Arkitektura_e_Bengalit
Varret Mogule
Duke përfaqësuar tipin e parë janë dy shembuj të rëndësishëm në Dhaka. Varri i parë besohet se është i Khwaja Shahbazit që, sipas dëshmive të mbishkrimeve të xhamisë së afërt, e ndërtoi xhaminë në vitin 1089 të hixhras (viti 1679 i e.s.), gjendet në Ramna, Dhaka. Varri dhe xhamia formojnë një kompleks brenda një rrethimi me mure që hyet nëpërmjet një portiku në jug-lindje. Varri tjetër, atribuar Dara Begumit, tani është pa ndonjë të varrosur. Ai ka qenë bashkangjitur si një dhomë lutjeje e Xhamisë Lalmatia Jami; mihrabi në murin perëndimor të dhomës zanafillore të varrit e lehtësoi këtë shndërrim. Skema arkitekturore e tipit të dytë e gjen një prototip në varrin e I'timad al-Daulas të ngritur nga Nurjahani në Agra midis viteve 1622–28. Krahasuar me planimetrinë e thjeshtë të kubas, plani i tij i stërholluar e bën këtë tip të veçantë. Në Bengal ndodhen katër shembuj të shquar të këtij tipi: (I) varri i Shah Niamatullahut (vdekur në gjysmën e dytë të shekullit të XVII) në Firuzpur, Gaur (Bangladesh), atribuar patronazhit të Shah Shujas (1639–60); (II) varri i Bibi Parit në Lalbagh, Dhaka; (III) varri i Bibi Mariamit në Dhaka; dhe (IV) varri i Bakht Humas në Rajmahal, atribuar patronazhit të Shaista Khanit dhe i datuar në fundin e shekullit të shtatëmbëdhjetë. Shembulli i fundit i këtij tipi në Bengal është varri në Khushbagh, Murshidabad, ku qëndron i varrosur Alivardi Khani dhe Siraj ud-Daulahu me anëtarët e tjerë të familjes së tyre. Ky tip paraqet variacione interesante të dizajnit – varret e Niamatullahut dhe Bibi Mariamit kanë veranda për ambulatorët; varret e Bibi Parit dhe Bakht Humas kanë kalime anësore dhe dhoma në kënde. Përsëri, varret e Niamatullahut, Bibi Parit dhe Bakht Humas kanë tre hapje harkore ndërsa ai i Bibi Mariamit ka pesë hapje harkore në secilin nga katër krahët. Në kontekstin e përdorimit të përgjithshëm të tullës në arkitekturën e Bengalit, varri i Bibi Parit është i pashembullt për përdorimin e gjerë të mermerit të sjellë veçmas nga Jaipuri, bazalti i zi nga Gaya dhe guri gri ranor nga Chunari për interiori. Adoptimi arkitekturor i një kasolleje të thjeshtë bengaleze me çatinë e saj dochala ose chauchala u bë një tip domethënës varri në shekullin e shtatëmbëdhjetë në arkitekturën e Bengalit. Ashtu si stili Eklakhi, nuk ishte e kufizuar nga ndërtesa mortore, por merte popullaritet në forma të ndryshme strukturore. Një shembull i shquar është varri i Fath Khanit në Gaur ku një strukturë tulle e suvatuar, që ka një çati dochala mbi një dhomë të vetme mortore katrore me hyrje në jug dhe perëndim, është ndërtuar në grupin e rrethuar me mur faltores së Kadam Rasulit. Një tjetër shembull i mirë i tipit dochala është dhomat anësore të bashkangjitura me dhomën katrore mortore të Anwar Shahidit në Burdwan. Çatia chauchala e përdorur në varret Mogule në Bengal nuk paraqet formën e vërtetë bengale chauchala; ajo është, çfarë Dani e quan një 'çati katrore e segmentuar' e tipit të përdorur në varrin e I'timad al-Daula'as. Një nga shembujt më të hershëm të këtij tipi supozohet se ishte varri i Islam Khan Chishtit (të vdekur në vitin 1613), tani i rindërtuar nëpërmjet njohjes, në kompleksin e Gjykatës së Lartë në Dhaka. Në Chittagong, varri pranë Xhamisë Bagh-i Hamza është një shembull i mirë i këtij tipi. Çatitë chauchala në kompleksin e varrit të Ibrahim Danishmandit në Mograpara janë interpretime interesante të një veçorie të periudhës Sulltanore. Mbetjet e një varri dy-katësh në Arifil, Brahmanbaria, që përmbajnë dy varre në bazamente dhe dy cenotafe përkatëse në katet e sipërme ngjasojnë në një formë modeste të shpërndarjes me varrin e I'timad al-Daulit. Mbetjet e dy varreve tetëkëndore në Nauda (Rajshahi) dhe në Burhanpur (Rajmahal) në pamjen e tyre si pavjone dhe trajtimin e sipërfaqes për tiu përshtatur modelit të varreve tetëkëndore nën mbretërimin e Shah Jahanit. Varret e nawabëve të Murshidabadit gjatë shekullit të tetëmbëdhjetë pasqyrojnë parapëlqimin e tyre. Vendi modest i varrimit të Murshid Quli Khanin nën portalin hyrës të Xhamisë së tij Katra (Murshidabad) konsiston në një dhomë të vogël me një varr të mbuluar me baltë, duke përmbushur dëshirën e tij të fundit që "pluhuri i këmbëve të adhuruesve mund të bier mbi gjoksin e tij". Alivardi Khani dëshiroi të varrosej në kopështin e tij shumë të dashur, Khushbagh. Mir Jafari qëndron i varrosur në varrezën e Jafarganjit mes një mijë varreve në qiell të hapur. Adhurimi i të vdekurit në Bengal dhe krijimi i gjenisë së ndërtuesve modernë bengalezë ka prodhuar disa shembuj të shquar arkitekture në Bangladesh. Tin Netar Mazari në Dhaka shënon vend-varrimin e tre prijësve politikë bengalezë të para çlirimit –A. K. Fazlul Huq, Khawaja Nazimuddin dhe Huseyn Shaheed Suhrawardy – është një interpretim i motivik të harkut në arkitekturën tradicionale islamike. Varret e poetit Nazrul Islam dhe presidentit Ziaur Rahman në Dhaka janë shembuj të shquar të varreve modernë në qiell të hapur në Bangladesh.