cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mësimdhënia
Roli i mësuesit
Megjithatë, Asher thekson, se roli i mësuesit nuk është aq shumë për të mësuar, sa për të ofruar mundësi për mësim. Mësuesi ka përgjegjësinë të ofrojë llojin më të mirë të ekspozimit ndaj gjuhës në mënyrë që nxënësi të mund të përvetësojë rregullat themelore të gjuhës së synuar. Kështu mësuesi kontrollon inputin e gjuhës që nxënësit marrin, duke siguruar lëndën e parë për "hartën njohëse" që nxënësit do të ndërtojnë në mendjet e tyre. Mësuesi duhet gjithashtu të lejojë aftësitë e të folurit, për ta zhvilluar atë sipas ritmit të nxënësve.
Në dhënien e komenteve për nxënësit, mësimdhënësi duhet të ndjekë shembullin e prindërve. Në fillim, prindërit korrigjojnë shumë pak, por kur fëmija rritet, prindërit thuhet se tolerojnë më pak gabime në shqiptim. Në mënyrë të ngjashme, mësuesit duhet të përmbahen nga shumë korrigjime në fazat e hershme dhe nuk duhet të ndërpresin të korrigjojnë gabimet, pasi kjo do të pengojë nxënësit. Megjithatë, me kalimin e kohës,  pritet më shumë ndërhyrje nga mësuesit, pasi e folura e nxënësve bëhet më e saktë dhe e rrjedhshme.
Asheri i paralajmëron mësuesit rreth problemeve që ai mendon se mund të pengojnë zbatimin e suksesshëm të parimeve të TPR. Së pari, ai paralajmëron kundër "iluzionit të thjeshtësisë", ku mësimdhënësi nënvlerëson vështirësitë e përfshira në mësimin e një gjuhe të huaj. Kjo rezulton në ecjen me një hap tepër të shpejtë dhe dështimin për të siguruar një kalim gradual nga një fazë mësimore në tjetrën. Mësuesi duhet gjithashtu të shmangë të pasurin e një tolerancë shumë të vogël për gabimet në të folur.
Si fillim, duhet pasur një tolerancë të madhe për gabimet e të folurit të nxënësve, por ndërkohë që mësimi përparon, toleranca ngushtohet .... Mos harroni se ndërsa nxënësit përparojnë në të nxënë,më shumë njësi të vëmendjes janë të lira për të përpunuar reagimet dhe vërejtjet nga mësuesi. Në fillim, pothuajse asnjë njësi vëmendjeje nuk është në dispozicion për të dëgjuar përpjekjet e mësuesit për të korrigjuar gabimet në shqiptim. Gjithë vëmendja është e drejtuar për të shqiptuar shprehjet. Prandaj nxënësi nuk mund të marrë pjesë në mënyrë efikase në korrigjimet e mësuesit.
Roli i nxënësve
Nxënësit në Reagimin e plotë Fizik kanë rolin kryesore të dëgjuesit dhe interpretuesit. Ata dëgjojnë me vëmendje dhe i përgjigjen fizikisht komandave të dhëna nga mësuesi. Nxënësve u kërkohet t'u përgjigjen individualisht dhe kolektivisht. Nxënësit kanë pak ndikim mbi përmbajtjen e të mësuarit, meqë përmbajtja përcaktohet nga mësuesi, i cili duhet të ndjekë formatin e domosdoshëm për mësimet. Nxënësit gjithashtu pritet të njohin dhe t'i përgjigjen kombinimeve të reja të artikujve të mësipërm:
Thëniet e reja janë kombinimet e përbërësve që keni përdorur drejtpërsëdrejti në mësim. Për shembull, ju i udhëzuat nxënësit me komandat 'Shkoni drejt tryezës'! dhe 'Uluni në karrige!'. Këto janë të njohura për nxënësit pasi ata janë praktikuar të reagojnë ndaj këtyre komandave. A do të kuptojë një nxënës nëse i jepni një komandë të re me një shprehje të panjohur që keni krijuar duke ri-kombinuar elementet e njohura (p.sh. "Uluni në tryezë!").
Nxënësve u kërkohet gjithashtu të prodhojnë kombinime të reja. Nxënësit monitorojnë dhe vlerësojnë progresin e tyre. Ata inkurajohen të flasin kur ndihen të gatshëm të flasin - domethënë, pasi një pjesë e mjaftueshme e gjuhës është përvetësuar.
==== Aktivitete që  Mësuesi i Gjuhës duhet të dijë kur përdor metodën Reagim i Plotë Fizik. ==== Tregimi i një historie TPR (TPR Storytelling Session)
Duhet të tregohet një histori për të gjithë klasën. Mund të jetë për çdo gjë: përrallë, aventurë, madje edhe histori e frikshme dhe komedi. Duhet të tregohet me shumë gjeste dhe veprime, të cilat duhen përsëritur shpesh. (Kjo është mënyra TPR!)
Një histori TPR ndan të gjitha elementet e një përrallë të madhe: një personazh i rëndësishëm, një komplot magjepsës dhe një fund që shpërblen dëgjuesit. Por përveç këtyre, një mësues i gjuhëve të huaja që përdor TPR duhet të kujtojë se historia është përdorur për t'u mësuar kuptimin. Pra, një histori e TPR duhet të përmbajë një përzierje të mirë të gjuhës amtare të nxënësve dhe gjuhës së synuar. Sidomos për fillestarët, mund të përdoret një dozë e konsiderueshme e gjuhës amtare të nxënësve, me një sasi më të vogël të gjuhës së synuar.
Simon thotë (Simon Says)
Një lojë e orientuar drejt fjalorit si Simon Says është analoge me procesin që ndodh kur fëmijët përfitojnë gjuhën e tyre të parë. Të rriturit shpesh japin udhëzime për fëmijët, si "hidh topin" "hajde këtu" ose "haje
ushqimin". (Nëpërmjet përsëritjes dhe gjesteve, fëmijët janë në gjendje të kuptojnë se çfarë kërkohet nga mami.)
Në këtë aktivitet, organizohet klasa në dy grupe. Çdo grup dërgon një përfaqësues për çdo raund. Ata duhet të qëndrojnë në pjesën e pasme të klasës, pranë murit, me sytë e tyre të fiksuar mbi mësuesin.
Kur luan "Simon Says" duhet të përdoren komanda dhe veprime krijuese të cilat do të "aktrohen" nga nxënësit. Pra, në një klasë ku mësohet  frëngjisht mund të thuhet, "Sautez trois fois!" (Kerce tri herë) ose "Pleurez!" (Qaj). Nxënësi që jep përgjigjen e saktë ka të drejtë të bëjë një hap përpara drejt "Vijës së Finish". Arritja e vijës së finishit sa më parë nga nxënësit e secilit grup, u jep 1 (një)  pikë për ekipin. Ekipi i cili merr 5 pikë më shpejt fiton ndeshjen.
Gara e mrekullueshme (The Amazing Race)
"The Amazing Race " është një shfaqje televizive.
Por me këtë aktivitet, nuk do dërgohen nxënësit  në një udhëtim emocionues nëpër botë. Nxënësit duhet të dërgohen për të përmbushur ndonjë detyrë ose komandë, ose për të treguar që të kuptojnë duke kryer komandat e përshkruara. (Me TPR, gjithmonë mund të kontrollohet nëse nxënësit të kanë kuptuar, sepse mund të dallohen veprimet e tyre.)
Klasa mund të ndahet në katër ose pesë skuadra. Do të ishte ideale nëse ekipet do të përbëheshin nga tre deri në katër lojtarë. Detyrat që mund të zgjidhen për t'u dhënë nxënësve nuk kanë limit.Komandat ose detyrat duhet të jepen verbalisht.
Për shembull, një detyrë mund të jetë një skenar "bring me" dhe mund t'iu kërkohet ekipeve në klasën tuaj të gjuhës angleze që t'ju sjellin një objekt yellow (të verdhë). Ose mund të kërkoni që klasa të yell (bërtasë) ngjyrën e tyre të preferuar.Ky aktivitet mund të zhvillohet dhe në oborrin e shkollës. Me "The Amazing Race" si një nga aktivitetet, nxënësit do të garojnë  për përvetësimin e gjuhës.
Të kënduarit me të gjithë klasën
Këngët janë një aktivitet ideal për metodën TPR. Ato janë mjetet e përsosura të kujtesës që mund të ngulitin në mënyrë efektive gjuhën dhe lëvizjet në kujtesën afatgjatë.Të kënduarit së bashku si një klasë është një mjet i duhur për forcimin e kujtesës.
Së pari, duhet të përcaktohen fjalët e rëndësishme në këngë. Pra, fjalët që duhet të mbahen mend nga nxënësit.
Së dyti, duhet të zgjidhen gjestet e duhura shoqëruese për fjalët e përzgjedhura. Veprimi duhet të jetë i dukshëm për fjalët si "jump" (hidhu), "look" (shiko), "laugh" (qesh), etj.
Nuk është e nevojshme të mësohen këngët përmendësh dhe mirë do të ishte që tekstet e këngëve të shpërndahen. Qëllimi këtu nuk është që nxënësit të mësojnë përmendësh tekstet, është që ata të kuptojnë atë për të cilën po këndojnë : pra, qëllimi është të kuptuarit.
Kampionati Botëror i Formula Një 2015
thumb|right|upright|[[Lewis Hamilton, kampioni në fuqi i Kampionatit Botëror për Pilot dhe fituesi i sezonit 2015.]] thumb|250px|[[Mercedes F1 W06 Hybrid, një makinë e ndërtuar nga Mercedes, kampioni në fuqi i Kampionatit Botëror për Konstruktorë.]]
Sezoni nisi me Australinë më 15 mars dhe mbaron dhe Abu Dabin më 29 nëntor duke plotësuar kampionatet e pilotëve dhe konstruktorëve.
Lewis Hamilton është kampioni në fuqi i pilotëve pasi siguroi titullin e tij të dytë në 2014 Çmimin e madh të Abu Dabit. Skuadra e tij, Mercedes, e filloi sezonin si kampioni në fuqi i konstruktorëve, duke siguruar titullin e parë në histori në 2014 Çmimim e madh të Rusisë.
Pas dhjetë garash, Hamilton kryeson renditjen e pilotëve me një diferencë 21 pikëshe nga shoku i skuadrës Nico Rosberg, që ndiqen nga vendi i tretë Sebastian Vettel i Ferrarit. Mercedes kryeson renditjen e konstruktorëve duke u ndjekur nga Ferrari and Williams.
Skuadrat dhe pilotët
Skuadrat dhe pilotët e mëposhtëm janë duke marrë pjesë në Kampionatin Botëror të Formula Një 2015.
Shënime: Will Stevens dhe Roberto Merhi kishin hyrë për garën e parë në Australi, por pavarësisht se ata dhe Manor ishin prezantuar, ata nuk konkuruan pasi skuadra nuk ishte në gjëndje për të përgatitur makinat në kohë për garën.
Ndryshime në skuadra
thumb|250px|[[McLaren rinovoi marrëdhënjen e saj me prodhuesin japonez Honda, njëzetetre vite që nga koha që ata garuan sëbashku. Në foto është McLaren MP4/6, një nga makinat e fundit të ndërtuar nga McLaren me një motorr Honda, duke garuar në 1991 Çmimin i madh të Sheteteve të Bashkuara.]]
Nryshimet e pilotëve
thumb|upright|[[Sebastian Vettel u largua nga Red Bull Racing – skuadra me të cilën ai fitoi katër Kampionate Botërore për Pilot – në fund të sezonit 2014 për tu bashkuar me Ferrarin.]]
Kalendari i sezonit
thumb|300px|Vendet që do të mirëpresin një [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmim të madh në sezonin 2015 janë të ngjyrosura me jeshile, kurse vendndodhja e cirkuiteve me të zezë. Ish vendet mikpritëse janë shënuar me ngjyrë gri, kurse ish cirkuitet mikpritëse janë me të bardha.]] Nëntëmbëdhjetë Çmimet e mëdha të mëposhtëme janë programuar për tu zhvilluar në vitin 2015.
Valentin Gjokaj
FC Luzern
Gjokaj filloi karrierën në klubin zviceran FC Luzern dhe luajti për skuadrën U-18 para testit në klubin Blackburn Rovers në gusht 2011, duke luajtur plotë 90 minuta në ndeshjen miqësore para-sezonale kundër Chorley, i cili Rovers fitoi 2-1. Pas kësaj testit, Gjokaj u kthye në Luzern dhe u paraqit 14 herë për skuadrën e dytë në 1. Liga Grupi 3 gjatë sezonit 2011-12, duke shënuar 4 gola pas debutimit që bëri në mars 2012 kundër GC Biaschesi.
Derby County
Para sezonit 2012-13, Gjokaj shkoi në testim në klubin Derby County, duke paraqitur në ndeshjen miqësore para-sezonale kundër Mansfield Town meë 25 korrik 2012. Gjokaj u bë i impresionuar në këtë ndeshje dhe i'ua dha që të vazhdoj tutje kundër Burton Albion and Northampton Town. Gjokaj u kthye në Zvicër, por trajneri i Derby Nigel Clough deshi që ai ta nënshkruante atë. Gjokaj nënshkroi kontratë dy vjeçare, me një alternativë në vitin e tretë më 18 gusht 2012.
Barnet
Gjokaj u bashkua me Barnet si huazim më 14 shkurt 2014. Më 18 mars 2014, Gjokaj zgjati kontratën e tij me Bletët deri në fund të sezonit 2013-14. Gola e tij e parë ishte në ndeshjen kundër Forest Green Rovers më 5 prill 2014. Gjithsej ai shënoi dy gola në 14 ndeshje për Bletët.
Gateshead
Pasi u lirua nga Derby County, Gjokaj nëshkroi me Gateshead më 18 nëntor 2014. Ai bëri debutimin e tij më 22 nëntor në ndeshjen 2-2 në Torquay United, ku u nxjerr jashtë loje gjatë pjesës së dytë. Gola e vetme për Gateshead ishte më 7 shkurt 2015 në FA Trophy kundër Wrexham. Gjokaj u nxorr jashtë për herë të dytë më 4 prill në ndeshjen kundër Grimsby Town para se të lirohet në fund të sezonit.
SSV Reutlingen 05
Në shkurt 2016, Gjokaj nënshroi për SSV Reutlingen 05. Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen ku humbi 0–2 kundër SGV Freiberg.
Omertà
Omertà është një kod heshtjeje dhe kod nderi dhe sjelljeje në Italinë Jugore që i kushton rëndësi heshtjes përballë pyetjeve nga autoritetet ose të huajt; mosbashkëpunimi me autoritetet, qeverinë ose të huajt, veçanërisht gjatë hetimeve penale; dhe injorimi me dashje dhe përgjithësisht shmangia e ndërhyrjes në aktivitetet e paligjshme të të tjerëve (d.m.th., mos kontaktimi me organet e zbatimit të ligjit ose autoritetet kur dikush është në dijeni, dëshmitar apo edhe viktimë e krimeve të caktuara). Filloi dhe mbetet e zakonshme në Italinë Jugore, ku banditizmi ose brigandazhi dhe organizatat kriminale të tipit mafioz (si Camorra, Cosa Nostra, 'Ndrangheta, Sacra Corona Unita dhe Società foggiana) kanë qenë prej kohësh të forta. Kode të ngjashme janë gjithashtu të rrënjosura thellë në zona të tjera të Mesdheut, duke përfshirë Maltën, Kretën në Greqi, dhe Korsikën, të cilat të gjitha ndajnë një kulturë të përbashkët ose të ngjashme historike me Italinë Jugore.
Historia
Omertà është një kod heshtjeje, sipas një prej studiuesve të parë të mafias Antonio Cutrera, një ish-oficer i sigurisë publike. Ai vulos buzët e njerëzve edhe në mbrojtjen e tyre dhe madje edhe kur i akuzuari është i pafajshëm për krimet e akuzuara. Cutrera citoi një thënie vendase e cila u shqiptua për herë të parë (siç thotë legjenda) nga një i plagosur sulmuesit të tij: "Nëse jetoj, do të të vras. Nëse vdes, të fal."
Mafiozi italo-amerikan Joseph Valachi e theu kodin omertà në vitin 1963, kur foli publikisht për ekzistencën e mafies dhe dëshmoi para një komiteti të Senatit të Shteteve të Bashkuara. Ai u bë i pari në historinë moderne të mafies italo-amerikane që thyente betimin e tij të gjakut. Në Siçili, fenomeni i pentito (italisht ai që është penduar) theu omertà.
Ndër pentiti mafioz më të famshëm është Tommaso Buscetta, dëshmitari i parë i rëndësishëm në Itali, i cili ndihmoi prokurorin Giovanni Falcone për të kuptuar punën e brendshme të Cosa Nostra dhe përshkroi Komisionin e Mafias Siçiliane ose Cupola, udhëheqjen e mafies siciliane. Një paraardhës, Leonardo Vitale, i cili u dorëzua në polici në 1973, u gjykua i sëmurë mendor dhe kështu dëshmia e tij çoi në dënimin vetëm të tij dhe xhaxhait të tij.
Në kulturën popullore
Mario Puzo shkroi romane bazuar në parimet e omertà dhe Cosa Nostra. Veprat e tij më të njohura në këtë drejtim janë trilogjia The Godfather (1969), The Sicilian (1984), dhe Omertà (2000).
Videoloja e vitit 2010 Fallout: New Vegas përmban një fis gangsterësh të quajtur Omertas. Videoloja e vitit 2002 Mafia e emërton kapitullin e dhjetë të fushatës së saj "Omerta".
Grupi suedez i metalit Katatonia publikoi një këngë të titulluar "Omerta" në albumin e tyre të vitit 2003 Viva Emptiness, duke detajuar vrasjen imagjinare të një informatori mafioz që kishte thyer omertà. Grupi amerikan i metalit të rëndë Lamb of God lëshoi gjithashtu një këngë të titulluar "Omerta" nga albumi i tyre i tretë në studio Ashes of the Wake (2004), i cili fillon me këngëtarin kryesor Randy Blythe duke kryer një përshkrim të folur të omertà.
Eros Grezda
Eros Genc Grezda (lindur më 15 prill 1995) është futbollistë profesionist shqiptar që luan si mesfushor dhe sulmues për klubin skocezë Rangers dhe ekipin kombëtar shqiptar.
Jeta e hershme
Grezda lindi në Gjakovë dhe u rrit në Prishtinë. Ai është fëmija e tretë e Genc dhe Valbona Grezdës.
Karriera
Eros Grezda filloi karrierën e tij me Prishtinën, duke luajtur mes moshës 9 dhe 15. Ai më pas u zhvendos për një kohë të shkurtër në FK Rabotnički ku u ndoq nga GNK Dinamo Zagreb, ku ai shpejt u zhvendos dhe kalonte 1 vit atje duke luajtur në anën U-17.
Austria dhe Sllovenia
Në verë të vitit 2012, Grezda nënshkroi për klubin austriak Grazer AK. Ai ka luajtur vetëm dy ndeshje për këtë klub. Grezda arriti në Slloveni në verë të vitit 2013, duke nënshkruar për klubin NK Aluminij. Ai pastaj u ngrit në nivel, duke nënshkruar klubin e PrvaLiga, DNŠ Zavrč më 23 janar 2015 së bashku me Antonio Pavić.
NK Lokomotiva
Më 9 korrik 2015, Grezda nënshkroi për klubin kroatë NK Lokomotiva për një pagesë prej €100,000. Ai shënoi dy gola kundër Slaven më 23 dhjetor 2015 dhe ishte emëruar lojtari i javës. Ai shënoi kundër NK Osijek më 27 shkurt 2016 në një ndeshje e përfunduar me fitore 1-3. Ai shënoi golën e parë dhe të fundit në minutën e 9 dhe 90. Më 8 maj 2016, Grezda shënoi golën e 9-të të sezonit në derbin kundër Zagrebit ku Lokomotiva fitoi 2-0.
NK Osijek
Më 25 maj 2017 Grezda nënshkroi një transferim në NK Osijek i cili i dha atij të drejtën për të luajtur në raundin kualifikuese të UEFA Liga Evropiane 2017-18 për sezonin e ardhshëm. Më 13 korrik 2017, Grezda shënoi golin e parë të garave të klubeve në raundin kualifikues të UEFA Liga e Dytë Evropiane 2017-18 kundër klubit zviceran Luzern ku Osijek fitoi 2-0. Në ndeshjen e dytë kundër Luzern 1 javë më vonë, Grezda asistoi golin e vetëm të Osijekut të shënuar nga Muzafer Ejupi dhe ndeshja përfundoi në humbjen 2-1, megjithatë Osijek avancoi në raundin e ardhshëm duke fituar gjithsej 3-2. Grezda shënoi golin e tij të parë të ligës më 9 shtator 2017 kundër Hajduk Split në 90 '+ 3 minuta për t'i dhënë Osijek fitoren 2-1. Pas performancës së tij mbresëlënëse dhe rëndësisë së qëllimit të tij në fitoren e mëvonshme, Grezda u zgjodh si lojtari më i mirë i javës.
Rangers
Më 31 gusht 2018, klubi skocez Rangers konfirmoi se Grezda ka nënshkruar kontratë katërvjeçare.
Shqipëria U21
Grezda është kosovarë dhe fillimisht kishte vetëm shtetësi kosovare, por deklaroi se po pret një ftesë nga Shoqata Shqiptare e Futbollit. Ai së pari mori një thirrje nga trajneri Skënder Gega për një miqësie kundër Katarit, por për shkak të problemeve të vizave, loja që planifikohet të luhet në Mbretërinë e Bashkuar nuk mundi të shkoj. Ai u thirr sërish në shtator për një miqësor ndaj [[Kombëtarja rumune e futbollit U-21|Rumanisë] më 8 tetor 2014. Ai bëri debutimin e tij të parë për Shqipërinë U21 në ndeshjen miqësore kundër Rumanisë U21 më 8 tetor 2014.
Grezda së bashku me Jasir Asanin morrën shtetësinë shqiptare më 31 janare 2016.
Ai u ftua për ndeshjen kualifikuese të Kampionatit Evropian të U-21 UEFA në 2017 kundër Greqisë U-21 më 2 shtator 2016. Ai debutoi kundër Greqisë U-21 duke luajtur si një iniciator dhe duke zëvendësuar gjysmën e kohës për Kostandin Kariqin për shkak të lëndimit.
Kombëtarja shqiptare
Grezda morri thirrjen e parë nga trajneri i kombëtares shqiptare Gianni De Biasi për ndeshjet e kualifikimit të Kupës Botërore FIFA 2018 kundër Lihtenshtajnit dhe Spanjës në tetor 2016. Ai ishte një zëvendësues i papërdorur në të dyja rastet. Ai u ftua për ndeshjen e 5-të 2018 të kualifikimit të Kupës së Botës në FIFA kundër Italisë më 24 mars 2017 dhe ndeshjen miqësore kundër Bosnjë dhe Herzegovinës më 28 mars 2017. Grezda bëri debutimin e tij të parë më 24 mars 2017 kundër Italisë si zëvendësim në minutën e 87-të në vend të Odise Roshi.
Mark Kaçinari
parapamje|Foto portret i Mark Kaçinarit, Prishtinë 1985 Mark Kaçinari (Prizren, 1935 - Prishtinë, 1985) ishte kompozitor, pedagog, dirigjent, hartues i teksteve shkollore.
Biografia
parapamje|M. Kaçinari duke dirigjuar orkestrën e RTK-së dhe korin Collegium Cantorum gjate shfaqjes së veprës Requiem të MoxartU lind më 20 Janar të vitit 1935 në Prizeren dhe vdiq më 19 Nëntor të vitit 1985 në Prishtinë. Ai i përket brezit të parë të studentëve shqiptarë nga Kosova, të cilët kanë kryer Akademinë e Muzikes. Studimet e para për muzikë i kreu në qytetin e tij të lindjes në shkollën e Mesme të Muzikës në vitin 1949 – 1953. Pasi punon një vit (1953 – 1954) si mësues në gjimnazin e ulët të Gjilanit, në vitin 1954 fillon studimet e larta pranë Akademisë së Muzikës në Beograd në degën e Teorisë dhe Pedagogjisë Muzikore, të cilat i përfundon në vitin 1961. Gjatë viteve 1956 -1961 ishte anëtar i rregullt i korit profesionist të Radio Beogradit. Në vitet 1973 – 1975 studioi kompozim pranë Fakultetit të Muzikës në Shkup në klasën e T.Proshev, ndërsa studimet postuniversitare (Shkallën e III) për dirigjim i ndoqi gjatë viteve 1977 – 1979 në klasën e prof. V. Ilic në Beograd. Pas studimeve në Beograd (1961), kthehet në Kosovë, ku në fillim punon si profesor pranë shkollës së Mesme të Muzikës në Prizren. Krahas punës pedagogjike angazhohet dhe si dirigjent i korit SHKA “Agimi”, me të cilin pati një aktivitet shumë të sukseseshëm. M. Kacinari është një ndër pedagogët e parë të Shkollës së Lartë Pedagogjike në Prishtinë, që dha mësim në degën e edukatës muzikore. Me themelimin e degës së muzikës, në vitin 1975, pranë Akademisë së Arteve në Prishtinë, Mark Kaçinari kalon pranë këtij institucioni ku jep lëndën e Solfezhit. M. Kaçinari u emërua si Dekan i Akademisë së Arteve të Prishtinës ku shërbeu prej vitit 1984 deri në vitin 1985 kur ndërroi jetë. parapamje|[[Skeda:Dirigjenti Mark Kaçinari dhe orkestra e RTP dhe kori "Collegium Cantorum".jpg|parapamje|Dirigjenti Mark Kaçinari dhe orkestra e RTP dhe kori "Collegium Cantorum"|lidhje=Skeda:Fotografi_e_Mark_Kaçinari_me_orkestren_e_RTK_dhe_korin_%22Collegium_Cantorum%22.jpg|alt=]]
Si dirigjent, M. Kaçinari ka zhvilluar një aktivitet të shquar. Që në vitin 1969, kur themeloi korin “Collegium Cantorum” e deri në ditët e fundit të jetës së tij, ai realizoi një numër të madh koncertesh, jo vetëm në Kosovë, por edhe në vende të tjera të botës. Kori i drejtuar prej Mark Kaçinarit ia shtoi famën jo vetëm zhvillimeve muzikore shqiptare në Kosovë, por përmes aktivitetit të larmishëm e të vazhdueshëm i rriti dhe famën vetë Kosovës. Përfaqësimi i Kosovës me këtë kor në veprimtari kombëtare e ndërkombëtare muzikore është vlerësuar me çmime të lakmueshme. Në vitin 1972 fiton me “Collegium Cantorum” çmimin e III në Festivalin Botëror të koreve në Langolen të Anglisë. Në të njëjtin festival, pjesa "Vjeshta" e kompozitorit Rexho Mulliqi vlerësohet me çmimin e parë si "Kënga më e mirë". Ky kor u bë gjithashtu një nxitje e vërtetë për kompozitorët e tjerë, si dhe një mbështetje serioze në realizimin e shumë veprave të mëdha të muzikës shqiptare të Kosovës. Përpos veprave të mëdha të kompozitorëve botëror, si “Requiem” e W. A. Mozart, fragmente nga opera “Trubadur” e G.Verdit, etj., në bashkëpunim me Orkestrën Simfonike te RTP, kori “Collegium Cantorum” ka ekzekutuar edhe veprat e autorëve shqiptare dhe kroatë. Kori “Collegium Cantorum” në drejtimin e Kaçinarit, brenda një periudhe relativisht të shkurtër, arriti të hedhë baza të shëndosha të një tradite të sukseseshme të kulturës së këndimit vokalo-koral në Kosovë. Mark Kacinari ishte njohes i shkelqyer i teknikes se te kenduarit koral dhe krijoi nje standard te tingellimit dhe interpretimit te korit te tij te nje niveli shume te larte dhe nderkombetar.
Libra
kufi|parapamje|Mark Kacinari me bashkeshorten, vajzen Donika e djalin Gasper; foto e vitit 1973
Familja
parapamje|Mark Kacinari me bashkeshorten dhe tre femijet. Bashkëshortjaː Roza Kaçinari (1944), ekonomiste, auditore e licencuar dhe bankiere e mirnjohur në Kosovë. Fëmijëtː Donika Kaçinari (1969), përkthyese, interpretuese profesionale dhe profesor i gjuhës dhe letersise angleze; Gasper Kaçinari (1971), ekonomist, trajner i mirënjohur i sportit te Kickbox-it në Kosovë ; Rina Kaçinari Mikula (1974), violonceliste e njohur, kompozitore, pedagoge e violonçelos, q̥ë jeton e vepron në Vjenë, Austri.
Biheviorizmi
Biheviorizmi (ose bihejviorizmi ) është një qasje sistematike me qëllim të kuptimit të sjelljes së njerëzve dhe kafshëve. Ai supozon se të gjitha sjelljet janë ose reflekse të prodhuara nga një përgjigje ndaj disa stimujve të mjedisit, ose si pasojë e historisë së atij individi, duke përfshirë veçanërisht përforcimin dhe ndëshkimin, së bashku me gjendjen aktive aktuale të individit dhe kontrollin e stimulimit. Megjithëse bihevioristët përgjithësisht e pranojnë rolin e rëndësishëm të trashëgimisë në përcaktimin e sjelljes, ata përqendrohen kryesisht tek faktorët e mjedisit.
Përkufizimi
Biheviorizmi kombinon elemente të filozofisë, metodologjisë dhe teorisë psikologjike. Ai u shfaq në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë si një reagim ndaj psikologjisë së thellë dhe formave të tjera tradicionale të psikologjisë, të cilat shpesh kishin vështirësi në bërjen e parashikimeve që mund të testoheshin eksperimentalisht. Derivatet më të hershme të biheviorizmit mund të gjurmohen në fund të shekullit XIX, ku Edward Thorndike paraqiti ligjin e efektit, një proces që përfshinte forcimin e sjelljes nëpërmjet përdorimit të përforcimit.
Gjatë gjysmës së parë të shekullit të njëzetë, John B. Watson shpiku sjelljen metodologjike, e cila hodhi poshtë metodat introspektive dhe kërkoi të kuptonte sjelljen vetëm duke matur sjelljet dhe ngjarjet e vëzhguara. Në vitet 1930 BF Skinner sugjeroi që ngjarjet private, duke përfshirë mendimet dhe ndjenjat, t'i nënshtroheshin të njëjtave variabla kontrolli si sjellja e vëzhgueshme, e cila u bë baza e filozofisë së tij të quajtur "biheviorizëm radikal". Ndërsa Watson dhe Ivan Pavlov studiuan procedurat e reagimit stimulues të kushtëzimit klasik, Skinner vlerësoi natyrën kontrolluese të pasojave dhe gjithashtu efektin e saj të mundshëm mbi paraardhësit (ose stimujt diskriminues) të cilët forconin sjelljen ; kjo teknikë u bë e njohur si kushtëzimi operant.
Biheviorizmi radikal i Skinnerit ka qenë shumë i suksesshme në eksperiment, duke zbuluar fenomene të reja me metoda të reja, por shkarkimi i teorisë nga Skinner e kufizoi zhvillimin e saj. Biheviorizmi teorik pranoi se një sistem historik, një organizëm, ka një gjendje, si dhe ndjeshmëri ndaj stimujve dhe aftësinë për të lëshuar përgjigje. Në të vërtetë, Skinner vetë e pranoi mundësinë e asaj që ai e quajti përgjigje "latente" tek njerëzit, edhe pse ai e shpërfillte këtë ide për minjët dhe pëllumbat. Përgjigjet latente përbëjnë një repertor, nga i cili mund të përzgjidhet përforcimi operant.
Zbatimi i biheviorizmit radikal - i njohur si analiza e sjelljes së aplikuar - përdoret në një sërë mjedisesh, duke përfshirë, për shembull, menaxhimin e sjelljes organizative, në trajtimin e çrregullimeve mendore, siç është autizmi dhe abuzimi i substancave. Përveç kësaj, ndërsa sjellja dhe shkollat kognitive të mendimit psikologjik nuk mund të pajtohen në mënyrë teorike, ato kanë plotësuar njëra-tjetrën në terapitë kognitive-bihevioristee, të cilat janë treguar të dobishme në trajtimin e patologjive të caktuara, duke përfshirë fobitë e thjeshta, PTSD dhe çrregullimet e humorit.
Republika e Iliridës
Ilirida (Република Илирида) ose Republika e Iliridës (Република Илирида) është një shtet i propozuar në rajonet perëndimore të Maqedonisë së Veriut (atëherë Republika e Maqedonisë), i shpallur dy herë nga politikani Nevzat Halili, një herë në 1992 dhe përsëri në 2014. Propozimi është shpallur jokushtetues nga qeveria maqedonase. Koncepti secesionist i Iliridës u shfaq në fillim të viteve 1990 dhe u mbrojt nga disa politikanë shqiptarë si një zgjidhje për shqetësimet dhe mosmarrëveshjet që kishte komuniteti shqiptar në lidhje me njohjen kushtetuese dhe të drejtat e pakicave brenda Maqedonisë.
Deklarata e Republikës (1992)
Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, pozita e shqiptarëve etnikë ishte e pasigurtë në vitet e para të republikës së re maqedonase. U shfaqën parti të ndryshme politike shqiptare, nga të cilat Partia për Prosperitet Demokratik (PPD) ishte më e madhja. PPD bëri thirrje për përmirësimin e statusit të shqiptarëve në Maqedoni, të drejtat e arsimit të zgjeruar dhe përdorimi i gjuhës shqipe, ndryshimet kushtetuese, lirimi i të burgosurve politik, sistemi i votimit proporcional dhe përfundimi i diskriminimit. Pakënaqësia për mungesën e njohjes kushtetuese të të drejtave kolektive për shqiptarët rezultoi që kreu i PPD-së Nevzat Halili duke deklaruar partinë e tij do ta konsideronte kushtetutën si të pavlefshme dhe do të shkonte drejt kërkimit të autonomisë.
Më vonë, një referendum për statusin e shqiptarëve në Maqedoni, i shpallur i paligjshëm nga qeveria maqedonase, u mbajt në janar 1992. 74% nga 92% e atyre që kishin të drejtë të votonin, votuan për autonominë e shqiptarëve. Më 31 mars 1992, rreth 40,000 protestues shqiptarë etnikë demonstruan në rrugët e Shkupit, duke kërkuar që Maqedonia të mbetet një shtet i panjohur derisa zonat me shumicë shqiptare të ishin autonome.
Më 6 prill 1992, Republika e Iliridës u shpall në Strugë nga aktivistët shqiptarë, para një turme prej 2.500 personash. Organizatori kryesor ishte kreu i PPD, Nevzat Halili.
Republika e propozuar do të kishte mbuluar afërsisht gjysmën e territorit të Maqedonisë, kryesisht ku shqiptarët janë të përqendruar dhe përbëjnë shumicën e popullsisë, në perëndim dhe veri-perëndim të vendit. Ai synonte të bashkonte të gjithë shqiptarët që jetojnë në Jugosllavi. Më vonë, qëllimi i republikës ishte ai i favorizimit të federalizimit të Maqedonisë.
Më 6 nëntor 1992, policia maqedonase përdori forcën për të shpërndarë shqiptarët etnikë, të cilët po protestonin për lëshimin e një kontrabande cigaresh. Përleshjet me policinë rezultuan në vdekjen e 4 shqiptarëve dhe 36 të plagosurve. Policia sekuestroi 2,000 fletëpalosje të nënshkruara nga lëvizja rinore shqiptare Ilirida, e cila u bëri thirrje shqiptarëve të Maqedonisë të bëjnë luftë për të drejtat e tyre të vetëvendosjes.
Udhëheqja maqedonase i kundërshtoi kërkesat, pasi ata i panë si një "kalë Trojan" që mund të çonte në shkëputje dhe të bëhej pjesë e fushatës së orientuar drejt krijimit të "Shqipërisë së Madhe" (Shqiperia etnike) duke i bashkuar Shqipërisë zona të tjera në Ballkan.
Çështja Paramilitare (1993-1995)
Gjatë periudhës së fitimit të pavarësisë dhe para largimit të ushtrisë jugosllave nga vendi, Presidenti maqedonas Kiro Gligorov u kishte thënë qytetarëve maqedonas dhe shqiptarë që të krijonin forca paramilitare. Dalja paqësore e ushtrisë jugosllave nga Maqedonia i dha fund inkurajimit zyrtar për formimin e forcave paramilitare. Në atë kohë, armët ishin grumbulluar për "vetëmbrojtje komunale". Të dyja këto ngjarje do të çonin më vonë në zbulimin e asaj që u bë e njohur si "komploti i armëve" ose "skandali i armëve" (nëntor 1993) që përfshinte disa zyrtarë të PPD-së, si Zëvendës Ministri i Mbrojtjes, të implikuar në atë që media maqedonase e quajti një "organizatë paramilitare shqiptare".
Autoritetet maqedonase arrestuan një grup politikanësh të PPD-së, sipas zyrtarëve të qeverisë të akuzuarit ishin në posedim të 300 mitralozave dhe planifikuan një kryengritje të armatosur prej 20,000 shqiptarësh për të krijuar Republikën e Iliridës. Një përpjekje për të pajtuar politikanët shqiptarë, Gligorov deklaroi se nuk ekzistojnë lidhje midis të akuzuarve dhe drejtuesve të PPD-së, ndërsa udhëheqja shqiptare bëri thirrje për unitet dhe besnikëri ndaj shtetit. Vdekja në kujdestari të njërit prej të akuzuarve ngriti tensionet. Sipas burimeve qeveritare, ekzistonte një koordinim midis aktivistëve shqiptarë të Maqedonisë, disa shqiptarëve të Kosovës dhe Republikës së Shqipërisë. Qeveria e Shqipërisë i mohoi ato akuza, dhe kështu bëri edhe Ibrahim Rugova, president i atëhershëm i Republikës së Kosovës. Shqipëria pretendoi se komploti dhe thirrjet e mëparshme për një Iliridë ishin një trillim nga FR Jugosllavia. PPD dha një përgjigje fillestare të heshtur për ngjarjet. Ata deklaruan se armët ishin kontrabanduar për shkak të ndjenjave të pasigurisë, të mbajtura nga qytetarët gjatë largimit të ushtrisë jugosllave, ndjenja që ishin shuar me krijimin e një ushtrie maqedonase.
Në vitin 1993 Halili u gjykua për secesionizëm "paramilitarë", por nuk u burgos. Halili pastaj u zhduk nga skena politike. Anëtarët e tjerë të akuzuar të PPD-së gjatë gjykimit të tyre, pohuan se ata vepruan në vetëmbrojtje në një kohë kur ushtria maqedonase nuk ishte formuar. Aktakuza thoshte se i akuzuari kishte për qëllim rrëzimin e shtetit përmes një rrjeti të sofistikuar paramilitarë dhe komunikimi me qendër në qytete në veri dhe perëndim të vendit. Të akuzuarit u gjykuan sipas ligjit nga periudha e ish-Jugosllavisë. Fillimisht anëtarët në qeverinë maqedonase u kishin thënë të akuzuarve politikanë të PPD-së se ata do të marrin dënime të shkurtra që shkojnë deri në maksimum 18 muaj. Më vonë gjykata në Shkup dha dënime që përfshinin 5 deri në 8 vjet për 10 politikanët e PPD-së: Abdylselem Arsallani, Mitat Emini, Hasan Agushi, Aqif Demiri, Burim Murtezani, Resmi Ejupi, Hysen Haskaj, Selam Elmazi, Eugen Cami dhe Shinasi Rexhepi. Misioni i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) në Maqedoni vuri në dukje parregullsi të shumta me procedurat gjyqësore dhe shkeljet e të drejtave të të pandehurve. Gjatë janarit 1995, dy vjet u hoqën nga dënimet e të gjithë 10 burrave nga një gjykatë apeli. Më 1 gusht 1995, burrat u lanë të lirë, me 8 duke vuajtur vetëm një të tretën e kohës së tyre në burg. Si Emini ashtu edhe Agushi morën amnisti. Disa burime midis ushtarakëve perëndimorë vendosën përgjegjësinë për nxitjen e skandalit të armëve mbi Richard Tomlinson, një oficer i Shërbimit i Inteligjencës Sekrete Britanike (MI6) operativ me lidhje ne udhëheqjen e PPD-së në luajtjen e një roli të rëndësishëm, së bashku me Britaninë dhe Inteligjencën Franceze.
Fundi i viteve ‘90 dhe fillimi i viteve 2000
Fraksioni nacionalist i PPD-së ishte përballur me Halilin në shtator 1993 në kongresin e partisë dhe udhëheqja u akuzua për dështimin e "marrjes së autonomisë ose statusit të një populli të shtetit". Deri në vitin 1994, partia u nda dhe fraksioni nacionalist u bë Partia Demokratike e Shqiptarëve (PDSH) e udhëhequr nga Arbën Xhaferi dhe Menduh Thaçi, ndërsa një PDP e përhumbur drejtohej nga Abdurman Haliti. Muhamed Halili, ish-koordinator i Partisë së ndarë tani për prosperitet demokratik (PPD), deklaroi për një gazetë bullgare në 1994 se partia prapë dëshironte të arrinte autonominë, dhe se autonomia e shqiptarëve në Maqedoni ishte "faza e parë e dy-kombeve shtet". Drejtuesit e tjerë shqiptarë heshtën për këtë çështje, por në qershor 1994 Partia Kombëtare Shqiptare (PKSH) vendosi që "Autonomia e Iliridës është minimumi që duhet të realizojnë shqiptarët e Maqedonisë", dhe Abdurahman Haliti, president i PPD-së, paralajmëroi se: "Ata që mendojnë se opsioni i autonomisë për shqiptarët e Maqedonisë nuk ekziston, janë të gabuar".
Gjatë periudhës së luftërave jugosllave (1990), bashkësia ndërkombëtare ishte e vendosur në ruajtjen e integritetit territorial në rajon dhe ajo rezultoi në zbutjen e kërkesave nga politikanët shqiptarë dhe më vonë në konfliktin e vitit 2001. Një organ i quajtur "Grupi i Punës për Komunitetet Etnike dhe Kombëtare dhe Minoritetet" (1991-1996) u krijua për t'u marrë me shpërbërjen Jugosllave. Grupi i punës ishte i suksesshëm në ndërmjetësimin e një përzgjedhjeje të kërkesave të pakicave dhe i bindi shqiptarët të mos ndjekin autonominë në Maqedoni pas 1992. Nga mesi i dekadës, udhëheqja politike shqiptare kishte ndryshuar qëndrimet nga fillimi i kërkimit të autonomisë në Maqedoni në një "vetëvendosje të brendshme" për pakicën shqiptare që nënkupton autonominë kulturore në vend të qëllimeve territoriale.
Në vitin 1999, Paramilitarja Shqiptare e Republikës së Iliridës ishte krijuar dhe u konsiderua e paligjshme nga qeveria e Shkupit. Sidoqoftë ata ishin toleruar.
Deri në vitin 2001, ndjenjat për ndryshime territoriale ishin minimale midis shqiptarëve në Maqedoni gjatë konfliktit midis UÇK-së dhe Ushtrisë Maqedonase. Në një sondazh mbarëkombëtar të porositur nga Zyra e Kërkimeve e Departamentit të Shtetit e SHBA-së, në prill-maj 2001, një shumicë (69%) e shqiptarëve simpatizuan kërkesat e UÇK-së, megjithatë shumica (87%) mbështesin unitetin e vendit me 71% duke deklaruar një preferencë për të jetuar në një Maqedoni multietnike në krahasim me një Shqipëri të Madhe.
Novosibirsku
Novosibirsk (Новосиби́рск) është e qyteti i tretë më i populluar në Rusi pas Moskës dhe Shën Petersburg. Ajo është qyteti më i populluar në Aziatike, Rusia, me një popullsi prej 1,473,754 si të 2010 Regjistrimit. Ajo është qendra administrative e Novosibirsk Sverdlovskut si dhe të Siberian Federale të Distriktit.
Qyteti është i vendosur në jugperëndim pjesë e Siberi në bankat e Ob Lumit ngjitur me Ob Luginën e Lumit, pranë të mëdha të ujit të rezervuarit të formuar nga pendën e Novosibirsk hidrocentral. është e ndarë në dhjetë rajone dhe zë një sipërfaqe prej 502.1 km2.
Histori
Novosibirsk, i themeluar më 1893 në të ardhmen vendi i një Trans-Siberian Hekurudhor ura e kalimit të madh Siberian lumin Ob, më parë ishte quajtur Novonikolayevsk (Новониколаевск), në nder të dy e Shën Nikollës dhe e mbretërimit garda e Car Nikollës II. Ajo zëvendësohet pranë Krivoshchekovskaya fshat, e cila u themelua në vitin 1696. Ura u përfundojë në pranverën e vitit 1897, duke e bërë vendbanim i ri rajonale të transportit hub. Rëndësia e qytetit rritur edhe më shumë me përfundimin e Turkestan-Siberi Hekurudhor në fillim të shekullit të 20-të. E re hekurudhore lidhur Novonikolayevsk të Azisë Qendrore dhe Caspian Detit.
Në kohën e urës së hapjes, Novonikolayevsk kishte një popullsi prej 7,800 njerëzit. Kufiri zgjidhjen e zhvilluar me shpejtësi. E saj të parë në bankën e hapur në 1906, dhe një total prej pesë bankat ishin operative nga 1915. Në 1907, Novonikolayevsk, tani me një popullsi jashtëzakonisht 47,000, i është dhënë qytetit status me të drejta të plota për të vetë-qeverisjes. Gjatë para-revolucionare periudhë, popullsia e Novonikolayevsk arritur 80,000. Qyteti kishte të qëndrueshme dhe të shpejtë të rritjes ekonomike, duke u shndërruar në një prej më të madhe tregtare dhe industriale qendrat e Siberi. Ajo ka zhvilluar një konsiderueshme bujqësore, industria e përpunimit,, si dhe një termocentrali, shkritore të hekurit, mall tregu, disa bankave, dhe komerciale dhe kompanitë e shpedicionit. Me 1917, shtatë kishave Ortodokse dhe një Katolike e kishës kishte qenë e ndërtuar atje, disa kinemave, dyzet shkolla fillore, një shkollë të mesme, me mësim në seminar, dhe Romanov Shtëpi jo-klasike e shkollave të mesme. Në 1913, Novonikolayevsk u bë një nga vendet e para në Rusi instituti për arsimin fillor të detyrueshëm.
E Luftës Civile ruse mori një taksë mbi qytet. Ka qenë kohë lufte epidemitë, sidomos të typhus dhe kolerës, që deklaroi se mijëra jetën. Në rrjedhën e luftës Ob Lumë Ura ishte e shkatërruar. Për herë të parë në qytetin e historisë, popullsia e Novonikolayevsk filloi të bjerë. Sovjetik Punëtorëve dhe Ushtarëve Deputetëve të Novonikolayevsk morën kontrollin e qytetit në dhjetor të 1917. Në Maj 1918, Czechoslovak Legjionet u rrit në opozitë ndaj qeverisë revolucionare dhe, së bashku me Rojet e Bardhë, kapur Novonikolayevsk. E Kuqe të Ushtrisë mori qytetit në 1919, mbajtur atë në pjesën tjetër të Luftës Civile.
Novonikolayevsk filloi rindërtimin në vitin 1921 në fillim të Lenin s' Re të Politikave Ekonomike të periudhës. Kjo ishte një pjesë e Tomsk Governorate dhe ka shërbyer si qendër të saj administrative nga dhjetor 23, 1919-Mars 14, 1920. Në mes të muajit qershor 13, 1921 dhe Mund 25, 1925, ai ka shërbyer si qendra administrative e Novonikolayevsk Governorate, e cila u nda nga Tomsk Governorate. Qyteti ishte i dhënë emrin e tij të tashme mbi shtator 12, në vitin 1926.
Kur governorates u mbyllën, qyteti ka shërbyer si qendra administrative e Siberian Krai deri në korrik 23, 1930, dhe të Perëndimit Siberian Krai deri në shtator 28, viti 1937, kur krai ishte e ndarë në Novosibirsk Sverdlovskut dhe Altai Krai. Që atëherë, ai ka shërbyer si qendra administrative e Novosibirsk Sverdlovskut.
E Monumentit të Heronjve të Revolucionit u ngritën në qendër të qytetit dhe ka qenë një nga krerët e vendeve historike (në thelb çdo fëmijë kishte për të vizituar monumentin në shkollë udhëtime në terren gjatë Sovjetik vjet). Neglizhimi në vitet 1990 ndërkohë që zonat e tjera ishin redeveloped ndihmuar të ruajtur atë në post-Sovjetike epokë.
Gjatë Jozefit: për t'u vendosur s'industrializimit përpjekje, Novosibirsk siguruar vendin e tij si një nga më të madhe industriale, qendrat e Siberi. Disa masive industriale janë krijuar, duke përfshirë 'Sibkombain' fabrikë, e specializuar në prodhimin e rëndë e minierave të pajisjeve. Përveç kësaj një fabrikë të përpunimit të metaleve, përpunimi i ushqimit të bimëve dhe të tjera industriale në ndërmarrjet dhe fabrikat janë ndërtuar, si dhe një ri termocentrali. E Madh Sovjetik e Urisë e 1932-1933 rezultuar në më shumë se 170,000 rurale refugjatëve që kërkojnë ushqimit dhe sigurinë në Novosibirsk. Ata u vendosën në kazermat në periferi të qytetit, duke i dhënë të rritet në lagjet e varfëra të tilla si Bolshaya Nakhalovka, Malaya Nakhalovka, dhe të tjerët.
E saj të rritjes së shpejtë dhe të industrializimit çuar në Novosibirsk u nofkën "Chicago e Siberi".
Treni binarët janë hedhur poshtë në vitin 1934, ndërkohë që popullsia kishte arritur 287,000, duke e bërë Novosibirsk qyteti më i madh në Siberi. Vitin e ardhshëm origjinale të urës mbi Lumin Ob ishte zëvendësuar me të reja Kommunalny urë.
Midis 1940 dhe 1942 në më shumë se 50 të konsiderueshme fabrika u krijohet up dhe të zhvendosura nga perëndimore Rusia në Novosibirsk, në mënyrë për të zvogëluar rrezikun e shkatërrimit të tyre përmes luftës, dhe në këtë kohë qyteti u bë një e mëdha të furnizimit baza për ushtria e Kuqe. Gjatë kësaj periudhe qyteti mori edhe më shumë se 140,000 refugjatëve.
Rritja e shpejtë të qytetit të nxitet ndërtimi gjatë viteve 1950 e një hidroelektranë me një kapacitet prej 400 mw, necessitating krijimin e një gjigant i rezervateve të ujit, i njohur tani si Ob Detit. Si një rezultat i drejtpërdrejtë i stacionin e ndërtimit zona të gjera të tokës pjellore janë përmbytur si ishin relike pishe pyll në zonë; përveç kësaj, i ri hapësirë të hapur, e krijuar nga rezervuari i sipërfaqes së shkaktuar mesatare e erës me shpejtësi të dyfishtë, rritja e shkallës së erozionit të tokës.
Në vitin 1950, Sovjetik Qeveria e drejtuar atë në një qendër për hulumtime shkencore të jetë e ndërtuar në Novosibirsk, dhe në vitin 1957 multi-objekt shkencor i hulumtimeve komplekse të Akademgorodok është ndërtuar rreth 30 km në jug të qendrës së qytetit. E Siberian Ndarjen e Akademisë së Shkencave ka selinë e saj në Akademgorodok, dhe qyteti pret më shumë se 35 institutet kërkimore dhe universitetet, në mesin e tyre Novosibirsk State University, një nga krye shkollat ruse të Shkencave Natyrore dhe Matematikës. Edhe pse posedon një plotësisht autonome të infrastrukturës, Akademgorodok është administruar nga Novosibirsk.
Në vitin 1979, filloi puna në Novosibirsk Metro e Sistemit Transit, kulmuan në hapjen e vijës së parë në vitin 1985.
Në 1 gusht të vitit 2008, Novosibirsk ishte në qendër të rrugën e një diellore eclipse, me një kohëzgjatje prej 2 minuta e 20 sekonda.
Administrative komunale dhe statusin
parapamje|Ndërtesën administrative të Novosibirsk Sverdlovskut Novosibirsk është qendra administrative e sverdlovskut dhe, brenda kornizës së njësive administrative, ajo shërben edhe si qendra administrative e Novosibirsky Qarkut, edhe pse kjo nuk është pjesë e saj. Si një ndarje administrative, ajo është e përfshirë veçmas në Qytetin e Novosibirsk—një njësi administrative me status të barabartë të rretheve. Si një ndarje komunale, të Qytetit të Novosibirsk është e përfshirë si Novosibirsk Urbane Okrug.
Demografia
Sipas Shërbimit Federal Shtetëror i Statistikave, në janar të vitit 2015 numri i banorëve arriti të 1,567,087. Kjo është një rritje në krahasim me vitin 2010 Regjistrimit, kur popullsia e qytetit u 1,473,754.
Njerëz nga mbi tetëdhjetë grupeve etnike dhe nacionalitete të banojnë në Novosibirsk. Më e madhe e grupeve janë ruse, Yakut, gjermanisë, ukrainës, Tatar, Hebre, dhe Bjellorusisht.
Flora
Mirë-njohur pemë vendas në Novosibirsk janë lytha, pisha, dhe aspen. Disa malit të hirit, murriz, bredh, dhe bredh janë gjithashtu të pranishëm. Evropian lloje të apple, ash, elm, linden, dhe oak kanë qenë me sukses futur.
Location
Qyteti qëndron në bankat e Ob të Lumit në Perëndim Siberian të Thjeshtë. Në jug të qytetit shtrihet Priobskoye Pllajë. djathtas|parapamje|300x300px|Bugrinsky Urë në Lumin Ob
Klimë
Moti në Novosibirsk është si pjesa tjetër e tipike Siberi, me një të qartë qielli dhe shumë më poshtë ngrirjes temperaturat e dimrit. Arsyeja për këto temperatura është mungesa e afërta të oqeanit, në Malet Urale, të bllokimit të të Atlantikut të ajrit masat për të arritur në Siberi, si dhe mungesën e gjatë të maleve në veri të Novosibirsk, që mund të ketë penguar ngrirjes Arktik erërat. Në fakt, Novosibirsk është e dyta farthest të konsiderueshme të populluara të qytetit nga oqeani, e para është Ürümqi në Kinë.
Klima është e lagësht kontinentale (Köppen Dfb), me verë të ngrohtë dhe me hidhërim të ftohtë dimri. Bora është e shpeshtë, bie në pothuajse gjysma e të gjithë dimrit ditë, por individuale snowfalls janë zakonisht të lehta. Në temperaturat mesatare të shkojnë në verë nga +15 C të +26 C dhe në dimër nga -20 C të -12 C. Megjithatë, temperaturat e dimrit mund të shkojnë sa më të ulët në -30 C të -35 C, dhe në verë temperaturat mund të shkojnë aq lartë sa +30 C të +35 C. Dallimi në mes të lartë dhe më të ulët të regjistruar temperatura është 88 C-change.
Udhëtarët që vijnë nga vendet me klimat e butë mund të gjeni Novosibirsk dimër të vështirë, por kjo mund të mos jetë e jashtëzakonshme për ata nga vendet veriore. Në disa raste, të hidhur e të ftohtë mund të mbajë për disa ditë, por temperaturat prej -40 C dhe më e ulët nuk ndodhin çdo vit. Në pranverë, rrugët dhe rrugët bëhen të pista si rezultat i baltë dhe shkrirja e borës, ndërsa moti është ende e ftohtë.
Transmetimin
Novosibirsk është shtëpi për të Rusisë më të fuqishme shortwave stacioni rele në lindje të maleve Ural. Kjo stacioni rele mund të arrijnë pjesën më të madhe të Azisë Jugore, Lindjen e Mesme, dhe Kinë. Në Magadan dhe Vladivostok rele stacionet kur operohet në lidhje me Novosibirsk mund të garantoj që Zëri i Rusisë apo ndonjë operator tjetër të marrë me qira kohë në Novosibirsk është dëgjuar në të destinuara zonë të caktuar.
Transporti
Novosibirsk është e treta-qyteti më i madh në Rusi (pas Moskë dhe Shën Petersburg) dhe e parë në Siberi, në të cilën një metro sistem është themeluar ( Novosibirsk Metro, u hap në vitin 1985). Kjo është një e madhe të ndaluar në Trans-Siberian Hekurudhor dhe veri fund të Turkestan–Siberi Hekurudhor. Qyteti është shërbyer nga Novosibirsk Tolmachevo Aeroport me e rregullta të fluturimeve në Evropë dhe Azi, si dhe të tjera qytetet ruse. Tolmachevo është nyje për S7 Airlines. Nuk është edhe ndihmëse Yeltsovka Aeroport. Një më të vogël fushën e përgjithshme të aviacionit në Novosibirsk Severny Aeroporti u mbyll në vitin 2012.
Nga mënyrat e tjera të transportit, aty është një autobus (e lansuar në vitin 1923), tramvaj (e lansuar në vitin 1934), trolleybus (e lansuar në vitin 1957) dhe marshrutkas.
Ekonomia
Sipas stacion televiziv RBC Novosibirsk mori vendin e tretë në vitin 2008 në listën e qyteteve të Rusisë më tërheqëse të biznesit (në vitin 2007 ajo ishte e vendosur trembëdhjetë).
Para zhvendosja selinë e saj të Ob, S7 Airlines kishte zyrën e saj qendrore në Novosibirsk.
Në selinë e një numri të madh të kompanive ruse janë të vendosura në Novosibirsk: