cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shteti i Epirit
Organizimi i Lidhjes Epirote dhe karakteri i saj
Organi më i lartë i Lidhjes ishte Kuvendi i Përgjithshëm me fuqi të mëdha këshillimore dhe vendimore, që nuk ishte i pranishëm, (të paktën nuk është provuar ende), në federatën e mëparshme monarkike. Këtu mund të merrnin pjesë të gjithë nënshtetasit e saj të lirë. Kuvendi zgjidhte magjistratët federativë dhe vendoste mbi çështje të karakterit politik, ushtarak, ekonomik e shoqëror. Kështu ai vendoste për luftë ose për paqe, për thirrjen e popullit nën armë, për aleanca me shtetet e tjera, për të zgjedhur dhe për të ftuar delegacione, për t’u dhënë të huajve të drejta qytetarie, pronësie etj. Ai ushtronte dhe funksionet e instancës më të lartë gjyqësore. Organi më i lartë ekzekutiv ishte Këshilli i Lidhjes, që përbëhej nga përfaqësues të zgjedhur të anëtarëve të saj. Në krye të këshillit qëndronte kolegji prej tre strategëve që duhet të përfaqësonin ndoshta të tri grupet më të mëdha etnike të Epirit: molosët, kaonët dhe thesprotët. Por mbi ta dominonte vetëm njëri, i ngarkuar me funksionin e komandantit ushtarak, funksion të cilin e ushtronte më parë mbreti i molosëve. Nëpunës të tjerë të Lidhjes ishin dhe sekretari i këshillit, hiparku, komandanti i kalorësisë etj.
Kryeqyteti i Lidhjes tani u bë Foinike, kryeqendra e Kaonisë. Këtu mblidhej zakonisht dhe Këshilli i Lidhjes, megjithëse të tilla mbledhje, siç duket, organizoheshin edhe në qytete të tjera të Epirit.
Zhvillimi ekonomik dhe politik i Epirit në kohën e Republikës (234/233 - 168 p.e.sonë)
Që në fillim të veprimtarisë së saj Lidhja u ndodh përpara vështirësive të mëdha të shkaktuara nga situata të brendshme dhe të jashtme jo të favorshme për të. Territorialisht ajo qe rrëgjuar afërsisht në kufijtë e shtetit epirot përpara sundimit të Pirros. Kështu nuk bënin më pjesë në të: Ambrakia, Kasopia dhe Athamania. Megjithatë, ajo mori një sërë masash për riorganizimin administrativ dhe ushtarak të vendit. Lidhja vuri dorë në sistemin e mëparshëm monetar të vendit. Të gjitha këto pasqyrojnë qartë ndryshimet që u bënë në organizimin e brendshëm politik dhe në zhvillimin ekonomik të vendit. Në periudhën e Republikës së Epirit u vu në qarkullim një masë e madhe monedhash, më e madhe se asnjëherë tjetër në Epir, prej bronzi dhe prej argjendi. Disa tipa të këtyre monedhave u përmbahen simboleve të vjetra të përdorura që më parë nga Lidhja Molose apo Aleanca Epirote, megjithëqë ishin në përshtatje edhe me një varg simbolesh të Aleksandrit dhe të Pirros të prera jashtë Epirit. Por, në monedhat e federatës republikane të Epirit shënohen për të parën herë edhe emrat e nëpunësve të lartë, që ka mundësi të lidhen dhe me strategët eponym të Lidhjes. Nuk dihet gjithashtu me saktësi se ku mund të jenë prerë këto monedha; supozohet të jenë prerë në Dodonë ndoshta dhe në Foinike, por nuk përjashtohet mundësia që një nga vendprerjet e tyre të ketë qenë dhe Antigonea, ku janë zbuluar tani së fundi monedha të pavulosura si dhe shufra bronzi për nxjerrjen e tyre. Përsa i përket zonës së qarkullimit të monedhave të Lidhjes Epirote, ato përhapjen më të madhe e kanë pasur brenda trevave të Epirit dhe sidomos në zonat veriore të tij. Pak prej tyre janë gjetur në Greqi e në Maqedoni, por kanë qarkulluar në sasira të konsiderueshme në qytetet dhe krahinat e Ilirisë së Jugut, sidomos në ato kufitare me Epirin. Kjo tregon se midis këtyre trevave fqinje në çerekun e fundit të shek. III dhe në fillim të shek. II p.e.sonë ekzistonin marrëdhënie të rregullta dhe intensive tregtare, që shprehen edhe në afërsitë stilistike dhe tipologjike të disa monedhave republikane epirote me ato të Amantisë, të Orikut, të Apolonisë etj.
Qytetet epirote, nga pikëpamja e sistemit të fortifikimit, urbanistikës, strukturës së ekonomisë dhe tipareve të kulturës ngjanin shumë me qytetet bashkëkohëse ilire; puna e skllevërve zinte një vend të rëndësishëm. Historiani grek Polibi duke përshkruar me hollësi pushtimin e Foinikes nga ilirët në vitin 228 p.e.sonë, thotë se sipas marrëveshjes së paqes, epirotët e lirë qenë liruar me anë shpërblimesh, ndërsa skllevërit e qytetit, ilirët i morën me vete së bashku me pasuritë e tjera, prej të cilave Teuta mbeti shumë e kënaqur.
Të dhëna të shumta për format klasike të skllavopronarisë në qytetet epirote të kohës helenistike, ofrojnë dhe materialet epigrafike të zbuluara kryesisht në Dodonë e në Butrot. Vetëm në hyrjen perëndimore të teatrit të Butrotit janë afishuar të skalitura në blloqet e gurëve, 29 akte lirimi. Sipas këtyre dekreteve shpallen të lirë rreth 400 skllevër, pjesa më e madhe e të cilëve vinte nga sferat e prodhimit, midis të cilëve gjysma ishin gra.
Në kohën e Republikës një rol të madh në jetën ekonomike dhe politike të vendit filluan të lozin qytetet e trevave veriore të Epirit. Foinike, sipas Polibit, dallohet në këtë kohë si qyteti më i fuqishëm dhe më i pasur i Epirit, ndërsa të dhënat arkeologjike të fituara në këto vitet e fundit në Antigone e paraqesin këtë qytet të madh, me një sistem të fuqishëm fortifikimi dhe me një planimetri shumë të rregullt urbanistike (sistemi hipodamik). Në këtë qytet funksiononin punishte të veçanta të specializuara në degë të ndryshme të zejtarisë dhe zhvillohej një veprimtari e gjerë tregtare, rrezja e shtrirjes të së cilës arrinte deri në brigjet e Mesdheut Lindor dhe Perëndimor.
Në politikën e jashtme, Lidhja Epirote që në fillim u tregua e paqëndrueshme dhe nuk kishte fuqi të mjaftueshme për të përballuar presionin diplomatik dhe ushtarak të shteteve fqinje dhe konkretisht të lidhjes etole në jug, të Maqedonisë në lindje, shtetit ilir në veri dhe atij romak në perëndim. E ndodhur në një pozitë tepër kyçe midis këtyre shteteve rivale, me një potencial të madh ekonomik dhe ushtarak, ajo u tërhoq më tepër pas politikës së aleancave dhe të qëndrimit asnjanës, që e çuan më vonë Epirin në humbjen e pavarësisë së tij të plotë ekonomike dhe politike.
Në fillim Lidhja Epirote pati marrëdhënie të mira me etolët. Në vitin 230 p.e.sonë, kur asaj iu imponua një luftë e rrezikshme nga ilirët, të cilët për një kohë e pushtuan dhe kryeqytetin Foinike, qenë pikërisht etolët ata që bashkë me akejtë e ndihmuan aleaten e tyre që të përballonte këtë provë të vështirë. Por kjo ngjarje e tronditi aq shumë Epirin sa bëri që Lidhja të ndryshonte menjëherë politikën e saj kundrejt etolëve, duke hyrë në aleancë me kundërshtarët e tyre, me shtetin ilir, të kryesuar nga Teuta dhe pak më vonë me atë maqedon, në krye të të cilit qëndronte Antigon Dosoni. Madje në vitet 219-217 p.e.sonë, epirotët e ndihmuan aktivisht pasardhësin e Dosonit, Filipin V kundër etolëve. Por këtë veprim ata e paguan shtrenjtë, pasi etolët duke kundërvepruar, hynë në Epir dhe shkretuan pjesë të tëra të tij duke mos kursyer as vetë Dodonën që ishte qendër e rëndësishme kulti. Edhe pas këtyre ngjarjeve Epiri e përkrahu Maqedoninë, madje edhe atëhere kur Roma hyri në luftë e vendosur për të zhdukur këta rivalë të fuqishëm të saj në Ballkan. Në vitin 205 p.e.sonë, Lidhja bëhet ndërmjetëse midis palëve ndërluftuese për vendosjen e një paqeje, që u nënshkrua në Foinike, për të cilën më tepër ishte e interesuar Maqedonia.
Në luftën e dytë maqedono-romake, Epiri u përpoq të ruante asnjanësinë midis Maqedonisë dhe Romës dhe të ndërmjetësonte rishtas në vitin 198 p.e.sonë për një paqe midis tyre, por kësaj radhe pa dobi, meqenëse kërkesat romake qenë të rënda për Filipin. Në këtë kohë tek një pjesë e epirotëve filluan të shfaqeshin tendencat e para për të përkrahur hapur Romën. Ndihma që u dha romakëve Karopsi, një prijës i kaonëve, për të thyer qëndresën e ushtrisë maqedone, e cila kishte zënë grykën e Vjosës midis maleve të Trebeshinit dhe Dhembelit, qe mjaft domethënëse në këtë drejtim dhe i kushtoi humbje të mëdha Filipit. Këto tendenca proromake u shfaqën më qartë, në prag të luftës së tretë maqedone. Të deleguar nga Roma erdhën në Epir dhe kërkuan nga Kuvendi i epirotëve, që ishte mbledhur në qytetin bregdetar Gitana (akoma i paidentifikuar), të përkrahte Romën në luftën e saj përfundimtare me Maqedoninë. Ky presion diplomatik i vuri në lëvizje përkrahësit e Romës në Epir. Mirëpo këta duke dashur t’i imponojnë këshillit të Lidhjes politikën e aleancës me Romën, ngjallën kundërshtimin e një pjese të anëtarëve të saj dhe në mënyrë të veçantë të molosëve, të cilët kërkonin të ruhej si dhe më parë politika e ekuilibrit midis palëve ndërluftuese, në sajë të së cilës Epiri kishte shpëtuar deri tani pa u dëmtuar. Më vonë këto kundërshtime dhe intriga të brendshme, çuan në dobësimin e unitetit të veprimit të Lidhjes. Në vitin 170 p.e.sonë molosët qenë hedhur më në fund definitivisht nga ana e Perseut, ndërsa kaonët e thesprotët u radhitën në luftë përkrah romakëve.
Në këto veprime arbitrare dhe të kundërta, Lidhja Epirote në fakt e humbi pavarësinë dhe funksionin drejtues të saj. Fatin e Epirit duhet ta vendoste tani lufta dhe rrjedhimet qenë katastrofike sidomos për krahinat që gjatë saj mbajtën qëndrim antiromak. Në vitin 169 p.e.sonë krahina të tëra të Epirit u shkretuan, rreth 70 qytete të tij u plaçkitën dhe u dogjën nga pushtuesit romakë, ndërsa 150 000 veta u kthyen në skllevër. Një numër i madh epirotësh të shquar u dërguan në Itali. Pas vitit 168 p.e.sonë, vetëm disa krahina që përkrahën Romën në luftën e saj kundër Perseut ruajtën një farë autonomie formale; ato u riorganizuan në një Lidhje të re epirote, gjeografikisht të kufizuar, të quajtur sipas të dhënave epigrafike Lidhja e epirotëve përreth Foinikes, por që më vonë do të përmendet vetëm si Lidhja Epirote.
Prva HNL
Prva HNL (Kroacisht: Prva hrvatska nogometna liga, prononcuar [pr̂ːvaː xř̩ʋaːtskaː nôɡomeːtnaː lǐːɡa]), njohur gjithashtu si '''1. HNL ose për arsye sponsorizimi si MAXtv Prva Liga''', është liga e parë e futbollit kroat, e themeluar në vitin 1992. Fituesit kualifikohen në UEFA Ligën e Kampioneve. Dinamo Zagreb janë kampionët aktual, duke fituar titullin e tyre të nëntë në sezonin 2013–14, duke qënë edhe klubi më i suksesshëm me 16 tituj gjithsej, e ndjekur nga Hajduk Split me 6 tituj.
236 p.e.s.
Mbi vitin 236 p.e.s..
Malecaj
Malecaji është një fshat në komunën Balldren i Ri në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
Kalaja e Stelushit
Kalaja e Stelushit (gjithashtu quhet Kalaja e Varoshit ose Kalaja e Skënderbeut) është një kala që ndodhet në skajin verilindor të luginës së Matit afër fshatit Viq, në kufi me fshatrat Shëlli, Vinjallë dhe Qafëmurrë, në Shqipërine veriore.
Histori
Në dokumentat turke kjo kala quhej Istulush ose Stelush kurse banorët vendas përreth kalasë e quajnë Varosh ndërsa shkëmbin ku ka qenë e ndërtuar kalaja e quajnë Kalaja e Skënderbeut ose dhe kalaja e Varoshit. Kjo kala dhe objektet përreth përbëjnë një qytet të lashtë dhe, janë kryer punime studimore nga një ekspedite arkeologjike e udhëhequr nga arkeologu i shquar Skënder Anamali i cili ka bërë dhe publikimin e këtyre studimeve. Vërtetohet se nga gjysma e parë e mijëvjeçarit të fundit para erës së re, këtu ka pasur një vendbanim të lashtë ilir. Ekzistenca e qytetit që sipas gojëdhënave ishte mjaft i madh, tregon për lashtësinë e kalasë dhe tërë vendbanimit të fortifikuar. Qyteti i Varoshit në bazë të gojëdhënave, toponimeve dhe terrenit, shtrihej që nga Pylla e Zezë e deri në fushën e Bunarit. Në anën lindore të këtij qyteti kishte pazarin dhe shumë vendbanime apo punishte për të cilat flasin toponimet e sotshme. Ndersa nga ana e Qafe Murrës ishte kisha e Limoces jo fort larg qytetit të Varoshit Marin Barleti kur flet për Stelushin thotë ” Edhe ky qytet megjithëse nga madhësia me të drejtë nuk mund të lavdërohet por nga mbrojtja natyrore e vendit, nga bukuria dhe shëndeti, me plot të drejtë mund ta çosh në qiell, është një mal në fushat e Matit, i lartë në mes të një lugine të bukur si të ishte vënë atje me qëllim. Vetë qafa e këtij mali, e rrethuar për bukuri me mure, formon këtë qytezë. Kjo kala luante një rol të rëndësishëm për mbrojtjen jo vetëm të luginës së Matit por të krejt territorit Mat-Tiranë-Krujë për të dalë në bregdet në Durrës. Pra ishte një fortifikatë strategjike për të ndaluar vërshimet e ushtrive pushtuese që vinin nga ana e lindjes. Këtë funksion kjo kala e kreu më së miri gjatë shumë periudhave por në veçanti gjatë kohës së Kastriotëve. Kalaja e Skënderbeut në Varosh ishte dhe qendër e rëndësishme nga kalonin shumë rrugë, gjurmë të cilave gjenden edhe sot në mjaft sektorë të veçantë si në Viq, Mbasdeje, Gur Lurë etj. Arkeologu S. Anamali del në konkluzionet se – Kalaja e Skënderbeut ka qenë vendbanim ilir dhe ka pasur vijueshmëri banimi që në kohët e lashta. Në mesjetë në kohën e fuqizimit të bujarisë feudale vendase dhe dobësimit të Perandorisë Bizantine (shek XIII-XIV) rreth kalasë u zhvillua një qytet mesjetar që u quajt nga otomanët Stellush dhe ka qenë selia e familjes së Kastriotëve. Ardhmen të zbulohen mjaft të fshehta, vendbanime e kala.
Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri, 1997
Zgjedhjet parlamentare parakohshme të vitit 1997, u mbajtën si rezultat i situatës së rënduar në Shqipëri, si pasojë e krizës piramidale. Data e mbajtjes së zgjedhjeve u publikua më 21 prill 1997. Më 23 qershor 1997 nënshkruan “Paktin për të Ardhmen e Shqipërisë”. Në zgjedhje morën pjesë 23 parti me 1050 kandidatë për 155 vende. Partia Demokratike në pushtet kishte kundërshtar kryesor aleancën opozitare të përbërë nga Partia Socialiste, Partia Socialdemokrate dhe Aleanca Demokratike.
Misioni i OSBE i kryesuar nga Franz Vranitski i quajti këto zgjedhje "të pranueshme". Zgjedhjet u mbajtën me dy raunde, njëri më 29 qershor dhe tjetri më 6 korrik (ku zgjedhjet u përsëritën në 32 zona elektorale), ku në total ish-komunistët e PS fituan plot 101 vende. Vëzhguesit i cilësuan "të kënaqshme dhe të vlefshme" por jo "të lira e të ndershme" duke iu referuar dhunës së ushtruar mbi përfaqësuesit e Partisë Demokratike. Më 23 korrik, Sali Berisha u largua nga posti i Presidentit dhe u pasua nga Rexhep Meidani. Kabineti i ri qeveritar i udhëhequr nga Fatos Nano u betua dy ditë më vonë, më 25 korrik.
Rezultati
Partitë politike që u futën në parlament dhe vendet që fituan:
Shpërndarja e vendeve sipas gjinisë :
Referime
Unioni Ndërparlamentar (Inter-Parliamentary Union) :Zgjedhjet e vitit 1997
Bezhani
është një fshat në Rrethin e Kolonjës në Shqipëri.
Net pellazgjike
"Net pellazgjike" u botua në Athinë më 26 qershor 1845 e shkruar nga mjeku Karl Henrik Rajnold, i cili përmblodhi në këtë vepër studimet e tij mbi Shqipërinë, duke dhënë ndërkohë një material të pasur mbi leksikun e gjuhës shqipe.
Amfora
right|parapamje|Amforë greke Amfora është një enë qeramike antike me dy vega (shtëmbë) në formë vezake me një grykë të zgjatur përdorej në Greqinë antike dhe në Romën antike për ruajtjen e vajit dhe verës.
Amforat bëheshin në madhësi dhe ngjyra të ndryshme dhe të zbukuruara me motive të ndryshme. Më të mëdhatë ishin të larta deri në 150 cm dhe më të voglat rreth 30 cm.
Lokomotiva me energji elektrike
Në vitin 1879,në Berlin u prezantua për herë të parë një lokomotivë që do të revolucionarizonte transportin mbi shina:në fakt,ajo nuk vihej në lëvizje nga avulli,por nga rryma elektrike,të cilën e merrte nga një shinë e tretë e vendosur në mes të shinave tradicionale.Ajo u shpik nga gjermani Werner von Simens dhe kishte përparsi të madhe në krahasim me lokomotivat me avull,e cila,ishte e rëndë,ndotëse dhe duhej të tërhiqte një sasi të madhe uji dhe qymyri që të mund të funksiononte.Për këtë arsye ,duke filluar që nga viti 1883,trenattrenat elektrikë u përhapën me shpejtësi në Angli.Por dhe lokomotiva brenda pak kohësh bëri hapa gjigandë:nëse në fillim e merrte elektricitetein nga një shinë e tretë,në fillim të shekullit XX filloi të ushqehej nëpërmjet një filli ajror,tek i cili lidhej me pantograf,një mekanizëm i veçantë i vendosur mbi çatinë e vagonëve.Më pas,nga një lokomotivë në të dy skajet:e kështu,vetëm një makinist mund ta manovronte trenin në çdo drejtim duke u zhvendosur nga një anë në tjetrën.
Urbani I
Papa Urbani I ( l. ?, Roma - v. maj 230, ) ishte papa i 17 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 222 dhe deri më maj 230. Paraardhës i tij ishte Papa Kalisti I, ndërsa pasardhësi Papa Ponciani.
Kantoni Vire
Kantoni Vire (frëngjisht: Canton de Vire) është një kanton në departamentin Calvados, rajonin Basse-Normandie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Vire. Ka sipërfaqe 138.52km2 dhe popullsi 18466 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Vire aktualisht përbëhet nga 8 komuna.
Kakarriqi
Kakarriqi është një fshat në komunën Balldren i Ri në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
== Historiane te ndryshem,e kane etiketuar fshatin Kakarriq si vendbanim i hershem ne baze te germimeve arkeologjike te gjetura ne lagjen e sirmakeve. Origjina e banoreve te Kakarriqit flitet se eshte nga nje fis prehistorik Viking ,te cilet mbeten ne ceketirat e kenetes teksa po lundronin me anijen e tyre drejt majes se Veles,per te cilen flitet se akoma egziston vendi ku ankoroheshin anijet .banoret e ketij fshati shprehen se deri ne vitin 1945 kane mbajtur lidhje dhe shkembyer telegrame me bashke fshataret e tyre ne Oslo ,por pas ardhjes se diktatures kto lidhje humben.traditat i ruajne akoma te vjetrit sipas kanunit te Lekarsonit! ==
cz
Lufta e Vietnamit
parapamje|djathtas|220px|Lufta e Vietnamit Lufta e Vietnamit (Vietnamisht: Chiến tranh Việt Nam), njohur gjithashtu si Lufta e Dytë e Indokinës, Lufta e Rezistencës kundër Amerikës ose thjesht si Lufta Amerikane, ishte një konflikt në Vietman, Laos dhe Kamboxhia nga 1 nëntori 1955 e deri në rënjen e Saigonit më 30 prill 1975. Kjo ishte e dyta e Luftërave të Indokinës dhe u luftua zyrtarisht ndërmjet Vietnamit të Veriut dhe Vietnamit të Jugut. Vietnami i Veriut mbështetej nga Bashkimi Sovjetik, Kina dhe aleatët e tjerë komunist; Vietnami i Jugut mbështetej nga Shtetet e Bashkuara, Koreja e Jugut, Filipinet, Austrialia, Tailanda dhe nga aleatët e tjerë anti-komunistë. Lufta zgjati për 19 vite, ku në vitin 1973, dy vite para përfundimit, me tërheqjen e Shteteve të Bashkuara, solli epokën komuniste në Vietnam, Laos dhe Kamboxhia.
Pas luftës së dytë botërore Franca,luftonte kundër pavarësisë së kolonive që i kishte okupuar. Më e famshmja ishte ajo e vënjes së Vietnamit nën kontrollin e saj. Vietnami kishte miniera hekuri dhe thëngjilli në veri si edhe plantacione te kauçukut dhe orizit në jug. Francezët dëshironin te përfitonin nga këto burime të vlefshme natyrore, prandaj nuk e pranuan pavarësinë e Vietnamit. Vietminhët (nje grup komunistesh) i udhëhequr nga Ho Chi Minh dhe qe udhëhoqën lëvizjen nacionaliste në Vietnam, kishin nën kontroll fshatrat. Ata përdornin sulme dhe taktika të shpejta në luftën kundër Francezëve. Lufta e Vietnamit bëhej jopopullore me votuesit Francez. Ata besonin se nuk ia vlente humbja e jetës e tërë atyre njerëzve në l. e Vietnamit. Në v. 1954 Francezët pësuan disfatë në Dien Bien Phu prandaj pranuan marrëveshje. Në Gjenevë u mbajt konferencë ku u diskutua për te ardhmen e Vietnamit.
SHBA-ja mendonte se fitorja e pjesës veriore te Vietnamit do te sillte ne teorinë e dominosë. Ata mendonin se nese një shtet do të pranonte komunizmin pra nëse një gurë dominoje do te rrezohej edhe shtetet fqinje pra gurët e tjerë te rreshtuar pas Vietnamit pra gurit te pare do te bënin të njëjtën gjë, prandaj ata nuk lejonin që Vietnami ta pranonte regjimin komunist.
Në marrëveshjen e paqes që u mbajt në Gjeneve, SH.B.A u mundua te ndalojnë ndikimin komunist në Vietnam. Ho Chi Minh-ut iu dha gjysma e pjesës veriore të Vietnamit, kurse SH.B.A dhe Franca themeluan qeveri në pjesën jugore me Ngo Dihn Diem në krye. Për fat të keq Diem nuk ishte një udhëheqës i njohur dhe për me tepër njihej si një udhëheqjes I dobët. Prandaj komunistët arritën që të vendosin ndikimin komunist në pjesën jugore të Vietnamit dhe formuan grup të quajtur Vietkong. Në v. 1963 Diem u vra me ndihmë të heshtur nga SH.B.A.
SH.B.A. nuk kishin opsion tjetër përveç se ta përdorin ndikimin e vet që kishin në Vietnam. Këshilltar amerikan kanë qenë në Vietnam qysh në v. 1950 por numri i këshilltarëve rritej dhe një pajisje e madhe ushtarake ishte e dërguar në Vietnam. Në gusht 1964, Vietnamezët Verior sulmuan dy avionë gjuajtës amerikan në gji të Tonkin-ut. Si pasojë e kësaj kongresi i dha presidentit amerikan autoritet që të dërgoj me shumë trupa ushtarak në Vietnam. Deri në vitet e vona të 1965, 185 000 ushtarë u vendosën në Vietnam.
SH.B.A kishin teknologjinë më të përparuar të armëve në botë, por ato u ballafaquan me 2 probleme të mëdha gjatë luftës. E para ishte përdorimi i taktikave guerile nga ana e Vietnamëve dhe e dyta ishte se Vietkongu kishte popullaritet te madh, gjersa qeveria jugore e Vietnamit kishte popullaritet të vogël. Përshkak të vështirësive që hasën ushtria amerikane gjatë luftimeve në tokë, ata kërkuan ndihmë nga forcat ajrore. Mirëpo kjo strategji beri që fshatarët ta urrejnë edhe më shumë Qeverinë Jugore te Koresë dhe të kthehen më shumë kah komunizmi.
Gjatë viteve të ’60, shumë njerëz në SH.B.A protestonin luftën në Vietnam. Duke qenë nën presion, Nixon filloi t’I tërheqë trupat ushtarak nga Vietnami në v. 1969. Atëherë SH.B.A. u mundua ti ndihmojë Vietnamit Jugor duke i dërguar armë, por kjo nuk ishte e mjaftueshme. Në pranverë të 1975 Vietnamezët Verior e pushtuan Vietnamin Jugor dhe Brenda 6 javëve morën kontrollin mbi gjithë Vietnamin.
Vietnam në anën lindore të Gadishullit Indochina, 1300 km në perëndim të Filipineve, dhe ka një sipërfaqe prej 329,600 km katrore kufizohet në veri të Kinës, në lindje dhe në jug në kufi me Detit të Kinës Jugore dhe kufijtë perëndimorë me Kamboxhia dhe Laos. Pjesa perëndimore e Vietnamit është malore. Fushës rrjedh nga shumë lumenj, kryesisht Hong Song (Red River) në veri dhe jug Megkogk. Lumenjtë janë rezultatet e delta gjerë formuar, i cili së bashku me anëtarët, bimësi të pasur natyrore dhe tokës të bëjë ryzokalliergeies pothuajse të pakalueshme. Vend merr një shumë prej shi sidomos gjatë periudhës së muson, kështu që toka është e mbuluar nga bimësia e dendur. Popullsia e Vietnamit në 1960 ishte rreth 45.000.000 dhe u ndanë në mënyrë të barabartë në veri dhe jug. [Edit] Historia
Banorëve të lashtë të Vietnam themeluar mbretërinë e Nam Viet në 208 pes Në 43 pes Kineze e përmbysi autonominë e mbretërisë për një mijëvjeçar apo më shumë. Në 939 AD Vietnamese rebeluan dhe fituar pavarësinë e tyre. Pastaj për rreth 800 vjet, nuk ka qenë e vazhdimësisë së perandorëve Vietnamese deri në 1800, kur ai u bë një koloni franceze. Në vitet e para, vështirësitë frëngjisht ballafaquar, fillimisht me kineze dhe pastaj Vietnamese. Pas përfundimit të organizimit administrativ të ndjekur francez një periudhë relativisht të qetë. Nacionalizmi Vietnamese por ishte pirja dhe përhapur me kalimin e kohës.
Nga 1925 filluan të lindin mes Vietnamese arsimuar, komuniste dhe lëvizjet e tjera çlirimtare. Më e rëndësishmja nga këto ishte Partia Komuniste e Indochina, e themeluar në 1930 nga Nguyen Ai Kouogk ose Ho Chi Minh City. Këto lëvizje, trazirat e organizuar dhe kryengritjet kundër fuqive koloniale pa arritur dëbimin e tyre. reformave të ndryshme ekonomike dhe sociale, masat për të zhvilluar dhe administrimin e gjysmë-autonome në lidhje me shtypjen e dhunshme të trazirave (burgim, ekzekutimet, kampet e përqendrimit, etj), kolonializmi francez ka arritur deri në 1940.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe Vietnam, si gjithë gadishulli i Indochina, u kap nga japonez, i cili e bëri atë bazën e tyre të operacioneve në Azinë juglindore. Edhe pse pushtimi japonez, autoritetet lokale të vazhdueshme për të ndjekur francez, i cili kishte 60.000 burra atje ushtrinë. Në 1941, Ho Chi Minh themeluar Bashkimi për Pavarësinë e Vietnamit ", e cila është mbështetur nga aleatët e pastaj kineze dhe amerikane luftuan kundër pushtimit franko-japoneze.
Në mars 1945 Japanese çarmatosur trupat franceze dhe e dëboi në frëngjisht e pushtetit. Me humbjen e dorëzimin e Japonisë në gusht 1945, në pjesën veriore të Vietnamit, ishte e pushtuar nga Kina dhe të Jugut nga trupat britanike. Ho Chi Minh City në Viet Minh rebelët, kapur në Hanoi (kryeqyteti i Veriut Vietnamit) dhe 2 shtator shpalli pavarësinë e Vietnamit, që ai e quajti Republika Demokratike. Qytetarë britanikë çliruar francez të cilët ishin arrestuar në kampe dhe epanexoplisan. Frëngjisht këto seksione, së bashku me të tjerët që u ul në Vietnam jugore dhe për të ndihmuar kontrollin britanik rimori të zonës.
Në mars 1946 Ho Chi Minh deklaruar vetë Presidentit të Republikës Demokratike të Vietnamit. Franca njohur Republikën Demokratike të Vietnamit, si një anëtare e "Bashkimit francez". Ho Chi Minh City, por kërkoi pavarësi të plotë nuk është pranuar propozimin francez në negociatat në Paris dhe Francë për ta imponuar atë më 23 nëntor 1946 Chaifogk bombarduan, duke rezultuar në 6,000 njerëz të vrarë. Në përgjigje të komunistëve, sulmuan në befasi më 19 dhjetor kundër garnizonin franceze në Hanoi, dhe qytete të tjera. Frëngjisht zbrapsi sulmin dhe të ndërprerë të gjitha lidhjet me Ho Chi Minh, të cilët u strehuan në malet e Veriut Vietnam për të organizuar luftën kundër francezëve.
Lufta për pavarësi nga kolonializmi francez
Në 1947 forcat franceze bërë operacione të gjera rregullim-up dhe arriti të kontrollit të qyteteve të mëdha, hekurudhat, rrugët dhe fushat me rëndësi strategjike në vend, por ata mund të shkatërrojë ndarjet rebel. Minh Viet sukses në recasting forcat e tyre dhe filluan të formojnë njësi të mëdha. Frëngjisht, sepse unë mund të kontrollojë të gjithë vendin, u tërhoqën forcat e tyre nga zonat malore të Veriut dhe Vietnam fokusuar përpjekjet e tyre në kontrollin e zonave të ulëta, kryesisht në deltën e lumit të Kuq, i cili nuk arriti të kontrolluar plotësisht.
Në 1949, Mao Zedong, i cili kishte triumfuar në Kinë, e njohu qeverinë e Ho Chi Minh City dhe në Bashkimin Sovjetik furnizuar me armë moderne për komunistët Vietnamese. Atëherë luftimet intensifikuar, dhe ka arritur ndonjëherë deri në Shqipëri fqinje. Trupat franceze të mbështetur nga 160.000 Vietnamese, kanë betejat e ashpra në përpjekjet e tyre për të shfarosur vlerësuar 100.000 Viet Minh, por arriti të fitojë një ose në anën tjetër.
Komandanti francez Navarra në mënyrë që të përzënë nga rebelët nga delta e lumit të Kuq, vendosi në nëntor 1953 për të krijuar një bazë të madhe të fortifikuar në qytetin Dien Bien Phu. Minh Viet vendosur të hedhin gjithë peshën e biznesit në Dien Bien Phu. Pra, pas 100.000 njerëz u mblodhën forcën në fillim të marsit të 1954 sulmuan bazën e fortifikuar. Pas garës më të vështira më 7 maj 1954 të bërë nga mbrojtësit kundërshtar dhe i detyroi të dorëzohej. Rreth 10.000 franceze u dorëzua, dhe vdiq 4000. Në anën rebele ishin 8.000 të vdekur dhe 10.000 të plagosur. Pas rënies së kalasë rebelët vazhduan sulmet e tyre në pjesë të tjera të Francës dhe përfundimisht u detyrua të kërkojë një armëpushim.
Konferenca në Gjenevë menjëherë pas, çoi në ndarjen e Vietnamit në dy pjesë në 17 paralele. Vietnamese Veriut, nën sferën e ndikimit komunist, i cili formoi Republikën Demokratike të Vietnamit, Presidenti Ho Chi Minh City dhe deklaruar për të zhbllokuar të gjithë vendin dhe të Jugut, në të cilin i dha autonomi frëngjisht duke ruajtur një prani simbolike, transferuar për amerikanët në vitet '60 e hershme. Kështu përfundoi kolonializmit francez në Vietnam. [Edit] U. Përfshirja në Luftën e S.
Vietnam Jugut u vu nën mbrojtjen e SHBA dhe të marrë ndihmë bujare ekonomike dhe ushtarake. Perandori Bao Dai emërohet si Kryeministër Ntiem Ngo Ntinch, i cili pastaj bëhet referendum në tetor 1955 rrëzuar perandorit dhe me bekimin e aftoanakirythike SHBA Presidenti i Republikës. Në 1956 ai mori pushtetin autoritar dhe ndihmën e SHBA konsoliduar regjimin anti-komunist autoritar të nepotizmit. Ntiem pastaj nuk pranoi të zhvillojë zgjedhje për një vend të bashkuar, sepse siç është argumentuar se nuk kishte liri vend të gjerë të kushteve shprehje e popullit. Vietnamese Veriut dhe Jugut komunistët të cilët mendonin se do të fitojë zgjedhjet, mori avantazhin e njerëzve popullore notiovietnamikou pakënaqësinë për shkak se, situata ekonomike autoritarizmi dhe korrupsioni i sistemit dhe filloi të organizojë për të përmbysur regjimin.
ndarjet Shikuar rebel dhe mori veprime për të sulmuar objektiva të qeverisë. Në vitin 1960 komunistët formuar Çlirimtare Kombëtare Frontit e Jugut Vietnam dhe në vitin 1961 formuan Ushtrinë Çlirimtare të jug të Vietnamit, i cili arriti në 1965 në 150.000 numrin e luftëtarëve Vietkongët. Këto ishin përforcuar dhe plotësohet nga North Vietnam nëpër shtigjeve malore për të kaluar në territorin e vendeve fqinje (Laosi, Kamboxhia), e quan "Ho Chi Minh Trail" dhe fitoi fuqi të konsiderueshme.
Në 1960, U. S. Presidenti Ajzenhauer në, filloi t'i dërgonte në Saigon e parë "këshilltarëve" të organizojë ushtrinë. Kur ai mori U. S. presidentit Kennedy në 1962, ka pasur tashmë 2.400 ushtarë të SHBA, shumë prej të cilëve kishin marrë pjesë në betejat me Vietkongët. Në fund të 1962 notiovietnamikes forcave të kryer operacion të madh ushtarak kundër Vietkongët, e cila dështoi dhe tregoi dobësinë e regjimit të shpëtoj vendin nga kërcënimi i komunistëve. U. S. Presidenti John F. Kennedy premtoi mbështetjen e plotë të vendit të tij në jug të Vietnamit dhe filloi dërgimin e trupave atje. Në fund të 1963, pas ngjarjeve masive në nivelin bazë që gjatë regjimit të tij Ntiem, rrëzoi ushtarake atë dhe veten Ntiem ekzekutuar. Tre javë më vonë vra në Dallas, presidenti Kennedy. Në kohën e vrasjes së Ntiem dhe Kennedy ishin 16.000 ushtarakë amerikanë "këshilltarë" në Vietnam.
Në 1964, Presidenti Johnson, që pasoi Kennedy vra i dha ndihmë urgjente për të Jugut Vietnam 60 milionë dollarë amerikanë dhe të mbështetur forcat amerikane nën komandën e gjeneralit William Ouestmorlant. Se 16.000 këshilltarët ushtarakë në 1964, trupat amerikane arriti në 75.000 njerëz në vitin 1965.
Në verën e vitit 1964 forcat detare të veriut sulmuan spiun amerikan anije off-gji Tonkin jashtë ujërave territoriale të Veriut Vietnam. Në atë kohë ka pasur dyndjet sekrete detare e Jugut Vietnam kundër objektivave përgjatë bregut verior të Vietnamit, dhe administrata e SHBA besonin fillimisht se Vietnamese Veriut kishte gabimisht besojnë anije amerikane disa nga këto sulme. Dy ditë më vonë, megjithatë, S. U. Administratës Detare, tha se sulmi i ri natë mbi dy anije amerikane elektronike Gjirit spiunazhit Tonkin. Më vonë ngritur dyshime në se kjo është bërë pas sulmit të dytë nuk e ka të regjistruar anijet e armikut dhe radar mund të "tregojë" jo-ekzistente njësi sipërfaqe armik për shkak të motit të keq. Qeveria, megjithatë, Johnson vendosi të botojë dy sulme dhe të kërkojë zgjidhjen e Kongresit për të kryer reprezalje. Të gjithë anëtarët dhe të gjitha senatorë në Kongres, por dy votuan për të ashtuquajturin Tonkin Gulf Resolution, e cila i autorizuar të Presidentit për të shmangur sulmet e ardhshme kundër forcat e armatosura amerikane. Hakmarrëse sulmeve ajrore të SHBA ishin të mbyllur në instalimet detare në Veri Vietnam. Pavarësisht fatkeqësive të mëdha Vietkongët nuk ishte i frikësuar dhe kanë ritheksoi sulmet e tyre.
Me këto kompani formalizuar pjesëmarrjen e amerikanëve në luftë, i cili i dha adresën. Të dy palët e vazhdueshme për të rritur dhe për të forcuar forcat e tyre. Vietkongët kanë arritur 250.000 burra dhe pajisur nga Bashkimi Sovjetik me armë moderne (pushkë automatike, mitralozë, anti-tank dhe raketa anti-ajrore). Amerikanët dhe ata kanë vazhduar të forcojnë forcat e tyre, të cilat kanë arritur tashmë 200.000 njerëzve. Forca Notiovietnamezoi 600.000 burra. Deri në fund të 1966 ishin 385.000 ushtarë amerikanë në Vietnam. Në fillim të 1967 forcat e SHBA e organizuar dhe ekzekutuar dy kompani të mëdha. Në këto firma sulmuesit arriti të shpërbëjë bazat rebele e Vietkongët, por jo për të kapur apo të neutralizoj udhëheqësit e tyre, që ishin qëllimi kryesor i operacionit dhe arritën të ikin në Kamboxhia. Këto dy biznese të suksesshme dhe bombardimeve të vazhdueshme të Veriut Vietnam përkohësisht ulur veprimin e Vietkongët.
Udhëheqjen e Veriut Vietnam kuptuar se situata kishte filluar të marrë një kthesë të pafavorshme dhe të vendosur për planin e veprimeve fyese në mënyrë për të rritur moralin e kryengritësve dhe popullsisë. Sulmin e parë ka filluar më 21 janar, 1968 në baza më e madhe ushtarake amerikane në San Ke, në të cilin pushtet ishte 6000 dhe amerikanët Notiovietnamezon. Agresioni i dytë i njohur si ofenduese Cong Viet Tet, filloi më 31 janar 1968 (Vietnamese Vitit të Ri) dhe ka përfshirë sulmet mbi 36 e 44 kryeqytetet e krahinës në jug të Vietnamit në 23 aeroportet dhe disa baza të tjera ushtarake. Në Saigon vetë rreth 5.000 rebelët sulmuan Thieou presidenciale pallatin e shtabit të përgjithshëm të forcave të armatosura të jug të Vietnamit, instalime ushtarake, por edhe kundër ambasadës së SHBA. Njëjta taktikë u ndoq nga qytetet Vietkongët dhe të tjera, ndërsa betejat e ashpra kanë qenë në kryeqytetin e vjetër të Vietnamit, ngjyrim. Përkohësisht i paaftë për të kontrolluar 10 qytete, por deri në fund të shkurt u detyruan të largohen pasi forcat counterattacks të rënda amerikanovietnamikon.
Nga ana ushtarake, sulmi ka qenë i pasuksesshëm martohet. Sulm në shkallë të gjerë solli forcat komuniste në konflikt të hapur me kundërshtarët e tyre, ku e madhe superioritetin amerikan në fund mund të përdoren në mënyrë efektive. Anën komuniste kishte humbje të mëdha në të dy javëve të para arriti 30.000 të vdekur dhe pastaj u dyfishua. Nga ana tjetër, Shtetet e Bashkuara humbi para dy javë rreth 1.500 ushtarë në dy muajt e parë, një total prej 4,000. Fyese Tet nuk arritën të shkaktojnë një kryengritje të përgjithshme të popullit të jug të Vietnamit dhe përmbysjes së regjimit Thieou. Sulmi në ambasadën e SHBA e cila filloi në orën 02:45 të 31 janar 1968 u neveriten lehtë. Fituar këtë betejë, por lufta kostoja e Shteteve të Bashkuara. Gazetarët amerikan janë duke qëndruar në banesa në afërsi të ambasadës, nxituan për të mbuluar sulmin ndaj ambasadës. Vetëm 15 minuta më vonë, telegram i parë shkoi në Shtetet e Bashkuara dhe tha se ambasada u pushtua nga Vietkongët. Në 09:20 Ouestmorlant Përgjithshëm në një konferencë për shtyp tha se ambasada nuk ka qenë e okupuar. Një gazetar nuk e besojnë atë. Publiku amerikan i habiti të shiquarat live në TV rrugë betejat në ndërtimin e kompleksit ambasadës amerikane dhe kanë zbuluar se pas tre vjet e sulmeve ajrore dhe dërgimin e 500.000 trupave, armiku ishte në prag të rënies, por në vend të ishte në gjendje për të nisur ofensivën e madhe atë. Për President Johnson ishte në gjendje të paraqesin sulm si një fitore ushtarake Wed, USA.
Më 31 mars 1968 fjalim televiziv drejtuar popullit amerikan, Johnson njoftoi ndërprerjen e bombardimeve të Veriut Vietnam, bëri thirrje për negociatat për paqe. Në fund të adresën e politikës së bërë një nga masat më dramatike në historinë e kohëve të fundit amerikan duke thënë: "Ne do të kërkojmë dhe nuk do të pranojë emërimin e partisë time për një mandat tjetër si president tuaj." heqjen Xhonson nga zgjedhjet e 1968 u kthye në sulm për fitoren e shkëlqyer Wed Ho Chi Minh City. Me shembjen politike të Presidentit Xhonson i cili u zgjodh disa vite më parë me përqindjen më të lartë të votave në historinë amerikane, North Vietnam ka arritur fitore në qendër historike të gravitetit të kundërshtarit, i cili ishte shoqërinë amerikane. Që nga ofensiva Tet tregoi se lufta nuk është kryer vetëm në fushën e betejës, por edhe në fushën e informacionit dhe të propagandës.
Udhëheqja politike amerikane kishte të ndryshojë strategjinë e saj. Qëllimi i tyre tani ishte një largim gradual nga Vietnami dhe në forcimin e njëkohshëm të forcave notiovietnamikon për të marrë përsipër këto përgjegjësi të luftës. Deri në fund të 1970 ishin 122,000 trupa amerikane të tërhequr dhe të gjitha pjesët e tjera të huaja. Deri në gusht 1972 të gjitha pjesët amerikan luftëtar e kishin lënë të Indochina ndërsa notiovietnamikes forcat erdhi në numër më shumë se 900.000 njerëzve. Më 27 janar, 1973 U. S. Sekretari i Shtetit nënshkruar me një përfaqësues të qeverisë së Veriut Vietnam pushimin e armiqësive dhe tërheqjen e të gjitha forcave amerikane brenda 60 ditësh.
Ulliri
Ulliri (Olea europaea) është bimë subtropike nga familja "Oleaceae".
Ulliri ka qenë pjesë e civilizimit mesdhetar qe mijëra vjet më parë. Ulliri dhe vaji i ullirit janë përdorur për ushqim, gatim, mjeksi, sapun dhe ndriçim. Sot shumica e ullinjve të botës kultivohen në rajonin e Mesdheut.
Trungu i tij ka një formë jo të rregullt me gunga dhe me degëzime, gjethe ovale me ngjyrë të gjelbërt të errët në anën e sipërme ndërsa në anën e poshtme të bardhë në të argjendtë. Në periudhën e lulëzimit zhvillon lule të vogla të bardha në tufa, ndërsa fryti varësisht nga lloji është në formë vezake i zgjatur pak me ngjyrë jeshile të errët deri në të zezë. Fryti është i pasur me vaj i cili përdoret si ushqim dhe ka veti shëruese.
Ulliri në mitologjinë greke
Herkuli sipas mitologjisë mbante një topuz nga druri i ullirit ndërsa Odiseu me një kunjë ulliri verboi ciklopin Polifem, ai flinte në një krevat nga druri i ullirit. Homeri vajin e ullirit e quante ar i lëngshëm. Hipokrati vajin e ullirit e rekomandonte për shërimin e më shumë se 60 sëmundjeve. Fituesve në lojërat olimpike në kokë u vendoseshin kurora prej degëve të ullirit dhe u dhuroheshin amfora të mbushura me vaj ulliri, që atëherë ishte shumë i shtrenjtë. thumb|left|220px|Frytet e ullirit
Llojet e kultivarëve
Ne Shqipëri njihen disa lloje të ullirit më i njohur është Ulliri i Beratit.
Gjethet e ullirit (Oleae Folium) në saje te heterozideve (oleuropeozid dhe oleosid) dhe të acidit glikolik etj veprojnë drejtpërdrejt kundër hipertensionit, sidomos ne fazën fillestare.
ulliri ka dhe veti te ule ethet e te pakësoje sasinë e sheqerit ne gjak.
Përnalija
Me këtë emër gjenden këto vendbanime:
235 p.e.s.
Mbi vitin 235 p.e.s..
Blushi
është një fshat në Rrethin e Kolonjës në Shqipëri.
Gjeografia
perballe luarasit poshte e kufizon lumi osum
Koljakë
Koljaka është një fshat në komunën Balldren i Ri në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
Monumenti i Çerçiz Topullit
thumb|200px Monumenti i Çerçiz Topullit ndodhet në qytetin e Gjirokastrës dhe është vendosur në vitin 1934. Odhise Paskali është realizuesi i këtij monumenti.
La Roca de la Sierra
La Roca de la Sierra është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Tierra de Mérida - Vegas Bajas, të provincës Badajoz, në Extremadura. La Roca de la Sierra ka 1524 banorë (2012), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 110 km2.
Lidhje të jashtme
La Roca de la Sierra
Rinia e Gjelbër
Rinia e Gjelbër është grupimi zyrtar i të rinjve të Gjelbër, të Partisë së Gjelbër të Shqipërisë. U themelua si grupim në 2001, si krahu i të rinjve të gjelbër të Partisë së Gjelbër. Që atëhere ka organizuar disa protesta kundra OMGJ-ve, energjisë bërthamore, TEC-eve me qymyr dhe ndotjes së mjedisit.
Si organe përbërës, Rinia e Gjelbër ka klubet e gjelbra, që janë të formuara në universitetet kryesore të vendit. Drejtimi i Rinisë së Gjelbër bëhet nga dy kryetarë, një femër e një mashkull në mënyrë që të ruhet barazia gjinore në drejtim. Sekretari i përgjithshëm merret me anën organizative të grupimit.
Klaudio Çema
Klaudio Çema (lindur më 22 prill 1995 në Tiranë) është një futbollistë shqiptar i cili luan me klubin shqiptar KF Elbasani në Kategorinë Superiore si qënder-mbrojtës.
Kantoni Jumeaux
Kantoni Jumeaux (frëngjisht: Canton de Jumeaux) është një kanton në departamentin Puy-de-Dôme, rajonin Auvergne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Jumeaux. Ka sipërfaqe 95.74km2 dhe popullsi 7170 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Jumeaux aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Kantoni Cayenne-Sud-Est
Kantoni Cayenne-Sud-Est (frëngjisht: Canton de Cayenne-Sud-Est) është një kanton në departamentin Guyane, rajonin Guyane në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Cayenne. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 20644 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Cayenne-Sud-Est aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Boshanji
është një fshat në Rrethin e Kolonjës në Shqipëri.
Historia e Kuturmanit
Kuturmani është një fshat i Librazhdit me shumë pak histori, ndodhet ne veri-perëndim të Librazhdit. Ai ka një histori jo mjaft të lashtë. Sipas të dhënave historike të dokumentuara, gjetjeve arkeologjike, ndërtimeve, toponimeve të shumta me karakter historik si dhe tregimeve gojore të treguara brez pas brezi vetëtojnë se fshati i Kuturmanit ka qene i banuar qe ne shekujt 18 mbase Krishtit.
Etimologjia
Mendohet se banoret e pare te fshatit te jene vendosur ne nje vend qe vendasit sot e quajne “Mollet e Kurtit” dhe sipas te parit te fisit te quajtur Kurt Mani ka marre emrin dhe fshati Kurtman, Kuturman dhe sot Kuturman. Nje version tjeter per emrin e fshatit eshte si vijon: Ne nje vend qe quhet nga vendasit sot Kodra e Gjokolajve ne nje degezim te rruges Egnatia ka qene nje han qe rreth tij ka pasur kater mana duke u emertuar “Hani i katermanave duke i dhene emrin e fshatit Katerman e sot Kuturman. Ne kohen e pushtimit Turk fshati emertohej “Konjoumanaz” qe ne shqip do te thote “Koder me mana” e qe ketej Koderman, kuterman e sot Kuturman.
Sika
djathtas|parapamje|281x281px| Sika - skicë Sika ishte një shpatë e shkurtër ose kamë e madhe e ilirëve, trakëve, dhedakëve të lashtë, e përdorur edhe në Romën e Lashtë, me origjinë nga kultura Halstatt. Fillimisht u përshkrua si një shpatë e lakuar (shih mozaikun e Zlitenit si dhe llambat e shumta të naftës) dhe shumë shembuj janë gjetur në vendet që janë sot Shqipëria, Kosova Bosnja dhe Hercegovina, Bullgaria, Serbia dhe Rumania. Është paraqitur edhe në kolonën e Trajanit ; veçanërisht mbreti Dacian Decebalus është përshkruar duke vdekur nga vetëvrasja me një sikë.
Etimologjia
Prejardhja e saj është sipas gjasave nga protoshqipja tsikā (nga shqipja thikë , "thikë"), nga proto-indo-evropianja ḱey - ("të mprehësh") ndoshta nëpërmjet ilirishtes. Sipas Dictionnaire des Antiquités Grecques et Romaines emri Sica vjen nga rrënja proto-indo-evropiane sek-, që do të thotë "të presësh", "në seksion", megjithatë De Vaan deklaron çdo lidhje me sek -in proto-indo-evropian - të jetë formalisht e pamundur.
Llojet
Nga pikëpamja tipologjike, megjithëse ka një tendencë të fortë drejt standardizimit, kamat sika mund të organizohen në tre lloje kryesore që ndryshojnë vetëm nga aspektet morfologjike, jo funksionale. majtas|parapamje|200x200px| [[Këllëf|Skabar për një sica nga varri i luftëtarëve dakë të Cugirit, i datuar nga shekulli I p.e.s. Në anën e djathtë shihen edhe fragmente të përkrenares dhe pjesë të tjera të inventarit. Një ekspozitë në Muzeun Kombëtar të Unionit, Alba Iulia, Rumani]] Lloji i parë karakterizohet nga qëndrueshmëria e tij, ndonjëherë me një figurë të thyer menjëherë pas pjesës së mesme të tehut, me një majë të shkurtër dhe të mprehtë, me një lakim të lehtë, një kallam me dorezë të shkurtër, zakonisht në formë trekëndore, që ka një vrimë për thumba fiksuese, afër tehut. Tehu ka zbukurime të gdhendura dhe një më të plotë të gdhendur thellë në të. Këto karakteristika nuk janë të përgjithshme, argumentet e vetme të qëndrueshme për këtë lloj janë madhësia dhe forma afërsisht e ngjashme.
Lloji i dytë, morfologjikisht jo shumë i ndryshëm, nuk ka formën e fortë të tipit të parë, por një teh më të gjatë, më të plotë dhe e mban, më së shpeshti, gjuhën e haftit të shkurtër dhe në formë trekëndore.
Lloji i tretë, më i shumtë, grumbullon një sërë kamash të karakterizuara nga një teh i gjatë, i prodhuar në mënyrë elegante në shumicën e rasteve, nga zbukurimi me rrathë dhe/ose vija të incizuara përgjatë tehut, prania e më të plotës, gjuha e haftit deri në haft dhe një muff roje. Këto elemente dalluese gjenden ose të gjitha së bashku, ose disa nga pjesët paraqesin një ose më shumë nga këto tipare karakteristike. Madhësitë tregojnë një standardizim relativ, diku rreth 30-40 cm gjatësi dhe afërsisht 3 cm gjerësi. Nga pikëpamja kronologjike, kjo lloj kamë datohet kryesisht në shekujt II dhe I p.e.s.
Rëndësia
parapamje| Vetëvrasja e Decebalusit, nga Kolona e Trajanit Forma dalluese ishte projektuar për të kapërcyer anët e mburojës së kundërshtarit dhe për t'i goditur me thikë ose prerë në shpinë. Meqenëse kundërshtari i zakonshëm i gladiatorit thraex ishte scutum (mburojë e madhe) që mbante murmillo gladiator, një armë e tillë si sika ishte e nevojshme për ta bërë duelin më të barabartë dhe emocionues.
Sika ilire
Romakët e konsideronin mjetin e njohur sika si një armë të veçantë ilire. Arma kryesore përleshje e ilirëve ishte Sica. Sipas historianit John Wilkes: "Edhe pse një shpatë e shkurtër e lakuar përdorej nga disa popuj përreth Mesdheut, romakët e konsideronin sica si një armë të veçantë ilire të përdorur nga 'vrasësi' i fshehtë (sicarius)."
Blinisht (Lezhë)
Blinishti është një fshat në komunën Blinisht në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
234 p.e.s.
Mbi vitin 234 p.e.s..
Singidunumi
Singidunum ishte një qytet antik i cili më vonë u zhvillua në Beogradin modern, kryeqytetin e Serbisë. Emri është me origjinë ilire ose kelte, duke u kthyer në kohën kur fisi iliro-kelt i Skordiskëve u vendos në këtë zonë në shekullin III para erës sonë, pas pushtimit gal në Ballkan. Më vonë, Republika Romake pushtoi zonën në vitin 75 pes dhe e përfshiu atë në provincën e Moesia. Ishte një fortesë e rëndësishme e Limes Danubiane dhe Legio IV romake Flavia Felix ishte garnizoni atje që nga viti 86 të erës sonë. Singidunum ishte vendlindja e perandorit romak Jovian. Ajo u pushtua nga Hunët në vitin 441, dhe nga Avarët dhe Sllavët në 584. Në fillim të shekullit të 7-të, kalaja Singidunum u shkatërrua përfundimisht.
Vështrim
djathtas|parapamje| [[Joviani|Flavius Iovianus, perandor romak me origjinë ilire nga Singidunum.]]
Një pjesë e madhe e qendrës së Beogradit i përket "Lokacionit Arkeologjik Singidunum", i cili u shpall zonë e mbrojtur më 30 qershor 1964.
Fiset skita dhe trake - cimeriane përshkuan rajonin në shekullin e 7-të dhe të 6-të para erës sonë. Pushtimi galik i Ballkanit ndodhi në shekullin IV  dhe 3 para erës sonë. Një nga fiset iliro-kelte, Skordiskët, u vendos rreth majës strategjike të kodrës në takimin e dy lumenjve ( Danubi dhe Sava moderne). Atyre u vlerësohet krijimi i Singidunum-it, i cili u përmend për herë të parë në vitin 279 para Krishtit, si një vendbanim tashmë i fortifikuar.
Në shekujt V dhe VI, Iliriku dhe Mëzia pësuan sulme shkatërruese nga pushtimet e njëpasnjëshme të Hunëve, Ostrogotëve, Gepidëve, Sarmatëve, Avarëve, Sllavëve dhe Herulëve. Singidunum ra në duart e Hunëve në vitin 441, të cilët rrafshuan qytetin dhe kështjellën me tokë, duke shitur banorët e tij romakë në skllavëri, që ata e kanë bërë me të gjitha qytetet përgjatë gëlqeres. Gjatë dyqind viteve të ardhshme, qyteti kaloi duart disa herë: romakët e rimorën qytetin pas rënies së konfederatës së Hunëve në 454, por Sarmatët pushtuan qytetin menjëherë pas kësaj. Në 470, ostrogotët pushtuan qytetin përreth, duke dëbuar Sarmatët. Qyteti më vonë u pushtua nga Gepidët në 488, por Ostrogotët e rimorën atë në 504. Gjashtë vjet më vonë, Perandoria Romake Lindore e rifitoi qytetin sipas një traktati paqeje.