Ideal_bekteshi
Format e Globalizimit
Mund të thuhet se globalizimi është procesi që prek në të gjitha fushat e jetës së njeriut. Në vazhdim do të përmendim format dhe veçoritë kryesore të këtij procesi të manifestuar në jetën ekonomike, kulturore dhe politike e juridike. 1. Në aspektin ekonomik globalizimi shfaqet në : - Hapjen e kufijve shtetëror në mënyrë që tregtia dhe investimet midis tyre të rriten. - Rritjen e tregtisë ndërkombëtare në një shkallë shumë më të shpejtë sesa rritja e ekonomisë botërore, - Shtimin e rrjedhjes ndërkombëtare të kapitalit përfshirë edhe investimet e jashtme direkte - Lidhjen e marrëveshjeve si dhe krijimi i organizatave ndërkombëtare - Zhvillimin e sistemeve globale financiare. 2. Në aspektin kulturor globalizimi shfaqet në: - Mediat moderne dhe marketingu bëjnë që njerëzit të shohin vazhdimisht të njëjtat programe televizive, të veshin rrobat të së njëjtës markë, të dëgjojnë të njëjtën muzikë dhe të jetojnë me të njëjtat ideale në gjithë botën. - Shkëmbimin kulturor gjithnjë më të madh ndërkombëtar. - Përhapjen e multikulturalizmit si dhe pranimin më të mirë individual në shumëllojshmërinë kulturore. - Udhëtimin dhe turizmin gjithnjë më të madh ndërkombëtar - Formimin ose zhvillimin e një sërë vlerash universale... 3. Në aspektin politik dhe juridik globalizimi shfaqet në: - Lidhjet dhe bashkpunimin politik ndërshtetëror gjithnjë e më shumë të detyruar. - Shtimin e numrit të standardeve të zbatuara në shkallë globale, p.sh. ligjet për të drejtat e autorit (copyright laws) dhe patentat. - Marveshjeve të ndryshme ndërshtetrore siç janë marveshja për liberalizimin e qarkullimit të njerëzve, liberalizimin e qarkullimit të mallërave, etj. - Themelimin e gjykatave ndërkombëtare për krime lufte. Emëruesi i përbashkët i këtyre tri formave të globalizimit është rritja e kontaktit përtej kufijve. Në vazhdim do të ndalemi e ta analizojmë aspektin politik të globalizimit. 6 • “ Aspekti politik i Globalizimit ” –Aspekti politik i Globalizimit • Historiku i shkurtë dhe zhvillimi i globalizimit politik Globalizmi është një koncept që nisi të përdorej gjerësisht në mesin e dytë të shekullit të XX por që termi dhe koncepti që njerëzit kishin për të filloi të kristalizohej rreth viteve 1980, vite këto që kane lidhje të drejtpërdrejtë me fundin e Luftës së Ftohtë dhe rrëzimin e Murit të Berlinit. Kjo është periudha ku filloi të zhvillohet globalizimi politik. Lufta e ftohtë mund të konsiderohet si përplasja e fundit e madhe midis shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe ish Bashkimit Sovjetik. Përfundimi i kësaj Lufte shënoi fundin e një epoke që kërcënonte shtetet për luftëra të reja dhe hyrjen në një epokë të re të globalizmit. Gjatë kësaj kohe ekonomia globale pati zhvillime galopante dhe të menjëhershme duke lënë mbrapa globalizmin politik. Ky zhvillim erdhi si rezultat i një bumi në zhvillimet e reja teknologjike në drejtim të komunikimit dhe transportit. Lëvizja e kapitalit nga njëri vend në tjetrin mbarti edhe një sërë fenomenesh negative si crregullime në sistemet politike dhe revolta në komunitetet e vendeve të ndryshme. Megjithatë ai krijoi tregje dhe pasuri të reja të cilat sollën edhe zhvillimin social dhe ekonomik të këtyre shteteve. Nga ana tjetër mund të themi se ligji ndërkombëtar dhe politika botërore nuk kanë ecur paralelisht me ekonominë botërore – duke theksuar se kjo e fundit është motori kryesor që vë në lëvizje ndryshimet në politikën globale. Pengesë kryesore ka qenë mospatja e zhvillimeve të njetja në shtete të ndryshme të historisë, kulturës, traditës, besimit dhe normave dhe ligjeve të “pashkruara të sjelljes”, në një kohë që edhe demokracia nuk ka si të jetë në nivele të njëjta ndër shtete që kanë pasur sisteme të ndryshme politike për të mos thënë edhe krejt të kundërta. Ky është edhe shkaku kryesor që globalizmi politik akoma nuk e ka shtruar “trasën e vet” në mënyrë uniforme në të gjitha shtetet. Sidoqoftë ekonomia globale po ndryshon konturet e ligjit dhe po nxit krijimin e Institucioneve të reja globale ligjore si dhe norma të reja të mirëfunksionimit të këtyre institucioneve. Diplomatët dhe juristët janë duke studiuar dhe punuar rregulla ndërkombëtare për falimentimin, pasurinë intelektuale, procedurat bankare si dhe në shumë fusha të tjera që kanë lidhje me këto. Nga ana tjetër teknologjia ka ndikuar fuqishëm edhe në ndryshimin e kulturave edhe pse një sërë shtetesh po përpiqen të ruajnë identitetin e tyre në drejtim të besimit fetar apo edhe moralit që ato kanë. Ndërkohë që edhe roli i organizatave të ndryshme ndërkombëtare po ndikojnë fuqishëm në globalizimin e rregullave të bashkëpunimit ekonomik, social dhe politik. 7