Hardhia_e_rrushit
Gjethet
Gjethet luajnë një rol të rëndësishëm në jetën e bimëve. Nëpërmjet tyre kryhet fotosinteza, frymëmarrja dhe transpirimi, si procese shumë të rëndësishme fiziologjike për jetën e bimëve. Ato luajne rolin kryesor në formimin e lëndës organike, si: karbohidratet, sheqerë rat, vitaminat, aromat dhe komponimet e tjera organike. Nëpërmjet procesit të fotosintezës, klorofila dhe tërësia e gojzave që ndodhen në gjethe, realizojnë lëndën organike, e cila materiali bazë për rritjen e masës vegjetative të bimës dhe të organëve gjenerative. Lënda organike që formohet nga gjethet, shkon jo vetëm për rritjen dhe pjekjen e frutave, por furnizohet edhe vetë trupi i bimës dhe sistemi rrënjor. Me anë të transpirimit i cili realizohet nëpërmjet gojzave, bëhet avullimi i ujit i cili është procesi bazë gjatë formimit të lëndës organike dhe të vetëfreskimit të bimës në temperaturat e larta të ajrit. Me anë të frymëmarrjes gjatë natës, gjethet bëjnë anën e kundërt të sintezës së lëndës organike (zakonisht shpërbëhet rreth 1/10 e sasisë së lëndës organike të prodhuar gjatë ditës) e cila është bazë në proceset jetësore të bimës. Tërësia e sipërfaqeve të çdo gjetheje që ndodhen në një bimë hardhije, përbën sipërfaqen totale gjethore të asaj bimë. Sa më e madhe të jetë kjo vlerë aq më e fuqishme është rritja dhe zhvillimi i sistemit rrënjor dhe aq më vitale është vetë bima. Nëse gjatë procesit të operacioneve të gjelbërta bimëve i’u bëhet një heqje e madhe e llastarëve dhe të masës gjethore, atëhere asajë do ti shkaktohet një “çoroditje” e bilancit funksional rrënjë-gjethe dhe për pasoje bima merr një goditje të rëndë fiziologjike. Prandaj nga ana praktike rëndësi të dorës së parë merr që, gjatë operacioneve të krasitjes së gjelbërt,të veprohet në heqjen e ekuilibruar të llastarëve, me qëllim që bilanci rrënjë-gjethe të mos prishet. Gjethet përbëhen nga llapa, bishti dhe milli. Milli është pjesa e zgjeruar e cila ndodhet në vënd takimin e bishtit me llapën. Llapa përbëhet nga një nervature që e përshkon gjethen në gjatësi të saj dhe e degëzuar në të dy anët e llapës. Format e llapës janë varësi të kultivarit. Madhësia e llapës së gjetheve ndryshon në varësi të formës bimore, kushteve të kultivimit dhe moshës së bimëve, etj. Në moshat e reja përmasat e llapës janë më të mëdha se sa në ato më të vjetrat. Po kështu edhe për bimët që kultivohen në një agrofond më të mirë, kanë madhësi më të madhe. Madhësia e gjetheve ndryshon në gjatësi të llastarit. Gjethet e dala deri në nyjen e 5-6 janë më të vogla, ato të mesit ne nyjet 6-12 janë më të mëdha dhe ato që ndodhen mbi nyjen e 12 zakonisht janë më të vogla. Sprfaqja e një gjetheje është nga 100-200 cm2. Ngjyra e tyre zakonisht është e gjelbërt, por nëse në tokë sasia e elementit N është e ulët, atëhere ngjyra e tyre bëhet e verdhë në të gjelbërt. Gjethet bien disa ditë pas vjeljes së prodhimit. Para se të bien, të gjithë lëndët rezerve që ndodhen në trupin e tyre kalojnë ne pjesën drunore me qëllim ushqimin e llastarëve të rinj që lindin nga sythet dimërore. Aftësia fotosintetike e gjetheve varet nga mosha e tyre. Gjethet e reja deri në 40 ditëshe, zakonisht nuk janë shumë prdhuese dhe nuk shërbejnë bindshem në realizimin e lëndës organike. Gjethet e moshës 40 – 100 ditëshe, zakonisht janë me aktivet në drejtim të sintezës së lëndësorganike. Ndërsa ato mbi 100 ditëshe nuk janë efektive për bimën, madje konsiderohen si parazite dhe duhet të eleminohen.