu/youth/policy/implementation/dialogue_en#:~:text=Structured%20Dialogue%20is%20a%20means,the%20European%20policy%2Dshaping%20process. Dialogu i Strukturuar].
Projektet për fuqizimin e të rinjve nga Institucionet e BE-së kryhen në bashkëpunim të ngushtë me OJQ ndërkombëtare, të tilla si Forumi Evropian i Rinisë dhe Këshillat Kombëtare të Rinisë.
Shtetet e Bashkuara
Fuqizimi i të rinjve ndodh në shtëpi, në shkolla, përmes organizatave rinore, politikave qeveritare dhe fushatave të organizimit të komunitetit. Aktivitetet kryesore strukturore ku fuqizimi i të rinjve ndodh në të gjithë shoqërinë përfshijnë vendimmarrjen e komunitetit, planifikimin organizativ dhe reformën në arsim.
Aktivitetet arsimore që përmendin fuqizimin e të rinjve si qëllim përfshijnë të nxënit në qendër të studentëve, arsimin popullor dhe të mësuarit e shërbimeve. Shkollat falas dhe organizatat e mediave të drejtuara nga të rinjtë shpesh shprehin qëllimin e tyre për të fuqizuar të rinjtë, si dhe zërin e të rinjve, zhvillimin e të rinjve në komunitet dhe programet e udhëheqjes së të rinjve. Fuqizimi i të rinjve studiohet nga një larmi studiuesish, përfshirë Shawn Ginwright, Henry Giroux, Barry Checkoway, Mike Males dhe Marc A. Zimmerman. Hulumtimi i tyre theksohet nga avokimi nga aktivistë të shquar si William Upski Wimsatt, Alex Koroknay-Palicz, Salome Chasnoff dhe Adam Fletcher. Një iniciativë e shquar në Shtetet e Bashkuara është Nisma për Fuqizimin e të Rinjve, sponsorizuar nga Grupi Rinor i Fondacionit Obama.
Republika e Irlandës
Në 2002 Comhairle na nÓg u krijua në secilën zonë të autoritetit lokal si pjesë e strategjisë Kombëtare të Fëmijëve. Comhairle na nÓg është Irlandeze për Këshillin e Rinisë. Këto këshilla inkurajohen të përfshijnë pjesëmarrjen e të rinjve nga të gjitha sferat e jetës dhe të trajtojnë çështjet lokale që prekin të rinjtë. Ajo drejtohet nga këshillat lokale të qarkut ose të qytetit nën Zyrën e Ministrit për Çështjet e Fëmijëve dhe Rinisë. Isshtë një organizatë e njohur politike nga Qeveria Irlandeze. Një zgjerim i Comhairle na nÓg është Comhairle na nÓg National Executive. Ekzekutivi Kombëtar ka një "këshilltar të të rinjve" nga çdo Comhairle na n withg dhe merret me çështje të rëndësishme për të rinjtë. Këto çështje emërohen nga vetë të rinjtë në një AGM çdo dy vjet. Ekzekutivi Kombëtar i Comhairle na nÓg ka mundësinë të shprehë pikëpamjet atje në një formë të një raporti të hulumtuar, fushatës reklamuese, konferencave, seminareve dhe t'ia vendosë ato pikëpamje politikëbërësve.
Komonuelthi
Të 53 vendet anëtare të Komonuelthit të Kombeve kanë nënshkruar të gjithë në Planin e Veprimit të Komonuelthit për Fuqizimin e Rinisë (2007–2015). Plani i veprimit mbështet punën e Programit Rinor të Komonuelthit (CYP). Për përkufizimin e Komonuelthit, "Të rinjtë fuqizohen kur pranojnë se kanë ose mund të krijojnë zgjedhje në jetë, janë të vetëdijshëm për implikimet e atyre zgjedhjeve, marrin një vendim të informuar lirisht, ndërmarrin veprime bazuar në atë vendim dhe pranojnë përgjegjësi për pasojat nga ato veprime. Fuqizimi i të rinjve do të thotë krijimi dhe mbështetja e kushteve të mundësuara në të cilat të rinjtë mund të veprojnë në emër të tyre dhe sipas kushteve të tyre, në vend që të drejtohen nga të tjerët "
Plani i Veprimit për Fuqizimin e Rinisë u zhvillua nga Sekretariati i Komonuelthit, duke punuar ngushtë me Ministrat e Rinisë dhe vetë të rinjtë. Ajo inkurajon integrimin e të rinjve dhe përmban trembëdhjetë pika veprimi për qeveritë. E para nga këto është: "Zhvillimi dhe zbatimi i masave për të promovuar përfitimin ekonomik të të rinjve" përmes një sërë masash duke filluar nga mikrokredia dhe edukimi i sipërmarrjes deri te rishikimi i planifikimit makroekonomik dhe regjimet tregtare dhe si ato ndikojnë te të rinjtë. Pika të tjera veprimi adresojnë barazinë gjinore, HIV / AIDS, arsimin, mjedisin, pjesëmarrjen e të rinjve në vendimmarrje dhe demokracinë dhe të drejtat e njeriut.
Robert Jarni
'Robert Jarni" (lindur më 26 tetor 1968) është një ish-futbollist profesionist kroat i cili ka luajtur si anësor i majtë ose mbrojtës krahu dhe është menaxher aktual.
Fuqizimi i të rinjve
Përfitimet e fuqizimit
Kur të rinjtë marrin pjesë në programe të themeluara të fuqizimit, ata shohin një larmi përfitimesh. Praktikat e përfshirjes dhe fuqizimit të të rinjve nguliten në kulturën organizative dhe kulturën e komunitetit. Të rriturit dhe organizatat gjithashtu përfitojnë nga programet e fuqizimit. Ata të dy bëhen më të komunikueshëm dhe më të përgjegjshëm ndaj të rinjve në komunitet, gjë që çon në përmirësime të programit, si dhe në rritjen e pjesëmarrjes nga të rinjtë.
Kritikat e fuqizimit të të rinjve
Një kritikë kryesore e fuqizimit të të rinjve është se shumica e programeve marrin një qasje të përqendruar në rrezik. Ka pasur një theks të madh në atë që po shkon keq për të rinjtë në jetën e tyre sesa në atë që shkon mirë. Kjo i portretizon të rinjtë si një problem që duhet të rregullohet dhe tregon procesin e zhvillimit si një proces të kapërcimit të rrezikut. Kjo mund të pengojë të rinjtë të bashkohen me programet e zhvillimit të rinisë. Modeli i bazuar në rrezik mund të errësojë faktin se adoleshenca është një kohë kur të rinjtë zotërojnë aftësi dhe koncepte.
Mavro Orbini
Mavro Orbini (1563-1614) ishte një kronist raguzan, i shquar për punën e tij Mbretëria e Sllavëve (1601), e cila ndikoi ideologjinë dhe historiografinë (publicistikën) sllave në shekuj.
Jeta
Orbini lindi në Raguzë (tani Dubrovnik), në kryeqytetin e Republikës së Raguzës, një qytet-shtet, asokohe i populluar me sllavë në bregun lindor të detit Adriatik. Familja e tij ishte sllave dhe kishte origjinë nga Kotorri, (në Malin i Zi të sotëm), dhe emri i tij siç e shkruante vetë, ishte Mavar Orbin. Orbini përmendet për herë të parë në burime të vitit 1592.
Kur ishte 15 vjeç, ai u fut në një shkollë murgjish benediktinë, dhe, pasi u bë murg, jetoi për një kohë në manastir në ishullin e Mljetit, e, më vonë, në Ston (territor raguzan, tani në Kroaci), dhe në Mbretërinë e Hungarisë, ku ishte abat i manastirit benediktin në Bačka (Serbi e sotme) për disa vjet. Më pas u kthye në Raguzë, ku kaloi pjesën e fundit të jetës së tij.
Désaignes
Désaignes është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Désaignes ka një popullsi prej 1129 banorë dhe sipërfaqe 50.72 km², me një dendësi prej 22 banor/km².
Mavro Orbini
Jeta
Ashtu si shumica e intelektualëve dalmatë të kohës, Orbini ishte njohur me ideologjinë pan-sllave të Vinko Pribojeviqit. Orbini dha kontribut të mëtejshëm në atë ideologji me shkrimin Mbretëria e Sllavëve në italisht, një libër historik/ideologjik i botuar në Pesaro në 1601. Kjo histori jokritike e sllavëve të jugut u përkthye në rusisht nga Sava Vladislavich në 1722, me një parathënie nga Feofan Prokopovich. Prej atëherë e tutje, libri ushtroi një ndikim të madh në idetë e popujve sllavë për veten e tyre dhe në idetë evropiane mbi sllavët.
Orbini, ashtu si Pribojeviqi, bashkon identitetin mitik ilir me atë sllav dhe interpreton historinë nga një pozicion mitologjik pansllavist. Meqë Orbini jetonte në skajin e tokave të populluara nga sllavë të lirë, ai përlëvdoi gjithë popujt sllavë (kryesisht rusët dhe polakët) për të luftuar agresivitetin e perandorive gjermane, italiane (Venecia) dhe asaj osmane. Një nga burimet e mundshme që Orbini mund të ketë shfrytëzuar mendohet të ketë qenë Ludovik Crijević Tuberon.
Orbini gjithashtu botoi një libër në gjuhën serbe, Pasqyrë Shpirtërore (Zrcalo duhovno, 1595), i cili ishte në thelb një përkthim nga italishtja i punës nga Angelo Nelli. Ky tekst, i përkthyer në "gjuhën raguzane", siç e quante Orbini gjuhën popullore sllave, ka rëndësi kulturore dhe historike për prozën në serbisht të shekullit të 16-të. Puna e tij është një nga burimet primare të pakta për Betejën e Savrës, të vitit 1385.
Trashëgimia
Përveç sfondit ideologjik, puna kryesore e Orbinit u përdor për një kohë të gjatë si një prej pak burimeve për segmentet e vona të mesjetës së historisë së sllavëve të jugut, nga Carinthia dhe nga tokat sllovenë e deri te Serbia e Bullgaria. Edhe sot publicistika shpesh është e pasigurt në lidhje me sa të vërteta ka në disa prej shkrimeve të tij dhe të pretendimeve në to.
Orbini është quajtur "Thuqididi dalmat".
Antropologji
Orbin besonte se sllavët vinin nga gotët në Skandinavi. Ai gjithashtu mendonte se ilirët flisnin sllavisht. Ai mbështeti mendimin e Pribojeviqit që Aleksandri i Madh dhe maqedonasit ishin sllavë.
Lejleku Sqepgjerë
Sqepi i tyre i madh ngjanë me një nallane holandeze,ndërsa maja e lishur i shtohet vulës. Lejlekët sqepgjerë mund të gelltitin mustakë,bretkoca dhe madje edhe peshkun në formë te zvarranikut, bashkë me zogjtë dhe gjitarët e rastit. Kjo specie mundë të kërcejë gati nje metër e gjysmë lartë dhe peshon rreth 5,4 kilogramë. Zogjtë me ngjyrë gri të zbehtë do të qëndrojnë për periudha të gjata kohore dhe papritur e fusin sqepin e tyre në ujë. Pavarësisht madhësis së tij masive ky lejlek është në gjendje  të eci në vegjetacion lundrues për të ndjekur prenë e tij.
Måns Zelmerlöw
Måns Zelmerlöw është këngëtarë nga Suedia. Ai e përfaqësoi Suedinë në Festivalin Evropian të Këngës 2015 me këngën "Heroes" dhe e fitoi me 365 pikë.
Dio, come ti amo
Kënga është një baladë, në të cilën Modugno i tregon të dashurës së tij se si ndihet për të. Ai shpreh habinë e tij për thellësinë e ndjenjave të tij, me frazën e titullit që përdoret shpesh.
Në Eurovizion
Kënga u interpretua e 14ta në natë (pas Térézës së Monakos me " Bien plus fort " dhe para Dominique Walter të Francës me " Chez nous "). Në mbyllje të votimit, kënga kishte marrë nul pikë (zero), për herë të parë dhe gjithashtu të vetmen herë në historinë italiane të Eurovizionit, duke u renditur e 17-ta (baraz e fundit) në një fushë me 18 hyrje.
Për shkak se kënga u bë performua solo, dhe jo një duet, ajo ishte riorganizuar që nga performanca e saj në Festivalin e Muzikës Sanremo. Megjithatë, kjo theu rregullat e EBU-së që deklaronin se marrëveshja duhet të finalizohej shumë përpara. Gjatë provave vetëm disa orë para finales, Modugno performoi aranzhimin e ri me tre nga muzikantët e tij dhe jo me orkestrën, performancë e cila kaloi kufirin kohor prej tre minutash të përcaktuar nga rregullat e konkursit. Pas provës së tij, Modugno u përball me producentët e shfaqjes për tejkalimin e afatit kohor dhe iu kërkua të përdorte aranzhimin origjinal me orkestrën. Modugno ishte aq i pakënaqur me orkestrën saqë kërcënoi me tërheqje nga konkursi. Si producentët ashtu edhe eksperti i EBU-së, Clifford Brown menduan se ishte njoftim në kohë të shkurtër për të fluturuar Gigliola Cinquetti në Luksemburg dhe për të përfaqësuar Italinë, kështu që EBU u dorëzua dhe e lejoi Modugnon të përdorte ansamblin e tij në vend të orkestrës. Pavarësisht faqeve të internetit dhe programit zyrtar që rendisin si dirigjent, Giacomazzi në fakt luajti në piano për hyrjen.
Ai u pasua si përfaqësues italian në konkursin e vitit 1967 nga Claudio Villa me " Non andare più lontano ".
Avricourt, Moselle
Avricourt është një komunë në Francë. Avricourtbën pjesë në departamentin Moselle të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 686 banorë dhe sipërfaqe 10.32 km².
Agjenti Anglez
Agjenti Anglez (Anglisht: The English Spy) është romani i pesëmbëdhjetë e serisë Gabriel Allon nga shkrimtari Daniel Silva.
Përmbajtja
Një pjesëtare e rëndësishme e familjes mbretërore britanike vritet në një sulm me bombë. Shërbimet Sekrete Britanike i drejtohen të vetmit person, i cili mund ta gjejë vrasësin: agjentit legjendar, Gabriel Alon. Në shënjestrën e Gabrielit është Ejmon Kuini, mjeshtër në prodhimin e bombave dhe vrasës me pagesë. Përkrah, Aloni ka ish-komandon dhe vrasësin me pagesë, Kristofer Keler, i cili i njeh mirë aktivitetet e Kuinit. Por, Gabrieli nuk e ka kuptuar ende që ka të bejë me një armik të vjetër, i cili dëshiron vdekjen e tij, më shumë se gjithçka tjetër. Shumë shpejt, ai do të kuptojë se edhe "vdekja" ka anët e saj të mira...
Shkelzen Sylejmani
Shkelzen Sylejmani
Shkelzen Sylejmani lindi më 08.06.1988 në Prishtinë. Shkollën fillore e përfundoi në fshatin Sllatinë, kurse të mesmen e përfundoi në Gjimnazin e përgjithshëm në Fushë Kosovë, për të vazhduar kështu studimet në Universitetin e Prishtinës- Fakulteti I Arteve- Regji Filmi, ku edhe diplomoi si Regjisor Filmi.
Kinematografia
Përgjatë këtyre viteve, ai punoi shumë projekte dhe vepra artistike ne fushën e tij si regjisor. Ndër to është filmi I shkurtër “Devijimi”; filmi I shkurtër “Shkelje e gabuar”; filmi I shkurtër “Shisha”; filmi i shkurtër “Intervista”; filmi i shkurtër “Dera e mbyllur”; filmi I shkurtër “Kazani”; filmi I shkurtër “Loja e unazës”; filmi i shkurtër “Ëndrra e gjakut”; filmi i shkurtër “Box of home”; filmi i shkurtër “Thundra”. Ai gjithashtu ushtroi profesionin e regjisorit edhe në fushën televizive, duke qenë kështu regjisor në emisionin televiziv “Afër” – RTK, gjithsej 42 emisione. Më pas punoi si producent dhe regjisor në serialin “Labirinth X”- RTK, gjithsej 29 episoda. Ai po ashtu punoi si skenarist, regjisor dhe producent në serialin “Pleqtë”- RTK, gjithsej 40 episoda. Si producent punoi në filmin e shkurtër “Horizonti i nëntë”, e po ashtu edhe Pruducent në filmin e gjatë “Mala”.
Aktualisht Shkelzen Sylejmani është në moshën 32 vjeqare, dhe vazhdon ta ushtrojë profesionin e regjisorit, duke qenë aktiv në projekte të ndryshme si regjisor. Së fundmi filmi I tij “Thundra” ishte pjesmarrës në Festivalin e Filmit: Branson Film Festival në Amerikë, ku filmi morri qmimin “Best Actor” ne vitin 2020 ka marre cmimin me filmin “Thundra” regjija ma mir,dhe fotografia me mir,aktualisht eshte duke punuar filmin e gjate Flutura”Film qe flet per femrat e dhunuar ne luften e 1999 ne Kosovë
Fiset e Malit të Zi
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Old_Montenegro_and_Tribes_Map-sr.svg/180px-Old_Montenegro_and_Tribes_Map-sr.svg.png|parapamje|304x304px|Fiset e Malit të Zi të Vjetër. Fiset e Malit të Zi (malazeze: Plemena Crne Gore) ose fiset malazeze (malazez: crnogorska plemena) ishin fise historike në zonat e Malit të Zi të Vjetër, Bërda, Hercegovina e Vjetër dhe Primorje, dhe ishin njësi gjeopolitike të Vilajetit Osman të Malit të Zi (ose Princi-peshkopatës së Malit të Zi, 1697–1852), të Sanxhakut lindor, pjesë të sanxhakut të Shkodrës dhe Shqipërisë venedikase, territore që në shekullin e 20 u inkorporuan në Mal të Zi.
Origjina
Fiset në Malin e Zi të sotëm janë formuar dhe zhvilluar në kohë të ndryshme, në një proces jo uniform. Organizimi i fiseve mund të ndiqet gjatë periudhës osmane. Një kusht themelor i formimit të një fisi ishte zotërimi i tokës komunale, (kryesisht) baritore të mbrojtur nga i gjithë fisi. Fiset fqinje, si dhe anëtarët e të njëjtit fis, luftuan me njëri-tjetrin për kopetë dhe tokat e kullotave. Kullota dimërore, katuni, ishte baza ekonomike, privimi i së cilës mund të kërcënonte mbijetesën e fisit. Fiset u formuan më shpesh përmes grumbullimit sesa përmes lidhjes së gjakut, megjithëse dija fisnore ka anëtarët e saj që rrjedhin nga një paraardhës i përbashkët; bërthama tërhoqi së bashku edhe grupe më të vogla që do ta pranonin dijen si të tyren.
Organizimi
Fiset ( pleme - plemena) ishin njësi territoriale dhe socio-politike të përbëra nga klane ( bratstva - bratstvo ) në Malin e Zi historik. Fiset nuk janë domosdoshmërisht të afërm pasi ata shërbejnë vetëm si njësi gjeopolitike. Fiset gëzonin autonomi veçanërisht të madhe në periudhën nga pjesa e dytë e shekullit të 15-të deri në mesin e shekullit të 19-të. Fillimisht ata u regjistruan si katune - një strukturë bazë shoqërore dhe etnike vllahe jo gjithmonë homogjene për nga gjaku, në krye të së cilës ishte katunari - prijësi i fisit. Me sllavizimin katunet e dikurshme filluan të quheshin plemena (që do të thotë edhe fis edhe knez), ndërsa katunari u bë shprehje sllave vojvoda ose knez. Pas pushtimit osman, izolimi relativ nga njëri-tjetri dhe mungesa e autoritetit të centralizuar i bënë ato njësi të vetëqeverisjes lokale.
Klanet ose vëllazëritë ( bratstvo ) janë grupe farefisnore patrilokale që zakonisht e gjurmojnë origjinën e tyre tek një paraardhës i caktuar mashkull dhe ndajnë të njëjtin mbiemër. Bratstvo është një grup ekzogam . Emrat e vëllazërive rrjedhin ose nga emrat, nga pseudonimet ose nga profesioni i paraardhësve. Në shumicën e rasteve martesa brenda tij është e ndaluar pavarësisht distancës biologjike ndërmjet bashkëshortëve të mundshëm. Megjithatë, ky nuk është rasti me disa vëllazëri më të mëdha që ndonjëherë lejojnë martesat endogame nëse distanca gjenealogjike ndërmjet bashkëshortëve është mjaft e madhe. Në luftë, anëtarët e bratstvos ( bratstvenici ) ishin të detyruar të qëndronin së bashku. Madhësia e njësive të tilla ndryshonte në numër, duke filluar nga 50 deri në 800 luftëtarë (1893). Me kalimin e kohës, bratstvo do të ndahej në nënndarje më të vogla dhe do të merrte emra të veçantë. Nga këto njësi më të vogla vijnë zakonisht mbiemrat bashkëkohorë të malazezëve. Anëtarët priren të ruajnë historinë e tyre familjare dhe shumë janë në gjendje të recitojnë linjën e paraardhësve krijuesit të bratstvos.
Marrëdhënia midis fisit dhe vëllazërisë është e lirshme. Në kohët e autonomisë fisnore, vëllazëritë zakonisht jetonin të përqendruara në të njëjtin vend për një kohë të gjatë dhe për këtë arsye përbënin një pjesë të fisit. Vëllazëri të ndryshme që jetonin në territorin e një fisi shpesh nuk kishin lidhje me njëra-tjetrën. Një vëllazëri e re mund të krijohej (dhe shpesh ndodhte) nëse një i huaj do të kërkonte strehim, zakonisht për shkak të konfliktit me autoritetet osmane ose për shkak të një gjakmarrjeje, brenda një fisi.
Fiset ishin një institucion i rëndësishëm në Mal të Zi gjatë gjithë historisë së tij moderne dhe krijimit të shtetit. Çdo fis kishte prijësin e vet dhe ata kolektivisht përbënin një "mbledhje" ose kuvend ( zbor ose skupshtina ). Asambleja fisnore zgjidhte vladikën (peshkop-sundimtar) nga familje shembullore, të cilët nga shekulli i 15-të ishin figurat kryesore të rezistencës ndaj dyndjeve osmane. Bashkimi i fiseve (dhe zbutja e gjakmarrjes) ishte objektivi i tyre kryesor, por rezultatet ishin të kufizuara në kohezionin dhe solidaritetin e ngushtë.
Kultura
Shoqëria dinarike e barinjve të malësisë kishte një kulturë patriarkale-heroike me kulturë endemike dhune të shkaktuar nga mbijetesa nga varfëria në terrene djerrinë, izolimi nga qytetet dhe arsimi si dhe ruajtja e strukturave fisnore. Analfabetizmi nuk ishte i pazakontë dhe këngët popullore kishin ndikim më të lartë në standardet morale në krahasim me mësimet fetare ortodokse. Përplasjet e mprehta babë-bir ishin të zakonshme pasi vetëpohimi i dhunshëm sillte respekt. Danilo Medaković në vitin 1860 vuri në dukje paradoksin tek njerëzit dinarik: "Ai është po aq i guximshëm në luftime, aq edhe i frikësuar nga autoritetet e ashpra. Autoritetet e ashpra mund ta kthejnë atë në një skllav të vërtetë", duke rezultuar në vullnetin për të luftuar, por kurrë lirinë e vërtetë politike. Lufta guerile gjithashtu pati një ndikim negativ në respektimin e ligjeve, me grabitjen dhe plaçkitjen që përbënin një pjesë të rëndësishme të të ardhurave ekonomike. Perspektiva e ashpër e jetës malazeze pasqyrohet në Kurorën e Malevet (1847).
Klanet ishin shpesh në konflikte ndërfisnore dhe gjakmarrje ( krvna osveta ). Bashkëpunimi me armikun e jashtëm (osmanët, austriakët) kundër vendit nuk ishte i pazakontë, siç tregon Milovan Djilas "Ne malazezët nuk mbajtëm mëri vetëm kundër armikut, por edhe ndaj njëri-tjetrit". Djilas në kujtimet e tij të fëmijërisë i përshkroi gjakmarrjen dhe hakmarrjen që rezultoi si "ishte borxhi që paguam për dashurinë dhe sakrificën që paraardhësit tanë dhe shokët e klaneve kishin për ne. Ishte mbrojtja e nderit dhe emrit tonë të mirë dhe garancia e vashave tona. Ishte krenaria jonë para të tjerëve; gjaku ynë nuk ishte ujë që dikush mund ta derdhte. . . Ishin shekuj krenarie dhe heroizëm burrëror, mbijetesë, qumësht nëne dhe betim motre, prindër e fëmijë në të zeza, gëzim dhe këngë të kthyera në heshtje e vajtim. Ishte e gjitha, gjithçka". Edhe pse e bëri jetën të mjerueshme, "kërcënimi i hakmarrjes ndihmoi për të mbajtur individët brenda modelit të martesës... fiset individuale mbetën të zbatueshme si njësi politike nën sistemin e hakmarrjes sepse armëpushimet zakonisht mund të bëheshin kur të ishte e nevojshme".
Në regjistrimet moderne të Malit të Zi, pasardhësit identifikohen si malazezë, shqiptarë, myslimanë etnikë, boshnjakë dhe serbë.
Struktura organizative ndryshon ndjeshëm midis klaneve dhe fiseve të ndryshme. Tradicionalisht, Vojvoda konsiderohej si autoriteti më i lartë në fis. Sidoqoftë, emërimi në një pozicion të tillë gjithashtu divergonte midis klaneve dhe evoluoi me kalimin e kohës. Në disa fise pozita ishte e trashëgueshme, dhe jo domosdoshmërisht nga babai te djali, ndërsa në disa ishte me zgjedhje. Fiset e Malit të Zi të Vjetër rrallë kishin vojvoda deri në shekullin e 18-të. Kështu, autoriteti ishte në dorën e knez -it lokal (i ngjashëm me Esquire Anglo-Sakson ). Fiset e Malësisë emëruan Voivoda që nga mesi i shekullit të 15-të, ndërsa fiset e Hercegovinës së Vjetër filluan praktikën një shekull më vonë. Voivoda kishte autoritetin për të përfaqësuar fisin në përgjithësi dhe kështu besnikëria e tij, qoftë ndaj osmanëve, qoftë ndaj princave-peshkopëve të Malit të Zi, madje duke e shpallur veten të pavarur, shënoi kursin politik të fisit. Me autoritetin qendror më të fortë, Voivodët u njohën gradualisht si një lloj fisnikërie në Mal të Zi, me sundimtarin që kishte fuqinë për t'u hequr atyre titullin. Ky proces historik hodhi themelet për krijimin e Malit të Zi modern, i cili evoluoi në vend nga një federatë e lirshme e fiseve në fundin e shekullit 18/19. Titulli knez u zhduk gradualisht, dhe kështu u zëvendësua me Sardar (i ngjashëm me Kontin, por nën Voivoda). Gjatë periudhës së teokracisë, autoriteti më i lartë fetar ishte i rezervuar për hegumenët e disa prej manastireve mesjetare, të cilat fisi i pretendonte si të tijat dhe për të cilët zhvilloi një kult adhurimi. Moraça është një shembull i veçantë pasi shërbeu si vend grumbullimi i fisit Rovçan dhe Moraçani dhe, deri në fillim të shekullit të 19-të, Vasojeviçëve, të cilët më vonë zhvilluan kultin e tyre sipas Đurđevi Stupovi.
Sfondi
Çdo fis ka një origjinë komplekse historike dhe gjeografike. Gjatë mesjetës popullsia sllave arriti të asimilojë kulturalisht pasardhësit vendas të romanizuar të fiseve "ilire". Emrat fisnorë (përfshirë disa josllavë) lanë gjurmë në toponiminë e Malit të Zi dhe vendeve përreth. Për sa i përket të dhënave historike sipas moshës dhe dëshmive, tregohet se të paktën midis shekullit të 14-të dhe 15-të kanë ndodhur shumë shpërngulje fisnore në Mal të Zi nga Kosova, Dukagjini, Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina.
Periudha e hershme moderne
Në vitin 1596, një kryengritje shpërtheu në Bjelopavliqi, më pas u përhap në Drobnjaci, Nikshiq, Piva dhe Gacko. Ajo u shtyp për shkak të mungesës së mbështetjes së huaj.
Në vitin 1689 shpërtheu kryengritja në Piperi, Rovçë, Bjelopavliq, Bratonozhiqi, Kuçi dhe Vasojeviq, ndërsa në të njëjtën kohë shpërtheu kryengritja në Prizren, Pejë, Prishtinë dhe Shkup, e më pas në Kratovë e Kriva Pallankë në tetor.).
Në vitin 1774, në të njëjtin muaj të vdekjes së Shqepan Malit, Mehmed Pashë Bushati sulmoi Kuçët dhe Bjelopavlicët, por u mposht me vendosmëri dhe u kthye në Shkodër.
Mungesa e kohezionit ndërfisnor e dobësoi mbrojtjen e Malit të Zi në luftën me turqit, si dhe sistemi i centralizuar i dështuar, duke e bërë Malin e Zi të prapambetur dhe të rrethuar. Petar I Petroviq në Kuvendin e Cetinjes në vitin 1787 për herë të parë arriti t'i bashkojë me sukses fiset e vjetra malazeze kundër armikut osman. Rezultati ishte fitore dhe fitim i territorit, veçanërisht i Bërdës, pastaj në Hercegovinën Lindore, lugina e Zetës, bregdet nga Tivari deri në jug të Ulqinit, duke vënë nën kontroll më shumë fise. Mirëpo, për shkak të ndikimit të mëparshëm serb në ato anë, këto fise revoltoheshin nëse do të kishte përpjekje nga Cetinja për t'i taksuar. Edhe pse shumica e këtyre shtatë (7) fiseve u inkorporuan në vitin 1796, Rovçani dhe Moraçani ishin vetëm në vitin 1820, ndërsa Vasojevići në 1858. Nga këto fise më vonë kanë rrjedhur Karagjorgje (Vasojeviqi) dhe Millosh Obrenoviq (Bratonozhiqi).
Në vitin 1789, Jovan Radonjiq, guvernatori i Malit të Zi, i shkruan për herë të dytë Perandoreshës së Rusisë: “Tani ne të gjithë serbët nga Mali i Zi, Hercegovina, Banjani, Drobnjaci, Kuçi, Piperi, Bjelopavlići, Zeta, Klimenti, Vasi, Bratonozhiqi, Peja, Kosova, Prizreni, Arbania, Maqedonia i përkasin Shkëlqesisë suaj dhe lutemi që ju, si nëna jonë e mirë, ta dërgoni Princin Sofronije Jugoviq-Markoviq ."
Shekulli i 19
Princi-peshkop Petar I (r. 1782-1830) kërkoi ndihmën e Rusisë në vitin 1807 për të krijuar një Perandori të re Serbe me qendër Malin e Zi. Ai bëri një fushatë të suksesshme kundër beut të Bosnjës më 1819; zmbrapsja e një pushtimi osman nga Shqipëria gjatë Luftës Ruso-Turke çoi në njohjen e sovranitetit malazez mbi Piperin. Petari I kishte arritur t'i bashkonte në shtetin e tij Piperin, Kuçin dhe Bjelopavliqin. Në vitin 1847 shpërtheu një luftë civile, në të cilën Piperi dhe Crmnica kërkuan të shkëputeshin nga principata e goditur nga uria dhe nuk mund t'i lehtësonin me racionet e osmanëve, secesionistët u nënshtruan dhe krerët e tyre u pushkatuan. Në mes të Luftës së Krimesë, kishte një problem politik në Mal të Zi; Xhaxhai i Danilos I, Gjergji, bëri thirrje për një luftë tjetër kundër osmanëve, por austriakët e këshilluan Danilon të mos merrte armë. Një komplot u krijua kundër Danilos, të udhëhequr nga xhaxhallarët e tij Gjergji dhe Pero, situata erdhi në kulmin e saj kur osmanët vendosën trupa përgjatë kufirit Hercegovinian, duke provokuar malësorët. Disa kërkuan një sulm në Tivar, të tjerë sulmuan Hercegovinën dhe pakënaqësia e subjekteve të Danilos u rrit aq shumë sa Piperi, Kuçi dhe Bjelopavlići, e shpallën veten një shtet të pavarur në korrik 1854. Danilo u detyrua të merrte masa kundër rebelëve në Bërda, disa kaluan në territorin turk dhe disa u nënshtruan dhe duhej të paguanin për luftën civile që kishin shkaktuar.
Petri II Petroviq-Njegosh bashkoi më tej fiset malazeze, duke krijuar strukturën e shtetit dhe pavarësinë e Malit të Zi në vitin 1878, si dhe solidaritetin me Serbinë. Historiani kroat Ivo Banac pohon se me ndikimin fetar dhe kulturor ortodoks serb, malazezët kishin humbur nga sytë origjinën e tyre komplekse dhe e mendonin veten si serbë. Ashtu si në kohën e Danilos I, përkrahej përndjekja fizike e popullsisë myslimane, duke u bërë gjithashtu pjesë e përkufizimit fetar të identitetit malazez.
Shekulli 20
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Montenegro_territory_expanded_%281830-1944%29.png/220px-Montenegro_territory_expanded_%281830-1944%29.png|parapamje| Zgjerimi i Malit të Zi (1830–1944). Më 1904 Nikolla I Petroviq-Njegosh e riorganizoi Principatën e Malit të Zi në "kapitena", secila e organizuar në nivel fisnor. Çdo nahije kishte plakun e vet (nga fisi përkatës). Asambletë fisnore ndiqeshin rregullisht nga të gjithë burrat e rritur nga klani përkatës. “Kuvendi i Përgjithshëm malazez” ishte organi më i lartë politik dhe ndërmjetësues ndërmjet popullit malazez dhe autoriteteve osmane. Ai përbëhej nga krerët e të gjitha fiseve në Mal të Zi.
Zgjerimi territorial i Malit të Zi vazhdoi, dhe pas Luftërave Ballkanike (1912–13), ai përfshiu pjesë të konsiderueshme të Hercegovinës, Serbisë dhe Shqipërisë dhe Kosovës. Që nga viti 1880 ambiciet e Nikolla I u përplasën me ato të dinastisë Obrenoviq dhe Karagjorgjeviq për udhëheqje të serbëve. Nacionalizmi (federalizmi) malazez vuajti përfundimisht nga aktiviteti politik i të rinjve malazezë që jetonin në Serbi. Gjatë Kuvendit të Podgoricës (1918) i cili vendosi fatin e Malit të Zi ose si shtet i pavarur (i mbështetur nga "Të Gjelbrit") ose pjesë e bashkuar e Mbretërisë së Serbisë (e mbështetur nga të bardhët ), fiset u ndanë, madje edhe brenda vendit. Të Gjelbrit përbëheshin nga fiset malësore të Moraçanit, Piperit dhe Rovçit, fiset Katun të Bjelicës, Cetinës, Cvetos dhe Cuces dhe fiset Hercegovinase të Nikshiqit dhe Rudinjanit. Të Gjelbrit u deklaruan etnikisht si serbë, por nuk e mbështetën atë që ata e panë, si një aneksim serb të shtetit malazez. Megjithatë, të bardhët e mbështetur nga pjesa tjetër e fiseve fituan përfundimisht.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, fiset u ndanë nga brenda kryesisht midis dy palëve të çetnikëve ( rojalistët serbë) dhe partizanëve jugosllavë (komunistë), që luftonin njëri-tjetrin për sundimin e Jugosllavisë. Si rezultat, konflikti u përhap brenda strukturave fisnore dhe klanore.
Antropologjia
Historiani çek Konstantin Josef Jireček (1918) konsideronte se popullsia e Dukles ishte një popullsi shumë e përzier me sllavë të sapoardhur dhe të moshuar si shqiptarët dhe rumunët. Historiani kroat Milan Šufflay (1925–1927) konsideronte se simbioza shqiptare-malazezo-vllahe shihet në etimologjinë e emrave, te Piperi, Mogushi, Kuči dhe mbiemrat me prapashtesë "-ul" (Gradul, Radul., Serbul, Vladul), dhe emrat toponimikë të maleve, Durmitor dhe Visitor. Historiani serb Vladislav Škarić (1918) konsideronte se shumë emra vëllazërimi, si Sarapi, Radomani e të tjerë në Mal të Zi, u përkisnin emigrantëve nga Shqipëria qendrore, ndërsa Bukumiri nga Bratonozhiqi, Vajmeshi nga Vasojeviqi, Ibalji nga Hercegovina erdhën nga Shqipëria veriore. Etnologu serb Jovan Cvijić (1922) vuri në dukje asimilimin dhe shpërnguljen sllave të shumë grupeve shqiptare të Mataruges, Macure, Mugoshi, Kriči, Španji, Ćići dhe shqiptarë/vllehë të tjerë që përmendeshin si vëllazëri ose fise. Ai konsideronte se të gjitha fiset gornji ("e sipërme") jetonin në pjesët e fiseve aktualisht serbe në Brda dhe Hercegovinën e Vjetër, dhe se shumë grupe ishin asimiluar në fiset e Piperi, Kuçi, Bratonozhiqi, Bjelopavlići ndër të tjera, të cilët ruajtën emrin e tyre të vjetër. . Antropologu kulturor amerikan Christopher Boehm deklaroi se disa klane vinin nga popullsia ilire parasllave e Malit të Zi të sotëm, ndërsa shumica e klaneve ishin me origjinë sllave, ose nga kolonët më të hershëm serbë, ose nga emigrantët e mëvonshëm serbë që erdhën. në zonën nga rajonet fqinje gjatë sundimit osman mbi Ballkanin.
Gjuhëtari kroat Petar Skok (1918–1919) gjatë hulumtimit të dokumenteve të Raguzës të shekullit të 15-të, vuri në dukje se në territorin e Zhabljakut dhe Stolacit ekzistonte një fushë specifike e quajtur donji Vlasi ose Vllahi inferiores ("vllehët e poshtëm"), dhe se kështu diku kishte të ekzistojë një gornji Vlasi ("vllehët e sipërm"), që nuk përmendet në dokumente; ai besonte se mund të ishte vendosur në Nahija e sotme Katunska në Mal të Zi, të cilës ndoshta i referohej catunos / catuni Cernagore nga viti 1435.
Jovan Erdeljanoviq foli për bashkimin e serbëve (sllavëve) dhe vllehëve dhe vuri në dukje se në fazën më të vjetër të formimit të fiseve dinarike, vëllazëritë vendase serbe dhe të sllavizuara u bashkuan në një njësi fisnore nën një emër. Jovan Cvijić vuri në dukje paqartësinë nëse termi "vlleh" në Serbinë mesjetare dhe pjesë të tjera përdorej gjithmonë për barinjtë e vërtetë vllahë, apo edhe për barinjtë serbë, pasi termi gradualisht zhvilloi një kuptim dytësor të "bariut", pavarësisht nga përkatësia etnike. Sipas historianit shqiptar Zef Mirdita (2009), disa studiues serbë si D. Đurđev (1951) shpesh e refuzonin totalisht veçorinë etnike vllahe, i konsideronin vetëm një kategori shoqërore dhe i shpallnin si serbë ose sllavë, përkundër faktit se vllehët ishin përmendet gjithmonë, sipas Mirditës, si një etni e mirëfilltë në të dhënat mesjetare deri në shekullin e 16-të. Franz Babinger (1951) gjithashtu kundërshtoi këndvështrimin e Đurđev. Etnologu malazez Petar Šobajić deklaroi se kolonët e parë sllavë në zonën e Zetës u përzien me vendasit e romanizuar ilirë dhe i sllavizuan ata, megjithëse pranuan emrat e fiseve të vendasve (Španji, Mataguži, Mataruge, Malonšići, Bukumiri Macure, . Më vonë kolonët sllavë hynë në konflikte me këto fise të hershme të përziera, të cilat përfundimisht rezultuan në asgjësimin e këtyre të fundit dhe u formuan fise të reja më të forta.