cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Regjimenti shqiptar i Napoleonit
Ushtar i regjimentit shqiptar në vitet 1808 deri 1814
Kostumi ka origjinë nga veshjet popullore të krahinave të Shqipërisë Jugore dhe atyre që banohen nga arvanitas, në Greqinë Veriore; një këmishë e bardhë greke, një brez i gjerë mesi, një kapotë pa mëngë e kuqe dhe kilota blu, me çorape të gjata ose kallce në formë gjunjakësh, këpucë të lehta lëkure (prej rretre me rripa të trashë), një tallagane me lëkurë leshi të papërpunuar që shërben si kapotë dhe si fletë çadre; me kësulë të kuqe me një xhufkë të gjatë e të derdhur flokësh kali të zeza, ose me një kapë të vogël me ose pa një çallmë në krye. Bie në sy koka e rruar dhe një pjesë e lëkurës së kokës me flokë shumë të gjatë. Armatimi i tij përbëhet nga pisqolla, thika (jatagan) model kretas dhe një pushkë e gjatë me strall.
Oficer i regjimentit shqiptar në vitet 1808 deri 1814
Uniforma e oficerit dhe atyre që ishin me detyra si nënoficer ishte e një cilësie shumë të mirë dhe tepër e zbukuruar; bien në sy mbrojtëset e hekurta të kohëve shumë të vjetra, tek gjunjët dhe noçkat e këmbëve. Veç dy pistoletash me një dorezë karakteristike të gjatë e të drejtë, shpesh në armatimin e oficerit përfshihej edhe një ose më shumë jataganë të zbukuruar, një shpatë dhe një ose më shumë palla të hershme shqiptare.
Literaturë
Ράδος Ν. Κωνσταντίνος, ''Οι Έλληνες του Ναπολέοντος. Νικόλαος Τσεσμελής ή Παπάζογλους (1758-1819). Εξ ελληνικών και αραβικών πηγών''. Αθήναι, 1916. 50-51.
Kantoni Caussade
Kantoni Caussade (frëngjisht: Canton de Caussade) është një kanton në departamentin Tarn-et-Garonne, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Caussade. Ka sipërfaqe 210.77km2 dhe popullsi 12938 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Caussade aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Jens Lehmann
Borussia Dortmund
Gjatë të njëjtit sezon, Lehmann u bë i njohur për disiplinën dhe sjelljen e tij të dobët. Në një ndeshje kundër SC Freiburg, Lehmann goditi sulmuesin Soumaila Coulibaly pasi ata u përplasën në zonën e penalltisë. Lehmann u pezullua dhe ende e mban rekordin si lojtari me më shumë kartona të kuq në historinë e Borussia Dortmund dhe për çdo portierë në Bundesligë.
Një javë pas fillimit të sezonit të ri në 2003, e cila pa Borussia Dortmund të shkonte në mediokritetit, paraqitjet e Lehmann jo gjithnjë të besueshme çoi në largimin e tij nga klubi. Ai u zëvendësua nga Roman Weidenfeller dhe Guillaume Warmuz, i cili ishte larguar Arsenali.
Sezoni 2003–04
Lehmann u bashkua me Arsenalin më 25 korrik 2003 si zëvëndësuesi i David Seaman, dhe luajti në çdo ndeshje të ligës duke ndihmuar Arsenalin të fitonte 2003–04 FA Premier League pa asnjë humbje, duke u bërë skuadra e parë që e arrin këtë sezon pas Preston North End në sezonin 1888–89. Megjithatë, stili i lojës i Lehmann, i cili nuk ishte shumë i saktë në pasimin e topave që vinin në zonën e tij, çonin në disa gabime, si në rastin e ndeshjes ku u fitua titulli kundër rivalëve lokal të Tottenham Hotspur, ku Lehmann bëri një gabim duke lejuar Robbie Keane të shënojë. Gjithashtu ai bëri një gabim në humbjen në shtëpi kundër Chelseas në Champions League ku ai gaboi në Golin e barazimit. Arsenali vazhdoi serinë pa humbje deri më 24 tetor 2004. Në fund të sezonit të parë me Arsenal, ai kishte luajtur 54 ndeshje duke marrë edhe medaljen e fituesit të Premier Leagues.
Sezoni 2004–05
Deri në mesin e sezonit 2004–05, Lehmann nuk luajti shumë mirë, dhe nuk ishte më gjatë zgjedhja e parë e portës, me polakun Manuel Almunia që u bë zgjedhja e parë dhe luajti disa ndeshje rradhazi si titullar. Megjithatë, Almunia bëri një seri gabimesh për vete, duke i lejuar Lehmann që të rifitojë vendin e titullarit. Në fund të sezonit, pasi spekullime filluan të thonin se me ai mund të zëvëndësohej në verë, Lehmann forcoi pozitën e tij duke qënë lojtari i ndeshjes kundër Manchester United në finalen e FA Cup në 2005. Ai bëri disa pritje të rëndësishme duke ruajtur rezultatin 0–0 pas kohës shtesë, dhe më pas i priti penalltinë vendimtare mesfushorit Paul Scholes duke ndihmuar Arsenalin të fitojë me rezultatin 5–4.
Sezoni 2005–06
Lehmann pati një sezon fantastik me Arsenalin, duke luajtur ndeshjen e tij të 100 në Premier League me klubin kundër West Bromwich Albion më 15 prill 2005. Ai ishte një faktor kyç në arritjen e finales së parë të Champions Leagues në historinë e klubit; gjatë rrugëtimit të Arsenalit për të finale ai theu rekordin për më shumë ndeshje pa pësuar Gol në Champions League me dhjetë, duke thyer rekdoin e Milanit me shtatë të vendosur sezonin e shkuar. Rekordi pa pësuar Gol u ndal në 853 minuta, duke thyer rekordin e vendour nga hollandezi Edwin van der Sar.
Hasan Salihamidžić i Bayern Munich ishte lojtari i fundit që i shënoi Gol Lehmannit, në minutën e 64 të ndeshjes së parë të raundit të 16 më 22 mars 2005; Lehmann nuk pësoi Gol në ndeshjen e dytë, dhe në shtatë ndeshje rradhazi në rrugëtimin e Arsenalit në sezonin 2005–06 (Almunia luajti në pesë ndeshjet e tjera të fazës së grupeve). Ndeshja e fundit ku Lehmann nuk pësoi Gol ishte kundër spanjollëve të Villarreal, ku ai priti penalltinë e Juan Román Riquelme në minutën e 89.
Fotolajmi
Fotolajmi është lajmi, njoftimi apo përshkrimi i ngjarjeve të ditës nëpërmjet fotogafive të nënshënuara me ndonjë rradhë të shkurtë dhënash plotësuese. Me përzgjedhjen e rradhës së shënuar kalohet tek teksti i plotë i lajmit. Zakonisht nga lexuesit përdoret për informim të shpejt rreth ngjarjeve të ditës.
Kjo teknikë e informit zakonisht përdoret nëpër mjetët e rrjetit të internetit. Në historin e mjeteve të tilla të informit shqiptar që kanë filluar të përdorin këtë teknik të informit të shpejtë ka hyrë amëza koha net Për dallim nga teknika e informit shtesë tashmë e njohur nën shprehjen "Pa komment", tek kjo teknik nëpërmjet të fotografive të zgjedhura mundohet të arrihet përcjellja e lajmit së bashku me përshtypjet dhe reaksionet ndaj lajmit. Për paraqitjen e kësaj teknike përdoren rubrikat dinamike të gazetës elektronike. Këto rubrika japin mundësin e vetë shfletimit të fotografive.
Maieru
Maieru është një komunë në qarkun Bistrița-Năsăud në Rumani. Ka një popullsi prej 7681 banorësh dhe sipërfaqe 130.16 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 2 fshatrave: Anieş e Maieru.
Kolonizimi i Kosovës
Kolonizimi i Kosovës kryesisht trajtohet si projekt i dështuar, pasi nuk kënaqi as shtetin, as kolonët, e as vendasit. Rezultatet e hartës së re etnike u pavleftësuan gjatë Luftë së Dytë Botërore, kur Kosova iu bashku Shqipërisë, e shumica e kolonëve u dëbuan mbrapa në Serbi e në Mal të Zi. Pas mbarimit të luftës, disa kolonëve iu ndalua kthimi në Kosovë.
Ngjarjet e lidhura me kolonizimin e Kosovës, me të madhe e kanë rritur konfliktin serbo-shqiptarë dhe albanofobinë në Serbi.
Kronologjia
Gjatë luftërave ballkanike, Kosova iu është bashkangjitur Serbisë dhe Malit të zi. Edhe përkundër masës së dëbimit të dhunshëm të shqiptarëve të Kosovës (nga 1912-1914 janë dëbuar 281.747 njerëz ), ata ende e bënin shumicën e popullatës në Kosovë. Mali i zi dhe Serbia kanë vazhduar me masat e kolonizimit të ndikojnë në ndërrimin e hartës demografike të Kosovë. Mali i zi në fund të vitit 1912 ka filluar me vendosjen e shtetasve të tyre në territoret e Kosovës Perëndimore. Gjatë Luftës së parë Botërore ata kolonizator u tërhoqën në Mali të zi, ashtu që pas luftës të ktheheshin në vendet e fituara.
Mes viteve 1919 dhe 1927 në Kosovë janë themeluar 245 vendbanime serbe. Vetëm në vjeshtën e 1931 në anën e Dukagjinit janë vendosur 1'400 familje nga Mal i zi: janë ndërtuar shtëpi tipike dhe iu është ndarë më shumë 20.000 ha tokë mes rrugës Prizren–Gjakovë–Pejë dhe lumi Drin. Për kolonizatorët janë ndërtuar 11'273 shtëpi në Kosovë deri në fund të vitit 1935. Nga viti 1936 ka filluar vala e re e marrjes së tokës nga shqiptarët në rrethinat kufitare, ku atyre iu lejua vetëm 0.4 hektarë për familje, gjersa familjet kolonizatorë mesatarisht kanë pasur nga 8 hektarë tokë. Pushteti në këtë mënyrë ka provuar të shkatërroj bazën e ekzistencës së shqiptarëve dhe i ka detyruara ate në emigrim, e cila e ka rritur edhe më shumë disponimi anti-qeveritar te shqiptarët.
Serbizimi i Kosovës ka vazhduar deri në vitin 1941 dhe kjo mënyrë janë formuar shumë enklava serbe  në Kosovë, duke përfshirë: Fushë Kosova, Obiliqi, Hercegova, Orloviç, Devet Jugoviçat, Lazarevo, Gornji Svračak, Donji Svračak, Jezero, Lug, Novo Rujce, Staro Gracko etj. Kolonitë e reja janë themeluar kryesisht në afërsi të rrugës kryesore, e cila është nga jugu deri në veri të Kosovës. Ka ekzistuar qëllimi që vullnetarët luftarak të vendosen në pika të rëndësishme strategjike, kryesisht në fushën e Dugagjinit, Drenicë, qarkun dojrana i maleshka. Deri në vitin 1939 janë vendosur rreth 54'000 kolonizator, nga të cilët 49'000 Serb (duke përshirë edhe Malazezë), rreth 4'500 Kroatë dhe rreth 150 Sllovenë. Numri i përgjithshëm i kolonizatorëve, prema komisionit agrar në të cilën ishin të paraqitur, është i dhënë në tabelën në vijim :
Kolonizimi gradual afatgjatë nuk i ka përmbushur pritjet e palës serbe. Vasa Shalletiç, udhëheqës i kooperativave agrare, konsideroi që shqiptarët duhet menjëherë të emigrojnë në Turqi dhe që i da je "vendosja e serbëve në mes të një gjysmë milioni shqiptarësh ishte një gabim". Duke kritikuar rezultatet gjysmake të arritura gjer atëherë të kolonizimit të Kosovës, akademiku dhe politikani serb Vasa Qubriloviç propozon mënyra për zgjidhjen e "problemit shqiptarë" me pastrimin etnik të Kosovës nga Shqiptarët. Qubriloviç më 1937 e ka punuar projektin për dëbimin e shqiptarëve për qeverin e  Stojadinoviçit, e cila është dashur ta udhëheqin organet shtetërore.
Rregullat ligjore dhe abuzimi
Mbretëria e Serbisë ka miratuar Rregulloren për popullimin e zonave të sapo çliruar nga 20 shkurt 1914, por zbatimi i tij është i penguar shpejt nga shpërthimi i Luftës së Parë Botërore, por në korrik të të njëjtit vit.
Mes viteve 1918 dhe 1920, Kosova është populluar në mënyrë të rastësishme. Kolonizimi i hapësirave të reja është e rregulluar me Rregulloren për popullimin e rajoneve jugore, nga 24 shtatorit 1920. Përmes kësaj rregullores pronat private mund t'i merren Prona private mund të konfiskohen për të krijuar komplekse për kolonizatorët, por Qeveria duhet të kthejë të njëjtën vlerësimin e kredisë të vendit në afërsi të tokave të konfiskuara. Në praktikë, kjo kryesisht nuk është respektuar. Duke i marr shqiptarëve tokat, autoritetet agrare nuk iu kanë njohur/pranuar të drejtat pronësore të tyre. Me rastin e ndërtimit të kompleksit kolonizator kryesisht nuk është llogaritur për interesin e fshatarëve shqiptarë: në disa raste e tëra rreth shtëpisë iu është marr, kështu që për hyrje në shtëpia duhet të kalojë përmes pronave të kolonizatorëve. Raste të tilla kanë sjellë një pozitë të papërshtatshme për shqiptarët dhe kolonizatorët. Rregullorja e popullimit të qarqeve jugore, më 1931, është shndërruar në Ligji për reformën agrare dhe kolonizim, i cili pësoi ndryshime të caktuara në qershor të vitit 1933.
Zbatimi i kolonizimit dhe reformës agrare, të cilat janë të lidhura direkt me njëra-tjetrën, vitet e para ishin përgjegjësi e Ministrisë së Reformës Agrare. Që nga viti 1929, kur ministria pushon së ekzistuari, por deri në shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, në vitin 1941, kolonizimi ka qenë në juridiksionin e Ministrisë së bujqësisë. Kolonizimi dhe reforma agrare e kanë pasur edhe dimensionin social pasi toka e marr nga agat dhe begët e dikurshëm dhe e ndarë për fshatarët e varfër. Tjetërsimi i ashtuquajtur „pasanik i madh” zbatimin e vendimit të kreut të qarkut të kryetarit të komunës së madhe, pas së cilës shteti përcaktohet çmimi i blerjes "tepricës" së tokës do të konfiskohen për qëllimin e reformës agrare.. Pronarët paraprak Ish-pronarët shpesh nuk janë paguar në mënyrë të përshtatshme dhe çështja e pagesës së ish-pronarëve u konsiderua si një barrë për buxhetin e shtetit, sidomos në vitet e Kriza botërore ekonomike.
muhaxhirëve muhaxhirëve dhe tok të marra nga kaçakët. Pothuajse një e katërta e vendit përbëhej nga të ashtuquajturit. "Pronë pa pronar", pasi që myslimanët kanë braktisur ato përgjithmonë. Vetëm në komisionin agrar territorial në Pejë nga 1919 – 1939 ishin 9'674 hektarë braktisur përgjithmonë (të kaçakëve) të tokës.
Mes viteve 1918 dhe 1928 janë ndryshuar 23 ministra të reformës agrare, nga të cilët vetëm katër kanë vizituar qarqet jugore. Pas vendosjes së diktaturës së gjashtë, më 1929, në mesin e komisionarëve agrare dominuar pothuajse ekskluzivisht kolonelë (Çemerikiç, Dimitrijeviç, Branovaqki). Puna e komitetit suprem agrar iu është shënuar ekorrupsioni. Edhe pse ligji ka urdhëruar që vendi të ndarë në mënyrë kronologjike, pra, në mënyrë të aplikimit, në praktikë, megjithatë, parcela me cilësi të lartë ndahen më shpejt për ata që paguajnë. Unioni i Kooperativave Bujqësore të Serbisë jugore ka qenë institucion mjaft i diskutueshme. Udhëheqësi afatgjatë i saj Vasa Shalletiç me 1936 ka propozuar dëbimin e shqiptarëve  me regji të Unionit, i cili do të në të njëjtën kohë ishte përgjegjës për shpengimin e pronës së tyre. Përveç kësaj për të qenë keqtrajtuar politikisht, Unioni shpejt është bërë një simbol i korrupsionit.
Abuzimi ndryshme dhe konfiskimin e fshatarëve shqiptarë të pronës private për vendosjen e kolonizatorëve kishin pasoja negative në marrëdhëniet vendasit dhe kolonizatorëve; të cilët e kishin fituar tokën e konfiskuar në atë mënyrë. Nga dokumentet e ndryshme tregojnë se autoritetet agrare në mënyrë të paligjshme të kufizojë dhe të privojnë vendin e fshatarëve shqiptarë, shpesh pa zëvendësim apo kompensim. Në pozitën më të keqe ishin shqiptarët në zonat kufitare të Shqipërinë, ku pushteti ka vazhduar të vendos sa më shumë kolonizator, duke konsideruar që ashtu do ta sigurojë sigurinë e kufirit. Me këtë janë marrë pronat të konfiskuara të fshatarëve shqiptarë pavarësisht nëse familjet e tyre të mbijetojnë në atë tokë të vogël e kanë lënë.
Pasojat
Si pasojë e dëbimit shumëvjeçar të shqiptarëve dhe vendosjes së serbëve dhe malazezëve, ka ardhur deri te ndryshimeve të theksuara të strukturës etnike të banorëve. Gjithashtu, pasi që janë nënshtruar masat e dhunshme të marrëdhënieve ndërmjet grupeve etnike janë bërë shumë të tensionuar, sidomos në mes kolonizatorëve vendas shqipe dhe serbe, e cila kishte pasoja në thellimin konfliktin serbo-shqiptarë. Paqëndrueshmëria kolonist pasurive dhe shpërndarjen e rregullt të tokës kanë çuar në një të përgjithshme pasurisë të pa trashiguar. Shumë kolonizatorë tokën e fituar në mënyrë jolegale e kanë shitur dhe janë kthyer në vendin e tij të lindjes, apo ia kanë dhënë me qira pronarëve myslimanëve, e cila ka "anuloar një nga objektivat kryesore të reformës së tokës dhe kolonizimi". Nga ana tjetër, disa kolonizator, kryesisht malazez, rregullisht kanë shkaktuar konflikte me autoktonët.
Gjatë Luftës së dytë Botërore Kosova iu është bashkangjitur Mbretërisë Shqiptare, e cila ishte protektorat italian. Shumica e kolonizatorëve serbë dhe malazezë të vendosur gjatë viteve 1920 dhe 1930 u dëbuan përsëri në Mal të Zi dhe Serbi, dhe shumë u vranë. Në fund të luftës, disa nga kolonizatorëve serbë dhe malazezë të dëbuar nga  Kosova kanë marrë pjesë masakrën e shqiptarëve në Tivar.
Pas përfundimit të luftës më 1945, qeveria e Jugosllavisë Demokratike Federative të gjithë kolonizatorëve iu ka ndaluar kthimin e tyre në Kosovë, sepse ato konsiderohen si eksponentët e politikës serbomadhe paraluftës, prej së cilës regjimi i ri distancohej. Në mars 1945 qeveria e re federale ka sjell të ashtuquajturën Vendim nr, 153 e cila të gjithë kolonizatorëve përkohësisht ua ndalon kthimin në vendi e tyre të mëparshëm të banimit. Qeveria e re qysh në fillimin e gushtit 1945 kanë adoptuar Ligjin për revidimin e marrëdhënieve kolonizuese, i cili për kolonizatorët ka parashikuar kompensim të caktuar në Vojvodinë, nga ku ata u dëbuan në masë gjermanët nën danubian. Në shtator të vitit të njëjtë rreth 3'352 „ish kolonizatorëve” kanë fituar të drejtë kthimi në Kosovë, gjersa 306 kolonizatorëve, të cilën kanë humbur të drejtën e kthimit, janë devijuar në Vojvodinë.
Stari Mikanovci
Stari Mikanovci (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Vukovar-Srijem në Kroaci.
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 2341 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 2373 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 2710 banorë. Popullsia ka ndryshuar me -1.35%.
Matei
Matei është një komunë në qarkun Bistrița-Năsăud në Rumani. Ka një popullsi prej 2895 banorësh dhe sipërfaqe 86.02 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 6 fshatrave: Bidiu, Corvineşti, Enciu, Fântânele, Matei, Moruţ.
Kisha armene
Historia
Armenia është një rajon ku krishterimi është përhapur që në kohët më të hershme. Sipas transmetimeve kisha armene, që në periudhën më të hershme, me veprimet misionerike të Addaj-it (Thadeusit) dhe të Bartholomeusit, ka hyrë në rajone të ndryshme të shtetit krishter. Dokumentet historike tregojnë se, shek. III paraqitet si koha e themelimit të komunitetit të parë krishter në Armeni. Ka të dhëna se, në vitet 230 dhe 301 pas e.s. ata janë përndjekur. Kurse para krishterimit në këto vende ka qenë i përhapur adhurimi i zjarrit (zaratustrizmi). Pranimi i krishterimit nga ana e mbretit armen, Tridatesi, ishte një moment shumë i rëndësishëm në zhvillimin e krishterimit, ku pas kësaj krishterimi pati një përhapje shumë të madhe. Tridatesi, në vitin 302 për patrik (katolikos) të kishës emëroi të afërmin e tij, Gregorin. Kjo kishë, për shkak të punëve të susksesshme të Gregorit quhet edhe Kisha Gregoriane. Gregori, djalin e tij, Rustakun, e emëroi peshkop. Ai, në Ashtishat, në vend të tempullit zaratustrian ndërtoi qendrën kishtare. Në vende të ndryshme të shtetit themeloi shkolla në sirianishte dhe në greqishte dhe punoi në mësimin e krishterimit. Armenët janë ata që të parët në histori krishterimin e bënë fe shtetërore. Me invadimin e persianëve në vitin 367 u shkatërrua Mbretëria Armene dhe shumica e popullit janë syrgjynosur në Iran dhe në Mesopotami. Gjatë kësaj periudhe të jashtëzakonshme, Sahagi I(Isaak I), i biri i Nersesit të madh, bashkë me Mesropin, një murg dhe dijetar i shquar, në vitin 387-390, ka përgatitur alfabetin kombëtar ermen.
Kantoni Caylus
Kantoni Caylus (frëngjisht: Canton de Caylus) është një kanton në departamentin Tarn-et-Garonne, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Caylus. Ka sipërfaqe 196.11km2 dhe popullsi 2730 banorë.
Kisha armene
Zhvillimi i kishës armene
Pas përgatitjes së alfabetit ermen, edukimi fetar në greqishte dhe në sirianishte ia la vendin edukimit në gjuhën e vendit, gjegjësisht armenishtes. Edhe pse në fillim pjesa që flisnin greqisht refuzonin, por për të shpëtuar nga fajësimi, se janë simpatizues të Bizantit, u detyruan që urgjentisht ta braktisin greqishten. Bibla, në vitin 433 u përkthye në armenishte nga sirianishtja dhe u quajt Peshitta. Kuvendet fetare të mbledhura në Ashtishat në vitet 432 dhe 435, vendimet e koncilit të Efesit i pranuan edhe për kishën armene. Edhe përkundër shtypjes së persianëve, ata ishin të lidhur shumë fortë me vendimet e Koncilit të Efesit. Monofizitizmi, edhe në kuvendet fetare të tubuara në Tevin më 506/507 dhe 552, është pranuar zyrtarisht. Në vitet 640-653 ata hynë nën mbrojtjen e muslimanëve dhe kështu shpëtuan prej ndikimit të dhunës bizantine. Tevini, qendra e katolikosit, gjendej brenda kufijve të administrimit të muslimanëve. Aktivitetet fetare të katolikosit nuk u prekën aspak, populli vazhdoi lirisht jetën fetare dhe adhurimet e tij. Në vitin 893, shkatërrimi i Tevinit nga një tërmet i fortë, ishte shkak për transferimin e katolikosit në Valarshabat, e më vonë në Ishullin Akdamar në liqenin Van. Shtimi i muslimanëve dhe zvogëlimi i numrit të komunitetit, bëri që katolikosi (patrikana) më 992 të bartet në Ani, afër Karsit. Në Ani bashkë me jetën e pasur kishtare u zhvillua edhe një arkitekturë e bukur. Vetëm se, me kalimin e saj në duart e Bizantit më 1045 dhe me syrgjynosjen e katolikosit në Stamboll, u pengua zhvillimi në Ani 235. Edhe ardhja e selxhukëve në Anadoll, nuk e kënaqi shtresën sunduese. Qendra fetare, krahas kundërshtimit të popullit, u mbart në Amasja, që ishte nën administrimin bizantin, kurse më vonë u mbart në kalanë greke, e cila gjendet në rajonin e epërm të Eufratit. Ky qëndrim i udhëheqësve u hapi rrugë ndarjeve mes armenëve, që u bë shkak që populli monofizit armen edhe më tepër të afrohet drejt kishës monofizite siriane. Armenët gjatë kryqëzatave, me qëllim që të formojnë përsëri shtetin e shkatërruar nga ana e sasanidëve, iu afruan Papës. Në vitin 1198 Leoni II:, u shenjtërua mbret i Armenisë. Në Marash dhe rreth tij u themelua një shtet me emrin “Mbretëria e Armenisë së Vogël” dhe u bashkua me Papën. Vetëm se, më 1248 dëshira e Papatit që t’i katolikizojë armenët, u bë shkak për ndërprerjen e marrëdhënieve mes armenëve dhe papatit. Më 1344 populli u ngrit në kryengrtije. Pas një periudhe “Mbretëria e Armenisë së Vogël” u shkatërrua nga ana e memlukëve dhe kështu u ndërpre plotësisht lidhja me Romën.
Kantoni Caylus
Përbërja aktuale
Kantoni Caylus aktualisht përbëhet nga 7 komuna.
Kisha armene
Armenët dhe muslimanët
Fatih Sulltan Mehmedi II, pas çlirimit të Stambollit, në vitin 1461 peshkopin armen në Bursa e emëroi për patrik në kryeqytetin e ri. Atij i ka dhënë autoritet edhe për çështjet administrative brenda komunitetit krishter. Kështu që, patriku ishte në pozitën e një udhëheqësi fetar dhe kombëtar të Armenëve. Vetëm që nuk kishte të drejtë përzierjeje në kishat e të njëjtit fraksion, si në atë siriane dhe kopte. Gjatë kësaj kohe në Exhmiazin, që gjendej në principatën Kara Kojunlu, dhe në Jerusalem nën administrimin memluk janë themeluar patrikana armene. Në çdo shtet islam ka ekzistuar nga një Patrikanë, e cila ka qenë përgjegjëse për komunitetin armen. Armenët deri në shek. XVII kanë jetuar të qetë. Për shkak të rënies së Erivanit pas vitit 1724 herë nën osmanët e herë nën persianët, për shkak të zënkave të brendshme në Iran dhe me fillimin e dobësimit të shtetit osman, armenët janë lidhur me Rusinë, gjë kjo që i forconte shpresat për pavarësi në Kaukaz. Edhe rusët në vitin 1770 kanë lejuar ndërtimin e një kishe armene në Petersburg dhe një tjetre në Moskë, mënyrë kjo me të cilën u munduan që t’i përfitojnë armenët. Pas vitit 1800, rusët filluan të përzihen në zgjedhjen e Patrikut armen në Iran dhe në shtetin osman. Në 1829 patrikana Exhmiazin u fut në rajonin e administrimit rus. Kështu që, armenët filluan të jetojnë në një administrim me shumicë ruse. Rregullimi i kushteve materiale për jetesë në shek XIX. nxiti shpërnguljen e 96.000 armenëve prej Anadollit për në Rusi. Këtu luajtën rol edhe shqetësimet e brendshme në komunitetin armen. Sepse gjatë historisë roli i faktorëve, si aktivitetet misionare katolike dhe ortodokse brenda tyre, shtypjet dhe mundimet për të mbrojtur patrikanën historike gregoriane-monofizite, ndërhyrja e jashtme shtetërore etj., ishte i madh. Gjithashtu me formimin e shtypshkronjës në Stamboll më 1730, në masë të madhe u botuan libra në gjuhën armene dhe u forcua ndjenja fetare e tyre. Me presionin e shteteve evropiane më 1847 në Stamboll u dha leja për formimin e një kuvendi armen, që do të ishte kuvend i pavarur fetar dhe civil.
Në vitin 1860 nga qeveria osmane u pranua “Kuvendi kombëtar armen”. Pastaj kishin mundësi që punëtorët laikë t’i zgjedhnin vetë. Për t’i çuar këto zhvillime përpara, mes tyre u përgatitën edhe organizata të armatosura. Në Anadoll filluan të ndërmerren hapa për themelimin e shtetit armen. Luftërat, sidomos ato në Anadollin lindor, u shndërruan në luftëra qytetare. Në komunitetet islame dhe armene filloi të hidhet fara e armiqësisë. Tërheqja e mbështetjes ekonomike për shkak të kryengritjes më 1917, dha shanse për rezultimin e luftërave me fitoren e osmanlinjve. Lufta e humbur brenda, earmenët e Anadollit lindor i detyroi që të shpërngulen. Kurse në perëndim dhe në Anadollin e mesëm, armenët të cilët nuk u përzien në ngjarjet politike, vazhduan jetën e tyre tradicionale. Numri i sotëm i tyre është përafërsisht 50.000. Shumica e komunitetit është e tubuar rreth Stambollit.
Besimi dhe adhurimi
Kisha tradicionale gregoriane, sikur kisha siriane dhe ajo kopte, është kishë monofizite. Patrikana e tyre merr titullin “katolikos”. Ata nuk pranojnë se ushqimi dhe alkooli në ritet e kungimit shndërrohen në mishin dhe në gjakun e Jezu Krishtit. Ata, gjithashtu, nuk pranojnë se kisha mund t’i falë mëkatet. Përveç me rastin e amoralitetit, shkurorëzim tjetër nuk pranojnë, ikonat i numërojnë si traditë e vjetër idhujtare dhe i refuzojnë dhe, gjithashtu në shtëpitë e tyre nuk mbajnë ikona të shenjta.
Kisha siriane
Krishterimi në periudhën e parë, si në shumë vende të Perandorisë Romake, u përhap edhe në Mesdhe dhe në Mesopotami. Nga mendimet e ndryshme që lindën për natyrën dhe ekzistencën e Jezusit, ata përqafuan mendimet e Cyrrill-it I. të quajtur “monofizitizëm”. Sipas Cyrrill-it, pas bashkimit të natyrës njerëzore dhe hyjnore të Jezu Krishtit, Krishti u bë bartës vetëm i natyrës hyjnore. Për gjatë kohës populli i Egjiptit mendonte në përshtatshmërinë e tij me monofizitizmin. Ata që e flisnin greqishten në rajonin e Sirisë i pranonin mendimet e Patrikanës së Stambollit, ndërkaq ata që flisnin sirianishten, si populli egjiptian, pëlqenin monofizitizmin. Armenët, edhe pse kishin një gjuhë krejtësisht tjetër, në vend që me Stambollin mendimet e tyre i ndanin me popullin e Egjiptit dhe të Sirisë. Këto tre kisha, krahahs dallimit nacional dhe gjuhësor të tyre, i afroi besimi i përbashkët. Vetëm se, afrimi i Patrikut të Jerusalemit të asaj kohe Stambollit, pengoi forcimin e monofizitizmit në Palestinë. Dominimi i ortodoksizmit grek në Perandorinë Bizantine, sikur që e shtoi dhunën ndaj monofizitëve, e pengoi edhe përhapjen e tyre në rajonet e tjera. Ortodoksët penguan edhe shenjtërimin e priftërinjve monofizitë, kurse monofizitizmin e futën në qorsokak.
Gjatë kësaj kohe, princi arab i gassanitëve, Harisi V, u takua dhe e bindi Perandorin (552) për nevojën e organizimit dhe bashkimit të monofizitëve të Sirisë, që është më se e nevojshme për një mbrojtje më të mirë të kufijve perandorakë ndaj sasanitëve. Dhe kështu mundësoi shenjtërimin e dy peshkopëve të quajtur Theodor dhe Jakob Bardaios. Nga këta të dy, Jakobi, greqishten, sirianishten dhe arabishten i njihte shumë mirë dhe gjithashtu ishte edhe shumë i lëvizshëm. Ai mundësoi organizimin e kishës monofizite, që ishte në shkatërrim e sipër. Për monofizitët e rajonit të Sirisë dhe Egjiptit ai shenjtëroi 2 patrikë, 27 peshkopë dhe 100.000 priftërinj. Perandori bizantin, i penduar për lejen e dhënë, shumë u mundua që ta zë dhe ta vrasë Jakobin, por nuk pati sukses. Këto aktivitete jetëdhënëse dhe organizative të Jakobit, u bënë shkak që Kisha Monofizite e Sirisë të quhej jakobizëm. Pas kësaj, kisha siriane është përmendur me ofiqin jakobitët.
Marrëdhëniet me komunitetet e tjera krishtere
Kalimi i Egjiptit dhe të Sirisë nën administrimin e myslimanëve, i gëzoi pa masë jakobitët që 233 muslimanët i kanë pritur si shpëtimtarë. Në shtetinIslam ata gjetën hapësirë për lëvizje dhe për diskutim të lirë të çështjeve të tyre. Marrëdhëniet e ortodoksëve me nestorianët dhe me armenët u formuan përsëri. Vetëm se ata kanë pasur vështirësi në mbrojtjen e besimit të tyre ndaj fraksioneve dhe ndaj Islamit. Jakobitët nuk kanë qenë të interesuar për adhurimin e ikonave, sikur ishte te bizantinët. Ka mundësi që këtu rol të rëndësishëm të kishin luajtur ndalimi i adhurimit të ikonave në islam dhe diskutimet apologjetike në lidhje me çështjen në fjalë. Sidomos në këtë, ndikim mund të kenë edhe të krishterët, të cilët për shkak të armiqësisë ndaj ikonave iknin nga Bizanti në shtetin islam. Edhe armenët, pasi ishin monofizitë, në disa çështje fetare dallonin nga jakobitët. Ky dallim erdhi se armenët me ndikimin e Julianit nga Halikarnasi, pranuan aftartodoketizmi, 454 kurse jakobitët pranuan ptartolatrizmin.455 Për këtë armenët, sirianitët nuk i pranonin si të tyre. Edhe pse pas vitit 726 në mesin e tyre kishte një afrim, dalja në shesh e dallimeve në lidhje me çështjen e adhurimit, pengoi bashkimin e tyre.
Shkatërrimi i sirianitëve
Mosmarrëveshjet e brendshme ishin ato që i lëkundnin më tepër sirianitët. Të tronditurit nga kjo mosmarrëveshje qetësinë e tyre e gjenin në pranimin e islamit. Sidomos, kalimi i Sirisë për një kohë të shkurtër në duart e Bizantit, u bë shkak për transferimin e Patrikanës më 975 në Malatja (Turqi), e cila më parë ishte nën administrimin islam. Edhe pas kryqëzatave plaçkitja e Bar Savmasë, e cila ishte qendër e manastireve, nga ana e kryqtarëve në vitin 1148, sirianitët i afroi edhe më tepër drejt Islamit.
Këtë dobësim të tyre edhe më tepër e përshpejtuan udhëtimet e ilhanitëve më 1295 dhe më pastaj udhëtimet e Timurit. Ata nga ajo që ishin shumicë në Mardin dhe në Musul, mbetën minoritet.
Në shkatërrimin e jakobitëve rol të madh ka luajtur edhe kisha katolike. Që në vitet e kryqëzatave për pranimin e krishterimit janë bërë shtypje të mëdha, vetëm se një gjë e tillë nuk ka mundur të jetë edhe aq ndikuese. Politika ishte ajo që u bë më e suksesshme. Në vitin 1662, nëpërmjet konsullit francez në Haleb për patrik u zgjodh simpatizuesi i papës, Andreas Akixhijan. Filluan kontaktet mes sirianitëve dhe papatit. Edhe pse me vdekjen e Andreasit marrëdhëniet u ndërprenë për një kohë, me iniciativën e patrikut Mikail Karve, në vitin 1760, filluan përsëri dhe kështu u formua pretendimi për afrim ndaj katolikëve. Kështu që në vitin 1830, me presione politike, sulltani u detyrua që katolikët sirianitë t’i njohë si popull më vete brenda shtetit osman. Kështu që Kisha monofizite siriane zyrtarisht u nda në dy pjesë, njëra pjesë e saj u lidh me Romën dhe patriku i katolikëve sirianë u shpërngul prej Halebit në Antaki. Pas kryengritjes durzite, ajo u mbart në Mardin. Edhe pas Luftës së Parë Botërore, me formimin e Republikës së Turqisë, për shkak të afërsisë së saj me Rusinë dhe Anglinë, e pa të arsyeshme të bartet në Bejrut.
Sot në Turqi afër 40 fshatra flasin gjuhën siriane. Kisha e vjetër siriane, është një grup shumë i vogël që e vazhdon traditën historike monofizite. Shumica e simpatizuesve të komunitetit, që numëron 30 mijë përfaqësues, jetojnë në Mardin dhe në Stamboll dhe vazhdojnë të jenë nën administrimin ePatrikanës së Damaskut. Ndërkaq në Turqi udhëhiqen nga kryemurgu. Deri në vitin 1934 Patriku i Vjetër i sirianitëve ka qëndruar në manastirin Dejruzzaferan, në Mardin të Turqisë. Kurse pas vdekjes së tij, patriku i ri është zgjedhur në Damask me titullin “Patriku i Antakisë”. Edhe sirianitët që kanë kaluar në protestantizëm, janë ndarë nga komunitetet e vjetra dhe kanë preferuar që të jetojnë të shpërndarë.
Besimet dhe adhurimet e sirianitëve
Sipas sirianitëve, kisha është formuar nga Jezu Krishti dhe është e përhershme. Ajo, duke ua mësuar simpatizuesve të lejuarën dhe të ndaluarën, atyre u mundëson që të arrijnë mëshirën e Zotit. Patrikana e Antakisë dhe e Aleksandrisë janë të një niveli. Patrikët janë kryeadministratorët e kishave dhe janë pasardhës të pozitës së apostullit Pjetër, në Antaki. Autoriteti që Krishti ia ka dhënë Pjetrit nuk gjendet në personalitetin e patrikut por në Kishë. Sipas sirianitëve, çështja e numrit të sakramenteve është diskutabile. Sipas krahasimit të numërimeve, në shek. XIII, numri i sakramenteve është 5, kurse më vonë janë shtuar edhe 2, dhe kështu janë bërë 7 : pagëzimi, mirosja, kungimi, vajimi i priftërinjve, pendimi, vajimi i të sëmurëve dhe martesa.
Adhurimet : lutjet që bëhen shoqërisht dhe individualisht janë kryqëzimi, puthja e kryqit, respektimi dhe pjesëmarrja në ceremoni.
Rock
Muzika Rock ose Rock 'n' Roll është një lloj muzike e përcaktuar gjerësisht, që u zhvillua në vitet 1960, me rrënjët e veta nga muzika Rock 'n' Roll dhe rockabilly, të cilat në vetvete rrjedhin nga muzika rhythm and blues, country dhe ndikime të tjera. Në shtesë të kësaj, muzika rock është influencuar edhe nga lloje të tjera muzike si muzika folk, jazz dhe ajo klasike.
Definicioni
Tingulli i rockut ka për linjë kryesore një kitarë elektrike ose akustike dhe përdor një ritëm shoqërues të fuqishëm që mundësohet nga instrumenta të ritmit si kitara bas dhe bateria dhe instrumenta me taste si organo, piano, ose, duke nisur që nga viti 1970, sintetizatori. Së bashku me kitarën ose tastierën, ndonjëherë përdoret edhe saksofoni dhe fizarmonika si instrumente soloje. Në formën e saj më të pastër, muzika rock karakterizohet nga 3 akorde, një goditje ritmike e fortë dhe një melodi që të mbetet në mendje.
Në fund të viteve `60 dhe në fillim të viteve `70, nga muzika rock u gjeneruan shumë nënzhanre të tjera. Kur përzihej me elementë të muzikës folk, krijohej folk rock; me blues, blues rock, ndërsa me jazz-in krijohej fuzioni i jazz-it. Në vitet `70,rock-u u trupëzua me ndikime nga muzika soul, funk dhe ajo latine. Gjithashtu gjatë ketyre viteve pasuan shumë nënzhanre të tjera muzikore si soft rock, glam rock, heavy metal, hard rock, progressive rock, dhe punk rock. Nënzhanret e rock-ut që vazhduan në vitet `80 ishin New Wave, hardcore punk dhe alternative rock. Në vitet `90 hynë rrymat e tjera pasuese të rock-ut si grunge, Britpop, indie rock, dhe nu metal.
Një grup muzikantësh të specializuar në muzikën rock quhen një bandë rock-u ose një grup rock-u. Shumica e grupeve të rock-ut përbëhen nga një kitarist, një këngëtar kryesor, një basist dhe një baterist, duke formuar kështu një kuartet. Shumë grupe mund të jenë me më pak se 4 muzikantë ose edhe me më shumë duke i shtuar kitaristët e ritmit (ose të dytë), ose një tastierist. Më rrallë bandat e rock-ut përbëhen edhe nga instrumentistë të veglave me tela si violonceli apo violina, ose edhe frymore si saksofoni, trumpeta apo tromboni.
Rock`n`Roll-i
thumb |alt=Example alt text |[[Elvis Presley]]
Vitet 1950 panë një popullaritet në rritje të kitarës elektrike si dhe të llojit të muzikës së luajtur me të.Gjithashtu risi u vunë re edhe në mënyrën e regjistrimit të muzikës duke përdorur më shumë forma elektronike për të regjistruar në linja të shumëfishta.Të gjitha këto ishin të rëndësishme në zhvillimin e muzikës rock.
Efektet sociale të rock`n`roll-it ishin botërore dhe masive.Shumë më tepër sesa një stil muzikor,ai ndikoi në stilin e jetës, modën sjelljet dhe të folurin.Madje mund të ketë ndihmuar edhe në çështjen e të drejtave civile pasi kjo muzikë pëlqehej si nga të rinjtë e bardhë ashtu edhe nga ata me ngjyrë.
Megjithatë në fillimet e viteve `60 ky ndikim u zbut dhe muzika rock`n`roll nuk vazhdoi më me të njëjtën forcë,me fillimin e daljes në pah të idhujve të adoleshentëve, me një ritëm më të lehtë dhe të kërcyeshëm, muzika pop.
Rock-u Britanik
thumb |left|alt=Example alt text |[[The Beatles]] Në Britani, lëvizja e artistëve të Jazz-it nga vende të tjera solli një zhvillim të muzikës rock. U përhap muzika me mjete rrethanore skiffle dhe shumë grupe të tilla luanin nëpër të gjithë vendin, duke përfshirë edhe John Lennon dhe grupin e tij The Quarry Men. Në Britani u zhvillua një treg shumë i mirë pë rock`n`roll-in pa vendosur barrierat e rracës që ekzistonin në Shtetet e Bashkuara. Cliff Richard regjistroi hitin e parë rock`n`roll anglez, "Move it", shoqëruar me një tingull të veçantë që e emërtuan rock Britanik. Ai dhe grupi i tij The Shadows, ishin ndër të paktët që kishin sukses me pjesë instrumentale gjatë viteve `60. Ndërkohë që influenca e rock`n`rollit po shuhej nga muzika pop dhe nga balada, grupet britanike të rock-ut po i jepnin atij një shtytje të re në bare dhe lokale të vendit.
Nga fundi i vitit 1962 skena e rockut britanike kishte nisur me grupet Beat, si The Beatles, duke marrë gjerësisht nga ndikimet Amerikane si muzika soul, rhythm and blues dhe surf. Në fillim ata riinterpretuan standardet e muzikës Amerikane dhe më pas i dhanë asaj ngjyrimet e vetë artistëve, duke kombinuar kompozimet e tyre origjinale me një kompleksitet tingujsh gjithmonë në rritje.Në mesin e vitit 1962, një nga grupet që filloi të shfaqte muzikën me orientim nga Blues-i ishin The Rolling Stones, të ndjekur nga The Animals dhe The Yardbirds. Nga fundi i vitit 1964 dolën në skenë edhe grupe të tjera që sollën stilin Mod (modernist), siç ishin The Kinks, The Who dhe The Pretty Things. Drejt fundit të dekadës, grupet britanike filluan të eksperimentonin me stile muzikore psikedelike, të mbështetur në nënkulturën e drogës dhe të eksperiencave haluçinative.
Garage Rock
Që nga fundi i viteve`50, një numër në rritje grupesh filloi të formohej nga djem të rinj dhe entuziastë, që në shumicën e rasteve provonin në garazhet e shtëpive të prindërve të tyre dhe që shpesh i prodhonin vetë disqet muzikore, nën emrin e kompanive të vogla vendase të regjistrimit. Në vitin 1963 muzika e këtyre grupeve po bënte vend në klasifikimet kombëtare në numër në rritje, duke përmendur këtu The Kingsmen (Portland), Paul Revere and the Raiders (Boise), The Trashmen (Minneapolis) dhe The Rivieras (South Bend, Indiana).
Pushtimi britanik gjithashtu inkurajoi një valë të madhe imituesish. Një pjesë e tyre janë përfshirë në përmbledhjen Nuggets. Disa nga grupet më të mira në këtë zhanër janë The Sonics, Question Mark & the Mysterians, dhe The Standells.
Muzika Surf
Tingulli i muzikës rockabilly ndikoi mbi një lloj muzike të egër dhe kryesisht instrumentale, të quajtur muzika Surf, sado që kultura surf përshkruhej si një afrim i kulturës rinore ndaj muzikës Rock`n`roll. Ky stil, duke u përfaqësuar nga Dick Dale dhe The Surfaris përmbante një tempo më të shpejtë, perkusione të reja dhe tinguj kitare me shumë përdorime të efekteve reverb dhe echo. Ndërkohë, në Mbretërinë e Bashkuar kishin sukses një numër bandash instrumentale nga ku përmendim The Shadows. Një grup bandash të bregut perëndimor të Shteteve të Bashkuara si The Beach Boys dhe Jan and Dean, e ulën tempon e muzikës surf dhe krijuan atë që më vonë do të njihej si Tingulli i Kalifornisë.
Kundër-Kultura (1963-1974)
Nga fundi i viteve 1950 në SHBA po zhvillohej kundërkultura Beatnik e shoqëruar me lëvizjen e gjerë kundër luftës dhe rreziqeve atomike, në MB gjithashtu njihej CND (Campaign for Nuclear Disarmament) pra Fushata për Çarmatimin Bërthamor. Të dyja këto kundër-kultura mbështesnin skenën e jazz-it dhe lëvizjen në rritje të këngëve folk.
Folk Rock-u
thumb |left|alt=Example alt text |[[Bob Dylan]] Skena e Folkut u krijua për adhurues të muzikës folk që pëlqenin instrumentimin akustik, këngët tradicionale dhe muzikën blues por me mesazhe progresive sociale në tekste. Pionier i folk rock-ut ishte Woody Guthrie. Më vonë ishte Bob Dylan ai që do të dilte në krye të kësaj lëvizjeje muzikore dhe hitet e tij "Blowin' in the Wind" dhe "Masters of War" ia afruan "këngët e protestës" një publiku më të gjerë.
Frymëzuar nga The Beatles që kishin bashkuar tingujt folk dhe rock, Roger McGuinn kishte luajtur versione akustike të muzikës së tyre në klube folk-u në Los Angeles, kur atij iu bashkua edhe Gene Clark për të luajtur bashkë. Grupi The Byrds, duke luajtur këngën e Bob Dylan "Mr. Tambourine Man", ndihmuan në zhvillimin e tendencës Folk rock dhe stimuluan krijimin e Psychedelic Rock. Ndërkohë Dylan vazhdoi, me këngën "Like a rolling stone" që kapi majat e klasifikimeve në tabelat amerikane. Devijanca ndaj folk rock-ut solli Neil Young me lirikat e improvizuara dhe me sulmin ndaj kitarës vajtuese. Të tjerë artistë që të ndërmendin muzikën folk rock janë Simon & Garfunkel, Joan Baez, The Mamas & the Papas, Joni Mitchell, Bobby Darin dhe The Band. Në Britani, Fairport Convention filluan të përdornin teknika rock-u ndaj këngëve tradicionale të folk-ut anglez, duke u ndjekur nga grupe si Steeleye Span, Lindisfarne, Pentangle, dhe Trees.
Psychedelic Rock-u (Rock-u Psikedelik)
thumb |alt=Example alt text |[[Pink Floyd]] Muzika Psikedelike u fut në skenën e folk-ut dhe Holy Modal Rounders e përkufizuan atë në vitin 1964. Me një formim të mëparshëm në muzikën folk, grupe si The Grateful Dead dhe Big Brother & the Holding Company u bënë dy grupe të famshme në këtë zhanër. The Fillmore ishte një lokal për performime nga grupe të tjera të kësaj muzike si Country Joe & the Fish dhe Jefferson Airplane. Grupi 13th Floor Elevators i vuri titullin albumit The Psychedelic Sounds of the 13th Floor Elevators. Kjo muzikë shpesh iu asocua kushtimeve ndaj Luftës së Vietnam-it. Në Angli, Pink Floyd kishin përpunuar muzikën psichedelike që në 1965 në skenën e kulturës underground. Në `66 u krijua grupi Soft Machine, Donovan me influenca të folk-ut. Në 1966 The Beatles nxorrën në treg albumin e tyre Revolver, me tinguj psikedelikë në këngët "Tomorrow never Knows" dhe "Yellow Submarine", së bashku me kopertinën e paharrueshme të diskut. Grupe si The Beach Boys dhe Cream lëvruan këtë zhanër dhe Jimi Hendrix u bë i njohur pikërisht prej kësaj lloj muzike.
Skena Psikedelike realisht mori hov në 1967, kur grupe të njohura si The Doors dhe Jefferson Airplane nxorën në treg albume me tema të drogës dhe The Beatles nxorën Sgt.Pepper's Lonely Hearts Club Band dhe The Rolling Stones, Their Satanic majesties Request. Teksa Vera e Dashurisë arriti kulmet, Festivali Pop i Monterei-t, përfshiu artistë si Jefferson Airplane dhe prezantoi të tjerë si Janis Joplin dhe Jimi Hendrix. Kulmi i unifikimit të tendencave sociale të asaj kohe ishin festivalet e rock-ut si Woodstock në 1969. Bandat e mëvonshme të underground-it të Los Angeles e mishëruan rolin e tingujve psikedelikë të viteve `60 në vitet `80 në New Wave.
Glam Rock
Glam rock-u doli nga skena Angleze e psikedelikes dhe artit të fundit të viteve `60, duke i dhënë formë artistë si T. Rex, Roxy Music, Steve Harley and Cockney Rebel, dhe David Bowie, si dhe nga arti skenik i grupeve si The Cockettes, performuesve si Lindsey Kemp dhe aktrimeve të Syd Barrett i Pink Floyd (i përfaqësuar në riprodhimin e këngës See Emily Play nga David Bowie) dhe të Eddie Cochran (kënga e të cilit Summertime Blues është riprodhuar nga T. Rex). Origjina e pranuar unanimisht e glam rock-ut ka qenë grupi Tyrannosaurus Rex prodhuar nga Tony Visconti, mbështetur nga John Peel dhe me figurë kryesore Marc Bolan, ndryshoi emrin në T. Rex dhe prodhoi hitin numër 1 të klasifikimeve në Mbretërinë e Bashkuar "Ride a white Swan" në dhjetor të vitit 1970, duke e shpallur glam rockun dhe grupin një fenomen popullor. Duke ndjekur këtë shembull pasuan edhe shumë artistë të tjerë si Slade, Roxy Music, dhe sigurisht edhe personaliteti i dytë i David Bowie, Ziggy Stardust, që e përcolli stilin ri dhe popullaritetin modeste të glam rock-ut në Amerikë në artistë si Lou Reed, Iggy Pop, New York Dolls, Jobriath dhe Alice Cooper, që përshtatën stilin glam në artin e tyre.
Stili Glam në vetvete ishte një gërshetim i muzikës, artit skenik dhe i modës, që merrte pjesë nga magjepsja e Hollywood-it në vitet `30, elementët e apelit seksual dhe rock`n`rrol-it rebel të adoleshentëve të viteve`50, si edhe elementë të artit skenik dhe kulturës Viktoriane, kulteve, stilit simbolist, misticizmit dhe mitologjisë. Glam rock-u është dalluar më tepër për paqartësinë gjinore dhe androgjininë në sjelljen skenike.
Duke zadhduar nën rrjedhën e glam rock-ut, artistë të tjerë si Elton John, Slade, Gary Glitter dhe Alvin Stardust i shtuan atij më tepër zbutje seksuale. Disa artistë të tjerë të njohur që më parë në skenën muzikore i shtuan performancave të tyre tipare të glam-it si The Rolling Stones dhe Lou Reed, për të shtuar suksesin e tyre.Megjithatë, glam rock-u nuk pati shumë sukses në Amerikë, por ka influencuar shumë rryma të tjera muzikore përfshirë punk, goth, jangle pop, college rock, new wave dhe grunge.
Progressive Rock-u
thumb|right|[[Yes|300px]] Bandat që kanë luajtur progressive rock kanë qenë ato që kanë eksperimentuar me instrumenta të tingujve të ndryshëm nga ato që përdoren rëndom në muzikën rock. Disa banda si The Beatles, Eric Burdon dhe The Animals, Pink Floyd, The Moody Blues dhe Procol Harum eksperimentuan me vegla frymore, me tela, ose edhe me orkestër të plotë. Shumë nga këto grupe e kaluan kohëzgjatjen tipike të një kënge rock prej 3-4 minutash në këngë të zgjatura dhe tejet të sofistikuara në tingull dhe në struktura akordesh. Duke marrë frymëzim nga këta artistë të hershëm, të quajtur proto-prog, ky zhanër lulëzoi si një formë e veçantë e muzikës rock, fillimisht në MB në 1969, duke u përkufizuar në albumin In the Court of the Crimson King nga King Crimson. Bandat e proggressive rock-ut shtynë kufijtë teknikë dhe kompozicionalë të rock-ut duke modifikuar strukturën e zakonshme të një kënge me strofë-refren. Zakonisht, fusnin elementë nga zhanre të ndryshme si jazz-i, muzika klasike, si dhe muzika folklorike e vendeve të ndryshme. Pjesët instrumentale ishin të zakonshme, ndërsa tekstet ishin konceptuale, abstrakte ose edhe të bazuara në krijime të fantazisë. Grupet progresive shpesh nxirrnin albume koncepti, duke trajtuar një temë të veçantë ose duke treguar një histori epike. Proggressive rock-u u përdor kryesosht në mesin e viteve `70. Shumë pak grupe arritën të kishin sukses botëror, por ata ndiqeshin nga një numër i madh adhuruesish. Pink Floyd, Yes, Emerson, Lake and Palmer, Marillion, Rush, Jethro Tull, Genesis dhe grupe të tjera më pak të dëgjuara fusnin disa këngë të famshme në albumet e tyre tejet kompleksë dhe jotradicionalë vetëm për të tërhequr më tepër audiencë.
thumb|left|[[Rush|270px]] Me hyrjen e Punk rock-ut në fund të viteve `70, mendimi kritik i Anglisë lëvizi drejt një rock-u më të thjeshtë dhe më agresiv, dhe i largoi bandat e rock-ut progresiv nga skena ku sundonin,duke i quajtur tepër pretenduese dhe të tejfryra. Kjo kthesë mund të shihet edhe si një komercializim i muzikës në pjesën e dytë të viteve `70, gjatë të cilave bandat u drejtuan drejt muzikës disco dhe jazz-it të butë.
Gjithsesi, bandat e rock-ut progresiv kanë shumë ndjekës të fortë, duke i dhënë mundësi të vendosnin albumet e tyre në Dhjetë më të Mirët e klasifikimeve dhe duke realizuar shumë turne në botë, që shënojnë akoma rekorde për disa prej këtyre grupeve si Pink Floyd, Rush, Genesis, ELP, Yes, Queen. Nga viti 1976 deri në 1980, Banda e heavy metal-it Led Zeppelin do të kishte influenca të proggressive rock në albumet e tyre Presence dhe In through The Out Door.
Në vitin 1979 kur Punk-u ishte shndërruar në New Wave, Pink Floyd nxori në treg operën e rock-ut The Wall, një nga albumet me shitjet më të mëdha në histori. Shumë grupe që pasuan rrjedhën e punk-ut, si Siouxsie and The Banshees, Cabaret Voltaire, Ultravox, Simple Minds, dhe Wire, u shquan të gjithë për influencat e tyre nga proggressive rock po aq sa edhe nga ato punk. Titulli i lidhjes
Hard Rock-u dhe Heavy Metal
Një lloj i dytë grupesh amerikane dhe britanike fitoi popullaritet në fillimet e viteve`70. Banda si AC/DC, Grand Funk Railroad, The Rolling Stones, Led Zeppelin, Deep Purple, Queen, Alice Cooper, Judas Priest, Status Quo, Aerosmith, Black Sabbath, Kiss dhe Uriah Heep luajtën hard rock me kitara shumë të amplifikuara. Ky zhanër përshkohej nga tinguj agresivë dhe të vrullshëm. Në vazhdim të dekadës, grupet filluan të përfshinin në muzikën e tyre tinguj të rinj si ai i sintetizatorëve ose duke përdorur ndikime si ai i proggressive rock-ut dhe disco-s. Megjithëse ishte mjaft popullor gjatë gjithë dekadës, kritikët e muzikës nuk e pëlqenin muzikën hard rock. Kjo ndryshoi vetëm në vitin 1978, kur Van Halen nxorrën albumin me të njëjtin emër, duke e futur hard rock në një erë me rock`n`roll më të komercializuar, të vendosur në Los Angeles, Kaliforni. Pasi Mbaroi ana glam e metal-it, grupe si Metallica, Slayer, Anthrax dhe Megadeth hynë në skenën e tij.