cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercedes-Benz në Formula Një
Mercedes është bërë një nga ekipet më të suksesshme të Formula Një në vitet e fundit, duke fituar rresht titujt e kontruktorëve dhe pilotëve nga viti 2014 e deri në 2018. Në vitin 2014, ekipi përfundoi 11 gara në dy pozicionet e para duke thyer rekordin e McLaren me 10 në sezonin 1988. Rekordi u përmirësua një sezon më pas me 12. Ekipi gjithashtu arriti 16 fitore në sezonet 2014 dhe 2015, duke thyer rekordet e McLaren (1988) dhe Ferrarit (2002, 2004) me 15. Në vitin 2016, ata e përmirësuan rekordin me 19 fitore.
Shigjetat e argjenda (vitet 1930)
Mercedes-Benz më përpara ka garuar në Çmimet e mëdha të garave të viteve 1930, kur Shigjetat e Argjenda dominuan garat sëbashku me rivalët Auto Union. Të dyja ekipet furnizoheshin financiarisht nga regjimi nazist, duke fituar të gjitha Kampionatet Evropiane pas vitit 1934, tre prej të cilave u fituan nga Rudolf Caracciola.
Daimler-Benz AG (1954–1955)
Në vitin 1954, Mercedes-Benz u rikthye në atë që sot njihet si Formula Një (një kampionat botëror i themeluar në vitin 1950) nën udhëheqjen e Alfred Neubauer, duke përdorur Mercedes-Benz W196 që ishte teknologjikisht e avantacuar. Makina ishte si konfigurim konvencional me rrota të hapur dhe në një formë të efektshme, e cila paraqiste rrota të mbuluara dhe shasi më të gjërë. Juan Manuel Fangio, kampioni i vitit 1951, u transferua në mesin e sezonit nga Maserati te Mercedes-Benz për debutimin e tyre në Çmimin e madh të Francës më 4 korrik 1954. Ekipi pati sukses të menjëhershëm duke fituar dy vendet e para me pilotët Fangio dhe Karl Kling, si dhe regjistruan xhiron më të shpejtë me (Hans Herrmann). Fangio fitoi edhe tre gara të tjera në atë sezon, duke fituar në fund edhe titullin kampion për pilot.
Suksesi vazhdoi edhe në sezonin 1955, me Mercedesin që zhvilloi edhe modelin W196 në atë vit. Ekipi dominoi sërisht sezonin, me Fangion i cili fitoi katër gara, kurse shoku i tij i ri i skuadrës Stirling Moss triumfoi në Çmimin e madh të Britanisë. Fangio dhe Moss përfunduan respektivisht i pari dhe i dyti në renditjen për pilotë të atij viti. Tragjedia e 24 orëve të Le Mans më 11 qershor 1955, ku mbeti i vratë piloti i Mercedes-Benz Pierre Levegh dhe më shumë se 80 spektatorë solli në anullimin e çmimeve të mëdha të Francës, Gjermanisë, Spanjës dhe Zvicrës. Në fund të sezonit, ekipi u tërhoq nga sporti, përfshirë edhe Formula Një.
Mercedes-AMG Petronas Motorsport (2010–vazhdon)
Emri i Mercedesit u rikthye në Formula Një për sezonin 2010 pasi pronarët e tyre, Daimler AG, blenë 45.1 % të aksioneve të ekipit britanik Brawn GP, kurse Aabar Investments blenë 30% më 16 nëntor 2009. Ross Brawn vazhdoi të ishte drejtori i ekipit që vazhdoi të kishte selinë në Brackley, afër fabrikës së prodhimit të motorrave të Mercedes-Benz për Formula Një (më përpara Ilmor Engineering) në Brixworth. Pas blerjes së ekipit dhe një marëveshjeje sponsorizimi me Petronas, ekipi u riemërua si Mercedes GP Petronas Formula One Team. Ekipi ka një histori komplekse që daton që nga koha e Tyrrell Racing që konkuroi si konstruktor nga viti 1970 e deri në vitin 1998, deri sa u ble nga tabako amerikano-britanike, që e riemëroi British American Racing një vit më pas. BAR, e cila kishte formuar një partneritet me Hondën, në fund u bë Honda Racing F1 Team në vitin 2006, kjo pasi BAT u tërhoq nga sporti. Ekipi sërisht ndërroi pronar në vitin 2008, kur Honda u largua, duke u blerë nga stafi drejtues i ekipit. Ekipi mori emrin Brawn F1 pas drejtorit të ekipit Ross Brawn. Brawn përdori motorrë nga Mercedes-Benz High Performance Engines, dhe pavarësisht se kishte buxhet të ulët, piloti i ekipit Jenson Button, fitoi gjashtë nga shtatë garat e para të sezonit dhe në fund fitoi titullin kampion për pilotë në sezonin 2009, kurse vetë Brawn fitoi titullin për kontruktorë. Ishte hera e parë në historinë gjashtëdhjetë-vjeçare që një ekip fiton të dy titujt në sezonin debutues. parapamje|majtas|[[Nico Rosberg, me vendin e tretë të arritur në Çmimin e madh të Malajzisë 2010, i siguroi Mercedesit podiumin e parë që nga viti 1955.]] Për sezonin 2010, ekipi mori dyshen gjermane Nico Rosberg dhe shtatë herë kampionin e botës Michael Schumacher, i cili u rikthye në Formula Një pas një mungese tre-vjeçare; gjermani tjetër Nick Heidfeld u vendos si piloti rezervë dhe testues. Pilotët e sezonit të kaluar të Brawn GP, Jenson Button dhe Rubens Barrichello, kaluan respektivisht te McLaren dhe Williams. Pas blerjes së Brawn GP, ekipi ndërpreu bashkpunimin me McLaren, me kompaninë që i shiti mbrapsht 40% të aksioneve McLaren Group, por vazhdoi të furnizonte me motorra ekipin.
Paraqitja e ekipit në sezonin 2010 nuk ishte aq e mirë sa e Brawn, me ekipin që përfundoi mbrapa tre ekipeve: Ferrari, McLaren dhe Red Bull. Rezultatet më të mira ishin tre podiumet e arritura nga Rosberg, tre vende të treta në Sepang, Shanghai dhe Silverstone. Rosberg në fund përfundoi i shtati në renditjen për pilotë, kurse Schumacher pati një rikthim zhgënjyes, duke u mposhtur nga shoku i skuadrës dhe duke dështuar të fitonte ndonjë garë, të arrinte podium, pol pozitë apo xhiro të shpejtë, kjo për herë të që nga debutimi i tij në sezonin 1991. Ai gjithashtu u përfshi në një polemikë në Hungari ku ai shtyu drejt murit ish shokun e tij te Ferrari Rubens Barrichello. Ekipi mblodhi gjithsej 214 pikë në garën për titullin e kontruktorëve dhe u rendit në vendin e katërt.
parapamje|[[Michael Schumacher në Çmimin e madh të Malajzisë 2011.]] Para fillimit të sezonit 2011, Daimler dhe Aabar blenë edhe 24.9 % të aksioneve të mbetura nga stafi drejtues i ekipit në shkurt 2011. Në garën hapëse në Australi, ekipi përdori MGP W02 e ri, por gara e tyre mori fund kur Schumacher dhe Rosberg u përplasën respektivisht në xhirot 19 dhe 22. Në Malajzi, Rosberg u kualifikua i nënti kurse Schumacher dështoi të arrinte sesionin e tretë, duke përfunduar i njëmbëdhjeti. Megjithatë, në garë Schumacher mori pikët e para të sezonit me një vend të nëntë, kurse Rosberg pati një garë të qetë dhe përfundoi i dymbëdhjeti. Në Kinë, Rosberg dhe Schumacher u paraqitën mirë; Rosberg përfundoi i pesti dhe arriti të kryesojë garën për 14 xhiro kurse Schumacher përfundoi i teti. Rosberg mori një tjetër vend të pestë në Turqi, kurse në Spanjë, Schumacher përfundoi i gjashti, para Rosbergut.
Pasi nuk mori asnjë në Çmimin e madh të Monakos, Schumacher përsëriti rezultatin e tij më të mirë në Kanada, duke arritur një vend të kartërt kurse më parë kishte qënë edhe i dyti. Në Valencia, Rosberg përfundoi i shtati, kurse Schumacher i shtatëmbëdhjeti pas një kontakti me pilotin rus Vitaly Petrov. Të dy pilotët morën pikë në Britani dhe Gjermani. Një problem në kutinë e shpejtësisë i mohoi pikë Schumacherit në Hungari, kurse Rosberg arriti një vend të nëntë. Në Belgjikë, Schumacher u nis nga prapavija, kjo për shkak se humbi një gomë në sesionin kualifikues, por arriti një vend mbreslënës të pestë, kurse Rosberg përfundoi i gjashti, edhe pse kryesoi garën në xhirot e para. Ekipi arriti një tjetër vend të katërt në renditjen për konstruktorë, duke mbledhur 165 pikë, pa asnjë fitore, podium ose pol pozitë.
parapamje|majtas|Michael Schumacher në [[Çmimi i madh i Monakos 2012|Çmimin e madh të Monakos 2012]]
Për sezonin 2012, ekipi hoqi pjesën GP nga emri i saj dhe vendosi pjesën AMG, një markë e performancës së lartë nga Daimler AG. Ekipi nga sezoni 2012 do të njihej si Mercedes AMG Petronas F1 Team. Në fillim të sezonit, ekipi ishte shkaku i një proteste për shkak të vendosjes së një bishti "radikal" në modelin Mercedes F1 W03, e cila nuk u përdor deri në garën e tretë në Kinë ku punonjërit e garës në mënyrë unanime hodhën poshtë protestën.
parapamje|Mekanikës duke punuar te [[Mercedes F1 W05 Hybrid i Nico Rosberg në at the Çmimin e madh të Austalisë 2014]] Në garën e tretë të sezonit në Kinë, Rosberg siguroi pol pozitën e parë të Mercedesit që nga koha e Fangios në vitin 1955; Schumacher arriti një vend të tretë, por e nisi garën i dyti pas një penalltie në dëm të Lewis Hamilton. Rosberg arriti të triumfonte në garë, duke i dhënë fitoren e parë ekipit pas 57 vitesh. Përveç kësaj, Rosberg u bë piloti i parë gjerman që fiton një Çmim të madh duke garuar në një makinë gjermane që nga koha e Hermann Lang në Çmimin e madh të Zvicrës 1939.
Më 28 shtator 2012, u lajmërua se piloti i McLaren Lewis Hamilton do të garonte per ekipin duke nisur nga sezoni 2013; britaniku firmosu një kontratë tre-vjeçare. Më 26 maj 2013, Rosberg arriti pol pozitë në Monako dhe më pas fitoi edhe garën duke i dhënë Mercedesit suksesin e parë të vitit 2013. Ekipi më pas arriti një vend të tretë në Kanada me Hamilton, e cila u pasua nga një fitore e Rosberg në Britani pasi të dy pilotët siguruan dy vendet e para në kualifikuese. Ekipi më pas festoi fitoren e tretë të sezonit me Hamilton në Çmimin e madh të Hungarisë, duke i marrë Ferrarit vendin e dytë në renditjen për kontruktorë.
parapamje|majtas|Hamilton dhe Rosberg në [[Çmimi i madh i Monakos 2016|Çmimin e madh të Monakos 2016]] Të dy pilotët vazhduan edhe në sezonin 2014. Rosberg fitoi garën e parë të sezonit në Australi, kurse Hamilton plotësoi një grand slam në Malajzi; ai arriti një pol pozitë, kryesoi në çdo xhiro dhe regjistroi xhiron më të shpejtë, duke fituar garën, dhe sëbashku me Rosberg, arritën një rezultat 1–2 për ekipin, gjë që nuk ndodhte që në Çmimin e madh të Italisë 1955. Dyshja e përsëriti këtë rezultat edhe në katërt garat e rradhës në Bahren, Kinë, Spanjë dhe Monako, ku ishte Rosberg ai që fitoi dhe Hamilton i dyti. Kjo u përsërit edhe në Austri. Në Çmimin e madh të Gjermanisë, Rosberg u bë piloti i parë gjerman që fiton në pistën gjerman me një makinë gjermane që nga koha e Rudolf Caracciola dhe Mercedes-Benz në garën e vitit 1939. Në Çmimin e madh të Rusisë, ekipi fitoi për herë të parë titullin për konstruktorë. Hamilton fitoi garën e fundit të sezonit në Abu Dabi. Ai e përfundoi sezonin 67 pikë para Rosberg, duke siguruar edhe titullin kampion për pilotë. Në renditjen për kontruktorë, Mercedes fitoi titullin me 296 pikë diferencë ndaj ndjekësit më të afërt Red Bull Racing. Me 18 pol pozita, 16 fitore (11 prej të cilave 1–2) në 19 gara, Mercedes dominoi vitin e parë të epokës së motorra V6 turbo. Nga 16 garat e fituara, diferenca mesatare e ndjekësve të ekipit ishte 23.2 sekonda.
Hamilton dhe Rosberg vazhduan të ishin pjesë e ekipit edhe në sezonin 2015. Në Çmimin e madh të Rusisë, ekipi fitoi titullin e dytë për konstruktorë kurse Hamilton fitoi titullin e tij të dytë rresht në Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara, duke e përfunduar kampionatin 59 pikë para Rosberg. Mercedesi vazhdoi dominimin në vitin e dytë epokës së motorrave V6 turbo, duke përmirësuar numrat mbreslënës të sezonit të kaluar; ata arritën 18 pol pozita, 16 fitore (12 prej të cilave 1–2) në 19 gara. Nga 16 garat e fituara, diferenca mesatare e ndjekësve të ekipit ishte 19.7 sekonda.
parapamje|djathtas|[[Valtteri Bottas gjatë provave përpatitore në Barcelonë para fillimit të sezonit 2018]] Në sezonin 2016, Mercedes fitoi titullin e tretë rresht për konstruktorë, duke fituar 19 nga 21 garat e zhviluara, si dhe siguroi 20 pol pozita (përqindja më e madhe në një sezon të F1, 95.2%) dhe 8 rezultate 1–2. Diferenca mesatare e ndjekësve të ekipit ra në 14.6 sekonda. Rosberg fitoi titullin e tij të parë dhe të vetëm kampion për pilotë, duke përfunduar 5 pikë para shokut të skuadrës Hamilton; vetëm disa ditë më pas, ai lajmëroi tërheqjen nga sporti.
Më 16 janar 2017, Valtteri Bottas u zyrtarizua si zëvëndësuesi i Rosberg për sezonin 2017. Piloti britanik i GP3 George Russell u vendos në ekipin e të rinjëve.
Më 22 tetor 2017, Mercedes fitoi titullin kampion për konstruktorë për të katërtin sezon rresht. Një javë më pas, Hamilton u bë piloti i parë britanik që fiton katër tituj kampion për pilotë. Mercedesi e përfundoi sezonin duke fituar 12 nga 20 garat e kampionatit, si dhe arriti 15 pol pozita, 4 rezultate 1–2 dhe një avantazh fitore nga ndjekësi më i afërt 13.1 sekonda.
Mercedes vazhdoi me Hamilton dhe Bottas për sezonin 2018. Ata fituan titullin e pestë rresht për konstruktorë në garën e parafundit të sezonit në Brazil pas një suksesi të Hamiltonit. Në sezonin 2018, Mercedesi fitoi 11 gara (të gjitha nga Hamilton) nga 21 gjithsej, arriti 10 xhiro të shpejta (tre nga Hamilton dhe shtatë nga Bottas), 13 pol pozita (njëmbëdhjetë nga Hamilton dhe dy nga Bottas) si dhe arritën katër rezultate 1–2. Hamilton gjithashtu fitoi titullin e tij të pestë për pilotë dhe të katërtin me Mercedesin. Mercedes u bë ekipi i dytë në historinë e Formula Një që fiton pesë tituj rresht për konstruktorë, duke barazuar rekordin e Ferrarit nga viti 2000 e deri në 2004.
Furnizues motorrësh
parapamje|djathtas|210px|Motorri V10 i Mercedes-Benz që u ndërtua në Brixworth. Mercedes-Benz u rikthye në Formula Një si furnizues motorrësh në sezonin 1994 në bashkpunim me Ilmor, një kompani britanike e pavarur prodhuese motorrësh e performancave të larta me seli në Brixworth, Northamptonshire. Pasi u ble nga Mercedes, kompania tani quhet Mercedes AMG High Performance Powertrains. Kjo kompani furnizoi Sauberin për një sezon, dhe më pas furnizoi McLaren një sezon më pas, për të vijuar një partneritet të suksesshëm 20-vjeçar. Në sezonin 2009, Mercedes u bë furnizuesi i motorrëve për Brawn GP (ekip që më pas u ble nga Mercedesi vetë) dhe Force India, që më pas u bë e njohur si Racing Point. Williams u bë ekipi i katërt që u shtua në programin e furnizimit në sezonin 2014. Partneriteti 20-vjeçar me McLaren përfundoi në sezonin 2015. Në atë kohë, Mercedesi furnizoi me motorrë Lotus F1 Team për vetëm një sezon, dhe më pas kaloi te Manor në sezonin 2016.
Mercedes-Benz ka arritur më shumë se 100 fitore si prodhues motorrësh dhe është renditur i katërti në renditjen e të gjitha kohërave në Formula Një. Gjashtë tituj për konstruktorë dhe dhjetë për pilotë janë fituar nga makina me motorr Mercedes.
Ekipi i të rinjëve
Katër pilotë janë të lidhur me Mercedes F1:
Sponsorizimi
Në dhjetor 2009, ekipi pësoi një zmbrapsje kur u zbulua se një marrëveshje e planifikuar sponsorizimi prej 80 milion £ e firmosur nga Brawn me Henkel në korrik ishte invalide. Henkel pretendoi se ai nuk kishte djeni për marrëveshjen dhe se nuk kishte interes për Formula Një; marrëveshja gjoja ishte bërë nga ish punëtori i Henkel në një kompani të vjedhur me qëllim për të mashtruar kompaninë. Më 22 dhjetor, Henkel deklaroi se çështja me Brawn GP ishte zgjidhur me një marrëveshje të përbashkët dhe se asnjë aksion ligjor nk do të ndërmerej, edhe pse ekipi do të punonte me prokurorinë gjermane për të sqaruar çështjen.
Më 21 dhjetor, ekipi konfirmoi se furnizuesi numër një malajzez i naftës Petronas do të bëhej pjesë e ekipit si sponsor. Petronas ishte me seli në Kuala Lumpur ku edhe cirkuiti i Sepangut ndodhej. Nga viti 2010, ekipi konkuroi me emrin Mercedes GP Petronas Formula One Team. Sipas disa raportimeve, marrëveshja ishte me vlerë 30 milion € për çdo vit.
Më 25 dhjetor 2010, ekipi publikoi ngjyrat e makinës për herë të parë në muzeumin e Mercedes-Benz në Shtutgart, ku pjesmarrës ishin edhe Schumacher me Rosberg. Makinat që do të garonin në sezonin 2010 kishin ngjyrën tradicionale të argjendë si dhe sponsorin MIGfx te Brawn GP. Në vitin 2013, ekipi firmosi një marrëveshje disa-vjeçare me kompaninë e celularëve BlackBerry; bashkpunimi u mbyll pas sezonit 2015. Ekipi gjithashtu ka pasur partneritete të mëdha me Monster Energy, Puma, Swissquote (deri në 2014). Qualcomm, UBS, Epson, Bose & Hugo Boss duke nisur nga sezoni 2015. Sponsori tjetër Wihuri u bashkua Mercedesit në vitin 2017 sëbashku me Bottas. Para Çmimit të madh të Bahrenit 2017, Mercedes shtoi kompaninë e software Tibco në listën e partnerëve. Në vitin 2018, Tommy Hilfiger zëvëndësoi Hugo Boss si furnizuesi kryesor i veshjeve për ekipin, kurse Hamilton u bë ambasadori i kësaj kompanie dhe mori pjesë në promovimin #WhatsYourDrive. Në vitin 2019, ekipi bëri një partneritet global me CrowdStrike.
Rekordi i garimit
* Sezoni ende po zhvillohet. <references group="N"/>
Kadri Cakrani
Kadri Cakrani (1903 - 1972) ka qenë ushtarak shqiptar dhe ndër themeluesit e komandantët e forcave të Ballit Kombëtar gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Biografia
U lind në Cakran të kazasë së Mallakastrës, i biri i Bektash bej Cakranit. Shkollën fillore dhe atë qytetëse i ndoqi dhe i kreu në Berat, deri kur gjatë pushtim-administrimit austro-hungarez, i ati me xhaxhanë Hajredin beun i mundësojnë një bursë studimi në Akademinë Ushtarake Tereziane.
Ndër dokumentimet e themelimit të Ballit, më 13 prill ose në Shkodër më 31 gusht 1939, njihet ndër themeluesit e kësaj organizate. Shtatorin e 1943 qe me detyrë qarkkomandant i Beratit.
Me përparimin e komunistëve, nga java e tretë e shtatorit 1944 arrin të largohet drejt Italisë me krerët e tjerë të Ballit me një varkë mundësuar nga Abwehr. U përfshi nga qeveria Hoxha në listën e kriminelëve që i kërkuan Aleatëve, nga droja e dorëzimit u kërkoi autoriteteve italiane emigrimin e organizuar drejt Sirisë më 1948.
Picrraku
Picrraku është një shfaqje teatrale e luajtur në teatrin Dodona në Prishtinë. Premiera e kësaj shfaqjeje ishte më 22 qershor të vitit 1992 duke pasuar edhe 117 ri interpretime dhe duke arritur 20406 shikues.
Të dhënat
Autor i kësaj vepre ishte Karel Novak, regjia u bë nga Melihate Qena, kurse interpretuan dhe animuan aktorët: Roza Berisha, Valdet Rama, Violetë Ajazi, Avni Hoti, Shiqerie Buqaj, Xhejlane Godanci, Vjollca Kastrati, Faik Gashi dhe Shukrie Hyseni.
Komente
Shfaqja për fëmijë "Picrraku" është premiera e parë e dhënë në ndërtesën ku është tash teatri "Dodona". Entuziasmi dhe energjia për punë e trupës së skenës për fëmijë duket se kishte marrë hov të dyfishtë. Në lajmin për radio, ndër të tjera thuhej: "Lajmërohen dëgjuesit e nderuar se në teatrin "Dodona" do të ketë për çdo ditë shfaqje me kukulla, përpos të hënave. Ditëve të punës shfaqjet do të jenë të organizuara nëpër shkolla, kurse për publikun tjetër shfaqjet do të jepen të shtunave dhe të dielave, prej orës 10:00 dhe 12:00". "Siq shihet, atëherë kemi qenë shumë ambicioz" shprehet regjisorja e "Picërrakut" dhe e shumicës së shfaqjeve me kukulla, Melehate Qena. Ajo rikujton edhe një ndodhi interesante që lidhet me ato ditë të fillimit në ndërtesën e re: "Një mëngjes heret cingëroi zilja e banesës time. U befasova... Kush do të jetë, thash! Kur e hapa derën, çfar të shohë, dy vashëza të vogla kishin ardhur për shfaqje... Po pse kaq herët i pyeta unë? Njëra, që kishte emrin Blerina ma ktheu: Po unë nuk kam fjetur fare..."
Aktorja Xhejlane Godanci, që po luante për herë të parë në një shfaqje me kukulla, tregon "gafet" e saja të atij fillimi: "Në shfaqjen 'Picërraku' unë luaja rolin e Nënës. Meqë nuk kisha përvojë në shfaqjet me kukulla, unë shpesh harroja që kam kukullën në dorë... Dhe, kur duhej të ktheja kokën e kukullës nga kukulla tjetër përballë, unë harroja dhe ktheja kokën time nga partneri që e kisha aty mbrapa perdeve... Kurse kukulla që e kisha në dorë më mbeste "statiste", gjithnjë derisa ma tërhiqnin vërejtjen kolegët..."
Lumi Jabllanica
Lumi Jablanica ka një gjatësi prej 85 km dhe rrjedh në jug të Serbisë. Lumi është një degë e majtë e lumit të Moravës së Jugut dhe ka marr emrin sipas rajonit nëpër të cilin rrjedh Qarku i Jabllanicës në Serbi.
Burimi
Jabllanica e ka burimin nga Malet e Gollakut, afër fshatit Gërbac, në kufirin me Kosovën. Zona është e pasur me burime termale, kështu që disa banja ndodhen pranë lumit: Stara Banja, Ravna Banja dhe më e njohura prej tyre Banja e Sijarinës. Në fshatin Maqedonce Retkocersko Jabllanica merr degën e majtë Lumin e Çokotinës (Čokotinska reka), kthehet në juglindje dhe nga kjo pikë fillon rajoni i Jabllanicës.
Rajoni i Jabllanicës
Regjioni i sipërm i Jabllanicës është i përbërë nga lugina e ngushtë e lumenjve në shpatet jugore të maleve Majdan dhe Radan, në këndin perëndimor të Qarkut Jabllanica dhe afër kufirit të Qarkut të Prishtinës në Kosovë. Lumi rrjedh drejt lindjes, duke kaluar qendrën rajonale të Medvegjës dhe fshatrat Rujkovac dhe Shilova, përpara se të arrijë në qytezën e Lebanës, ku Jabllanica hyn në pjesën e poshtme të luginës së saj dhe rrjedh për 48 km tjera në Fushën e ulët të Leskovacit, pjesë e ultësirës së Leskovacit, i cili në vetvete është pjesë e luginës së përbërë të Moracës Jugore (Južna Morava). Në këtë rajon, afër Lebanit, ndodhet një gjetje e famshme arkeologjike e njohur si Qyteti i Perandoreshës - Caričin grad (Iustiniana Prima).
Kulla e Fetah Kurexhajt
Kulla e Fetah Kurexhajt është një monument i trashëgimisë kulturore në Kurexhaj, Gjilan, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.Shtëpia kullë e Fetah Kurexhajt është ndërtuar në vitin 1850, në të njejtën kohoë me shtëpinë-kullë të Shaqir Rrustemit nga Terziaj .Objekti është ndërtuar me gurë të madhësive të ndryshme , pa ndonjë përpunim të tyre , vetëm duke zgjedhur faqen më të mirë për ta ekspozuar me fasadë. Muret janë të shoqëruar me hatulla si element konstruktiv dhe llaç balte.Ka gjithësej 6 breza drurësh apo hatullash. Nga jashtë objekti nuk është suvatuar, ndërsa nga brenda suvaja prej llaçit të baltës është gëlqerosur me të bardhën.
Përshkrimi dhe Vendndodhja
Objekti ka dy kate.Kati përdhesë nuk ka ndarje, që do të thotë paraqitet si i tërë.Po mund të jejtë që në anën lindore kah e ka të vendosur oxhakun , ndërsa në anën perëndimore ka qenë i shfrytëzuar si ahur(ahër). Në shtrirjen perëndim-lindje të shtëpisë, është i vendosur një arkitra tejpërtej dyshemesë të tavanit , ndrësa trarët janë të vendosur në mënyrë tërthore. Kati lartë nuk ka dritë të mjaftueshme se janë vetëm tri drtiare për tërë atë hapësirë. Si zakonisht, në shtëpi të këtilla nuk mungojnë dollapët e madhësive të ndryshme , edhe në katin përdhesë , edhe në dhomat e katit. Kati përdhesë komunikon me katin nëpërmjet shkallëve që janë të vendosur në të majtë të derës hyrëse të vetë përdhesit.Përndryshe një korridor i gjerë, i cili merr formën e shkronjës L të shtrirë , lidh tri dhomat dhe banjon në fund të tij , që paraqitet në formën e një dalje të tipit konzollë. Në pjesën e gjerë të korridorit ka qëndruar një hambar, i cili është vendosur më vonë. Vetë korridori ka dritë të mjaftueshme edhe pse ka vetëm një dritare, po ajo është më e madhe në raport me dritaret e tjera edhe të katit.Korridori dhe shkallët janë shkatrruar mjaftë , mjafton një intervenim i vogël. Kati ka gjithsej tri dhoma. Njëra nga dhomat, ajo që është e vendosur në anën perëndimore , ka dy dritare dhe dollap. Mund të ishte dhomë fjetje, se dhoma e mysafirëve duhej të ketë qenë dhoma e madhe , e cila ndodhet në lindje të pjesës së ngushtë të korridorit të katit ; duke qenë njëkohësisht më afër banjos.Dhoma tjetër , që është më e vogël , ka një trapazan të ngritur prej guri.Tavani i të gjitha dhomave është me trarë , por i veshur me dërrasa ; sikundër edhe dyert e dhomave që janë më të vogla se dyert e zakonshme , e kjo ka ndodhur për shkak të lartësisë së dhomave , që dikur nuk ishin të larta. Kulmi i shtëpisë është katërujës, vende - vende i prishur.
Shtëpia ndodhet në lartësinë mbidetare prej 890 m, në një terracë kodre , me një pozitë shumë të mirë strategjike , jo më shumë se 500 m largë kufirit me Serbinë.Sot shtëpia evidentohet si pronë e djemve të Shaban Ukshinit , dëshmorit të rënë në luftën e UÇPMB-së.
Mihri Müşfik Hanım
Mihri Achba, Mihri Müşfik Hanım, Mihri Rasim (lindur në 26 shkurt 1886- 1954) ishte një prej të parave gra piktore dhe ndër më të njohurat në Turqi. Ajo ishte e para artiste vajzë e stilit bashkëkohor që studioi pikturë. Ajo njihet veçanërisht për portretet e saj. Ajo realizoi portretet e shumë personave të njohur, duke përfshirë këtu Papa Benedikti XV dhe Mustafa Qemal Ataturku.
Jeta e hershme
Piktorja ekscentrike dhe bohemiane Mihri Müşfik Hanım lindi në dinastinë Anchabadze si princesha Anxhabadze, në lagjen Kadıköy, Stamboll në 26 shkurt 1886. Babai i saj, princi Ahmed Rasim Pasha, ishte një specialist i anatomisë si dhe mësues i shquar në Shkollën Ushtarake të Mjekësisë. Në disa dokumente dhe letra familjare, ai referohet si presidenti i këtij institucioni. Shijet e veçanta të Ahmedit në muzikë, pikturë, letërsi ndikuan në formimin artistik të së bijës. Përveç reputacionit si mjek i zoti, Rasim Pasha ishte i njohur edhe për interesin e tij në muzikë si dhe për faktin se dinte të luante instrumentin muzikor të bakllamës në mbrëmjet muzikore. Në këto aktivitete ai pati mundësinë për të prezantuar shembullin e tij për elitat në Stamboll për këtë periudhë si një shembull eruditi. Mamaja e piktores ishte princesha Fatma Neședil Hanım, një prej grave të Rasim Pashas. Motra e saj më e vogël ishte e ëma e piktores Hale Asaf, një tjetër piktore e shquar për shoqërinë osmane asokohe.
Nisja në Evropë
Sipas edukimit perëndimor, Mihri Hanım kultivoi hobi për muzikën, letërsinë dhe pikturën. Mësimet e para private në pikturë iu ofruan prej piktorit oriental italian, Fausto Zonaro në studion e tij në lagjen e Stambollit të Beşiktaş. Këtu piktorja bie në dashuri me një italian, i cili ishte drejtor artistik i një shoqate akrobatësh, ndaj u nis menjëherë për Romë e më pas për në Paris, me dëshirën për tu integruar në rrethin artistik. Për një periudhë ajo jetoi dhe punoi në një apartament në Montparnasse, duke e mbajtur veten me lekët që fitonte nga pikturat që shiste si dhe dhënien me qira të njërës prej dhomave. Njëri prej qiramarrësve ishte Müşfik Selami Bey, një student i shkencave politike tek Universiteti i Sorbonës, me të cilin dhe u martua më vonë. Müşfik Bey ishte i biri I Selami Bey, një figurë e njohur nga qyteti i Bursës. Ai ishte i interesuar në politikë, histori dhe letërsi. Martesa e tyre ende nuk dihet se sa ka zgjatur.
Rikthimi në Stamboll
Mihri Hanım u prezantua me Cevit Bey, Ministrin osman të Financave, në Paris për të vendosur një takim me qeverinë franceze pas luftërave ballkanike. Telegramet që iu dërguan Ministrit të Arsimit nga Cavit Bey, i cili rekomandonte Mihri Hanım, sollën emërimin e kësaj të fundit si mësuese arti pranë Shkollës Profesionale për vajza në Stamboll në 1913. Kur Shkolla e Artve të bukura për vajza u themelua në 1914, ajo ishte e punësuar si drejtoreshë si dhe mësuese arti, duke ndjekur emërimin e matematicines Salih Zeki Bey. Kontributi i saj në këtë shkollë ishte revolucionar.
Silly-la-Poterie
Silly-la-Poterie është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Silly-la-Poterie ka një popullsi prej 127 banorë dhe sipërfaqe 2.31 km², me një dendësi prej 55 banor/km².
Lokaliteti neolitik në Glladnicë
Lokaliteti neolitik në Glladnicë është një monument i trashëgimisë kulturore në Graçanicë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik", i miratuar me numër 02-377/65.
Artie Lange
Arthur Steven "Artie" Lange, Jr. (i lindur më 11 tetor 1967) është një aktor amerikan, komedian, regjisor, prodhues, shkrimtar, këngëtar, muzikant, dhe zëdhënës.
Daméraucourt
Daméraucourt (Shqip: Damarokurti) është një komunë në departamentin Oise në Francën veriore. Kishte një popullsi prej 204 banorësh në 2020 dhe sipërfaqe 8.57 km katrorë.
Festivali i 59-të i Këngës në RTSH
Festivali i Këngës 2020 ishte edicioni i 59-të i konkursit vjetor të muzikës shqiptare Festivali i Këngës. Ai u organizua nga Radio Televizioni Shqiptar (RTSH) në mjedis të hapur te Sheshi Italia në Tiranë, Shqipëri dhe u përbë nga dy gjysmëfinale më 21 dhe 22 dhjetor dhe finalja më 23 dhjetor 2020. Të tri netët live u prezantuan nga Jonida Vokshi dhe Bledi Salaj.
Për shkak të pandemisë së COVID-19, gara nuk u mbajt me orkestrën simfonike si zakonisht dhe nuk u mbajt në Pallatin e Kongreseve si zakonisht, por në mjedis të hapur në Sheshin Italia. Anxhela Peristeri me këngën "Karma" u shpall fituese e konkursit dhe prandaj do ta përfaqësojë Shqipërinë në Festivalin Evropian të Këngës 2021 në Roterdam, Holandë.
Formati
Edicioni i 59-të i Festivali i Këngës do të organizohet nga transmetuesi kombëtar i Shqipërisë, Radio Televizioni Shqiptar (RTSH), në mënyrë që të përcaktojë përfaqësuesin e tyre për Festivalin Evropian i Këngës 2021. Për shkak të pandemisë, ndryshe nga herët e tjera, do të zhvillohet në Sheshin Italia në Tiranë.
Natën e parë do të prezantohen për publikun të 26 këngët pjesëmarrëse,të cilat natën e dytë do të vijnë në një frymë tjetër. Juria e Festivalit do të jetë vetëm me anëtarë shqiptarë, njohës të mirë të këngës dhe tekstit, nën shembullin e komisionit që përzgjodhi 26 këngët pjesëmarrëse në RTSH.
Garuesit
Më 28 tetor 2020, Radio Televizioni Shqiptar (RTSH) publikoi një listë preliminare të përbërë nga njëzet e gjashtë artistë dhe këngë renditur me një panel jurie, që përbëhet nga Agim Doçi, Alma Bektashi, Eugent Bushpepa, Jonida Maliqi dhe Klodian Qafoku. Transmetuesi kishte hapur një periudhë dorëzimi për artistët dhe kompozitorët midis gushtit dhe tetorit për të marrë pjesë në konkurs.
Danilson Córdoba
Danilson Córdoba (lindur më 6 Shtator 1986) është një futbollist kolumbian.
Kombëtarja
Për reprezentacionin kolumbian ka luajtur 3 ndeshje.
Princesha Zobeidë
Princesha Zobeidë është një shfaqje teatrale e luajtur në teatrin Dodona në Prishtinë. Premiera e kësaj shfaqjeje ishte më 5 shkurt të vitit 1995 duke pasuar edhe 115 ri interpretime dhe duke arritur një numër prej 35960 shikuesish.
Të dhënat
Autor i veprës është Karel Çapek, kurse regjinë e bëri Melihate Qena. Në këtë shfaqje interpretuan aktorët: Faik Gashi, Avni Hoti, Avdi Azemi, Valdet Rama, Violetë Ajazi, Xhejlane Godanci dhe Shiqerie Buçaj (Në disa repriza të kësaj shfaqjeje kanë luajtur edhe: Vjollca Kastrati, Shukrie Hyseni, Donika Gashi, Violeta Krasniqi, Armond Morina dhe Blerim Gjoci).
Pjesa tjetër e ekipit realizues ishin:
Komente
Princeshës Zobeidë i kthehet apetiti për ushqim kur sheh një burrë tek ha bukë e kos... Aktorët e kësaj shfaqjeje tregojnë për ndikimin e këtij motivi në fëmijët. Violetë Ajazi rrëfenë se si një grua i ka treguar për fëmijën e sajë i cili ka filluar të hajë me shumë apetit pasi ka parë kët shfaqje. Poashtu, aktoi tjetër i shfaqjes, Avni Hoti, përmend edhe një rast tjetër, për një fëmijë i cili deri para se ta shihte shfaqjen kishte qenë i ligësht dhe nuk kishte kërkuar ndonjë gjë të hajë. Dhe, ditën kur sheh shfaqjen, sapo del nga skena i kërkon nënës së vet bukë dhe kos. ashtu siç e kishte parë të hajë personazhin në shfaqje.
Perleshjet e Kumanovës
Një shkëmbim zjarri i cili shpërtheu gjatë një bastisjeje të policisë maqedonase në mes të forcave speciale të policisë së Maqedonisë dhe një grupi të armatosur të identifikuar si Ushtria Çlirimtare Kombëtare (UÇK), ka ndodhur më 9 Maj 2015 në qytetin verior të Maqedonisë së Veriut në Kumanovë. Gjatë të shtënave, 8 policë maqedonas dhe 10 ish-luftëtarë shqiptarë të UÇK-së u vranë, ndërsa 37 oficerë u plagosën. Të shtënat përfunduan më 10 Maj 2015 në një operacion nga policia maqedonase dhe forcave të armatosura, ku 28 burra shqiptarë janë arrestuar dhe akuzuar për "terrorizëm", akuzat janë bërë nga ana e autoriteteve maqedonase.
Para ngjarjes
Ngjarjes i paraprin gjendja e keqe politike në Maqedoni, ku opozita publikonte përgjimet të ashtu-quajtura "bomba qeveritare", ku njerëzit e kabinetit qeveritar kishin diskutuar për korrupsion dhe biseda nacionaliste anti-shqiptare sidomos ai i Ministres së Mbrendshme, Gordana Jankulovska ku u dëgjua dukë thënë se "shqiptarët e Maqedonisë mund ti zhdukim mbrenda një ore" dhe "me shqiptarët duhet ti lajmë duart".
Ngjarja
Rreth orës 05.00 te mëngjesit duke u gdhirë e shtuna, mediat te informuara nga banoret, raportuan për goditje me arme zjarri qe sa vinin e bëheshin me te shpeshta. Forca te mëdha policore nisen te grumbulloheshin ne qytet, veçanërisht ne Lagjen e Trimave, te banuar kryesisht me shqiptare. Helikopterë te shumte fluturonin ne këtë zone dhe autoritetet maqedonase zgjodhën te heshtin për ore te tera për te sqaruar qytetaret se çfarë po ndodhte. Situata ishte e paqarte, nëse te shtënat vinin nga individë apo policia po kryente një operacion ndaj personave te armatosur. Mediat nga burime te tyre jozyrtare deklaruan për disa viktima, mes te cilëve edhe civile ne përplasjet mes policisë dhe një grupi, ndërsa dhanë alarmin se banoret ndodheshin te rrethuar dhe frikësuar nga prania e forcave speciale. Pjesa me e madhe e tyre me pas u evakuuan. Ministrja e Brendshme Jankullovska vendosi te japë informacione për atë çka po ndodhte vetëm ne orët e vona te mbrëmjes te se shtunës, kur tha se policia po përballej me një grup terrorist te armatosur rende te përbëre nga shtetas maqedonas dhe një vend ne kufi, qe synonte te godiste institucionet e rëndësishme. Ajo sqaroi se gjate përplasjeve kishte pasur viktima mes radhëve te policisë, por jo mes civileve.
Të nesërmen rreth orës 18:00 rreth 28 persona të armatosur u dorëzuan dhe më pas u arrestuan.
Pas ngjarjes
Pas sulmit, prokurorët maqedonas akuzuan 30 militantë me terrorizmin. Autoritetet thanë se 18 nga të dyshuarit ishin emigrantë etnikë shqiptarë të paligjshëm nga Republika e Kosovës. Ministria e Brendshme e Maqedonisë ka deklaruar se tetë policë dhe 14 persona të armatosur u vranë në operacion, ndërkohë që 37 oficerë të tjerë u plagosën. Më 10 maj 2015, Kryetari i Republikës së Maqedonisë Gjorge Ivanov thirri një takim urgjent të Këshillit të Sigurisë Kombëtare të vendit, udhëheqjen e ushtrisë maqedonase, policinë, dhe udhëheqësit politikë nga qeveritar dhe partive opozitare u takuan në pallatin presidencial për të diskutuar ngjarjet. Pas takimit, Presidenti theksoi se "policia ka parandaluar sulme të koordinuara terroriste në vende të ndryshme në Maqedoni, ku do të shkaktonin destabilizim serioz, kaos dhe frikë", duke shtuar se autoritetet ishin në dijeni të aktiviteteve të grupit të armatosur që nga "fillim të vitit 2015". Qeveria maqedonase shpalli dy ditë zie kombëtare pas sulmeve për oficerët e policisë që humbën jetën gjatë sulmit.
Policia Maqedone shkatërroi shumë shtëpi shqiptare. Rreth 3000 shtëpi ishin krejtësisht të djegura apo të pabanuara. Rreth 5000 shqiptarë menjëherë dolën refugjat në fshatrat kufitare në Kosovë. Autoritetet Maqedonase kurrë nuk kanë raportuar apo dhënë ndonjë deklaratë për dëmet që bëri policia kundër shtëpive shqiptare.
Më 10.05.2016 përkatësisht 1 vit pas rënies së ushtarëve shqiptar, Organizata e Veteraneve të Luftës në Kosovë publikoi se "shqiptarët luftuan me ushtrinë Maqedonase, për bashkim kombëtar, ata u tradhtuan dhe luftuan në relacion 1 me 60 (1 ushtar shqiptar me 60 ushtar maqedonas)
Përralla me lara
Përralla me lara është një shfaqje teatrale e luajtur në teatrin Dodona në Prishtinë. Premiera e kësaj shfaqjeje ishte më 28 maj të vitit 1994 duke pasuar më pas 7 ri interpretime dhe duke arritur 9337 shikues.
Të dhënat
Autor i veprës është Gjani Rodari, dramatizimin e bëri Borisllav Mrkshiq, kurse regjinë Melihate Qena. Në këtë shfaqje interpretuan dhe animuan aktorët: Roza Berisha, Violetë Ajazi, Valdet Rama, Avni Hoti, Faik Gashi, Shiqerie Buçaj dhe Xhejlane Godanci.
Pjesa tjetër e ekipit realizues ishin:
Komente
"Në teatrin 'Dodona' në Prishtinë, të shtunen në mesditë, edhe pse ishte vapë e madhe, prindërit i sollën fëmijët përdore për të parë reprizën 'Përralla me lara' të autorit të ndjerë nga Zagrebi Borisllav Mrkshqi, në regji të Melehate Qenës. Për këtë lojë me kukulla as kësaj radhe nuk mungoi interesimi i të vegjëlëve që mbushën sallën: (V. U shfaq repriza "Përralla me lara", Bujku, 17. 6. 1997)
Kadri Prishtina
Hoxha Kadri Prishtina i njohur edhe thjesht si Hoxha Kadri nga bashkëkohësit (Prishtinë, 1878 - 21 janar 1925) ka qenë alim, hoxhë, politikan, publicist dhe jurist shqiptar.
Jeta
Lindi në vitin 1878 në Prishtinë, ishte një nga nëntë fëmijët e Lutfullah Halimit. Mësimet fillore i kreu në Prishtinë, në gjuhën turke, ndërsa ato të mesme në Shkup, në shkollën e njohur “Dar ul-Mualimin”. Studimet i vazhdoi në Stamboll, në shkollën e quejtur “Dar-ut-Tedris”, që ishte Shkollë e Lartë Pedagogjike. Më pas u regjistrua në Medresenë e famshme “Fatih”, ku edhe aty diplomoi me rezultat të shkëlqyeshëm. Kreu gjithashtu Fakultetin e Drejtësisë; më 1904 Kadriu duke qenë myderriz (dijetar), fitoi edhe titullin profesor (persisht Hoxha). Vijonte studimet në shkollën e lartë të së drejtës fetare "Mekteb'i Nyvvâb". Po në këtë vit, me 1904, Kadri Prishtina, duke qenë jurist, profesor e hoxhë, në moshën 26 vjeçare, u arrestua në Stamboll për arsye se nuk pranoi të tregonte autorin e dorëshkrimit "Fitret ul-Islâm" - dorëshkrim i Syrja bej Vlorës - një dorëshkrim shumë problematik në lëmë të fesë Islame dhe të drejtës fetare.
Sa ishte në internim në Sinope e në burg në Jedikule, ku vuanin dënimin edhe të burgosur tjerë politikë, Hoxha Kadriu u sëmur rëndë, aq rëndë sa iu desh të bënte amputimin e këmbës mbi gju. Mbas lirimit nga burgu, punon pak në degën e Gjykatës së Apelit të Këshillit të Shtetit Osman në Stamboll, më pas si avokat i Drejtorisë së Monopolit në Tokad. Nga kjo detyrë kalon më pas në detyrën e avokatit dhe këshilltarit ligjor të degës së Bankës Osmane dhe Monopolit të duhanit në Samsun. Më 1911 caktohet këshilltar ligjor i Drejtorisë së Përgjithshme të Bankës Osmane në Stamboll. Po atë vit ministria e Drejtësisë i lëshoi lejen e avokatit të klasit të parë dhe më 1913 caktohet këshilltar ligjor edhe i Drejtorisë së Përgjithshme të Monopolit të duhanit në Stamboll.
Në prag të Luftës Botërore mundi me shumë vështirësi të largohej nga Stambolli e të kthehej në atdhe. Vendoset fillimisht në Durrës e më pas në Shkodër, ku më 1915 krijoi një komitet me emrin “Komiteti i Fshehtë”, kurse pas tri vjetësh me një grup atdhetarësh, intelektualësh, kryesisht nga Kosova më 1 maj 1918, në Shkodër, u themelua Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”. Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, në përbërje të tij kishte Këshillin Qendror, ku bënin pjesë shtatë anëtarë, të cilët e zgjodhën kryetar Hoxha Kadrinë, nënkryetar Hysni Currin dhe sekretar Bedri Pejanin. Dota kryesonte këtë komitet deri kur u mbyll veprimtaria e tij në janar të 1925.
Qe ndër nismëtarët e Kongresit të Lushnjes, tek i cili përfaqësoi Shkodrën. Në qeverinë Delvina të dalë nga ky kongres Hoxha Kadri mbajti postin e ministrit të Drejtësisë dhe zëvendësisht atë të Arsimit e Punëve të Jashtme. Më 1921 sërish ministër Drejtësie, më pas nënkryetar i Këshillit Kombëtar. Me zgjedhjet e 1921 u zgjodh si përfaqësues i prefekturës së Dibrës dhe i pref. së Kosovës nga dhjetori i 1923.
Në Shkodër, ku punonte si avokat, e botonte revistën mujore me titullin “Udha e s’Vërtetës”, numri i parë i së cilës doli në dritë në muejin tetor të vitit 1923 deri më 2 qershor 1924. Ndërroi jetë me 21 janar 1925, në moshën 47 vjeçare në Tiranë.
Mbi Kadri Prishtinën
Për veprimtarinë atdhetare të Hoxha Kadriut janë shkrue shumë artikuj, punime, studime, janë organizuar Sesione Shkencore, është shkruar në Historinë e Shqipërisë, në Fjalorin Enciklopedik Shqiptar, në Fjalor Enciklopedik, Toena, Tiranë, 2002.
Është botuar edhe një monografi nga Eqber Skëndi me titull: ”Hoxhë Kadriu (Kadri Prishtina), 1992, por askund nuk është shkrue për veprimtarinë e tij fetare, përveç nga studiuesi, Mr. Qemajl Morina, prof. në Fakultetin e Studimeve Islame në Prishtinë, i cili që në vitin 1997, në revistën “Dituria Islame”, revistë mujore, fetare, kulturore, shkencore, ka shkrue në disa vazhdime studimin me titull: “Idetë Islame të Hoxhë Kadriut në revistën “Udha e s’Vërtetës”.
Shtëpi banimi - Florim Zeneli - Kumrije Rama
Shtëpi banimi - Florim Zeneli - Kumrije Rama është një monument i trashëgimisë kulturore në Mitrovicë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
Delincourt
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Delincourt (Shqip: Delinkurta) është një komunë në departamentin Oise në Francën veriore.
Nekropoli në Graçanicë
Nekropolë në Graçanicë është një monument i trashëgimisë kulturore në Graçanicë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik", i miratuar me numër 02-378/65.
IOS
iOS (dikur iPhone OS) është një sistem operativ celular i zhvilluar nga Apple Inc. ekskluzivisht për harduerin e tij. Është sistemi operativ që fuqizon shumë nga pajisjet celulare të kompanisë, duke përfshirë iPhone; termi përfshin gjithashtu softuerin e sistemit për iPad-ët para iPadOS-it, i cili u prezantua në vitin 2019-si dhe në pajisjet iPod Touch-të cilat u ndërprenë në mesin e vitit 2022.[11] Është sistemi i dytë operativ celular më i instaluar në botë, pas Android. Është baza për tre sisteme të tjera operative të prodhuara nga Apple: iPadOS, tvOS dhe watchOS.[12] Është softuer pronësor, megjithëse disa pjesë të tij janë me burim të hapur sipas licencës së burimit publik të Apple dhe licencave të tjera.[13]
I zbuluar në vitin 2007 për iPhone të gjeneratës së parë, iOS që atëherë është zgjeruar për të mbështetur pajisje të tjera të Apple si iPod Touch (shtator 2007) dhe iPad (prezantuar: Janar 2010; disponueshmëria: Prill 2010.) Që nga marsi 2018, Apple App Store përmban më shumë se 2.1 milion aplikacione iOS, 1 milion prej të cilave janë origjinale për iPad.[14] Këto aplikacione celulare janë shkarkuar së bashku më shumë se 130 miliardë herë.
Versionet kryesore të iOS lëshohen çdo vit. Versioni aktual i qëndrueshëm, iOS 16, u lëshua për publikun më 12 shtator 2022.[15]
Histoira
Në vitin 2005, kur Steve Jobs filloi të planifikonte iPhone-in, ai kishte një zgjedhje ose të "tkurte Mac-in, që do të ishte një arritje epike e inxhinierisë, ose të zmadhonte iPod-in". Jobs favorizoi qasjen e mëparshme, por përballoi ekipet Macintosh dhe iPod, të udhëhequr nga Scott Forstall dhe Tony Fadell, respektivisht, kundër njëri-tjetrit në një garë të brendshme, ku Forstall fitoi duke krijuar iPhone OS. Vendimi mundësoi suksesin e iPhone si një platformë për zhvilluesit e palëve të treta: përdorimi i një sistemi operativ të mirënjohur desktop si bazë i lejoi shumë zhvilluesve Mac të palëve të treta të shkruanin softuer për iPhone me një rikualifikim minimal. Forstall ishte gjithashtu përgjegjës për krijimin e një komplete zhvillimi softuerësh për programuesit për të ndërtuar aplikacione për iPhone, si dhe një App Store brenda iTunes.[16][17]
Sistemi operativ u zbulua me iPhone në Macworld Conference & Expo më 9 janar 2007 dhe u lëshua në qershor të atij viti.[18][19][20] Në kohën e zbulimit të tij në janar, Steve Jobs pohoi: "iPhone ekzekuton OS X" dhe ekzekuton "aplikacione të klasës së desktopit",[21][22] por në kohën e lëshimit të iPhone, sistemi operativ u riemërua "iPhone OS". ".[23] Fillimisht, aplikacionet vendase të palëve të treta nuk u mbështetën. Arsyetimi i Jobs ishte se zhvilluesit mund të ndërtonin aplikacione uebi përmes shfletuesit të internetit Safari që "do të silleshin si aplikacionet vendase në iPhone".[24][25] Në tetor 2007, Apple njoftoi se një Komplet i Zhvillimit të Softuerit (SDK) ishte në zhvillim e sipër dhe se ata planifikonin ta vendosnin atë "në duart e zhvilluesve në shkurt".[26][27][28] Më 6 mars 2008, Apple mbajti një ngjarje për shtyp, duke shpallur iPhone SDK.[29][30]
iPhone (gjenerata e parë), pajisja e parë e lëshuar në treg me iOS (2007)
Dyqani i aplikacioneve iOS u hap më 10 korrik 2008, me 500 aplikacione fillestare të disponueshme.[31] Kjo u rrit shpejt në 3,000 në shtator 2008, [32] 15,000 në janar 2009, [33] 50,000 në qershor 2009, [34] 100,000 në nëntor 2009, [35][36] 250,000 [3,7] gusht 2009 650,000 në korrik 2012, [39] 1 milion në tetor 2013, [40][41] 2 milion në qershor 2016, [42][43][44] dhe 2.2 milion në janar 2017.[45][46] Që nga marsi 2016, 1 milion aplikacione janë origjinalisht të pajtueshme me kompjuterin tablet iPad.[47] Këto aplikacione janë shkarkuar së bashku më shumë se 130 miliardë herë.[42] Firma e inteligjencës së aplikacioneve Sensor Tower vlerësoi se App Store do të arrinte 5 milionë aplikacione deri në vitin 2020.[48] parapamje|pronari i kompanis Apple z.Tim Kuk Në shtator 2007, Apple njoftoi iPod Touch, një iPod i ridizajnuar i bazuar në faktorin e formës së iPhone.[49] Më 27 janar 2010, Apple prezantoi tabletin e tyre të shumëpritur mediatik, iPad, me një ekran më të madh se iPhone dhe iPod Touch, dhe i projektuar për shfletim në ueb, konsum të medias dhe lexim, dhe duke ofruar ndërveprim me shumë prekje me formatet multimediale. duke përfshirë gazetat, librat elektronikë, fotot, videot, muzikën, dokumentet e përpunimit të tekstit, videolojërat dhe shumicën e aplikacioneve ekzistuese të iPhone duke përdorur një ekran 9,7 inç.[50][51][52] Ai gjithashtu përfshin një version celular të Safari për shfletim në ueb, si dhe qasje në App Store, iTunes Library, iBookstore, Kontaktet dhe Shënimet. Përmbajtja mund të shkarkohet nëpërmjet Wi-Fi dhe shërbimit opsional 3G ose sinkronizohet përmes kompjuterit të përdoruesit.[53] AT&T ishte fillimisht ofruesi i vetëm në SHBA i aksesit pa tel 3G për iPad.[54]
Në qershor 2010, Apple e riemëroi iPhone OS si "iOS".[55][56] Marka tregtare "IOS" ishte përdorur nga Cisco për më shumë se një dekadë për sistemin e saj operativ, IOS, të përdorur në ruterat e saj. Për të shmangur ndonjë padi të mundshme, Apple licencoi markën tregtare "IOS" nga Cisco.[57]
Ora inteligjente Apple Watch u njoftua nga Tim Cook më 9 shtator 2014, duke u prezantuar si një produkt me ndjekje të shëndetit dhe fitnesit.[58][59] U lëshua më 24 prill 2015.[60][61][62] Ai përdor watchOS si sistemin e tij operativ; watchOS bazohet në iOS, me veçori të reja të krijuara posaçërisht për Apple Watch, si një aplikacion për ndjekjen e aktivitetit.
Në tetor 2016, Apple hapi Akademinë e parë të Zhvilluesve iOS në Napoli brenda kampusit të ri të Universitetit të Napolit Federico II.[63][64] Kursi është plotësisht falas, me qëllim përvetësimin e aftësive specifike teknike në krijimin dhe menaxhimin e aplikacioneve për platformat e ekosistemit Apple.[65] Në akademi ka edhe çështje të administrimit të biznesit (planifikimit të biznesit dhe menaxhimit të biznesit me fokus në mundësitë dixhitale) dhe ka një rrugë të dedikuar për dizajnimin e ndërfaqeve grafike. Studentët kanë mundësinë të marrin pjesë në "Enterprise Track", një përvojë e thelluar trajnimi për të gjithë ciklin jetësor të një aplikacioni, nga dizajni tek zbatimi, te siguria, zgjidhja e problemeve, ruajtja e të dhënave dhe përdorimi i cloud.[66][67] Që nga viti 2020, akademia diplomoi pothuajse një mijë studentë nga e gjithë bota, të cilët kanë punuar në 400 ide aplikacionesh dhe kanë publikuar tashmë rreth 50 aplikacione në Dyqanin e aplikacioneve iOS. Në vitin akademik 2018–2019, mbërritën studentë nga më shumë se 30 vende. 35 prej tyre janë përzgjedhur për të marrë pjesë në Konferencën Botërore të Zhvilluesve, Konferenca vjetore e Zhvilluesve të Apple që mbahet çdo vit në Kaliforni në fillim të qershorit.[68][69]