cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demografia e Shqipërisë
Popullsia
Në vitin 2001, numri i ekonomive familjare arriti në 726.895. Struktura e moshës ishte nën 6 vjeç me 10.8% dhe 65 vjeç e lart me 7.5%. Megjithatë, raporti seksual arrin në 49.9% meshkuj dhe 50.1% femra të popullsisë së përgjithshme. Megjithatë, 2.737.614 të popullsisë ishin më të vjetër se 6 vjet. Në vitin 2011, popullsia e përgjithshme ishte 2.831.741. Krahasimi i figurave tregon se popullsia është ulur me 7.7% në rreth dhjetë vjet. Rënia e emigracionit në shkallë të gjerë dhe pjellorisë supozohet të jenë shkaqet kryesore të rënies së popullsisë së vëzhguar. Një vlerësim paraprak i numrit të personave që refuzuan të merrnin pjesë në regjistrim ishte 29.355 (1.04 përqind). Kjo shifër bazohet në numrin e banesave për të cilat është regjistruar një refuzim dhe është përfshirë në popullatën e përgjithshme. Popullsia e përgjithshme përbëhet nga 1.421.810 meshkuj (50.2 përqind) dhe 1.409.931 femra (49.8 përqind). Për herë të parë në historinë e regjistrimit të popullsisë në vend, popullsia në zonat urbane është më e madhe se popullsia e zonave rurale. Sipas rezultateve paraprake të regjistrimit të vitit 2011, 53.7 përqind e popullsisë jeton në zonat urbane dhe 46.3 përqind në zonat rurale.
Sipas Institutit të Statistikave INSTAT, popullsia në vitin 2016 ishte 2,886,026 Qarku i Tiranës është zona me popullsinë më të lartë prej 811,649 në vend. Qarku i Fierit mbetet popullata me popullsinë e dytë më të lartë me një total prej 312,488. Qarku me rezultatin më të ulët janë Gjirokastër, Kukës dhe Dibër respektivisht me 70,331, 84,035 dhe 134,153 banorë. Rreth 53.4% ​​e popullsisë shqiptare që jeton në qytete. Tre qarqet më të mëdha përbëjnë gjysmën e popullsisë.
Pothuajse 53.4% ​​e popullsisë së Shqipërisë që jeton në qytete. Si nga Instituti i Statistikave (INSTAT), tre qarqet më të mëdha përbëjnë gjysmën e popullsisë. Mbi 1 milion njerëz jetojnë në Tiranë dhe Durrës, duke e bërë atë zonën më të madhe urbane në Shqipëri. Kryeqyteti i Tiranës, është një nga qytetet më të mëdha në Gadishullin Ballkanik dhe renditet e shtatë me një popullsi rreth 800,000. E dyta është qyteti port i Durrësit, me një popullsi prej 201.110, e ndjekur nga Vlora, qyteti më i madh në Shqipërinë jugore, me 141.513 banorë. Instituti i Statistikave parashikon që popullsia madje mund të rritet me më pak se një e pesta nga 763.560 deri në vitin 2011 në 909.252 deri në vitin 2031, varësisht nga shkalla aktuale e lindjeve dhe niveli i migrimit neto.
Gjuha
"Artikulli kryesor:gjuha shqipe dhe Gjuhët e Shqipërisë"Gjuha shqipe është gjuha zyrtare e Shqipërisë. Ka dy dialekte të kryesore, Toskërishten të folur në jug, dhe Gegërishten të folur në veri. Lumi Shkumbin është pak a shum vija ndarëse mes dy dialekteve. Gjuha shqipe flitet kryesisht në Greqi, Itali, Kosovë, Maqedoni dhe Mal të Zi. Komunitetet shekullore që flasin dialekte shqiptare mund të gjenden të shpërndara në Greqi (Arbërishtja ), në Italinë Jugore Sicili dhe në Kalabri (Arbëreshë) dhe në Ukrainë. Megjithatë, për shkak të diasporës së madhe shqiptare, numri i përgjithshëm i folësve është shumë më i lartë se sa folësit amtare në Evropën Jugore.
Gjuhët e pakicave etnike përfshijnë arumunët, serbomalazezët, sllavomaqedonasit, goranët dhe romët. Greqishtja është gjuha më e madhe e minoriteteve të vendit, si dhe gjuha e parë e huaj më e madhe. Përafërsisht 5.000 folës të gjuhës maqedonase mund të gjenden në Shqipëri. Shumica e këtyre jetojnë në pjesën juglindore të vendit.
Feja
"Artikulli kryesor: Feja në Shqipëri"
Sipas regjistrimit të vitit 2011 fetë kryesore të Shqipërisë janë: Islami 58.79%, Katolicizmi 10.02%, Ortodoksia 6.75%, Bektashizmi 2.09%, Ungjillizimi 0.14%, Ateizëmi 2.50%, 5.50% Nondenominacional dhe 16.30% të tjerë. Mbikëqyrja dhe praktika fetare në përgjithësi janë të lira dhe sondazhet kanë treguar se, krahasuar me popullsinë e vendeve të tjera, pak shqiptarë e konsiderojnë fenë si një faktor mbizotërues në jetën e tyre. Sot, feja luan një rol të rëndësishëm në jetën e vetëm 39% të shqiptarëve. Përveç kësaj, Shqipëria renditet ndër vendet më pak fetare në botë.
Kushtetuta e Shqipërisë shtrin lirinë e fesë për të gjithë qytetarët dhe qeveria në përgjithësi e respekton këtë të drejtë në praktikë. Kushtetuta nuk deklaron asnjë fe zyrtare dhe siguron barazinë e të gjitha feve. Sidoqoftë, komunitetet mbizotëruese fetare gëzojnë një shkallë më të lartë të njohjes zyrtare dhe statusit shoqëror bazuar në praninë e tyre historike në vend. Të gjitha grupet fetare të regjistruara kanë të drejtë të mbajnë llogari bankare dhe të posedojnë prona dhe ndërtesa. Liritë fetare në masë të madhe janë siguruar nga marrëdhënia përgjithësisht miqësore midis feve. Ministria e Arsimit ka të drejtë të miratojë kurrikulën e shkollave fetare për të siguruar përputhjen e tyre me standardet kombëtare të arsimit ndërsa Komiteti Shtetëror i Kulteve mbikëqyr zbatimin. Ka edhe 68 qendra të formimit profesional të administruara nga komunitetet fetare.
Politika dhe praktika e qeverisë kontribuan në ushtrimin përgjithësisht të lirë të fesë. Qeveria është laike dhe Ministria e Arsimit pohon se shkollat ​​publike në vend janë laike dhe se ligji ndalon indoktrinimin ideologjik dhe fetar. Feja nuk mësohet në shkollat ​​publike.
Arsimi
"Artikulli Kryesor: Arsimi në Shqipëri"Shkrim/leximi në vend është 98.7 për qind. Jetëgjatësia e shkollës (arsimi fillor deri në nivelin e lartë) në Shqipëri është 16 vjeç. Kombi renditet i 25-ti nga 167 vende në botë. Në vitin 2015, shkalla e përgjithshme e shkrim-leximit në Shqipëri ishte 98.7%; shkalla e shkrim-leximit te meshkujt ishte 99.2% dhe shkalla e shkrim-leximit te femrat ishte 98.3%.
Arsimi fillor, arsimi i mesëm dhe arsimi universitar kryesisht mbështetet nga shteti.Viti akademik fillon në shtator dhe përfundon në qershor. Shqipja është gjuha kryesore e mësimdhënies në të gjitha shkollat ​​publike. Arsimi zhvillohet në tre faza, arsimin fillor, të mesëm dhe para-universitar. Arsimi fillor është i detyrueshëm nga klasa 1-9. Studentët duhet të kalojnë provimet e diplomave në fund të klasës së 9-të për të vazhduar shkollimin. Pas shkollës fillore, arsimi i përgjithshëm ofrohet në shkollat ​​e mesme. Nxënësit përgatiten për provimin e maturës, duke i lejuar ata të marrin diplomën e tyre të maturës, e cila lejon pranimin në arsimin e lartë. Vendi ndjek modelin e Bolonjës në përputhje me Ligjin për Arsimin e Lartë të vitit 2007
Këto institucione mund të jenë publike ose private dhe mund të ofrojnë një, dy ose tre nivele të arsimit të lartë në varësi të institucionit.
Shëndetsia
Përmirësimi i përgjithshëm i kushteve shëndetësore në vend pasqyrohet në shkallën më të ulët të vdekshmërisë, deri në rreth 6.49 vdekje për 1,000 në vitin 2000, krahasuar me 17.8 për 1,000 në vitin 1938. Në vitin 2000, jetëgjatësia mesatare u vlerësua në 74 vjet, krahasuar me 38 vjet në fund të Luftës së Dytë Botërore. Vdekshmëria foshnjore e Shqipërisë, e vlerësuar në 20 për 1,000 lindje të gjalla në vitin 2000, gjithashtu ka rënë gjatë viteve që nga shkalla e lartë e 151 për 1,000 lindje të gjalla në vitin 1960. Në vitin 1999 kishte 69,802 lindje dhe shkalla e lindshmërisë në vitin 1999 ishte 2,5, ndërsa shkalla e vdekshmërisë së nënave ishte 65 për 100,000 lindje të gjalla në vitin 1993. Përveç kësaj, në vitin 1997, Shqipëria kishte norma të larta imunizimi për fëmijët deri në një vit: tuberkulozi në 94%; difteria, pertusis dhe tetanoza, 99%; fruthi, 95%; dhe polio, 99.5%. Në 1996, incidenca e tuberkulozit ishte 23 në 100,000 njerëz. Në vitin 1995 ka pasur dy raste të raportuara të AIDS dhe shtatë raste në vitin 1996. Në vitin 2000 numri i njerëzve që jetojnë me HIV / AIDS është vlerësuar në më pak se 100. Shkaqet kryesore të vdekjes janë sëmundjet kardiovaskulare, trauma, kanceri dhe sëmundjet e frymëmarrjes. Në vitin 2015 ende kishte vdekshmërinë më të lartë në Evropë, në 766 për 100,000 banorë, shkalla më e lartë e vdekjes nga sëmundjet jo të transmetueshme (672 për 100,000) dhe shkalla e dytë më e lartë e duhanpirësve meshkuj në Evropë - 51%.
Diaspora shqiptare
"Artikulli kryesor: Mërgata shqiptare"Që nga antikiteti, shqiptarët kanë krijuar bashkësi në shumë rajone në të gjithë Evropën Jugore. Diaspora moderne shqiptare u formua kryesisht në shekullin e 15-të, kur shumë shqiptarë emigruan në Italinë jugore, veçanërisht në Siçili dhe Kalabri edhe në Greqi, për t'i shpëtuar vështirësive të ndryshme socio-politike dhe pushtimin osman. Destinacione të tjera përfshijnë Turqinë, Shtetet e Bashkuara, Argjentinën dhe Kilin.
Gjatë njëzet viteve të fundit, Shqipëria ka përjetuar ndryshime të mëdha demografike, me rritjen më të madhe të popullsisë në Evropë pas rënies së komunizmit në vend. Shqipëria gjithashtu është zhvendosur në rënien e popullsisë që nga ndryshimet. Megjithatë, gjatë ditëve të fundit të kalimit nga një komunizëm në një kapitalizëm më 1990, mbi një milion shqiptarë u shpërngulën në vende të huaja. Këto përfshijnë Australia, Kanadaja, Franca, Gjermania, Italia, Skandinavia, Zvicra, Mbretëria e Bashkuar etj. Rreth 440,000 prej tyre vendosen në Greqi, ku shqiptarët përbëjnë 60% të emigrantëve. Ky numër është rritur dhe greket dhe shqiptarët vlerësojnë se numri i emigrantëve është 700.000. 350.000 shqiptarë kanë migruar në Itali gjatë viteve 1990 deri 2000, megjithatë numri është rritur ndjeshëm. Situata në Kosovë është e ngjashme. Më shumë se një milion shqiptarë kanë lënë Kosovën që nga fundi i viteve 1980 përgjithmonë, duke mos llogaritur ata që ikin nga Lufta e Kosovës të cilët më vonë janë kthyer. Destinacione të rëndësishme për emigrimin e shqiptarëve nga Kosova janë Zvicra dhe Gjermania.
Pakica Rome
Meçkarët janë fisi më i madh rom dhe më i vjetër në Shqipëri. Ata jetojnë në qytetet e Tiranës, Durrësit, Lushnjes, Fierit dhe Vlorës dhe janë marrë tradicionalisht me bujqësi dhe kultivim në ferma. Çergarët në Shqipëri kanë ardhur në dy drejtime ; njëri nga Maqedonia e sotme, të cilët në fillim u vendosën në qytetin e Korçës dhe më vonë dhe deri më sot shumicën e tyre i gjejmë në qytetin e Peqinit ; dhe tjetri nga Mali i Zi dhe Serbia të cilët u vendosën në zonën e Shkodrës rreth vitit 1920. Në zonat qendrore të Shqipërisë, çergarët merreshin me tregtinë e kuajve, dhe krijimin e prodhimeve artizanale (si p.sh. kazanë rakie, ibrikëve prej bakri, dhe sitave), që më pas i shisnin në fshatrat përqark. Fisi i Arlinjve emigruan nga Turqia për në Greqi, dhe më pas në Shqipëri, gjatë një emigrimi të popullsisë në 1920 ndërmjet të dy vendeve të përmendura. Fillimisht të vendosur në qytetin e Korçës, ata më vonë migruan në Pogradec, Elbasan, Durrës, Tiranë dhe Fushë Krujë. Ata kryesisht ishin tregtarë të vegjël, dhe aftësitë e tyre tradicionale përfshinin tregtinë e kuajve, artizanatin dhe thurjen e koshave. Bamillët është një tjetër fis i cili ka ardhur së bashku me çamët. Ata i gjejmë sot në qytetin e Gjirokastrës, pjesërisht në Levan dhe Fshatin Rom të Fierit. Shumica e familjeve bamille, shquhen për trashëgiminë muzikore. Kurtofët erdhën në qytetin e Fierit rreth 60 vjet më parë nga territori i Maqedonisë së sotme, dhe profesionet e tyre përfshinin tregtinë e vogël dhe artizanatet. Tradicionalisht romët jetonin një jetë shtegtarësh, por që prej viteve ‘30 shumica e fiseve Rome u kthye gradualisht në gjysmë-shtegtues apo edhe totalisht të qëndrueshme. Të tjerë u vendosën në vendqëndrime të qëndrueshme gjatë periudhës së socializmit.
Pakica Arumune
Ky është minoriteti i dyte për nga numri pas egjiptianeve,kurse minoriteti i trete është ai grek. Vendbanimet e komunitetit vllah/arumun në Shqipëri datojnë alt=|parapamje|83x83px qysh herët në histori dhe Iliri. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha aspektet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë kontributin e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare.
Vllehët/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si minoritet gjuhësor. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Komuniteti ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literature.
Pakica Malazeze
Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të Shkodrës. Serbët kanë marrë statusin e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit serbo-malazez. Pas viteve 1990 edhe ne fshatin Libofshë të Fierit u regjistruan disa banorë si të etnisë serbo-malazeze. Ne Libofshe, ato kanë ardhur në vitëve të 1920-te nga shqipëria e veriut.
Pakica ortodoksët greqishtfolëse
Sipas të dhënave zyrtare pakica me e madhe qe jeton ne territorin e Republikës se Shqipërisë janë greqishtfolësit, por ne realitet minoriteti me i madh ne vend është komuniteti Egjiptian. Popullsia e saj, sipas te dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 1989 është 58.758 banore. Pjesa dërrmuese e saj jeton ne jug te vendit, ne 40 fshatra te rrethit Gjirokastër, 35 fshatra te Sarandës, 16 fshatra te Delvinës dhe 2 fshatra te Përmetit.
Pakica greqishtfolës është pakica e pare e njohur nga shteti shqiptar dhe mund te thuhet se çështja e pakicave kombëtare ne Shqipëri ka qene identifikuar për një kohe te gjate me pakicën greqishtfolës.
Statistikat aktuale vitale
Lindjet nga janari deri në qershor 2016 = Ulje 14,528
Lindjet nga janari deri në qershor 2017 = Ulja 13,114
Vdekjet nga janari deri në qershor 2016 = Rënie pozitive 10,926
Vdekjet nga janari deri në qershor 2017 = Rënie pozitive 10,702
Rritja natyrore nga janari deri në qershor 2017 = Zvogëlimi i 2,412
Struktura gjinore dhe moshore e popullsisë
0-4 vjet : (meshkuj 86.190 veta / femra 78.215 veta)
5-9 vjet : (meshkuj 96.123 veta / femra 86.587 veta)
10-14 vjet : (meshkuj 121.080 veta / femra 113.597 veta)
15-19 vjet : (meshkuj 136.547 veta / femra 133.697 veta)
20-24 vjet : (Meshkuj 128.846 veta / femra 116.157 veta)
25-29 vjet : ( Meshkuj 99.316 veta / femra 93.660 veta)
30-34 vjet : (Meshkuj 79.880 veta / femra 85.009 veta)
40-44 vjet : (Meshkuj 89.428 veta / femra 98.063 veta)
45-49 vjet : Meshkuj 95.164 veta / femra 98.836 veta)
50-54 vjet : (Meshkuj 98.325 veta / femra 98.245 veta)
55-59 vjet : (Meshkuj 81.909 veta / femra 81.743 veta)
65-69 vjet : (Meshkuj 52.352 veta / femra 51.556 veta)
70-74 vjet : (Meshkuj 45.662 veta / femra 47.391 veta)
75-79 vjet : (Meshkuj 31.332 veta / femra 32.842 veta)
80-84 vejt : (Meshkuj 15.512 veta / femra 19.769 veta)
85+ vjet : (Meshkuj 7.720 veta / femra 15.260 veta)
Të dhënat nga INSTAT-i, viti 2011.
E tërë jeta për një ditë
E tërë jeta për një ditë
1980
Margalef
Lidhje të jashtme
Margalef
Christian County (Missouri)
Christian County është një nga  qarqet në shtetin federal Missouri të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Spiunazhi
parapamje|Madame Minna Craucher (djathtas), një socialiste dhe spiune [[Finlanda|finlandeze, me shoferin e saj Boris Wolkowski (majtas) në vitet 1930.]] Spiunazhi, spiunimi ose mbledhja e inteligjencës është akti i marrjes së informacionit sekret ose konfidencial (inteligjencës). Një person që kryen spiunazh quhet agjent spiunazhi ose spiun. Çdo individ ose rrjet spiun (një grup bashkëpunues spiunësh), në shërbim të një qeverie, kompanie, organizate kriminale ose operacioni të pavarur, mund të kryejë spiunazh. Praktika është klandestine, pasi sipas definicionit është e padëshiruar. Në disa rrethana, mund të jetë një mjet ligjor i zbatimit të ligjit dhe në të tjera, mund të jetë i paligjshëm dhe i dënueshëm me ligj.
Kartonazha
Kartonazha është emër i përbashkët i mjeteve për paketim të cilat janë të punuara nga kartuçi dhe lepenka e plotë. Prodhimet më të rëndësishme nga përpunimet e kartonazhës janë kutit. Ato mund të jenë kutia të forta jopaluese dhe paluese. Dhe përveç kësaj dallohet edhe kartonazha luksoze.
Kartonazha e pastër karakterizohet me kutit në të cilat kualiteti në pamje është i përmirësuar me veshje, me shtyp kualitativ apo edhe shtyp me foli, kurse kartonazha luksoze për kutia me forma speciale me veshje shumë kualitative të punuara me teknika dekorative.
Spiunazhi
Një mënyrë për të mbledhur të dhëna dhe informacione rreth një organizate të synuar është duke depërtuar në radhët e saj. Spiunët mund të kthejnë më pas informacione të tilla si madhësia dhe forca e forcave të armikut. Ata gjithashtu mund të gjejnë disidentë brenda organizatës dhe të ndikojnë tek ata për të dhënë informacione të mëtejshme ose për të defektuar. Në kohë krize, spiunët vjedhin teknologjinë dhe sabotojnë armikun në mënyra të ndryshme. Kundërzbulimi është praktikë e pengimit të spiunazhit dhe mbledhjes së informacionit të armikut. Pothuajse të gjitha shtetet sovrane kanë ligje të rrepta në lidhje me spiunazhin, duke përfshirë ata që praktikojnë spiunazh në vende të tjera, dhe dënimet për t'u kapur janë shpesh të rënda.
Kartonazha
Verpackung Packaging and labelling Embalaje
Maratona e protestes
Protesta a filluar në orën 16, duke u nisur nga sheshi "Skënderbeu". Krye organizator i protestës merret të jetë kryetari i partisë socialiste të Shqipërisë, Edi Rama. Për këtë qëllim organizatorët kanë ngrehë lëmshet e 25 çadrave para zyreve qeveritare.
Përpos mediave dhe një pjese të popullit, protestesit i ka përshëndetur edhe kryeqeveritari i Republikës së Shqipërisë, Sali Berisha. . Për dallim nga protestat e mbajtur gjatë kohës së rebelimit, këto protesta duket të jenë ndër protestat më demokratike në Ballkan.
Dazhnica
Dazhnicë është një vendbanim në komunën e Dardanës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Dashaj.
Cooper County
Cooper County është një nga  qarqet në shtetin federal Missouri të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Brian T. Delaney
Brian Thomas Delaney lindi më 1976, është një aktor dhe komedian amerikan.
Gështenja e Kokdodit
Gështenja e Kokdodit gjënden në lartësinë 981 m mbi nivelin e detit, pranë fshatit Kokdodë, Komuna Iballë e rrethit të Pukës. Përbën pyll rreth 10 ha me dru gështënje kali (C. Satirea). Pylli ka formë të çrregullt e zhvillim të mirë, por ka dëmtime të vogla të degëve nga sëmundja karakteristike e këtij druri. Lartësia mesatare e drurëve është mbi 10 – 15 m, diametri i trungjeve 100 – 130 cm, ndërsa mosha është mbi 100 vjeçare. Ka vlera shkencore (biologjike), didaktike, estetike, ekonomike e turistike. Vizitohet sipas intinerarit qyteti i Pukës – Iballë – Kokdodë.
Cole County
Cole County është një nga  qarqet në shtetin federal Missouri të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Gajtani i Poshtëm
Gajtan i Poshtëm (serbisht: Доњи Гајтан/Donji Gajtan) është fshat në komunën e Medvegjës, Serbi.
Demografia
Nga 489 banor sa kishte në vitin 1948 numri i banorëve ka rënë në 142.
Dikur i banuar nga shqiptarët, ndërsa tash vetëm nga serbët dhe malazezët kolonizator.
Renina
Funksioni
Rëndësia e Reninës qëndron në rolin që ajo ka në sitemin reninë-angjiotensinë, për sekretimin e aldosteronit.
Mekanizmi i veprimit
Renina transformon angjiotensinogjenin, që është një proteinë me origjinë hepatike (nga mëlçia), në angjiotensinë I (dekapeptid), që më pas transformohet në angjiotensinë II (oktapeptid). Angjiotensina II lidhet me receptorët e pranishëm në qelizat e zonës glomerulare të mbiveshkores duke aktivizuar fosfolipazën C, që prodhon IP3 dhe diacilglicerol (DAG). Aktivizohet proteinë-kinaza C, pasojnë reaksione të tjera. Stimulohet shndërrimi i kolesterolit të lirë në disa ndërmjetës dhe mëpastaj në aldosteron. Aldosteroni rrit thithjen e Na+ dhe të ujit nga tubujt veshkorë.
Domoroci
Domoroc është një vendbanim në komunën e Ranillugut, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Domaroc.
Ujëvara e Thethit
Ujëvara e Thethit ndodhet në afërsi të fshatit Theth, komuna Shalë e rrethit të Shkodrës, në lartësinë 900 m mbi nivelin e detit. Përfaqëson një ujëvarë me lartësi rreth 30 m. Ajo ka pamje mjaft tërheqëse, sidomos në kohë me diell, kur piklat e ujit zbërthejnë rrezet diellore, duke formuar ylberin shumëngjyrësh. Ka vlera shkencore, didaktike, estetike e turistike. Vizitohet duke ndjekur itinerarin Shkodër (Koplik) – fshati Theth.
Domeniko Girlandaio
Punoi mbi të gjitha në qytetin e lindjes, duke u bërë një nga protagonistët e Rilindjes në kohën e Lorenzo-s së Mrekullueshëm. Afër vitit 1480 bëhet në veçanti portretisti zyrtar në fakt i shoqërisë fiorentine, falë stilit të tij të saktë, të pëlqyeshëm dhe të shpejtë. Drejtues i një punishteje vepruese dhe efiçente, ku hodhi hapat e para në fushën e artit edhe trembëdhjetë vjeçari Michelangelo Buonarroti, që kujtohet mbi të gjitha për ciklet e mëdha të afreskeve, si disa skena të Cappella Sistina-s në Romë, Cappella Sassetti dhe Cappella Tornabuoni në qytetin e tij të lindjes. Domenico bëri pjesë në të ashtuquajturën "gjenerata e tretë" e Rilindjes fiorentinase, së bashku me mjeshtra si Verrocchio-ja, vëllezërit del Pollaiolo dhe i riu Sandro Botticelli.
Vëllezërit e tij David dhe Benedetto Ghirlandaio qenë gjithashtu piktorë me vlera, aktiv në punishten e tij, ashtu si kunati Sebastiano Mainardi nga San Gimignano. Edhe i biri Ridolfo del Ghirlandaio qe një piktor i rëndësishëm, aktiv në Firencen e Rilindjes së vonë.
Origjina
Domenico di Tommaso Bigordi lindi i pari ndër pesë bijtë e orafit Tommaso di Corradi, argjendar me punishte në via dell'Ariento-s (dmth. rruga "e Argjendit", nga shumë arpunues të vendosur), të cilit i është atribuar emërtimi fatsjellës "Ghirlandajo". Në fakt ai, sipas dëshmise vasariane, pati sukses duke punuar cesellando ghirlande argjendi për tu mbajtur në kokë si zbukurim për flokët e zonjushave të reja fiorentinase. Në disa dokumente kadastrale profesioni i shënuar është ai i tregëtarit ose sensale.
Formimi
Domenico në fillim qe sipërmarrës oraferie në punishten e të atit. Vasari tregon se si Domenico-ja iu dedikua pa dëshirë profesionit të të atit, duke parapëlqyer më së shumti ta kalonte kohën duke portretizuar kalimtarët. Në fund i ati duhej të hiqte dorë nga projekti i paracaktimit të vazhdimësisë së aktivitetit familjarë të parëlindurit, duke i lejuar ti përkushtohej mësimit të teknikave artistike, në veçanti pikturën dhe mozaikun, duke e futur në punishten e Alessio Baldovinetti-t, e dhënë që konfirmohet shë shekullin e XVI edhe nga kujtimet e Francesco Baldovinetti-t, pasardhës i piktorit që shkroi në pesëqintën. Baldovinetti është një artist i rivlerësuar në pesëdhjetë vjeçarin e fundit të studimeve historiko-artistike, si interpretues i rafinuar i trashëgimisë fiorentinase dhe ndikimeve flamande (Rogier van der Weyden dhe mbi të gjitha, në atë periudhë, i Hans Memling-ut dhe Hugo van der Goes-it), i aftë ti jepte vlerë peizazhit, duke i dhënë dinjitet protagonisti paraqitjes, më shumë se thjesht sfond.
Në vazhdimësi ka gjasë që Domenico ti afrohej punishtes së Verrocchio-s, një nga më aktivet e qytetit, ku po formohej gjenerata pasuese e artistëve, me mjeshtra të kalibrit të Sandro Botticelli-t, Pietro Perugino-s, Lorenzo di Credi-t dhe, disa vite më vonë, Leonardo da Vinçi. Për më tepër duhet të ketë patur një lloj ndikimi në stilin e tij, në formim e sipër, shembulli i Benozzo Gozzoli-it, me shije të gjallë narrative, dhe ai i Filippo Lippi-t, me parapëlqimin për vizatimin dhe ngjyrën e butë.
Punimet e para
Në 1472 u anëtarësua në Shoqërinë e piktorëve të San Luca-s, duke çertifikuar fillimin e veprimtarisë së tij.
Menjëherë më pas artisti hyri nën përkrahjen e familjes së pasur Vespucci, aleatë të Mediçve, duke pikturuar për ta një Madona të Mëshirës dhe një Pietà në kishëzën Vespucci në kishën Ognissanti në Firence. Kishëza, një nike në navatën e vetme, fortësisht e ndryshuar nga ndërhyrjet e mëvonshme, ishte ndërtuar në 1472 dhe afresket u pikturuan në një datë menjëherë më pas, brenda vitit 1475 kur mjeshtri u ish përkushtuar veprave të tjera. Në grupin e personazheve të mbrojtur nën mantelin e Virgjëreshës gjendet edhe i riu Amerigo Vespucci, lundërtari i shquar.
Në këto vepra personaliteti artistik i Domenico-s duket i mirëpërcaktuar, mbi të gjitha për sa i takon përshkrimit të gjallë të trajtave fizionomike, të hetuara me besnikëri, që i bëjnë personazhet të ndryshëm njëri nga tjetri. Në këto vite bën pjesë edhe Pagëzimi i Krishtit dhe Madona me fëmijën në fron midis shenjtëve Sebastiano dhe Giuliano, afresk i kishës së Sant'Andrea a Brozzi-t pranë Firences.
Kishëza e Santa Fina-s
Te Nderimi funebër i santa Fina-s vendosi te skena një seri portretesh shumë njerëzorë dhe realist, që do të ishin karakteristika e tij më e vlerësuar nga mecenatët e pasur fiorentinë, porositësit e tij të mëpasëm. Për shembull te grupi i klerikëve të vegjël në të djathtë vërehen sfumatura të ndryshme psikologjike të përvijuara me natyralizëm: një djalosh shikon skenën me interes, ndërsa një tjetër është i përqëndruar te kryqi që mban në duarë dhe një i tretë vështron përreth në mënyrë fëminore i kënaqur. Me siguri midis qytetarëve të pranishëm duhet të ishin edhe portretet e porositësve të veprës. Vërehet edhe limiti i Ghirlandaio-s në pikturimin e shprehjeve me më shumë pendesa: emocionet nuk janë kurr tepër të dukshme dhe duket sikur mbizotëron një lloj qetësie. Te historitë e santa Fina-s u shfaq për herë të parë stili që qe në bazën e suksesit të Ghirlandaio-s. Bëhet fjalë për një stil qartësisht të dyanshëm: intim, i përmbajtur dhe përmbledhur në rastin e Shpalljes së vdekjes, madhështor dhe solemn te Nderimi funebër, siç duket te absida monumentale klasikexhante e sfondit.
Në San Gimignano Ghirlandaio-ja njohu Sebastiano Mainardi-n, që u bë bashkëpunëtori i tij dhe që u martua, disa vite më vonë, me motrën e Domenico-s, duke u bërë kështu edhe kunati. Pas sipërmarrjes së Santa Fina-s, Ghirlandaio u thirr në Badia-n e Passignano-s, ku pikturoi një darkë të fundit (1476), që qe e para e tre të realizuarave pak më pas në Firence.
Udhëtimi i parë në Romë
Në vitin 1475 Ghirlandaio-ja, me të vëllain David, duhet të gjendej në Romë, në punë te Biblioteca Vaticana, ku është dokumentuar megjithëse afresket kanë humbur.
Në Romë bëri edhe dy portrete të Giovanna Tornabuoni-t, gruaja e Lorenzo-s, birit të Giovanni-t, gjithashtu e vdekur parakohe.
Shën Jeronimi
I kthyer në Firence, brenda vitit 1480 u martua me Costanza di Bartolomeo Nucci-n, nga e cila në 1483 pati të birin Ridolfo del Ghirlandaio, gjithashtu piktor i vlerësuar në gjysmën e parë të pesëqintës. Në tërësi u martua dy herë, në të dytën me Antonia di ser Paolo Paoli-n në një datë të pasaktësuar, me të cilën pati nëntë bij.
U ngarkua nga familja Vespucci të pikturonte një Shën Jeronim në afresk, që e realizoi në pendant me Shën Agustinin në studio të Sandro Botticelli-t, në përgjithësi i konsideruar lehtësisht më i hershëm (afërsisht 1480). Ghirlandaio krijoi një figurë të qetë dhe konvencionale, duke bërë protagonist, më shumë se sa shenjtin, natyrat e vdekura dhe objektet e shfaqura te shkruesja dhe mbështetëset. Domenico u frymëzua me gjasa nga modelet nordike, si psh.: ndoshta nga Shën Jeronimi në studio i Jan van Eyck që gjendej ndoshta në koleksionet e Lorenzo-s së Mrekullueshëm.
Darkat e fundit
Tipike të manastireve fiorentinase ishte zbukurimi i mensës me një afresk të madh me Darkën e Fundit. Ghirlandaio u ngarkua disa herë me të tilla sipërmarrje në harkun e pak viteve, duke nisur që nga i përmenduri Darka e Fundit e Badia-s së Passignano-s (1476), për të vazhduar më pas me Darkën e Fundit Ognissanti (1480) dhe Darkën e Fundit të Shën Markut (1486). Nëse e para është mjaft e ngurtë në paraqitjen prospektike të dhomës se Darkës së Fundit, e mar nga shembulli i Darkës së Fundit të Shën Apollonia-s së Andrea del Castagno-s (afërsisht 1450), në dy pasueset, me impiant shumë të ngjashëm, skena është ambientuar në një llozh të ajrosur që ndjek formën e hapjeve, me luneta rreth mbështetjeve të kubesë.
Në këto dy të fundit janë kufizuar shumë aspektet dramatike të skenës, duke parapëlqyer një paraqitje të matur, të qetë dhe të kënaqur. Juda, si zakonisht, është ndarë nga grupi i dymbëdhjetëve, duke u vendosur në krahun e kundërt të të tavolinës me shpinë, në të djathtë të Jezuzit është Gjoni i përgjumur përkrah tij. Spikat mjaft kujdesi i dashur për detajin me një studim të objekteve të vërteta të vendosura në tavolinë dhe dhomë, siç ishin veprat e mjeshtrave flamand që ishin vendosur në Firence.
Cappella Sistina
Ghirlandaio-s ju besuan dy afreske, Thirrja e apostujve të parë dhe Ringjallja, kjo e fundit e dëmtuar që në kohën e Vasarit dhe në vazhdim i ripikturuar nga fundi i shekullit të XVI. Ndërsa është i pasigurt atribuimi i Kalimit të detit të Kuq. Për më tepër artistët pikturuan serinë e tridhjetë papëve të parë mbi kuadret e historive të mëdha të Moisiut dhe Jezusit, disa nga të cilave i janë atribuar Ghirlandaio-s, por ripikturimet pasuese lejojnë vetëm vlerësime të përgjithshme.
Thirrja e apostujve të parë është një vepër me realizim të shkëlqyer, ku artisti përdori një solemnitet që në vazhdim nuk do të gjendej më në veprën e tij. Pozicionimi, veshjet dhe ngjyrat e disa personazheve dhe disa poza të sjellin në mendje skenën e Pagimit të tributit të Masaccio-s në Cappella Brancacci, vepër themelore e Rilindjes së Hershme fiorentine që edhe Ghirlandaio pati mënyrën për ta studiuar, duke iu referuar dëshmisë së Vasarit.
Ngjyrat janë të gjalla dhe ndezura, veçanërisht efikase në përshkrimin e brishtësisë së lëkurave apo në ngjyrat e veshjeve sipas modës së fundit të bashkëkohësve.
Aftësia portretizuese e Ghirlandaio-s arriti këtu, për herë të parë, kulmin e realizmit depërtues, pas provave të para në afresket e kishëzën e Santa Fina-s (1475), duke u bërë një nga karakteristikat e tij më të shquara dhe vlerësuara.
Nga Roma, Ghirlandaio solli me vete vizatime të shumta të studimit të monumenteve antike, që shpesh i përdori si repertor për sipërmarrjet e mëvonshme.
Rikthimi në Firence
Me tu rikthyer në atdhe, Ghirlandaio u përmbyt mirëfilltazi nga kërkesat, duke u bërë shpejt artisti kryesor i borgjezisë më të pasur dhe të kulturuar fiorentinase. Midis veprave të para të porositura pas rikthimit qe, sipas Vasarit, një afresk me historinë e san Paolino-s për Santa Croce-n, nga i cili mbetet ndoshta vetëm ndonjë fragment i kornizimit arkitektonik në navatën e majtë, pranë varrit të Michelangelo Buonarroti-t.
Ndërsa po nxitonte të përfundonte kontratën për ciklin e afreskeve të kishëzës Sassetti në vitin 1482 mori nga Paria e Firences porosinë e dekorimit, prap në afresk, të Sallës së Zambakëve të Palazzo Vecchio-s. Në një moment të parë vepra duhet të jetë ndarë midis artistëve kryesor veprues në qytet, midis të cilëve, përveç Ghirlandaio-s vetë, ishin Sandro Botticelli, Pietro Perugino dhe Piero del Pollaiolo, por në fund u mor vetëm Domenico. Dekorimi, i rezervuar në faqen lindore të mureve, përfshinte një Apoteozë të shën Zanobit dhe ciklin e njerëzve të shquar, që në pjesën më të madhe do të realizohej nga ndihmësit, për shkak të impenjimit të njëkohshëm të mjeshtrit në kishëzën e Francesco Sassetti-t. Realizimi i dobët shfaqet mbi të gjitha në skenat qendrore të Apoteozës, ndërsa dy lunetat e Njerëzve të shquar të antikitetit rrezatojnë një energji që rrjedh me siguri nga një prani më e madhe e dorës së mjeshtrit.
Vila e Spedaletto-s
Në 1483 mori pjesë në programin më ambicioz dekorues të nisur nga Lorenco i Mrekullueshëm, dekorimi i vilës së Spedaletto-s, pranë Volterra-s, në të cilën thirri artistët më të mirë fiorentinë të kohës: Filippino Lippi-n, Pietro Perugino-n, Sandro Botticelli-n dhe Ghirlandaio-n, i cili afreskoi një Vullkan dhe ndihmësit e tij që farkëtojnë vetëtima. Siç dihet afresket e vilës humbën tërësisht. Nëse do të konservohej, afresku do të ishte i vetmi shembull i njohur pikture me subjekt profan të artistit, përveç portreteve; për më tepër Vasari kujton se si artisti aty kishte pikturuar nudo të ndryshme, të rralla në prodhimtarinë e tij.
Cappella Sassetti
Në kishën e Santa Trinita-s ndërmori, dhe më pas në Santa Maria Novella, veprat që i konfirmuan famën. Afresket në kishëzën Sassetti të Santa Trinita-s janë gjashtë episode nga Jeta e shën Françeskut, së bashku me disa subjekte të lidhur me profecinë në mjedisin pagan të ardhjes së Krishtit, të datuar në 1485. Tre episodet kryesore janë Shën Françesku që merr nga papa Onori i III aprovimin e Rregullave të urdhërit të tij, Nderimet Funebre të tij dhe Ringjallja e një fëmije të casa Spini'' nëpërmjet ndërhyrjes së shenjtit, që kishte mbetur i vdekur nga rënia nga një dritare. Në punën e parë është''
një portret i Lorenzo de' Medici-t dhe në të tretën një autoportret i piktorit.
Pala e altarit të kishëzës Sassetti, Adhurimi i barinjve, përmbyll ciklin e famshëm të afreskeve.
Cikli i afreskuar në kishëzën Sassetti bën të tijin impiantin kompozues të Cappella Brancacci-t, me skena të ndryshme të ndara në dy plane të mbivendosura dhe të kufizuar nga shtylla të kanalizuara, me një zbatim rigoroz të prespektivës. Hapësira, racionale dhe qytetare, tregon shpesh pjesë të jetës së përditshme fiorentinase, të harmonizuara me skenat e shenjta në plan të parë. Personazhet bashkëkohëse, të portretizuar me saktësi dhe finesë në dinjitetin e tyre, që arrijnë të jenë protagonist të rrëfimit të gjallë. Midis ndikimeve të ndryshme mund të merren mbetjet arkeologjike, hollësitë e detajeve me karakter flamand dhe tradita fiorentine, që nga Giotto di Bondone e më pas.Damari narrativ është i pasur e pjellor si dhe, megjithëse është gati i huaj për pathosin e përmendur, i jep përparësi harmonisë lineare, përdorimit të ngjyrave të ndritshme dhe të qeta si dhe atmosferën e qetë.
Në vitet 1485-1488 pikturoi Adhurimin e Magëve të Spedale degli Innocenti, një nga provat e tija më të mira në tablo.
Cappella Tornabuoni
Menjëherë pas mbarimit të kësaj vepre, Ghirlandaio-s iu kërkua të rinovonte afresket në korin e kishës së Santa Maria Novella-s, e ashtuquajtura Cappella Tornabuoni, nga emri i porositësit të pasur Giovanni Tornabuoni. Kishëza paraqiste afresket e Andrea Orcagna-s dhe i përkiste familjes Ricci, por ata, tashmë në kushte financiare jo në lulëzim, i besuan Tornabuoni-t detyrën prestigjoze të restaurimit, megjithëse me disa kushte. Afresket, te të cilët kontribuan asistentë të ndryshëm, u zbatuan për kohën e katër viteve, siç ishte parashikuar në kontratë, dhe janë vendosur në katër fasha përgjatë tre faqeve, me subjek skenat e Jetës së Marias dhe të Shën Gjon Pagëzorit. Këto vepra, përveç vlerave artistike, janë veçanërisht interesante për numrin e madh të portreteve, që bartin vlera historike (për njohjen ikonografike të personazheve) pa llogaritur vlerat teknike (për aftësitë e veçanta të Ghirlandaio-s në portretizime).Ekzistojnë të paktën njëzet e një portrete të anëtarëve të familjes Tornabuoni/Tornaquinci: te Engjëlli që i shfaqet Zaharias, gjejmë portretet e Poliziano-s, marsilio Ficino-s dhe të tjerë; te Përzënia e Joakimit nga Tempulli janë portretizuar Mainardi dhe Baldovinetti (ose ndoshta figura e fundit është i ati i Ghirlandaio-s). Rrëfimi ungjillor shfaqet kështu i vendosur në ambientin e afërt dhe familjar për përdoruesit e afreskeve, ku porositësi dhe rrethi i tij janë glorifikuar në virtytet e tyre morale dhe fetare, me njëfarë ngulmimi që është dëshmi e besimit dhe moralitetit zyrtarë. "Il popolo grasso" (nga italishtja parësia) i pranishëm midis shenjtëve siguron kështu "il popolo minuto" (nga italishtja vegjëlinë) mbi faktin se kush qeverisë është i ndershëm dhe i virtytshëm, duke nënvizuar se si pushteti i klasës dominuese nuk është vetëm fryt i pushtetit ekonomik, por edhe të hirit hyjnor.
Palat e altareve
Në 1490 një agjent i dukës së Milanos Ludovico il Moro vizitoi Firencen për të sonduar ambientin artistik vendor në kërkim të një mjeshtri të cilit ti besonte porosinë prestigjoze për Poliptikun e palës së altarit të Manastirit të Pavias, që e mori përsipër Filippino Lippi dhe, pas zhdukjes së tij të parakohëshme, Pietro Perugino-s. Agjenti shkroi edhe mbi Ghirlandaio-n, që u përkufizua: "Mjeshtri i tablove të drurit dhe akoma më i zoti në afreske. Veprat e tij kanë një ajri të mirë. Ai është një burr me eksperiencë të cilit i porositen punime të shumta".
Ndërsa Ghirlandaio-ja punonte me ciklet e mëdhenjë të afreskeve që e bënë të famshëm, ai dhe punishtja e tij ishin në të njëjtën kohë të zënë prodhimin e palave të altarëve. Bëhet fjalë për piktura në tablo, ku artisti përdori gjithmonë teknikën e temperës pa u eksperimentuar në teknikën e re të vajit, megjithë interesin e tij për artin flamand. Midis veprave me më shumë impenjim dhe në pjesën më të madhe të firmosura, figurojnë një sërë tablosh për altaret kryesorë të kishave fiorentinase: Biseda e shenjtë Monticelli (1483), Biseda e shenjtë e Jezuatëve (1484-1486) dhe Adhurimi i Magëve të Spedale degli Innocenti (1488). Ndërsa të paracaktuara për përdorimin privat janë portretet dhe pikturat si Adhurimi i Magëve Tornabuoni. Vepra të prodhuara në punishte dhe pastaj të dërguara jashtë Firences janë Kurorëzimi i Virgjëreshës së Narni-t dhe Kurorëzimi i Virgjëreshës së Città di Castello.
Në prodhimtarinë e tij në tablo u konfermuan aftësitë e tij në hedhjen e ngjyrave, në krijimin e kompozimeve të balancuara dhe të pëlqyeshme, në përshkrimin analitik të detajeve. Janë vepra që nuk u ikin kufizimeve të skemave tradicionale, megjithëse të përditësuara me risitë e fundit.
Mozaikët
"Domenico e kishte zakon të thoshte se piktura është vizatimi dhe se piktura e vërtetë e përjetshme është mozaiku"
- Giorgio Vasari
Vasari, në biografinë e tij të kujdesshme të Ghirlandaio-s, flet pak për aktivitetin e tij në tablo, duke lavdëruar nga ana tjetër aftësitë e tija si mozaikist, që kishte përvetësuar gjatë formimit pranë Alesso Baldovinetti-t. Veprat e Ghirlandaio-s mozaikist kufizohen vetëm në rastin e Lajmërimit në lunetën e Porta della Mandorla në Duomo-n e Firences, por ekzekutimi material i të cilës, nga disa kritikë, i është atribuar
vëllait David.
Mozaikë të tjerë u nisën në Sienë, por u ndërprenë nga vdekja e parakohëshme e artistit.
Vdekja
Më 11 janarin e vitit 1494, në moshën dyzetepesë vjeçare, piktori vdiq nga "ethet e murtajës", të marra kur po pregatiste punimet për Sienën dhe Pizën. U varros në varrezat e Santa Maria Novella-s, në arkën e tretë mortore gjatë faqes së djathtë të kishës, duke nisur nga façata e poshtë harkut në një kube ishte pikturuar portreti i tij i vërtetë.
Konsiderata të përgjithshme
Aktiviteti artistik i Ghirlandaio-s zgjati vetëm një njëzetvjetësh, por në këtë periudhë punishtja e tij u bë një nga më pjelloret e Firences, me krijimin e veprave që e bënë piktorin më të kërkuar të Firences së kohës së tij. Stili i tij eci gjithmonë në nderim të formave tradicionale të shkollës fiorentine, që interpretoi në mënyrë të matur, të balancuar, elegante dhe të pëlqyeshme; kësaj i shtoi shpirtin e vëzhguesit analitik të pikturës flamande, duke arritur të pajtonte dy stilet, si dhe referimet madhështore klasike në sfondet arkitektonike.
Përdorimi i ngjyrave bazohej përgjithësisht në ngjyrat e ndezuara, me korrispondenca dhe ritme, për shembull midis ngjyrave të veshjeve të personazheve të afërt. Një difekt në përvijimin e tij qe ai që konsistonte shpesh në dobësinë e duarve dhe këmbëve. Një lloj ashpërsie e cepave, e ngjashme me atë të personazheve të skulpturave në metal, mund të jetë për shkak të formimit fillestar në fushën e oraferisë. Vasari tregon rrëfenja të ndryshme për të: shkruan se qe një mjeshtër i pa kënaqur kurr, duke arritur të shprehte dëshirën të kishte gjithë muret rrethuese të Firences për të mbuluar me afreske; asistentëve të tij të punishtes do tu thoshte të mos refuzonin asnjë porosi që vinte, qoftë edhe për një kasë garderobe për zonja: do ti kishte realizuar personalisht punimet e këtij llojisado të pa pëlqyera të ishin.
Sipas Vasarit, Ghirlandaio qe i pari që përjashtoi nga pikturat e tij përdorimin e prarimit, duke paraqitur në mënyrë realiste çdo objekt që tradicionalisht duhej të prarohej; edhe pse me disa përjashtime të rëndësishme, si për shembull shkëlqimi i peizazhit te Adhurimi i Magëve, sot në Uffizi të Firences, i bërë me ar. Shumë vizatime dhe skica të tij me fuqi të madhe grafike, gjenden në Gabinetto dei Disegni e delle Stampe pranë Galleria degli Uffizi-t.
Një nga meritat më të mëdha të Ghirlandaio-s është se pati iniziuar në artin e pikturës Michelangelo-n, që megjithatë nuk ndenji shumë në punishten e tij.
Punishtja artistike
Punishtja e Ghirlandaio-s qe, në vitet e fundit të dekadës shekullit të XV një nga më të organizuarat e Firences. Pranë mjeshtrit punonin vëllezërit David, që mbulonte edhe rolin e sipërmarrësit, dhe Benedetto, veç kunatit Sebastiano Mainardi. Midis ndihmësve të tjerë të rëndësishëm qenë edhe Francesco Granacci dhe Biagio d'Antonio da Firenze, ndoshta për tu identifikuar me Giovan Battista Utili-n. Për më tepër ishte i pranishëm Bartolomeo di Giovanni, me shije veriore dhe të mprehtë, që bashkëpunoi në disa pjesë të afreskeve të Sistina-s dhe që bëri predelën e Adhurimit të Magëve të Spedale degli Innocenti.
Punishtes i atribuohen shpesh pjesët me cilësi të ulët në ciklet e famshme të afreskeve, me figura më konvencionale, ngjyra më pak të ndezura, subjekte përsëritës.
Autoportrete
Kur Ghirlandaio u bë një nga piktorët më të famshëm të kohës së tij, nisi të përfshinte gjithmonë e më shpesh autoportrete në veprat e tija. Në përgjithësi janë të dallueshëm sepse shikojnë nga spektatori me pozën krenare me një dorë të mbështetur në mes; të tjerë janë të dallueshëm nga krahasimi me veprat e tjera. Shpesh u vetë portretizua afër anëtarëve të familjes së tij, si me kunatin Sebastiano Mainardi, vëllain David.
Ralf Mackenbach
thumb|Ralf Mackenbach (2022) Ralf Mackenbach u lind më 4 tetor 1995 në Holandë. Mackenbach njihet si këngëtarë adoleshentë nga Holanda. Ralf fitoi festivalin përzgjedhës të Holandës për Festivalin Evropian të Këngës për Fëmijë 2009. Mackenbach u përurua me vendin e parë në Festivalin Evropian të Këngës për Fëmijë 2009 në Ukrainë.
Domeniko Girlandaio
Shiko edhe
Piktura
Firencia
Era e ngrohtë e thellësive
Era e ngrohtë e thellësive është film artistik shqiptar i vitit 1982 Prodhim i radio televizionit shqiptar RTSH
Regjizor: Vladimir Prifti, Skenarist: Naum Prifti, Kompozitor: Aleksandër Lalo
Përmbajtja e filmit:
Një i ri, Arbeni, i cili mbaron shkollën e mesme dhe në kërkim për të gjetur një punë të përshtatëshe, kërkon ndihmën e një shoku të tij, i cili e zvarit çështjen dhë është i detyruar të shkojë në zyrën e punës, ku e caktojnë të punojë në minjerë. Ai dashurohet me ndimës mjeken e ndërmarjes, por që e ka të vështirë ti shprehet të atit të saj. Ai krijon shoqëri me brigadierin e tij, të cilin e detyrojnë të braktisë disa vende pune të vështira. Me ndihmën e Benit rikthehet përsëri. Beni perqafon jeten e veshtire te punes ne miniere, nderkohe qe mori mesim nga brigadieri i tij veteran ne pune...
Clinton County (Missouri)
Clinton County është një nga  qarqet në shtetin federal Missouri të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Tingujt e harresës
Tingujt e harresës është film shqiptar i vitit 1997 me regji nga Leonard Bombaj dhe skenarist Alfred Trebicka.
Fituesit e Çmimit Nobel 1941
Fituesit e Çmimit Nobel 1941 është listë në të cilën janë të radhitur fituesit e Çmimit Nobel për këtë vit në të gjitha lëmitë në të cilat dhurohet ky çmim. Gjithashtu janë të radhitur dhe të nominuarit e këtij viti si dhe fakte mbi nomiminmin dhe zgjedhjen e fituesve.
Maroci
Maroc (serbisht: Маровац/Marovac) është fshat në komunën e Medvegjës, Serbi.
Demografia
Nga 542 banor sa kishte në vitin 1948 numri i banorëve ka rënë në 76 ne vitin 2011.
Drangedal
Drangedal është një komunë në qarkun Telemark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 1063 km² dhe popullsi 4175 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Diana Proko
Diana Proko është aktore, humoriste shqiptare e cila prej disa vitesh lindi në Elbasan
Philippe Senderos
Philippe Sylvain Senderos (lindur më 14 shkurt 1985 në Gjenevë) është një ish futbollist profesionist zviceran i cili luante si qëndër-mbrojtës.
Mira Furlan
thumb|right|300px|Mira Furlan Mira Furlan (Zagreb, 7 shtator 1955), është aktore kroate e filmit dhe dramës.
Biografia
Mira Furlan që nga fillimi ishte aktore e dalluar e teatrit popullor kroat në Zagreb, ndërsa në vitin 1980 u rendit një nga aktoret më të kërkuara në Kroaci dhe në Jugosllavinë e atëhershme. Posaçërisht u dallua në filmat : Kiklop (1982) të Antun Vrdolakaut, U raljama života (1984.) dhe Za sreću je potrebno troje (1986) të Rajko Grlićit mandej në filmin Lepota poroka (1986) Ž. Nikolić. Nga fillimi i viteve 1990 jeton në SHBA ku vazhdon karieren.
Rrafshnalta e Peshterit
thumb|350px|Pamje nga Peshteri thumb|350px|Pamje nga Peshteri Rrafshnalta e Peshterit, (njihet edhe si vetëm Peshter), është rrafshnaltë karstike me një lartësi mbidetare prej 1250 m në jugperëndim të Serbisë, gjegjësisht veriu i trojeve shqiptare. Rrafshnalta e Peshterit është e pasur me kullosa. Popullsia kryesisht merret me blegtori. Janë të njohura prodhimet e qumështit, sidomos djathi i Senicës si dhe të mishit të terur. Në kuadër të Rrafshnaltës së Peshterit është edhe Fusha e Peshterit (lartësia mbidetare e së cilës është 1150 m), më një sipërfaqe prej 65 km².