cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manastiri i Shën Mëhillit, Buzovik, Viti
Histori
Manastiri me të drejtë mund të konsiderohet edhe më i vjetër se ç’e ka datuar ish IKMMK, sit ë shek. XIV. Informacionet flasin se manastiri ka qenë vendbanim i peshkopit bizantin në kohën e perandorit Bazili II. Bazili II I njohur si “Bullgarovrasësi”, në vitin 1018 kishte mundur bullgarët duke shtrirë pushtetin bizantin në Ballkan. Në këtë periudhë kohore ishin edhe shqiptarët ata që e ndhmuan Bazilin II në luft% kundër bullgarëve. Po të kihet parasysh fakti se Bazili II jetoi gjatë vieve 976-1025, atëherë i bie se Manastiri i Buzovikut mund t’i përkasë shek.X së paku. Manastiri përbëhej nga objekti i kishës dhe i konakut, kambanorja, sikundër edhe rrethorja prej muri, tashmë është shkatërruar.Kisha shtrihet nga perëndimi në lindje. Përmasat e saja janë të një kishe paleokristiane të vogël, përkatësisht 3.70 x 6.40 m. Baza e kishës është e dukshme, ndërsa handraku i mureve anësore është shtrirë prapa bazës.
Lartësia më e madhe e mureve të mbetura nuk është më shumë se 80 cm. Në lindje të kishës ende ruhet një pjesë e absidës, ndërsa pranë saj ndodhet altari. Dyshemeja është e shtruar me gurë të punuar, ndërsa në mes të dyshemesë ndodhet një dekorim i posaçëm- është fjala pë rrethin, një symbol astral ilir, që simbolizon diellin. Ilirët, përkatësisht fisi ilir – dardanët, besuan në dy kulte ilire: në gjarprin dhe në diellin, dhe si duket këto dy besime u takuan dhe bashkëjetuan në Dardani.
Muret e kishës kanë një gjerësi prej 80 cm. Nga mbetjet, përkatësisht rrënojat, vërehet se kisha është ndërtuar prej gurëve, tullave dhe llaçit prej gëlqeres. Hyrja e kishës ndodhet në perëndim. Kisha është njëanijatëshe e cila përfundon në anën lindore me absidën gjysmëharkore. Në anën perëndimore mund të ketë ekzistuar edhe narteksi, për të cilin flet baza e tij e dukshme, por nga materiali i ndërtimit (beton), narteksi mund të ishte një aneks i mëvonshëm. Mësohet nga dëshmitarët se në muret e kishës kishte freska, për të cilat nuk mund të thuhet më shumë pas prishjes së mureve.
Shqipëria dhe shqiptarët në vepra të piktorëve të huaj (album)
Shqipëria dhe shqiptarët në vepra të piktorëve të huaj album me autor Ferid Hudhri dhe Xhevat Lloshi (red.), Feride Papleka (red.). Botuar në Tiranë nga "8 Nëntori", në vitin 1990. Faqe 229.
Pallata
Pallata ky fshat është njëri ndër fshatrat e vjetra të Llapit,ku bëjnë pjesë fshatrat e Llapit të Epërm,që i quajmë Mavriq.Ka popoullatë muhaxhire edhe vendase.Fshati gjendet në një largësi prej 18km në veri të Podujevës.Familjet muhaxhire që u vendosën këtu  janë:
El-Kunfudha
El-Kunfudah (Arabisht: القنفذة) është qytet në bregdetin e Detit të Kuq. Popullsia e qytetit është e katërta më e madhe në Rajonin Meka dhe ështeë një nga portat më të mëdha detar në Mbretërinë e Arabisë Saudite në Detin e Kuq.
Gjeografia
El-Kunfundah ndodhet 350 km në jug të qytetit të shenjtë Islam Mekës dhe 365 km prej Xhides. Popullsia e vlerësuar e El Kunfudah është mbi 185,000 banorë të ndarë në mes të fshatrave urbane dhe bregdetare dhe braktisjes.
Shqipëria dhe shqiptarët në veprat e udhëtarëve anglezë të gjysmës së parë të shekullit XIX
Shqipëria dhe shqiptarët në veprat e udhëtarëve anglezë të gjysmës së parë të shekullit XIX libër me autor Shpëtim Mema dhe Fatmira Aliaj (red.). Botuar në Tiranë nga "8 Nëntori", në vitin 1988. Faqe 267.
El-Kunfudha
Gjeografia
Temperatura mesatare vjetore e saj është më e larta në Arabinë Saudite.
Albion Ademi
Ai ka përfaqësuar Finlandën në nivelet rinore. Më 31 gusht 2018, Ademi morri një thirrje nga Shqipëria U21 për një ndeshje miqësore kundër Italisë U-21
Opinioni publik
Opinioni publik konsiston në dëshirat, nevojat dhe të menduarit e shumicës së njerëzve. Ai shpreh mendimin kolektiv të njerëzve të një shoqërie ose shteti për një çështje apo problem të caktuar. Ky koncept erdhi përmes procesit të urbanizimit dhe forcave të tjera politike dhe shoqërore. Në këtë mënyrë për herë të parë, u bë e rëndësishme ajo që njerëzit menduan se ndryshuan format e grindjeve politike.
Albion Ademi
Më 5 tetor 2018, Ademi morri një thirrje Shqipëria U21 për një ndeshje kualifikuese të UEFA Kampionatit Botëror U-21 kundër Spanjës U-21 dhe Estonisë U21, por nuk mundi të luaj për shkak se ishte në pritje për lejimin e FIFA-së që të luaj.
Opinioni publik
Opinioni publik si term rrjedh nga fjala franceze opinion publique e cila është përdorur për herë të parë në vitin 1588 nga Michel de Montaigne në edicionin e dytë të tij të veprës Ese (Ch. XXII). Termi francez paraqitet gjithashtu edhe në veprën e vitit 1761 Julia, ose Heloisa e Re shkruar nga Jean-Jacques Rousseau.
Skerdi
Më datë 10 Janar 2012, Sk3rdi publikon videoklipin "Don't Stop", në bashkëpunim me Faruk Visoka. Më datë 23 Shkurt 2012, Sk3rdi publikon videoklipin "Dridhe", në bashkëpunim me Shkaterruesi. Më datë 31 Gusht 2013, Faruk publikon videoklipin "Fale", në bashkëpunim me Sk3rdi. Më datë 4 Dhjetor 2014, Sk3rdi publikon videoklipin "Marley", në bashkëpunim me G-UP. Më datë 28 Gusht 2015, Sk3rdi publikon videoklipin "Dolla Dolla", në bashkëpunim me Yakuza. Më datë 4 dhjetor 2015, Xhino publikon videoklipin "Se S'bone", në bashkëpunim me Sk3rdi. Më datë 17 Korrik 2016, Skerdi publikon videoklipin "Domenikana", në bashkëpunim me Xhino. Më datë 5 Shkurt 2017, Skerdi publikon videoklipin "Nana". Më datë 4 Qershor 2017, Skerdi & Gjiko publikojnë videoklipin "Faje". Muzika e këngës u punua nga Big Bang, teksti u shkrua nga Gjiko, Skerdi. Videoklipi u prodhua nga Entermedia. Më datë 20 Dhjetor 2017, Skerdi publikon videoklipin "Tradhtare". Muzika e këngës u punua nga Big Bang, teksti u shkrua nga vetë Skerdi.
Varreza antike (Sofratikë)
Varreza antike (Sofratikë) është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Gjirokastrës, në qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri. Ky monument është i miratuar me numër "41418.09.2003".
Musalla (Islam)
parapamje|Fatihova Musalla parapamje|Një dhomë për lutje (musalla) në [[Aeroporti Ndërkombëtar i Hong Kongut|Aeroportin Ndërkombëtar të Hong Kongut]] Musalla ose musala (Arabisht: مصلى, romanizuar: muṣallá) është një hapësirë veç xhamisë, e përdorur kryesisht për lutje në Islam. Fjala rrjedh nga folja صلى (ṣallā), që do të thotë "të lutemi". Tradicionalisht përdoret për namazet e Bajramit dhe namazet e të vdekurit sipas Sunnetit.
Një musalla mund t'i referohet gjithashtu një dhome, strukture ose vendi për kryerjen e namazit dhe zakonisht përkthehet si një "sallë lutjesh" më e vogël se një xhami. Zakonisht përdoret për kryerjen e pesë namazeve të detyrueshme ose namazeve të tjera në (ose pa) një xhemat të vogël, por jo për namazet e mëdha me xhemat si namazi i së premtes ose namazi i Bajramit (kjo e fundit kryhet në xhamitë me xhemat në rast se nuk ka musalla, në kuptimin origjinal të hapësirës së hapur, në dispozicion). Muzale të tilla zakonisht janë të pranishme në aeroporte, qendra tregtare, universitete dhe vende të tjera publike të vendeve me shumicë myslimane, si dhe në disa vende jomuslimane, që myslimanët të kryejnë lutjet e tyre ditore. Zakonisht, një musalla nuk përmban një minber.
Opinioni publik
Pararendësit e frazës në anglisht përfshijnë fjalën "opinioni i përgjithshëm (general opinion)" të William Temple (paraqitur në veprën e tij të vitit 1672 Mbi origjinalin dhe natyrën e qeverisë ) dhe "ligji i opinionit" i John Locke (duke u paraqitur në veprën e tij të vitit 1689 me titull Një ese në lidhje me kuptimin njerëzor ).
Shqipëria dhe shqiptarët : përshkrime krahinash dhe karakteresh
Shqipëria dhe shqiptarët : përshkrime krahinash dhe karakteresh libër me autor Paul Siebertz dhe Elda Boriçi (Gjana) (përkth. nga gjerm.), Ida fon Laser (Shmaliks) (vizatimet). Botuar në Tiranë nga "Plejad", në v itin 2015. Faqe 308.
Opinioni publik
Më vonë, William Shakespeare e quajti opinionin publik "zonjën e suksesit" ndërsa Blaise Pascal mendonte se ishte "mbretëresha e botës".
Kosqinati
Kosqinat (greqisht: Κόσκινα/Kóskina) është fshat në qarkun i Eubesë, Greqi.
Hikmet Temel Akarsu
parapamje|Hikmet Temel Akarsu (2019) Hikmet Temel Akarsu është shkrimtar i romaneve, shkrimat shkurttregues, autor dramash dhe satirist.
Është i lindur në Gjumushhane, Turqi në vitin 1960. Në moshën 9 vjeçare, ai sëbashku me familjen u shpërngul në Istanbul. Diplomoi në Fakultetin e Arkitekturës në Universitetin Teknik të Stambollit (İTÜ). Përkrah punës profesionale dhe intelektuale ne arkitektur, ai zgjodhi të bëhet edhe shkrimtarë. Autori Hikmet T.A. në të gjitha sfidat e letërsis duke filluar nga romanet, tregimet, eset, artikujt dhe kritikat u theksua dhe në skenarin e letërsis dramatike. Përkrah romaneve serike, artikujt dhe kritikat e tij kan fituar nje dukshmëri edhe ne sfiden e shkrimtarisë. Në romanët e tij që i ka shrkruajtur shumë vite ka lënë plagë në shkrimtarinë Turke. Romanet si "Gjeneratë e humbur", "Kvartet i Stambollit", "Antika e pavdekur" jane vulos në shtëpitë botuese dhe kanë dal në shitje. Veprat "Burime", "Performanca", "Notos", "Libër Radikal", "Libër Republikë", "Libër i ditës", "Pemë te ndaluara", "Kthesë e ngrohtë" dhe "Heroit e Romës" jane paraqitur në gazeta serike. Ne një periudh të caktuar ka shkruajtur dhe kolona. Tregimet "Baba dhe Vajza" në vitin 2005 janë dhënë nga ana shtëpisë botuese "İnkilap Yayınları". Tregimi "Natet e Dekadencisë" është dhënë në vitin 2008 nga ana e shtëpisë botuese "Varlık Yayınları", a gjithashtu "Netet me poetesën Barbara" është dhënë në vitin 2014 në shtëpinë botuese "Doğan Kitap". Libri i parë për të rinjët është paraqitur në shtëpinë botuese "Can Yayınları" me emrin "Panteri i bukur nga Çamlica". Radio emisioni "Tashhan" ne korrik viti 2006-te dhe emisioni "Malli për Gurbeti" ne mars viti 2008-te janë emituar ne radio stacionin e Turqisë TRT Radyo 1 ne tetë epizoda. Gjithashtu autori e ka redaktuar dramën "Aristokratet e Omer Sejfedinit" cila është e emituar ne Teatri Shtetëror i Dramave ne Antali, Turqi. Romani historik "Fati i Lirisë" është paraqitur në shtëpinë botuese "Nefti Yayıncılık" në vitin 2008-te. Romanet "Nihilist" (2010) dhe "Portat e Konstantinopolit" (2012) janë dhënë ne shtëpinë botuese "Doğan Kitap". Në një periudh të caktuar ka qenë udheqes i dhënjës së gazetës "Heroit e Romës". Është anëtar i Pen Club-it, Sindikati i Shkrimtareve Turq dhe Komora Turke e Arkitekteve. Romane te paraqitura:
Fati i Lirisë (Nefti) (2008) Nihilisti (Diskutim i të Refuzuarit) - (Doğan Kitap) (2010) Portat e Konstantinopolit - (Doğan Kitap) (2012)
Tregime te paraqitura :
Еsetë
Libra për femijë te publikuara :
Lojra të Recituara
Kafet kallabllak (Mitrovicë)
Kafet kallabllak gjenden në qendër të qytetit të Mitrovicës jo larg çarshisë së dikurshme. Në një rreth të vogël janë të ndërtuara 7-8 kafe-çajtore ngjitur njëra pas tjetrës ku qytetarët e shumtë pijnë çaj, kafe apo pije freskuese dhe lozin me letra apo shah.
Polokwane
Polokwane (, që do të thotë "Vendi i Sigurisë" në Sotho Veriore ), që nga themelimi i qytetit kishte emrin Pietersburg deri në shkurt 2005, është kryeqyteti i provincës Limpopo, në Afrikën e Jugut. Është qendra më e madhe urbane e Afrikës së Jugut të Gauteng. Polokwane ishte një nga qytete që u mbajt 2010 FIFA Kupa e Botës.
Historia
Qyteti u themelua në vitin 1886 dhe u emërua “Pietersburg” në nder të komandant gjeneralit Piet Joubert. Qyteza u bë zyrtarusgt qytet më 23 prill 1992; më 25 shkurt 2005, qeveria vendosi të ndryshoj emrin e qytetit në “Polokwane”, një emër që në përgjithësi ishte në përdorim nga folësit e gjuhës sotho.
Klima
Polokwane përmban një klimë semiaride nën klasifikimin klimatik Köppen. Përkundër pozicionit të saj në Tropikën e Bricjapit, klima është e rrënuar nga pozicioni i saj në një rrafshnajë 1,230 metra mbi nivelin e detit. Temperaturat mesatare arrijnë rreth 21-22 °C në janar dhe bien në 11 °C në korrik. Si me pjesën më të madhe të territorit të Afrikës së Jugut, Polokwane ka përjetuar stinë të ngrohta gjatë dekadës së fundit sesa mesatarja e saj afatgjatë. Polokwane ka një klimë të thatë me një sezon veror me shi dhe një magji të theksuar gjatë dimrit. Reshjet mesatare vjetore janë 495 mm, me muajin dhjetor ose (më rrallë) janar muaji më i keq dhe korriku më i thatë.
Sporti
Klubi i Golfit u themelua në vitet 1800. Fusha e golfit përbën prej 18 vrimave.
Klubi i Cricket është një nga klubet më të vjetra të vendit që u themelua më 1902.
Winners Park F.C., Black Leopards F.C., Polokwane City F.C., dhe Baroka F.C. janë klube jugafrikane të bazuara në qytet.
Shqipëria e Re : nga diktatura në demokraci në Europë
Shqipëria e Re : nga diktatura në demokraci në Europë libër me autor Fred Abrahams dhe Idlir Hoxha (përkth.), Arlinda Dudaj (Hovi) (red.), Artan Puto (red.). Botuar në Tiranë nga "Fjala", në vitin 2015. Faqe 418.
Fatos Lala
Fatos Lala (lindur me 8 prill 1995 në Kukës) është një futbollist shqiptar i cili aktualisht luan me ekipin e K.F Tirana Futsal.
Karriera
Lala ka lindur ne Kukës ne veri te Shqiperise ,ne kufi me Kosoven, por 6-muaj me vone ai migrioi per ne kryeqytet Tirana. ai e vazhdoi karrieren ne nje ekip amator i quajtur 22 Marsi, me vone ai ju bashkua KF Tirana U-17 ne moshen 16 vjecare ne 2011 me te cilen luajti 25 ndeshje dhe shenoi 25 gola , pastaj ai kaloi tek KF Tirana U-19 tek e cila perseri shkelqeu duke luajtur 32 ndeshje dhe shenuar 20 gola , por kete rradhe luajti si Mesfushor dhe jo sic luante me perpara Sulmues.
= Ne vere te vitit 2013 ai la KF Tirana U-19 per te kaluar tek ekipi i moshavae te rritura ne kategorine e 3, K.F Gostima. Ai pati nje demtim dhe luajti vetem 9 ndeshje duke shenuar vetem njehere. FATOS LALA TSH ESHT PROFESOR DHE NUK DI SA BWEJNE 7 HERE 7 42 RROFT LULI =
Pas nje viti jo shume te Sukseshem ai hodhi nje hap te madh ne karriere duke kaluar tek ekipi KS Kamza, fillimet ishin shume te mira por me pas nuk arritit te kishte minutazhin e duhur dhe ne Janar kaloi tek ekipi K.F Vora ... Ne Janar te vitit 2018 Fatosi kalon tek ekipi K.f Tirana Futsal ku po luan dhe aktualisht tsh esht profesor informsatiker ku sdi sa bejn 7 here 7 42 Rroft luli
Benjamin
Në Pentateukun Samaritan, emri i Benjaminit shfaqet si "Binyaamem" (hebraisht: בנימים, "Biri i ditëve të mia"). Në Kuran, Benjamini përmendet si një fëmijë i ri i drejtë, i cili mbeti me Jakobin (Jakubi) kur vëllezërit më të mëdhenj komplotuan kundër Jozefit (Jusufi). Traditat e mëvonshme rabinike e përmendin atë si një nga katër izraelitët e lashtë që vdiqën pa mëkat, tre të tjerët ishin Kileabi, Jeseu dhe Amrami.
Në Islam
Edhe pse nuk përmendet në Kuran, Bunjamini (arabisht: بنيامين Benyamýn) përmendet si djali më i vogël i drejtë i Jakubit, në tregimin e Jusufit në traditën islame. Përveç kësaj, megjithatë, tradita islame nuk jep shumë detaje në lidhje me jetën e Benjaminit.
Zonë e natyrës së egër
Zonë e natyrës së egër është një rajon ku mjedisi natyror është në gjendje të natyrshme; ku ndikimet nga aktivitetet njerëzore janë minimale - d.m.th., si një lloj shkretëtire prandaj edhe mund të quhet gjithashtu një zonë e shkretëtirës ose natyrore. Sidomos në vendet më të pasura, të industrializuara, ajo ka një kuptim specifik juridik gjithashtu edhe: si tokë ku aktiviteti i njeriut është i ndaluar me ligj. Shumë vende kanë caktuar zona e tyre të natyrës së egër, përfshirë Australinë, Kanadanë, Zelandën e Re, Afrikën e Jugut dhe Shtetet e Bashkuara.
Swing (2002 film)
Swing është film francez nga Tony Gatlif, i lançuar në 2002.
Zonë e natyrës së egër
Unioni Botëror për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) e klasifikon kategorinë e parë të zonave të mbrojtura të natyrës në dy nivele, Ia (Rezervat strikt natyror) dhe Ib (zonat e natyrës së egër/shkretëtirës).
Shumica e shkencëtarëve dhe konservuesëve pajtohen se asnjë vend në tokë nuk është plotësisht i paprekur nga njerëzimi, qoftë për shkak të ndikimit të së kaluarës nga njerëzit autokton, ose përmes proceseve globale të tilla si ndryshimi i klimës. Aktivitetet në kufijtë e zonave specifike të shkretëtirës, të tilla si veprimet nga zjarri dhe ndërprerja e migrimit të kafshëve, gjithashtu ndikojnë në brendësinë e zonave të natyrës së egër/shkretëtirave.
Swing (2002 film)
Përmbledhja
Në periferi të Strasburgut, Alsace, Francë, djali dhjetë vjeçar, Max, kalon pushimet e tij të verës me gjyshen e tij. Ai e dëgjon muzikën rome romake Manouche duke u luajtur në një lokal lokal dhe e pëlqen atë. Djali shkon për të vizituar ciganët në kërkim të një kitare, ku takon një Tombo të ri romak, 'Swing'. Ajo e prezanton Maksin me komunitetin e saj cigan, të cilët jetojnë në karvanë dhe në banesa publike. Përgjatë disa ditëve, Maksi u mor në komunitet për të dëshmuar stilin e jetës, traditat, njohuritë e bimëve rome, dhe veçanërisht muzikën e tyre Manouche. Max është veçanërisht i magjepsur nga Miraldo, kitaristi Romani që ai dëgjoi për herë të parë në lokal dhe kërkon të marrë mësime kitare me të (Miraldo luhet nga një prej kitaristëve më të mëdhenj të xhazit cigan, Tchavolo Schmitt ).
Max dhe Swing zhvillojnë një lidhje të ngushtë, të vendosur në shumë momente të forta dhe tërheqëse muzikore (disa shfaqin muzikën e Django Reinhardt ). Max dëgjon nga një gjyshe duke tymosur me zinxhir (e luajtur nga Helene Mershtein) se si ajo dhe një fëmijë tjetër ishin të vetmit të mbijetuar nga Lufta e Dytë Botërore. Trashëgimisë së përzier algjeriane / rome të Regjisorit i bëhen homazhe duke shfaqur një sesion muzikor me Miraldo dhe Khalid, të luajtur nga Abdellatif Chaarani.
Filmi merr tatëpjetën kur Maksi më në fund mëson të luajë një melodi cigane gjatë mësimit të tij, por ashtu siç supozojmë se Miraldo ka arritur ta mësojë atë, ai pëson një sulm në zemër jashtë karvanit të tij dhe vdes. Duke ndjekur traditën romake, karvani dhe sendet personale të Miraldos digjen. Pushimet e Maksit marrin fund dhe Max dhe Swing pjesë e shoqërisë me trishtim. Nënkuptimi është që statusi Gadjo i Max (një term romak që përcakton ata që nuk janë të atij grupi etnik) është një hendek midis tyre.
Liqeni i Dojranit
Liqeni i Dojranit (Доjранско Езеро/Dojansko Ezero; greqisht: Λίμνη Δοϊράνη/Límni Doïráni) është një liqen me sipërfaqe prej 43.1 km2 (16.6 sq mi) që ndahet midis Maqedonisë së Veriut (27.3 km2, 10.5 sq mi) dhe Greqisë (15.8 km2, 6.1 sq mi). Në perëndim është qyteza Dojran i Ri, në lindje fshati Hakanxhali (greq: ish Ακίντζαλη/Akíntzali, riemëruar Μουριές/Mouriés), në veri të malit Bellasicë dhe në jug është qyteza grek Dojran. Liqeni ka një formë të rrumbullakosur, një thellësi maksimale prej 10 m dhe një gjatësi veri-jug me 8.9 km (5.5 mi) dhe 7.1 km (4.4 mi) në pjesën më të madhe të saj, duke e bërë atë liqenin e tretë më të madh pjesërisht në Maqedoninë e Veriut pas liqenit të Ohrit dhe të Prespës.
Ferhat Cakaj
Ferhat Cakaj mësues, shkrimtar dhe publicist shqiptar. Ka lindur në Salari të Tepelenës më 2 Prill 1935, në Shkodër kryen shkollën e mesme pedagogjike, kurse studimet e larta në fillim për Gjuhë -Letërsi dhe më pas Fakultetin Histori-Filologji, degën gjuhë letërsi shqipe në Universitetin e Tiranës.
Në fillim e emëruan mësues të letërsisë në gjimnazin e Kukësit, ku doli në pension në vitin 1991. Me letërsi filloi të merrej që kur ishte në shkollën e mesme. Ka shkruar novelat ”Mësuesi i çmendur”, 1967; ”Kështu është”, 1969’ përmbledhjet me tregime “Lugina e nuseve “, 1969; “Në korie mes lisash”, 1972’ romanet “Njerëzit e qytezës në mal,1976, “Nesër do të jetë vonë”,1976, “Jam bir i popullit tim”,1978, “Zemërimi”, 1980, “Përmendorja”, 1985; dramën “Kosovarët,1987, “Bardhyli kërkon Gjergj Elez Alinë”, refleksion eseistik “E vërteta mbi eposin Serb”, “Të gjallë e të vdekur”.
Është vlerësuar me Urdhrin "Naim Frashëri" i klasit të III-të si mësues dhe edukator, 1976; Urdhri “Naim Frashëri” klasit II-të si shkrimtar e romancier, viti 1982; Titulli “Mësues i Merituar” viti 1989.
Shqipëria dhe çështja e Lindjes
Shqipëria dhe çështja e Lindjes libër me autor Albert Gjika dhe Miço Gubera (përkth.), Eris Rusi (red.). Botuar në Tiranë nga "Uegen", në vitin 2014. Faqe 248.
Gustaph
Stef Caers (i lindur më 5 korrik 1980), i njohur profesionalisht si Gustaph (i stilizuar si GVSTΛPH), është një këngëtar-kantautor, producent dhe trajner vokalesh belg. Ai do ta përfaqësojë Belgjikën në Festivalin Evropian të Këngës 2023 në Liverpool, Mbretëria e Bashkuar me këngën "Because of You".
Biografia
Caers lindi më 5 korrik 1980 në Leuven, Brabant Flamand. Ai e filloi karrierën e tij muzikore ndërsa studionte në Konservatorin Mbretëror të Gentit, duke përdorur fillimisht emrin skenik Steffen. Në vitin 2000, ai shënoi një hit me këngën e tij debutuese "Gonna Lose You", e cila arriti numrin 22 në tabelën e këngëve flamande. Më pas ai publikoi një këngë të dytë, të titulluar "Gjëja më e ëmbël".
Pas këtyre publikimeve, Caers filloi të fokusohej më shumë në shkrimin dhe prodhimin e këngëve. Ai gjithashtu u bë aktiv si vokalist mbështetës, duke ofruar vokale mbështetëse, ndër të tjera, për Lady Linn dhe Willy Sommers. Në fillim të viteve 2010, ai iu bashkua grupit Hercules and Love Affair si një nga vokalistët kryesorë. parapamje|240x240px| Caers (djathtas) duke performuar me Hercules dhe Love Affair në 2012 Caers performoi si vokalist mbështetës për Sennek në Eurovision Song Contest 2018 dhe për Hooverphonic në Eurovision Song Contest 2021. Përveç karrierës së tij si këngëtar, ai punon si trajner vokal, dhe si mësues në Akademinë Mbretërore të Arteve të Bukura (KASK) në Ghent.
Në nëntor 2022, Caers u shpall si një nga shtatë pjesëmarrësit në Eurosong 2023, përzgjedhja kombëtare belge për Eurovision Song Contest. Pjesëmarrja e tij "Because of You" fitoi finalen më 14 janar 2023 dhe do të përfaqësojë Belgjikën në Eurovision Song Contest 2023 në Liverpool, Mbretëria e Bashkuar.
Aporofobia
Aporofobia është frika e varfërisë dhe e njerëzve të varfër. Thjeshtë neveri dhe armiqësi ndaj njerëzve të varfër, pa burime ose që janë të pafuqishëm.
Koncepti i aporofobisë u shpik në vitet 1990 nga filozofja Adela Cortina, profesoreshë e Etikës dhe Filozofisë Politike në Universitetin e Valencias, për të dalluar këtë qëndrim nga ksenofobia, e cila i referohet vetëm refuzimit të të huajve, dhe racizmit, i cili është diskriminim nga grupet etnike. Dallimi midis aporofobisë dhe ksenofobisë ose racizmit është se nga ana shoqërore nuk ka asnjë diskriminim ose margjinalizim të emigrantëve ose anëtarëve të grupeve të tjera etnike kur këta njerëz kanë pasuri, burime ekonomike dhe / ose rëndësi sociale dhe mediatike.
Pas një vendimi të Parlamentit Francez më 24 qershor 2016 ai u shtua në listën e diskriminimeve që ndaluan me kushtetutë "diskriminimi për paraprakinë shoqërore".
Sidoqoftë, ajo vuri në dukje se më pak se 20 persona nxitën një proces gjyqësor për shkak të një diskriminimi të tillë.
Jetmir Hoxha
Cyanide është një këngëtar dhe autor këngësh i njohur. Jetmir Hoxha a.k.a Cyanide, mbaroi shkollën fillore në Selman Rizë. Mbas luftës në Kosovë, shpresat për një te ardhme më të mir ishin teper të vogla. Në fund të vitit '99, J'H imigroj në SHBA (New York). Në të njejtin vit, filloi vitin e pare në shkollën e mesme "Christopher Columbus" në Bronx. Si shkoll e njohur për turbullina ndërmjet të huajve dhe imigrantëve Shqiptare, J'H gjithashtu e gjeti vetën në mes të problemeve të pa ndëprera. Në fillim të vitit 2000, u takua me Visar Ahmetaj dhe Gzim Hajdinin. Në at koh J'H veq kishte mbushur një fletore me poezi dhe tekste që përshkruanin jetën e tij. Në fund të vitit 2002, V'A dhe G'H e njoftuan Jetmirin me rreperat UniKKatiL dhe Presioni. Mbas dy takimeve të tilla, u krijua grupi The Bloody Alboz (Shqipet e Përgjakshme) anëtarët e të cilit gjinden në këngën e parë të quajtur "Mos T'vjen Inati".Jetmir Hoxha morri pseudonimin "Cyanide". Mbasi që albumi i par i grupit TBA u shfaq në treg, në fillim te verës 2005 nder produksionin muzikor Lori, Cyanide gjithashtu përfundoi albumin e parë të tij solo, të quajtur "Ngjarje e Vërtet". Në fund të vitit '05, Cyanide u largua nga grupi TBA për tia kushtuar kohën dhe energjin karierës ti, personale. Në fillim të muajit Gusht '06, videoklipi i par nga Cyanide, për këngën "Veq Edhe Ni Her" u shfaq në kanalet të televizionit shqiptar: 21, RTK dhe KTV. Me 18 Shtator të vitit 2006, produksioni muzikor Studio Duraku, nxorri në treg albumin "Ngjarje e Vërtet". Jetmir Hoxha (Cyanide) luajti rol kryesor mbi lancimin e grupit Brezi Ri dhe krijimin e albumit e tyre të par “Muhabet Burrash” i cili u shfaq në treg në fillim te vitit 2007. Ky album ishte i shoqërurar me videoklipin e kenges Kosovë. Pas një mungese të shkurt, Cyanide kthehet në fillim të vitit 2009 me albumin e tij të dyt "Elementi i Surprizës", i cili mund të ndigjohet dhe merret falas në ket faqe neti. Në fund të muajit Maj, Cyanide diplomohet me Bachelors in Professional Studies (B.P.S).
Ne Korrik te vitit 2012, ai nuk mori pjes ne koncertit e Unikkatilit (TBA), kjo tragjedi hidheroi shume fansat. Ne gusht te vitit 2012, ai lancoi albumin e tij te 3-te i quajtur "Idiokraci". Ky album theu rekorde ne Kosov dhe vende tjera, dhe cilsohet si nje nder albumet me te mira ( me tema te ndryshme sociale ). Po ashtu me daten 8 shtator RTK ( Rin'On ) do te lancoj nje intervist te CYANIDE, ku ai flet per jeten e vet dhe poashtu flet per ndarjen mes Cyanide , TBA dhe Unikatilit. Tani per tani Cyanide ben pjes ne grupin e njohur qe eshte duke thyer rekorde koheve te fundit Originalat. Cyanide u rikthye fuqishëm me atë që e bën më së miri.. Me këngën Ushtarin tem, në bashkëpunim me Vesa Smolicën, ai arriti sukses tejet të madh Në vitin 2006, Cyanide publikon albumin "Ngjarje E Vertet".Në Gusht 2006, Unikkatil publikon videoklipin "Veq Edhe Ni Her", në bashkëpunim me Cyanide.Në vitin 2009, Cyanide publikon albumin "Elementi I Surprizes".Më datë 24 Dhjetor 2010, Cyanide publikon videoklipin "Idiokraci".Më datë 3 Nëntor 2011, Cyanide publikon videoklipin "Forcat Politike".Në vitin 2012, Cyanide publikon albumin "Idiokraci".Më datë 22 Shkurt 2014, Cyanide publikon videoklipin "Ne Distance".Më datë 7 Mars 2014, Cyanide publikon videoklipin "Ushtarin Tem", në bashkëpunim me Vesa Smolica.Në vitin 2015, Cyanide publikon albumin "Unreleased Ep".Në vitin 2015, Cyanide publikon albumin "Id Ego Superego".Në vitin 2016, Cyanide publikon albumin "Maje".
Shqipëria në Konferencën e Paqes : Paris 1946 : (vështrim historik)
Shqipëria në Konferencën e Paqes : Paris 1946 : (vështrim historik) libër me autor Kristo Frashëri dhe Albana Velianj (red. shkenc.). Botuar në Tiranë nga Akademia e Shkencave, në vitin 2015. Faqe 255.
Shqipëria në Konferencën e Paqes : (1919-1920)
Shqipëria në Konferencën e Paqes : (1919-1920) libër me autor Muin Çami, Marenglen Verli dhe Beqir Meta (rec.). Botuar në Tiranë nga Akademia e Shkencave, në vitin 2015. Faqe 756.
Peshkataria
thumb|[[Peshkatari|Peshkatarët në Sesimbra, Portugali]] Peshkataria është veprimtaria e zënies ose kapjes së peshkut (peshkimi) si dhe ndërmarrja e rritjes dhe mbarështimit të peshkut dhe jetës tjetër ujore. Peshkimi tregtar përfshin peshkimin e egër dhe fermat ose hurdhat e peshkut, si në ujë të ëmbël (rreth 10%) ashtu edhe në oqeane (rreth 90%). Sot konsiderohet se rreth 500 milion njerëz në të gjithë botën janë të varur ekonomikisht nga peshkimi. Në vitin 2016 prodhimtaria e përgjithshme e peshkut arriti në 171 milion ton peshk, por mbipeshkimi (peshkimi i tepërt) është një problem në rritje. Peshkimi rekreativ është i popullarizuar në shumë vende, veçanërisht në Amerikën e Veriut, Evropë, Zelandën e Re dhe Australi.
Përmbledhje
Sipas Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë FAO, "... peshkataria është një aktivitet që çon në kapjen e peshkut. Mund të përfshijë si kapjen e peshqve të egër ashtu edhe rritjen e peshqve përmes akuakulturës. " Zakonisht përcaktohet në termat e "njerëzve të përfshirë, specieve ose llojit të peshkut, sipërfaqen ujore ose hapsirën detare, mënyrën e peshkimit, klasat e anijeve, qëllimin e aktiviteteve ose një kombinim i disa veçorive të mësipërme".
Përkufizimi i peshkatarisë shpesh përfshin një kombinim të peshkimit dhe peshkatarëve në një rajon të caktuar, ku ky i fundit peshkon specie të ngjashme peshqish me lloje të ngjashme ingranazhesh. Disa organizata qeveritare dhe private, veçanërisht ato që përqendrohen në peshkimin rekreativ përfshijnë në përkufizimet e tyre jo vetëm peshkatarët dhe peshkimin por edhe peshqit dhe habitatet nga të cilat varen peshqit.
Rëndësia ekonomike
Direkt ose indirekt, jeta e mbi 500 milion njerëzve në vendet në zhvillim varet nga peshkimi dhe akuakultura. Peshkimi i tepërt ose mbipeshkimi, duke përfshirë zënien e peshkut përtej niveleve të përballueshme, ka ndikuar në zvogëlimin e rezervave të peshkut dhe punësimin e një numri të konsiderueshëm njerëzish në shumë rajone të botës. Një raport nga Njësia Ndërkombëtare e Qëndrueshmërisë së Princit Charles, Fondi i Mbrojtjes së Mjedisit me bazë në Nju Jork dhe 50in10 botuar në korrik të vitit 2014 vlerësoi se peshkimi global po kontribuonte me rreth 270 miliardë dollarë në vit në PBB globale, por duke zbatuar plotësisht peshkimin e qëndrueshëm, kjo shifër mund të rritet me më se 50 miliardë dollarë. Përveç peshkimit komercial dhe ekzistencial, peshkimi rekreativ (sportiv) është i popullarizuar dhe i rëndësishëm ekonomikisht në shumë rajone të botës.
Ura në Subash
Ura në Subash është një monument i trashëgimisë kulturore në Subash, rrethi i Gjirokastrës, në qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "47.05.1991".
Hixhabi
parapamje|240px|Një grua evropiane e veshur me shami. Hixhabi (Arabisht: حجاب, romanizuar: ḥijāb) është një mbulesë e veshur nga disa gra myslimane në prani të ndonjë mashkulli jashtë familjes së tyre të ngushtë ose ndonjëherë nga burrat, e cila mbulon kokën dhe gjoksin.
Për disa, hixhabi është i veshur nga gratë myslimane për të ruajtur modestinë dhe privatësinë nga meshkujt që nuk kanë lidhje. Sipas Enciklopedisë së Islamit dhe Botës Muslimane, modestia ka të bëjë me "vështrimin, ecjen, veshjet dhe organet gjenitale" të burrave dhe grave. Kurani i udhëzon gratë dhe burrat myslimanë që të vishen në mënyrë modeste. Disa sisteme juridike islame e përkufizojnë këtë lloj veshjeje modeste si mbulim i çdo gjëje përveç fytyrës dhe duarve deri në kyçet e dorës. Këto udhëzime gjenden në tekstet e hadithit dhe fikhut të zhvilluara pas shpalljes së Kur'anit, por, sipas disave, rrjedhin nga vargjet (ajetet) që i referohen hixhabit në Kur'an.
Mbajtja e hixhabit në publik nuk kërkohet me ligj në Arabinë Saudite. Kërkohet me ligj në Iran, Afganistan dhe provincën indoneziane të Aqehut. Vende të tjera, si në Evropë ashtu edhe në botën myslimane, kanë miratuar ligje që ndalojnë disa ose të gjitha llojet e hixhabit në publik ose në disa lloje lokalesh. Gratë në pjesë të ndryshme të botës kanë përjetuar gjithashtu presion jozyrtar për të veshur apo jo një hixhab.
Xhamia e Sylejman Pashës
parapamje|Xhamia e Sylejman Pashës Xhamia e Sylejman Pashës ose Xhamia e Vjetër e Tiranës ishte një nga xhamitë më të vjetra në kryeqytetin Tiranë. Pranë xhamisë ka qenë tyrbe e Sylejman Pashës.
Ajo u ndërtua në vitin 1614 nga themeluesi i Tiranës, Sylejman Pashë Bargjini, i cili pas vdekjes u varros në tyrben në jug të saj. Në vitin 1840, xhamisë iu bë një rikonstruksion me paratë e lëna me testament nga Abdurrahman bej Toptani. Sipas albanologëve të mëdhenj, Xhamia e Vjetër kishte rëndësinë e simbolit, dhe Sylejman pasha pranohej si themeluesi i qytetit të sotëm të Tiranës.
Në nëntorin e 1944-s, Xhamia e Vjetër u dogj, por minarja kishte shpëtuar për mrekulli. Në vitin 1945, Tiranasit mblodhën mijëra franga ar për ta rindërtuar, pavarësisht se po përballeshin me sekuestrimet e kohës. Në vitin 1967, ajo u shkatërrua nga komunistët nën Enver Hoxhën. Mirëpo, Xhamia e Vjetër u rrafshua dhe pikërisht aty u vendos monumenti “Partizani”.
Fetë abrahamike
__NOINDEX__ parapamje|439x439px|Tre fetë kryesore abrahamike. Fetë abrahamike janë një grup fesh të përqendruara rreth adhurimit të Zotit të Abrahamit. Abrahami, një patriark hebre, përmendet gjerësisht nëpër shkrimet fetare abrahamike, Biblën, Kuranin dhe Torën.
Tradita hebraike pretendon se 12 fiset e Izraelit e kanë prejardhjen nga Abrahami nëpërmjet djalit të tij Isakut dhe nipit Jakobit, djemtë e të cilëve formuan kombin e izraelitëve në Kanaan (ose Tokën e Izraelit); Tradita islame pretendon se 12 fise arabe të njohura si Ismaelitë e kanë prejardhjen nga Abrahami nëpërmjet djalit të tij Ismaelit në Gadishullin Arabik.
Në fazat e saj të hershme, feja izraelite rrjedh nga fetë kananite të epokës së bronzit; nga Epoka I e Hekurit, ajo ishte bërë e dallueshme nga fetë e tjera kananite, pasi hodhi poshtë politeizmin për monolatrinë. Natyra monolatiste e jahvizmit u zhvillua më tej në periudhën pas robërisë babilonase, duke u shfaqur përfundimisht si një lëvizje e fortë fetare e monoteizmit. Në shekullin e 1-rë të erës sonë, Krishterimi u shfaq si një lëvizje e ndarë nga Judaizmi në Tokën e Izraelit, e zhvilluar nën Apostujt e Jezusit të Nazaretit; u përhap gjerësisht pasi u miratua nga Perandoria Romake si fe shtetërore në shekullin e 4-të të erës sonë. Në shekullin e 7-të të erës sonë, Islami u themelua nga Muhamedi në Gadishullin Arabik; ai u përhap gjerësisht gjatë pushtimeve të hershme myslimane, menjëherë pas vdekjes së tij.
Krahas feve indiane, feve iraniane dhe feve të Azisë Lindore, fetë abrahamike përbëjnë ndarjen më të madhe në fenë krahasuese. Nga numri i përgjithshëm i adhuruesve, Krishterimi dhe Islami përbëjnë lëvizjet fetare më të mëdha në botë. Fetë abrahamike me më pak ndjekës përfshijnë Judaizmin, Besimin Bahá'í, Druzizmin, Samaritanizmin dhe Rastafariun.
Etimologjia
Studiuesi katolik i Islamit Louis Massignon deklaroi se shprehja "feja abrahamike" do të thotë se të gjitha këto fe vijnë nga një burim shpirtëror. Termi modern vjen nga forma shumësi e një referimi kuranor për din Ibrāhīm, 'feja e Ibrahimit', forma arabe e emrit të Abrahamit.
Premtimi i Perëndisë te Zanafilla 15:4–8 në lidhje me trashëgimtarët e Abrahamit u bë paradigmatik për hebrenjtë, të cilët flasin për të si "ati ynë Abrahami" (Avraham Avinu). Me shfaqjen e krishterimit, Apostulli Pal, te Romakëve 4:11–12, gjithashtu iu referua atij si "ati i të gjithëve" atyre që kanë besim, të rrethprerë ose të parrethprerë. Islami gjithashtu e konceptoi veten si fe e Abrahamit. Të gjitha fetë kryesore abrahamike pretendojnë një prejardhje të drejtpërdrejtë të Abrahamit:
Debatet në lidhje me termin
Përshtatshmëria e grupimit të Judaizmit, Krishterimit dhe Islamit me termat "fetë abrahamike" ose "traditat abrahamike", ndonjëherë është sfiduar. Besimet e përbashkëta të krishtera të Mishërimi, Triniteti dhe ringjallja e Jezusit, për shembull, nuk pranohen nga Judaizmi apo Islami (shih për shembull pikëpamjen islame të vdekjes së Jezusit). Ka besime kyçe si në Islam ashtu edhe në Judaizëm që nuk ndahen nga shumica e Krishterimit (si p.sh. abstenimi nga mishi i derrit) dhe besime kyçe të Islamit, Krishterimit dhe Besimit Bahá'í që nuk ndahen nga judaizmi (siç është pozicioni profetik dhe mesianik i Jezusi, respektivisht).
Adam Dodds argumenton se termi "besimet abrahamike", megjithëse i dobishëm, mund të jetë mashtrues, pasi përcjell një të përbashkët historike dhe teologjike të paspecifikuar që është problematike në shqyrtim më të afërt. Ndërsa ka një të përbashkët midis feve, në masë të madhe prejardhja e tyre e përbashkët është periferike ndaj besimeve të tyre përkatëse themelore dhe kështu fsheh dallimet thelbësore. Alan L. Berger, Profesor i Studimeve Judaike në Universitetin Atlantik të Floridës, shkroi se megjithëse "Judaizmi lindi si Krishterimin ashtu edhe Islamin", të tre besimet "e kuptojnë rolin e Abrahamit" në mënyra të ndryshme. Aaron W. Hughes, ndërkohë, e përshkruan termin si "të pasaktë" dhe "kryesisht një neologjizëm teologjik".
Një emërtim alternativ për "fetë abrahamike", "monoteizmi i shkretëtirës", mund të ketë gjithashtu konotacione të pakënaqshme.
Judaizmi
Artikulli kryesor: Historia Hebreje
Një nga tekstet kryesore të judaizmit është Tanakh, një rrëfim i marrëdhënies së izraelitëve me Perëndinë që nga historia e tyre më e hershme deri në ndërtimin e Tempullit të Dytë (rreth  535 pes). Abrahami përshëndetet si hebreu i parë dhe babai i popullit hebre. Një nga stërnipërit e tij ishte Juda, nga i cili feja në fund mori emrin e saj. Izraelitët fillimisht ishin një numër fisesh që jetonin në Mbretërinë e Izraelit dhe në Mbretërinë e Judës.
Pasi u pushtuan dhe u internuan, disa anëtarë të Mbretërisë së Judës u kthyen përfundimisht në Izrael. Më vonë ata formuan një shtet të pavarur nën dinastinë Hasmonean në shekujt II dhe I pes, përpara se të bëheshin një mbretëri kliente e Perandorisë Romake, e cila gjithashtu pushtoi shtetin dhe shpërndau banorët e tij. Nga shekulli i 2-të deri në shekullin e 6-të, hebrenjtë rabinikë (që besohet se e kishin prejardhjen nga farisenjtë historikë) shkruan Talmudin, një vepër e gjatë vendimesh ligjore dhe interpretimesh biblike, e cila, së bashku me Tanakhun, është një tekst kyç i Judaizmit Rabinik. Çifutët Karaite (që besohet se kanë prejardhje nga saducenjtë) dhe Beta-Izraeli e hedhin poshtë Talmudin dhe idenë e një Tevrati Oral, duke ndjekur vetëm Tanakhun.
Krishterimi
Artikulli kryesor: Historia e Krishterimit
Krishterimi filloi në shekullin I si një sekt brenda Judaizmit i udhëhequr fillimisht nga Jezusi. Ndjekësit e tij e shihnin atë si Mesia, si në Rrëfimin e Pjetrit; pas kryqëzimit dhe vdekjes së tij, ata filluan ta shihnin atë si Perëndinë e mishëruar, i cili u ringjall dhe do të kthehet në fund të kohës për të gjykuar të gjallët dhe të vdekurit dhe për të krijuar një Mbretëri të përjetshme të Perëndisë. Brenda pak dekadash lëvizja e re u nda nga judaizmi. Mësimi i krishterë bazohet në Dhiatën e Vjetër dhe të Re të Biblës.
Pas disa periudhave të persekutimit të alternuar dhe paqes relative përballë autoriteteve romake nën administrata të ndryshme, krishterimi u bë kisha shtetërore e Perandorisë Romake në vitin 380, por që nga fillimi i tij është ndarë në kisha të ndryshme. Një përpjekje u bë nga Perandoria Bizantine për të bashkuar të ashtuquajturin krishterim, por kjo dështoi zyrtarisht me Skizmin Lindje-Perëndim të vitit 1054. Në shekullin e 16-të, lindja dhe rritja e protestantizmit gjatë Reformimit e ndau më tej krishterimin në shumë besime. Degëzimi më i madh pas Reformimit është lëvizja e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme.
Islami
Artikulli kryesor: Historia e fesë islame
Islami bazohet në mësimet e Kuranit. Edhe pse e konsideron Muhamedin si vulën e profetëve, Islami mëson se çdo profet predikoi Islamin, pasi fjala Islam fjalë për fjalë do të thotë nënshtrim ndaj Zotit, koncepti kryesor i predikuar nga të gjithë profetët abrahamikë. Megjithëse Kurani është teksti qendror fetar i Islamit, të cilin muslimanët besojnë se është një shpallje nga Zoti, libra të tjerë islamikë që konsiderohen të shpallur nga Zoti përpara Kuranit, të përmendura me emër në Kuran janë Tevrati (Torah) i shpallur profetëve. dhe të dërguarit në mesin e bijve të Izraelit, Zaburi (Psalmet) i shpallur Davudit (Davidit) dhe Inxhili (Ungjilli) i shpallur Isait (Jezusit). Kurani përmend gjithashtu se Zoti ka shpallur rrotullat e Abrahamit dhe rrotullat e Moisiut.
Mësimet e Kuranit besohen nga muslimanët se janë shpallja dhe fjalët e drejtpërdrejta dhe përfundimtare të Zotit. Islami, si Krishterimi, është një fe universale (d.m.th. anëtarësimi është i hapur për këdo). Ashtu si judaizmi, ai ka një koncept rreptësisht unitar të Zotit, të quajtur teuhid, ose monoteizëm "i rreptë".
Fe të tjera abrahamike
Historikisht, fetë abrahamike janë konsideruar të jenë Judaizmi, Krishterimi dhe Islami. Një pjesë e kësaj është për shkak të moshës dhe madhësisë më të madhe të këtyre treve. Fetë e tjera të ngjashme shiheshin ose si shumë të reja për t'u gjykuar se ishin vërtet në të njëjtën klasë, ose shumë të vogla për të qenë të rëndësishme për kategorinë.
Megjithatë, disa nga kufizimet e Abrahamic për këto tre janë për shkak të traditës në klasifikimin historik. Prandaj, kufizimi i kategorisë në këto tre fe është vënë nën kritika. Fetë e renditura më poshtë këtu pretendojnë klasifikimin abrahamik, qoftë nga vetë fetë, ose nga studiues që i studiojnë ato.
Besimi Bahá'í
Artikulli kryesor: Bahaizmi
Besimi Bahá'í, i cili u zhvillua nga Islami Shi'it gjatë fundit të shekullit të 19-të, është një fe botërore që është renditur si abrahamike nga burime shkencore në fusha të ndryshme. Monoteist, ai e njeh Abrahamin si një nga një sërë Manifestimesh të Perëndisë, duke përfshirë Adamin, Moisiun, Zoroastrin, Krishna-n, Gautama Budën, Jezusin, Muhamedin, Báb-in dhe në fund Bahá'u'lláh-un. Zoti ia komunikon njerëzimit vullnetin dhe qëllimin e tij nëpërmjet këtyre ndërmjetësve, në një proces të njohur si zbulesë progresive.
Besimi Druze
Artikulli kryesor: Druzët
Letrat e Urtësisë janë teksti themelor i besimit Druz. Besimi Druz përfshin elemente të ismailizmit, gnosticizmit, neoplatonizmit, pitagorianizmit, kristianizmit, hinduizmit dhe filozofive dhe besimeve të tjera të Islamit, duke krijuar një teologji të veçantë dhe të fshehtë të njohur për të interpretuar shkrimet e shenjta ezoterike fetare dhe për të nxjerrë në pah rolin e mendjes dhe të vërtetës. Druzët ndjekin teofaninë dhe besojnë në rimishërimin ose shpërnguljen e shpirtit. Në fund të ciklit të rilindjes, i cili arrihet nëpërmjet rimishërimeve të njëpasnjëshme, shpirti bashkohet me Mendjen Kozmike (Al Aaqal Al Kulli). Në besimin druze, Jezusi konsiderohet një nga profetët e rëndësishëm të Zotit.
Rastafari
Artikulli kryesor: Rastafari
Lëvizja heterogjene Rastafari, e quajtur ndonjëherë Rastafarianizëm, e cila e ka origjinën në Xhamajka, klasifikohet nga disa studiues si një lëvizje socio-fetare ndërkombëtare, dhe nga të tjerët si një fe e veçantë abrahamike. E klasifikuar si një lëvizje e re fetare dhe lëvizje shoqërore, ajo u zhvillua në Xhamajka gjatë viteve 1930. I mungon ndonjë autoritet i centralizuar dhe ka shumë heterogjenitet midis praktikuesve, të cilët njihen si Rastafari, Rastafarianë ose Rasta.
Rastafari u referohet besimeve të tyre, të cilat bazohen në një interpretim specifik të Biblës, si "Rastalogji". Qëndror është një besim monoteist në një Zot të vetëm - i referuar si Jah - i cili banon pjesërisht brenda çdo individi. Ish-perandorit të Etiopisë, Haile Selassie, i jepet rëndësi qendrore; shumë Rasta e konsiderojnë atë si Mesinë e kthyer, mishërimin e Jah-ut në Tokë dhe si Ardhjen e Dytë të Krishtit. Të tjerë e konsiderojnë atë si një profet njerëzor që e njohu plotësisht hyjninë e brendshme brenda çdo individi. Rastafari është afrocentrik dhe e përqendron vëmendjen e tij në diasporën afrikane, e cila beson se është e shtypur brenda shoqërisë perëndimore, ose "Babilonisë". Shumë Rasta bëjnë thirrje për zhvendosjen e diasporës afrikane në Etiopi ose në Afrikë më gjerësisht, duke iu referuar këtij kontinenti si Toka e Premtuar e "Sionit". Interpretimet e tjera e zhvendosin fokusin në adoptimin e një qëndrimi Afrocentrik ndërsa jetoni jashtë Afrikës. Rastat i referohen praktikave të tyre si "jetesë". Takimet e përbashkëta njihen si "baza", dhe karakterizohen nga muzika, këndimi, diskutimet dhe tymosja e kanabisit, kjo e fundit konsiderohet si një sakrament me veti të dobishme. Rastat e vënë theksin në atë që ata e konsiderojnë si të jetuar 'natyrshëm', duke iu përmbajtur kërkesave ushqimore, duke lejuar që flokët e tyre të formohen në dreadlock dhe duke ndjekur rolet gjinore patriarkale.
Samaritanizmi
Samaritanët i përmbahen Tevratit Samaritan, të cilin ata besojnë se është Tora origjinale, e pandryshuar, në krahasim me Torën e përdorur nga çifutët. Përveç Torahut samaritan, samaritanët gjithashtu nderojnë versionin e tyre të Librit të Joshuas dhe njohin disa figura të mëvonshme biblike si Eli.
Samaritanizmi përshkruhet nga brenda si feja që filloi me Moisiun, e pandryshuar gjatë mijëvjeçarëve që kanë kaluar që atëherë. Samaritanët besojnë se judaizmi dhe Tora-ja hebraike janë korruptuar nga koha dhe nuk i shërbejnë më detyrave që Zoti ka urdhëruar në malin Sinai. Ndërsa hebrenjtë e shohin Malin e Tempullit në Jerusalem si vendndodhjen më të shenjtë në besimin e tyre, samaritanët e konsiderojnë malin Gerizim, afër Nablusit, si vendin më të shenjtë në Tokë.
Vepra të tjera fetare samaritane përfshijnë Memar Markah, liturgjinë samaritane dhe kodet e ligjit samaritan dhe komentet biblike; studiuesit kanë teori të ndryshme në lidhje me marrëdhëniet aktuale ndërmjet këtyre tre teksteve. Pentateuku Samaritan u bë i njohur për herë të parë në botën perëndimore në vitin 1631, duke dëshmuar shembullin e parë të alfabetit samaritan dhe duke ndezur një debat intensiv teologjik në lidhje me moshën e tij relative kundrejt tekstit masoretik.
Origjina dhe historia
Qytetërimet që u zhvilluan në Mesopotami ndikuan në disa tekste fetare, veçanërisht Biblën Hebraike dhe Librin e Zanafillës. Abrahami thuhet se e ka origjinën në Mesopotami.
Judaizmi e konsideron veten si fe e pasardhësve të Jakobit, nipit të Abrahamit. Ai ka një pikëpamje rreptësisht unike për Zotin dhe libri i shenjtë qendror për pothuajse të gjitha degët është Teksti Masoretik, siç shpjegohet në Torën Orale. Në shekullin e 19-të dhe në shekullin e 20-të judaizmi zhvilloi një numër të vogël degësh, nga të cilat më të rëndësishmet janë ortodokse, konservatore dhe reforma.
Krishterimi filloi si një sekt i judaizmit në pellgun e Mesdheut të shekullit të parë të erës sonë dhe u zhvillua në një fe të veçantë - krishterim - me besime dhe praktika të veçanta. Jezusi është figura qendrore e krishterimit, i konsideruar nga pothuajse të gjitha besimet si Perëndia Biri, një person i Trinisë. (Shih Zotin në Krishterim) Kanonet biblike të krishtera zakonisht konsiderohen si autoriteti përfundimtar, krahas traditës së shenjtë në disa emërtime (të tilla si Kisha Katolike dhe Kisha Ortodokse Lindore). Gjatë shumë shekujve, krishterimi u nda në tre degë kryesore (katolike, ortodokse dhe protestante), dhjetëra emërtime të rëndësishme dhe qindra degë më të vogla.
Islami u ngrit në Gadishullin Arabik në shekullin e 7 të erës sonë me një pikëpamje rreptësisht unike për Zotin. Myslimanët e konsiderojnë Kuranin si autoritetin përfundimtar, siç zbulohet dhe sqarohet përmes mësimeve dhe praktikave të një profeti qendror, por jo hyjnor, Muhamedit. Besimi islam i konsideron të gjithë profetët dhe të dërguarit nga Ademi përmes të dërguarit të fundit (Muhammedit) si të njëjtat parime monoteiste islame. Menjëherë pas themelimit të tij, Islami u nda në dy degë kryesore (Islami Sunit dhe Shia), secila prej të cilave tani ka një numër besimesh.
Besimi Bahá'í filloi brenda kontekstit të Islamit Shiit në Persinë e shekullit të 19-të, pasi një tregtar i quajtur Siyyid 'Alí Muhammad Shírází pretendoi zbulesë hyjnore dhe mori titullin Báb, ose "Porta". Shërbimi i Báb-it shpalli ardhjen e afërt të "Atij që Perëndia do ta shfaqë", të cilin Bahá'í-të e pranojnë si Bahá'u'lláh. Bahá'í-të nderojnë Torën, Ungjijtë dhe Kuranin, dhe shkrimet e Báb-it, Bahá'u'lláh-ut dhe 'Abdu'l-Bahá-it konsiderohen si tekstet qendrore të besimit. Një shumicë dërrmuese e adhuruesve janë të bashkuar nën një emërtim të vetëm.