cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shkëputja nga Bizanti dhe ekspansioni serb në trevat shqiptare
Shqipëria "bizantine" në gjysmën e parë të shek. XIV. Shkëputja nga Bizanti
Dhjetëvjeçarët e fundit të pranisë bizantine në Shqipëri, përkatësisht në Shqipërinë e Poshtme, karakterizohen nga dy dukuri që e bënin gjithnjë e më formale lidhjen e saj me Bizantin. Nga njëra anë, ushtria dhe administrata bizantine mbusheshin gjithnjë e më shumë me elementin vendas, kurse, nga ana tjetër, po zgjerohej vazhdimisht numri i zonave autonome, ku pushtetin real e ushtronin krerët dhe zotërit e vendit. Njoftimet historike të viteve 30 të shek. XIV bëjnë të ditur se atë kohë Perandoria Bizantine vazhdonte të ruante kontrollin e saj kryesisht nëpër qytetet dhe kështjellat e Despotatit të Beratit. Rrethinat e tyre, sidomos zonat e brendshme dhe malore, qeveriseshin tashmë nga fisnikët vendas. Me qëllim që t'i mbante të lidhur pas vetes krerët shqiptarë, Perandoria Bizantine u detyrua ta njihte edhe me marrëveshje të veçanta (synthekai) pushtetin e tyre, madje duke i shpërblyer edhe me tituj të lartë bizantinë. Atë kohë, Andrea I Muzaka, zoti i fuqishëm i viseve mes Ohrit, Kolonjës e Beratit, u shpërblye me titullin e lartë bizantin të "despotit", që ishte i dyti në hierarkinë e titujve bizantinë, pas atij të perandorit. Të tjerë fisnikë shqiptarë u nderuan me të tjerë tituj të lartë, si sebastokrator etj.
Megjithatë tensioni midis pushtetit bizantin dhe aristokracisë vendase shqiptare doli në pah gjatë luftërave civile në Bizant (1321-1328) dhe shpërtheu hapur pas ardhjes në fuqi të perandor Andronikut III Paleolog (1328-1341). Midis viteve 1328-1333 Andronikut III iu desh të drejtonte vetë disa fushata ushtarake për të nënshtruar shqiptarët e Ohrit, Devollit, Kolonjës, Epirit e të Thesalisë. Sipas fjalëve të historianit bizantin Johan Kantakuzeni, pjesëmarrës dhe kryekomandant në ato operacione, shqiptarët jetonin në autonomi dhe nuk e njihnin pushtetin e perandorit.
Por kryengritjet shqiptare shpërthenin në vatra të reja, sapo që ushtritë bizantine arrinin të shuanin të mëparshmet. Aty nga mesi i viteve 30 ato mbërritën në shkallën më të lartë të pjesëmarrjes dhe të organizimit të tyre. Atë kohë të pakënaqur nga politika e re centralizuese e këtij perandori dhe të vendosur të shkëputeshin njëherë e mirë nga Bizanti, krerët shqiptarë ngritën në këmbë krahina të tëra. Në Vlorë, Berat, Këlcyrë, Skrapar, Kolonjë e në Ohër, në Epir dhe në Thesali, kryengritësit shqiptarë sulmuan qytetet dhe kështjellat bizantine dhe pjesërisht i morën ato.
Kryengritja shqiptare e shtyu perandorin Androniku III Paleolog të ndërmerrte një fushatë të madhe ushtarake në Shqipëri. I shoqëruar nga domestiku i madh, Johan Kantakuzeni, perandori bizantin hyri në tokat e Despotatit të Beratit në pranverën e vitit 1336. Ushtria bizantine, bërthamën e së cilës e përbënin repartet e zgjedhura me mercenarë osmanë, i shtypi me ashpërsi flakët e kryengritjes. Fshatra të tëra u dogjën, ndërkohë që popullsisë iu rrëmbyen pasuri të paçmueshme në të holla, në produkte e në bagëti. Kantakuzeni flet për 300 mijë kokë qe, 5 mijë kuaj e 1 milion e 200 mijë krerë dhen të rrëmbyera pronarëve shqiptarë. Shtypja e kryengritjes shkaktoi valën e parë të madhe të eksodit shqiptar drejt jugut. Mjaft familje fisnike shqiptare u detyruan të lënë gjënë dhe pronat e tyre dhe të vendoseshin në Peloponez. Të tjera u përpoqën të gjejnë shpëtim në Durrësin anzhuin dhe të marrin rrugën e Italisë.
Shtypja e dhunshme e kryengritjes në Despotatin e Beratit përcaktoi rënien e lëvizjes edhe në trevat e tjera. Despina e Epirit, Ana, dhe bashkësitë shqiptare të Thesalisë pranuan më në fund të njihnin pushtetin bizantin.
Megjithatë, rivendosja e pushtetit bizantin në trevat e Despotatit të Beratit, të Despotatit të Epirit dhe të Thesalisë nuk e pati jetën e gjatë. Tensioni antibizantin në këto vise vazhdoi të mbetej i gjallë, dhe me vdekjen e perandorit Androniku III (1341), kryengritjet morën një hov të ri. Tashmë pasardhësit e Andronikut III, të angazhuar në një luftë të re për fronin dhe të ndodhur përballë një ofensive të re të Serbisë drejt Jugut, nuk mund të merreshin me kryengritjen shqiptare. Për rrjedhim, bizantinët u detyruan të lënë në duart e kryengritësve shqiptarë edhe kështjellat e tyre të fundit në Shqipëri.
Shqipëria gjatë sundimit të car Stefan Dushanit (1331-1355)
Qëndresa e organizuar e fisnikëve shqiptarë, herë-herë e bashkërenduar edhe me anzhuinët e me fuqi të tjera evropiane, kishte mundur t'i mbajë serbët për mjaft kohë larg Durrësit e Principatës së Arbrit. Por pushtimi i këtyre të fundit si dhe i gjithë tokave shqiptare, njohu një shkallëzim të ri në kohën e sundimit të mbretit serb, Stefan Dushanit (1331-1355). Që në verën e vitit 1336, në ujdi me perandorin bizantin Androniku III Paleolog, i cili në atë kohë drejtonte ekspeditën ndëshkimore në Shqipërinë e Poshtme, mbreti serb organizoi një fushatë të madhe, në përfundim të së cilës pushtoi viset qendrore midis Matit e Shkumbinit.
Pushtimi serb u bë shkas për riorganizimin e krerëve shqiptarë. Për t'i dhënë më tepër gjerësi qëndresës së tyre, këta iu drejtuan për aleancë mbretit Robert Anzhu të Napolit, i cili ishte i interesuar së tepërmi për Durrësin e prapatokën e tij që anzhuinët vazhdonin t'i konsideronin feud të tyre. Në fakt, mbreti Robert dërgoi që atë vit në Shqipëri një ushtri të vogël nën komandën e djalit të tij, Luigjit, e cila duhej të bashkëpunonte me forcën kryesore të kryengritësve shqiptarë. Në muajin dhjetor midis Luigjit, që përfaqësonte mbretin Robert, dhe despotit Andre II Muzaka, përfaqësuesit të krerëve feudalë shqiptarë, u nënshkruan në Durrës paktet e aleancës që hapeshin me premtimin anzhuin për t'u ofruar ndihmë ushtarake fisnikëve shqiptarë. Paktet në fjalë numëronin edhe një sërë të drejtash e privilegjesh, të cilat anzhuinët ia njihnin posaçërisht despotit Andre Muzaka dhe familjes së tij. Të tilla të drejta e privilegje kishin të bënin me pronat e pasuritë e tundshme e të patundshme të Muzakajve, me titujt, nderet e ofiqet, që u ishin dhënë atyre që së hershmi nga perandorët e Bizantit e që do t'u jepeshin në të ardhmen nga mbretërit anzhuinë etj. Kundrejt këtyre, despoti Andre Muzaka duhej të konfirmonte bindjen dhe besnikërinë e tij ndaj oborrit anzhuin e t'i garatonte ato duke dërguar peng në Napoli njërin nga djemtë e tij.
Një traktat të ngjashëm anzhuinët e nënshkruan dy vjet më vonë, më 1338, edhe me kontin Tanush Topia, të cilit i konfirmuan zotërimin e tokave midis Matit e Shkumbinit bashkë me dhënien e një shpërblimi vjetor prej 1 000 grosh.
Përmbajtja e pakteve në fjalë, si dhe ecuria e deriatëhershme e marrëdhënieve të oborrit anzhuin me krerët shqiptarë, tregojnë se pozita e tyre kundrejt njëri-tjetrit kishte ndryshuar në favor të të dytëve. Anzhuinët jo vetëm nuk ishin në gjendje të impononin me forcë sundimin dhe vullnetin e tyre, por në të kundërtën, ata përpiqeshin t'i joshnin me tituj e privilegje zotërit e plotfuqishëm shqiptarë për të ruajtur sovranitetin e tyre formal mbi Durrësin e mbi prapatokën e tij.
Mobilizimi i ri i fisnikëve shqiptarë nuk mundi t'u bënte ballë për një kohë të gjatë sulmeve të përsëritura të serbëve. Brenda vitit 1343 forcat eprore të Dushanit kishin mundur të shtronin territoret e Arbrit të hershëm, me kryeqendër Krujën. Po atë vit qyteti i Beratit pësoi sulmin e parë nga një ushtri serbe që vinte nga ana e Ohrit. Në verën e vitit 1346 ishte vetë Stefan Dushani, që në krye të një fushate të madhe, pushtoi njërën pas tjetrës kështjellat e Kosturit, Beratit dhe të Kaninës. Në 2-3 vjetët që pasuan, Stefan Dushani, i cili që prej vitit 1346 filloi të quhej "perandor i Romanisë, i Sklavonisë dhe i Arbërisë", aneksoi Epirin e Thesalinë, duke krijuar një perandori të re ballkanike, kufijtë e së cilës fillonin nga Danubi e përfundonin në gjirin e Korintit dhe në detin Egje. Një numër popujsh të huaj, shqiptarë, bullgarë, grekë, vlleh hynë në përbërje të Perandorisë Serbe.
Perandoria e Stefan Dushanit qe konkretizimi i ambicieve pushtuese të klasës feudale serbe. Në vendet e pushtuara feudalët serbë u pajisën me fonde të mëdha tokësore që iu rrëmbyen popullsisë vendase. Burimet historike dëshmojnë masat veçanërisht të ashpra që Stefan Dushani zbatoi në dëm të popullsisë shqiptare. "Arbrit janë të shtypur keq nga zgjedha e padurueshme dhe tepër e rëndë e sunduesve të urryer sllavë..... Klerikët poshtërohen e persekutohen, fisnikët shpronësohen e burgosen", shkruhet në një relacion të vitit 1332 të kryepeshkopit frëng të Tivarit, Guljelmi i Adës.
Pushtimi serb solli ndryshime të mëdha përsa i përket përbërjes së elitës sunduese. Në krahinat apo në qytetet e pushtuara u vendos një administratë serbe, në krye të së cilës qenë njerëzit më të afërt të carit, të cilët mbanin sipas rastit titujt despot, Cezar, qefali etj. Kështu, në krye të provincës së Beratit u vu despoti Ivan Aseni, kunati i carit serb, në Epir u zgjodh Simeon Uroshi, vëllai i tij, kurse në Thesali Qezar Preljubi, i cili në vitin 1355 u vra gjatë një revolte të shqiptarëve të atyshëm.
Pushtimi serb solli ndryshime të reja nëpërmjet intensifikimit të shtypjes ekonomike e shoqërore të popullsisë shqiptare. Kodi i Stefan Dushanit, dokumenti kryesor që sanksiononte marrëdhëniet ekonomike, politike e juridike të shtetasve të Perandorisë me pushtetin e carit e të klasës sunduese serbe, përfshinte në sistemin e marrëdhënieve feudale edhe bashkësitë e lira fshatare e blegtorale, duke i dhënë ato si pronë feudale për manastiret e për feudalët serbë. Një masë e tillë godiste rëndë fshatarësinë e lirë shqiptare, posaçërisht atë të zonave malore, që kishte mundur t'i shpëtonte deri atëherë shfrytëzimit feudal e të ruante një farë autonomie politike ndaj pushtetit qendror. Kodi i Stefan Dushanit mbështetej në institucionet juridike dhe dokesore serbe dhe si i tillë ai në shumë aspekte binte ndesh me institucionet dhe traditën e popujve të tjerë që u përfshinë në suazën e shtetit serb. Në mjaft raste ai shpallte ndalimin e institucioneve tradicionale vendase, siç qe ai i mbledhjeve (kuvendeve) të fshatit, ku vendosej e gjykohej për probleme të ndryshme, që tani kalonin në kompetencë të feudalëve të veçantë e të vetë carit serb.
Pasoja sidomos negative pati pushtimi serb në viset veriore shqiptare e veçanërisht në Kosovë, ku sundimi serb zgjati gati dy shekuj. Të pasura me toka bujqësore, me qendra të zhvilluara minerare, zejtare e tregtare, këto territore kishin qenë një joshje e vazhdueshme për mbretërit serbë. Duke filluar nga shek. XIII, mbretërit serbë nga dinastia Nemanja punuan për ta zhvendosur epiqendrën e shtetit të tyre nga Rasha në drejtim të viseve të pasura të Kosovës e të Gentës. Qytetet e këtyre të fundit, Shkodra, Prizreni, Prishtina e Shkupi, u bënë në kohë të ndryshme seli të oborrit serb. Një tjetër qendër e rëndësishme e Kosovës, Peja, prej mesit të shek. XIII u kthye në qendër të kishës autoqefale serbe.
Zhvendosja e qendrave të gravitetit të shtetit serb drejt jugut u shoqërua me dukuri të tjera të natyrës shoqërore e etnike, të cilat qenë më të dukshme në Kosovë. Një pjesë e aristokracisë vendase u shpronësua e u zëvendësua nga aristokracia serbe e tokës, laike e sidomos fetare. Duke filluar nga gjysma e dytë e shek. XIII serbizohen kishat e manastiret e Kosovës dhe ndërtohen shumë syresh, të cilat u pajisën me fonde të mëdha tokësore. Në kohën e sundimit të Stefan Dushanit, aty nga gjysma e shek. XIV manastiret, tashmë të serbizuara, të Deçanit, Greçanicës, Banjskës, Kryeëngjëllit, manastiri i Hilandarit në Malin i Shenjtë e krahas tyre peshkopatat e Pejës, Prizrenit etj., zotëronin një pjesë të konsiderueshme të fshatrave të Kosovës e të viseve të tjera veriore shqiptare.
Shtrirja e shtetit serb në drejtim të Kosovës u shoqërua edhe me ardhjen këtu të kolonëve të rinj nga territoret e Serbisë së mirëfilltë (Rashës). Të porsaardhurit populluan fshatrat e braktisura (selishtë) ose u vendosën në pronat e përvetësuara rishtazi nga feudalët apo kishat e manastiret serbe.
Krahas kolonizimit, mbretërit serbë, e në veçanti car Stefan Dushani, zbatuan një politikë që synonte asimilimin e popullsive shqiptare të viseve të pushtuara. Si më të efektshme në këtë drejtim u zgjodhën represioni dhe persekutimet në lëmin fetar. Kapituj të tërë të kodit të Stefan Dushanit dhe urdhëresa të veçanta të carit serb parashikonin masa të rrepta, si sekuestrim të pasurisë, damkosje, dëbim e deri dënim me vdekje për të krishterët katolikë e ortodoksë, që nuk pranonin të konvertoheshin në ortodoksinë serbe e nuk ripagëzoheshin duke marrë emra sllavë. Krahas dokumenteve arkivore dëshmitarë të ndryshëm të kohës, si udhëtari anonim i vitit 1308, kryepeshkopi frëng i Tivarit, Guljelm i Adës (1332), kardinali italian Guido da Padova (1350), e nënvizojnë me theks të veçantë këtë aspekt të politikës së mbretërve serbë ndaj popullsive të pushtuara josllave, e cila ishte sanksionuar në të drejtën mesjetare serbe, kodin e Stefan Dushanit (1349). Masa të tilla goditnin në radhë të parë popullsitë shqiptare të besimit katolik e të atij ortodoks-bizantino të viseve veriore e verilindore, ku presioni i shtetit serb ishte më i fortë. Ato përcaktuan përhapjen e fenomenit të sllavizmit fetar-onomastik në shtresa të caktuara të popullsisë shqiptare. Kjo është arsyeja që midis shek. XIII-XIV, krahas shqiptarëve gjithsesi të shumtë, që mbanin emra, si Gjin, Dedë, Gjon, Progon, Llesh, gjenden në këto treva edhe shqiptarë të tjerë, të cilësuar nga vetë dokumentacioni si të tillë, që mbanin emra sllavë ose që i ishin përshtatur onomastikës sllave. Emra, si Pribisllav, Radomir, Vladislav apo mbiemrat Vogliç, Kuqeviç, Flokovci, Gjinovci etj., dëshmojnë se në këtë kohë (gjysma e parë e shek. XIV) një pjesë e popullsisë shqiptare të trevave veriore, nën presionin e dhunshëm të pushtuesve serbë, gjendej në një fazë kalimtare të një asimilimi kulturor e fetar. Në mjaft treva ky proces asimilimi u ndërpre në kushtet e reja që u krijuan me shkatërrimin e shtetit serb e mbërritjen e turqve osmanë (gjysma e dytë e shek. XIV). Pikërisht në këtë kohë vihet re aty një kthim i popullsisë në onomastikën karakteristike shqiptare, krahas dukurisë së re të marrjes së emrave osmanë. Megjithatë, në një pjesë të territoreve në fjalë, sidomos në zona të veçanta të Gentës (Zetës), procesi i sllavizimit vazhdoi edhe paskëtaj duke çuar gradualisht në asimilimin kulturor dhe etnik të bashkësive të tjera shqiptare.
Pushtimi serb i Stefan Dushanit, i ngarkuar me pasoja të rënda ekonomike, shoqërore e etnike, ndeshi në qëndresën e ashpër të popullsisë shqiptare. Që në vitin e parë të sundimit të Stefan Dushanit, në trevat veriperëndimore shpërtheu një kryengritje antiserbe, në krye të së cilës u vu bujari Dhimitër Suma (1332). Zgjerimi i saj e nxiti kryepeshkopin e Tivarit, Guljelmin e Adës, të projektonte organizimin e një kryqëzate të Perëndimit kundër serbëve, e cila do të mbështetej në kontributin vendimtar të kryengritësve shqiptarë të zonave të veriut. Në letrën që i dërgonte për këtë qëllim dukës së Burgonjës, Filipit VII Valua, prelati frëng pohonte se për organizimin e kësaj kryqëzate antiserbe nuk mund të gjendej vend më i përshtatshëm sesa zonat kryengritëse në fjalë, "... ku populli arbër mund të nxirrte në luftë më se 15 000 kalorës, burra të shëndetshëm, trima e luftëtarë të mirë, të aftë për çdo betejë".
Qëndresa e shqiptarëve kundër pushtimit serb nuk qe karakteristikë vetëm për viset e veriut, por për të gjitha trevat shqiptare deri thellë në Epir. Ajo doli akoma më në pah pas vdekjes së carit serb, Stefan Dushanit (1355). Kryengritjet e zonës së Beratit (1356) dhe të Himarës (1358), e reduktuan pushtetin e despotit sllav Ivan Komnen Asenit vetëm në qytetin e Vlorës e në rrethinat e tij. Më 1356 dështoi një përpjekje për të ripushtuar Beratin me ndihmën e ushtrisë së Simeon Uroshit, sundimtarit serb të Epirit. Megjithatë, sipas një shënimi të kohës në një nga kodikët e Beratit, serbët me atë rast u sollën aq mizorisht “saqë edhe të vdekurit i nxorën nga varri”. Një vit më parë, më 1355, shqiptarët e Thesalisë ngritën krye kundër qeveritarit serb, Qezar Preljubit, dhe e vranë atë. Pak kohë pas ekspeditës së tij kundër Beratit, edhe Simeon Uroshi, vëllai i Dushanit, u detyrua nga shqiptarët e Epirit t'i linte zotërimet e veta. Në këtë mënyrë që nga Genta e Kosova deri poshtë në Epir lindën ose u ringjallën formacione politike të dyerve më të shquara shqiptare, Balshët, Gropajt, Topiajt, Matrëngët, Muzakët, Zenebishët, Bua-Shpatat etj.
Zhvillimi i pavarur politik i trojeve shqiptare hynte tani në një fazë vendimtare, duke i orientuar ato gjithnjë e më shumë drejt krijimit të një shteti të përqendruar shqiptar.
Kantoni Bourgtheroulde-Infreville
Kantoni Bourgtheroulde-Infreville (frëngjisht: Canton de Bourgtheroulde-Infreville) është një kanton në departamentin Eure, rajonin Haute-Normandie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Bourgtheroulde-Infreville. Ka sipërfaqe 102.95km2 dhe popullsi 12129 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Bourgtheroulde-Infreville aktualisht përbëhet nga 18 komuna.
Piu nga Pietrelcina
300px|parapamje|Padre Pio ose Shën Piu nga Pietrelcina Piu nga Pietrelcina ose Francesco Forgione (Pietrelcina, 25 maj 1887– San Giovanni Rotondo - 23 shtator 1968) është Shenjtori katolik i mrekullive, i njohur si prift italian i Urdhrit të Kapuçinëve, Taumaturg ose shërues apo doktor kishtar. Ndërroi jetë në San Xhovani Rotondo, Itali dhe Kisha Katolike e vlerëson si shenjtor duke kremtuar përvjetorin e largimit të tij në 23 shtator. Pelegrinët udhëtojnë çdo vit drejt manastirit në jug të Italisë, ku jetoi dikur Padre Pio dhe reputacioni i tij arriti majat, ndaj dhe në vitin 2002 u shenjtërua nga Papa Gjon Pali II, i njohur si Papa më popullor në histori.
Besnik Konçi
Besnik Konçi ka lindur në Tiranë, më 15 dhjetor 1960. Ka kryer studimet pranë Fakultetit të Shkencave të Natyrës në Tiranë në vitet 1981 – 1986, ku u diplomua për Fizikë, dhe ka kryer studimet Master. Gjatë muajve janar 1990 – maj 1990 ndoqi trajnimin pasuniversitar në Fizikën e Lazerave, në Gőttingen, Gjermani.
Në karrierën e tij profesionale në periudhën shtator 1986 – gusht 1992 punoi si kërkues shkencor në Institutin e Fizikës Bërthamore, në Akademinë e Shkencave, në Tiranë. Mandej, nga gushti 1992 – janar 1998 punoi në Ministrinë e Punëve të Jashtme. Ndërsa nga marsi 1995 – dhjetor 1997 ishte Shef i Misionit Diplomatik të Shqipërisë në Beograd.
Nga shkurti 1998 – mars 2001 ka qenë Anëtar i Bordit të Drejtorëve, në Institutin Shqiptar për Studime Ndërkombëtare.
Nga qershori 2002 – nëntor 2004 ka qenë Sekretar Ekzekutiv, i Shoqatës Shqiptare të Atlantikut; Administrator pranë Institutit Shqiptar të Arsimit dhe Teknologjisë së Informacionit (ISSETI) në nëntor 2004 – korrik 2006. Në periudhën korrik 2006 – prill 2011 shërbeu si Ambasador i Shqipërisë në Kanada, ndërsa nga tetori 2009 – prill 2011 Përfaqësues i Përhershëm i Shqipërisë në Organizatën Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO).
Ishte Këshilltar i Ministrit të Arsimit dhe Shkencës të Shqipërisë nga maji 2011 – shkurt 2012 dhe për disa muaj punoi edhe si Drejtor i Drejtorisë së Politikave dhe Programeve Ndërkombëtare, pranë Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës.
Ai është autor i shumë artikujve dhe analizave mbi çështjet e Kosovës. sigurisë dhe rajonit, pjesëmarrës në debatet radio-televizive, folës në dhjetra konferenca ndërkombëtare dhe lokale, simpoziume dhe “workshop-e”, brenda dhe jashtë vendit.
Besnik Konçi është Këshilltar Diplomatik i Presidentit të Republikës Bujar Nishani.
Mëlçia
thumb|right|300px|Mëlçia e [[Delja|deles. 1 lobi i djathtë, 2 lobi i majtë, 3 lobi kaudat, 4 lobi katror, 5 arteria hepatike e venës portë, 6 linfonodi hepatik, 7 cistifellea.]]
Mëlçia (greq. hepar, lat iecur) apo mëlçia e zezë, është organi qendror i gjithë metabolizmit dhe gjëndra më e madhe e trupit që lidhet me aparatin tretës. Detyrat më të rëndësishme të saj janë prodhimi i proteinave të rëndësishme për jetën (p.sh faktorët e mpiksjes), përpunimi i pjesëve përbërëse të ushqimit (p.sh ruajtja e glukozës), prodhimi i lëngut të tëmthit dhe kështu tretja dhe eliminimi i produkteve të metabolizmit të trupit si dhe e medikamenteve dhe helmeve. Substancat ushqimore, të cilat kalojnë nga zorra në gjak, mbërrijnë me anë të venës Vena portae në mëlçi dhe mandej varësisht nga nevoja lëshohen nga mëlçia përsëri në gjak ose largohen nga gjaku.
Mëlçia e njeriut peshon përafërsisht 1500 deri 2000 g. Është një organ i butë me strukturë të njëtrajtshme dhe gjendet kryesisht në anën e djathë të pjesës se sipërme të hapësirës së barkut.
Ndërtimi makroskopik i mëlçisë
Nën pjesën e poshtme të mëlçisë gjendet e ashtuquajtura portë e mëlçisë - Porta hepatis, nëpërmjet të së cilës kalojnë: Arteria hepatica propria, Vena portae dhe Ductus hepaticus.
Arteria hepatica transporton gjakun e oksigjenuar prej zemrës për në mëlçi, Vena portae sjellë nga lukthi dhe zorrët pjesët e ushqimit në formë të gjakut të pasur me substanca ushqimore.
Mëlçia ndahet në këto segmente :
Ndërtimi mikroskopik i mëlçisë
Mëlçia ndahet më tutje në pjesë edhe më të vogla - lobuli (lapra, maksimal 1–2 mm të mëdha). Këto kanë në prerje formën e gjashtëkëndëshit, që përbëhet kryesisht nga qelizat e mëlçisë - hepatocitet.
Qelizat e mëlçisë kanë në të shumtën e rasteve më shumë bërthama dhe janë të radhitura në rresht. Në pikat kufitare të lobulit qëndrojnë fushat periportale, në të cilat kalojnë nga një degë e arteria hepatica, e vena portae si dhe e ductulus biliferus. Këto quhen ndryshe edhe Glisson-Trias (Trekëndëshi i Glissonit).
Në mes të qelizave të mëlçisë janë të radhitura kapilaret e zgjeruara të saj - sinusoidat. Këto janë të veshura me një endotel dhe përbëhen nga makrofagët special. Sinusoidat transportojnë gjakun e Vena portae së bashku me gjakun e Arteria hepatica nëpër lobuli të mëlçisë në drejtim të qendrës së laprave, ku gjendet një venë qendrore. Venae centrales bashkohen në venë më të mëdha (Venae sublobulares) dhe në fund bashkohen në venë të mëlçisë (Vena hepatica).
Në pjesën mes sinusoidave dhe qelizave të mëlçisë gjendet hapësira e Disseut, ku ndodhin ç’helmimet. Këtu gjendet plazma e gjakut, më tutje të quajturat qeliza-Ito, që përmbajnë vitaminë A dhe i shërbejnë deponimit të yndyrës.
Detyrat e mëlçisë
Mëlçia është lidhur ngushtë me drejtimin dhe funksionimin e saktë të metabolizmit të glukozës, yndyrës dhe proteinave. Glukoza merret nga gjaku i zorrës dhe i jepet trupit në mënyrë të kontrolluar. Teprica deponohet si glikogjen. Gjatë urisë bëhet përsëri shpërbërja e substancës së deponuar në glukozë. Mëlçia ndikon, e drejtuar nga hormonet (p.sh insulina dhe glukagoni) në pasqyrën e sheqerit në gjak dhe mund ta mbajë atë në një shkallë konstante pavarësisht nga marrja e ushqimit. Insulina aktivizon në mëlçi oksidimin e sheqerit dhe pengon shpërbërjen e yndyrës.
Enzimat e mëlçisë
Kontrollimi i gjakut gjatë një sëmundjeje të mëlçisë jep shumë udhëzime të rëndësishme mbi llojin dhe përhapjen e sëmundjes. Enzimat janë të nevojshme si çdo kund tjetër në trup edhe në mëlçi në mënyrë që të funksionojë si duhet metabolizmi i saj. Kur bëhet dëmtimi i qelizave të mëlçisë, këto enzima dalin jashtë tyre dhe rritet pasqyra e tyre në serumin e gjakut. Kështu mundemi, varësisht se cilat enzima janë të rritura, të vijmë deri tek diagnoza e sëmundjes.
Sëmundjet
Diagnostika e sëmundjeve të mëlçisë konsiston në interpretimin e drejtë të testeve të ndryshme funksionale dhe morfologjike. Mirëpo, disa nga këto nuk janë sasiore, disa nuk janë mjaft sensitive e disa të tjera nuk janë mjaft specifike, kështu që klinicistit i mbetet që të zgjedhë atë grup testesh që ndriçon më së miri një aspekt të veçantë të funksionit të mëlçisë. Interpretimi i këtyre testeve duhet bërë gjithmonë, duke pasur parasysh tablonë klinike.
Sëmundjet e mëlçisë janë :
Në bisedë
Shprehja “mëlçia e bardhë” përdoret shpesh në jetën e përditshme kur flitet për mushkëritë.
Biopsia e mëlçisë
Biopsia e mëlçisë konsiston ne marrjen e disa qelizave të mëlçisë me qëllim për te bere një ekzaminim istiologjik ne mikroskop. Behet fjale për një procedurë invazive që ka te bëjë me depërtimin e një gjilpëre të Menghini-Orlandi pasi është praktikuar anestezia lokale e lëkurës në pjesën e shpimit. Domosdoshmëria e kësaj prove ka të bëjë në lejimin e diagnostikimit dhe kurimit me saktësi te fibrosit dhe inflamacionit te mëlçisë, duke mundur te dallojë hepatitet, në gjendjet me te ndryshme,dhe cirrozën e mëlçisë duke të dhënë mundësinë të përjashtosh apo të konfirmosh prezencën e një indi neoplasik apo jo në brendësi te nyejve të mëlçisë. duke qënë një procedurë kryesisht e sigurte ajo përkeqësohet nga një rrezik i një komplikimi i karakterizuar nga shpimi i organeve kavo, ndër të cilët zorra e trashe(kolon) dhe pelvi, dhe përgjakja.
Aporia crataegi
thumb
Petroshan
Petroshan,Kosan vendi ku u realizu filmi toka jone.Ky film u realizu ne fshatin e kosanit ne shtepin e Uldedajve e cila sot eshte rrenuar
Aporia crataegi
Flatra të bardha, me pak luspa dhe me nervurat të errta të theksuara. Hapësia e flatrave varion nga 46 – 62 mm. Takohet në mjedise barishtore, shkurre e drurë frutorë.
Lufta Civile 1943-1944
Konferenca e Mukjes dhe Preludi i Luftës Civile
Në datat 1-3 gusht 1943, në fshatin Mukje të Krujës, që ishte nën ndikimin e Abaz Kupit, u zhvillua një mbledhje e përbashkët midis delegatëve të KANÇ-it dhe Ballit Kombëtar. Qëllimi ishte që forcat shqiptare të bashkoheshin rreth një grupimi dhe bashkarisht të luftonin pushtuesin. Në fillim bisedimet u zhvilluan në fshatin Tapizë, afër Krujës, më 26 korrik. Pastaj ato u zhvendosën në Mukje. Dy grupet ranë parimisht dakord me njëri-tjetrin dhe nënshkruan Marrëveshjen e Mukjes, ku kërkohej formimi i Komitetit të Shpëtimit të Shqipërisë, luftë kundër pushtuesit dhe krijimin e Shqipërisë Etnike.
Teksti i Marrëveshjes së Mukjes
" Sot, me datë një gusht 1943 (01.08.1943), në katundin Mukje u mbajt Mbledhja e Dytë në mes të delegacioneve të Ballit Kombëtar dhe të Organizatës së N.Çl." Kryesia e Mbledhjes me vota unanime iu ngarkua z.Thoma Orollogajt dhe sekretaria z.Mustafa Gjinishi. Bisedimet i hapi z. Hasan Dosti, delegat i Ballit Kombëtar, i cili deklaron, së pas bisedimesh që bëri qëndra e Ballit Kombëtar procesverbali të marrëveshjes së bërë me 25.korrik.1943, të nënshkruar "ad. Referendum" prej delegacioinit të Ballit Kombëtar, e shohim të arësyeshme të bëhet një shqyrtim i disa pikave të akortit (Marrëveshjes-A.C.)të arritur. Bisedohet dhe vendoset që Pika një e nenit dy të ndryshohet dhe të qëndrojë në ketë mënyrë:
Delegacionet pjesëmarrëse: Organizata e Ballit Kombëtar: Hasan Dosti, Mit'hat Frashëri, Thomo Orollogaj, Skender Muço, Hysni Lepenica, Isuf Luzaj, Kadri Cakrani, major.Raif Fratani, Nexhat Peshkëpia, Halil Mëniku, Ismail Petrela dhe Vasil Andoni. Nga K.P.N Çlirimtar: nënkolonel. Jahja Çaçi, Myslim Peza, Abaz Kupi, Ymer Dishnica, Mustafa Gjinishi, Omer Nishani, Sulo Bogdo, Shefqet Boja, Medar Shtylla, Haki Stërmilli, G.Nushi dhe njëfar Stefan.
Reagimi i Partise Jugosllave
Fillimisht edhe Enver Hoxha e pranoi marrëveshjen, por kjo i zemëroi pa masë të deleguarit jugosllavë pranë të tij të cilët e detyruan Hoxhën të hidhte poshtë Mukjen, dhe më 2 shtator në Konferencën e Labinotit ai t'i shpallte luftë Ballit Kombëtar.
Formimi i Legalitetit
Të pakënaqur që nuk u pyetën në lidhje me prishjen e Marrëveshjes së Mukjes, zogistët të udhëhequr nga Abaz Kupi, shpallën ndarjen nga Fronti Nacional-Çlirimtar dhe formuan lëvizjen e tyre "Legalitetin". Ata kërkonin rikthimin e Ahmet Zogut në fuqi, pasi sipas tyre ai ishte pushteti i ligjshëm (legal) në Shqipëri.
Faza II, Shqipëria e Veriut
Ndërkohë që Balli po tërhiqej, luftimet u përqëndruan në Shqipërinë e Mesme dhe në atë të Veriut. Në Mars 1944, komunistët erdhën në përpjekje edhe me fuqitë e Ballit që komandonte Nezir Muzhaqi, në Polis të Elbasanit, dhe me ato të Xhem Gostivarit, në Dibër. Në Pranverën e në Verën e 1944-ës, përpjekjet midis fuqivet të Ballit dhe komunistëve u përgjithësuan edhe në Shqipërinë e Mesme, në rrethet e Kavajës, të Shijakut e të Tiranës. Dhe në Vjeshtën e atij viti komunistët sulmuan fuqitë e Ballit në Kosovë, që komandonte Ejup Binaku, si edhe çetat e Ballit në rrethe të Shkodrës e në Dukagjin, që patën organizuar vëllezërit Kazazi, Mark Sadiku e Ndue Pali. Më 1 qershor 1944, Divizioni I sulmues mori urdhër të kalonte në drejtim të Shqipërisë së Mesme dhe të Veriut. Në shumë fshatra të Çermenikës, Librazhdit, e të Zaranikës, forcat partizane u ndeshën vetëm me forcat e Ballit. Në zonën e Tiranës, Brigada V kreu veprime luftarake kundër shtabit të Legalitetit në Shkallën e Tujanit. Për t'iu shmangur luftës civile, Kupi u tërhoq, ndërkohë që lajmëronte Mbretin Zog, për vëllavrasjen që zhvillohej midis komunistëve dhe ballistëve. Komunistët u hodhën në Mat, ku luftuan në mënyrë të pamëshirshme me forcat e Legalitetit. Në Fushë-Aliaj më 9 korrik, partizanët u përballën me forcat e Halil Alisë, ku mbetën të vrarë 21 partizanë. Krerët e Veriut dhe Legaliteti u kapën të papërgatitur dhe të pavendosur kështu që ata u mundën më lehtë se sa Balli Kombëtar në jug. Më 21 gusht, forcat anti-komuniste vranë në Vig të Shkodrës 5 partizanë. Më 29 gusht, partizanët dogjën kullat e Mark Gjon Markut. Në gusht 1944, forcat nacionaliste u përqëndruan në Prezë të Tiranës dhe formuan një qeveri me Kryeministër Mit'hat Frashërin dhe Komandant të Forcave të Armatosura, Abaz Kupin. Ndërkohë Krerët e Veriut u mblodhën në disa besëlidhje si ajo e Lumës, Lurës, Matit dhe Dibrës, por pa asnjë rezultat, sepse forcat partizane kishin superioritet numerik. Midis datave 21-23 shtator u vranë në Kukës 5 civilë nga përplasjet midis partizanëve dhe forcave të Muharrem Bajraktarit. Më 25 shtator, forcat partizane të Shefqet Peçit masakrojnë 21 fshatarë të fshatit Buzëmadhe në Kukës. Në Kukës ata konfrontohen me forcat e Bajraktarit. Delegatët komunistë e thërrasin Bajraktarin për bisedime, dhe në pabesi e sulmojnë, por ai shpëton. Komunistët sulmuan edhe forcat e Gani Kryeziut në Malësinë e Gjakovës. Më 28-29 nëntor 1944, Shkodra çlirohet nga forcat partizane dhe i gjithë vendi bie nën pushtetin komunist.
Pes 2011
Pro Evolution Soccer 2011 (i shkurtuar zyrtarisht si PES 2011 dhe i njohur si World Soccer: fitues i Njëmbëdhjetë 2011 në Japoni) është një video lojë futbolli në serinë Pro Evolution Soccer duke u zhvilluar dhe e publikuar nga Konami me ndihmën e prodhimit nga Ekipi Blue Sky. Loja u shpall më 9 shkurt 2010 dhe është vendosur të jetë lëshuar në mes të tetor dhe dhjetor 2010 mbi Nintendo Wii, PC, PlayStation 3, PlayStation 2, PlayStation Portable dhe Xbox 360. UEFA Liga e Kampionëve dhe të UEFA Europa League dhe do të paraqesë brenda lojës, dhe për herë të parë CONMEBOL Copa Libertadores do të jenë plotësisht të licencuar. Rimorkio e parë u lirua më 4 maj 2010. [6] Pastaj, një trailer E3 u lirua në qershor 2010, duke treguar disa nga tiparet e reja të lojës. Loja do të shohim edhe kthimin e Lionel Messi, si yll e saj mbulojnë.
Beglin Jim ITV-së është zbatuar si bashkë komentator i ri-për Jon kampion për PES 2011. Ai zëvendëson Mark Lawrenson i cili paraqiti në tri versionet e fundit së bashku me kampion.
Karakteristikat dhe Detajet
1)mbrojtesi tenton te ndaloj lojtarin kundershtarin me nje nderhyrje direkte 2)mbrojtesi therret lojtarin e skuadres per te mbajtur nen pression lojtarin kundershtar3)mbrojtesi mban distanzen nga sulmuesi duke pritur arritjen e nje lojtare te squadres per te kryer nderhyrjen kunder sulmuesit.Keto karateristika mundesojne nje veshtirsi me te madhe per arritjen e nje fitore(ndryshe nga versionet e kaluara ,ku ky aspekt ishte pak i percaktuar)
Përmbajtja
Kupa e mëposhtme janë të licencuara Konkurse plotësisht.
Klubet në pamje të parë në video E3 Trailer
Klubet e vijuese dhe shtetasve të ekipeve të shfaqet në pamje të parë në video E3 Trailer: [7]
Lista e ambasadorëve të Shqipërisë në OSBE
Kjo është lista e Ambasadorëve shqiptarë që kanë përfaqësuar Shqipërinë në OSBE:
Hodo Sokoli
Hodo pashë Dervishi i njohur më shumë si Hodo Sokoli (İşkodralı Miralay Hodo ose İşkodralı Hodo Paşa; Shkodër, 17 nëntor 1834 - Erzinxhan, 1883) ka qenë ushtarak i Perandorisë Osmane dhe komandant i trupave të Lidhjes së Prizrenit në degën e Shkodrës në atë që në popull u njoh dhe u këndua si Lufta e Miletit.
Jeta
U lind më 17 nëntor 1834 me emrin Et'hem Hodo, i biri i Mahmud beg Sokolit, në një familje me prejardhje nga viset e Sumës të vendosur në lagjen Dërgut në kohën e Pashallëkut të Shkodrës. Në fillim mbiemrin e kishin Dervishej, më pas e shndërruan në Sokoli. Ndoqi shkollimin e tij në vendlindje, ku kreu ruzhdijen. Pasi u shqua ndër betejat e shpeshta në gjysmën e parë të shek. XIX kundër Malit të Zi, u gradua kapiten i rojës së ishujve të Liqenit të Shkodrës, gradë që dihet ta ketë patur që kur ishte vali Abdi pashë Çekrezi më 1860. Më vonë u gradua major i xhandarmërisë ushtarake të formuar rishtas.
Kur u emërua Dervish Pasha vali në Shkodër, u transferua në Stamboll më 1869. Më 1876 u gradua kolonel i xhandarmërisë së Shkodrës, atëherë me titullin ''kullukçibash. ''
Pas ndodhive të Lidhjes së Prizrenit, kur skema e lëshimit të territoreve kaloi nga Plava e Gucia në Hot, Grudë e Kelmend sipas linjës Korti, Hodo begu u zgjodh kryetar i Komitetit të degës vendore të Lidhjes, me zëvendës Preng Bibë Dodën. Komiteti nxorri kushtrimin dhe Hodo Begu priu kund 8000 burrave për në Tuz, ku Hodo Begut i ishin bashkuar gati tërë oficerët e xhandarmërisë osmane.
Pas veprimeve në mbrojtjen e bajrakëve të Malësisë së Madhe, Hodo Begu u gradua pashë mirliva (gjeneral brigade) dhe nisi të punonte për mobilizim të përgjithshë në të gjitha viset shqiptare, për punën e tij për autonomi nuk vonoi shumë dhe më 12 dhjetor 1880 Dervish Pasha i arrestoi dhe i nisi për në Stamboll. Pas takimeve në Babu-serasqeri (Ministria e Luftës), burimet e kohës tregojnë se Sulltani donte t'i internonte në Erzurum, por ndërhyrja e ambasadorëve të shumtë bënë që mos të merrej ky vendim dhe të qëndronin në Stamboll. Hodo Pasha refuzoi për arsye shëndetësore emërtimin mytesarif i Damaskut.
Trashëgimia
Për veprimtarinë e tij shkruajtën edhe gazetat e huaja, siç e vë në dukje "Bashkimi i Kombit". Gjithashtu në këngën popullore shkodrane të quajtur Kanga e Miletit i këndohet rebelimit të tij dhe shqyerjes së uniformës ushtarake për t'i shërbyer atdheut. Sipas shtypit italian të kohës "fryma e qëndresës ishte agjitatori i njohur i Shkodrës, Hodo Beu".
Sistemi i Miletit
Sistemi i miletit ishte në Perandorinë Osmane nga shekulli i 16-të deri në fillim të të 20-tit sistemi që përcaktonte me ligj statusin e pakicave jo-myslimane dhe autonominë e bashkësive fetare. Mileti (osmanisht ملت) quhej në Perandorinë Osmane kombi i përkufizuar sipas besimit.
Gjatë ekzistencës së saj 600 vjeçare Perandoria Osmane u zhvillua në një sistem shtetëror shumë-besimesh, ku sistemi i miletit përbënte sistemin ligjor të statusit të secilës bashkësie të veçantë fetare dhe të të gjithë jo-myslimanëve në bazë të të drejtës islamike. Dmth. miletet ishin krijuar në bazë të feve dhe jo sipas aspekteve etnike.
Termi „milet“
Termi arab mila (arabisht ملة, shumës ملل = milal), i cili është përvetësuar nga osmanishtja, do të thotë ‚bashkësi fetare‘. Pakicat e njohura ligjërisht ishin të organizuara si milete sipas përkatësisë së tyre fetare. Ky sistem u garantonte këtyre grupeve fetare disa të drejta, në mënyrë që ata të rregullonin vetë çështjet e tyre. Nënshtetasit çifutë dhe kristianë quheshin sipas të drejtës islamike dhimmi që do të thotë „të mbrojtur“, të cilët dispononin nga një shkrim të shenjtë të vetin. Me çështjet dhe konfliktet që preknin si nënshtetasit myslimanë ashtu edhe ata të krishterë merrej e drejta islamike, shari'a. Pesha e taksave për dhimmi-t ka qenë më e madhe se sa për myslimanët. Përveç kësaj ekzistonin një sërë rregullash diskriminuese dhe gjëra të ndaluara si psh. ndalimin e disa kafshëve të shalës.
Historia
Rrethimi i Konstandinopojës më 1453 nga Osmanët i dha fund Perandorisë Romake të Lindjes.
Peshkopi i Kostandinopojës, detyra e të cilit pretendohej ta kishte origjinën nga apostulli Andrea, ishte që nga viti 381 patriark duke pasur për më se një mijëvjeçar (deri në pushtimin e qytetit) një pozitë të lartë. Në fakt atij iu lejua të vazhdonte të qëndronte në qytet por iu morr Hagia Sofia, e cila u shndërrua në xhami (duke mbetur e tillë deri më 1932). Selia e re e patriarkut u bë bazilika e Hagios-Georgios në lagjen Fanar.
Nëpërmjet sistemit të miletit Perandoria Osmane u riorganizua duke i vendosur grupet etnike në relativisht tolerancë përkrah njëri-tjetrit. Sistemi i miletit u garantonte të krishterëve dhe çifutëve që jetonin aty të drejta të caktuara; nga ana tjetër anëtarëve të këtyre bashkësive fetare („të mbrojturve“ ) iu ndalua mbajtja e armëve si dhe iu caktua pagimi i të ashtuquajturës „taksës për frymë“.
Miletet
Deri në shekullin e 19-të ekzistonin vetëm tre kombe fetare të njohura nga osmanët: kombi çifut, apostolik armen dhe ai grek. Por deri më 1914 numri i kombeve të njohura fetare u rrit në 17, ku bënin pjesë edhe bashkësi konvertitësh nga kishat e ndryshme nacionale të lindjes (protestantë dhe të bashkuar me Romën).
Miletet gëzonin të drejta autonomie (krysisht për të drejtën familjare dhe private) dhe ishin nën sundimin e autoritetit kishtar përkatës. Ata nxirrnin ligje dhe caktonin taksa brenda sferës së kompetencës së tyre. Këtu ata duhej të ishin lojalë (besnikë) ndaj Perandorisë Osmane. Kur një pjesëtar i një mileti bënte një vepër kriminale kundra një pjesëtari të një tjetri, hynte në fuqi ligji i palës së dëmtuar. Por shumica sunduese islamike ishte gjithmonë eprore; si pasojë edhe konfliktet ku ishin përzier myslimanët i nënshtroheshin shari'a-s.
Më 1829 shteti osman e njohu patriarkatin katolik por jo duke e përkufizuar si milet tjetër. Patriarku zgjodhi Aleppon si qytet rezidencë dhe më 1850 u vendos në Mardin.
"Ymet" myslimane
Bashkësitë myslimane përbënin umma-n, ku sulltani ishte njëkohësisht edhe kalif. Ligjet osmane nuk i njihnin termat si „përkatësi etnike“ ose „shtetësi“, kështu që çdo mysliman, pavarësisht nga prejardhja etnike, gëzonte të njëjtat të drejta dhe privilegje.
Drejtimet e ndryshme myslimane të besimit, të cilat shiheshin si devijime nga sunna e dinastisë së kalifëve, si psh. shiitët, alavitët, alevitët dhe jezidët, nuk gëzonin status të veçantë ligjor dhe trajtoheshin në përgjithësi si pjesë e umma-s myslimane; vetëm sinkretistët druzë e Xhebel ed-Duruz-it dhe të malësisë së Libanit gëzonin një farë autonomie feudale.
Mileti ortodoks
Që në fillim banorët grekë të Konstandinopojës i kishin të gjitha mundësitë të ngjiteshin në pozita të larta në fushën e tregtisë, politikës, fesë dhe ushtrisë. Në këtë mënyrë patriarku i Konstandinopojës u pajis me kalimin e kohës me pushtet dhe autoritet të madh fetar dhe politik por gjithmonë nën kontrollin e rreptë të shtetit.
Ndër ortodoksët, grekët ishin ata që vendosnin për çdo gjë, megjithëse në miletin ortodoks bënin pjesë edhe bullgarët, rumunët, serbët etj. Fanariotët grekë (siç do të quheshin ata më vonë për shkak të selisë së patriarkut në lagjen Fanar) shërbenin edhe si diplomatë të sulltanit në Evropë dhe si mëkëmbës lokalë të sulltanit në Ballkan; Grekëve të brigjeve të Egjeut iu dhanë privilegje tregtare; ata ngritën flotën luftarake, e cila do të bëhej së shpejti fuqia detare e perandorisë. Faktikisht edhe disa grekë të pasur u bënë rezistencë bashkatdhetarëve të tyre gjatë luftës së Greqisë për pavarësi më 1821–1831 për shkak të frikës së humbjes së privilegjeve.
Nga ana tjetër popullsisë së krishterë të Ballkanit i ishin hequr në këtë kohë shumë të drejta duke bërë që ajo të mos zhvillohej dot përtej nivelit së fshatarsisë. Shenjat më të vogla të devijimit shtypeshin shpesh në mënyrë mizore (shih psh. kryengritjen bullgare të prillit).
Mileti armen
Pas marrëveshjes së paqes së Adrianopojës (1829) armenët katolikë arritën të sigurojnë garancinë për lirinë e fesë dhe njohjen si mileti armen unionist i pavarur nga patriarkati apostolik armen. Edhe deri më 1828 u zhvillua përkrah betejës së Navarinos një përndjekje katolikësh, ku rreth 12 mijë armenë katolikë u dëbuan si spiunë frankë në mes të dimrit nga Konstandinopoja për në Ankara. Si përfundim më 1831 u bashkuan të gjitha konfesionet katolike të Perandorisë osmane nën autoritetin e peshkopit unionist armen si milet më vete.
Në vitin 1850 u njohën zyrtarisht si komb fetar protestantët armenë.
Mileti çifut
Çifutët e Perandorisë Osmane nuk ishin grup homogjen por jetonin si pakicë e integruar dhe e toleruar nga popullsia islame në zona të ndryshme socio-kulturore. Ata gëzoni privilegje të ngjashme me fanariotët (liritë pjesërisht më të mëdha të historisë çifute).
Çifutët më të vjetër ishin romaniotët vendas grekofolës. Imigrantët e parë, kryesisht ashkenazitë, erdhën nga Evropa veriore. Ata u kapërcyen shumë në numër si pasojë e imigracionit të sefardëve nga Evropa jugore në fund të shekullit të 15-të, të cilët u vendosën kryesisht në Stamboll, Selanik, Smirna, në rrafshnaltën e Anadollisë dhe në Ballkan.
Çifutët e ardhur nga Evropa sollën njohuri me rëndësi për mjekësinë dhe shtypin. Shtypshkronja e parë turke u vu në punë jo më herët se në shekullin e 18-të.
Në shekullin e 19-të sistemi i miletit, i cili ishte krijuar në rradhë të parë për komunitetet greke dhe armene, u zgjerua edhe për komunitetet çifute. Deri në fillim të shekullit të 20-të çifutët (bashkë me armenët dhe grekët) mbizotëronin tregtinë në të gjithë Perandorinë Osmane. Ata ishin njohur si milet dhe i nënshtroheshin autoritetit të hamambashi-t, krye-rabinit, i cili ishte i pajisur me privilegje të ngjashme si kreu i kishës greke ose armene.
Fundi i sistemit të miletit
Duke filluar nga fillimi i shekullit të 19-të Perandoria Osmane ishte tashmë vetëm hija e vetvetes. Trazirat e brendshme politike dhe sociale, disfatat ushtarake dhe ndikimi gjithnjë e më i madh nga ana e fuqive të mëdha evropiane e kishin keqësuar shumë gjendjen e jetës sociale të njerëzve në Perandorinë Osmane. Fuqia në rritje e botës kristiane dhe idetë e Revolucionit Francez shkaktuan tek nënshtetasit e krishterë të Perandorisë Osmane një valë pakënaqësie. Fshatarët jo-myslimanë, (si hallka më e dobët e hierarkisë sociale ushtarakisht pre për këdo) kishin vetëm dy mundësi: ose të shpërnguleshin në qytetet e sigurta ose t'u luteshin fuqive evropiane për mbrojtje ushtarake.
Këndvështrimi i sistemit të miletit nga ana fetare ndryshoi për njerëzit në një identitet të ndjerë si pakicë kulturore, pikëpamje kjo që përputhej me idetë e politikanëve evropianë (kjo problematikë ra në një kohë kur në Evropë po lindte nacionalizmi kombëtar ), ku si pasojë politika ishte përqëndruar tek dhënia e të drejtave të veçanta për pakicat sipas saj të shtypura jo-myslimane. Në këtë mënyrë bashkësitë fetare, të cilat ishin integruar në konceptin e shtetit osman nën termin e mileteve, u shndërruan në pakica etnike të disfavorizuara nga ana socile që duheshin mbrojtur.
Reformat e tanzimatit
Qeveria osmane përpiqej t'i kundërvihej rrezikut të separatizmit etniko-nacional me anë të reformimit të sistemit të miletit duke arritur ngadalë shfuqizimin e klerit të mileteve. Në kuadër të reformave të tanzimatit qeveria osmane vendosi me dekret në formën e hatt-i humajun (dorëshkrimit perandorak) të 18 shkurtit 1856 barazinë e të gjithë nënshtetasve të perandorisë dhe garantimin e privilegjeve dhe imuniteteve kishtare, gjë që jo vetëm i vendoste jo-myslimanët në një shkallë të barabartë (çka gjithashtu për ligjet islamike vlente edhe si shkelje e rëndë e dogmave ligjore), por kjo krijoi edhe një pozitë të privilegjuar që sa erdhi e u zgjerua si pasojë e ndikimit në rritje të fuqive të mëdha evropiane.
Fuqive evropiane, në radhë të parë Anglisë dhe Francës, u „interesonte“ jo vetëm „mbrojtja“ e të krishterëve në Perandorinë Osmane. Me realizëm politik ato përpiqeshin të frenonin ekspansionin e Rusisë drejt jugut, qëllim ky që ato mund ta arrinin vetëm duke penguar desintegrimin (copëtimin) e Perandorisë Osmane. Kështu ato e përkrahën politikën e reformave sepse kjo ishte sipas tyre një strategji stabilizuese.
Por reformat nuk hasën aspak vetëm në duartrokitje pa rezerva: sidomos kleri i kishës ortodokse greke, si për shkak të shekullarizimit (laicizimit) të njoftuar në deklaratë, ashtu edhe të barazisë që i vinte në rrezik privilegjet e garantuara nga sistemi tradicional i miletit, i druhej humbjes së pozitave të vjetra dhe bashkë me të keqësimit të gjendjes së vet.
Reforma e miletit ishte për qeverinë osmane kontraproduktive (me efekt të kundërt) pasi ajo e favorizoi fuqizimin e borgjezisë me pikëpamje etniko-nacionale brenda komuniteteve të nënshtetasve të krishterë. Ky zhvillim u dha shtytje luftërave për pavarësi në Ballkan duke përforcuar dëshirën për të dalë nga konfederata osmane. Nga ana tjetër kjo çoi edhe në ngritjen e gjerë sociale të jo-myslimanëve të qyteteve në ekonomi dhe administratë, të cilët (ngjashëm me klerin) i druheshin humbjes së privilegjeve të fituara. Ndërsa popullsia myslimane e ndjente këtë zhvillim tashmë vetë si dëbim dhe përzënie, sidomos në marrëdhëniet me tregtarët dhe shtetet evropiane.