cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapaciteti për ngrohje
Negative kapaciteti për ngrohje (yje)
Nëse sistemi humbet energji, për shembull, me anë të përhapjes së energjisë larg në hapësirë, në energji kinetike mesatare në fakt rritet. Nëse temperatura është përcaktuar me energji kinetike mesatare, atëherë sistemi prandaj mund të thuhet se ka një negativ kapaciteti për ngrohje.
Një më ekstreme version i këtij ndodh me zi vrima. Sipas të zezë vrimë të termodinamikës, më shumë masë dhe energji një vrimë të zezë thith, e ftohta të bëhet. Në të kundërt, në qoftë se ajo është një net emitter të energjisë, përmes rrezatimit Hawking, do të jetë e ngrohtë dhe të ngrohtë deri sa vlon larg.
Megjithatë, kur ky efekt ka qenë korrigjuar, duke e ndarë kapaciteti për ngrohje nga sasia e substancës në një trup, si pasojë specifike kapaciteti për ngrohje është një funksion të strukturës së substancë tv. Në veçanti, kjo varet nga numri i shkallëve të lirisë që janë në dispozicion për të grimcave në substancë, secili i pavarur shkallën e lirisë lejon grimcave për të ruajtur të energjisë termike. E translational energji kinetike e substancës grimcat e cila manifestohet si temperaturë ndryshim është vetëm një nga shumë të jetë e mundur shkallë të lirisë, dhe kështu më të mëdha, numri i shkallëve të lirisë në dispozicion për të grimcave të substancave të tjera se translational energji kinetike, aq më të mëdha do të jenë specifike kapaciteti për ngrohje për pasurinë. Për shembull, rotacioni energji kinetike të gazit të molekulave dyqane të energjisë për ngrohje në një mënyrë që të rritet kapaciteti për ngrohje, pasi që kjo energji nuk kontribuojnë në temperatura.
Shembull i temperaturës-varur specifike kapaciteti për ngrohje, në një diatomic gazit
Për të ilustruar rolin e ndryshme shkallë të lirisë në ruajtjen e nxehtësisë, ne mund të konsiderojmë të azotit, një diatomic molekulë që ka pesë aktive shkallë të lirisë në temperaturë të dhomës: tre përbërë translational mocionet plus dy rotacioni shkallë të lirisë së brendshmi. Edhe pse konstante-vëllimi molar kapaciteti për ngrohje i azotit në këtë temperatura është pesë të tretat që të monatomic gazeve, në një per-mol të atomeve bazë, ajo është pesë-sixths që të monatomic gazit. Arsyeja për këtë është humbja e një shkallën e lirisë për shkak të obligacioneve, kur kjo nuk do të lejojë ruajtjen e energjisë termike. Dy të veçanta të azotit atomet do të ketë një total prej gjashtë shkallë të lirisë—tre translational shkallë të lirisë e të çdo atom. Kur atomet janë të lidhura molekulë ende do të ketë vetëm tre translational shkallë të lirisë, si dy atomeve në molekulë të lëvizur si një. Megjithatë, molekulë nuk mund të trajtohet si një pikë e objektit, dhe në çastin e plogështisë është rritur mjaft rreth dy sëpata për të lejuar dy rotacioni shkallë të lirisë të jetë aktiv në temperaturën e dhomës për të dhënë pesë shkallë të lirisë. Momenti i inercise rreth tretë boshtit të mbetet i vogël, pasi që kjo është boshti i të kalojnë nëpër qendrat e dy atomeve, dhe kështu është e ngjashme me atë të vogla momentin e inercise për atomet e një monatomic gazit. Kështu, kjo shkallë e lirisë nuk vepron për të ruajtur nxehtësinë, dhe nuk i kontribuon edhe kapaciteti për ngrohje i azotit. E kapaciteti për ngrohje në atom për të azotit (5/2 R per nishan molekulave = 5/4 R në mol atomeve), pra është më pak se për një monatomic gazit (3/2 R per nishan molekulat ose atomeve), për aq kohë sa temperatura mbetet e ulët sa që nuk vibrational shkallë të lirisë janë të aktivizuar.
Në temperatura të larta, megjithatë, azotit gazit fiton një më shumë shkallën e brendshme të lirisë, si molekulë është ngacmuar në të lartë vibrational modes se të ruajtur të energjisë termike. Një vibrational shkallën e lirisë kontribuon një kapaciteti për ngrohje i 1/2 R për çdo kinetike dhe potenciale të energjisë, për një total prej R. Tani lidhja është duke kontribuar kapaciteti për ngrohje, dhe (për shkak të ruajtjes së energjisë në mundshëm të energjisë) dhe është duke kontribuar më shumë se në qoftë se atomet nuk ishin të lidhura. Me plotë termike ngacmim të bonove dridhje, kapaciteti për ngrohje në vëllim, ose në nishan të gazit të molekulave qasjet e shtatë të tretat që të monatomic gazeve. Dukshëm, kjo është shtatë-sixths e monatomic të gazit me vlerë në një mol-së atomeve bazë, pra, kjo është tani një më të lartë kapaciteti për ngrohje në atom sesa monatomic figura, sepse vibrational mode mundëson për diatomic gazeve lejon një shtesë në shkallë të lartë të mundshëm të energjisë lirinë për palë të atomeve, e cila monatomic gazet nuk mund të posedojnë. Shih thermodynamic temperaturës për më shumë informacion mbi translational mocionet, kinetike (nxehtësi) energjisë, dhe marrëdhëniet e tyre për të temperaturës.
Megjithatë, edhe në këto madhe të temperaturave ku gazta azotit është në gjendje për të ruajtur 7/6ths e energjisë për atom të një monatomic gazit (duke e bërë atë më efikase në ruajtjen e energjisë për një atomike bazë), ende e ruan në kujtesë vetëm 7/12 ths e maksimal per-atom kapaciteti për ngrohje e një të ngurta, do të thotë se nuk është aq efikase në ruajtjen e energjisë termike, në një atomike bazë, si substancave të ngurta mund të jetë. Kjo është tipike e gazrave, dhe rezultatet, sepse shumë e mundshëm të obligacioneve, që mund të jetë ruajtjen e energjisë potenciale në të gazta të azotit (në krahasim me ngurta azotit) mungojnë, sepse vetëm një nga dimensionet hapësinore për çdo atom të azotit ofron një lidhje në të cilën energjisë potenciale mund të ruhen pa e rritur energji kinetike e atomit. Në përgjithësi, solids janë më të efektshme, në një atomike bazë, në ruajtjen e energjisë termike, (që është, ata e kanë më të lartë për-atom ose në e-mol-së atomeve kapaciteti për ngrohje).
Në nishan të atomeve
Anasjelltas, për molekulare-bazuar substancave (e cila gjithashtu thithin nxehtësi në e tyre të brendshme shkallë të lirisë), masive, të molekulave komplekse me të lartë atomike count—si oktani—mund të ruajë një pjesë të madhe të energjisë për nishan dhe ende janë mjaft të unremarkable në një masë baza,, ose në një per-atom bazë. Kjo është për shkak se, në të plotësisht të ngazëllyer, sistemet e ngrohjes është ruajtur në mënyrë të pavarur nga çdo atom në një substancë, jo në radhë të parë nga pjesa më e madhe e mocionit të molekulave.
Kështu, ajo është kapaciteti për ngrohje per-mol-së atomeve, jo per-mol-së molekulave, e cila është intensiv sasi, dhe e cila është më afër për të qenë të vazhdueshme për të gjitha substancave në temperatura të larta. Kjo lidhje u vënë re empirikisht në vitin 1819, dhe quhet Dulong–Petit ligjit, pas dy discoverers. Historikisht, fakti që specifik të ngrohjes kapaciteteve janë përafërsisht të barabarta, kur të korrigjohet duke e supozuar pesha e atomeve të solids, ishte një pjesë e rëndësishme e të dhënave në favor të teorisë atomike të materies.
Corollaries nga këto konsiderata për solids (vëllim të veçantë-kapaciteti për ngrohje)
Pasi që pjesa më e madhe dendësia e një të ngurta element kimik është ngushtë i lidhur me të saj molar në masë (zakonisht rreth 3 R per nishan, siç u përmend më lart), nuk ekziston një dukshme anasjelltë korrelacion në mes të një të ngurta e dendësisë dhe të veçanta të saj kapaciteti për ngrohje në një per-masë bazë. Kjo është për shkak të një shumë të përafërt me tendencë të atomeve më të elementeve të jetë rreth të njëjtën madhësi (dhe qëndrueshmërinë e nishan-specifike kapaciteti për ngrohje), që rezulton në të mirë korrelacioni mes vëllim të ndonjë të dhënë të ngurta element kimik dhe total kapaciteti për ngrohje. Një mënyrë tjetër për të deklaruar këtë, është që vëllimi specifik kapaciteti për ngrohje (volumetrike kapaciteti për ngrohje) të ngurta elemente është përafërsisht konstante. Në vëllimin molar të ngurta elemente është shumë e ashpër të vazhdueshme, dhe (madje edhe më të besueshme) kështu është edhe e molar kapaciteti për ngrohje për shumicën e substancave të ngurta. Këto dy faktorë të përcaktuar volumetrike kapaciteti për ngrohje, e cila si pjesa më e madhe e pronës mund të jetë e habitshme në qëndrueshmëri. Për shembull, element i uraniumit është një metal i cili ka një dendësi pothuajse 36 herë që e metalit litium, por uraniumit specifike kapaciteti për ngrohje në një volumetrike bazë (p.sh. për të dhënë vëllimin e metal) është vetëm 18% më të mëdha se litium.
Që nga vëllimi-specifike të menjëhershme të Dulong–Petit specifike kapaciteti për ngrohje marrëdhënie kërkon që atomet e të gjitha elementeve të marrë (në mesatare) të njëjtin vëllim në solids, ka shumë largimet nga ajo, me shumicën e këtyre për shkak të variacioneve në atomike madhësi. Për shembull, arsenik, e cila është vetëm 14.5% më pak të dendura se antimony, ka gati 59% më specifike kapaciteti për ngrohje në një masë bazë. Me fjalë të tjera; edhe pse një ingot të arsenik është vetëm rreth 17% më të mëdha se një antimony një të njëjtën masë, atë thith rreth 59% më të ngrohjes për një të dhënë temperatura rritet. E kapaciteti për ngrohje i raporteve të dy substancave të ngushtë në vijim raportet e tyre molar vëllime (raportet e numrit të atomeve në të njëjtin vëllim të çdo substancë); largimi nga korrelacionit të thjeshtë vëllime në këtë rast është për shkak të lehta arsenik të atomeve e duke qenë dukshëm më e ngushtë e mbushur se antimony të atomeve, në vend që të ngjashme të madhësisë. Me fjalë të tjera, të ngjashme me madhësi të atomeve do të shkaktonte një nishan të arsenik të jetë 63% më e madhe se një nishan të antimony, me një përkatësisht më të ulët të densitetit, duke lejuar vëllimin e tij më të ngushtë pasqyrë të ngrohjes e saj të kapaciteteve të sjelljes.
Ngurta faza
parapamje|300x300px|E dimensionless kapaciteti për ngrohje i ndarë nga të tre, si funksion të temperaturës si parashikuar nga Debye model dhe nga Einstein më herët model. Aksi horizontal është temperatura e ndarë nga Debye temperatura. Vini re se, siç pritet, dimensionless kapaciteti për ngrohje është zero në zero absolute, dhe të rritet në vlerë të tre si temperatura bëhet shumë më të mëdha sesa Debye temperatura. Vija e kuqe korrespondon me klasike kufirin e Dulong–Petit ligji Për këtë çështje në një të kristaltë të ngurta faze, Dulong–Petit ligji, i cili u zbulua empirikisht, thotë se molar kapaciteti për ngrohje merr vlerë 3 R. Në të vërtetë, për të ngurta metalike elementeve kimike në temperaturë të dhomës, molar të ngrohjes kapaciteteve variojnë nga rreth 2.8 R deri në 3.4 R. Të mëdha përjashtime në fund të ulët të përfshijë solids përbëhet nga relativisht të ulët-masë, të lidhura fort të atomeve, të tilla si berilium në 2.0 R, dhe diamanti në vetëm 0.735 R. Kjo e fundit të krijuar kushtet më të mëdha kuantike vibrational energjisë hapësira, kështu që shumë vibrational modes kanë energji shumë të lartë për të populluar (dhe kështu janë "ngrirë") në temperaturë të dhomës. Në larta në fund të mundshme të ngrohjes kapaciteteve, kapaciteti për ngrohje mund të kalojë R nga sasi modeste, për shkak të kontributeve nga anharmonic dridhjet në solids, dhe nganjëherë një kontribut modest nga përçueshmëri elektronet në metale. Këto nuk janë shkallët e lirisë të trajtohen në Einstein apo Debye teori.
Teorike maksimale kapaciteti për ngrohje për multi-atomike gazeve në temperatura të larta, si molekulat bëhen më të mëdha, edhe qasjet e Dulong–Petit kufirin prej 3 R, për aq kohë sa është llogaritur në nishan të atomeve, nuk molekulave. Arsyeja për këtë sjellje është se, në teori, gaze me shumë të madh të molekulave kanë pothuajse të njëjtat të lartë të temperaturës nxehtësia kapaciteti si solids, mungon vetëm (të vogla) kapaciteti për ngrohje kontributin që vjen nga e mundshëm të energjisë se nuk mund të ruhen në mes të veçantë të molekulave në një gazit.
E Dulong–Petit kufizojnë rezultatet nga equipartition teoremë, dhe si i tillë është i vlefshëm vetëm në klasike kufirin e një microstate tërësisë, e cila është një temperaturë të lartë kufi. Për dritën dhe jo-metalike elementet, si dhe shumica e përbashkët molekulare bindëse bazuar në komponimet e karbonit në standarde të ambientit temperatura, efektet kuantike mund të luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm, si ata e bëjnë në multi-atomike gazeve. Këto efekte zakonisht të kombinohen për të dhënë ngrohjes kapacitetet më të ulët se 3 R në nishan të atomeve në ngurta, edhe pse në molekulare solids, ngrohjes kapaciteteve llogaritur në nishan të molekulave në molekulare solids mund të jetë më shumë se 3 R. Për shembull, kapaciteti për ngrohje të ujit akull në pikën e shkrirjes është rreth 4.6 R per nishan e molekulave, por vetëm 1.5 R per nishan e atomeve. Siç është theksuar, kapaciteti për ngrohje vlera shumë më të ulëta se 3 R "në atom" (siç është rasti me diamant dhe berilium) rezultojnë nga "ngrirja" e mundur dridhje mënyrat për dritën e atomeve në mënyrë të përshtatshme temperaturat e ulëta, ashtu si ndodh në shumë të ulët në masë të atomit gazeve në dhomë temperatura (ku vibrational modes janë të gjitha të ngrira). Për shkak të lartë kristal të detyrueshme energjitë, efektet e vibrational mode ngrirjes janë vërejtur në solids më shpesh se lëngje: për shembull kapaciteti për ngrohje i madh i ujit është dy herë që prej akulli në afërsi të njëjtën temperaturë, dhe përsëri është afër 3 R në nishan të atomeve të Dulong–Petit teorike maksimale.
Faza e lëngët
Një teorisë së përgjithshme të ngrohjes kapacitetin e lëngjeve ende nuk është arritur dhe është ende aktiv fushën e kërkimit shkencor. Për shumë kohë është menduar se phonon teoria nuk është në gjendje të shpjegojë kapaciteti për ngrohje i lëngje, sepse lëngjet vetëm mbështesim gjatësor, por nuk tërthor phonons, e cila në solids janë përgjegjëse për 2/3 e kapacitetit të ngrohjes. Megjithatë, Brillouin shpërndarjen eksperimente me neutrone dhe me rrezet-X, i cili konfirmon një perceptim të Yakov Frenkel, kanë treguar se tërthor phonons ekzistojnë në lëngje, edhe pse të kufizuar në frekuencat mbi një prag të quajtur Frenkel frekuencave. Pasi që shumica e energjisë është e përmbajtura në këto lartë frekuenca e modes, thjeshtë një modifikim të Debye model është i mjaftueshëm për të përftuar një përafrim të mirë për eksperimentale ngrohjes kapaciteteve të thjeshtë të ftohta.
Materialet amorfe mund të konsiderohet një lloj të lëngshme në temperatura mbi qelq temperatura e tranzicionit. Më poshtë xhamit të tranzicionit temperatura amorfe materialet e ngurta (qelqtë) shteti formë. Specifike të ngrohjes ka karakteristike ndërprerje në xhami temperatura e tranzicionit të cilat janë shkaktuar nga mungesa e shtetit qelqtë e shpërlan grupe bërë të thyer bono (configurons) që janë të pranishme vetëm në fazën e lëngshme. Mbi qelq tranzicionit temperatura e shpërlan grupe të formuar duke thyer prangat e të mundësuar një mënyrë më të çlirët strukturën dhe kështu një më të madhe shkallën e lirisë për të atomike lëvizje e cila rezulton në një më të lartë kapaciteti për ngrohje e lëngjeve. Më poshtë xhamit të tranzicionit temperatura nuk ka zgjatur grupe të thyer prangat dhe kapaciteti për ngrohje është më i vogël për shkak se solid-state (qelqtë) struktura amorfe e materialit është më e ashpër. Ndërprerje në kapaciteti për ngrohje janë zakonisht të përdorura për të zbuluar xhami tranzicionit temperatura ku një lëngët super të transformohet në xhami.
Tabela të veçanta të ngrohjes kapaciteteve
Vini re se veçanërisht e lartë molar të vlerave, si për vajguri, benzinë, ujit dhe amoniakut, nga rezultati llogaritjen e veçanta të ndizet në aspektin e minjve të ''molekulave. Nëse specifike të ngrohjes është shprehur në nishan të atomeve'' për këto substanca, asnjë nga të vazhdueshme me vëllim të vlerave të kalojë, për çdo masë të madhe teorike Dulong–Petit limit prej 25 J⋅mol-1⋅K-1 = 3 R në nishan të atomeve (shih kolona e fundit e këtij tabela). Vajguri, për shembull, ka shumë të madh të molekulave dhe kështu një ngrohje të lartë e kapaciteteve për nishan, por si një substancë kjo nuk duhet të shquar të ngrohjes e kapaciteteve në aspektin e vëllimit, në masë, ose atom-mol (e cila është vetëm 1.41 R në nishan të atomeve, ose më pak se gjysma e më bindëse, në kushtet e kapacitetit të ngrohjes për atomit).
Në kolonën e fundit, të mëdha largimet e solids në standard temperaturat nga Dulong–Petit ligji vlerën e 3 R, janë zakonisht për shkak të ulët pesha atomike plus larta të bonove të fuqisë (si në diamond) duke shkaktuar disa dridhje të mënyrave për të kanë shumë energji për të qenë në dispozicion për të ruajtur të energjisë termike në matet temperatura. Për gazet, nisja nga 3 R në nishan të atomeve në këtë tabelë është në përgjithësi, për shkak të dy faktorëve: (1) dështimi i lartë kuantike-energji-spaced dridhje të modes në molekulat e gazit për të ngacmuar në temperaturë të dhomës, dhe (2) humbja e energjisë potenciale shkallën e lirisë për ndërmarrjet e vogla e molekulave të gazit, thjesht sepse shumica e tyre atomet nuk janë të lidhura maksimalisht në hapësirë për të atome të tjera, siç ndodh në shumë bindëse. Një Supozuar një lartësi prej 194 metra më sipër do të thotë nivelin e detit (bota mbarë median lartësi prej banim të njeriut), një shtëpie temperatura e 23 °C, një dewpoint e 9 °C (40.85% lagështira relative), dhe 760 mm–Hg nivelin e detit–korrigjohen barometric presioni (molar avuj uji përmbajtjen = 1.16%). *E të dhënave që rrjedhin nga llogaritja. Kjo është për ujë të pasur indeve të tilla si tru. E tërë trupit shifër mesatare për gjitarët është rreth 2.9 J⋅cm-3⋅K-1
Padru
Padru (Pàdru, Pàtru) është një komunë në Itali në provincën Sasarit, në rajonin Sardenja. Ka sipërfaqe prej 158 km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 160 m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 2.121 banorë.
Levosoja
Levosojë (serbisht: Левосоје/Levosoje) është fshat në komunën e Bujanocit, Serbi.
Ura e Gurit të Hoshtevës
Ura e Gurit ose Ura e Zagorisë është një monument i trashëgimisë kulturore në Hoshtevë, rrethi i Gjirokastrës, në qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri. Ky monument është i miratuar me numër "266/116.02.1979".
Dyqani i vjetër i Këpuceve (Berat)
Dyqani i vjetër i Këpuceve (Berat) është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Beratit, në qarkun e Beratit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "", i miratuar më "17.04.2015".
Karijoki
Karijoki (Karijoen kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Perëndimore, dhe është pjesë e rajonit Ostrobothnia Jugore.
Toulon-sur-Allier
Toulon-sur-Allier është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Allier të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Toulon-sur-Allier ka një popullsi prej 1138 banorë dhe sipërfaqe 38.69 km², me një dendësi prej 29 banor/km².
Lobi Rajonal i Grave
Lobi Rajonal i Grave Lobi Rajonal I Grave (LRG) për paqe, siguri dhe drejtesi në Evropën Juglindore (EJL)/ Regional Women's Lobby (RWL) përbëhet nga gra lidere në politikë dhe shoqëri civile nga Shqipëria, Bosnjë e Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia. LRGEJL është i përkushtuar drejt fuqizimit të grave dhe përfshirjes së perspektivave gjinore në të gjitha politikat dhe aktivitetet në rajon. Qëllimi i LRG-së është që të përforcojë pozitën e grave në proceset e demokratizimit dhe rimëkëmbjes pas konfliktit, duke avancuar kësisoj drejtësinë dhe pajtimin. LRG mbetet i përkushtuar ndaj sigurimit të një paqeje dhe drejtësie të qëndrueshme përmes procesit të integrimit evropian të tërë rajonit. LRG EJL punon në përkrahjen e barazisë gjinore dhe fuqizimin e grave në proceset e paqes, sigurisë dhe drejtësisë. Ai synon të ndihmojë në ndërtimin e së ardhmes demokratike, prosperuese dhe Evro-Atlantike për të gjitha vendet dhe të gjithë rajonin duke fuqizuar kapitalin njerëzor përmes integrimit të grave në nivelet vendim-marrëse, barabartë me burrat. I themeluar në vitin 2006, Lobi Rajonal i Grave për Paqe, Siguri dhe Drejtësi në Evropën Juglindore bashkon politikane dhe aktiviste nga rajoni që janë të përkushtuara ndaj qëllimeve të thellimit të sigurisë njerëzore, promovimit të të drejtave të grave dhe pjesëmarrjes së tyre në proceset e vendimmarrjes dhe thyerjes së barrierave të politikës etnocentrike. Ky Lob i ka gjithsej 23 anëtare nga 7 vende të ndryshme të rajonit: Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia. Aktivitetet e LRG-së përqendrohen në lobimin dhe avokimin në nivel kombëtar, rajonal dhe ndërkombëtar nëpërmjet takimeve me politikanë, seminareve, tryezave të rrumbullakëta, konferencave ndërkombëtare, deklaratave për shtyp dhe veprimeve të tjera. LRG-ja është e hapur ndaj kërkesave për informata, pyetjeve të mediave si dhe ekspertizës dhe këshillave për një gamë të gjerë të çështjeve që kanë të bëjnë me Gratë, Paqen dhe Sigurinë në EJL. Anëtaret e Komisionit Drejtues: Edita Tahiri, Kosovë (Kryesuese) Sonja Biserko, Serbi Marieta Zace, Shqipëri Memnuna Zvizdic, BeH Gordana Sobol, Kroaci Irina Pockova, Maqedoni Nada Drobnjak, Mal i Zi Anëtarët e Bordit Këshillëdhënës: Elisabeth Rehn Ursula Plassnik Doris Pack Luisa Morgantini Mirjana Feric-Vac Ana Maria Gomes Franziska Brantner Koordinatore e LRG: Diana Cekaj-Berisha coordinator@rwlsee.org www.rwlsee.org
Historia Augusta
Historia Augusta (Augustan History) e njohur edhe si Historia e Perandorëve, është një koleksion i vonë romak i biografive, të shkruara në latinisht, të perandorëve romakë, kolegëve të tyre të vegjël, trashëgimtarëve të caktuar dhe uzurpatorëve nga viti 117 deri në 284. I supozuar i modeluar sipas veprës së ngjashme të Suetonius, Dymbëdhjetë Cezarët, ai paraqitet si një përmbledhje veprash nga gjashtë autorë të ndryshëm (të njohur kolektivisht si Scriptores Historiae Augustae ), të shkruara gjatë mbretërimit të Dioklecianit dhe Kostandinit I dhe drejtuar atyre perandorëve ose personazhe të tjerë të rëndësishëm në Romën e Lashtë. Koleksioni, si ekzistues, përfshin tridhjetë biografi, shumica e të cilave përmbajnë jetën e një perandori të vetëm, por disa përfshijnë një grup prej dy ose më shumë, të grupuar së bashku thjesht sepse këta perandorë ishin ose të ngjashëm ose të njëkohshëm.
Lobi Rajonal i Grave
Lobi Rajonal i Grave të Evropës Juglindore (RWLSEE) i përbërë nga gra lidere nga shtatë shtetet e Ballkanit perëndimor, të cilën organizatë e kryeson Edita Tahiri tani dhjetë vjet, i kanë dërguar dy ditë më parë (më 7 mars) letër sekretarit gjeneral të OKB-së, Antonio Guterres, si dhe të gjitha misioneve të përhershme të shteteve anëtare në OKB, përmes së cilës kërkohet drejtësia ndërkombëtare për gratë e mbijetuara nga përdhunimet seksuale gjatë luftërave në Kosovë, Bosnjë Hercegovinë dhe Kroaci.
Historia Augusta
Në këtë vepër gjejmë edhe të dhëna për historinë e Ilirisë dhe Ilirikut; aty flitet për ngjarjet që ndodhin në Gadishullin Ballkanik në shek. III dhe në fillimin e shek. IV, për sulmet e gotëve dhe për vendosjen në masë të barbarëve në Ballkan etj.
Lobi Rajonal i Grave
“Proceset e rindërtimit në periudhën pas konflikteve në Kosovë, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Kroaci kanë nxjerrë në pah se dhjetëra mijëra gra janë përdhunuar dhe abuzuar gjatë luftërave në këto vende, gjatë shpërbërjes së ish-Jugosllavisë”, thuhet në letrën e këtij lobi, shkruan “Epoka e re”. Sipas kësaj letre drejtuar Antonio Guterres, në luftën e Bosnjës (1992-1995), vlerësohet se numri i grave të mbijetuara të dhunës seksuale sillet diku në mes 12,000 dhe 50,000. Në luftën e Kosovës (1998-1999), vlerësohet se numri i grave të mbijetuara të dhunës seksuale është mbi 20,000. Në luftën e Kroacisë (1991-1995), vlerësohet se numri i grave të mbijetuara të dhunës seksuale është mbi 2,200. “Megjithëse kjo dukuri tmerruese renditet në mesin e mizorive më të rënda në historinë moderne të Evropës, vazhdon të mbetet një gjenocid i fshehur deri në ditët e sotme”, thuhet ndër të tjera në letrën e Lobit Rajonal të Grave të Evropës Juglindore (RWLSEE) që kryesohet nga Edita Tahiri. “Ne konstatojmë me shqetësim, se edhe 20 vite pas, tragjedia e grave të mbijetuara të dhunës seksuale gjatë luftërave në Kroaci, Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Kosovë nuk është adresuar nga ana e asnjë mekanizmi ndërkombëtarë të drejtësisë. Edhe pse Tribunali i Hagës për herë të parë e ka kualifikuar përdhunimin si një krim lufte në rastin Krnojelac (IT-97-25) “Foča”, megjithatë ka vazhduar të mos adresohet më vonë në mënyrë përkatëse”, thuhet në këtë letër. Letra ehttps://scontent.fprx1-1.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/29026416_10156131487859354_6875701827204022272_n.jpg?oh=1abd663997e3e401a5847c85c3dea6f9&oe=5B3C0AF9 plotë e RWLSEE-së të cilën e boton gazeta “Epoka e re”:
Historia Augusta
Hyrje
Autorësia e vërtetë e veprës, data e saj aktuale, besueshmëria dhe qëllimi i saj kanë qenë prej kohësh çështje për polemika nga historianët dhe studiuesit që kur Hermann Dessau në vitin 1889 hodhi poshtë datën dhe autorësinë siç thuhet në dorëshkrim. Problemet kryesore përfshijnë natyrën e burimeve që përdori dhe sa nga përmbajtja është trillim i pastër. Për shembull, koleksioni përmban rreth 150 dokumente të supozuara, duke përfshirë 68 letra, 60 fjalime dhe propozime drejtuar popullit ose senatit, dhe 20 dekrete senatoriale dhe lavdërime.
Lobi Rajonal i Grave
Lobi Rajonal i Grave për Paqe, Siguri dhe Drejtësi në Evropën Juglindore (LRGEJL), në mbështetje të dialogut midis deputeteve të Kuvendit (DK-ve) nga Kosova dhe Serbia, e ka organizuar një takim më 10 dhjetor 2012 në Stamboll, Turqi. Me mbështetjen e Grave të Kombeve të Bashkuara dhe Ambasadës së Finlandës në Prishtinë, LRGEJL e ka organizuar takimin rajonal të grave “Gjendja e grave, ndikimi i tyre në bashkëpunimin rajonal dhe integrimin evropian”, gjatë të cilit, politikanet, parlamentaret dhe aktivistet e shoqërisë civile nga vendet anëtare të LRG-së diskutuan për rolin e shtuar të grave në nxitjen e bashkëpunimit rajonal dhe integrimit evropian të rajonit. Pjesa qendrore e këtij takimi u fokusua në dialogun midis parlamentareve nga Kosova dhe Serbia, i cili u mbajt në një frymë shumë konstruktive.
Historia Augusta
Hyrje
Në dekadën e dytë të shekullit XXI, konsensusi i përgjithshëm mbështeti qëndrimin se ekzistonte vetëm një autor i vetëm, i cili shkroi ose në fund të shekullit IV ose në fillim të shekullit V, i cili ishte i interesuar në përzierjen e çështjeve bashkëkohore (politike, fetare dhe sociale) në jetën e perandorëve të shekullit të III-të. Ekziston një konsensus i mëtejshëm që autori përdori elementet fiktive në vepër për të nxjerrë në pah referencat për vepra të tjera të botuara, si për Ciceronin dhe Ammianus Marcellinus, në një lojë komplekse alegorike. Pavarësisht nga enigmat, ajo është e vetmja llogari e vazhdueshme në latinisht për pjesën më të madhe të periudhës së saj dhe kështu po rivlerësohet vazhdimisht. Historianët modernë nuk janë të gatshëm ta braktisin atë si një burim unik informacioni të mundshëm, pavarësisht pabesueshmërisë së tij të dukshme në shumë nivele.
Emri Historia Augusta e ka origjinën nga Isaac Casaubon, i cili prodhoi një botim kritik në vitin 1603, duke punuar nga një traditë komplekse dorëshkrimesh me një sërë versionesh variante. Titulli siç është regjistruar në dorëshkrimin Codex Palatinus (shkruar në shekullin IX) është Vitae Diversorum Principum et Tyrannorum a Divo Hadriano usque ad Numerianum Diversis compositae ("Jetët e perandorëve dhe tiranëve të ndryshëm nga Hadriani Hyjnor deri te Numeriani nga autorë të ndryshëm"), dhe supozohet se vepra mund të jetë quajtur fillimisht de Vita Caesarum ose Vitae Caesarum.
Biografitë mbulojnë perandorët nga Hadriani deri te Carinus dhe Numerian. Një pjesë që mbulon mbretërimin e Filipit Arab, Decius, Trebonianus Gallus, Aemilian dhe të gjithëve përveç fundit të mbretërimit të Valerianit mungon në të gjitha dorëshkrimet, dhe është argumentuar se biografitë e Nervës dhe Trajanit janë humbur gjithashtu në fillim të veprës, gjë që mund të sugjerojë se përmbledhja mund të ketë qenë një vazhdim i drejtpërdrejtë i Dymbëdhjetë Cezarëve të Suetonius. Është teorizuar se boshllëku i mesit të shekullit III mund të jetë në fakt një mjet letrar i qëllimshëm i autorit ose autorëve, duke kursyer veprën e mbulimit të Perandorëve për të cilët mund të ketë pasur pak material burimor.
Sipas mendimit të Marshall, botimet më të mira shkencore janë ato të H. Peter (Teubner, 2nd ed. 1884) dhe E. Hohl (Teubner, 1971, ribotim i 1965 rishikuar nga Ch. Samberger & W. Seyfarth).
Një kopje e Codex Palatinus (ndoshta ajo e bërë për Petrarkën në vitin 1356) ishte baza e editio princeps të Historisë, botuar në Milano në vitin 1475. Një version i mëvonshëm i shtypur (botimi Aldine) u botua në Venecia në vitin 1516, dhe kjo u pasua nga afër nga një botim i redaktuar nga Desiderius Erasmus dhe i botuar nga Johann Froben në Bazel në vitin 1518. parapamje| [[Hermann Dessau, vepra novatore e të cilit mbi Historia Augusta çoi në rivlerësimin e saj kritik në shekullin XX.]]
Gjashtë shkrimtarë apo një autor i vetëm?
Me problemin e datimit të përbërjes së Historisë lidhet edhe çështja e autorësisë së veprës. Duke e marrë Historinë në vlerën nominale, ka një ndarje të qartë midis autorëve të emërtuar para dhe pas pranisë së boshllëkut ndërprerës. Për gjysmën e parë të Historisë, katër shkrimtarë janë të pranishëm dhe biografitë janë të ndara në një mënyrë jashtëzakonisht të çrregullt:
Nga këto katër, Spartianus dhe Gallicanus pretendojnë se kanë ndërmarrë një grup të plotë biografish perandorake që nga Jul Cezari e tutje, ndërsa qëllimi i deklaruar i Lampridius ishte të shkruante një koleksion biografish që do të trajtonin Gordianët, Klaudi II, Aureliani, Diokleciani, Maksimiani dhe katër rivalët e Kostandinit. Kapitolini la të kuptohej gjithashtu se ai po shkruante më shumë biografi sesa janë të pranishme në Histori.
Gjysma e dytë e Historisë është e ndarë midis dy shkrimtarëve. Ndryshe nga gjysma e parë, perandorët e trajtuar në këtë seksion janë të grupuar logjikisht dhe janë të ndarë afërsisht në gjysmë midis dy shkrimtarëve në sekuencë kronologjike:
Për sa i përket çdo pranimi të ekzistencës së ndërsjellë midis shkrimtarëve, vetëm Flavius Vopiscus (duke shkruar në vitin 305 ose 306) referohet ndonjë prej autorëve të tjerë (veçanërisht Trebellius Pollio, Julius Capitolinus dhe Aelius Lampridius). Asnjë nga pesë të tjerët nuk demonstron ndonjë vetëdije për ekzistencën e ndonjë prej 'kolegëve' të tyre. Megjithatë, këto referenca shkaktojnë vështirësi kur këta autorë i drejtohen edhe Konstandinit në përkushtimet e tyre, siç po bënte edhe Vopiscus. Për shembull, Kapitolini i drejtohet kryesisht Dioklecianit, por në Albinus, Maximini dhe Gordiani ai i drejtohet Kostandinit në një mënyrë që sugjeron se ai po shkruan pas vitit 306.
Teoria se ekzistonte një autor i vetëm, siç u parashtrua fillimisht nga Hermann Dessau, bazohet në vështirësitë e natyrshme për të pasur një vepër të vetme që përfshin një numër individësh, por pa ndonjë dëshmi tekstuale të një redaktori që bashkoi materialin. Kjo është veçanërisht e dukshme në atë që teksti ka shembuj të synimeve të deklaruara nga një autor për të shkruar jetën e njërit prej perandorëve, vetëm që ajo jetë të plotësohet nga një tjetër prej shkrimtarëve. Nëse ato pohime janë të vërteta dhe ato jetë shtesë janë përfunduar, atëherë një redaktues duhet të jetë përfshirë në projekt në mënyrë që të zgjedhë jetën e një skriptuesi mbi jetën e një tjetri.
Megjithatë, prania e një redaktori post-konstantinian, siç u supozua fillimisht nga Theodor Mommsen, ka ende mbështetje të dukshme, më së fundi të artikuluar nga Daniel Den Hengst, i cili sugjeron se redaktori ishte autori i gjysmës së dytë të Historisë, duke vepruar nën pseudonimet e Pollio dhe Vopiscus. Më tej, se ky redaktor jo vetëm që shkroi jetët dytësore në gjysmën e parë, por ishte përgjegjës edhe për futjet në jetët parësore në atë serial. Ai mendon se dallimet e mëdha stilistike midis dy gjysmave të Historisë do të thotë se ato nuk mund të jenë shkruar nga i njëjti autor.
Megjithatë, nëse pranohet vlefshmëria e gjashtë autorëve të pavarur, ka ende probleme, pasi mënyra se si ata iu qasen punës së tyre tregon tema dhe detaje të ngjashme. Të gjashtë jo vetëm që ofrojnë biografi për perandorët, por edhe për Cezarët dhe uzurpatorët. Ata e përshkruajnë veprën dhe qasjen e tyre në gjuhë shumë të ngjashme dhe citojnë historianë dhe biografë të panjohur, si Junius Cordus. Ata kolektivisht ndajnë shumë gabime, të tilla si emërtimi i Diadumenianus "Diadumenus". Ata gjithashtu ndajnë shumë përmbajtje idiosinkratike dhe gjuhë të ngjashme, me fokus të veçantë te gratë, verën dhe disiplinën ushtarake, dhe u fiksuan në lojërat e dobëta të fjalëve që u atribuonin tipare të personalitetit perandorëve të caktuar, për shembull Verus ishte i vërtetë, ndërsa Severus ishte i ashpër. individual. Për më tepër, autorët ndanë disa karakteristika stilistike që është sugjeruar se nuk do të ndodhnin natyrshëm midis individëve që shkruanin veçmas. Për shembull, të gjithë autorët përdorin fjalën occido në lidhje me vrasjen (gjithsej 42 dukuri), por vetëm një herë ndonjëri prej tyre përdor fjalën alternative të interficio. Ky raport nuk gjendet tek asnjë shkrimtar tjetër në këtë periudhë kohore dhe për këtë zhanër. Së fundi, secili nga gjashtë shkrimtarët përdorin jetëshkrime fiktive për disa nga biografitë e tyre, të gjitha duke përdorur burime, dokumente dhe vlerësime të rreme.
Komuna e Banjës
Komuna e Banjës (serbisht: Општина Врањска Бања/Opština Vranjska Banja) është komunë në qarkun Pçinjë në jug të Serbisë. Selia e komunës është qyteza Banjë. Sipas regjistrimit të vitit 2011, komuna kishte 9.563 banorë.
Tornabous
Tornabous është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Urgell, të provincës Lleida, në Katalonia.
Historia Augusta
Gjashtë shkrimtarë apo një autor i vetëm?
Është supozuar se vetë emrat e shkrimtarëve janë gjithashtu një formë e lojërave letrare, jo vetëm që tallen si autorët dhe historianët legjitimë, por edhe vetë rrëfimin. Emrat Trebellius Pollio dhe Flavius Vopiscus e kanë burimin në mënyra të ndryshme nga shkrimet e Ciceronit siç është emri Capitolinus. Më tej, fjala vopiscus është një term i rrallë latin, që i referohet një binjaku që mbijeton, ndërsa vëllai i tij vdiq në utero ; kjo është interpretuar për t'iu referuar "Flavius Vopiscus" si i fundit që ka mbijetuar nga gjashtë autorët e Historisë. Vulcacius besohet të jetë një tallje me Volcatius Sedigitus, i cili ishte një kritik letrar historik me njëfarë lidhje me humorin. Kuptimi pas dy shkrimtarëve të tjerë (Spartianus dhe Lampridius) i është shmangur interpretimit. parapamje| [[Ciceroni, një nga autorët, veprave të së cilit i referohet Historia Augusta.]]
Tornabous
Lidhje të jashtme
Tornabous
Historia Augusta
Vlera historike
Nga shekulli VI deri në fund të shekullit XIX, historianët e kishin kuptuar se Historia Augusta ishte një burim me të meta dhe jo veçanërisht i besueshëm, dhe që nga shekulli XX studiuesit modernë janë prirë ta trajtojnë atë me kujdes ekstrem. Historianët më të vjetër, si Edward Gibbon, jo plotësisht të vetëdijshëm për problemet e tij në lidhje me elementet fiktive që përmbante vepra brenda saj, në përgjithësi e trajtonin informacionin e ruajtur si autentik. Për shembull, në rrëfimin e Gibbon-it për mbretërimin e Gallienus-it, ai riprodhon në mënyrë jokritike rrëfimin e njëanshëm dhe kryesisht imagjinar të Historia Augusta për atë mbretërim. Pra, kur Gibbon deklaron "Inteligjencën e përsëritur të pushtimeve, disfatave dhe rebelimeve, ai e priti me një buzëqeshje të shkujdesur; dhe duke veçuar, me përbuzje të prekur, një prodhim të veçantë të provincës së humbur, ai pa kujdes pyeti nëse Roma duhet të ishte rrënuar, përveç nëse furnizohej me liri nga Egjipti dhe rroba arras nga Galia”, ai ripunon pasazhin në The Two Gallieni :
Më vjen turp të tregoj atë që Gallienus thoshte shpesh në këtë kohë, kur ndodhnin gjëra të tilla, sikur të bënte shaka mes sëmundjeve të njerëzimit. Sepse kur iu tha për revoltën e Egjiptit, thuhet se ai kishte thirrur: "Çfarë! Ne nuk mund të bëjmë pa lirin egjiptian!” dhe kur u informua se Azia ishte shkatërruar si nga dhuna e natyrës ashtu edhe nga sulmet e skithëve, ai tha: "Çfarë! Ne nuk mund të bëjmë pa kripë!" dhe kur Galia humbi, ai raportohet se ka qeshur dhe ka thënë: "A mund të jetë i sigurt Commonwealth pa mantelet atrebatike?" Kështu, me pak fjalë, në lidhje me të gjitha pjesët e botës, ndërsa i humbi ato, ai do të bënte shaka, sikur të dukej se kishte pësuar humbjen e ndonjë artikulli të shërbimi të vogël. Gibbon pastaj vuri në dukje pas këtij pasazhi: "Ky personazh i veçantë, besoj, është transmetuar në mënyrë të drejtë tek ne. Mbretërimi i pasuesit të tij të menjëhershëm ishte i shkurtër dhe i ngarkuar; dhe historianët që shkruan para ngritjes së familjes së Kostandinit nuk mund të kishin interesin më të largët për të shtrembëruar karakterin e Gallienus-it." Studiuesit modernë besojnë tani se reputacioni i Gallienusit u keqtrajtua pas vdekjes, se ai ishte një nga kryesorët. arkitektë të strukturës së mëvonshme perandorake romake, dhe mbi të cilat reformat e tij u ndërtuan nga perandorët pasardhës
Megjithatë, nuk është e mençur ta hedhim poshtë atë krejtësisht pasi është gjithashtu burimi kryesor latin në lidhje me një shekull të historisë romake. Për shembull, studiuesit e kishte supozuar se Veturius Macrinus, të përmendura në jetën e Didius Julianus, ishte një shpikje e autorit, si shumë emra të tjerë. Megjithatë, u zbulua një mbishkrim që konfirmoi ekzistencën e tij dhe postin e tij si prefekt pretorian në vitin 193. Po kështu, informacioni se Muri i Hadrianit u ndërtua gjatë mbretërimit të Hadrianit dhe se Muri Antonin u ndërtua gjatë mbretërimit të Antoninus Pius nuk janë regjistruar nga asnjë shkrimtar tjetër i lashtë ekzistues përveç Historia Augusta, [note 6] vërtetësia e së cilës është konfirmuar nga mbishkrimet.
Një veçori e veprës është përfshirja e një numri të madh dokumentesh gjoja autentike, si p.sh. ekstrakte nga procedurat e Senatit dhe letra të shkruara nga personazhe perandorake. Gjithsej ai përmban rreth 150 dokumente të supozuara, duke përfshirë 68 letra, 60 fjalime dhe propozime drejtuar popullit ose senatit, dhe 20 dekrete dhe lavdërime senatoriale. Regjistrime si këto janë mjaft të dallueshme nga fjalimet retorike të futura shpesh nga historianët e lashtë - ishte praktikë e pranuar që shkrimtari t'i shpikte vetë ato - dhe në disa raste kur historianët (si Sallust në veprën e tij mbi Catiline ose Suetonius në Dymbëdhjetë Cezarët e tij) përfshijnë dokumente të tilla, ato përgjithësisht janë konsideruar si të vërteta; por pothuajse të gjitha ato që gjenden në Historia Augusta janë refuzuar si trillime, pjesërisht për arsye stilistike, pjesërisht sepse u referohen titujve ushtarakë ose pikave të organizimit administrativ, të cilat përndryshe janë të paregjistruara deri shumë kohë pas datës së supozuar, ose për përmbajtje të tjera të dyshimta.
Për më tepër, Historia citon dhjetëra historianë, biografë, letrashkrues, miq të ditur të shkrimtarëve, e kështu me radhë, të paregjistruar ndryshe, shumica e të cilëve duhet të konsiderohen si shprehje të imagjinatës krijuese të autorit. Për shembull, biografi "Cordus" është cituar njëzet e shtatë herë në Histori. I konsideruar prej kohësh si një biograf i vërtetë, por i humbur deri në mesin e shekullit XX, me disa përjashtime të vogla ku materiali që pretendohet se është me burim nga Cordus është në realitet nga Suetonius ose Cicero, çdo citim tjetër është i rreme, duke ofruar detaje të cilat janë shpikur dhe i janë atribuar Cordus. Cordus përmendet pothuajse ekskluzivisht në ato Vitae ku Historia përdorte Herodianin si burimin kryesor dhe paraqitjet e tij zhduken sapo të përfundojë historia e Herodianit.
Autori gjithashtu do t'i atribuonte keq materialet e marra nga një historian legjitim dhe ia atribuonte një autori fiktiv. Për shembull, Herodiani përdoret më shpesh sesa përmendet në mënyrë eksplicite në Histori ; përveç dhjetë herëve që ai është cituar saktë, tri herë materiali i tij citohet si “Arrianus”, ndoshta për të shumëfishuar burimet e autorit. Më tej, jo vetëm që autori kopjon nga Herodian pa citim (qoftë ngritje të drejtpërdrejta, shkurtime ose plotësime), ai shpesh e shtrembëron Herodianin, për t'iu përshtatur objektivit të tij letrar.
Pastaj është citimi i qëllimshëm i informacionit të rremë, të cilit më pas i atribuohen autorë legjitimë. Për shembull, në minimum, pesë prej gjashtëmbëdhjetë citateve të Dexippus në Histori janë konsideruar të jenë të rreme, dhe Dexippus duket të jetë përmendur, jo si një burim kryesor i informacionit, por më tepër si një autor kontradiktore të jetë në kontrast ndaj burimit të informacionit nga Herodian ose Enmannsche Kaisergeschichte. Përveç kësaj Quintus Gargilius Martialis, i cili prodhoi vepra mbi hortikulturën dhe mjekësinë, citohet dy herë si biograf, gjë që konsiderohet të jetë një tjetër atribuim i rremë.
Mosbesueshmëria e Historisë buron nga llojet e shumëllojshme të informacioneve mashtruese (në krahasim me thjesht të pasakta) që përshkojnë veprën, duke u bërë gjithnjë e më dominuese ndërsa vazhdon. Biografitë e ndryshme u atribuohen 'autorëve' të ndryshëm të shpikur dhe vazhdojnë me letrat përkushtuese për Dioklecianin dhe Konstandinin, citimin e dokumenteve të fabrikuara, citimin e autoriteteve johistorike, shpikjen e personave (që shtrihen edhe tek subjektet e disa prej biografive të vogla), prezantimi i informacionit kontradiktor për të ngatërruar një çështje duke bërë një shfaqje objektiviteti, deklarata qëllimisht të rreme dhe përfshirja e materialit që mund të tregohet se lidhet me ngjarje ose personazhe të fundit të shekullit IV dhe jo me periudhën që supozohet se po shkruhet. parapamje| Trebellianus, një nga tiranët fiktivë të përfshirë në Historia Augusta, vizatuar nga Guillaume Rouillé në Promptuarii Iconum Insigniorum - 1553
Vlera letrare
Historia Augusta është përshkruar nga Ronald Syme si "vepra më enigmatike që ka transmetuar Antikiteti". Edhe pse shumica e fokusit të studimit gjatë shekujve ka qenë në përmbajtjen historike, që nga shekulli XX ka pasur edhe një vlerësim të vlerës letrare të veprës. Për pjesën më të madhe të asaj kohe, vlerësimi ka qenë kritik, siç tregohet nga analiza e paraqitur nga David Magie:
Vlera letrare dhe ajo historike e Historia Augusta ka vuajtur shumë si rezultat i metodës së kompozimit të saj. Në renditjen në kategori të materialit historik, autorët ndoqën vetëm parimet e pranuara të artit të biografisë siç praktikohej në antikitet, por rrëfimet e tyre, të përbëra shpesh nga fragmente të thjeshta të renditura pa marrë parasysh lidhjen ose tranzicionin, nuk kanë hirin dhe madje kohezionin. Theksimi i tepërt i detajeve personale dhe futja e materialit anekdotik shkatërron proporcionin e shumë seksioneve dhe futja e dokumenteve të falsifikuara ndërpret rrjedhën e rrëfimit, pa shtuar asgjë me vlerë historike apo edhe me interes të përgjithshëm. Së fundi, shtimi i mëvonshëm i pasazheve të gjata dhe shënimeve të shkurtra, shpesh në paragrafë me përmbajtjen e përgjithshme të të cilëve nuk kanë asnjë lidhje, i ka vënë kurorën ngathtësisë dhe moskoherencës të së tërës, me rezultat që akuza e përsëritur shpesh duket. pothuajse e justifikuar, se këto biografi janë pak më shumë se monstruozitete letrare. M.L.W. Laistner ishte i mendimit se "edhe nëse Historia Augusta ishte propagandë e maskuar si biografi, ajo është ende një pjesë e mjerë e letërsisë", ndërsa Ronald Syme vuri në dukje se në lidhje me prozën latine të autorit: Ai nuk ishte një eksponent elegant. Gjuha e tij normale është e sheshtë dhe monotone. Por e pabarabartë, dhe në mënyrë domethënëse. Sepse ky autor është erudit, adhurues i fjalëve dhe koleksionist. Prandaj shumë gjëra të rralla, apo edhe shpikje;... së pari, kur përshkruan masat e një disiplinari ushtarak, ai sjell në aspektin teknik redolent të kampit. Së dyti, arkaizmi, preciziteti dhe fjalët me lule. Më tej, vepra tregon dëshmi se është bashkuar në një mënyrë shumë të rastësishme dhe të nxituar, me pak ose aspak redaktim të mëvonshëm të materialit për të formuar një rrëfim koheziv. Birley sheh një shembull të pakujdesisë me të cilën autori iu afrua veprës në ndërtimin e biografisë së Marcus Aurelius, ku në mesin e jetës së Marcus Aurelius autori u gjend në një ngatërresë, ndoshta sepse kishte materiale historike të tepërta. për atë që kërkonte, dhe gjithashtu sepse ai kishte përdorur tashmë shumë nga burimi i tij për të shkruar biografi të veçanta të Lucius Verus dhe Avidius Cassius, jetët e të cilëve u kryqëzuan me Marcus'. Përgjigja që doli ishte të përdorte Eutropin si burimin e tij për një përmbledhje të shkurtër të parimit të Marcus pas vdekjes së Lucius Verus. Megjithatë, ai zbuloi se duke vepruar kështu, përfundimi i rrëfimit ishte shumë i papritur dhe kështu, pasi përfshiu disa thashetheme se Commodus nuk ishte djali i tij, ai përsëri filloi një tregim të mbretërimit të Marcus pas vdekjes së Verus.
Megjithëse këto kritika ende formojnë pikëpamjen mbizotëruese mbi vlerën letrare të Historisë, studiuesit modernë si Rohrbacher kanë filluar të argumentojnë se, megjithëse është shkruar dobët dhe jo një vepër stilistike apo e lëmuar, përdorimi i aludimit si një mjeti për parodizimin e veprave popullore biografike dhe historiografike të fundit të shekullit të IV-të do të thotë se vetë tiparet që dikur ishin shkak për kritika intensive (si p.sh. përfshirja e shpikjeve të parëndësishme ose kontradiktore krahas materialeve me burim tradicional) janë në fakt një pjesë e qëllimshme dhe integrale e veprës. duke e bërë atë një nga pjesët më unike të letërsisë që ka dalë nga bota antike.
Palau (Italia)
Palau (Lu Palàu) është një komunë në Itali në provincën Sasarit, në rajonin Sardenja. Ka sipërfaqe prej 44.44 km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 5 m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 4.209 banorë.
Shkenca dhe teknologjia në Bullgari
parapamje|Kostum hapësinor Sokol i përdorur nga kozmonauti Aleksandar Aleksandrov Shkenca dhe teknologjia në Bullgari kryhet në një sërë institucionesh, ku mbizotërojnë kryesisht Akademia Bullgare e Shkencave (BAS) dhe disa universitete.
TIK
Tre përqind e prodhimit ekonomik gjenerohet nga sektori i teknologjisë së informacionit dhe komunikimit (TIK) ku janë të punësuar 40,000 deri në 51,000 inxhinierë softuerësh. Më shumë se një e katërta e specialistëve bullgarë të TIK-ut janë gra, përqindja më e lartë e femrave në TIK në çdo vend të BE-së. Shkenca kompjuterike bazohet në themelet e vendosura në epokën e socializmit, kur vendi ishte i njohur si " Lugina  e silikonit komunist" për shkak të rolit të tij kryesor në prodhimin e teknologjisë informatike COMECON. Kompjuterët Pravetz ishin seritë kryesore kompjuterike masive të dizajnuara dhe prodhuara në Bullgari në atë kohë.
Instituti i Sistemeve të Kompjuterave dhe Komunikimit në BAS operon Avitohol, super kompjuterin më të fuqishëm në Evropën Juglindore. Katër grupe më të vogla superkompjuterike që nuk përfaqësojnë super kompjutera të vërtetë veprojnë në Sofje: një makinë pa emër në BAS, PHYSON në Fakultetin e Fizikës të Universitetit të Sofjes, Madara në Institutin e Kimisë Organike në BAS, dhe Nestum në Sofia Tech Park. Një IBM Blue Gene / P në Qendrën Kombëtare të Aplikimeve Superkompjuterikë pushoi operimet në 2015.