cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zjarri
Simbolike
Zjarri është i lidhur natyrshëm me Dielli, i cili është gjithashtu një burim i ngrohjes dhe të lehta (ne tani e dimë se kjo nuk është ndezur, por një bashkim bërthamor). Është gjithashtu e lidhur shpesh me Vullkani, të tilla si zjarri i trillojnë e Hephaestus / Vulcan. Zjarri është e lidhur shpesh me fetë e ndryshme. Ndonjëherë ajo është e lidhur me fuqi hyjnore, ku një numër i madh i ritualeve, e kaluara ose të pranishëm, rreth zjarri (shih më poshtë). Por është gjithashtu e lidhur shpesh me forcat e së keqes në traditën e krishterë, ferri është e përfaqësuar shpesh si mbretëria e zjarrit të përjetshëm.
Zjarri është edhe një simbol i pastrimit, pra përdorimin e turrë e druve për bindje të caktuara (shih më lart). Ky simbol është ndoshta rrjedh nga praktikat bujqësore që janë caktuar për të djegur tokë për ta bërë atë më pjellore djegies (të), por ajo është e sigurtë se kjo simbolike për të gjurmuar burime të ndryshme. Megjithatë, praktika zjarr si një simbol i pastrimit të ishte e përbashkët për të krishterët e Mesjetës, me kalimin e kohës këto praktika (ordeals, zjarr i madh, etj.) Janë humbur ose janë të ndaluara thjesht.
Zjarr simbolikë gjithashtu erotik. Në pasion Dido Aeneid për Enea kishte konsumuar e saj nga brenda. Simbolika erotik merr kuptimin e saj nga metafora dhe imazhe të cilat përputhen me zjarr dhe pasion seksual, emocionet, ndjenjat, etj. Në mitologjinë greko-romake, Cupid u përfaqësua nga një hark dhe një elektrik dore. Për më tepër, shkenca e përkrah këtë simbolike, sepse motivimi vjen variacionet psychophysiological termik dhe mbaron me marrëdhënie.
Zjarri dhe feja
Zjarri është hyjnizuar në shumë kultura dhe ka qenë objekt i adhurimit të shumë popujve dhe fiseve.
Perset
Në Persine e lashtë konsiderohej adhurimin e zjarrit si pjesë themelore e fesë së tyre dhe ceremonive të këtij kulti janë gjurmuar në mënyrë të detajuar në Zend-Avesta. Persianët përshëndet çdo mëngjes diellin, simbolin e zjarrit pastër. Ata të shiquarat zjarr si mbrojtës të shtetit dhe mbajtur në tempujt e shenjtë të veçantë zjarri ishte shuar kurrë. Behram, bir i Ormuzd dhe një nga 28 ized, ishte gjeniale e zjarrit. Në shekullin e nëntëmbëdhjetë, Persianët aktualisht, Parsees, të cilët jetonin kryesisht në Kerman dhe Guzzerat kishte mbajtur të gjitha ceremonitë e Persianët lashtë kundër zjarrit.
Greqia dhe Roma
Në mitologji greke, ajo ka qenë vjedhur nga perënditë dhe solli njerëzve nga Prometeu. Prometeu (greq. Prometheus, lat. Prometheus) – i biri i Titanit Japet dhe i hyjneshës Temida ose Oqeanidës Klimena.
Figura e këtij Titani ështe një prej produkteve më të vlefshme të mitologjisë greke. Si mishërim i guximtarisë, kokëfortësisë krenare dhe i rezistencës së rendit të përparshëm, dashurisë ndaj lirisë dhe filantropisë, Prometheu i takon simbolit të luftës më të hershme, por përherë të re për përparimin dhe lumtiurinë e njerëzimit. Është njëri prej kreshnikëve të paktë që ka tërhequr mbi vete vëmendjen: më se dy mijë e pesëqind vjet me figurën e tij merren poetët dhe mendimtarët, prej Hesiodit dhe Eskilit te Gëte, Bajroni, Sheli e deri te Andrë Gidi (Andre Zhidi) dhe Kazantzaksi (Kazancakisi). Kuptohet se, secili ndryshe dhe ashtu si u ka konvenuar kërkesave të kohës së vet. Ajo kryesorja në çka janë pajtuar të gjithë u bë "pronë e përbashkët e njerëzimit", siç e ka shprehur këtë në pikturën murale në pallatin e UNESCO-s, në Paris. Prometheu shkel në skenën botërore përmes miteve në kohën kur Zeusi ngritet kundër Titanit Kron për ta vendosur rendin e ri. Titanët e kanë mbrojtur pushtetin e vjetër të Kronit, por Prometheu vehet në anën e Zeusit, ndonëse edhe vetë ka qenë Titan, sepse synonte rendin e ri dhe të drejtë të botës. Zeusit i ka ndihmuar me këshilla dhe me pjesëmarrje në luftë, poashtu e nxiste edhe hyjneshën e tokës, Gea, që t'i bashkohet Zeusit. Kur pas luftës së rëndë dhjetëvjeçare Zeusi fitoi, ndër të tjera edhe me ndihmën e tij, Prometheut nuk ia lau borgjin. Mirëpo, kjo Prometheun nuk e pengonte. Prej Zeusit ndahet pikërisht atëherë kur zoti suprem filloi që energjikisht dhe në mënyrë të vrazhdët ta përforcojë pushtetin e vet. Haptas u nda prej tij më vonë kur Zeusi vendosi që ta shfarosë brezin e pafuqishëm të njerëzimit. Prometheu i ka dashur njerëzit dhe përpos kësaj i simpatizonte të dobtit: vendosi që t'i shpëtojë me çdo kusht, madje edhe kur me këtë kundër vetes do ta nxiste edhe zemërimm e zotit suprem.
Për të shpëtuar ka qenë e nevojshme që edhe njerëzit vetë të dëshironin këtë dhe që të kenë mundësi që t'i ndihmojnë vetes. Për këtë arsye Prometheu ua nguliti shpresën dhe ua dha fuqinë. Nga zjarri i shenjtë në Olimp (sipas versionit tjetër nga furra e zotit Hefest në malin Moshil, në ujedhesën Lemnos e vodhi zjarrin dhe ua dha njerëzve. Me përvetësimin e këtij elementi, njerëzit filluan të jetojnë me një jetë të vetëdijshme dhe të arsyeshme. E kuptuan se zjarri është jo vetëm zotëri, por edhe shërbëtor i mirë, u bënë të pavarur nga teket e natyrës, e përgatitnin ushqimin e bollshëm dhe u forcuan fizikisht e shpirtërisht. Mirëpo, kjo kuptohet se nuk ka qenë e tëra. Prometheu i mësoi që me ndihmë të zjarrit ta shkrijnë metalin dhe t'i punojnë veglat, ua mësoi zejet, pastaj i mësoi të llogarisin, të shkruajnë dhe të lexojnë. Për ta e zbuti demin e egër dhe e vun në zgjedhë, që të mund ta shfrytëzojnë fuqinë e tij për lavrimin e fushës. I vuri në qerre kuajt dhe i detyroi që ta dëgjojnë njeriun, pastaj edhe ua ndërtoi anijen e parë. Mënë fund, ua ka bërë të njohur njerëzve barërat dhe ua ka treguar fshehtësinë e shërimit të të sëmurëve, shkurt, i ka udhëzuar se si të jetojnë të lumtur, pasi që tani më kanë ardhur në botë.
Me këtë Prometheu u bë "krijues i vërtetë i njeriut", të paktën në atë kuptim, që e nxori nga gjendja e mirëfilltë natyrore dhe prej tij e krijoi qenien e arsyeshme. Mirëpo, kjo do të ishte më tepër se sa ka qenë i gatshëm Zeusi të durojë: për shërbimin që ua bëri njerëzve e dënoi Prometheun me dënim të rëndë. U urdhëroi shërbëtorëve të vet, Forcës dhe Fuqisë për ta mposhtur Prometheun dhe ta çojnë në skaj të botës. Atje zoti Hefest qe i detyruar ta gozhdojë në shkëmb të lartë.
Prometheu u mund, por nuk u thye. Nuk u dëshpërua, sepse e ka ditur se sundimi i pamëshirshëm i Zeusit nuk do të zgjasë përherë, dhe pasi që prej nënës së vet e trashëgoi dhuntinë e profetizimit, ka ditur edhe atë se kur dhe si do të bie Zeusi dhe se si kësaj, me kohë do të duhej t'ia kalojë. Kur për këtë arriti lajmi deri te Zeusi, menjëherë e dërgoi zotin Hermes për ta hulumtuar çështjen. Mirëpo, Prometheu nuk deshti të lëshohet në negociata me Zeusin dhe kasnecin e tij: "O, ju zotëra, të gjithëve ju urrej! Nuk dua t'i ndërroj mundimet e mija me shërbimin skllavëror ndaj një tirani!" Kur Hermesi ia sjell Zeusit përgjigjen e Prometheut, zoti suprem e gjuajti me rrufe dhe e rroposi shkëmbin me Prometheun e ngujuar në thellësirat e Tartarit.
Me këte rënje përfundoi vetëm njëra prej tragjedive të Prometheut. Zeusi nuk e hudhi në errësirën e amshueshme me qëllim që ta vrasë dhe ta lirojë nga vuajtjet, por për t'ia thyer krenarinë e tij. Kur kjo nuk i shkoi përdore urdhëroi që përsëri ta nxjerrin në driten e ditës për t'iu shtruar mundimeve të reja. Vite të tëra Prometheu ka qenë i detyruar të rrijë pezull i ngujuar për shkëmbi në maje të Kaukazit. Verës vuante nga vapa e diellit, ndërsa dimërit gjymtyrët ia shtrëngonin ngricat e tmerrshme. Mirëpo, kjo nuk ishte krejt: çdo mëngjes, me urdhër të Zeusit, vinte te ky shqiponja e madhe që me sqepin e mprehtë t'ia hajë një copë mëlqie, e cila natën sërish rritej.Mirëpo, as këto mundime nuk e thyen Prometheun. Mbeti kryelartë sikurse edhe më pare, kurse për ndihmën që ua dha njerëzve nuk u pendue.
Në ndërkohë, në botë ndryshoi shumë çka. Zeusi e forcoi aq fort fuqinë e vet sa që asgjë më nuk ka mundur ta rrëxojë, dhe pushteti i tij u bë më i butë. Nuk ishte më tiran hakmarrës dhe dyshues, ndaj titanëve pati mëshirë dhe i liroi nga burgu, madje u bë edhe i mëshirëshëm ndaj njerëzve dhe për flijime gjegjëse që i ofronin e mbronte rendin e tyre. Asgjë më nuk e shqetësonte përveç asaj fshehtësie të cilën e ka ditur vetëm Prometheu. Prandaj përsëri e dërgoi zotin Hermes te ky dhe i ofroi se do t'ia falte dënimin poqese ia kumtonte fshehtësinë e vet. Prometheu e refuzoi këtë. Pastaj tek ai vinë edhe të afërmit e tij dhe e bindën se Zeusi ka ndryshuar, dhe se pushteti i tij nuk është më i tillë çfarë ka qenë dikur dhe se zotërat dhe njerëzit janë të kënaqur me të. Prometheu qe i gatshëm ta pranojë këtë, sepse çfarë kuptimi ka të qëndrosh kokëfortë kur arsyet për diçka të tillë u zhdukën. Megjithatë, një gjë kurrsesi nuk e ka dashur: nuk ka dashur të lutet dhe të fitojë mëshirë.
Prometheu gjatë ka shpresuar se njerëzit do t'i ndihmojnë sepse për ta ka vuajtur aq shumë. Prej duarve të tyre do ta fitonte lirinë. Dhe kështu në rrëzë të shkëmbit të tij arriti njeriu: trimi Herakli. Posa e pa shqiponjën që fluturonte në gostinë e përditshme, e goditi me shigjetë. Pastaj e mori çomogën e vet të rëndë dhe me të i theu prangat e Prometheut dhe në fund nga shkëmbi e shkuli gozhdën në të cilën Prometheu ka qenë i ngujuar. Në atë moment u paraqit Hermesi, kasneci i Zeusit, i cili i premtoi Prometheut se Zeusi do t'ia falë lirinë poqese ia zbulon fshehtësinë e dikurshme të shpëtimit të tij. Prometheu iu përgjegj: "Le të mos martohet Zeusi me Tetidën që aq fort e dëshiron, sepse i biri i saj do ta tejkalojë babain e vet. Le ta martojë për njeriun vdekatar dhe i biri i saj atëherë nuk do ta rrezikojë asnjë zot!".
Dhe kështu, më në fund, Prometheu e fitoi lirinë. E fitoi me ndihmën e njeriut, duke u qëndruar me durim mundimeve të veta, duke u pajtuar me Zeusin me ç'rast duke mos humbur asgjë nga krenaria e vet dhe nga qëllimet e veta. Ngadhënjimi i tij përfundoi me pranimin e tji nga ana e zotërave në Olimp.
Mirëpo, për t'u kryer vendimi i pamohueshëm dhe i pashmangshëm i Zeusit që Prometheu të mbetet përherë e mot i ngujuar për shkëmb ka qenë i detyruar ta mbajë në dorë unazën e punuar prej prangave të tij, në të cilën u vu një copë e shkëmbit nga Kaukazi. Për nderë të Prometheut filluan njerëzit të mbanin unazat me gurë, por e mbajnë edhe sot e kësaj dite, ndonëse origjina e këtij zakoni kaherë është harruar.
Kjo është përmbajtja e shkurtër e mitit mbi Prometheun çfarë e ka shënuar Eskili në tragjedinë Prometheu i ngujuar (në çerekun e dytë të shek. V para e. s.). Mirëpo, përfundimi i mitit është rikonstruktuar sipas burimeve të tjera antike, sepse fragmentet e ruajtura nuk bëjnë të mundur përcaktimin e drejtë se si Eskili e ka zgjidhur konfliktin në mes Prometheut dhe Zeusit (duket se fundi i tillë u është përshtatur kërkesave të kohës). Sa i përket fillimit, poashtu vetëm mund të supozojmë pasi që pjesa e parë e "Trilogjisë Promethane" nuk është ruajtur. Për të dimë vetëm nga lista e veprave të Eskilit. Sipas Lindjes së zotërave të Hesiodit (nga shek. VIII-VII para e. s.) ky mit fillon pak më ndryshe. Konflikti në mes Prometheut dhe Zeusit gjoja shkaktohet atëherë kur zotërat në krye me Zeusin e marrin pushtetin mbi botën dhe u takuan në Sikion (në Peloponez) për t'u marrë vesh se, përkundër kësaj, në ç'mënyrë njerëzit duhet t'i ofrojnë flijimet. Prometheu e ndau demin kurban në dy pjesë dhe arriti që Zeusi ta zgjedhë pjesën më të keqe. Pjesa me e mirë u mbeti njerëzve. Per t'iu hakmarrë Zeusi ua mori njerëzve zjarrin, por Prometheu e vodhi nga Olimpi dhe sërish e solli në botë. Për këtë arsye Zeusi e dënoi me dënimin e njohur: ka qenë i lidhur për shtyllë, ndërsa shqiponja çdo ditë ia hante copën e mëlqisë e cila natën sërish i rritej.Kështu për shkak të ndihmës së vet që u dha njerëzve dhe për shkak të krenarisë së vet të papërkulur që prej Zeusit nuk donte të kërkonte mëshirë i ka duruar mundimet deri sa nuk e çliroi Herakliu. Ndryshe, sipas konceptit shumë të përhapur antik që është shprehur në Metamorfozat e Ovidit, Prometheu nuk ka qenë në mënyrrë vetëm alegorike, por edhe "krijues i vërtetë i njeriut". Që në shek e dytë të e. s. shkruan Pauzaniu në Pershkrimin e Heladës së në Fokidë i ka parë copat e tokës të ngurta, të cilat e kanë pasur erën e lëkurës së njeriut dhe të cilat kanë qenë mbeturinat e materialit prej të cilit Prometheu e ka bërë njeriun.
Për trajtimin e këtij miti nga koha më e re mund të theksohet me sa vijon: Prometheu i Gëtes së ri (i vitit 1774) e simbolizon urrejtjen kundër religjionit dhe absolutizmit. Gëte pastaj për këtë poezi shkroi se "veproi si bombë". Drama e Herderit Prometheu i liruar qe shprehje poetike e bindjes për ardhjen e domosdoshme të rendit të ri të shoqërisë njerëzore. Prometheu i Bajronit ka qenë i frymëzuar me të njëjtin optimizëm revolucionar sikur se edhe krijuesi i tij në luftë për çlirimin e grekëve nga sundimi turk. Prometheu i liruar i Shelit e shpreh besimin e poetit në fuqinë e rezistencës pasive ndaj të keqes dhe epërsinë e të shtypurit mbi mesin e shtypjeve.Përkundër këtij qëndrimi kjo "dramë lirike" në kohën e krijimit të saj (1820) ka pasur objektivisht kuptim përparimtar. Prometheu i ngujuar keq Andre Zhidit (1899) është farsë alegorike me nëntekstin e thellë filozofik. Prometheu i Kazancakisit e ka te njëjtin mendim sikurse edhe dialogu i Lukianit i shek. II të e.s. Prometheu ose Kaukazi: kjo është akuzë e Zeusit dhe e zotërave në përgjithësi si simbol e sundimit despotik në këtë botë, në emër, të arsyes dhe të njerëzisë. Le të përkujtojmë poashtu se ç'ka shkruar Marksi në disertacionin e vet të doktoratës (1841): "Prometheu është shenjti më i lartë dhe martir në kalendarin filozofik... Bindja e Prometheut: Shkurtazi, o zotëra, ju urrej të gjithëve pa përjashtim – ështe bindja e tij filozofike, principi i tij vetanak i drejtuar kundër të gjithë zotërave qiellorë dhe tokësorë të cilët vetëdijen njerëzore nuk e njohin për hyjninë më të larte".
Artistët figurativë i ka frymëzuar miti mbi Prometheun në të njëjtën masë në botën antike sikurse në kohën e re. Dimë për më se gjashtëdhjetë piktura antike në vaza me figurën e Prometheut, prej të cilave pamja e Prometheut të lidhur për shkëmbi paraqitet në njëzet vaza dhe dhjetë me pamjen Herakliu e çliron Prometheun. Në të tjerat është Prometheu me Zeusin dhe zotërat e tjerë, me Epimetheun, me Athenën me rastin e krijimit të njeriut etj. (shumica është e shek. VI-V para e.s.) Pamja Prometheu e krijon njeriun me ëndje përdoret për dekorimin e sarkofagëve. Dy më të njohurat, të shek. I dhe III të e.s. gjenden në Luvër të Parisit dhe në Muzeun Popullor të Napolit. Prej piktorëve të kohës së re së pari e ka pikturuar Krijimin e njeriut nga ana e Prometheut Piero di Cosimo (Pjero di Kozimo) në fillim të shek. XVI (sot në Pinakotekën e Mynihut). Piktura më e njohur që i paraqet Mundimet e Prometheut është e Ticianit (prej 1549-1550, sot në Prado të Madridit). Fati Prometheut është tema e tetë pikturave që e stolisin sallën e këshillit të Universitetit të Athinës. I ka pikturuar, kah mbarimi i shekullit të kaluar, piktori Vienez, Griepenkerl (Gripemkerl). Është e njohur poashtu piktura e Antonin Prochazikes Prometheu ua sjell njerëzve zjarrin, e vitit 1938. (në Universitetin e Bernit). Përveç pikturës së përmendur të Tamayeut në Paris vëmendje të veçantë ka tërhequr truporja e praruar me dimensione kolosale që e paraqet Prometheun që ua sjell njerëzve zjarrin në "Kopshtiet e vërshuara" të qendrës së Rokefelerit në Nju Jork.
Prej veprave muzikale le të përmendim të paktën Prometheun, uvertyrën e Betovenit të vitit 1800, pastaj poemën simfonike të Franc Listit me të njëjtin titull të vitit 1850 dhe "këngë e zjarrta" të Aleksandër N.Skarjabinit (1910).Prej bashkëkohanikëve baletin Zjarrët e Prometheut e shkruar P. Hanushi,ndërsa operën Prometheu Doru Popovici.
Grekët zjarr i pashuar që digjet vazhdimisht në Athinë dhe Delphi, adhurimin e Vulcan, zjarri është ruajtur nga priestesses i Romës i Vesta, ende kujtojnë adhurim e zjarrit, idhujtaria është e përbashkët për të gjithë popujve të racës oqeanik.
Judaizmi
Hebrenjve dritë një Hanoukkia (nëntë-branched shandan) në festimin e Hanukkah për të përkujtuar mrekulli e turmë e ngjeshur të naftës mrekullisht mbushur deri çdo ditë. Çdo mbrëmje të premten gjatë diellit, është gjithashtu e zakonshme në dritë Handil apo qirinj për të nderuar ardhjen e shtunë ose ndonjë festë fetare.
Në mënyrë të ngjashme, në disa familje, ajo drita edhe Handil apo qirinj të hënën dhe të enjten, ditë kur ne të largohemi Tevratin, ose data përvjetorin e vdekjes së individëve të caktuar (anëtar i familjes, shpesh rabin i madh).
Krishterimi
Përdorimi i qirinjve është e përhapur në kishat katolike dhe ortodokse për të shënuar sezonet e liturgjike, ose si ofertat për të shenjtorëve. Flaka simbolizon edhe Fryma e Shenjtë.
Një numër i praktikave pagane përdorimin e zjarrit kanë qenë të kthyera në krishterimi popullor (zjarret e Shën Gjonit, qirinj e Shën Lucia në Suedi, etj ...).
Azi (Hinduizmi, Budizmi ...)
Hinduve dhe Budistët kanë djegur disa oferta në adhurimin e tyre. Ata gjithashtu praktikuar djegje.
Perdorimi i zjarrit nga njeriu
Në vitin 2009, hulumtuesit nga universitetet e Cape Town, Liverpool, Wollongong dhe Bordo kanë konstatuar se zjarri është përdorur për të prodhuar vegla guri atje janë 72 000 vite në Afrikën jugore. Më parë, dëshmitë më të hershme që datojnë 25 000 vjet.
Rreziqet
Zjarri dhe tymi ngrohjes prodhon, largon oksigjenit, dhe tenton të përhapur pa zjarr kontroll.
Për njerëzit, rreziku është i trefishtë:
Zirkoniumi
thumb|Zirkoniumi Zirkoniumi është një element kimik me numër atomik 40, masë atomike 91.224 dhe konfiguracion elektronesh 2, 8, 18, 10, 2, i cili përftohet nga minerali i përhapur gjerësisht, por në sasi të vogla, Zirkoni. Zirkoniumi u zbulua në vitin 1789 nga Martin Heinrich Klaproth. Zirkoniumi ka strukturë gjashtëkëndore, pikë vlimi 4377 °C dhe pikë shkrirjeje prej 1857 °C.
Baba (serial 2022)
Baba është një serial televiziv dramë dhe familjar turk i prodhuar nga Ay Yapım, episodi i parë i të cilit u transmetua më 15 shkurt 2022, me regji nga Çağrı Bayrak dhe shkruar nga Gökhan Horzum dhe Ekin Atalar. Haluk Bilginer dhe Tolga Sarıtaş ndajnë rolet kryesore.
Zirkoniumi
Zirkoni ndodhet në përqendrime të ulëta në koren e tokës. [Mineral]et kryesore ku gjendet zirkoniumi janë, minerali i zirkonit, ZrSiO4, dhe minerali i badaleitit, ZrO2. Zirkoniumi mund të izolohet nëpërmjet elektroforezës së kripërave fluoride të zirkonit.
Zirkoni është një metal me shkëlqim të butë, i cili është i vështirë të fitohet në prani të oksigjenit, azotit, karbonit dhe silikonit. Zirkoni ngjason në bazë të vetive kimike me silikonin. Ai digjet në ajër duke formuar dioksidin e zirkonit, ZrO2.Zirkoni është shumë i ngjashëm për nga konfiguracioni i elektroneve me hafniumin, ja pse zakonisht gjenden bashkë në natyrë.
Baba (serial 2022)
Përmbajtja
Ndërsa familja Saruhanli mëson një të vërtetë tronditëse pas një aksidenti avioni, jeta e tyre ndryshon papritur. E ardhmja e familjes Saruhanli tashmë pritet me shumë interes.
Nexhat Daci
Nexhat Daci (i lindur më 26 korrik 1944) në Tërnoc. Politikan kosovar nga Lidhja Demokratike e Dardanisë (LDD). Kryetar i Kuvendit të Kosovës gjatë periudhës 2001-2006, profesor i kimisë, doktor i shkencave të kimisë nga Universiteti i Zagrebit. Anëtar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, Akademisë Evropiane për çështje mjedisi dhe American Chemical Society.
Jeta
Ai është i martuar dhe ka tre fëmijë. Banon në lagjen Velani në Prishtinë. Flet gjuhën shqipe, serbe, angleze, kroate dhe gjermane (pasive).
1 Lek monedhë (1988)
Monedha 1 Lek e lëshuar në qarkullim nga Banka e Shqipërisë në vitin 1988.
Emblema e qytetit të Tepelenës
thumb|200px Emblema e qytetit të Tepelenës ka formën e një shqyti, me tre veçori përkatëse: fushën e kuqe, bedenat e kalasë me ngjyrë të zezë dhe luani që ngrihet mbi bedena me ngjyrë të verdhë. Ngjyra e kuqe e fushës dhe ngjyra e zezë e bedenave përfaqësojnë shenjën e flamurit tonë kombëtar, të shtetit shqiptar. Ato janë pjesë përbërse e flamurit tonë kombëtar. Njëkohësisht, ato simbolizojnë dëshirën e vendasve në shekuj për liri dhe për ta mbrojtur lirinë nga bedenat e kalasë së ndërtuar nga Pasha Aliu.
Luani që ngrihet mbi bedena, me ngjyrë të verdhë, flet qartë për guximin, qëndresën, forcën dhe fitoren. Në fund të shqytës është porta e hapur, që simbolizon mikpritjen, bujarinë dhe shpitin e pastër të tepelenasve.
Emblema është kompozuar nga heraldisti i njohur Gjin Varfi.
1/2 Lek (1931)
1/2 Lek është monedhë e emetuar nga Banka e Shqipërisë në vitin 1931, metali nikel.
Manushaqe Kryeziu
Manushaqe Kryeziu prezentuese e emisioneve, shqiptare nga Kosova.
Manushaqja si prezentuese e emisioneve ka filluar që në moshën 11 vjeçare. Ka bërë prezentimin në emisionin "'cilivilivileza" të RTV 21-it, pastaj si prezentuese e emisionit për fëmijë "123 Fillo.
Iliria
Gjeografia
“Helenët i quajnë ilirë ata që banojnë përmbi Maqedoninë dhe Thrakinë, nga Kaonia dhe Thesprotia deri tek lumi Istër (Danub). Dhe kjo është gjatësia e vendit, ndërsa gjerësia prej Maqedonisë dhe maleve të Thrakisë tek Panonia deri në Adriatik dhe rrëzë Alpeve. Gjerësia mban pesë ditë rrugë, kurse gjatësia tridhjetë ditë, siç thonë helenët. Sipas matjes që bënë romakët, gjatësia kalon 6000 stadet (1000 km), kurse gjerësia është rreth 1200 stade (220 km). Këtë emër e mori ky vend, siç thonë, nga Iliri, i biri i Polifemit dhe gruas së tij Galatea”. - Apiani (rr. 95 - rr. 165)
Shkrimtarët e lashtë grekë përdorën emrin "ilirë" për të përshkruar popullsinë antike midis liburnëve dhe epirotasve. Shkrimtarët grekë të shekullit IV p.e.s. kanë bërë një ndarje të qartë të banorëve përgjatë bregdetit të Adriatikut nga Ilirët, dhe vetëm në shekullin I të erës sonë filloi të përdoret termi "ilir" si një term i përgjithshëm për të gjithë popujt në të gjithë bregdetin lindor të Adriatikut. Shkrimtarët antikë flasin gjithashtu edhe për "ilirët në kuptimin e rreptë (strikt) të fjalës"; Pomponius Mela (nga viti 43 i erës sonë) thotë se ilirët në kuptim të vërtetë (stricto senso) jetuan në veri të taulantëve dhe enkelejve, në bregun e Adriatikut; Plini Plaku përdori shprehjen "ilirët e vërtete" (Illyrii proprii / proprie dicti) për një popullsi të vogël  në jug të Epidaurumit,  ose më saktë midis Epidaurumit (tani Cavtat ) dhe Lisus (tani Lezhë). Në periudhën romake, shprehja iliriku u përdor për zonën midis Adriatikut dhe Danubit.
Historia
Në Ilirinë e Jugut organizimet e para shtetërore u formuan pak më herët se në viset e tjera të këtij rajoni. Një nga dinastitë më të vjetra të njohura ilire është ajo e enkelejve, e cila me sa duket kishte arritur kulmin e saj mes shekujve VIII-VII p.e.s, por dinastia në fjalë ra nga pushteti dominues rreth shekullit VI p.e.s.  Dobësimi i dinastisë së enkelejëve rezultoi në asimilimin, shkrirjen dhe përfshirjen e tyre në një dinasti tjetër ilire të krijuar më së voni në shekullin V p.e.s, duke shënuar kështu shfaqjen e dasaretëve, të cilët duket se kanë zëvendësuar enkelejët në zonat përreth Liqenit të Lyhnidit.
Dobësimi i dinastisë së enkelejëve ndodhi edhe si rezultat i forcimit të një dinastie tjetër ilire të themeluar në afërsi të saj, ajo e taulantëve, e cila për disa kohë ka ekzistuar dhe duket se ka qeverisur së bashku me atë të enkelejëve. Taulantët duke qenë një fis ilir midis fiseve më të njohura ilire, jetonin në bregdetin Adriatik të Ilirisë Jugore (Shqipëri), duke dominuar në periudha të ndryshme pjesën më të madhe të fushës midis Drinit dhe Vjosës, që përfshin zonën përreth Epidamnit/Dyrrhachium. Kur përshkruan pushtimin ilir të Maqedonisë të sunduar nga Argaeu I, diku midis viteve 678–640 p.e.s, historiani Polieni (Polyaenus) (shekulli II i erës sonë) përmend mbretin më të vjetër të supozuar në Iliri, Galauri ose Galabri, një sundimtar i taulantëve që mbretëroi në pjesën e fundit të shekullit VII p.e.s.   Disa studiues bashkëkohorë, vërtetësinë e pasazhit të Polienit ende e konsiderojnë të diskutueshëm. Pavarësisht nëse ky tregim është i besueshëm historikisht, dhe pavarësisht nga interesimi i Polienit për tregimin, ai nënkupton mendimin e përhapur përgjatë antikitetit për një armiqësi domethënëse midis maqedonasve dhe ilirëve që në shekullin VII para erës sonë, nëse konsensusi në studimet moderne në datimin e periudhës së mbretërimit të Argeut të Maqedonisë është i saktë. Në shekullin e VII p.e.s, taulantët kërkuan ndihmën e Korkyrës dhe Korintit për një luftë kundër liburnëve. Pas disfatës dhe dëbimit të liburnëve nga rajoni, korkyreanët themeluan në vitin 627 p.e.s në Gadishullin Ilirik një koloni të quajtur Epidamnus, që mendohet se ka qenë emri i një mbreti ilir (barbar) të rajonit. Një qendër tregtare në lulëzim u shfaq dhe qyteti u rrit me shpejtësi. Taulantët vazhduan të luanin një rol të rëndësishëm në historinë ilire midis shekujve V dhe III p.e.s, dhe në veçanti, në historinë e Epidamnit, si fqinjë dhe si pjesë e popullsisë së tij. Veçanërisht ata ndikuan në çështjet në konfliktet e brendshme midis aristokratëve dhe demokratëve. Dinastia e taulantëve duket se ka arritur kulmin e saj gjatë sundimit të mbretit Glauku, në vitet midis 335 dhe 302 p.e.s.
Në kohën e mbretërve Pleurati dhe më vonë Agroni, ardianët zhvilluan fuqinë e tyre detare dhe qendra e gravitetit të shtetit ilir brenda disa dekadave u zhvendos përgjithmonë nga brendësia kontinentale drejt brigjeve të Adriatikut lindor. Pas vdekjes se Pleuratit në vitin 250 p.e.s erdhi në fron i biri i tij, Agroni, i cili sundoi për 20 vjet. Agroni e shfrytëzoi rënien e Epirit pas vdekjes së Pirros dhe pasardhësve të tij. Ai më vonë pushtoi pjesë të Epirit, Korfuzit, Durrësit dhe Hvarit një nga një ku edhe vendosi vartësit e tij. Nën emrin e tij, Hvari qeverisej nga Dhimitër Hvari, i cili më vonë, në konfliktin midis romakëve dhe ilirëve, do të tradhtonte Mbretëreshën Teuta, gruan e dytë të Agronit dhe do të bëhej vasal romak. Nga të gjitha dinastitë tjera, kjo ishte dinastia më e fuqishme e cila drejtoi shtetin ilir në histori.
Pas vdekjes së Agronit ne krye te shteti erdhi gruaje e tij Teuta, e cila nuk ndryshoi politiken e jashtme të shteti ilir. Duke mbajtur aleancen me Maqedonine, Teuta në vitin 230 p.e.s. kundër Epirit nisi ushtrinë dhe flotën ilire. Ekspedita përfundoi me sukses dhe Shteti i Epirit hyri në varësinë e Mbretërisë ilire. Në vitin 229 p.e.s. Teuta iu drejtua edhe qyteteve bregdetare. Meqenëse Dyrrahu dhe Visa rezistuan, flota ilire nën komandën e Dhimiter Farit iu drejtua Korkyrës dhe pasi shpartalloi flotën greke, e pushtoi ate. Këto fitore e benë Mbretërinë ilire njërën nga fuqitë me te mëdha të pellgut të Mesdheut.
Pas Gentit në skenën politike ilire paraqitet mbreti Ballai i cili sundoi në një zonë të kufizuar deri rreth vitit 135 p.e.s. Si duket në kohën e sundimit të tij territori i shtetit ilir është ngushtuar dukshëm pasi që mbretin Ballai e njohim kryesisht përmes monedhave të tij të prera në Korkura dhe Risan. Me këtë edhe merr fund pavarësia politike dhe ekonomike e shtetit ilir.
Trashëgimia
Emri Iliria (Illyria) zhduket nga të dhënat historike vetëm pas pushtimit otoman të Ballkanit në shekullin XV, dhe rishfaqet në shekullin XVII, duke marrë një domethënie të re në Luftërat Osmane-Habsburgase, siç i përcaktoi Leopoldi I, "kombi ilir, "Sllavët e Jugut në territorin hungarez. Disa stema të periudhës së hershme moderne, të njohura në mënyrë popullore " si heraldika ilire ", përshkruajnë stemat fiktive të Ilirisë.
Emri Illyria u ringjall nga Napoleoni në të ashtuquajturat Provincat ilire që u përfshinë në Perandorinë Franceze nga viti 1809 deri në vitin 1813, dhe Mbretëria e Ilirisë (1816-1849) e cila ishte pjesë e Austrisë deri në vitin 1849, pas së cilës nuk u përdor më në riorganizimet e mëvonshme të Perandorisë Austro-Hungareze.
Pikërisht gjatë kësaj kohe u paraqit edhe e ashtuquajtura Lëvizja ilire (1830 - 1843) e cila në thelb ishte një fushatë kulturore dhe politike kroate e jugosllave dhe me tendenca panballkanike, nga një grup intelektualësh të rinj kroatë dhe serbë.
Në kulturë
William Shakespeare zgjodhi një Iliri të trilluar si një ambient për shfaqjen e tij Nata e Dymbëdhjetë. (Në filmin e modernizuar me titull Ajo është njeriu, ky funksion kryhet nga "Shkolla e Mesme Illyria" në Kaliforni). ) Një histori e gjerë e Ilirisë nga Charles du Fresne, sieur du Cange, u botua nga Joseph Keglevich në vitin 1746. Shekspiri përmendi gjithashtu rajonin e Ilirisë në Pjesën 2 të shfaqjes Henry VI.
Toka e ilirisë është vendi ku ndodh ngjarja në veprën me titull Les Mains Sales të autorit Jean-Paul Sartre e po ashtu edhe në veprën Aventura ilire e Lloyd Alexander. Romani i vitit 1970 i shkruar nga John Hawkes ' The Bllod Oranges' është vendosur në një iliri të trilluar.
Zhapokikë e Sipërme
Zhapokika e Sipërme është një fshat në komunën Luftinjë në rrethin e Tepelenës të Shqipërisë.
Kantoni Saramon
Kantoni Saramon (frëngjisht: Canton de Saramon) është një kanton në departamentin Gers, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saramon. Ka sipërfaqe 188.23km2 dhe popullsi 2621 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saramon aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Karl Adolph Gjellerup
Karl Adolf Gjellerup (Roholte, 2 qershor 1857 - Klotzsche afër Dresdenit, 11 tetor 1919), shkrimtar danez. Fitues i Çmimit Nobel për Letërsi, për vitin 1917.
Gohan
Gohan është djali i Goku-t dhe Kiki-t. Ai i ngjan shumë babait te tij. Mësuesi i Gohanit ne fillim ishte Piccolo (Pikolo). Ne fillim Goku behet SSJ dhe me vonë i mëson edhe Gohanit qe te behet SSJ. Gohani pas shumë e shumë mundimesh u be SSJ. Me vonë Gohani mundi Sell (Superin) me ndihmën e Gokut por Goku ne atë moment ishte i vdekur dhe kishte shkuar ne boten e pertejeme. Me vonë Kiki lindi një djal tjetër (Gotenin). Gohani kur u rrit u maruta me Videl-in dhe bën Pan.
Montferland
Montferland është një qytet dhe komunë në provincën Gelderland në Holandë me sipërfaqe 106.65 km² dhe popullsi 35183 banorë. Didam është kryeqendra e komunës.
Epoka e Re (gazetë)
Epoka e Re është një gazetë e përditshme e cila botohet në Kosovë që nga viti 1999. Mendohet se është e afërt me Partinë Demokratike të Kosovës, por si gazetë njihet për kritikat ndaj të gjitha partive politike, duke përfshirë edhe PDK-në. Themelues dhe kryeredaktor i gazetës Epoka e Re është Muhamet Mavraj, aktivist dhe ish-udhëheqës i studentëve të Universitetit të Prishtinës gjatë protestave studentore të vitit [1997].
Epoka e Re, është gazetë e rregullt ditore e cila botohet deri më sot pa ndërprerje që nga viti 1999. Drejtues - editor i kësaj gazete është Muhamet Mavraj, personalitet i njohur gjatë demonstratave studentore të 1997'ës. Epoka e Re shquhet për shkëputjen e saj nga shablloni zyrtar i kohës, në të cilin amullojnë të gjitha gazetat e tjera "të pavarura" në Kosovë. Epoka e Re, shquhet për kuadrin e saj kritik gazetaresk, i cili pikësynon arritjen e një informacioni të ri në mjedisin shqiptar dhe formësimin e audiencës kritike. Epoka e Re është gazeta më e guximshme shqiptare.
Aprip-Gur
Aprip-Guri është një fshat në komunën Fierzë në rrethin e Pukës të Shqipërisë.
Etimologjia
Apripa, ndokund edhe Abripa, sipas At Justin Rrotës vjen nga latinishtja ab ripa, "këndej bregut, nga kjo anë e bregut".
Nista
Nistë (greqisht: Φασκομηλιά/Faskomiliá) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi. Përpara vitit 1928, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Νέστα/Nésta.
Gjeografia
Nga veriu Nista kufizohet me Grykohorin, nga jugu me Vrisin, nga lindja me Kushovicën e Skopjonën dhe nga perëndimi me Pllotarenë. Para Luftës së Dytë Botërore, Nistë kishte këto lagje: Aluxhinjtë, Qilanji, Xhivari dhe Zubati.
Toponimet të fshatit Nistë:(Para Luftës së Dytë Botërore)
Demografia
Familjet në fshatin Nistë:(Para Luftës së Dytë Botërore)
Lista e familjeve të mbledhura nga Fatos Mero Rrapaj:Beqiranj, Doko, Ferrulë, Haskanj, Karavaçi, Rrut, Vongarë. Familjet e tjera ishin: Fetahu.
Mbrojtja Mbirrymore
Nga përvoja dihet se efekti i kohës së veprimit në dëmtimet e shkaktuara nga harku është si vijon:  për 35 ms, praktikisht nuk ka dëmtime për personelin dhe pajisjet, dhe këto të fundit mund të përdoren pas matjes së nivelit të izolimit,  për 100 ms, kemi dëmtime të vogla, para se pajisjet të jenë të gatshme për përdorim nevojiten riparime të vogla dhe pastrimi i pajisjeve,  për 500 ms, shfaqen dëmtime të mëdha për personelin dhe pajisjet, të cilat gati duhet të zëvendësohen tërësisht.
METODAT E MBROJTJES
- Koha e veprimit të releve varet nga metoda e mbrojtjes. Diferenca midis metodave të ndryshme konsiston në kohën e veprimit, d. m. th nga shkallët/zonat e përdorura të mbrojtjes dhe implementimin e selektivitetit. Parimet të cilat i plotësojnë kërkesat e mbrojtjes janë: - Releja e cila gjendet më afër dëmtimit duhet të vepron e para. - Reletë tjera duhet të kenë kohë shtesë të veprimit për të penguar veprimin e tyre. - Akordimi i rrymave duhet të bëhet ashtu që të lejojnë qarkullimin e rrymës maksimale të punës, - Duhet të merret rasti llogaritës, d.m.th për rastin më të keq të regjimeve të punës dhe të qarkullimit të rrymave.
MBROJTJET QE KONSIDEROHEN TE SHPEJTA
 mbrojtjet selektive sipas rrymës,  mbrojtja diferenciale,  mbrojtja distancionale,  mbrojtja me bllokim,  mbrojtja e drejtimit,
MBROJTJET SELEKTIVE SIPAS RRYMËS DHE KOHË
Reletë momentale përdoren për mbrojtjen pa vonesë ose mbrojtjen mbirrymore të çastit. Këto rele në rastin e dëmtimit e shkyçin çelësin momentalisht me kohën vetjake të veprimit të mbrojtjes d. m. th. të veprimit të relesë dhe shkyçjes së çelësit e cila është afërsisht 40 ms. Kur vendosen në elementet serike njëri pas tjetrit si në Fig. 1, duhet të vepron releja e cila ndodhet më afër dëmtimit. Rrjedhimisht duhet të ekziston diferencë e vlerave të rrymave midis dy lokacioneve të mbrojtjeve.
MBROJTJET ME KARAKTERISTIKA TË KOMBINUARA
Në ditët e sotme mbrojtja nga lidhjet e shkurtra dhe mbingarkesat e palejuara realizohet me tre shkallë (rele) e në disa raste edhe më shumë. Për rryma shumë të mëdha të dëmtimit I>>> [prej (10 – 20) x IvR], mbrojtja realizohet me karakteristikë kohore të veprimit fikse 40 ms (momentale). Për mbrojtjen nga rrymat e mëdha I>>[prej (5 – 10) x IvR] përsëri me kohë fikse rreth 400 ms. Dhe mbrojtja nga mbingarkesat e palejuara I> [ ≤ 5 x IvR], me karakteristikë kohore inverse.
MBROJTJA RRYMORE E BAZUAR NË BLLOKIM
Me qëllim të realizimit të mbrojtjeve më të shpejta përdoret mbrojtja rrymore e bazuar në bllokim. Principin e realizimit të kësaj mbrojtjeje do ta ilustrojmë nëpërmjet të shembullit të treguar në Fig. 20. Në zbarë që të dy reletë e detektojnë dëmtimin por releja më e afërt e bllokon relenë e cila ndodhet më larg nga vendi i dëmtimit. Në këtë mënyrë realizohet mbrojtja më e shpejtë. Duhet të potencojmë se për bllokim nevojitet releja për bllokim.
Përparësitë e kësaj mbrojtje të aplikuar në zbara janë:  zgjidhja teknike e thjeshtë,  zakonisht ka veprim të shpejtë (koha e veprimit 100 ms),  e përmban edhe mbrojtjen rezervë (vonesën kohore), dhe  kostoja e ultë.
REFERENCAT
Prof. dr. Ali Gashi, MBROJTJA RELE DHE PAJISJET, Fakulteti i inxhinierisë elektrike dhe kompjuterike
What is a protection Relay ?
Agim Zatriqi
Agim Zatriqi  lindi në Prishtinë në vitin 1950, është  gazetar, ish drejtor i RTK-së, shqiptar nga Kosova.
Kabash (Pukë)
Kabashi është një fshat në komunën Rrapë në rrethin e Pukës të Shqipërisë.
Fisi i Kabashit - Pukë (1) ndodhet ne Shqiperin Veriore pikerisht ne rrethin e Pukes. Fisi shtrihet ne veri te qytetit te Pukes. Fisi i Kabashit eshte fis i pare ne shtat bajraket (2) e Pukes dhe fisi i tret ne dymbedhjet bajraket e veriut (Hot, Morin (Orosh, Spaç, Kuzhnen), Kabash, Gash, Shal e Shosh, Kelmend, Krasniq, Thaç, Grud, Berishë, Shkrel dhe Bytyç).
Fisi i Kabashit Puke kufizohet me: Puke, Qerret, Dushman, Berish, Iballe,Thaç, Spaç.Perveç fshatit Kabash, vendbanimet kryesore te Kabashasve brenda rrethit te Pukes jane: Puke, Qelez, Qerret, Meçe, Ukth, Bushat, Dedaj, Micoj, Kryezi, Dardhë etj. Sipas kujteses popullore fshati Kabash eshte vendbanim i hershem. Per here te pare ne defterat Osman Kabashi permendet ne vitin 1571. Thuhet se Osmanet Kabashin e paskan quajtur "Mahmudije", ndersa me pare disa thon se quhej Shen Pal. Disa me qellim per te treguar vlerat e Kabashit thone: "Emri i Kabashit eshte i shkruar ne deren e Stambollit".
Rreth vitit 1500 fshati Kabash u popullua totalisht nga kater vellezer qe erdhen nga Kolonja. Vellezerit e ardhur quhen: Kokë,  Qafë, Lush dhe Hadër Leka. Vellezerit erdhen nga Kolonja per shkak te vrasjeve apo luftimeve mes dy kishave, e disa thone per nje jet me te mir, ndersa disa thone se erdhen per shkak te gjakmarrjeve.
Sa i perket muslimaneve, i pari nder kater vellaznit e Kabashit qe pranoj fene islame ishte vellau i vogel Hadri. Pas vdekjes se Hadrit behet musliman Qafa (Qaf Alia). Per shkak se Koka vrau mbi Uren e Vezirit vellan e vogel (se ishte bere musliman), per kete Kuvendi i Kabashit i heq Kokes parin (drejtimin) e vendit duke ia lene Qafes. Nuk kalon shume kohe edhe Qafa behet musliman, shembullin e tij e ndoqen edhe shume familje fisnike te Kabashit.
Sa i takon regjistrimeve te popullsis; flitet se fshati Kabash ka qene nje nder qendrat me te banuara te veriut. Sipas regjistrimit te vitit 1591 ne Nahijen e Pukes ka pasur 23 fshatra te cilat kishin 355 zjarre (shtepi), 11 familje i perkisnin besimit musliman. Prej ketyre 3 ishin ne Qerretin e Eper, 2 ne Qerretin e Poshtem dhe 1 ne Koman dhe 2 ne Shenkolle (Delmacve), 1 ne Shinpal (Kabash), 2 ne Rrape dhe dy familje me nga nje beqar.
Besimi islam ne Kabash behet dominues aq sa Durham shkruan: "Kabashi musliman.", ndersa Nopça shkruan: "Kabashi ka qene i pari fis i Shqiperise se Veriut qe kaloi ne Muhamedanizem."
Perhapja e besimit musliman ne Puke por dhe ne fshatin Kabash etj e faktojne dhe varrezat muslimane te cilat jane mbi 300 vjecare. Keshtu kemi ende varrezat muslimane te; Kabashit, Gryke Hadroj, Rrypë, Kryezi, Flet etj.
Marr nga blogu persona i Gezim Kopani, Pukë - Shqipëri , Albania
Marr nga:
Kantoni Chaumont-Sud
Kantoni Chaumont-Sud (frëngjisht: Canton de Chaumont-Sud) është një kanton në departamentin Haute-Marne, rajonin Champagne-Ardenne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Chaumont. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Chaumont-Sud aktualisht përbëhet nga 8 komuna.
Polinyà de Xúquer
Polinyà de Xúquer është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ribera Baixa, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Polinyà de Xúquer ka 2479 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 9.11 km2.
Lidhje të jashtme
Polinyà de Xúquer
Kontea Shelburne
Kontea Shelburne është një konte (county) në provincën Skocia e Re, në Kanada. Kontea ka një sipërfaqe 2464.65 km² dhe popullsi 15544 banorë.
Gjeologjia historike
Gjeologjia Historike është degë e gjeologjisë që studion historinë dhe ligjësitë e zhvillimit të Tokës nga çasti i formimit të kores së saj deri në gjendjen e sotme.
Gjeokronologjia
Gjeokronologjia është degë e gjeologjisë e cila merret me studimin e kohës gjeologjike. Emri krijohet nga fjalët greke Gjeo (tokë) dhe kronos (kohë).
Sipas parimeve të saj koha gjeologjike ndahet në intervale konvencionale që kanë secila emërtimin e vet (era, periudha, epoka dhe shekulli), dhe vendosen në një vijueshmëri të përcaktuar.
Fjalor Shqip-Rumanisht
Fjalori Shqip-Rumanisht (Dictionar Albanez-Roman) ka për autorë profesorët: Renata Topçiu, Ana Melonashi, Luan Topçiu. Vepra është botuar në Bukuresht nga Shtepia Botuese Polirom, 2003. Fjalori eshte i tipit akademik, i pari fjalor shkencor i ketyre permasave. Ai pėrmban mbi 41 mijė fjalė tituj dhe mbi 60 mijė shprehje, idioma e proverba. Vepra vendos një gur themeli në gjuhësinë ballkanike, duke pasur parasysh marrëdhëniet intime të të dy gjuhëve dhe interesin që ka zgjuar në radhën e gjuhëtarëve më të rëndësishëm europianë marrëdhënia midis këtyre gjuhëve të vjetra të Gadishullit Ballkanik dhe Europës.
Fierzë (Pukë)
Fierza është një fshat në komunën Fierzë në rrethin e Pukës të Shqipërisë.
Tërnac
Tërnac është një vendbanim në komunën e Skënderajt, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Trimor. Tërnaci është fshat që ndodhet në regjionin e Mitrovicës përkatësisht në verilindje të komunës së Skenderajt me kordinatat gjeografike 42° 48′ 34.″ N, 20° 47′ 58″ E Fshati Tërnac ndodhët në magjistralen Mitrovicë-Pejë dhe është rrugëlidhëse gjithashtu në mes të Mitrovicës dhe Kosovës Qëndrore,(Skenderaj,Drenas,Klinë). Lartësia mbidetare në Tërnac varion nga 620m deri në 827m dhe ka një sipërfaqe prej 6192434.07 m2 (Të dhëna nga Agjensioni Kadastral i Kosovës).
Veqoritë gjeografi si relievi,përroska,malet,fushat,rrugëlidhja në mes qyteteve,(magjistralja Mitrovicë-Pejë),Kompleksi memorial,Hoteli dhe restauranti e bëjnë që të jetë një vend atraktiv për banorët dhe turistët. Në vijim do paraqesim disa imazhe që tregojnë peisazhin dhe disa veqori tërheqëse për turistët:
Historia: Ky fshat mendohet të jetë i vjetër nga shekulli XlV këtë e deshmojnë sidomos vjetërsia e varrezave. Shumica e popullatës së këti fshati kan origjinë nga fisi "Berishë e Kuqë" bashkë disa fshatra të tjera si Kuqi së bashku me fisin Hoti dhe fisin Kelmendi, sipas të gjitha burimeve të shkruara ekzistuese, janë paraqitur qysh gjat shekujve XIV-XV, dmth. janë ndër fiset më të vjetra shqiptare.
Në Drenicë të këtij fisi janë edhe banorët e fshatrave: Tërnafc, Obri, Prekaz,Galice ,Murgë, një pjesë e Tërdevcit dhe lagja Ferizaj në Mikushnicë. janë me origjinë nga fisi Kuçi i cili edhe sot e respektojnë dhe nuk bëjnë martesa Ky fis shquhet për trimëri dhe njëri ndër fiset më të forta, Origjina e këti fisi është nga Malësia e Mbishkodrës tani në territorin Malazez por që dikur ishte e banuar me Shqiptarë të cilët u shpërngulën në Kosovë, Kroaci dhe disa janë ende në Malin e Zi .Gjithashtu nga ky fshat thuhet se e kan orgjinen familja Jashari, këtë e kishte argumentuar edhe Rifat Jashari.
Cung Tahiri
ÇUNG TAHIRI I VUTHAJVE
(Me rastin e 60 vjetorit te vrasjes)
Nuk besoj se ka fshat ne trojet shqiptare që është i njohur sa fshati gjegjësisht krahina e VUTHAJVE ? Ne çdo vend, kudo që ndodhesh e te pyet ndokush se nga je, e i thua se je nga Vuthajt, te gjithë e dijne se ku ndodhet ai vend.
Pra s'ka nevoje ti thuash f. b. prej Vuthajve te Gucisë, te Plavës apo disi tjetër siç duhet vepruar me vendbanimet tjera te te cilësdo krahine Shqiptare.
Pse ndodhe kështu, bien pyetja : Se vet emri është i madhe. Është emër karakterishtik. Emër ne shqip, me rrënje Pellazgjike - VUTHAJ.
Themeluesi i këtij vendbanimi thjështë ILIRO - PELLAZGJIk e kishte emrin shume karakteristik. Shume origjinal - shqip : VUTH NISHA. Them shume shqip se te asnjë popull ne Gadishullin Ilirik s'gjene kësi emri. Ne te vërtete, sllavet as që e kane germën th, e as që dijne ta perdorin atë. Prandaj fshatit Vuthaj i thonë Vusaj ose edhe me keq : Vusanje.
Sipas te madhit NOPCE, VUTH NIisha ishte themeluesi i vendbanimit VUTHAJ. Njeri prej pasardhësve te tij - NIKA e themeloi, jo large prej Vuthajve vendbanimin tjetër - NIKCIN (Shih lib. Dr.F. Nopca : "Nga Shala ne Kelmend" Sarajeve, 1910).
Dhe si për çudi sot thonë Vuthajt e Nikcit, ne vend se te thuhet Nikci i Vuthajve. Dmth. me e drejte është te thuhet Nikci i Kelmendit janë Vuthjane e jo Vuthjanet janë Nikc, siç e gjejmë te Hasan I. Gjonbalaj ne librin e tij "Kelmendi", Peje 1989.
Nuk qëndron fare konstatimi i Hasanit dhe i disa te tjerëve që janë marre me ketë problematike, kur thonë se Gjon Bala është banori i pare i këtij fshati. Përkundrazi, Gjon Bala dhe pasardhësit e tij dhe te vëllait te tij - Nrelit, janë banoret e fundit që e banojnë edhe sot ketë fshat.
Do te thotë se ne Vuthaj shekuj me radhe kane banuar Shqiptaret që me vone u formuane si fis Kelmendas dmth. Shume e shume vite para se te vendoset atje Gjon Bala me pese nipat e tij, djemtë e Nrelit, i cili ishte vrare ne luftëra ne turq. Kjo mund te ilustrohet edhe me faktin se sot ne Vuthaj jetojnë familje kelmendase që s'janë pasardhësit e Gjone Bales apo te vëllait te tij. Si f.v. Gocajt e Selimajt e Vuthajve (Shih lib. R.Dedushaj : "Krahina e Plave-Gucisë neper shekuj" NY. l993).
Vuthajt u bene te njohur nder te gjitha territoret shqiptare nga vet emri i themeluesit te tyre, Vuthit. Nga legjenda te thurura ne atë krahine siç është ajo e vajzës se Vuthit (Shih lib. S. Ahmeti "Vuthajt dhe Vuthjanet" Tirane 1996).
Nga burrëria dhe besa e qëndrueshme shekuj me radhe ne këto troje. Nga burrat e mençur e me nam siç ishin: Gjon Bala, Ahmet Zeneli, Hysen ef. Vuthi, Cun Mula etj. Nga trimat e "çartur" që u dalluane neper luftërat e pandërprera kundër atakueseve te vet siç ishin : Nrel Bala, Dedush Nreli, Kuk Lula, Deme Gjeka, Sadik Rama e deri te Jeton Idrizi, dëshmori me i ri i Vuthajve që ra ne luftën e fundit për çlirimin e Kosovës, me 1999. Si dhe nga pjesëmarrja e tyre ne çdo tubim mbarëkombëtare ku caktoheshin fatet e kombit si te : Verrat e Llukës, ne Junik, ne Vlore, e deri ne Rambuje te Francës ku ishte Akad. Rexhep Qosja (Shih lib. R. Dedushaj : "1oo vjet lufte" NY. 1999). Normalisht që ky emër kaq i madh i Vuthajve, i pengonte shume armiqtë e shqiptareve, pushtuesit e tyre, apo jo ?
Veziri i Shkodrës f.v. shpejtoi te lidhte marrëveshje me Gjon Balen, te parin e Vuthajve që derisa te ishte ai gjalle, Vuthajt mos te detyrohen ta ndërronin fenë. Posa vdiq Gjon Bala (diku rreth vitit 1700) Veziri e thërret djalin e vëllait te tij DEDE (Dedush) NRELIN ne Shkodër. Sepse për Vezirin ishte shume me rendësi mbajtja e qetësisë ne Vuthaj. Po te lëviznin Vuthajt i destabilizohej gjendja ne krejte "Nahine e Gucisë" Idriz Lamaj, publicist i njohur ne Diasporën e NY. me tha njëherë se : "Dy fshatra shqiptare : Vuthaj e Martinaj (Kelmendas) i kane mbajtur dy qytete shqiptare Gucinë dhe Plavën ne vend që te ndodhte e kundërta. Fenomen që ska ndodhur ne asnjë krahine shqiptare tjetër !
Me Dedush Nrelin ne Shkodër Veziri e beri perafersisht ketë bisede: - Ti je me i vjetri i Vuthajve, tani pas vdekjes se xhaxhait tënd - Gjon Bales. Me Gjonin ti e din, e kisha një marrëveshje që e kemi respektuar te dyja palët. Prej sodit ajo marrëveshje anulohet. Ti duhet ta ndrrojsh fenë i pari, te bëhesh Bajraktar i Vuthajve e dalengadale te gjithë Vuthjanet ti konvertojsh ne Islam. Ne Dine e iman - siç thoshte Veziri ! - Dedushi, si një djalë i një heroit - Nrel Bales te Vuthajve, që kishte rene ne lufte me bishat e Bosforit, diku ne vitin 1684, as që mund ta merrte me mend një tradhti te tille - kuptohet atë ne Shkodër edhe e likuidoin (Shih lib. e cit. Krahina...)
Veprimtaria dhe sjellja e Dedushit ne Shkodër nxiti urrejtjen e organeve osmane ndaj pasardhësve te tij, që si mbiemër e muarren emrin e tij - DEDUSHAJ. Kjo dëshmohet edhe me faktin se pas kalimit te Vuthjaneve ne islam, kurrfarë pozite shoqërore apo shtetërore nuk u dhanë (apo nuk e pranuane ata ?) ne hierarkinë sunduese te fshatit apo te krahinës. Siç ndodhi f.v. me "mahallet" tjera te Vuthajve që u bene Bajraktar, Dizdar, Bylykbash etj.