cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dialekti i Tiranës
Dialekti i Tiranës (Shqip:Dialekti i Tiranës, në dialekt: Dialekti Tironas) është nëndialekt i gjuhës shqipe flitet nga shqiptarët që janë rritur në Tiranë.
Rënditja
Në hartën dialektore të Shqipërisë Tirana me fshatrat e saj bën pjesë në të folmet e gegërishtes jugperëndimore, dmth. në një zonë që përfshin ç’përmbledh trekëndëshi Durrës-Elbasan-bregdet. Por edhe brenda kësaj zone Tirana ka veçantitë e saj gjuhësore.Ashtu si shumica e dialekteve të gegërishtes edhe e folmja e Tiranës ka zanore të gjata, të mesme e të shkurtra, ka zanore hundore, i asimilon tingujt mb, nd, ngj në m, n, nj (mâjta, nava, njita etj.), grupin va e bën vo (voj, vorr, votër), përdor infinitin e tipit me shku, me punu, formën e pakryer të foljeve e ndërton me sh: merrsha, bojsha etj. Këtyre do t’i shtonim disa veçori, që janë tipike ‚tironçe’: Zanorja a e theksuar bëhet ô: dhônri, fullônza, kom mor, moca, kurse a-ja e patheksuar shpesh del si o: gamori, damotja, aborri shem:(Kur ishim fëmijë tregonim edhe këtë anekdotë: Mësuesi tironas u thotë nxënësve: „Sot, të dashun nxonës, do morim gërmën O. Përsrisni bashkë me mu: As-mo-ni-„ – fjala ishte për Osmanin); diftongjet ue, ye, ie zakonisht janë tkurrur në u:, y:, i:, duke u zgjatur këto zanore: gru, ftu, kryt, t’lyn, mill, qill, dill. Zanorja ë kur është e patheksuar shumë shpesh nuk dëgjohet: kpuc, knet, shnet, gzim, klysh etj. Fjalët me burim turk theksohen në rrokjen e parafundit: páre, káfe, xháde, budállë, bakllávë, ndërsa disa fjalë të tjera e marrin theksin në fund: kaqí, aqí, gadí etj.Ndoshta edhe këto pak karakteristika mjaftojnë për të krijuar përfytyrimin e së folmes origjinale tironase, ku dallon në radhë të parë hundorësia dhe ndërrimet zanore që përmendëm. Përfytyroni që një fjali e gjuhës letrare si: „Ku t’i fshihem babait se më hëngri macja bakllavanë“ në tironçe do të tingëllonte: „Ku me iu mçef babs se m’hôngri moca bakllavën“ dhe e keni marrë aromën e veçantë të këtij dialekti. Është interesante të vihet re, sidomos me kalimin e tingullit hundor â në ô, se tironçja afron më shumë pikërisht me skajin tjetër të të folmeve gege ne Kososvë.
Avemetatarsalia
Avemetatarsalia (që do të thotë "metatarsale zogjsh") është një emër klade i themeluar nga paleontologu britanik Michael Benton në 1999 për të gjithë arkosaurat e grupeve të kurorës që janë më afër zogjve sesa krokodilëve. Një emër alternativ është Panaves, ose "të gjithë zogjtë", në lidhje me përkufizimin e tij që përmban të gjitha kafshët, të gjalla ose të zhdukura, të cilat janë më të lidhura me zogjtë sesa me krokodilët. Pothuajse të gjithë avemetatarsalianët janë anëtarë të një nëngrupi të përcaktuar në mënyrë të ngjashme, Ornithodira. Ornithodira përcaktohet si paraardhësi i fundit i përbashkët i dinozaurëve dhe pterosaurëve dhe të gjithë pasardhësve të saj..
Anëtarët e Avemetatarsalisë përfshijnë Dinosauromorpha, Pterosauromorpha, gjinia Scleromochlus dhe Aphanosauria. Dinosauromorpha përmban më shumë forma bazale, të tilla si silesauridët dhe marasuchus, si dhe forma më të prejardhura, duke përfshirë dinozaurët. Zogjtë (Aves) i përkasin dinozaurëve, posaçërisht si anëtarë të nëngrupit të dinosaurëve Theropoda.
Vijat Papilare
Vijat Papilare (lat.Papilla=Kreshta, të qiturat e lëkurës).Lëkura e njeriut përbëhet nga dy shtresa kryesore ; Shtresa Jashtme - Epiderma. dhe nga vetë lëkura - Derma. Sipërfaqja e Dermës, nga ana e saj, përbëhet nga të ashtuquajtur "Papila" ose "Kreshta" ,duke ndjekur njëra-tjetrën,që formojnë Vijat Papilare.Midis këtyre vijave papilare ndodhen kanalet.Epiderma , duke mbuluar shtresën e kreshtave (papilave) merr një strukturë krejtësisht të njëjtë me strukturën e dermës Papilet ndërlidhen në një varg ashtu që përkujtojnë hullitë. Vijat papilare në një numër të madh paraqiten tek llojet e ndryshme të sisorëve, e më të ngjashme me ato njerëzore janë vijat papilare të majmunit. Derisa tek njeriu janë kryesisht të lakuara, tek majmuni janë të rrafshëta. Është mjaft e vogël sipërfaqja e lëkurës në të cilën gjenden vijat papilare, por në pjesët ku gjenden dhe duke pasur parasysh që janë të lakuara, përveç figurave të rregullta në një hapësirë të vogël formohen një numër i madh detajesh, figurash. Janë tri forma themelore: degëzimet, fillimi ose mbarimi dhe format e jashtëzakonshme që me kombinacione të veta japin një numër të madh detajesh. Numri i madh i kombinacioneve i bërë në këtë mënyrë, vijave papilare i ju jep një papërsëritshmëri dhe qëndrueshmëri. Në tokë do të duhej të jetonin rreth 30 miliard njerëz në mënyrë që të ekzistojë probabiliteti që do të mund të paraqitej e njëjta formë e vizatimit tek dy njerëz. Gjithashtu, as te binjakët njëvezor nuk mund të paraqiten dy vizatime identike të vijave papilare. FBI-ja ka rreth 50 milionë regjistrime shenjash të gishtave në databazën e kompjuterizuar dhe ende sot e kësaj dite nuk ka gjetur shenja të gishtave identike te individë të ndryshëm.Zemra e teknologjisë AFIS-Automated Fingerprint Identivication Systems(Sistemet automatike të identifikimit të shenjave të gishtave) ka koduar në mënyrë digjitale shenjat e gishtave, në mënyrë që ato të procedohen më pas nga kompjuterët e shpejtë. AFIS përdor mekanizma të skanimit automatik që e kthejnë pamjen e një shenje gishtash në hollësi(digjitalisht) të cilat përmbajnë të dhëna që tregojnë kreshtat në pikat e tyre fundore dhe degëzimin e kreshtave në dy kreshta.Karakteristikat e shenjës : Minutiae - hollësitë - Mbarimet e kreshtës, bigëzimet , mbylljet , dhe hollësi të tjera të kreshtës , të cilat mbajnë përputhje në dy shenja gishtash , për të përcaktuar prejardhjen e tyre të njejtë. Në vitin 1664 Marcello Maliher, mjeku italian , ka zbuluar në lëkurën e njeriut kreshtat të ciat i ka quajtur "Papule"(lat.Papilla - Kreshta).
Uppland
Uppland është provincë (landskap) në lindje të Suedisë. Kufizohet me Detin Åland në veri dhe lindje, Gästrikland në veriperëndim, Västmanland në perëndim dhe Mälaren dhe Södermanland në jug. Sipërfaqja e saj arrin në 12,676 km² dhe ka afërsisht 1.7 milion banorë (2020). Provinca ka më shumë se 150,000 mbetje antike të dukshme dhe gurë rune.
Uppland zakonisht quhet provinca e kështjellave, manoreve, gurëve rune dhe mbetjeve të lashta.
Administrata
Provincat e Suedisë nuk shërbejnë për qëllime administrative apo politike, por janë entitete historike dhe kulturore. Qarku përkatës administrativ (län), është Qarku Uppsala, i cili zë pjesën më të madhe të territorit. Megjithatë, pjesa më e madhe e popullsisë është brenda Qarkut Stokholm. Pjesë të vogla të provincës janë gjithashtu në Qarqet Västmanland, Gävleborg dhe Södermanland.
Sportet
Futbolli në provincë administrohet nga Upplands Fotbollförbund. Bandi është gjithashtu i njohur, me IK Sirius.
Kristian Gotfrid Erenberg
Christian Gottfried Ehrenberg (19 prill 1795 - 27 June 1876), gjermanisht natyralist, zoologu, anatomist krahasuese, gjeolog, dhe microscopist, ishte një nga shkencëtarët më të njohur dhe produktive të kohës së tij.
Koleksionet e hershme
I biri i një gjyqtari, Christian Gottfried Ehrenberg ka lindur në Delitzsch, pranë Leipzig. Ai së pari studioi teologji në Universitetin e Leipzig, atëherë mjekësi dhe shkencat natyrore në Berlin dhe u bë një mik i explorer famshëm Alexander von Humboldt. Në 1818, ai përfundoi disertacionin e doktoraturës mbi kërpudhave, Sylvae mycologicae Berolinenses.
Në 1820-1825, në një ekspeditë shkencore në Lindjen e Mesme me mikun e tij Wilhelm Hemprich, ai mblodhi mijëra mostra të bimëve dhe kafshëve. Ai hetoi pjesët e Egjiptit, shkretëtirën e Libisë, luginën e Nilit dhe brigjet veriore të Detit të Kuq, [1], ku ai bëri një studim të veçantë të koralet. pjesë më pas e Sirisë, Arabisë dhe Abisini janë ekzaminuar. Disa Rezultatet e këtyre udhëtimeve dhe të koleksioneve të rëndësishme që ishin bërë janë raportuar në nga Humboldt në 1826. Ndërsa në Sudan ai i projektuar rezidencë e guvernatorit lokal të Dongola, Abidin Beut.
Pas kthimit të tij, Ehrenberg botuar në disa gazeta insektet dhe koraleve dhe dy vëllime Symbolae physicae (1828-1834), në të cilën shumë veçoritë e gjitarët, zogjtë, insektet, etj, janë bërë publike. Vëzhgime të tjera i janë komunikuar shoqërive shkencore.
Fokusimi në organizmave mikroskopike
Ehrenberg u emërua profesor i mjekësisë në Universitetin e Berlinit në 1827. Në vitin 1829 ai shoqëroi Humboldt përmes Rusisë lindore të kufirit kinez. Pas kthimit të tij ai filloi të përqëndrohemi studimet e tij në organizmat mikroskopike, të cilat deri atëherë nuk ishin studiuar në mënyrë sistematike.
Për gati 30 vjet Ehrenberg ekzaminuar mostrat e ujit, tokës, sedimenteve, defekt pluhuri dhe shkëmb dhe përshkruar mijëra specie të reja, në mesin e tyre flagjelatë njohur si Euglena, ciliates si Paramecium Aurelia dhe Paramecium caudatum, dhe shumë fosileve, në gati 400 publikime shkencore. Ai ishte i interesuar veçanërisht në një grup njëqelizore të protists quajtur diatometë, por ai gjithashtu studioi, dhe e quajti, shumë lloje të radiolaria, foraminifera dhe dinoflagellates.
Këto hulumtime kishte një ndikim të rëndësishëm në disa nga earths infuzor përdoren për lustrim dhe qëllime të tjera ekonomike; shtuan ata, për më tepër, në masë të madhe të njohurive tona të mikroorganizmave të formacioneve të caktuara gjeologjike, sidomos të shkumës, dhe detare dhe ujërave të ëmbla akumulime të. Deri Ehrenberg mori studimin nuk ishte e njohur se masa të konsiderueshme të shkëmbinjve janë të përbërë nga forma minutë të kafshëve ose bimëve. Ai gjithashtu tregoi se fosforeshencë i detit ishte për shkak të organizmave.
Ai ishte anëtar i Akademisë Mbretërore suedeze e Shkencave nga 1836 dhe anëtar i jashtëm i Shoqërisë Mbretërore të Londrës nga 1837. Në 1839, ai fitoi Medaljen Wollaston, çmimin më të lartë të dhënë nga Shoqëria Gjeologjike e Londrës. Ehrenberg u zgjodh anëtar i jashtëm nderi i Akademisë Amerikane të Arteve dhe Shkencave në 1849. [2] Ai vazhdoi deri në fund të jetës për të hetuar organizmave mikroskopike e det të thellë dhe të formacioneve të ndryshme gjeologjike. Ai vdiq në Berlin më 27 qershor 1876.
Pas vdekjes së tij në 1876, koleksionet e tij të organizmave mikroskopike janë depozituar në Muzeun für Naturkunde në Universitetin e Berlinit. E "Ehrenberg Collection" përfshin 40.000 përgatitjet mikroskop, 5000 mostra të papërpunuara, 3000 laps dhe bojë vizatimet, dhe rreth 1000 letra të korrespondencës. mbledhjen e tij të akrepa, dhe arachnids të tjera nga Lindja e Mesme, është mbajtur edhe në Muzeun e Berlinit.
Ai ishte gjithashtu fitues i parë i Medaljes Leeuwenhoek në vitin 1877.
Në vendlindjen e tij, Delitzsch, më e larta shkollore A-Level, "të Ehrenberg-Gymnasium" është emëruar pas tij. Studenti më i mirë i vitit shkollor merr Çmimin Ehrenberg dhe një bursë.
Ehrenberg Island në arkipelag Svalbard është emëruar pas Ehrenberg. [3]
Publikime
Ehrenberg, C.G. (1828). Naturgeschichtliche Reisen durch Nord-Afrika und West-Asien në Jahren den 1820 bis 1825 von Dr. W.F. Hemprich und Dr. C.G. Ehrenberg. Historischer Theil. Ernst Siegfried Mittler: Berlin, [1].
Ehrenberg, C.G. (1828-1900). Symbolae physicae, Species: Christian Gottfried Ehrenberg # Symbolae physicae.
Band 1: Organizimi, Systematik und geographisches Verhältniss der Infusionsthierchen. Berlin: gedruckt në Druckerei der Königlichen Akademie der Wissenschaften, 1830, [3].
Die geographische Verbreitung der Infusionsthierchen në Nord-Afrika und West-Asien, beobachtet auf und Hemprich Ehrenbergs Reisen, S. 1-20, [4].
Beiträge zur Kenntnis Organisation der der Infusorien und ihrer geographischen Verbreitung, besonders në Sibir
Paleografi
Paleografia (me prejardhje nga greqishtja, palaiós, që do të thotë “i vjetër” ,dhe "γράφειν", që do të thotë “të shkruash”) quhet shkenca që studion dorëshkrimet (duhet qartësuar që studiohet tipi dhe lloji i dorëshrkimeve,procesi i të shkruarit  dhe jo konteksti apo përbërja e tyre si tekste apo dokumente) të vjetra dhe historike .Në këtë disiplinë përfshihet praktika e të deshifrimit, leximit dhe datimit të  dorëshkrimeve historike,dhe konteksti kulturor i të shkruarit ,duke përfshirë metodat me të cilat janë prodhuar  të shkruarit dhe librat ,si dhe historia e scriptoria.
Kjo disiplinë është një nga disiplinat ndihmëse të shkencës së historisë .Është e rëndësishme për kuptimin vërtetimin, dhe datimin e teksteve antike. Sidoqoftë, në përgjithësi nuk mund të përdoret për të gjetur dhe caktuar datat historike me saktësi të lartë.
Aplikimi
Palaeografia mund të konsiderohet si një aftësi thelbësore për historianët dhe filologjistët ,sepse merret me 2 pika të rëndësishme .E para, meqënëse stili i një alfabeti të vetëm në çdo gjuhë ka evoluar vazhdimisht, është e rëndësishme që të deshifrohen shkronjat/shenjat individuale sikur kanë ekzistuar në periudhat e ndryshme .E dyta, shkruesit shumë shpesh përdornin shkurtime, zakonisht që të shkruanin më shpejt dhe për të ruajtur hapësirë po ashtu, në mënyrë që specialisti-palaeograf duhet të dijë t’i interpretojë ato. Njohja e formave individuale të shkronjave, lidhjeve, pikësimit dhe shkurtesave i mundëson paleografit të lexojë dhe kuptojë tekstin.Paleografi duhet të njohë, së pari, gjuhën e tekstit (domethënë duhet të jesh ekspert në format e mëparshme përkatëse të këtyre gjihëve ); dhe e dyta, përdorimi historik i stileve të ndryshme në dorëshkrim, zakonet e shkrimit të zakonshëm, dhe shkurtesave shkruese ose noteriale. Njohuritë filologjike të gjuhës, fjalorit dhe gramatikës që përdoren përgjithësisht në një kohë ose vend të caktuar mund të ndihmojnë paleografët të identifikojnë falsifikimet e lashta ose më të fundit, krahas dokumenteve autentike.
Njohuria për materialet e shkrimit është gjithashtu thelbësore për studimin e shkrimit të dorës dhe për identifikimin e periudhave në të cilat një dokument ose dorëshkrim mund të jetë prodhuar. Një qëllim i rëndësishëm mund të jetë caktimi i tekstit një datë dhe një vend i origjinës: kjo është arsyeja pse paleografi duhet të marrë parasysh stilin dhe formimin e dorëshkrimit dhe shkrimit të dorës që përdoret në të.
Datimi i dokumenteve
Paleografia mund të përdoret për të dhënë informacione rreth datës në të cilën është shkruar një dokument. Sidoqoftë, "paleografia është zgjidhja e fundit për datimin e  një dokumenti " dhe, "për duart e librave ( stile të ndryshme dorëshkrimi të përdorua gjatë mesjetës ,para zhvillimit të printimit dhe teknologjive të ngjashme ), një periudhë prej 50 vjetësh është afati  i fundit i pranueshëm i kohës"   duke sugjeruar që "rregulli i gishtit të madh" do të ishte të shmangim datimin  e një dore (shkruesi)  më saktësisht sesa një shtrirje prej të paktën shtatëdhjetë ose tetëdhjetë vjet ". Në një shtojcë me e-mail të vitit 2005 në letrën e tij të 1996 "Dating Paleographic of P-46" Bruce W. Griffin deklaroi  se :"Derisa të zhvillohen metodologji më të rrepta, është e vështirë të ndërtohet një interval  95%  të besueshëm për dorëshkrimet e NT pa lejuar një shekull për një datë të caktuar. "William M Schniedewind shkoi edhe më tej në përmbledhjen e letrës së tij të vitit 2005:
" Problemet e datimit paleografik të mbishkrimeve "dhe deklaroi se" e ashtuquajtura shkencë e paleografisë shpesh mbështetet në arsyetimin rrethor sepse nuk është ekzistojnë  mjaftueshëm të dhëna për të nxjerrë një   përfundim të saktë në lidhje me datimin e dokumenteve.Studjuesit  gjithashtu kanë tendencë të tejkalojnë zhvillimin dhe evolimin e një gjuhe, duke supozuar modele të thjeshtësisë dhe jo të ndërlikimit ".
Vizatimi i vulës hieroglifike që gjendet në shtresën e Trojës VIIb.
Palaeografia Aramaike
Tabela që tregon alfabetin Mandaik (Abagada) me disa nga misteret e përfaqësuara nga shkronjat
Gjuha aramaike ka qënë  gjuha e tregtisë ndërkombëtare të Lindjes së Mesme të Lashtë, me origjinë nga Siria e ditëve moderne, midis viteve 1000 dhe 600 pes. Ajo u përhap nga brigjet e Mesdheut në kufijtë e Indisë, duke u bërë jashtëzakonisht e njohur dhe duke u folur nga shumë njerëz, qoftë me ose pa ndonjë sistem të mëparshëm shkrimi. Shkrimi Aramaik shkruha në një formë bashkëtingëllore me një drejtim nga e djathta në të majtë. Alfabeti aramaik, një formë e modifikuar e Fenikasit, ka qënë paraardhësi i shkrimeve moderne arabe dhe hebraike, si dhe shkrimi Brāhmī, sistemi mëmë i shkrimit të abugidave më moderne në Indi, Azinë Juglindore, Tibet dhe Mongoli. Fillimisht, shkrimi aramaik nuk kishte ndryshim nga ai Fenikas, por më pas Aramejasit thjeshtësuan disa nga shkronjat, trashësuan dhe rrumbullakosën rreshtat e tyre: një tipar specifik i shkronjave të tij është dallimi midis d dhe r. Një risi në gjuhën aramaike është sistemi “matres lectionis” për të treguar zanore të caktuara. Shkrimet e hershme tëprejardhura nga Feniksi nuk kishin letra për zanore, dhe kështu shumica e teksteve shënonin vetëm bashkëtingëllore. Me shumë mundësi si pasojë e ndryshimeve fonetike në gjuhët semitike të Veriut, aramaët ripërdorën disa shkronja në alfabet për të përfaqësuar zanoret e gjata. Letra aleph ishte e punësuar për të shkruar / ā /, ai për / ō /, jod për / ī /, dhe vav për / ū /.
Gjuha aramaike  zakonisht ndahet në tre pjesë kryesore:
2. Aramaishtja e Mesme, dhe
3. Aramaishtja moderne e ditëve të sotme.
Termi Aramaik i mesëm i referohet formës së aramaishtes e cila shfaqet në tekstet e drejtuara dhe arrihet në shekullin III pas Krishtit me humbjen e zanoreve të shkurtra të theksuara në rrokjet e hapura, dhe vazhdon deri në triumfin e gjuhës  arabe.
Aramaishtja e Vjetër u shfaq në shekullin XI para Krishtit si gjuha zyrtare e shteteve të para aramaiane.Dëshmitarët më të vjetra për të janë mbishkrimet nga Siria veriore e shekujve 10 deri në shekullin e 8-të para Krishtit, veçanërisht traktate të gjëra shtetërore (rreth 750 pes) dhe mbishkrime mbretërore.Gjuha e Vjetër duhet të klasifikohet si "Aramaishtja e Lashtë" dhe përbëhet nga dy gjuhë të shkruara qartë dhe të standardizuara, Aramaishtja e Parë e Lashtë dhe Aramaishtja e Vjetër e Lashtë.Aramaishtja u ndikua në fillim kryesisht nga Akkadian, pastaj nga Shekulli 5 para Krishtit nga gjuha Perse (Farsi) dhe nga shekulli III para Krishtit nga Greqia, si dhe nga Hebraishtja, veçanërisht në Palestinë. Ndërsa Arumanishtja evoluoi në gjuhën perandorake të Perandorisë Neo-Asiriane, dorëshkrimi i përdorur për ta shkruar atë pësoi një ndryshim në një formë të shkrimit kursiv.Shembujt më të mirë të këtij dorëshkrimi vijnë nga dokumentet e shkruara në papirus nga Egjipti. Rreth 500 para Krishtit, Darius I (522–486) e bëri aramaishten të përdorur nga administrata Perandorake Akhemeniste në gjuhën zyrtare të gjysmës perëndimore të Perandorisë Persiane. Ky i ashtuquajtur "Imperial Aramaic" (“gjuha aramaike prerandorake”; shembulli më i vjetër, nga Egjipti, që i përket 495 para Krishtit) bazohet në një formë të shkruar ndryshe të panjohur të Aramaishtes së Lashtë nga Babilonia. Në ortografi, Imperial Official Aramaic (gjuha zyrtare perandorake aramaike) ruan format historike - alfabeti, ortografia, morfologjia, shqiptimi, fjalori, sintaksa dhe stili janë shumë të standardizuara. Vetëm formulimet e dokumenteve private dhe Proverbat e Ahiqar kanë ruajtur një traditë më të vjetër të strukturës dhe stilit të fjalive. Imperial Aramaic (“gjuha aramaike prerandorake”) u zëvendësua menjëherë Aramaishtja e Lashtë si një gjuhë e shkruar dhe, me modifikime të vogla, ajo mbeti gjuha zyrtare, tregtare dhe letrare e Lindjes së Afërt, deri sa gradualisht, duke filluar me rënien e Perandorisë Persiane (331 para Krishtit) dhe duke përfunduar në shekullin e 4-të pas Krishtit, ajo u zëvendësua nga greqishtja, persishtja, dialektet lindore dhe perëndimore të aramaishtes dhe arabishtes, edhe pse jo pa lënë gjurmët e saj në formën e shkruar të shumicës së këtyre gjuhëve. Në formën e tij origjinale të Akeemenidit, Imperial Aramaic (“gjuha aramaike prerandorake”) është gjetur në tekstet e shekujve 5 deri në 3 para Krishtit. Këto vijnë kryesisht nga Egjipti dhe veçanërisht nga kolonia ushtarake hebreje e Elefantinës, e cila ekzistonte të paktën nga 530 në 399 para Krishtit.
Shiko gjithashtu
Palaeografia Greke
Një pjesë e historisë së shkrimit grek duhet të jetë e paplotë për shkak të natyrës fragmentare të provave. Nëse përjashtojmë mbishkrimet në gur ose metal, të cilat i përkasin shkencës së epigrafisë, ne jemi praktikisht të varur për periudhën që i paraprin shekullit 4 ose 5 pas Krishtit në papirus nga Egjipti (krh. PAPYROLOGY), nga më të hershmet nga të cilat marrim përsëri njohuritë tona deri në fund të shekullit të 4 para Krishtit. Ky kufizim është më pak serioz sesa mund të duket, pasi ato pak dorëshkrime jo me origjinë egjiptiane që kanë mbijetuar nga kjo periudhë, si pergamenat nga Avroman ose Dura,  papirusi Herculaneum, dhe disa dokumente të gjetura në Egjipt të shkruara diku tjetër, zbulojnë një uniformitet të stilit në pjesë të ndryshme të botës Greke; por disa dallime janë më se të dukshme, dhe ka të ngjarë që, po të kishte më shumë materiale, stile të dallueshme lokale mund të gjurmoheshin.
Për më tepër, gjatë çdo periudhe të caktuar, disa lloje të dorës mund të ekzistojnë së bashku. Ekzistonte një ndryshim i dukshëm midis dorës së përdorur për vepra letrare (përgjithësisht të quajtura "uncials", por, në periudhën papirus, "stil-libri" të stiluar më mirë) dhe asaj të dokumenteve ("shkrim kursiv") dhe brenda secilës prej këtyre klasave disa stile të dallueshme u punësuan krah për krah; dhe llojet e ndryshme nuk janë aq të përfaqësuara mirë në papiruset që kanë mbijetuar.
Periudha Ptolemaike
Detaje të papirusit 9875 Berlin duke treguar kolonën e 5-të të Persesë së Timoteut, me një simbol koron për të shënuar fundin.
Papirusi Grek më I hershëm i zbuluar gjër më sot është ndoshta ai që përmban Persanen e Timoteut, që daton nga gjysma e dytë e shekullit IV para Krishtit dhe shkrimi i tij ka një pamje arkaike. E, Σ, dhe Ω kanë formën e gërmave të mëdhaja, dhe përveç këtyre letrave të provës është efekti i përgjithshëmi ngurtësisë dhe këndshmërisë. Më e habitshme është shkrimi  I papirusit më të hershëm, një kontratë e vitit 311 para Krishtit. E shkruar, me më shumë lehtësi dhe elegancë, ajo tregon shumë pak gjurmë të ndonjë zhvillimi drejt një shkkrimi me stil vërtet kursiv; shkronjat nuk janë të lidhura, dhe megjithëse “uncial c” përdoret në të gjithë tekstin, E dhe Ω janë të shkruara si gërma të mëdhaja. Një përshtypje të ngjashme është bërë nga shumë pak papiruse të tjera, kryesisht letrare, që datojnë rreth vitit 300 para Krishtit; E është shumë pak e rrumbullakosur, Ω i afrohet formës unciale, dhe Σ këndore  gjendet si shkronjë vetëm në papirusin Timotheus, megjithëse mbijetoi më gjatë si numër (= 200), por dorëshkrimi mezi  sugjeron që për të paktën një shekull e gjysëm  arti I shkrimit në papirus të ketë qënë I zhvilluar.
Megjithatë, para mesit të shekullit të 3 para Krishtit, mund të gjendet një dorëshkrim i  praktikuar libri dhe një kursiv të zhvilluar dhe shumë të bukur.
Këto fakte mund të jenë të shkaktuara padashje, me disa papiruse të hershme që rastesisht përfaqësojnë një stil arkaik i cili ka mbijetuar së bashku me një stil më të përparuar; por ka të ngjarë që ka pasur një zhvillim të shpejtë në këtë periudhë, pjesërisht për shkak të hapjes së Egjiptit, me furnizimet e saja me papirus, dhe akoma më shumë për krijimin e Bibliotekës së madhe Aleksandria, e cila kopjoi sistematikisht veprat letrare dhe shkencore, dhe veprimtaritë e shumëllojshme të burokracisë helenistike. Nga këtu e tutje, të dy llojet e shkrimit ishin mjaft të dallueshëm (megjithëse secili ndikoi te tjetri) për të kërkuar trajtim të veçantë. Disa papiruse letrare, si rrotulla që përmbante Kushtetutën e Athinës të Aristotelit, ishin shkruar me doreshkrim dhe, anasjelltas, doreshkrimi librave përdorej herë pas here për dokumente. Meqenëse skribi nuk datonte me lista letrare, papiruse të tillë janë të dobishëm në gjurmimin e zhvillimit të librit.
Dokumentet e mesit të shekullit III para Krishtit tregojnë një larmi të madhe të doreshkrimeve. Nuk ka asnjë nga kancelaritë e monarkëve helenistë, por disa letra, veçanërisht ato të Apollonit, ministrit të financave të Ptolemeut II, drejtuar nje agjenti, Zeno, dhe ato të sheikut palestinez, Toubias, janë në një lloj shkrimi që nuk mund të jetë shumë ndryshe nga dora e Kancelarisë së kohës, dhe tregoni kursivin Ptolemaik në mënyrën më të mirë. Këto duar kanë një hapësirë ​​dhe forcë fisnike, dhe megjithëse shkronjat individuale nuk janë aspak të njëtrajtshme në madhësi, ekziston një unitet i vërtetë stili, përshtypja e përgjithshme është një nga gjerësia dhe ndershmëria. H, me kryqëzimin të lartë, Π, Μ, me goditjen e mesit të reduktuar në një kurbë shumë të cekët, ndonjëherë duke iu afruar një vije horizontale, Υ dhe Τ, me shiritin e saj kryq që shtrihet shumë më shumë në të majtë sesa në të djathtë nga goditja lart, Γ dhe Ν, goditja e fundit e të cilave zgjatet lart mbi vijë, shpesh duke u lakuar prapa, janë të gjitha të gjera; ε, c, θ dhe β, që nganjëherë merr formën e dy goditjeve pothuajse pingule të bashkuara vetëm në majë, zakonisht janë të vogla; ω është mjaft e sheshtë, lakja e saj e dytë zvogëlohet në një vijë praktikisht të drejtë. Pjesërisht nga majat e gjera të sheshta të shkronjave më të mëdha, pjesërisht nga futja e një goditje që lidh ato (si H, Υ) të cilat nuk janë përshtatur natyrshëm për të lidhur, skribët prodhuan efektin e një vije horizontale përgjatë majës së shkrimit, nga e cila duket se varen shkronjat. Kjo karakteristikë është me të vërtetë një karakteristikë e përgjithshme e shkrimit më zyrtar Ptolemaik, por është shënuar posaçërisht në shekullin e 3 para Krishtit.
Përveç këtyre dorëshkrimeve të tipit "Chancery", ka shembuj të shumtë më pak të përpunuar të shkrimit kursiv, që ndryshojnë sipas aftësive dhe shkallës së arsimimit të shkrimtarit, dhe shumë prej tyre janë jashtëzakonisht të lehtë dhe të pashëm. Lidhja e shkronjave që arrijnë pikën e palexueshmërisë, dhe personazhet e pjerrëta në të djathtë. A zvogëlohet në një kënd të thjeshtë akut (∠), T ka kryqëzimin vetëm në të majtë, ω bëhet një vijë pothuajse e drejtë, H merr një formë disi si h, dhe goditja e fundit e N shtrihet shumë lart dhe në herë rrafshohet derisa të jetë pak më shumë se një goditje diagonale në të djathtë. Përpjekja për të siguruar një vijë horizontale përgjatë majës është braktisur këtu. Ky stil nuk ishte për shkak të paaftësisë, por për shkak të dëshirës për shpejtësi, duke u përdorur veçanërisht në llogari dhe drafte, dhe ishte përgjithësisht punë e shkrimtarëve të praktikuar. Se sa e vendosur mirë ishte bërë dora kursive, tregohet në disa pllaka dylli të kësaj periudhe, shkrimi në të cilin, pavarësisht nga ndryshimi i materialit, ngjan shumë me doreshkrimet e papiruseve.
Dokumentet e fundit të shekujve të 3-të dhe të fillimit të shekullit të 2-të para Krishtit tregojnë, ndoshta pjesërisht aksidentalisht nga fakti qe kane mbijetuar (nuk ka asgjë te ngjashme me letrat e Apolloniusit, një humbje të gjerësisë dhe hapësirës. Në llojet më zyrtare letrat qëndrojnë mjaft ngushtë në këmbë, shpesh pa goditjet lidhëse dhe janë në madhësi më të njëtrajtshme; në ato më kursive ato janë të përshtatshme për t'u paketuar së bashku. Këto karakteristika janë më të shënuara në duart e shekullit II. Më pak kursive shpesh tregojnë përafrim me dorën e librit, shkronjat rriten më të rrumbullakëta dhe më pak këndore sesa në shekullin e 3-të; në lidhjen më kursive u krye më tej, si me futjen e goditjeve bashkuese, ashtu edhe me shkrimin e disa shkronjave vazhdimisht pa ngritur penën, kështu që para fundit të shek. një dorë pothuajse aktuale ishte evoluar. Një letër karakteristike, e cila mbijetoi në periudhën e hershme romake, është T, me kryqëzimin e saj të bërë në dy pjesë (variante: variante kursive greke Tau.svg). Në shek. 1 entury, dora tentoi, për aq sa mund të nxirret nga shembujt e mbijetuar, të shpërbëhet; dikush mund të njohë shenjat që paralajmërojnë një ndryshim stili, parregullsi, dëshirë drejtimi dhe humbje të ndjenjës për stil. Një aksident fatlum ka ruajtur dy pergamena greke të shkruara në Partia, njëra datuar 88 para Krishtit, në një dorë praktikisht të paekorduar, tjetra, 22/21 para Krishtit, në një shkrim shumë kursiv të tipit Ptolemaik; dhe megjithëse secili ka karakteristika jo-egjiptiane, karakteri i përgjithshëm tregon një uniformitet të stilit në botën helenistike.
Zhvillimi i dorëshkrimit ë librit Ptolemaik është i vështirë për t’u gjetur, pasi ka disa shembuj, kryesisht jo të datueshëm për baza të jashtme. Vetëm për shekullin e 3-të para Krishtit kemi një bazë të sigurt. Duart e asaj periudhe kanë një pamje këndore; ka pak uniformitet në madhësinë e shkronjave individuale, dhe megjithëse ndonjëherë, sidomos në papirusin Petrie që përmban Phaedo-n e Platonit, arrihet një stil delikatesë e konsiderueshme, dora e librit në përgjithësi tregon më pak mjeshtëri sesa kursivi bashkëkohor. Në shekullin II shkronjat u rritën më të rrumbullakëta dhe më të njëtrajtshme në madhësi, por në shekullin e 1-të ka një prishje të caktuar, këtu si në dorën kursive. Ndoshta në asnjë kohë doreshkrimi i librit Ptolemaik nuk fitoi një unitet të tillë të efektit stilistik si kursiv.
Periudha Romake
Papirusët e periudhës romake janë shumë më të shumtë dhe tregojnë larmishmeri më të madhe. Doreshkrimi kurisv i shekullit I ka një pamje mjaft të thyer, pjesë e një karakteri shpesh bëhet veçmas nga pjesa tjetër dhe lidhet me shkronjën tjetër. Një formë karakteristike e shekullit të 1-të dhe të 2-të dhe që mbijeton pas kësaj vetëm si një shenjë thyese (= ⅛) është η në formën Hand 2 mostër q.png. Në fund të shekullit të I-të, ishin zhvilluar disa lloje të shkëlqyera të kursivit, të cilat, megjithëse ndryshonin shumë si në format e shkronjave individuale, ashtu edhe në pamjen e tyre të përgjithshme, kanë një ngjashmëri familjare me njëra-tjetrën. Cilësitë që vërehen posaçërisht janë rrumbullakosja në formën e shkronjave, vazhdimësia e formimit, stilolapsi që mbartet nga karakteri në karakter dhe rregullsia, shkronjat nuk ndryshojnë në mënyrë të habitshme në madhësi dhe goditjet e projeksioneve mbi ose nën vijë që shmangen. Ndonjëherë, veçanërisht në faturat e taksave dhe në formulat stereotip, kursiviteti çohet në një ekstrem. Në një letër të prefektit, të datës 209, kemi një shembull të shkëlqyeshëm të dorës së Kancelarisë, me shkronja të larta dhe të ngjeshura anash, ο shumë të ngushta dhe α dhe ω shpesh të shkruara lartë në rresht. Ky stil, të paktën nga pjesa e fundit e shekullit II, ushtroi një ndikim të konsiderueshëm në duart lokale, shumë prej të cilave tregojnë të njëjtat karakteristika më pak të theksuara; dhe efektet e tij mund të gjurmohen në pjesën e hershme të shekullit të 4-të. Duart e shekullit III të pandikuar nga ai tregojnë një rënie nga përsosmëria e shekullit të 2-të; Pasiguria stilistike dhe një ashpërsi në rritje e ekzekutimit shënojnë një periudhë rënieje dhe tranzicioni.
Clement of Dunblane
Klementi (vdiq 1258) ishte një murg domenikan i shekullit XIII, i cili ishte anëtari i parë i rendit dominikan në Britani dhe Irlandë për t'u bërë peshkop. Në vitin 1233, ai u zgjodh për të udhëhequr dioqezën e Dunblane në Skoci.
Oraison
Oraison është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Alpes-de-Haute-Provence të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Oraison ka një popullsi prej 5716 banorë dhe sipërfaqe 38.42 km², me një dendësi prej 149 banor/km².
Shtëpia e Lluk Zanati
Shtëpia e Lluk Zanati është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Beratit, në qarkun e Beratit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekturë", i miratuar më "17.04.2015".
Mejtepi Ruzhdije
Mejtepi Ruzhdije (osmanisht: Mekteb-i Rüşdi ose Mekâtib-i Rüşdiye) u themelua në vitin 1867 në Gjakovë, Kosovë. Ky është një monument i trashëgimisë kulturore të Kosovës.
Tigri Malajzezë
Tigri i Malajzise (Panthera tigris tigris) është një nënlloj tigri që banon në pjesët jugore dhe qendrore të Gadishullit Malajzes dhe është klasifikuar si i rrezikuar në mënyrë kritike në Listen e Kuqe te IUCN-së në vitin 2015. Popullsia u vlerësua përafërsisht në 250 deri 340 individë të rritur në vitin 2013, ka gjasa që të përfshijë më pak se 200 individë të rritjes së pjekur dhe ka prirje rënëse. Në gjuhën malajzeze, tigri quhet harimau.
Mejtepi Ruzhdije
Historiku
Mejtepi Ruzhdije gjendet në vendin e quajtur "Mejtepi Ruzhdije", pranë shtëpisë së Sylejman Vokshit. Objekti është ndërtuar në vitin 1810. Në fillim objekti përdorej si mejtep i ciklit të ulët në gjuhën turke. Gjatë vitit 1908 mësimi filloi të aplikohej për herë të parë në gjuhën shqipe dhe shkolla u shndërrua në gurrë diturie dhe vatër arsimore e mësimit të mesëm klasor. Arkitektura e këtij objekti më tepër ka ngjashmëri me arkitekturën që e hasim në shtëpitë tradicionale. Objekti ka vetëm etazhën e përdhesës, e cila është e ngritur në katër shkallë dhe e vendosur në terren me pjerrtësi të vogël. Themelet janë nga materiali i gurit, ndërsa muret nga tullat e pjekura. Konstruksioni i dyshemeve është me dërrasa, ndërsa tavani është i punuar me trarëza druri dhe i veshur me elemente të dekoruara nga druri. Dukjet e jashtme nga rruga kryesore dhe lumi Krena karakterizohen me shumë dritare të vendosura në rend dhe të rrethuara me faqatura druri (korniza druri përreth dritareve). Gjatë vitit 2011 janë kryer punime në konservimin dhe restaurimin e objektit, me ç’rast janë kthyer në gjendjen origjinale të gjitha elementet e objektit, duke filluar nga konstruksioni i kulmit, ndërrimi i dyshemeve dhe tavaneve, rikthimi i dyerve dhe dritareve në formën dhe dizajnin siç kanë qenë. Në vitin 2013 nga stuhia që e përfshiu qytetin e Gjakovës kishte ndodhur dëmtimi i strehës së objektit dhe oxhakut nga rrëzimi i një lisi afër objektit. Këto dëmtime tashmë janë sanuar.
Tigri Malajzezë
Historia taksonomike
Kur në vitin 1968 u përcaktua Panthera tigris corbetti, tigri Malajan u përfshi në këtë nënshkrim. Në 2004, Panthera tigris jacksoni u njoh si një subspecie e veçantë pasi një analizë gjenetike tregoi ndryshime në sekuencat e AND-së dhe mikro-satelitore te Panthera tigris corbetti.
Emërtimi i polemikës
Kur popullsia e tigërve në Gadishullin Malajzian u pranua si një subspecie e veçantë në 2004, kryetari i Shoqatës Malajziane tëkopshteve zoologjike, Parqeve dhe Akuariumeve argumentoi që subspeciet e reja duhet të emërtohen Panthera tigris malayensis për të pasqyruar rajonin gjeografik të diapazonit të tij. Si një kompromis, ai mori emrin e përgjithshëm "tigri malajan" dhe emrin shkencor Panthera tigris jacksoni, i cili nderon konservatorin e tigrit Peter Jackson.
Karakteristikat
Nuk ka dallim të qartë mes tigrave te malajzize dhe tigrave indokinezë madje ndonjehere ata nuk njihen fare nga njëri-tjetri. Asnjë lloj i mostrës nuk është caktuar. Tigrat Malajzeze duket të jenë më të vegjël se ato indiane. Nga matjet e 11 meshkujve dhe 8 femrave, gjatësia mesatare e një mashkull është 260 cm dhe një femër 240 cm. Gjatësia e trupit të marra nga 16 tigresha në shtetin e Terengganut varionte nga 180 deri 260 cm dhe mesatarisht ishte 203 cm. Lartësia e tyre varionte nga 58 deri në 104 cm, dhe pesha e tyre nga 24 deri në 88 kg. Të dhënat nga 21 meshkuj në shtetin e Erengganut treguan se gjatësia totale varionte nga 190-280 cm, me një mesatare prej 239 cm. Lartësia e tyre shkonte 61 deri në 114 cm dhe pesha e tyre nga 104 deri në 284 kg.
Perhapja dhe Habitati
Ndarja gjeografike midis tigrave Malajzeze dhe Indokineze është e paqartë, ndërsa popullesia e tigrave në Malajzine veriore është e afërt me ato në Tajlandën jugore. Në Singapor tigrat u zhdukën në vitet 1950, dhe i fundit u qëllua në vitin 1932.
Ndërmjet viteve 1991 dhe 2003, shenjat e tigrave ne keto ane u raportuan nga fushat e vegjetacionit në fillim të pasardhësve, zonat bujqësore jashtë pyjeve në Kelantan, Terengganu, Pahang dhe Johor, dhe shumë habitate bregdetare jashtë pyjeve në Pahang, Perak, Kelantan, Terengganu dhe Johor. Shumica e lumenjve të mëdhenj që dilnin nga Deti i Kinës Jugore kishin disa dëshmi të tigrave, ndërsa ato që kullonin në Ngushticën e Malaqës në perëndim nuk bënë.
Shenjat e Tigrave nuk u raportuan nga Perlis, Penang, dhe Malacca, dhe territoret federale të Kuala Lumpur dhe Putrajaya në bregun perëndimor. Habitati total i mundshëm i tigrave ishte 66,211 km2 i cili përbëhej nga 37,674 km2, habitate të konfirmuara të tigrave, 11,655 km2 të habitateve te tigrave të pritur dhe 16,882 km2. Të gjitha zonat e mbrojtura më të mëdha se 402 km2 kishin tigra.
Në shtator të vitit 2014, dy organizata të ruajtjes njoftuan se një sondazh i shtatë kamerave në tre vendbanime të ndara nga 2010 në 2013 kishte prodhuar një vlerësim të popullsisë së mbijetuar nga 250 në 340 individë të shëndetshëm, me disa xhepa të vegjël të izoluar të mundshëm. Sipas raportit, rënia do të thotë se speciet mund të duhet të zhvendosen në kategorinë "e rrezikuar në mënyrë kritike" në listën e IUCN.
Ekologjia dhe sjellja
Tigrat malajanë gjuajnë  drerin sambar, dreri leh , derrin e egër , Derrat me mjekër Bornean dhe serow. Tigrat e Malajaziz gjuajnë gjithashtu mbi arinjtë e diellit ,elefantët rinj dhe viçat e rinocerontëve. Nëse preja e tyre kryesore përfshin gaur të rritur dhe tapirin është e panjohur. Herë pas here gjuan edhe bagëtia ; megjithatë, tigri zvogëlon numrin e derrit të egëri cili mund të bëhet një dëmtues serioz në plantacione dhe bimë të tjera bujqësore. Studimet tregojnë se në zonat ku grabitqarët e mëdhenj (tigrat dhe leopardët) janë zhdukur, derrat e egër janë mbi 10 herë më të shumtë se sa në zonat ku tigrat dhe leopardët janë akoma të pranishëm.
Tigrat ndodhen në dendësi shumë të ulëta 1.1-1.98 tigër për 100 km 2 (39 sq mi) në pyjet e shiut si rezultat i dendësive të ulëta të preve, kështu që të ruhen popullsitë e mundshme të tigërve me minimumin prej 6 femrave të mbarështimit, rezervat duhet të jenë më të mëdha se 1.000 km 2 (390 mi katrore). Të gjitha këto mungojnë informacionet mbi preferencat dietike, matjet morfologjike, parametrat demografikë, strukturën shoqërore, komunikimin, madhësitë e rangut të shtëpisë, aftësitë shpërndarëse.
Kërcënimet
Fragmentimi i habitatit për shkak të projekteve të zhvillimit dhe bujqësisë janë kërcënime serioze.Tregtia e tigrit ndodh në nivele të ndryshme në të gjitha shtetet e diapazonit. Në Malajzi ka një treg të konsiderueshëm vendas vitet e fundit për mishin e tigrit dhe ilaçet e prodhuara për kockat tigër.
Midis 2001 dhe 2012, pjesët e trupit nga të paktën 100 tigër u konfiskuan në Malajzi. Në vitin 2008, policia gjeti 19 këlyshë tigri të ngrirë në një kopsht zoologjik. Në vitin 2012, u kapën lëkurat dhe eshtrat e 22 tigrave.
Kërkesa për pjesë të trupit të tigrave të përdorur në mjekësinë tradicionale kineze si duket tërheq edhe gjuetarë nga Vietnami, Tajlanda dhe Kamboxhia. Midis 2014 dhe 2019, njësitë antikrijues larguan rreth 1.400 sna nga zonat e mbrojtura.
Konservimi
Tigrat përfshihen në Shtojcën I CITES, duke ndaluar tregtinë ndërkombëtare. Të gjitha shtetet e gamës së tigërve dhe vendet me tregjet e konsumit kanë ndaluar edhe tregtinë e brendshme
Aleanca Malajzia Konservatore për Tigrin (MYCAT) është "një aleancë e organizatave joqeveritare që përbëjnë Shoqëria Malajzisë Natyrë (MNS), Trafikut në Aziin Juglindore, Progremi i Konservimit të Jetës së Egër në Malaiz dhe WWF-Malajzinë ." Ai gjithashtu përfshin Departamentin e jetës së egër dhe parqeve kombëtare.
Në vitin 2007, ata zbatuan një linjë telefonike të nxehtë për të raportuar krimet që lidhen me tigrat, të tilla si gjurmimi. Për të penguar bërjen e gjahut, ata organizojnë "Cat Walkks", një patrullë qytetare në zonat e rrezikshme. MYCAT ka një qëllim të rritjes së popullsisë së tigrit. Në robëri
Kopshti Zoologjik i Cincinnati ishte kopshti zoologjik i parë në Amerikën e Veriut që filloi një program të mbarështimit më robëri për tigrat malajzianë me importimin e një mashkulli dhe tre femra nga Azia midis viteve 1990 dhe 1992. Programi i shumimit ishte si një SSP Tiger në 1998. Ekzistojnë gjithashtu pak tigra malajzian në kopshtin zoologjik Johor,kopshtin zoologjik Negara Kuala Lumpur dhe kopshti zoologjik Taiping. Që nga viti 2011 kishte 54 nga këto specie në kopshtet zoologjike të Amerikës së Veriut. 54 individët janë të vendosur në 25 institucione dhe kanë prejardhje nga vetëm 11 themeluesit. Prandaj, plani i ruajtjes së një objektivi të diversitetit gjenetik 90% gjatë shekullit të ardhshëm nuk është i mundur nëse nuk shtohen themeluesit e tjerë.
Referenca kulturore
Tigri malajzian është kafsha kombëtare e Malajzisë.
Dy tigër përshkruhen si mbështetës në stemën e Malajzisë, stemën e Johor dhe në stemën e Singaporit. Tigri shfaqet në heraldikë tëndryshme të institucioneve të Malajzisë si Policia Mbretërore e Malajzisë, Maybank , Proton dhe Shoqata e Futbollit të Malajzisë. Ajo simbolizon trimëri dhe forcë për malajzianët. Ёshtë gjithashtu nofka për ekipin kombëtar të futbollit të Malajzis. Tigri iu janë dhënë pseudonime të ndryshme nga Malajzianët, veçanërisht " Pak Belang ", që fjalë për fjalë do të thotë "Rripa Xha". Pak Belang paraqitet dukshëm në folklorin si një nga kundërshtarët e Sang Kancil ( dreri i miut ).
Vladimir Orël
Vladimir Emmanuiloviç Orël (rusisht: Владимир Эммануилович Орëл, 9 shkurt 1952 - 5 gusht 2007) ishte një gjuhëtar rus.
Biografia
Në Universitetin Shtetëror të Moskës ai studioi linguistikë teorike (1971) dhe linguistikë strukturore (1973). Ai mbrojti doktoraturën e tij. në vitin 1981 (Sostav i xarakteristika balkanoslavjanskix jazykov), mbi analizën krahasuese të gjuhëve sllave në Ballkan. Deri në vitin 1990 punoi në Institutin e Studimeve Sllave dhe Ballkanike në Moskë, ku përfundoi tezën e dytë të doktoraturës në vitin 1989, në gramatikë historike të gjuhës shqipe.
Më pas ai shkoi në Calgary në Kanada, ku filloi të punojë në Korporatën Zi si drejtor i hulumtimit dhe mësimdhënies së gjuhës (2001-02). Pas një aktiviteti të shkurtër në Universitetin Princeton në New Jersey (2001-02), ku punoi në departamentin e shërbimeve të testimit, ai filloi të punojë në universitetet në Alberta, Kanada, veçanërisht në Univeritetin Athabasca (që nga viti 2003),Univerzitetin Mount Royal (që nga viti 2003), Universiteti i Calgary (që nga 2004), Universiteti i Lethbridge (2004-05). Atje ai dha leksione në linguistikë krahasuese, studime biblike, si dhe në anglisht, anglisht, letërsi angleze, shkrim kreativ, etj. Që nga viti 2005, ai drejtoi Qendrën e Përkthimeve në Autoritetin Shëndetësor Rajonal të Calgaryt.
Puna
Edhe pse ai punoi vetëm tre dekada si hulumtues profesionale i gjuhës, puna e Orel përfshiu shumëllojshmëri interesash: nga gjuhët sllave nëpërmjet gjuhëve moderne të Ballkanit deri në gjuhët Paleo-Ballkanike (më së shumti Frigjisht), nga rrënjët Proto-Indo-Europiane dhe konteksti i saj Nostratik nga njëra anë, në analizën e teksteve biblike hebraike dhe të Dhiatës së Vjetër dhe gjuhës Proto-Afroasiake në anën tjetër.
Ai ka lënë pas rreth 200 artikuj dhe mbi dy dekada shqyrtime. Mbi të gjitha, megjithatë, janë 6 monografi, katër prej të cilave janë fjalorë etimologjikë (me titujt e pakuptimtë siç është Doracaku i etimologjisë gjermane që aktualisht fsheh një fjalor të plotë etimologjik). Së fundi, pjesa e tretë e fjalorit të tij rus etimologjik (i cili tashmë ishte quajtur "Vasmer i ri") ishte i papërfunduar për shkak të vdekjes së tij të parakohshme.
Fjalor i tij etimologjik shqiptar (1998) është një pasqyrë veçanërisht e dobishme e etimologjive ekzistuese, dhe kjo plotëson edhe Gramatikën e tij historike të shqipes (2000).
Monografia Phrygian Language (1997) përmbledh epigrafin e vjetër / neo-phyrigian, interpretimin e të gjitha mbishkrimet e njohura deri në vitet 1990 dhe komentet përkatëse gramatikore.
Orel gjithashtu trajtoi gjuhët indo-evropiane, veçanërisht degët balto-sllave, gjermanike, shqiptare dhe keltike. Ai gjithashtu interesohej për gjuhët semite, në hebraisht në radhë të parë dhe më gjerësisht në gjuhët afrikane në tërësi, ku qëndronin rezultatet e tij më të debatueshme. Përmes bashkëpunimit me Olga Stolbova ai botoi Dictionary Hamito-Semitic Etymological Dictionary (1995), i cili në njërën anë solli një numër të krahasimeve interesante dhe të reja nënligjore, sidomos Semitic-Chadic. Nga ana tjetër, vlera e përfitimeve nga përkthimet e reduktuara dhe përkthimet e pasakta, mungesa e burimeve primare për gjuhët jo të shkruara dhe sidomos pseudo-rekonstruimet e panumërta të formuluara ad hoc shpesh në dy apo edhe një fjalë të vetme, specialistë, të cilët gjithashtu vunë në dukje gabime të tjera të rënda në punë (sidomos në materialin e Cushitit, si dhe duke mos lënë pas dore shumën masive të fjalëve në gjuhën arabe në gjuhët berbere).
Ai botoi monografitë e mëposhtme:
Stefan Martiko
Stefan Martiko poet shqiptar. Ka lindur më 12 nëntor të vitit 1948, në fshatin Shën Vasil të Sarandës. Ka studiuar për gjuhë e letërsi në Universitetin e Tiranës, e për një periudhë të gjatë ka punuar gazetar. U shfaq në letrat shqip si poet në vitet 70 – të e, prej atëherë krijimtaria e tij është pasuruar në sasi e cilësi, jo vetëm në gjininë e poezisë, por edhe në ese, siç është edhe libri më i fundit “Roje në portat e kujtesës”. Krijimtaria e tij më e mirë është vlerësuar me çmime të ndryshme për letërsinë e artin, brenda e jashtë vendit, siç ishte vitin e kaluar edhe Çmimi i Madh “SKËNDERBEU”. Prej vitesh jeton e punon si emigrant ekonomik në Athinë. Është gjithashtu autori i librave; “Dashuria e parë”, “Mes shokëve”, “Adresë e humbur jam” (botimet “Nikitas Aleksandris” Athinë),“Ura nëpër valë”, “Ti mungon që prej Evës”, “Heshtat e barit”, “Kthetrat e iluzionit” , “ Udhëtim Biblik” etj. Krijimtaria e tij është përfshirë në antologjitë poetike “Portat e Harresës” dhe “Qiejt e Shpirtit”. Është nderuar në 2012-ën me urdhërin e lartë “Naim Frashëri”. Është fitues i Çmimit të Parë për poezi në konkursin e Selanikut dhe i disa çmimeve të tjera.
Walter de Coventre
Pas kthimit të tij në Skoci, Walter shpejt u bë Dekani i katedrales Aberdeen. Nga atje ai u bë i angazhuar në çështjet kishtare të nivelit të lartë me kishën skocez dhe çështjet politike me Earl e mars Diku para qershorit 1361, kapitulli katedralja e Dunblane zgjedhur atë peshkop i Dunblane. Ai shkoi në Francë për të siguruar konfirmimin nga Papa në Avignon, i cili autorizuar përkushtimin e tij. Walter ishte peshkop për 10 vjet pas kthimit në shtëpi në Skoci. Të dhënat e ipeshkvnor të tij janë të hollë, por janë të mjaftueshme për të lejuar një rikonstruksion modest të aktiviteteve të tij, ai kryesoi mbi kontestet ligjore, ka lëshuar një leje për një martesë të rëndësishëm të parregullt, mori pjesë në parlamentet, dhe ka vepruar si një i dërguar i kurorës skocez në Angli. Ai vdiq në ose 1371 ose 1372.