cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lakuriq nate hundëpatkua i madh
Rhinolophus ferrumequinum, me emrin më të Madh patkua bat ose të Madh më të vogël, patkua, Më patkua, apo edhe më të Madh patkua bat errët , është një specie e bat.
Garda pretoriane
Nën perandori
Ata përfituan nga disa përparësi për shkak të afërsisë së tyre me perandorin: pretorianët ishin të vetmit që u pranuan ndërsa mbanin armë në qendër të Romës së shenjtë -Pomerium.
Lakuriq nate hundëpatkua i madh
Sjellja
Ajo shpesh preys në vëzhgim është i lidhur nga më e ulët, degët e pemëve. Ajo ndodhet pre e saj, duke i dëgjuar tingujt, dhe pastaj të kapur ata në ajër apo në tokë. Sa më e madhe të patkua bat është ulur. Ajo lëviz vetëm në mes të saj roosts letargji dhe në verë. Si të gjithë rhinolophes, aq më e madhe patkua bat lëshon ultra-tinguj përmes hundës dhe jo goja e tjera microchiroptères.
Statusi i mbrojtjes
Bernë Konventa e 19 shtator të vitit 1979 : Direktivave europiane të 21 maj të vitit 1992 dhe 27 tetor të vitit 1997 në lidhje me ruajtjen e habitateve natyrore dhe të faunës dhe florës : Bonit, Konventa e 23 qershorit 1979 :
Garda pretoriane
Nën perandori
Shërbimi i tyre i detyrueshëm ishte më i shkurtër në kohëzgjatje, për shembull: 12 vjet me pretorianët në vend të 16 vjetëve në legjionet duke filluar nga viti 13 para Krishtit, pastaj u bënë, përkatësisht,16 deri në 20 vjet në vitin 5 para Krishtit sipas Takitusit.
Lakuriq nate hundëpatkua i madh
Kërcënimet
Si të gjithë shkop, kjo specie është e përshtatur për një natë të mjedisit. Ajo vuan nga drita e ndotjes është në rritje.
Garda pretoriane
Nën perandori
Paga e tyre ishte më e lartë se ajo e një legjionari.Nën Neron, pagesa e një pretoriani ishte tre herë e gjysmë se e një legjionari, e shtuar nga shtesa kryesore të donativumit, dhënë nga secili perandor i ri.Kjo pagë shtesë ishte ekuivalente e pagës disa vjeçare, dhe shpesh përsëritej në ngjarje të rëndësishme të perandorisë, ose ngjarje që prekën familjen perandorake: ditëlindjet, lindjet dhe martesat.Shpërndarjet kryesore monetare ose subvencionet e ushqimit rinovuan dhe kompensuan besnikërinë e pretorianëve pas çdo komploti të veçantë të dështuar në përpjekje (të tilla si ajo e Messalina kundër Claudius në AD 48 ose Piso kundër Nero në AD 65).Pratorianët morën një pagë më të lartë sesa ushtarët e tjerë romakë në ndonjë prej legjioneve, në një sistem të njohur si stipendum sesquiplex, ose me pagë e gjysmë.Pra nëse legjionarët merrnin 250 denarë, rojet merrnin 375 në vit (vit). Domitian dhe Septimius Severus rritën bursën (pagesa) në 1,500 denarë në vit, shpërndarë në janar, maj dhe shtator.
Lakuriq nate hundëpatkua i madh
Kërcënimet
Një studim ka treguar ndikimin e drejtpërdrejtë të lehta të individëve të kësaj specie. Studimi u fokusua në kolonitë e Rhinolophus ferrumequinum, Myotis emarginatus dhe Myotis oxygnathus që jetojnë në ndërtesat që janë më shumë ose më pak të shkolluar apo jo të shkolluar, por të afërt për njëri-tjetrin. Hulumtuesit kanë studiuar dhe krahasuar datat e lindjeve, të trupit në masë dhe gjatësia e parakrahun e këtyre shkop dhe kanë gjetur se ndriçimi artificial mund të vonojë zhvillimin e rinj të këtyre specieve, dhe se ajo mund të nganjëherë edhe të shkatërrojë një koloni të tërë. Pasardhësit ishin shumë më të ulëta në ndërtesat që janë ndriçuar. Dallimet në gjatësinë e parakrahet dhe të trupit në masë sugjerojnë se pas lindjes, norma e rritjes së të rinjve është më i ulët shkop që jetojnë në ndërtesat që janë ndriçuar.
Garda pretoriane
Nën perandori
Të frikësuar nga popullsia dhe nga Senati Romak, pretorianët nuk morën asnjë simpati nga populli romak.Një poezi e famshme nga Juvenali kujton gozhdën e lënë në këmbë nga sandali i një pretoriani që nxiton prej tijj."Praetoriani" ka një sens pejorativ në frëngjisht, duke kujtuar rolin shpesh shqetësues të pretorianit të antikitetit.
Historia
Në Romën e lashtë, pretorët ishin ose udhëheqës civilë ose ushtarakë. Praetorianusët fillimisht ishin roje elitare për pretorë ushtarakë, nën Republikën. Ndërsa Republika mbaroi, perandori i parë, Augusti, ngriti një roje elite të pretorianus për të mbrojtur veten.
Lakuriq nate hundëpatkua i madh
Kërko
E chiroptéroologues të vazhdojë të inventarin e habitat të përshtatshëm për këtë specie, duke përfshirë me metoda të reja të tilla siinfra të kuqe të imazhit
Garda pretoriane
Historia
Garda e hershme pretoriane ndryshonte shumë nga ajo në kohërat e mëvonshme, e cila filloi të ishte një forcë jetësore në politikën e pushtetit të Romës.Ndërsa Augustus e kuptonte nevojën për të pasur një mbrojtës në grykën e Romës, ai ishte i kujdesshëm për të mbështetur rimesën republikane të regjimit të tij.Kështu, ai lejoi që të formoheshin vetëm nëntë grupe, secili fillimisht përbëhej nga 500 burra.Ai më pas i rriti ata në 1.000 burra secili, por lejoi që tre njësi të mbaheshin në detyrë në çdo kohë të dhënë në kryeqytet.Një numër i vogël i njësive të kalorësisë së shkëputur (turma) prej 30 burrash ishin gjithashtu të organizuar.Ndërsa patrullonin në mënyrë të pavëmendshme në pallatin dhe ndërtesat kryesore, të tjerët ishin vendosur në qytetet përreth Romës.Ky sistem nuk u ndryshua rrënjësisht me emërimin nga Augustus në 2 para Krishtit të dy prefektëve pretorianë, Quintus Ostorius Scapula dhe Publius Salvius Aper, megjithëse organizimi dhe komanda u përmirësuan. Tacitus raporton se numri i grupeve u rrit në dymbëdhjetë nga nëntë në AD 47.Në vitin 69 pas Krishtit ajo u rrit për pak kohë në gjashtëmbëdhjetë grupe nga Vitellius, por Vespasian shpejt e zvogëloi atë përsëri në nëntë.
Nën dinastinë Julio-Klaudiane
Në Romë, detyra e tyre kryesore ishte të montonin Gardën në shtëpinë e Augustit në Palatine, ku shekujt dhe turma e grupit në shërbim montuan rojën jashtë pallatit të perandorit (roja e brendshme e pallatit u montua nga Perandoraku Truproja gjermane, shpesh e referuar edhe si Batavi, dhe Statores Augusti, një lloj policie ushtarake e cila u gjet në shtabin e shtabit të përgjithshëm të Ushtrisë Romake).Çdo pasdite,tribunus cohortis do të merrte fjalëkalimin nga perandori personalisht.Komanda e këtij grupi u mor direkt nga perandori dhe jo nga prefekti pretorian.Pas ndërtimit të kampit pretorian në 23 pes, ishte një tjetër tribun i ngjashëm shërbimi i vendosur në kampin preetorian, në përputhje me rrethanat.Funksionet e tyre përfshinin, midis shumë personave, shoqërimin e perandorit dhe anëtarëve të familjes perandorake, dhe nëse ishte e nevojshme të vepronin si një lloj policie anti-trazira.Perandoresha të caktuara komanduan ekskluzivisht Gardën e tyre Pretoriane.
Sipas Tacitus, në vitin 23 para Krishtit, kishte nëntë grupe pretoriane (4500 burra, ekuivalenti i një legjioni) për të ruajtur paqen në Itali; tre ishin vendosur në Romë, dhe të tjerët, afër.
Një mbishkrim i zbuluar së fundmi sugjeron që, në fund të mbretërimit të Augustit, numri i grupeve u rrit në 12 gjatë një periudhe të shkurtër.Ky mbishkrim i referohej një njeriu që ishte tribuna e dy grupeve të njëpasnjëshme:grupi i njëmbëdhjetë, me sa duket në fund të mbretërimit të Augustit, dhe i katërti në fillim të mbretërimit të Tiberit. Sipas Tacitus, kishte vetëm nëntë grupe në 23 pas Krishtit.Të tre grupet urbane, të cilat u numëruan radhazi pas grupeve pretoriane, u hoqën afër fundit të mbretërimit të Augustit;dukej e mundshme që tre grupet e fundit pretoriane thjesht u riemëruan si grupe shoqërore.
Ndërhyrja e parë e pretorianëve në një fushë beteje që nga luftërat e fundit të Republikës u zhvilluan gjatë kryengritjeve të Pannonisë dhe kryengritjeve të Gjermanisë.Me vdekjen e Augustit në 14 pas Krishtit, pasardhësi i tij Tiberius u përball me kryengritje në dy ushtritë e Rhine dhe Pannonia, të cilët po protestonin për kushtet e tyre të shërbimit, në krahasim me pretorianët.Forcat e Panonisë u morën nga Drusus Julius Caesar, i biri i Tiberius (për të mos u ngatërruar me Nero Claudius Drusus, vëllai i Tiberit), të shoqëruar nga dy grupe pretoriane, Kalorësia Praetoriane dhe Truprojet Perandorake Gjermane.Kryengritja në Gjermani u shtyp nga nipi dhe trashëgimtari i caktuar i Tiberius, Germanicus, i cili më vonë drejtoi legjione dhe çeta të Gardës në një fushatë dy-vjeçare në Gjermani, dhe arriti të shërojë dy nga tre shqiponjat legjionare të cilat kishin humbur në betejën e pyllit Teutoburg.
Ishte nën Tiberin që Lucius Aelius Seianus (Sejanus) u ngrit në pushtet dhe ishte ndër prefektët e parë që shfrytëzoi pozicionin e tij për të ndjekur ambiciet e tij.Ai u përqendrua nën komandën e tij të gjithë grupet pretoriane në kampin e ri.Sejanus mbante titullin e prefektit së bashku me babanë e tij, nën Augustus, por u bë prefekt i vetëm në 15 AD.Ai e përdori atë pozitë për ta bërë veten thelbësor të perandorit të ri Tiberius, i cili nuk ishte në gjendje të bindte Senatin të ndante përgjegjësinë e qeverisjes së Perandorisë.Sidoqoftë, Sejanus e tjetërsoi Drususin, djalin e Tiberit dhe kur trashëgimtari i fronit, Germanicus, vdiq në vitin 19 pas Krishtit, ai ishte i shqetësuar se Drusus do të bëhej perandori i ri.Në përputhje me rrethanat, ai helmoi Drususin me ndihmën e gruas së këtij të fundit, dhe pastaj filloi menjëherë një program eliminimi të pamëshirshëm kundër të gjithë konkurrentëve, duke bindur Tiberiusin që ta bënte atë trashëgimtar të tij të dukshëm.Ai pothuajse kishte sukses, por komploti i tij u zbulua dhe u zbulua në vitin 31 pas Krishtit dhe ai u vra më pas.Perandori Tiberius përdori për këtë qëllim Cohortes urbanae të cilat nuk ishin nën kontrollin e Sejanus.
Në vitin 37 pas Krishtit Kaligula u bë perandor me mbështetjen e Naevius Sutorius Macro, pasardhësi i Sejanus si prefekt i Gardës Pretoriane.Nën Kaligulën, mbretërimi i së cilës zgjati deri në vitin 41 pas Krishtit, forca e përgjithshme e Gardës u rrit nga 9 në 12 grupe pretoriane. majtas|parapamje|250x250px| Proklamimi i Perandorit të Klaudit, nga Lawrence Alma-Tadema, vaj në kanavacë, 1867.Sipas një versioni të historisë së pranimit të Klaudit, anëtarët e Gardës Praetoriane e gjetën atë të fshehur pas një perde pas vrasjes së Kaligulës në vitin 41 pas Krishtit, dhe e shpallën atë perandor. Në vitin 41, ishte neveri dhe armiqësi e një tribune pretoriane, e quajtur Cassius Chaerea - të cilin Kaligula e ngacmoi pa mëshirë për shkak të zërit të tij të zhurmshëm - e cila çoi në vrasjen e perandorit nga oficerët e rojës.Ndërsa truproja Perandorake Gjermane i pushoi të gjithë në një kërkim për të kapur vrasësit, Senati shpalli rivendosjen e një republike.Pretorianët, të cilët po plaçkitnin Pallatin, zbuluan Klaudin, xhaxhain e Kaligulës, të fshehur pas një perde.Duke pasur nevojë për një perandor për të justifikuar ekzistencën e tyre, ata e sollën atë në kampin pretorian dhe e shpallën atë perandor.Ai është perandori i parë i shpallur nga Garda Praetoriane dhe kompensoi rojën me një bonus kryesor me vlerë pesë vjet pagën e tyre.Pratorianët shoqëruan Perandorin Klaudi në Britani në vitin 43 pas Krishtit.
Kur Klaudi u helmua, Garda transferoi besnikërinë e tyre te Neroni përmes ndikimit të prefektit të tij pretorian Sextus Afranius Burrus, i cili ushtroi një ndikim të dobishëm te perandori i ri gjatë pesë viteve të para të mbretërimit të tij.Oficerët e Gardës, përfshirë një nga dy pasardhësit e Burrus si prefekt pretorian, morën pjesë në komplotin e Pisos në vitin 65.Prefekti tjetër pretorian, Tigellinus, drejtoi shtypjen e komplotit dhe Garda u kompensua me një bonus prej 500 denarë për secilin.
Viti i katër perandorëve
Në vitin 69 pas Krishtit, kolegu i ri i Tigellinus, Nymphidius Sabinus, arriti që Garda Praetoriane të braktiste Neronin në favor të garuesit Galba.Nymphidius Sabinus kishte premtuar 7500 denarë për njeri, por Galba refuzoi të paguante atë shumë sepse ai deklaroi "habitshtë zakoni im të rekrutoj ushtarë dhe mos t'i blini".Kjo e lejoi rivalin e tij Otho të ryshfet 23 Spekullatorë të Gardës Pretoriane për ta shpallur atë perandor.Megjithë kundërshtimin e grupeve në shërbim në pallat, Galba dhe pasardhësi i tij i caktuar, Piso i ri, u linçuan më 15 janar.
Pasi mbështetën Othon kundër një pretendenti të tretë Vitellius, pretorianët u përmbajtën pas disfatës dhe centurionët e tyre të ekzekutuar.Ata u zëvendësuan nga 16 grupe të rekrutuar nga legjionarët dhe ndihmësit besnikë të Vitellius, pothuajse 16,000 burra.Këta ish-pretorianë më pas ndihmuan Vespasianin, perandorin e katërt, duke udhëhequr sulmin kundër kampit pretorian.
Dinastia Flaviane
Nën Flavianët, pretorianët formuan 9 grupe të reja, nga të cilat Titi, djali i perandorit Vespasian, u bë prefekt.Vespasiani ktheu forcën efektive të secilës njësi në pesëqind burra.Ai gjithashtu anuloi shërbimin e rojeve të pretorianëve në hyrje të pallatit të perandorit, por mbajti rojet brenda vetë pallatit.
Nën djalin e dytë të Vespasian, Domitian, numri i shokëve u rrit në 10, dhe Garda Praetoriane mori pjesë në luftime në Gjermani dhe në Danub kundër dakëve.Në rrjedhën e këtyre veprimeve prefekti Cornelius Fuscus u mund dhe u vra në 86.
Dinastia Antonine
Pas vrasjes së Domitianit në vitin 96 pretorianët kërkuan ekzekutimin e prefektit të tyre, Titus Petronius Secundus, i cili ishte i implikuar në vrasje.Garda mbështeti Trajanin, komandantin e Ushtrisë së Rinit, si perandor i ri.
Në vdekjen e Nervës, në fillim të vitit 98, Trajani ekzekutoi prefektin e mbetur pretorian dhe partizanët e tij.Trajani u kthye në Romë nga Rhein, ndoshta i shoqëruar nga njësia e re e barazive singulares Augusti.Garda pretoriane kishte marrë pjesë në dy Luftërat Dakiane të Trajanit (Luftërat Dakiane 101–102 dhe 105–106).Garda pretoriane shërbeu në fushatën e fundit të Trajanit kundër Partianëve të 113–117.
Gjatë shekullit të 2-të, Garda Praetoriane shoqëroi Lucius Verusin në Fushatën e Luftës Orientale të 161–166 Pas Krishtit, si dhe shoqëroi perandorin Romak Marcus Aurelius në fushatat e tij veriore midis 169–175 dhe 178–180.Dy prefektë u vranë gjatë këtyre ekspeditave.
Me pranimin e Commodusit, në vitin 180, Garda Pretoriane u kthye në Romë.Tigidius Perennis (AD 182–185) dhe i liruari Marcus Aurelius Cleander (AD 186–190) ushtruan ndikim të konsiderueshëm në perandor.Perennisi u vra nga një delegacion prej 1500 personash të Britanisë së Madhe i cili doli të ankohej për ndërhyrjen e tij në punët e provincës (një delegacion i Lanciarii i 3 legjioneve të Britanisë së Madhe).Klander abuzoi me ndikimin e tij për të emëruar dhe shkarkuar prefektët.
Në 188, Cleander mori komandën e përbashkët të Gardës me dy prefektët.Cleander urdhëroi një masakër të civilëve të kryer nga equites singulares Augusti e cila çoi në një betejë të rregulluar me Koohortët Urbane.
Dinastia Severan
Commodus ra viktimë e një komploti të drejtuar nga prefekti i tij pretorian Quintus Aemilius Laetus në 192.Perandori i ri Pertinax, i cili mori pjesë në komplot, u pagoi pretorianëve një premium prej 3,000 denarë; megjithatë ai u vra tre muaj më vonë, më 28 mars 193, nga një grup rojesh.Praetorianët më pas vendosën perandorinë në ankand dhe Didius Julianus bleu titullin e perandorit.Sidoqoftë ushtritë e Danubit zgjodhën në vend të tij guvernatorin e Panononia Superior, Septimius Severus, i cili rrethoi Romën dhe mashtroi pretorianët kur ata dolën të paarmatosur.Garda pretoriane u shpërbë dhe u zëvendësua nga njerëz të transferuar nga ushtria e tij.
Garda e re e Septimius Severusit dha gjurmët e tyre kundër rivalit të tij Clodius Albinus në Betejën e Lionit në vitin 197, dhe shoqëroi perandorin në Orient nga 197 deri në 202, pastaj në Britani nga 208 deri në vdekjen e tij në York në 211.
Caracalla, djali i Septimius Severusit, humbi favorin me trupat e tij duke vrarë vëllain dhe bashkë-perandorin e tij, Geta, menjëherë pas suksesionit të tij.Ai gjithashtu krijoi probleme duke u përpjekur të rikrijonte një falangë maqedonase, të dëshmuar më parë në Ushtrinë Romake.Më në fund, në vitin 217, ndërsa ishte në fushatë në Orient, ai u vra me nxitjen e prefektit të tij Macrinus.
Pas eliminimit të këtij të fundit, pretorianët kundërshtuan perandorin e ri Elagabalus, prift i kultit oriental të Elagabal dhe e zëvendësuan atë nga kushëriri i tij 13 vjeçar Severus Alexander në vitin 222.
Në këtë periudhë, pozicioni i prefektit pretorian në Itali gjithnjë e më shumë i ngjante një posti të përgjithshëm administrativ dhe kishte një tendencë për të caktuar juristë të tillë si Papiniani, i cili zuri postin nga 203 deri në eliminimin dhe ekzekutimin e tij në ngjitjen e Caracalla.Nën Severus Aleksandrin prefektura pretoriane u mbajt nga avokati Ulpian deri në vrasjen e tij nga Garda pretoriane në prani të vetë perandorit.
Shekulli i 3-të
Në pranverën e vitit 238, nën Maximinus Thrax, pjesa më e madhe e Gardës Pretoriane ishte punësuar në shërbim aktiv.Mbrojtur nga vetëm një garnizon i vogël i mbetur, kampi pretorian u sulmua nga një turmë civile që vepronte në mbështetje të senatorëve dhe perandorëve gordianë në revoltë kundër Maximinus Thrax.Dështimi i Maximinus Thrax për të fituar luftën civile kundër pretendentëve Gordian I dhe Gordian II çoi në vdekjen e tij nga duart e trupave të tij, përfshirë pretorianët.Kandidatët senatorë për fronin, Pupienusi dhe Balbinusi, rikujtuan Gardën Pretoriane në Romë, vetëm për ta gjetur veten nën sulm nga pretorianët.Të dy u vranë më 29 korrik 238 dhe Gordian III triumfoi.
Pas vitit 238, burimet letrare dhe epigrafike thahen dhe informacioni mbi Gardën Pretoriane bëhet i rrallë.Në vitin 249, pretorianët vranë Filipin II, djalin e perandorit Filip Arab.Në vitin 272, në mbretërimin e perandorit Aurelian, ata morën pjesë në një ekspeditë kundër Palmyra.Në 284, Diokleciani zvogëloi statusin e pretorianëve; ata nuk do të ishin më pjesë e jetës së pallatit, pasi Diokleciani jetonte në Nikomedia, rreth 100 milje (100) km) nga Bizanti në Azinë e Vogël l.Dy trupa të rinj, Ioviani dhe Herculiani (emëruar pas perëndive Jove, ose Jupiteri dhe Herkulit, të lidhur me perandorin e vjetër dhe të vogël), zëvendësuan pretorianët si mbrojtës personalë të perandorëve, një praktikë që mbeti e paprekur me Tetrarkinë.Në 297 ata ishin në Afrikë me Maximian.Në kohën kur Diokleciani doli në pension më 1 maj 305, Castra Praetoria e tyre duket se kishte strehuar vetëm një garnizon të vogël të Romës.
Shpërbërja
Gjatë fillimit të shekullit të 4-të, Cezar Flavius Valerius Severus u përpoq të shpërndajë Gardën Pretoriane me urdhër të Galerius.Si përgjigje, pretorianët iu drejtuan Maxentius, birit të perandorit në pension Maximian, dhe e shpallën atë perandorin e tyre më 28 tetor 306.Sidoqoftë, nga viti 312, Konstandini i Madh marshoi në Romë me një ushtri në mënyrë që të eliminonte Maksentin dhe të fitonte kontrollin e Perandorisë Romake Perëndimore, duke rezultuar në Betejën e Urës Milvian.Në fund të fundit, ushtria e Kostandinit arriti një fitore vendimtare kundër pretorianëve, perandori i të cilëve u vra gjatë luftimeve.Me vdekjen e Maksentit, Kostandini shpërbëri përfundimisht mbetjet e Gardës Pretoriane.Ushtarët e mbetur u dërguan në cepa të ndryshëm të perandorisë dhe Castra Praetoria u shpërbë në një gjest madhështor duke përuruar një epokë të re në historinë romake dhe duke i dhënë fund asaj të pretorianëve.
Pjesëmarrja në luftëra
Ndërsa bënin fushatë, pretorianët ishin të barabartë me çdo formacion në ushtrinë romake.Me vdekjen e Augustit në 14 pas Krishtit, pasardhësi i tij, Tiberius, u përball me kryengritje midis legjioneve të Rhine dhe Pannonian. Sipas Tacitus, forcat panoniane u morën me djalin e Tiberit Drusus, të shoqëruar nga dy grupe pretoriane, kalorësia pretoriane dhe disa nga truproja gjermane.Kryengritja gjermane u pushua nga nipi i Tiberit dhe djali i birësuar Germanicus, trashëgimtari i tij i synuar, i cili më pas drejtoi legjionet dhe çeta të Gardës në një pushtim të Gjermanisë gjatë dy viteve të ardhshme.Garda pa shumë veprime në Vitin e Katër Perandorëve në 69, duke luftuar mirë për Otho në betejën e parë të Bedriacum.Nën Domtiyanin dhe Trajanin, roja mori pjesë në luftëra nga Daçia në Mesopotami, ndërsa me Marcus Aurelius, vitet kaluan në kufirin Danubian gjatë Luftërave Marcomannic.Gjatë gjithë shekullit të 3-të, pretorianët ndihmuan perandorët në fushata të ndryshme.
Roli politik
Kohortët pretorianë ndërhynë në raste të shumta në luftën për trashëgiminë perandorake.Në mungesë të trupave të veta, Senati nuk kishte zgjedhje çdo herë përveçse të pranonte zgjedhjen e pretorianëve si dhe atë të legjioneve të ndryshme.Perandori i ri gjithmonë proklamohej nga pretorianët përpara se të ratifikohej nga Senati dhe legjionet e vendosura në provinca të ndryshme.
Pas vdekjes së Sejanus, i cili u flijua për dhurimin (dhuratën perandorake) të premtuar nga Tiberius, Gardat filluan të luanin një lojë gjithnjë e më ambicioze dhe të përgjakshme në Perandori.Për çmimin e duhur, ose sipas dëshirës, ata vranë perandorët, ngacmuan prefektët e tyre ose u kthyen njerëzve të Romës.Në 41, Caligula u vra nga komplotistët nga klasa senatoriale dhe nga Garda, së bashku me gruan dhe vajzën e tij.Pratorianët vendosën xhaxhain e tij Klaudin në fron, duke guxuar Senatin të kundërshtonte vendimin e tyre.Në vitin 69, Viti i Katër Perandorëve, pasi perandori Galba dështoi të siguronte një dhurues për pretorianët, ata transferuan besnikërinë e tyre tek Otho dhe vranë perandorin.Otho pranoi kërkesat e pretorianëve dhe u dha atyre të drejtën për të caktuar prefektët e tyre, duke siguruar besnikërinë e tyre.Pasi mundi Otho, Vitellius shpërndau Gardën dhe krijoi një Gardë të re të gjashtëmbëdhjetë grupeve të forta.Vespasiani u mbështet në luftën kundër Vitellius në grupet e pakënaqura që perandori kishte larguar dhe e zvogëloi numrin e grupeve në nëntë kur u bë vetë perandor.Si një mbrojtje e mëtejshme, ai caktoi djalin e tij, Titin, si prefekt pretorian.
Ndërsa roja kishte fuqinë të bënte ose të thyente perandorët, ajo nuk kishte asnjë rol zyrtar në administratën qeveritare, ndryshe nga personeli i pallatit, Senatit dhe burokracisë.Shpesh pas një akti të egër dhune, hakmarrja nga sundimtari i ri pritej.Në vitin 193, Didius Julianus bleu Perandorinë nga Garda për një shumë të madhe, kur Garda e nxori në ankand pasi vrau Pertinax.Më vonë atë vit, Septimius Severus marshoi në Romë, shpërndau Gardën dhe filloi një formacion të ri nga legjionet e tij Pannoniane.Turmat e pabindura në Romë shpesh luftuan me pretorianët në beteja të mbrapshta rrugore gjatë mbretërimit të Maximinus Thrax.
Në vitin 271, Aureliani lundroi në lindje për të shkatërruar fuqinë e Palmiras, Siri, me një forcë të çetave legjionare, grupet pretoriane dhe njësitë e tjera të kalorësisë dhe mundi me lehtësi Palmyrenes.Kjo çoi në pikëpamjen ortodokse se Diokleciani dhe kolegët e tij evoluan komisionin e shenjtë (shoqërimi fushor i perandorëve).Comitatus i shenjtë përfshinte njësi në terren që përdornin një proces përzgjedhjeje dhe strukturë komande të modeluar sipas grupeve të vjetra pretoriane, por nuk ishte me përbërje uniforme dhe ishte shumë më e madhe se një grup pretorian.
Udhëheqja
Duke filluar nga viti 2 para Krishtit, prefekti pretorian ishte oficeri komandues i Gardës pretoriane (më parë secila grup ishte e pavarur dhe nën urdhrat e një tribune të gradës së kuajve).Ky rol (shefi i të gjithë trupave të vendosur në Romë), ishte në praktikë një pozicion kyç i politikës romake.
Nga Vespasiani e tutje, prefektura pretoriane u mbajt gjithmonë nga një kalorës i rendit të ekuistëve.(Kalorësit tradicionalisht ishin ajo klasë qytetarësh që mund të pajiseshin për të shërbyer në Ushtrinë Romake mbi kalë).
Nga viti 2 para Krishtit, grupet ishin nën kontrollin e dy prefekturave; megjithatë grupet vazhduan të organizoheshin në mënyrë të pavarur, secila e komanduar nga një tribun.Tribunat kishin si vartës të menjëhershëm Centurionë të zakonshëm, të gjithë në rang të barabartë, përveç Trecenarius, i pari dhe kryeministri i të gjithë centurionëve të Kohortëve Praetoriane, i cili komandonte gjithashtu 300 spekullatorët, dhe me përjashtim të të dytit, Princ Castrorum.
Prej shekullit të dytë, prefekti pretorian mbikëqyri jo vetëm grupet pretoriane, por edhe pjesën tjetër të garnizonit të Romës, duke përfshirë Cohortes urbanae ("grupet urbane") dhe equites singulares Augusti,por jo grupet e <i id="mwAXI">Vigiles</i>.
Pas shpërbërjes së Koohortëve Praetoriane nga perandori Konstandin pasi ai i mundi ata në Betejën e Urës Milvian në 312,roli i prefektit pretorian në Perandori u bë thjesht administrative, duke sunduar territore të mëdha (prefektura) që përbëjnë dioqezat romake (nënndarjet gjeografike të Perandorisë Romake) në emër të Perandorit.
Madhësia dhe përbërja
Pretorian miqtë u caktuan si Equitatae (kalorësi) Turmae (trupave) me shekuj formuar e këmbësorisë, fillimisht prej 500 njerëzve secili.
Për të mos tjetërsuar popullsinë e Romës, duke ruajtur traditat civile republikane, pretorianët nuk vishnin forca të blinduara ndërsa ishin në zemër të qytetit.Në vend të kësaj ata shpesh vishnin një togë zyrtare, e cila i dallonte nga civilët, por qëndronte me një veshje civile të respektuar, shenja e një qytetari romak.Augusti, i ndërgjegjshëm për të rrezikuar forcën e vetme ushtarake të pranishme në qytet, shpesh shmangte përqendrimin e tyre dhe impononte këtë kod veshjeje.
Nga mbretërimi i Tiberit, kampi i tyre ndodhej në Kodrën Quirinal, jashtë Romës.Në 26 pas Krishtit, Sejanus, prefekti pretorian dhe i preferuari i perandorit Tiberius, bashkoi Cohorts Urbane me nëntë Koheortë Praetoriane, të shpërndara në atë kohë në të gjithë Italinë, në një kamp të madh të vendosur përtej Murit Servian, në Kodrën Esquiline, Castra Praetoria.
Për shekullin e 2-të, llogaritjet nga listat e demobilizimeve të rëndësishme sugjerojnë një rritje në madhësi në gati 1.500 burra për një grup (ndoshta një dyfishim i 800 (që nga Vespasiani), ndoshta i organizuar në 20 shekuj) nën Commodus në vitin (187-188) Septimius Severus (193–211), i cili përputhet me numrat e mundshëm të efektivëve për Grupet Urbane gjatë kohës së Cassius Dio.Këto shifra sugjerojnë një madhësi të përgjithshme për Gardën e 4,500–6,000 burrave nën Augustus, 12,800 nën Vitellius, 7,200 nën Vespasian, 8,000 nga Domitian deri në Commodus ose Septimius Severus, dhe 15,000 më vonë.
Në fillim të shekullit II, italianët përbënin 89% të Gardës Pretoriane.Nën Septimius Severus, rekrutimi evoluoi për të autorizuar përfshirjen e legjionarëve të ushtrisë romake, si dhe të Ushtrisë së Luftuar të Danubit.Severus vendosi mbështetësit e tij me të në Romë, dhe Rojet pretoriane mbetën besnike ndaj zgjedhjeve të tij.
Kalorësia pretoriane
Fillimisht secila grup përfshinte, si për një legjion romak, një detashëm të kalorësisë; kjo nuk duhet ngatërruar me equites singulares Augusti i cili u shfaq nën perandorin Trajan.Pratoriani mund të bëhet një kalorës (Eques) pas gati pesë vjet shërbimi në këmbësori.Këta pretorianë mbetën të listuar në Shekujt e tyre të origjinës, por operuan në një turmë prej 30 burrash secili i komanduar nga një Optio equitum.
Ka qenë ndoshta një turmë kalorësie për dy shekuj këmbësorie.Prandaj, tre turma për grupet e periudhës Augustan, pesë për grup në 100 CE–200 CE, dhe dhjetë për grup pas 200 CE, me një vexillum (flamur) si emblemë për secilën turmë.
Spekulatorët Augusti
Spekulatorët Augusti ishin kalorës të caktuar në të njëjtat detyra si Spekulatorë të legjioneve dhe njësive ndihmëse (lajmëtarët e ngarkuar me transmetimin e inteligjencës dhe agjentët klandestinë).
Detajet e afërta të mbrojtjes së sigurisë së Galba,të Otho dhe linjës dinastike të Flavianëve duket se janë formuar nga Speculatores (i cili zëvendësoi Truprojen Perandorake Gjermane të shpërndarë nga Galba).
Pas vrasjes së perandorit Domitian, pasardhësi i tij Nerva u vu nën mbrojtjen e Trajanit, për t'iu kundërvënë përpjekjeve të mundshme të hakmarrjes dhe kryengritjeve.Trajani ishte komandant i ushtrisë më të rëndësishme të kohës, asaj të Ushtrisë së Gjermanisë dhe ai e emëroi atë si trashëgimtar të tij.Prandaj, dhe duke ndjekur një akt të tillë, Trajan, duke synuar të forconte detajet e tij të sigurisë në lidhje me Speculatores që kishin qëndruar besnikë ndaj Domitianit, i zëvendësoi ato si detaje të mbrojtjes së afërt me Singulares/equites singulares Augusti (modeluar në Singulares të një province guvernator, një post i mbajtur nga Trajan).Rreth 300 Speculatoresë u caktuan nga Trajani në trupat e grupeve pretoriane.
Ata dalloheshin nga një stil i veçantë (por i panjohur) çizmash, Speculatoria Caliga (sipas Suetonius) dhe ata morën diploma të veçanta nderi në bronz në çmobilizim.Ata kishin instruktorët e tyre të kuajve (Ushtruesit).
Shërbimi në Gardën Pretoriane
parapamje| Mbishkrim funerali i Quintus Pomponius Poeninus,ushtar i Kohortit IV Praetorian Fillimisht, Garda Praetoriane u rekrutua nga popullatat e Italisë qendrore (Etruria, Umbria dhe Latium sipas Tacitus).Rekrutët ishin midis 15 dhe 32 vjeç, krahasuar me rekrutët legjionarë që varionin nga 18 në 23 vjeç.Sipas Cassius Dio, gjatë dy shekujve të parë pas Krishtit dhe para reformës së Septimius Severus, pretorianët ishin të kufizuar ekskluzivisht në Itali, Spanjë (provincë Romake), Maqedoni dhe Noricum (Austria e tanishme).
Në atë kohë, pretorianët përfaqësonin ushtarët më të mirë nga legjionet (kryesisht nga Iliria).Ata ishin një grup elitash ushtarësh duke filluar nga shekulli i 3-të, dhe jo një kategori ushtarësh të privilegjuar nga shoqëria (siç ishin italianët në kohën e Augustit).Italianët formuan bazën e rekrutimit të Legio II Parthica, një legjion i ri i krijuar dhe i vendosur në Itali.
Për t'u pranuar në Gardë, një burrë duhej të ishte në gjendje të mirë fizike, të kishte një karakter të mirë moral dhe të vinte nga një familje e respektuar.Përveç kësaj, ai duhej të përdorte të gjitha llojet e patronimeve në dispozicion të tij në mënyrë që të merrte letra rekomandimesh nga figura të rëndësishme kryesore në shoqëri.Pasi kaloi procedurën e rekrutimit, ai u caktua si Probatus dhe u caktua si Miles (ushtar) në një nga shekujt e një grupi.Pas dy vjetësh, nëse ai tërhiqte vëmendjen e eprorëve të tij nga ndikimi ose merita, ai mund të arrinte postin e Immunis (i ngjashëm me trupor), mbase si komisar (shefi i vogël) në selinë e përgjithshme ose si teknik.Ky promovim e përjashtoi atë nga punët e përditshme.Pas dy viteve të tjera ai mund të gradohej në Principalis, me një pagë të dyfishtë, i ngarkuar me dërgimin e mesazheve (Tesserarius) ose si ndihmës centurion (Optio) ose bartës standardi (Signifer) në korpusin e shekullit; ose, nëse është i shkolluar dhe i matur, ai mund të bashkohet me stafin administrativ të prefektit.
Vetëm disa ushtarë mund të arrinin gradën e Principalis; megjithatë ata që bënë, gjatë shërbimit të tyre, u caktuan Evocati Augusti nga perandori.Ky emërim i lejoi ata të promovoheshin në poste teknike administrative, ose instruktorë në Romë, ose në një shekull në një legjion dhe, në përputhje me rrethanat, të zgjasnin karrierën e tyre.Disa drejtorë të caktuar mund të promovoheshin në fund të karrierës së tyre në Centurion në Gardë; kjo do të ishte kulmi i karrierës së tij.Kushdo ambicioz për ngritje në detyrë do të duhet të transferohet në një legjion.
Tribunat ushtarake (Tribuni Militum) në krye të grupeve ishin kalorësit romakë.Në ndryshim nga shumë kuadro superiorë të Ushtrisë, të cilët e kishin origjinën nga Rendi i Kuajve, këto tribuna filluan karrierën e tyre në radhët e Gardës dhe u ngritën në gradat e hierarkisë.Tjetra pasi u bënë Centurionë, atyre iu desh të shërbenin për një periudhë prej një viti si centurione superiore në një ose disa legjione përpara se të arrinin statusin e Primus pilus (Centurioni me renditjen më të lartë në një legjion).Me t'u kthyer në Romë, ata pushtuan rradhazi pozicionet e Tribunes of Vigiles, Tribune of the Urban Cohort dhe në fund Tribune of the Guard.
Shtigje të tjera drejtuese drejt tribunatit ishin të mundshme, përfshirë shërbimin e bërë tërësisht në legjione, duke arritur gradën e Primus pilus përpara se të nisej në Romë.Sidoqoftë, të gjitha tribunat ishin veteranë të luftës me përvojë të gjerë ushtarake.Çdo tribun shërbeu në Romë për një vit, pas të cilit, një numër i caktuar i burrave do të dilnin në pension.
Disa prej tyre, duke u renditur në krye të hierarkisë,mund të merrnin një mandat të dytë si Primus Pilus dhe të përparonin drejt ekipeve superiore të karrierës së hipizmit, ndoshta duke u bërë prefekt pretorian.
Sidoqoftë, shumica e prefektëve ishin burra të zakonshëm të gradës së kuajve nga lindja. Burrat që arritën komandën e gardës vitin e kaluar 2 para Krishtit ishin të barabartë me një vjetërsi të ngritur, duke u klasifikuar prapa prefektit të Egjiptit.Duke filluar nga Vespasiani, djali i të cilit, Titi ishte vetë prefekt pretorian, ata u renditën të parët.
Pajisjet dhe traditat
Për linjat e këmbësorisë luftarake të mbushura rëndë (Sistemi Triplex Acies), ata montuan helmeta, forca të blinduara (Lorica segmentata, Lorica hamata, Lorica squamata posaçërisht në shekujt 2 dhe 3), mburoja të rënda me ngjyra (skuta), shtizat e rënda (pila), dhe më vonë edhe shtiza të gjata dhe shtiza më të lehta (hasta, lancea).
Helmetat e Gardës Pretoriane përfshinin Galean të gjatë me detaje të hollësishme të punuara në metal.Mburojat ishin vezake dhe më të forta krahasuar me formën e rregullt drejtkëndëshe të përdorur ndonjëherë nga legjionet.Çdo legjion kishte emblemën e vet të shfaqur në Skutumin (mburojën) e tij dhe Garda Praetoriane ishin ndoshta njësia e vetme që përfshinte shenja shtesë në mburojat e tyre.Secila grup kishte versionin e vet të shenjave pretoriane.Njësitë e Gardës Pretoriane mund të vishnin pelerinat e lëkurës së luanit dhe ngjyrat e tyre ishin zbukuruar aq shumë me çmime, sa burrat kishin vështirësi t'i mbanin ato në marshime të gjata.
Ngjyrat e Gardës Praetoriane përfshinin perëndeshën me krahë të fitores.
Për shoqëruesit, mburojat dhe lidhjet ovale zëvendësuan skutën dhe pila.Misionet në Romë në zemër të qytetit në parim ishin të ndaluara për ushtarët, kështu që ata visheshin me toga.
Garda pretoriane, si të gjithë legjionarët, ndau shenja të ngjashme, kryesisht në mburojat e tyre.Mburojat e Gardës Pretoriane përfshinin krahë dhe rrufe, duke iu referuar formës ekuivalente romake të Jupiterit dhe gjithashtu përfshinin në mënyrë unike Akrepat, Yjet dhe Gjysmëhënat.
DIDWW
DIDWW është një kompani globale telekomunikacioni e specializuar në shërbimet e trunkimit të Voice over IP (VoIP) dhe Session Initiation Protocol (SIP).
7.62×51mm NATO
parapamje|300x300px|Fishekët e NATO-s 7,62×51 mm. Nga e majta në të djathtë: Bosh me plumb druri të brishtë, top, gjurmues dhe zjarrvënës të montuar në një rrip që nuk shpërbëhet. NATO 7.62×51mm (nomenklatura zyrtare e NATO-s 7.62 NATO) është një fishek pushke pa buzë, me qafë të ngushtë. Është një standard për armët e vogla midis vendeve të NATO-s.
E zhvilluar për herë të parë në vitet 1950, fisheku ishte futur për herë të parë në shërbimin e SHBA-së për pushkën M14 dhe mitralozin M60. Shumë armë zjarri të tjera që përdorin NATO-n 7.62×51mm janë në shërbim sot, veçanërisht pushkë të ndryshme qitës/pushkë snajper dhe mitralozë të mesëm/mitralozë me qëllime të përgjithshme (d.m.th. Pushka Snajper M24 dhe Mitralozi i Mesëm M240). Fisheku përdoret nga personeli ushtarak, në armë të montuara dhe të shërbyera nga ekuipazhi që montohen në automjete, avionë dhe anije.
DIDWW
Ajo u themelua në vitin 2004 dhe e ka selinë në Dublin, Leinster, Irlandë. Lina Zaboras shërben si CEO e kompanisë.
7.62×51mm NATO
Shiko edhe
5.56×45mm NATO
DIDWW
DIDWW u mundëson kompanive dhe bizneseve të telekomunikacionit të transmetojnë dhe të marrin telefonata dhe mesazhe me tekst në 81 vende dhe 4721 zona me numra telefoni fiks, celular dhe pa pagesë.
7.62×51mm NATO
Shiko edhe
12.7x99mm NATO
DIDWW
Ndër klientët e DIDWW janë Air Serbia, PCCW global, Ultra Mobile, Magic Leap, appboy.
Historia
Në dhjetor 2019, kompania filloi të ofrojë shërbime SMS dykahëshe në SHBA dhe Kanada.
Në verën e vitit 2021, DIDWW bashkëpunoi me PCCW Globa për të zgjeruar shërbimet SIP trunking në Evropë dhe Azi.
Në vitin 2022, Sunrise UPC GmbH, kompania e telekomunikacionit në Zvicër, bashkëpunoi me DIDWW për të nisur Business Voice International.
Kompania vazhdoi zgjerimin e saj duke u partnerizuar me Telesmart.io, një kompani globale e shërbimeve të numrave dhe mesazheve, në maj 2022.
Që nga marsi 2023, zgjidhja e trungut SIP e DIDWW u bë e disponueshme në Genesys AppFoundry.
Axolotl (protokoll)
Emri i referohet species së rrezikuar të salamanderit ujor Axolotl, që ka aftësi të  jashtëzakonshme të vetë-shërimit. Zhvilluesit i referohen protokollit si vetë-shërim, sepse ai automatikisht pamundëson një sulmues t'i qaset tekstit të pastër të mesazheve të mëpastajmë pasi të kenë kompromentuar një çelës seance.
Përdorimi
Axolotl është duke u përdorur nga qindra e mijëra përdorues të programit për shkëmbim të mesazheve Signal. Në tremujorin e fundit të vitit 2013, Axolotl ishte integruar në të sistemin operativ me burim të hapur të bazuar në Android CyanogenMod, e cili llogariste mbi 10 milionë përdorues në atë kohë. Në nëntor 2013, Axolotl ishte integruar në një sistem eksperimental për shkëmbim të porosive të quajtur Pond. Në shtator 2014, integrimi i Axolotl në WhatsApp shënoi disa tituj në gazeta. Përmes një bashkëpunim me Open Whisper Systems, që nga versioni 2.11.448 Axolotl përdorët në versionet e Android-it të WhatsApp.
SIL International
SIL International (i njohur më parë si Instituti Veror i Gjuhësisë) është një organizatë jofitimprurëse e krishterë në mbarë botën me bazë në SHBA, qëllimi kryesor i të cilit është të studiojë, zhvillojë dhe dokumentojë gjuhët, veçanërisht ato që janë më pak të njohura, në mënyrë që të zgjerohet njohuri gjuhësore, nxit shkrim-leximin, përkthejnë Biblën e krishterë në gjuhët lokale dhe ndihmojnë zhvillimin e gjuhës minoritare.
Organizata u themelua nga ministri presbiterian William Cameron Townsend, një misionar amerikan në Guatemalë, ku ai punonte mes popullit Maya Kaqchikel. Në vitin 1933 Townsend u kthye në Meksikë me qëllim përkthimin e Biblës në gjuhët indigjene atje, siç kishte bërë për Kaqchikel. Townsend krijoi një lidhje pune me ministrinë e arsimit meksikan nën qeverinë progresive të Lázaro Cárdenas dhe themeloi SIL për të edukuar misionarë gjuhësorë për të punuar në Meksikë. Për dekadat e ardhshme, gjuhëtarët e SIL punuan për sigurimin e edukimit të shkrim-leximit për njerëzit indigjenë të Meksikës, duke punuar në të njëjtën kohë me organizatën motër të SIL-it, përkthyesit e Biblës Wycliffe, të themeluar gjithashtu nga Townsend për të përkthyer Biblën në gjuhët ku ata punonin. SIL gradualisht e zgjeroi punën e saj në rajone të tjera të botës ku u folën gjuhët indigjene, duke përfshirë Papua Guinenë e Re, Azinë Juglindore dhe Afrikën. Ndërsa fillimisht stafi i SIL mori vetëm trajnime themelore në linguistikë dhe antropologji, gradualisht organizata erdhi të profesionalizohet dhe sot shumë prej tyre kanë diploma të avancuara.
SIL është kritikuar nga antropologët dhe aktivistët e të drejtave indigjene për të pasur ndikime negative në komunitetet ku ata punojnë, duke ndryshuar modelet kulturore lokale dhe duke krijuar konflikte brenda komuniteteve indigjene. Duke filluar në vitet 1980, disa vende ndaluan bashkëpunimin e tyre zyrtar me SIL. SIL nuk i ka konsideruar këto akuza të vlefshme.
Historia
Në vitin 1979, marrëveshja e SIL me qeverinë meksikane u mbyll zyrtarisht, Pas kritikave nga antropologët lidhur me kombinimin e aktiviteteve arsimore dhe misionare në komunitetet indigjene, megjithëse SIL vazhdoi të jetë aktiv në atë vend. Në një konferencë të Institutit Indian Interamerikan në Mérida, Yucatán, në nëntor 1980, delegatët denoncuan Institutin Veror të Gjuhësisë, duke akuzuar se po përdorte një emër shkencor për të fshehur agjendën e saj protestante dhe një pikëpamje kapitaliste që ishte e huaj për indigjenët traditat. Kjo çoi në përfundimin e marrëveshjes me qeverinë e Ekuadorit në vitin 1980, edhe pse një prani tokësore mbeti. Në fillim të viteve 1990, Konfederata e kombësive indigjene të Ekuadorit (CONAIE) kërkoi dëbimin e SIL nga vendi. SIL u dëbua gjithashtu nga Brazili, Ekuadori, Meksika dhe Panama, dhe u kufizua në Kolumbi dhe Peru. Që nga viti 2016 SIL vepron në disa prej këtyre vendeve.
Nga vitet 1950 deri në 1987 Universiteti i Oklahomës në Norman priti trajnimin SIL. Marrëveshja midis universitetit dhe SIL u ndërpre. Në vitin 1987 pas një polemike rreth përfshirjes së SIL në aktivitetet misionare dhe marrëdhëniet e saj me qeveritë e Amerikës Latine. Që nga viti 2016 trajnimi SIL është ofruar në shumë vende të botës.
SIL nga viti 2016, presidenti i tanishëm, Dr. John Watters, mori detyrën në vitin 2008 pasi shërbeu si drejtor ekzekutiv nga viti 2000 deri në vitin 2007.
Kontributet
Kontributi kryesor i SIL në linguistikë ka qenë të dhënat që janë mbledhur dhe analizuar nga mbi 1,000 gjuhë të pakicave dhe të rrezikuara, shumë prej të cilave nuk ishin studiuar akademikisht. SIL përpiqet të ndajë të dyja të dhënat dhe rezultatet e analizës me qëllim që të kontribuojë në njohjen e përgjithshme të gjuhës. Kjo ka rezultuar në botime në gjuhë të tilla si Hixkaryana dhe Pirahã të cilat kanë sfiduar universalitetin e disa teorive gjuhësore. Puna e SIL ka rezultuar në mbi 20,000 botime teknike, të gjitha të cilat janë të listuara në Bibliografinë SIL. Shumica e tyre janë një reflektim i punës gjuhësore në terren.
Një fokus tjetër i SIL është puna e shkrim-leximit, veçanërisht në gjuhët indigjene. SIL ndihmon agjencitë lokale, rajonale dhe kombëtare që po zhvillojnë arsimim formal dhe joformal në gjuhët vernakulare. Këto përpjekje bashkëpunuese mundësojnë përparime të reja në fushën komplekse të zhvillimit të arsimit në shoqëritë shumëgjuhëshe dhe multikulturore.
SIL ofron instruktorë dhe materiale mësimore për programet e gjuhësisë në disa institucione të mëdha të arsimit të lartë në mbarë botën. Në Shtetet e Bashkuara, këto përfshijnë Universitetin e Biolës, Institutin e Biblës Moody, Kolegjin Houghton, Universitetin e Dakotës së Veriut, Institutin Diplomuar të Gjuhësisë Aplikative dhe Seminarin Teologjik Dallas. Universitete të tjera me programe SIL përfshijnë Trinity Western University në Kanada, Charles Darwin University në Australi dhe Universidad Ricardo Palma në Lima, Peru.
SIL gjithashtu paraqet frytet e disa prej hulumtimeve të saj përmes Muzeut Ndërkombëtar të Kulturave. E vendosur në Dallas, u zhvillua nga linguistë dhe antropologë të lidhur me SIL International me qëllim të festimit të popujve të kulturave të ndryshme në një përpjekje për të nxitur një vlerësim më të madh dhe kuptim të dallimeve kulturore.
Qafa e Buallit
Qafa e Buallit është një kalim malor 842 metra i lartë në Shqipëri. Është pjesë e Rrugës Kombëtare 6, e cila lidh bregdetin shqiptar me rrethin e Matit dhe luginën e Dibrës. Fundi perëndimor i qafës është në pellgun ujëmbledhës të lumit Mat dhe pjesa lindore është në pellgun ujëmbledhës të Drinit. Menjëherë në lindje të pikës më të lartë të qafës ndodhet qyteti i Bulqizës.
Vështrim
Që nga viti 2011 po ndërtohej një rrugë e re përmes qafës, e ashtuquajtura Rruga e Arbërit. Midis Bulqizës dhe Drinit, Rruga Kombëtare 6 u zgjerua në një autostradë më të gjerë me dy korsi, u ndërtua një bypass rreth vetë Bulqizës dhe më pas punimet vazhduan më në perëndim. Vetë kalimi përshkohej nga një tunel i shkurtër. Qasja perëndimore për në Klos mori një rrugë të re. Përfundimisht, Rruga e Arbërit synohet të sigurojë një lidhje të drejtpërdrejtë mes Tiranës dhe kufirit maqedonas, në vend të itinerarit aktual që kërkon një devijim përmes Milotit dhe Burrelit. Për rrugën e drejtpërdrejtë përmes maleve, nevojiten një tunel dhe ura të mëdha midis Tiranës dhe Klosit. Këto plane u modifikuan me kalimin e kohës.
Nga maja e qafës, një rrugë shkëputet drejt Krastës në rajonin e Martaneshit në jugperëndim.
Qafa e Buallit ndodhet në rajonin me shumë miniera, për të cilin qyteti i Bulqizës shërben si qendër. Një tunel i madh i lidh këto miniera me kalimin në një lartësi mbi 700 metra.
Barış Arduç
Barış Arduç (lindi më 9 tetor 1987) është një aktor turk lindur ne Zvicër me origjine shqiptare. Pas takimit me aktoren e teatrit Ayla Algan, ai filloi aktrimin profesional. Përparimi i tij erdhi me premierën e Kiralık Aşk (2015–2017). Përveç karrierës së tij televizive, ai është paraqitur edhe në fotografi në lëvizje. Me Kiralık Aşk Arduç është një fitues i dy çmimeve në Golden Butterfly TV Awards (2015 dhe 2016), ai kishte çmimet e Teatrit dhe Kinemasë së Familjes Sadri. Nga maji 2016, ai është gjithashtu një Ambasador i Mirësisë së Mirë për Shoqatën Jeta pa Kancer të Turqisë. Në mars 2017, ai fitoi çmimin GQ Turkey për "Kryesisht njeri i folur i vitit 2016".
Jeta e hershme
Barış Arduç lindi në Scherzingen Zvicër, si fëmija i mesëm i agjentëve të pasurive të patundshme Gülay dhe Erol Arduç. Ai ka lindur në një familje me origjinë shqiptare. Ai ka një vëlla më të madh, Onur dhe një vëlla më të vogël Mert. Në moshën 8 vjeç ai u transferua përgjithmonë në Turqi me familjen e tij dhe shkoi në shkollë në Sakarya dhe Gölcük. Për shkak të tërmetit në İzmit më 1999 që preku Gölçük, ai u detyrua të transferohej në Bolu me familjen e tij. Pasi mbaroi shkollën e mesme dhe kaloi klasën e parë të shkollës së mesme, familja e tij u transferua në Stamboll ku vazhdoi shkollimin e mesëm.
Pasi mbaroi shkollën e mesme, ai fitoi bursën e Akademisë së Sporteve të Universitetit Erciyes të Kajserit, por u kthye në Stamboll kur nuk mund të adaptohej në shkollë në vitin e parë. Duke qenë i përfshirë në mënyrë aktive në sporte të tilla si noti, zhytjet, futbolli, basketbolli, hendbolli, ai u bashkua në Federatën e Sporteve Nënujore të Turqisë dhe punoi si roje në Şile për 8 vjet. Më vonë, ai u takua me aktoren e teatrit Ayla Algan dhe studioi aktrimin. Më pas ai ndoqi trajnimin teatral në Teatrin Sadri Alışık dhe filloi aktrimin profesional.
2011–2014: Benim İçin Üzülme, Bugünün Saraylısı dhe filmat e kinemasë
Më vonë në vitin 2013, ai u bashkua në serialin Bugünün Saraylısı nga episodi i 5-të, një seri e bazuar në veprën e Refik Halid Karay dhe me regji nga Kudret Sabancı. Për dy sezone, ai portretizoi personazhin e biznesmenit Selim Bajraktar, i cili menaxhon pasuritë dhe kompanitë e një vajze të re të quajtur Ajshen Kaja, e mbijetuara e vetme e një grupi ndërmarrjesh dhe luhet nga Cansu Tosun. Sezoni i parë i Bugünün Saraylısı përfundoi me 31 epizoda, dhe sezoni i dytë i tij përfundoi pas 5 epizodesh për shkak të vlerësimeve të ulëta.
Barış Arduç pati debutimin e tij të parë kinematik në filmin e Hakan Yonat Sadece Sen në të cilin luajti personazhin Emin në skenën e fundit.