cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Feja në trevat shqiptare
Koha e Kanunit
Që aty u thirr në Tiranë dhe tok me peshkopin serb të Shkodrës, si dhe me dy peshkopë të tjerë, Evthim Ikonomin dhe V. Camcen (Agathangjelin), krijuan Sinodin e Dytë të Kishës Ortodokse Shqiptare me kryepeshkop Visarion Xhavanin. Patrikana Ekumenike e kundërshtoi këtë sinod megjithëkëtë, duhet theksuar se V. Xhuvani u tregua shumë energjik. Gjatë kohës që ishte në krye të Kishës ai mblodhi Kongresin II gjithëortodoks në Korçë, më 16 qershor 1929.
Nën formulën : Kishe e lirë në shtet të lirë”, Kishë e ndarë nga shteti, u formulua neni 16 i Statutit ku thuhet : ”Kryepeshkopi, peshkopët, zëvendësit e tyre lokalë, Ikonomi i Madh Mitrofor, Sekretar i Përgjithshëm i Sinodit, si dhe ndihmësit dhe zëvendësit klerikë të Kryepeshkopit dhe peshkopëve, duhet të jenë prej gjakut dhe gjuhës shqiptare, si dhe të kenë nënshtetësinë shqiptare”.
Sinodi II i Shenjtë i Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, po i panjohur nga Patrikana Ekumenike u përbë nga : Kryepeshkop dhe peshkop i Tiranës dhe i Durrësit V. Xhuvani, imzot Camce, imzot Ambrozi, imzot Eugjeni. Më vonë ky sinod u plotësua dhe me Ikonomin e Madh, Mitrofor, at Vasil Markun.
Mbreti Zog gjate përpjekjeve për të krijuar një stabilitet politik në Shqipëri ndoqi një politike neutrale në lidhje me besimet e ndryshme në Shqipëri duke e ndare pushtetin nga feja, duke përkrahur autoqefaline e kishës ortodokse si edhe duke preferuar shqiptare në drejtimin fesë. Për tre vjet ai pat një konflikt me shkollat katolike (1933-1936) të cilat i mbylli dhe pastaj i hapi prape. Kjo u be në kuadër të reformës arsimore. Ka interpretime se kjo lëvizje e Zogut u be edhe për të mbajtur një ekuilibër fetar dhe për ti vene një kufi ekspansionit të gjithanshëm italian në Shqipëri.
Problemi autoqefalise u be një nga temat kryesore edhe për mbretin Zog i cili dërgoi ministrin ortodoks Kota dy herë në Stamboll për të negociuar por edhe për të kërcënuar. Në vitin 1933, qeveria e mbretit Zog bëri presion edhe ndaj Xhuvanit që ai të jepte dorëheqjen dhe u ngarkua Kristofor Kisi për të formuar Sinodin e Tretë të Kishës Ortodokse Shqiptare. U arrit që më 20 shkurt 1937, qeveria shqiptare të niste delegatë për në Athinë K. Kisin dhe laikun Josif Kedhi.
Kështu, më 12 prill 1937, Kishës Ortodokse Shqiptare iu njoh zyrtarisht varësia direkte nga patrikana dhe u shpall autoqefale. Dekreti i lartë kishtar, Tomi, iu dorëzua K. Kisit. Me këtë rast, Patrikana i dërgoi një mesazh Ministrit të Drejtësisë Thoma Orollogaj, Mbretit Zog dhe Kryeministrit Koço Kotta.
Tani e tutje, kjo kishë edhe juridikisht e në mënyrë kanonike, vendoste vetë për organizimin e saj, si për caktimin e peshkopëve dhe të peshkopatave, për përkthimin e liturgjisë dhe librave të meshës në gjuhën shqipe, etj. Nga ana e saj, Patrikana ruante të drejtën e shpjegimit e të interpretimit të dogmës ortodokse dhe kërkoi që ndër të gjithë peshkopët e mundshëm të fronësuar nga Sinodi i shenjtë i Kishës Autoqefale të Shqipërisë, dy prej tyre të kishin, për këtë arsye, formim teologjik ortodoks në shkollat greke dhe të kishin jetuar jashtë vendit, d.m.th në Greqi ose në Malin e Shenjtë, për mjaft kohë. Ky ishte i vetmi kusht që vuri Patrikana Ekumenike.
Sinodi III i Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, përbëhej nga Kristofor Kisi, kryepeshkop dhe mitropolit i Durrësit dhe i Tiranës, Agathangjel Çamçe, mitropolit i Beratit, Evllogji Kurnila, mitropolit i Korçës, Pandeli Kotoko, mitropolit i Gjirokastrës.
Kisha Ungjillore Protestante
Historia e Kishës Ungjillore Protestante në Shqipëri, zë fill më 18 tetor 1873, kur Berd, Xheni dhe zoti marsh u vendosen si misionarë në qytetin e Manastirit. Këta misionarë fisnikë krijuan aty Bashkësinë e parë Ungjillore. Ndër anëtaret e parë të Bashkësisë Ungjillore të Manastirit, ishte edhe Gjerasim Qiriazi i cili pasi shkollohet ne Bullgari me ndihmen e misionareve ne maj 1883 niste për ne Shqipërisë, jo pa pengesa dhe pa vuajtje. Gjerasimi synoi qytetin e Korçës, ku predikimet e para i bëri në Mësonjëtoren Shqipe, më 3 maj 1890, duke pasur si pikësynim zgjimin e popullit të tij, si një misionar atdhetar. Predikimin e Fjalës së Krishtit, ai e quante vërtetë një detyrë patriotike.
Gjerasimi dhe e motra Sevastia çelen në Korçë shkollën e vashave më 23 tetor 1891. Kishte gjithsej tri vajza. Më pas, duke thyer luftën që Patrikana i bënte shkollës dhe Gjerasimit, numri i vashave në shkollë u shtua. Të shumta kanë qenë vashat që mbaruan shkollën e Qiriazit.
Me 14 nëntor 1892 u themelua bashkësia "Vëllazëria Ungjillore" në të cilën bënte pjesë Gjerasimi, Gjergj Qiriazi, Sevastia, Grigor Cilka, Herakli Bogdani, V. Pasko nga Pogradeci, Fanka Evthimi dhe ndoshta edhe P. N. Luarasi.
Kjo shoqëri ungjillore pati dhe organin e saj që u quajt “Letra e Vëllazërise”, numri i parë i së cilës u botua në Korçe në nëntor të vitit 1892.
Islami në trevat shqiptare
Kontaktet e shqiptarëve me botën islame, janë relativisht më të vona se ato të pjesës më të madhe të popujve evropianë. Islami u shfaq për herë të parë në kontinentin e vjetër në fund të mijëvjeçarit të parë (shek. 9-10-të).
Spanja ishte më e ndikuara nga kultura arabo-islame në Evropë, ishte vendi përmes të cilës në Evropë u përcoll kultura shkencore arabe duke përfshirë këtu të gjitha sferat si mjekësinë, fizikën, astronominë, filozofinë etj. ku edhe pas tërheqjes së sundimit arab nga ai vend aty mbeti stili i ri i të jetuarit i sjell nga ai sundim. Depërtimi i Islamit në Evropë dhe në trojet shqiptare para paraqitjes së Perandorisë Osmane u bë përmes Spanjës.
Historikisht kontaktet ndërfetare midis shqiptarëve të krishterë dhe përhapësve të islamit i takojnë shekullit të 13-14-të. Nga shekullit të 15-16-të e në vijim në qytetet kryesore të Shqipërisë u ngritën xhamitë.
Islami u përhap më shumë në Shqipërinë e Mesme si dhe në territoret shqiptare që tashmë ishin nën pjesën sllave. Në shekullin e 18-19-të islami pati një lulëzim fetar dhe kulturor në Shqipëri. Në këtë periudhë u zhvillua letërsia shqipe me alfabet arab, që studiuesit e krahasojnë me letërsinë “alhamiado” që qe zhvilluar më parë në Spanjë.
Islami la gjurmë në jetën zakonore të shqiptarëve, përmes ndërhyrjes së disa normave të sheriatit. Por sheriati nuk u bë asnjëherë kod sundues zakonor i shqiptarëve. Pranimi i islamit nga shqiptaret shpjegohet edhe me rolin që do të luante kjo fe për diferencimin e shqiptareve prej sllavëve (zona e Kosovës) dhe grekëve (zona Çamërisë) të cilët sidomos pas shekullit XVIII kishin filluar një politike asimiluese ndaj shqiptarëve.
Feja Islame në Shqipëri është karakterizuar kryesisht nga prezenca e shumicës së myslimanëve sunitë dhe pakicës së urdhrit bektashi.
Në kushtet e një shteti të pavarur shqiptarë dhe të pasluftës së parë botërorë myslimanët Sunite riorganizohen në 1921 në një aleancë kombëtare myslimane. Më 1923 bashkësia sunite do të ndahet nga kalifati i Stambollit duke zgjedhur si kryetar Myftiun e Tiranës. Në këto vite në Islamin shqiptarë shfaqet një dell reformator pasi ndalohet formalisht poligamia, dalin përkthime në shqip të Kur'anit. Më vitin 1923 del edhe revista "Zani I Naltë" me ndjenja të theksuara patriotike dhe reformatore.
Më 1929 mbahet një kongres i myslimanëve ku u vendos përdorja ekskluzive e gjuhës shqipe, unifikimi i medreseve etj. Ka vend të besohet se në këtë reformë ka gisht Zogu me qëllimet e tij për te bashkuar vendin dhe për ta oksidentalizuar Shqipërinë duke ia hequr përfundimisht imazhin e një vendi islam. Thuhet se edhe Ata Turku, reformatori me i madh i kësaj kohe, behej xheloz nga shpirti reformator i Zogut pasi nuk i pëlqente qe ky i fundit t'ia kalonet atij në këtë drejtim.
Bektashizmi
Bektashizmi e ka origjinën prej një doktrine mistike të baballarëve turkmene të shekullit XI-XII në detin Kaspik dhe u themelua nga Haxhi Bektashi nën ndikimin e mistikut persian Ahmet Jasevi për tu fuqizuar si sekt mysliman ne Turqi pasi lidhet me korpusin e jeniçerëve (që kishin prejardhje kristiane). Bektashizmi adhuron Aliun po aq sa Muhametin. Për aresye te konfliktit me vete myslimanizmin bektashizmi fitoi një tolerance fetare me kristianizmin duke pasur edhe disa pika takimi në jetën fetare. Predikonin barazinë e burrit me gruan, pinin alkool dhe gjera të tjera që ishin farë të papëlqyeshme për Islamin. Për nga ky pozicion tolerant i bektashizmit dhe për rolin patriotik që kanë luajtur shumë Bektashij ka pasur mendime nga studiues dhe politikane vendas dhe të huaj te të gjithë kohërave se Bektashizmi do të ishte një fe e përshtatshme për Shqipetaret. Nder këta është edhe poeti i madh kombëtar Naim Frasheri.
Në Shqipëri bektashizmi është shfaqur në fund të shekullit të 12-të dhe në fillim të shekullit të 13-të. Në 1925, kur Ataturku ndërmori reformat e ashpra laicizuese të shtetit për krijimin e Turqisë moderne, Shqipëria u bë vendi i Kryegjyshatës Botërore të Bektashinjve duke mbetur edhe sot e tille Pakkush e di se Shqipëria, ky vend i vogël, është seli e një kryeqendre botërore të besimeve. Është interesant të vihet re se edhe gjatë periudhës së ateizmit nuk pati pretendime nga shtete të tjera ku ka bashkësi besimtarësh bektashinj për të marrë rolin e kryeqendrës. Bashkësia bektashije e Shqipërisë u shpall e pavarur në vitin 1921.
Shume teqe bektashishj u bënë qendra rezistence kundër italianeve dhe kundër gjermaneve si baba Fejozo dhe baba Faja duke llogaritur gjate luftës rreth 6000 bektashij të organizuar.
Besimet fetare në periudhën 1944 – 1990
parapamje|[[Minareja e shkatërruar e Xhamisë Meçite në Gjirokastër.]] Pushteti i vitit 1945 e vuri në shenjë kryesisht Kishën Katolike të Shqipërisë, duke e cilësuar atë si çerdhe të agjentëve të huaj në Shqipëri. Për këtë arsye, qysh në fillim, Kishës Katolike Shqiptare iu kërkua të bënte një sakrilegj kanonik, të shpallte autoqefalinë e saj. Te dy peshkopët katolikë, imzot Gaspër Thaçi dhe imzot Vinçenc Prendushi nuk e pranuan një gjë të tillë. Shteti komunist i burgosi të dy, duke dënuar me 20 vjet burg imzot Vinçenc Prendushin, klerik dhe poet dhe duke dënuar me pushkatim imzot Gaspër Thaçin. Pas shumë mundimesh në burg, vdiq në vitin 1949 dhe imzot Vinçenc Prendushi, ipeshkv i Durrësit dhe i Tiranës. U arrestuan 30 françeskanë, 15 jezuitë dhe mjaft seminaristë. Disa prej tyre u pushkatuan e disa vdiqën të munduar nëpër kampe përqendrimi dhe në punë të detyruar. Në vitin 1945, u pushkatuan Dom Ndre Zadeja, poet dhe atdhetar. Po këtë vit, u pushkatuan Frano Gjini, Gj. Volaj, at Ciprian Nika. Në vitin 1946 u dënua dhe u pushkatua në Shkrel, Nikoll Gazulli, etj.
Fjalët e tyre të fundit ishin : “Rroftë Krishti mbret ! Rroftë Shqipnia dhe pa ne !”. Në vitin 1950 u shpall argjipeshkëv i Kishës Katolike të Shqipërisë Bernardin Shllaku, por atij i vunë një mbikëqyrje të fortë. Ndërkaq ishin mbyllur shkollat dhe manastiret katolike kudo. Kleri i huaj katolik që vepronte në dioqezat e Shqipërisë, u dëbua qysh në vitin 1946.
Në vitin 1967 u pushkatua Zef Bici se gjoja kishte penguar aksionin ateist të rinisë. Argjipeshkvi Ernest Coba u burgos qysh në vitin 1964 dhe u dënua me 25 vjet burg. Vdiq në spitalin e Tiranës në vitin 1980. Atëherë u burgos dhe Mikel Koliqi, i cili megjithë vuajtjet, doli gjallë nga burgu por vdiq si kardinal në vitin 1997.
Paisi Vodica njoftoi menjëherë Patrikanën Ekumenike të Konstandinopolit për Sinodin e ri, por Patrikana e quajti kryepeshkop jo kanonik dhe nuk e njohu si të tillë. Vodica për arsye politike e lidhi Kishën Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë me Patrikanën e Rusisë komuniste. Kështu që, Sinodi IV mori karakter të theksuar politik. Për këtë shkak, u dërgua nga Patrikana në Amerikë peshkopi Marko Lipa, peshkop i Lefkës, për të mos lejuar që Kisha Ortodokse Shqiptare në Amerikë të binte në pozitat politike të Kishës në Shqipëri.
Më 1967 besimet fetare dhe institucionet e tij e ndërprenë me dhunë veprimtarinë e tyre për të filluar serish pas lëvizjeve demokratike të vitit 1990. Lëvizja kundër institucioneve fetare e nxitur nga shteti diktatorial komunist u mbulua gjoja me një lëvizje të rinisë ateiste. Shumë kisha u kthyen në salla publike, disa u kthyen në salla bagëtish, disa u rrënuan plotësisht. U prishën 2169 objekte kulti si kisha, xhami e teqe. Atëherë u burgosën 217 klerikë për terror e disa prej tyre vdiqën nëpër burgje ose u pushkatuan.
Kisha Katolike e Shqipërisë që i kishte dhënë vendit dhjetëra intelektualë, studiues me emër, poetë e shkrimtarë, si at Shtjefën Gjeçovin, Preng Doçin, at Gjergj Fishtën, Dom Ndre Mjedën, at Donat Kurtin etj, kishte pësuar një nga goditjet e saj më të mëdha gjatë gjithë historisë së saj në Shqipëri.
Pavarësisht regjimit të egër komunist Shqipetaret nuk linin feste fetare pa festuar me metodat e tyre sa të lashta aq edhe moderne në kushtet e një varfërie të tmerrshme, te një furnizimi me lista dhe triska deri më 1990. Në këtë ilegalitet të përgjithshme dhe frike u forcua edhe ndjenja e tolerancës fetare.
Ndikim shumë të madh tek Shqipetaret besimtare dhe jo besimtare kishte edhe aktiviteti fetar–humanitar i Nene Terezës, i shenjtores më të dalluar të shekullit XX, që gjithçka e bënte në emër të Jezu Krishtit.
Pas përmbysjes së rendit ateist në Shqipëri, më 4 nëntor 1990, patër Simon Jubani që ishte mbyllur 26 vjet në burg, si dhe Karlo A. Sevilla që ishte dëbuar nga Shqipëria qe në vitin 1946, dhanë një meshë për të gjallët e për të vdekurit, në kapelën e vogël të varrezave të Shkodrës, e cila shërbeu si altar. pjesëmarrja në meshë ishte e jashtëzakonshme. bPo atë ditë, u dha një dǘa në Xhaminë e Plumbit në Shkodër nga myslimanët.
Filloi sërish ngritja e kishave, xhamive dhe teqeve.
Besimet fetare pas vitit 1990
Pas rrëzimit të regjimit komunist i cili ishte frymë materialiste dhe të tërë zhvillimin dhe jetën e bazonte në forcat e veta, përsëri ri filloi jeta kulturoro-fetare. Populli në këtë fillim të rrëmujshëm fetarë edhe për kundër asaj se kishin objektet fetare si dhe njohuritë për prejardhjen e tyre fetare përsëri ishin shumë të kufizuar në fenë e tyre.
Gjatë kësaj kohe shumë misionarë të tëgjitha besimeve fetare, grupacioneve tendencioze, sekteve të ndryshme zunë vend në Shqipëri duke proklamuar platformat e tyre duke përdoru metodat e shumta për të tërhequr rininë kah veti. Në këtë drejtim nuk kurseheshin as fjalët as invetimet e shumta në drejtim të inicimit të rinisë për t'u bërë pjesë e tyre. Gjatë kësaj kohe rifilluan misionin e tyre edhe emisarët e njohur fetarë që për shkak të qëndrimeve të tyre fetare kaluan pjesë të jetës së tyre nëpër burgjet e komunizmit.
Edhe përkundër tendencave të grupeve të shumta të reja si dhe tendencave të mëparshme të njerëzve eminent (si Ismail Kadare dhe Ramiz Alia) për përdorimin e tëgjitha metodave në vendosjen e krishterimit si besim të vetëm fetarë në Shqipëri përsëri kjo nuk ndodhi dhe në Shqipëri nga pabesimi ose hutia në pabesim populli në përgjithësi përsëri kaploi fenë Islame, Krishtere dhe Ortodokse.
Udhëheqësit fetarë të këtyre besimeve që ishin me ndikim dhe që kishin vuajtur nëpër burgjet e komunizmit për qëndrimet tyre fetar gjatë kësaj kohe rii filluan punën e tyre në ligjërimin e besimit të tyre, në ringjalljen e objekteve fetare, rindërtimin e tyre si dhe ndërtimin e objekteve të reja fetare në vendbanimet me mungesë të tyre. Këto aktivitete zakonisht janë zhvilluar me vetëfinancim ose të përmbajtura nga organizata fetare nga jashtë Shqipëria duke përmbajtur secila grupin e vetë fetarë.
Po kështu është përtërirë në mënyrë të dukshme Kisha Ungjillore e Shqipërisë, përmes misionarëve dhe bashkësive të krishtera ungjillore në të gjithë vendin sidomos në qytete.
Megjithatë, shoqëria shqiptare mbetet në shkallë të gjerë jobesimtare. Gallup, një nga organizatat më të mëdha dhe më serioze në zhvillimin e anketimeve, ka zhvilluar një anketim mbi besimin në shkallë botërore. Ky anketim nxori se Shqipëria bën pjesë në 14 vendet më jofetare në botë. Vetëm për 39% të shqiptarëve në Shqipëri, feja luan ndonjë rol në jetën e tyre, ndërsa pjesa tjetër prej 71 % nuk ndjek apo interesohet rreth ndonjë besimi fetar.
Gallup-Global-Reports
Në trojet shqiptare jashtë Shqipërisë shqiptarë gjithashtu nuk janë pjesëtarë vetëm të një besimi fetar kështu që në Maqedoni shqiptarët janë të besimit Islam, Ortodoks dhe Katolik, në Kosovë gjithashtu shumica i takojnë besimit Islam (92 %) dhe nj[ pjesë atij Katolik, në Mal të Zi shqiptarët i takojnë besimit të Krishterë (70 %), dhe në Çamëri i takojnë besimit Islam dhe Ortodoks.
Toleranca fetare
Shqiptarët janë dalluar në shekuj për një tolerancë unike ndërfetare gjë cila ka lidhje edhe me vete historinë e pranisë dhe bashkëjetesës së besimeve të ndryshme fetare në trojet e populluara nga shqipetaret si pasoje e ndarjes së krishterimit administrativisht në dy pjesë, në ritualin roman (perëndimor) dhe atë bizantin (lindor) me anë të "vijës së Teodosit" që kalon diku mes lumenjve Shkumbin dhe Mat të Shqipërisë ashtu edhe si pasoje e përqafimit të islamit kryesisht për ti u rezistuar asimilimit prej shovinisteve sllave dhe greke në fund të shekullit XVIII dhe XIX.
Shqiptaret kanë qenë tolerante dhe kurrë nuk kanë derdhur gjak për çështje fetare. Mark Milani, kryeministër i Malit të Zi pohon se "sa herë që ne përpiqeshim të ndërsenim në Shkodër katoliket kundër myslimaneve apo anasjelltas e kishim betejën e humbur sepse Shqiptaret e kishin ndjenjën kombëtare shumë më të fortë". Ekzistencën e tolerancës fetare e vunë re edhe fashistet italiane të cilët hartuan një strategji për ta ruajtur këtë ekuilibër sa që katoliket e ndjenë veten si të lëne pas dorë.
Prej fundit të mesjetës e këndej hapësira shqiptare ishte zonë ekuilibri ndërmjet dy perandorive më të fuqishme të kohës, Perandorisë Osmane dhe Perandorisë Austro-hungareze. Midis këtyre dy perandorive janë nënshkruar disa marrëveshje, të quajtura "kapitulacione", të cilat rregullonin barazinë e ndikimeve, duke i njohur Perëndimit të drejtën e kujdesit për faltoret e të krishterëve, përmes doktrinës "cultus protectorati" - mbrojtja e klerit.
Në Shqipëri mund të gjesh shpesh dy fe (krishterim e islam) në një familje ose në një fis (Lurë, veri), ose dy fe në të njëjtin njeri (Shpat, Elbasan), i cili mban dy emra, si i krishterë e si mysliman, dhe bën ritet e festat fetare të të dy besimeve. Heroi kombëtar i shqiptarëve Gjergj Kastrioti lindi në një familje ortodokse, u bë mysliman në oborrin e sulltanit, u bë bektashi (ky ishte kusht për t'u bërë jeniçer), u kthye në Shqipëri dhe mori fenë e babait (ortodoks) dhe kur vdiq la amanet që të varrosej në një katedrale të të krishterëve katolikë (Lezhë). Njëri nga vëllezërit e Gjergj Kastriotit, përkundrazi, kërkoi të varrosej në manastiret e Athosit, një prej vendeve të shenjta të ortodoksisë.
Në Shqipëri nuk njihen konfliktet fetare, as në formë episodike. Është krejt normale që një shqiptar, nëse nuk i pëlqen prifti, predikimi apo sjelljet e tij, të braktisë kishën dhe ta kërkojë lidhjen me zotin në xhami. Një prej autorëve më të rëndësishëm të letërsisë klasike shqiptare, Pjetër Bogdani, në veprën e tij "Çeta e profetëve", citon krahas njëri-tjetrit Kalvinin dhe Avicenën. Përkthyesi i parë i librit të shenjtë të myslimanëve Kur'an ishte i krishterë (Ilo Mitkë Qafëzezi).
Myslimanët shqiptarë festojnë Shën Gjergjin e Shën Mërinë, një pjesë tjetër Shën Nikollën e Krishtlindjet, kurse të krishterët u bëjnë vizita miqësore myslimanëve për festat e tyre karakteristike (Kurban Bajram).
Ka shumë raste të treguara dhe të jetuara kur priftit i është dashur të këndoje syret e Kuranit për të nderuar një mysliman të vdekur pasi hoxha dhe xhamia ishin larg prej dëborës apo motit të keq.
Në një qytet si Shkodra, ku popullsia myslimane është e përzier me të krishterë katolikë dhe ortodoksë, në ditët e ramazanit edhe tregtarët jo-islamikë ndalonin shitjen e mishit të derrit në dyqanet e tyre. Po në Shkodër kanë qenë familjet bujare myslimane që mbrojtën ndërtimin e kishës katolike kur disa fanatike filluan shkatërrimin e themeleve natën. Ndërtimet e kishës vazhduan kur bujaret myslimane dolën në mes popullit duke thëne “mos i preki njëri se këto janë themelet tona”.
Festat fetare në Shqipëri, qofshin ato të bashkësisë së krishterë, qofshin të bashkësisë myslimane, ruajnë gjurmë të periudhës politeiste mitologjike. Shqiptarët katolikë të viseve veriore ditën e Buzmit e kanë pikërisht në ditën e Krishtlindjeve, por duke nënshtresuar në këtë festë edhe kultin e zjarrit. Shën Mëria e myslimanëve përkon me ditën e zanës - Dianës tek latinët - më 23 gusht. Bektashinjtë kanë kultin e Baba Tomorrit, që ngjason me kultin mitologjik të Olimpit grek. Një poet i krishterë i vuri për titull librit të vet emrin “Baba Tomorrit”. Kjo dhe të tjera tregon Shqiptarët kanë kultin e natyrës, festojnë ditën e malit apo të bjeshkës, mbajnë edhe sot gjarprin dhe dhinë si totem (hyjni mbrojtëse), kanë kult për zjarrin, për gurin, për ujin dhe bukën, për udhën dhe mysafirin, për tokën dhe qiellin.
Microsoft XNA al
XNA Framework-u i Microsoft-it na siguron një mori veglash të fuqishme, që u mundëson ekipeve zhvilluese të çfarëdo niveli, filluar nga zhvilluesit individualë e deri te ekipet e pavarura të mëdha, që shumë shpejt të mund të zhvillojnë lojëra kualitative, të performancave të larta për platformat e shumta të lidhura me Microsoft-in.
Pak histori
Në grafikat e kompjuterëve të mëhershëm, kartelat grafike ishin vetëm 2D (dy-dimensionale). Lojërat krijonin një kornizë (model, strukturë) duke i vendosur ngjyrat e pikselëve në memorien e kartelës grafike, e më pas duke i kërkuar kartelës që të bëjë aktiv një buffer, sipas një metode të quajtur frame buffering. Nëse loja ishte 3D (tri-dimensionale), do të thoshte se programuesit është dashur të shkruajnë metoda të konvertimit nga 2D-në-3D, ndonjëherë në gjuhen C, e më shpesh në Assembly, për të prodhuar modele 2D nga burimet 3D.
Fatmirësisht, ne nuk jemi më në vitin 1980, dhe sot, kartelat grafike janë të tilla që përfshijnë përpunimin e imazheve 3D. Me ndihmën e XNA, tani është e mundur shkruarja (programimi) e lojërave 3D me efekte (performanca) të larta, nëpërmjet kodit të administruar, e që do të mund të punojë në Windows PC dhe XBOX 360. Zhvillimi i lojërave 3D kurrë nuk ka qenë më i lehtë, por kjo nuk do të thotë se një gjë e tillë është aq thjeshtë!
XNA Framework
Me publikimin e Windows 95-shit, Microsoft-i gjithashtu bëri të njohur DirectX Ndërfaqen për Programim të Aplikacionit (API), e cila u mundësoi aplikacioneve të bazuara në Windows të mund të harmonizoheshin në mënyrë më të drejtpërdrejtë me hardware-in grafik të sistemit. Para DirectX-it, shumë lojëra zhvilloheshin në MS-DOS, ngase grafikat e bazuara në Windows ishin tejet të ngadalshme për shumicën e nevojave të lojërave.
Megjithëse më shpejtë, të punuarit me DirectX API mund të ishte sfiduese. DirectX SDK-ja (Kutia për Zhvillim Aplikacioni) është e orientuar në gjuhën C++, pa përkrahje me ndonjë version zyrtar për gjuhët tjera programuese. Zhvilluesi gjithashtu ballafaqohej me sasi të madhe të punës në prapavijë, që të mund ta sillte një projekt DirectX në një pikë ku të mund t'i shfaq imazhet në ekran, para se të mendonte për logjikën e lojës.
Në vitin 2002, Microsoft-i publikoi Managed DirectX, si një ndërfaqe kundrejt API, nga hapësira e re zhvilluese e tyre .NET. Korniza .NET përbëhet nga një grumbull librarish të kodeve që kryejnë detyra të caktuara programimi, dhe nga CLR (Common Language Runtime), që mundëson që kodi i shkruar në gjuhë të ndryshme .NET (përfshirë Visual Basic .NET dhe C#) të mund të përpilohet (compile) në kod të zakonshëm. Në mënyrë që të përkrahë pajisjet si telefonat Windows Mobile, është krijuar një nëngrup i .NET Framework-ut, i quajtur .NET Compact Framework. Ky i fundit, i njohur si .NET CF, i largoi komponentet e Framework-ut të plotë në mënyrë që të ruhej hapësira memoruese e pajisjeve portabile.
Gjersa Managed DirectX 2.0 ishte në fazën beta, projekti qe anuluar, dhe në vend të tij ishte publikuar Microsoft XNA. XNA-ja përbëhet nga XNA Framwork-u, një grumbull librarish të kodeve për të bërë punë të tilla si përpunime grafike, zanore dhe të tjera të lidhura me lojëra, dhe nga XNA Game Studio, një shtesë e Visual Studio C# që përfshin një numër shabllonesh (mostrash) për ta shfrytëzuar XNA Framework-un. Këto mostra përfshijnë unaza të integruara lojërash, metoda të shpejta (dhe të lehta) të paraqitjes së pamjeve, përkrahje e plotë e 3D modeleve, dhe një qasje të thjeshtë në tipet e ndryshme të pajisjeve hyrëse.
Ç'është XNA Framework?
Kompjuterët janë vërtetë makina mahnitëse. Vetëm mendimi se si kompjuterët modernë fillojnë me asgjë tjetër pos 0-ve dhe 1-ave dhe përfundojnë me veglat që i përdorim për punë të përditshme, është thjeshtë fascinues. Ndoshta asgjë tjetër nuk e bën të shfrytëzojë fuqinë e kompjuterit dhe ta tërheqë vëmendjen e përdoruesit, më mirë se një lojë e mirë kompjuterike. Që nga ditet e hershme të Pong-ut, e gjer në titujt e ditëve të sotme, lojërat kompjuterike kanë kapluar imagjinatën e miliarda njerëzve.
XNA është një platformë e fuqishme e zhvillimit të aplikacionit. Ajo u jep mundësi zhvilluesve të paraqesin lojëra të fuqishme, duke luftuar rritjen e kostove të prodhimit dhe kopmleksitetin e vazhduaeshëm-në-rritje të hardware-it.
XNA Game Studio 3.0
XNA Game Studio është një Hapësirë e Integruar Zhvillimi (IDE) për krijimin e lojërave.
XNA Game Studio 3.0 lejon prodhimin e lojërave me cak platformën Zune dhe ka të shtuar përkrahjen për rrjetë për Xbox Live. Versioni final është publikuar më 30 tetor 2008. Përkrah C# 3.0, LINQ-un dhe shumicën e versioneve të Visual Studio 2008.
XNA Game Studio 4.0
Fillimisht u publikua më 9 Mars 2010, kurse versioni final më 16 shtator 2010. Aty është shtuar përkrahja për platformën e Windows Phone 7, hyrjet për prekje (multi-touch input), etj., si dhe përshtatja me Visual Studio 2010.
Kurt Gödel
Kurt Gödel, (28 prill 1906 Brünn, Austro-Hungari (tani Brno, Republika Çeke) – 14 janar 1978 Princeton, New Jersey), ishte një matematicien dhe filozof Austro-Amerikan.
Vepra e Gödel, një nga logjikët më të rëndësishëm të të gjitha kohërave, ka pasur një influence të madhe mbi mendimin filozofik dhe shkencor të shekullit të 20-të (periudhë në të cilën shumë autoritete si Bertrand Russell, A. N. Whitehead dhe David Hilbert, po përpiqeshin të kuptonin bazat e matematikës nëpërmjet logjikës dhe teorisë së bashkësive).
Gödel njihet mbi të gjitha për dy teoremat e paplotësueshmërisë, të publikuara në 1931 kur ai ishte vetëm 25 vjeç, vetëm një vit pasi mbaroi doktoraturën në Universitetin e Vjenës. Sipas teoremës së parë (që është më e rëndësishmja), për çdo sistem aksiomatik rekursiv vetë-konsistent të mjaftueshëm për të përshkruar aritmetikën e numrave natyrorë, ka propozicione të vërteta që nuk mund te provohen mbi bazën e aksiomave. Për ta provuar këtë teoremë Gödel zhvilloi një teknikë që njihet si Gödel numbering, nëpërmjet së cilës shprehjet formale mund te kodohen si numra natyrorë. Gödel tregoi gjithashtu që Hipoteza e Vazhdimësisë nuk mund të ç'provohet nga aksiomat e pranuara të teorisë së bashkësive (nëse këto aksioma janë konsistente). Gödel ka dhënë kontribute me rëndësi ne Teorinë e Provave duke qartësuar lidhjet mes logjikës klasike, logjikës intuitive dhe logjikës modale.
Në Vienë
Në 1931 Gödel publikoi teoremat e tij të famshme të paplotsueshmërisë te artikulli Über formal unentscheidbare Sätze der Principia Mathematica und verwandter Systeme. Atje, ai provoi që për cdo sistem aksiomatik të kompjutueshëm që mjafton për të përshkruar aritmetikën e numrave natyrorë (psh. Aksiomat e Peano-s), atëhere: Këto teorema i dhanë fund një gjysmë shekulli përpjekjesh të kota (përpjekje që filluan me punimet e Frege dhe që arritën kulmin te Principia Mathematica dhe formalizmi i Hilbert) për të gjetur një bashkësi aksiomash të mjaftueshme për tërë matematikën. Nga teoremat e paplotsueshmërisë, gjithashtu rrjedh që jo te gjitha çështjet matematikore janë të kompjutueshme.
Intuitivisht, ideja bazë që qëndron në thelb të teoremës së paplotsueshmërisë nuk është e vështirë për tu kuptuar. Në thelb Gödel ndërtoi një formulë, që është e paprovueshme në një sistem formal të dhënë. Nëse formula do të ishte e provueshme atëhere ajo do te ishte e rremë; gjë që bie në kontradiktë me faktin që në një sistem konsistent, pohimet e provueshme janë gjithnjë të vërteta. Kështu gjithmonë mund të gjendet të paktën një pohim i vërtetë, por i paprovueshëm. Me fjalë të tjera, për çdo bashkësi aksiomash mbi aritmetikën, ekziston një formulë aritmetike, por që nuk është e provueshme në atë sistem. Megjithatë, që t’i kthjellonte këto koncepte, nevojitej që Gödel të zgjidhte disa çështje teknike (si psh. kodimin e pohimeve, provave dhe vetë konceptit të provueshmërisë, në numra natyrorë). Gjë të cilën ai e zgjidhi duke përdorur një proces që njihet si numërimi i Gödel.
Pasi mbrojti disertacionin e dytë në 1932 në Universitetin e Vjenes, në 1933 Gödel u bë një Privatdozent (lektor pa pagesë) po atje. Ardhja e Hitlerit në pushtet në 1933 në Gjermani pati pak efekt në jetën e Gödel, sepse atij nuk i interesonte politika. Por ama, vrasja në 1936 e Moritz Schlick (seminari i të cilit për herë të parë ngriti interesin e Gödel në logjikë) nga një student me të meta mendore e preku shumë Gödel. Kjo vrasje shkaktoi krizën e parë mendore te Gödel.
Vizitat në SHBA
Ne 1933 Gödel shkoi per here te pare ne SHBA, ku takoi Albert Einstein. Qe atehere e ne vazhdim te dy paten nje miqesi te ngushte. Ai mbajti nje fjalim ne takimin vjetor te American Mathematical Society (Shoqata Matematikore Amerikane). Po ne kete vit, Gödel gjithashtu i zhvilloi idete e kompjuetshmerise dhe funksioneve rekursive aq shume saqe qe ne gjendje te mbante nje leksion mbi funksionet gjithkund rekursive dhe mbi konceptin e se vertetes. Keto punime jane zhvilluar ne teorine e numrave nepermjet Gödel numbering.
Ne 1934 Gödel dha nje seri leksionesh per Institute for Advanced Study (IAS) ne Princeton, New Jersey, te titullara On undecidable propositions of formal mathematical systems. Keto leksione jane mbajtur shenim nga Stephen Kleene, qe sapo kishte perfunduar Ph.D. e tij ne Princeton dhe me vone jane publikuar.
Me 20 shtator 1938 u martua me Adele Nimbursky, te cilen e njihte prej mese 10 vitesh. Lidhja e tyre kundershtohej nga prinderit e Gödel sepse ajo ishte nje balerine e divorcuar dhe 6 vjet me e madhe se ai. Me vone ai shkoi per nje tjeter vizite ne SHBA. Ne vjeshten e 1938 ai ishte ne IAS, kurse ne pranveren e 1939 ne University of Notre Dame.
Niedermuhlern
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Smaqi (Gjakovë)
Smaq është një vendbanim në komunën e Gjakovës, Kosovë.
Dragon Ball
thumb|200px|Personazhi [[Goku nga filmi Dragon Ball.]]
Dragon Ball (sq:Sferat e Dragoit) janë seri të Dragon Ball Z të shkruajtura nga një artist i njohur mangash me emrin Akira Toriyama, në fillim janë transmetuar vetëm në Japoni në vitin 1986 dhe më pas zyrtarisht u lëshua në ShBA në vitin 1998. Transmetimi i anime "Dragon Ball" është shfaqur edhe në Shqipëri, por nuk ka asnjë datë zyrtare se kur kanë filluar transmetimet.
Historia fitoi famë shumë shpejtë dhe shumë seriale dhe seri lojrash të tjera do publikoheshin më vonë. 'Sferat e Dragoit' ka në qëndër të ngjarjes një djalosh i lindur me bisht që quhet Goku. Ai zotëron një pafajsi fëmije dhe nje forcë mbi naturale. Në film tregohen aventurat e Gokut dhe miqve të tij, një grup ky që zgjerohet gjithmonë e më shumë me vazhdimin e serialit. Ngjarja zhvillohet në vënde egzotike dhe bën fjalë për heronj shumë të fuqishëm që ndeshen gjithmonë kundra të keqes. Goku gjatë udhëtimit të tij do të fitojë një fuqi të jashtzakonshme duke u bërë kështu luftëtari më i fortë në univers.
Të gjitha ngjarjet zhvillohet rreth sferave të dragoit. Ato janë shtatë dhe po të mblidhen të gjitha (mungesa e qoftë njërës prej tyre nuk do të jepte asnjë efekt), personi që i ka mbledhur, ka të drejtën të shprehë një dëshirë dragoit Shenlong dhe pikërisht kjo i bën këto sfera kaq të kërkueshme duke hapur luftime të vazhdueshme. Pasi dëshira shprehet, sferat shpërndahen në mënyrë të çrregullt nëpër botë por me anë të mjeteve të ndryshme (zakonisht radarë) ato mund të lokalizohen lehtë edhe pse marrja e tyre mund të jetë me të vërtetë një sforcim lodhës.
Përmbledhja në pak fjalë
Është për t’u çuditur mënyra se si personazhët e Dragon Ball takohen me njëri tjetrin. Si duket regjisori përdor të njëjtën mënyrë çdo herë, dhe kjo mënyrë është luftimi (madje Goku nga fundi i serialit ndeshet edhe me gruan e tij të ardhshme). Gati të gjithë personazhët ndeshen me njëri tjetrin dhe zakonisht mbas luftimit ata kalojnë nga ana e të mirës (kjo gjë vlen edhe për DBZ dhe DBGT, me përjashtim të dy personazhëve Sell dhe Frizër)
Gjatë epizodit personazhet si Bulma, Mai, Roshi, Jamça, Tao-Pai-Pai, Nam, Komentuesi e të tjerë, e bëjnë epizodin më të larmishëm dhe të qeshurat nuk mungojnë. Në serialin e Drgon Ball, një event i rëndësishëm është Kampionati i arteve marciale që është një konkurs force. Si rregull kundërshtarët nuk duhet të bien jashtë territorit të ringut. Shumë armiq Goku i sfidon pikërisht në këtë arenë, por në Dragon Ball Z, ky kontest e humb rëndësinë e tij në kuptimin e mirfilltë. Sfidantët nuk ndeshen më për vendin e parë, por për shkatarrimin total të tokës.
Ndryshimet
thumb| Dragon Ball dhe Dragon Ball Z Anime janë bazuar nga libri manga me të njëjtin titull. Serialet dhe libri, ndryshe nga disa filma anime manga (që jo në pak raste ndryshojnë shumë nga njëra tjetra), janë shumë të ngjashme. Filloi si një seri në një revistë javore (Weekly Shonen Jump). Nga 1984 deri në 1995 pati një dalje prej 42 librash individual të quajtur Tankōbon (përmbledhje). Më vonë akoma, në 2004 do të dilte manga me 34 volume (si në Amerikën Veriore ashtu edhe në Evropë) me një fund të rishikuar dhe me kapakë të rinj, ku spikatej përmirsimi i stripave, që ishin ndryshuar nga autori me kalimin e kohës dhe sipas pëlqimit të adhuruesve (këtu është për t’u theksuar që edhe gjatë transmetimit në Japoni, për shkak se ky serial vazhdoi për një kohë të gjatë të shfaqej në televizion, pati ndyshime dhe përmisime të stripave).
Publikimi në Evropë dhe Amerikë ka pasur shumë ndryshime përpara se të publikohej. Në serinë origjinale lëshuar në Japoni, ka shumë përdorim armësh, gjë që nuk u lejua për publikim në ShBA dhe Evropë, duke detyruar produktorin të modifikonte shumë gjëra. Përpara se ky serial të shfaqej në këto dy vënde, nga Dragon Ball janë pastruar dhe modifikuar shumë skena ku lakuriqsia ishte e pranishme. Megjithatë Dragon Ball pati sukses dhe fitoi shumë popullaritet ashtu si edhe në Japoni.
Në Shqipëri
Në Shqipëri Dragon Ball është transmetuar nga platforma DigitAlb në kanalin "Bang Bang". Atje janë transmetuar vetëm episodet e Dragon Ball Z. Është ndjekur shumë nga fëmijët në Shqipëri.
Komanda e Doktrinës dhe Stërvitjes
Komanda e Doktrinës dhe Stërvitjes (KDS) te Shqipërise u krijua me 16.08.2001, në përputhje me ligjin Nr.8571 datë 27.01.2000 "Për Politikën e Mbrojtjes të Republikës së Shqipërise" dhe Urdhërin e Komandantit të Përgjithshëm të FA datë 08.04.2000 "Për kalimin në strukturën e re organizative të FA të Republikës së Shqipërisë".
Projekti i lirë
Projekti i lirë është një ndërmarrje e personave apo grupeve shoqërore për krijiin e një veprimtarie apo ndonjë sendi me qëllim shërbimi dhe zhvillimit të shoqërisë.
Këto projekte nisen nga personi apo grupi dhe varësisht nga efekti i tyre në shoqëri ndihmohen nga individët e shoqërisë me qëllim afirmimi të veprimtarive të tyre në shoqërin pjesë e së cilës janë apo qëllime të thjeshta përhapja e njohurive që kanë brenda rregullave të krijuara nga ata në atë projekt.
Projektze të tilla në jetën e përditëshme nxiten nga shoqata humanitare apo shtetrore e fetare me qëllim ndihmimi të zhvillimit të kolektive shoqërore. Një formë e tillë e projekteve të lira për përdorim të gjerë të njohurive njerzore nga lëmi të ndryhme janë edhe projektet e ndërmarra në rrjetin e informatave të quajtur internet, ku përdorusit e rrjetit kanë mundësi që të ndihmojnë me diturit e tyre apo vlera materiale për mbullimin e shpenzimeve apo afirmimin e projektit.
Zakonisht materialet nga këto projekte janë të lira për përdorim të gjërë dhe zhvillim të më tutjeshëm pa kundërvlerë materiale por me disa rregulla mbi përdorimin e materialit të huazuar i cili sipas rregullave edhe mund të zhvillohet dhe të ndryshohet më tejë në shërbim të shoqërisë. Zakonisht rregullat e përdorimit janë të lidhura ngusht me citimin e burimit të materialit të marrë për bazë, por ka edhe rregulla tjera që saktësojnë metodën, qëllimin dhe dedikimin e përdorimit të materialit të huazuar.
Dronten
Dronten është një komunë në provincën Flevoland në Holandë me sipërfaqe 423.86 km² dhe popullsi 40266 banorë. Dronten është kryeqendra e bashkisë.
Shqipëri 1–1 Bosnje Hercegovina (8 Tetor 2010)
Shqipëri 1–1 Bosnje Hercegovina ishte ndeshja e raundit të tretë të Grupit D të fazës së parë kualifikuese të Euro 2012 e luajtur në Stadiumin Qemal Stafa. Kjo ishte ndeshja e tretë midis tyre në histori, me Shqipërinë që ka fituar një ndeshje dhe ka barazuar një. Ndeshja u luajt më 8 tetor 2010 dhe Shqipëria barazoi me rezultatin 1–1 falë golit të Klodian Duros me goditje dënimi minutën 45të. Në këtë ndeshje, morën pjesë 14,220 tifozë. Kjo ishte ndeshja e tretë zyrtare e trajnerit Josip Kuže i cili vendosi një rekod me Shqipërinë pasi kjo ishte ndeshja e tyre e tretë pa humbje. Me këtë, Shqipëria zbriti në vendin e dytë të Grupit me pesë pikë në tre ndeshje, kurse Bosnja me këtë barazim zbriti në vendin e tretë me katër pikë.
Detajet
{| width=92%
Noflen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Ermela Teli
Ermela Teli (1981) është regjisore dhe aktore shqiptare. Ajo ka lindur në Tiranë.
Filmografia si regjisore dhe skenariste
-	Regjia Ermela Teli, Moreno Benigno (Rome) Itali
Kantoni Brest-Kerichen
Kantoni Brest-Kerichen (frëngjisht: Canton de Brest-Kerichen) është një kanton në departamentin Finistère, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 15898 banorë.
Kantoni Gap-Sud-Est
Kantoni Gap-Sud-Est (frëngjisht: Canton de Gap-Sud-Est) është një kanton në departamentin Hautes-Alpes, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Gap. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 8622 banorë.
Sistemi evropian për grumbullim dhe transfer të kredive
Sistemi evropian për grumbullim dhe transfer të kredive (European Credit Transfer and Accumulation System - ECTS në gjuhën angleze) është një standard për krahasimin e arritjeve në studime dhe performances së studentëve të arsimit të lartë nëpër Bashkimin Evropian dhe vendet e tjera evropiane që bashkëpunojnë në këtë fushë. Për studimet e ECTS kreditë jepen pas përfundimit me sukses të studimit. Një vit akademik korespondon me 60 ECTS-kredi që janë ekuivalente me 1500–1800 orë studimi në të gjitha vendet pa marrë parasysh standardin ose llojin e kualifikimit dhe përdoret për ta lehtësuar transferin dhe avancimin nëpër tërë Bashkimin Evropian.
ECTS-ja do të plotësohet me Sistemin evropian për transfer të kredive për edukim dhe trajnim profesional (ECVET) të cilin, ministrat përgjegjës për trajnim profesional të 32 vendeve evropiane u pajtuan ta zhvillojnë në Komunikatën e Mastrihtit të datës 14 dhjetor 2004.
ECTS poashtu përfshin një standard të quajtur shkalla e notimit të ECTS-së, që ka për qëllim të futet në përdorim përveç notave standarde lokale (shtetërore) :
Olga Adamczyk
Olga-Kira Adamczyk (l. 15 nëntor 1958, Varshavë - v. 31 korrik 2022, Radom) është një ish politikan polak.
Olga Adamczyk Olga Adamczyk Olga Adamczyk Olga Adamczyk Olga Adamczyk Olga Adamczyk Вольга Адамчык Ольга Адамчик Ольга Адамчик Olga Adamczyk Ольга Адамчик
Grupi i pestë i elementeve kimike
Ky grup konsiston ne : Vanadium është një element kimik me simbolin V dhe numrin atomik 23.Është një metal tranzicion i fortë, gri argjendtë, i lakueshëm. Metali elementar rrallë gjendet në natyrë, por pasi izolohet artificialisht, formimi i një shtrese oksidi stabilizon disi metalin e lirë kundër oksidimit të mëtejshëm.
Niob, i njohur gjithashtu si kolumbium, është një element kimik me simbolin Nb dhe numrin atomik 41. Niobiumi është një metal tranzicion gri i çelët, kristalor dhe duktil. Niobiumi i pastër ka një vlerësim të fortësisë Mohs të ngjashme me atë të titanit të pastër dhe ka duktilitet të ngjashëm me hekurin. Niob oksidohet në atmosferën e tokës shumë ngadalë, prandaj aplikimi i tij në bizhuteri si një alternativë hipoalergjike ndaj nikelit. Niob shpesh gjendet në minerale piroklor dhe kolumbit, prandaj emri i mëparshëm "kolumbium". Emri i tij vjen nga mitologjia Greke, konkretisht Niobe, e cila ishte vajza e Tantalus, emrit të tantalit. Emri pasqyron ngjashmërinë e madhe midis dy elementeve në vetitë e tyre fizike dhe kimike, duke i bërë të vështirë dallimin
Tantalumi është një element kimik me simbolin Ta dhe numrin atomik 73. I njohur më parë si tantalium, ai është emëruar pas Tantalus. Tantalumi është një metal tranzicion i rrallë, i fortë, gri-blu, me shkëlqim që është shumë rezistent ndaj korrozionit.Është pjesë e grupit të metaleve zjarrduruese, të cilat përdoren gjerësisht si përbërës të vegjël në lidhje. Inerciteti kimik i tantalit e bën atë një substancë të vlefshme për pajisjet laboratorike, dhe si një zëvendësim për platinën. Përdorimi i tij kryesor sot është në kondensatorë tantalë në pajisje elektronike si telefona celularë, DVD player, sisteme lojërash video dhe kompjuterë. Tantali, gjithmonë së bashku me niobin kimikisht të ngjashëm, ndodh në grupet minerale tantalite, columbite dhe coltan. Tantalumi konsiderohet si një element kritik i teknologjisë
Këto elemente kane pese elektrone ne shtresën e jashtme. Dubniumi nuk gjendet ne natyre, por prodhohet industrialisht. Ne temperature mjedisi këto elemente janë negjendje te ngurte.
Valeri Leontiev
Valery Leontiev, (emri i plotë: Valery Yakovlevich Leontiev ,Ru : Валерий Яковлевич Леонтьев) është këngëtare Ruse e lindur më 19 mars 1949 nga Ust-Usa (Rusi).
Vogova
Vogovë është një vendbanim në komunën e Gjakovës, Kosovë.
Oberbalm
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Grupi i shatatë i elementeve kimike
Ky grup konsiston ne : Këto elemente kane 7 elektrone ne shtresën e jashtme. Teknetiumi nuk ka izotope te qëndrueshëm. Ky dhe Prometiumi janë te vetmit elemente përpara poloniumit përtej te cilit asnjë element nuk ka izotope te qëndrueshëm. Ne temperature ambienti janë ne gjendje te ngurte.
Komuna e Sarajit
Komuna e Sarajit është komunë që shtrihet në rajonin e Shkupit të Maqedonisë. Qendra e komunës është Saraji.
Gjeografia
Komuna e Sarajit shtrihet në pjesën veriperëndimore të qytetit të Shkupit. Kufizohet me komunën e komunën Gjorçe Petrov (lindje), Jegunoc dhe Zhelinë (perëndim), Sopisht dhe Karposh (juglindje). Zoteron një strukturë kodrinore-malore. Pika më e lartë ndodhet në Malin e Thatë – 1369 m mbi nivelin e detit. Pika më e ulët është f. Krushopek – 276 m lartësi mbidetare.
Veçanti turistike te saj janë: QRS Saraj, Liqeni i Treskës,gryka e Matkës, Xhamia e vjetër e Husein Shahinit e cila daton nga shekulli XV .Nëpër këtë komunë kalon edhe Korridori i Tetë.
Desislava Petrova
Desislava Dobreva Petrova (lindur në 12 dhjetor 1980) është një aktiviste lezbike nga Bullgaria si dhe ish-presidente e organizatës më të madhe për të drejtat LGBT në Bullgari, “BGO Gemini- Bulgaria”. Ajo ka lobuar për të drejta të barabarta për personat LGBT që prej vitit 2000.
Si drejtuese e organizatës Gemini, njëkohësisht organizata më e vjetër dhe e vetmja me qendër në Bullgari, Petrova Petrova ka qenë e përgjegjshme për menaxhimin e përgjithshëm të organizatës. Në 19 janar 2001 ajo doli hapur si lezbike në edicionin e lajmeve në televizionin kombëtar Bulgarian National Television. Petrova ishte lezbikja e parë që doli publikisht si e tillë në Bullgari, duke folur për të drejtat LGBT. Ajo njihet për fushatën ndërgjegjësuese të zhvilluar në favor të legjislacionit për mbrotjen nga diskriminimi.
Petrova ka qenë e përfshirë në grupe pune që kanë zhvilluar ligje të reja, plane kombëtare si dhe propozime për ndryshime në legjislacionin vendas dhe atë të BE. Petrova është moderatore e emisionit të parë radiofonik, të dedikuar ndaj problemeve të komunitetit LGBT në Bullgari.
Petrova është ambjentaliste dhe në 2 korrik 2017 u arrestua gjatë një proteste së bashku me 35 aktivistë të tjerë për të mbrojtur parkun natror “Strandja”.
Grupi i gjashtë i elementeve kimike
Grupi i gjashte konsiston ne : Kromi është një element kimik me simbolin Cr dhe numrin atomik 24. Është elementi i parë në grupin 6. Është një metal tranzicion i hirtë-gri, me shkëlqim, i fortë dhe i brishtë. Kromi është aditivi kryesor në çelik inox, të cilit i shton veti anti-korrozive. Kromi gjithashtu vlerësohet shumë si një metal që është në gjendje të lëmohet shumë ndërsa i reziston njollosjes. Kromi i lëmuar reflekton gati 70% të spektrit të dukshëm, me gati 90% të dritës infra të kuqe që reflektohet. Emri i elementit rrjedh nga fjala greke χρῶμα, chrōma, që do të thotë ngjyrë, sepse shumë përbërje të kromit janë të ngjyrosura intensivisht.
Molibden është një element kimik me simbolin Mo dhe numrin atomik 42. Emri është Neo-Latin, i cili bazohet në Greqinë e Lashtë Μόλυβδος molybdos, që do të thotë plumb, pasi xehet e tij ishin ngatërruar me xehet e plumbit. Mineralet e molibdenit janë njohur gjatë historisë, por elementi u zbulua në 1778 nga Carl Wilhelm Scheele. Metali u izolua për herë të parë në 1781 nga Peter Jacob Hjelm