cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jemeni
Demografia
Edhe përkundër gjuhës së përbashkët, arabe, ekzisojnë dallime të mëdha në mes të popullsisë malësore dhe asaj në rrafshe. Banorët e zinjë (më të errët nga lëkura), të quajtur Tihamë (gjer.: Tihama), janë sunit. Ndërsa malësorët, banorët në rrafsnalta, në anën tjetër, janë paksa më plotë fizikisht, janë shitë, saidinë (gjer.: Saiditen). Për ekonomin e vendit, janë më rëndësi rreth 400 000 jemenë që punojnë në mërgatë, kryesisht në vendet e pasura me naftë, të gjirit persik. Të ardhurat e tyre, i sjellin shtetit devizat e nevojshme për impotimin e mallërave të nevojshme për ekzistencë. Shteti është i ndarë në dhjetë provica teritoriale. Dendësi më të madhe e paraqesin provincat me tokë frytëdhënse, proincat Ib (Ibb) dhe Taiz, me 127 gjegjësisht 85 banorë për kilometër katrorë. Qytetet më të mëdha janë (1977) San´a (150 000 ban.), Taiz (90 000 ban.), Hodeida (90 000 ban.) dhe Ib (25 000 ban.)
Kultura
Feja. Po thuaj se e gjithë popullsia është e besimit mysliman të grupeve sunite dhe saide.
Rrok Mirdita
Rrok Kolë Mirdita është Arqipeshkvi katolik i Tiranës-Durrësit, dhe i gjithë Shqipërisë.
Jeta
Ka lindur më 28 shtator 1939, Klezna, Mali i Zi. Nderroi Jete me 7 dhjetor 2015 ne Tirane pas nje Hemoragjie Cerebrale. Ai u shugurua prift më 2 korrik, 1965, dhe ishte prift i një famullie shqiptare në Bronx, New York, Shtetet e Bashkuara. Më 25 dhjetor, 1992, ai u emërua kryepeshkop i Kryedioqezës Durrës-Tiranë dhe u shugurua më 25 prill, 1993, nga Papa Gjon Pali II. Ndahet nga jeta më 7 dhjetor 2015.
Veprimtaria
Me nismën e tij fillon edhe ndërtimi St. Paul's Cathedral in Tirana. Rrok Mirdita është qytetar nderi i qytetit të Tiranas.
Dinwiddie County
Dinwiddie County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Mbretëreshë e robëreshë
{{Infobox album
Mbretëreshë e robëreshë është një album i këngëtares shqiptare Adelina Ismajli.Albumi i shitur shumë të fortë në Shqipëri.
{{muzi-cung}}
1025
Mbi vitin 1025.
Palermo F.C.
Palermo Football Club është një klub futbollistik italian me seli në Palermo, ajo zhvillon ndeshjet në ligën e dytë të italisë ose Serie B. Klubi u themelua në vitin 1900.
Antidoti
Antidoti (greq.αντίδοτο, andídoto - ajo që jipet kundër), kundërhelmi (nga greq. antitoksina) ose antiserumi (vetëm gjatë përdorimit parenteral) është një substancë që përdoret kundër helmeve, medikamenteve ose substancave tjera, që ndikojnë në organizëm.
Borova : poemë simfonike
Borova poemë simfonike, Autori: Thoma Gaqi. Botuar nga "SHBLSH" Tiranë, 1977. Faqe 86.
Kantoni Nîmes-1
Kantoni Nîmes-1 (frëngjisht: Canton de Nîmes-1) është një kanton në departamentin Gard, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Nîmes. Ka sipërfaqe 47.01km2 dhe popullsi 30935 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Nîmes-1 aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Kantoni Réalmont
Kantoni Réalmont (frëngjisht: Canton de Réalmont) është një kanton në departamentin Tarn, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Réalmont. Ka sipërfaqe 225.7km2 dhe popullsi 7834 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Réalmont aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Elizabeth Carnarvon
Ledi Carnarvon, një konteshë angleze e njohur për bamirësitë e saj dhe nëna e Aubrey Herbert. Fillimisht lidhjet me Shqipërinë i pati i biri, ushtarak i lartë dhe lord. Ai e mbrojti çështjen shqiptare në parlamentin anglez dhe më gjerë në auditoret diplomatike të botës. Ai ka pasur njohje me politikanë e figura shqiptare të para dhe pas shpalljes së pavarësisë, si Ismail Qemali etj. Këtë veprimtari e ka lënë të shkruar e të pasqyruar në një prej librave të tij. E vijoi aktivitetin e tij proshqiptar deri në fund të jetës, më 1923. Veprën e tij e vijoi e ëma e më pas e shoqja, e motra dhe i vëllai. Në vitin 1929, me nismën e Ledi Carnarvon u ngrit në Tiranë "Biblioteka për Djelmërinë". Ajo këtu ngriti edhe Institutin 'Herbert', një fondacion që punoi shumë.
Tematikat e sures mulk
Tematikat e sures El-Mulk 	Përmendet Madhështia e sundimit të Allahut(xh.sh) 	Përmendet qëllimi i krijimit të vdekjes dhe jetës. 	Përmendet krijimi i qiejve 	Përmenden yjet dhe funksioni i tyre. 	Përmendet  Xhehennemi  shkaqet e hyrjes në të dhe banorët e tij. 	Përmendet mëshira dhe butësia e Allahut(xh.sh) 	Përmendet risku që na sjell Allahu(xh.sh) 	Përmendet  ringjallja 	Përmendet ndëshkimi i atyre që mohuan. 	Allahu sfidon jobesimtarët për riskun dhe furnizimin që Ai sjell 	Çdo gjë është në dorën e Allahut 	Përmenden zogjyë që fluturojnë. 	Dita e Kjametit është e vërtetë dhe ndodhia e saj është sekret i Allahut(xh.sh.).
Mesazhet që nxjerim nga kjo sure 1.	Duhet që ta falenderojmë dhe ta madhërojmë Allahun sa më shumë. 2.	Të përpiqemi të bëjmë sa më shumë vepra të mira 3.	T'i kërkojmë Allahut(xh.sh.) sa më shumë falje pasi ai është falës i madh 4.	Të meditojmë në krijimin dhe madhështinë e gjthësisë 5.	Të largohemi nga mohimi dhë të ruhmi nga veprat që na çojnë më xhehennem 6.	Duhet t'i dëgjojmë këshillat që na japin më të diturit. 7.	Duhet tia dijmë vlerën mirësive që kemi dhe të mos e shpërdorojë riskun e Allahut(xh.sh.) 8.	Duhet të ruhemi nga gjynahet pasi Allahu(xh.sh.) mund ta përmbysë tokën në çdo moment 9.	Ti lutemi dhe ti kërkojmë ndihmë vëtëm Allahut(xh.sh.) 10.	Duhet ta kërkojmë risku vetëm nga Allahu(xh.sh.) 11.	Duhet të jemi kokëulur dhe të jemi të matur 12.	Dita e Gjykimit është e vërtetë dhe vetën Allahu(xh.sh.) ka dijeni për ndodhinë e saj. 13.	Allahut(xh.sh.) është mëshirues dhe derdh mëshirën e tij te ne
Lakewood (Ohio)
Lakewood (shqip:Leikvud) është një qytet në Qarkun Cuyahoga, të shtetit Ohio në SHBA. Ai është pjesë e Zonës Metropolitane të Clevelandit, dhe kufizohet me qytetin Klivlënd. Leikvudi është qyteti i tretë më i madh në Qarkun Cuyahoga, pas Klivlëndit dhe Parmës.
Lakewood kufizohet me qytetin Klivlënd në perëndim. Dendësia e popullsisë së Leikvudit është më e lartë se e çdo qyteti në Ohajo dhe është përafërsisht e krahasueshme me atë të Uashington D.C..
Demografia
Në Lakewood 88.12% flasin anglisht, 3.01% arabisht, 1.84% spanjisht, 1.02% shqip, dhe 0.74% hungarisht si gjuhë të parë.
E ardhurat mesatare për një familje në qytet në vitin 2007 ishte 59.201 dollarë. Të ardhurat për frymë për qytetin ishin 26.939 dollarë. Rreth 10.9% e familjeve dhe 14.3% e popullsisë janë nën nivelin e varfërisë, duke përfshirë 20.3% të atyre nën moshën 18 vjeç dhe 10.5% të atyre të moshës 65 e lart. Vetëm 39.0% e popullsisë së qytetit mbi moshën 25, ka një diplomë të shkollës së lartë.
Lakewood është një qytet që tërheq emigrantë që vijnë kryesisht nga Lindja e Mesme dhe Shqipëria. Popullsia e linndur në vend të huaj në vitin 2007 ishte 8.7%.
Letërsia dhe artet në dritën e Partisë
Letërsia dhe artet në dritën e Partisë me Autor: Razi Brahimi. Botuar nga "Naim Frashëri" Tiranë, 1975. Faqet e librit 188.
Gloucester County (Virginia)
Gloucester County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Labirintet e modernizmit
Labirintet e modernizmit Autori: Alfred Uçi. Faqet e librit 392.
Abonimi
Abonimi (nga frëngjishtja Abonnement) është e drejta e një shërbimi (gazeta, ulëse në teatër) të vazhdueshëm e blerë me parapagim për një kohë të caktuar. Kjo e drejtë mund të blihet në formë të një bilete a karte. Mbajtësi i së drejtës së shërbimit të tillë quhet Abonent.
1026
Mbi vitin 1026.
Gekoja
Gekoja është një hardhucë që i përkrasin familjes Gekonide, që gjenden në klimat e ngrohta në të gjithë botën. Ato variojnë nga 1.6 deri në 60 cm (0.64 deri në 24 inç).
Shumica e gekove në familjen Gekonide përdorin tinguj cicërimë ose klikimi në ndërveprimet e tyre shoqërore, Gekko gekko janë të njohur për thirrjet e tyre të çiftëzimit me zë të lartë, dhe disa specie të tjera janë të afta të bëjnë zhurma fërshëllese kur alarmohen ose kërcënohen. Ata janë grupi më i pasur i specieve të hardhucave, me rreth 1,500 specie të ndryshme në të gjithë botën.
Të gjithë gekot përveç specieve në familjen Eublepharidae nuk kanë qepallat; në vend të kësaj, sipërfaqja e jashtme e bebes ka një membranë transparente, kornea. Ata kanë një lente fikse brenda çdo irisi që zmadhohet në errësirë për të lëshuar më shumë dritë.
Meqenëse nuk mund të kapsalliten, speciet pa qepalla në përgjithësi lëpijnë kornezat e tyre kur duhet t'i pastrojnë nga pluhuri dhe papastërtitë, në mënyrë që t'i mbajnë ato të pastra dhe të lagura.
Speciet e natës kanë vizion të shkëlqyeshëm gjatë natës; vizioni i tyre me ngjyra në dritë të ulët është 350 herë më i ndjeshëm se vizioni me ngjyra njerëzore. Gekot e natës evoluan nga speciet ditore, të cilat kishin humbur shufrat e syve. Syri i gekos, pra, modifikoi kone e tij që u rritën në madhësi në lloje të ndryshme, si të vetme dhe të dyfishtë. Tri fotopigmente të ndryshme janë ruajtur dhe janë të ndjeshme ndaj UV, blu dhe jeshile. Ata gjithashtu përdorin një sistem optik shumëfokal që i lejon ata të gjenerojnë një imazh të mprehtë për të paktën dy thellësi të ndryshme. Ndërsa shumica e specieve geko janë natë, disa specie janë ditore dhe aktive gjatë ditës, e cila ka evoluar shumë herë në mënyrë të pavarur.
Dhëmbët
Gekot janë polifodonte dhe janë në gjendje të zëvendësojnë secilin nga 100 dhëmbët e tyre çdo 3 deri në 4 muaj. Pranë dhëmbit të plotë të rritur ekziston një dhëmb i vogël zëvendësues që zhvillohet nga qeliza burimore odontogene në petëzën dentare. Formimi i dhëmbëve është pleurodont; ato bashkohen (ankilohen) nga anët e tyre në sipërfaqen e brendshme të kockave të nofullës. Ky formacion është i zakonshëm në të gjitha speciet në rendin Squamata.
Taksonomia dhe klasifikimi
Infrarendi Gekkota ndahet në shtatë familje, që përmbajnë rreth 125 gjini të gekos, duke përfshirë pigopodë si-gjarpër (pa këmbë).
Caroline County (Virginia)
Caroline County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Tregime të zgjedhura (Gjergj Vlashi)
Tregime të zgjedhura Autori: Gjergj Vlashi. Faqet e librit 220.
Ndryshimet ndermjet qelizave bimore dhe shtazore
Është sepse qeliza(celulat)bimore kanë murin qelizor gjë që nuk e hasim tek ato shtazore karakteristike tjetër është se qelizat bimore kanë edhe disa organele qelizore të cilat quhen plastide regerge ato mund të jene me ngjyrë dhe pa ngjyrë plastidi më i rëndësishëm është kloroplasti ku krijohet hidrati i karbonit, ndryshim tjetër është edhe centrozomi te cilin nuk e hasim tek qelizat bimore. Madhësia dhe forma e qelizës ndryshon në faza të ndryshme të jetës. Forma me te shpeshta te qelizës janë : Disa qeliza mund të shihen vetëm me ane te mikroskopit e disa të tjera mund të shihen edhe me sy pa mikroskop si për shembull kemi qelizat e portokallit, limonit, pastaj te alga acetabulariaqe është një qelizore e cila ka madhsin 5-600 cm qeliza tjera janë edhe ato nervore te cilat ne disa raste arrin deri ne 1,5 m pastaj qeliza te mëdha janë vezët e shpendëve si psh. tek pula ve za arrin madhësinë deri ne 6 cm edhe tek makushi veza është e madhe deri ne 17 cm peshon rreth 1705 kg. Rritja e trupit varet nga numri i qelizave e jo nga madhësia e qelizës si psh tek ujtoksoret disa qeliza janë më të mëdha se të gjitarët. Tek organizmat shumë qelizore qelizat kanë funksione te ndryshme ndërsa tek ato njëqelizore një qelizë i kryen te gjitha funksionet.
Qelizat bimore kane mure i cili siguron formen e qelizes, kane vakuola te medha, membrane qelizore , citoplazme ,berthame dhe kloroplaste
Qelizat shtazore nuk kane mure qelizor, kane centrozom , nuk kane plastide , kane flagjele , si materie rezerve kane glikogjenin per dallim prej qelizave bimore , dhe kane vakuola te vogla.
Kaegoria:Biologj
Si punova me 3 ministra
Si punova me tre ministra - rrëfim i vërtetë Rrëfim / histori me Autore Jonida Azizaj. Shtëpia botuese: Infinity. Viti i botimit 2009. Faqet e librit 190. ISBN 978-99956-785-0-0
Përmbajtja
II. Kush jam
III. Fillova punë në ministrinë e Kulturës
IV. Erdhën demokratët
VII. Rikthimi në televizion
VIII. Ngjarja e bujshme
IX. Pasojat e një denoncimi
"Si punova me tre ministra - Të pathënat e një ministrie", është rrëfimi i vërtetë i autores vlonjate e cila tregon përvojën e saj katërvjeçare në ministrinë e Kulturës si dhe përplasjet e mëtejshme me kolltukofagët e kohës sonë.
Kantoni Nîmes-2
Kantoni Nîmes-2 (frëngjisht: Canton de Nîmes-2) është një kanton në departamentin Gard, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Nîmes. Ka sipërfaqe 52.86km2 dhe popullsi 29705 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Nîmes-2 aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Shkolla e Athinës
thumb|300px|Shkolla e Athinës
Piktura
thumb|450px|Personat e pikturuar thumb|300px|(hollësira) Platoni dhe Aristoteli (mbrapsht), Heraklit dhe Diogeni (përpara) Piktura shfaq një konstrukt me perspektivë qendrore, dhomë monumentale e brendshme, në të cilën janë takuar shkencëtarët dhe filozofët e antikës dhe të rilindjes. Majtas grupojnë platonikët, djathtas personalitete të orientuar aristotelik.
Personat të pikturuar më të rëndësishëm:
1) Zenoni i Kicionit (themeluesi i shkollës Stoike)
2) Epikur (themeluesi i shkollës Epikurike)
3) Federico II. Gonzaga (hercogi nga Mantua)
4) Averroes (filozof dhe teolog nga Arabia)
6) Pitagora (matematikan)
Mina Naqo
Mina Naqo është një nga matematikanët e pare dhe shume te njohur e te nderuar ne Shqipëri. Ai qene për një kohe te gjate profesor i Statistikës ne Universitetin e Tiranes. Prof. Mina Naqo është gjithashtu një nga njohësit me te mire te shkencës se Astronomisë ne Shqipëri, dhe një nga te vetmit qe ka dhëne këtë lende për një kohe te gjate ne Universitetin e Tiranes. Prof. Mina Naqo ka dhëne kontributin e tij edhe ne shpjegimin e disa termave të shkencës e të teknikës për hartuesit e Fjalorit të gjuhës shqipe të botuar në Tiranë më 1980.
Shkolla e Athinës
Piktura
9) Francesco Maria della Rovere (papa Sixtus IV.)
Modeli spiral
Model spiral është një proces i zhvillimit të softuerit që kombinmon elementet si të projektimit ashtu edhe prototipit-në faza, në një përpjekje për të kombinuar avantazhet e konceptit të dizajnit top-down and bottom-up. Gjithashtu i njohur si modeli spiral i ciklit të jetës "lifecycle" (apo zhvillimi spiral), kjo është një metodë për zhvillimin e sistemeve (SDM-systems development method) të përdorura në tekonlogjit të informacionit (IT). Ky model i zhvillimit kombinon tiparet e prototipit dhe modelin "waterfall". Modeli spiral është menduar për projektet e mëdha të shtrenjta dhe më të komplikuara.
Shkolla e Athinës
Piktura
10) Ksenofoni (historik dhe biograf i Sokratit)
Modeli spiral
Historia
Modeli spirale është përcaktuar nga Barry Boehm në vitin 1986 në artikullin e tij "A Spiral Model of Software Development and Enhancement". Ky model nuk ishte modeli i parë që diskutonte zhvillimin përsëritës.
Shkolla e Athinës
Piktura
12) Sokrati (filozof dhe mësues i Platonit)
Modeli spiral
Historia
Siç është parashikuar në fillim, përsëritjet janë zakonisht në kohë 6 muaj deri në 2 vjet të gjata. Secila fazë fillon me një projektim të qëllimeve dhe mbaron me klientin (i cili mund të jetë i brendshëm) rishikimin e progresit deri tani. Procesi i analizës dhe inxhinierisë zbatohet në çdo fazë të projektit, me një sy drejt qëllimit në fund të projektit.
Shkolla e Athinës
Piktura
13) Herakliti (filozof, imituar prej Michelangelo)
Modeli spiral
Aplikimi
Modeli spiral përdoret më së shumti në projekte të mëdha. Për projete më të vogla, koncepti i zhvillimit të softuerëve "agile" është vetëm alternativë për zbatim.
Shkolla e Athinës
Piktura
14) Platoni me shkrimin "Timaios" (filozof, imituar prej Leonardo da Vinci)
Modeli spiral
Modeli
Modeli spirale kombinon idenë e zhvillimit përsëritës (prototip) sistematikisht, aspektet e kontrolluara të modelit ujëvarë. Kjo lejon që gjat fazave përsëritëse të mund të shthen pjesë shtesë në produkt me ketë model. Modeli spiral përfshin në mënyrë të qartë gjithashtu menaxhimin e rrezikut në Zhvillimin e Softuerit. Identifikimin e rreziqeve të mëdha, si teknike dhe menaxheriale, si dhe përcaktimin se si të pakësojmë rrezikun, ndihmon të mbajë kontrollin e procesit të zhvillimit të softuerit.
Shkolla e Athinës
Piktura
15) Aristoteli me shkrimin "Ethik" (filozof dhe nxënës i Platonit)
16) Diogjeni (filozof dhe Kiniker)
18) Euklidi (matematikan, imituar prej Bramante)
20) Ptolemeu (astronom dhe gjeograf)
R & 21) Raffael, para atine Sodoma (artist)
Halim Xhelo-Militant e ideolog i shquar revolucionar
Halim Xhelo - Militant e ideolog i shquar revolucionar me Autorë: V. Koka, S. Xhelo. Faqet e librit 200.
1027
Mbi vitin 1027.
Albert Jashari
Albert Jashari është kryetar i Rrjetit të Bizneseve të Diasporës Shqiptar në Suedi. Ai ka lindur më 05 shtator 1982, në Mitrovicë. Rrjedh nga një familje atdhetare. Pesë vjet të shkollës fillore i ka përfunduar në vendlindje në shkollën ”Aziz Sylejmani”, në Mitrovicë. Ai ka migruar me familje në Suedi më 1994. Ka vazhduar shkollën fillore edhe për katër vjet në Landskrona, kurse Gjimnazin në Eslöv, në drejtim “Edukimi dhe Zhvillimi i Biznesit Sipërmarrës”. Është njohës i mirë i katër gjuhëve të huaja.alt=Albert Jashari|parapamje|300x300px|Fotografi profili Albert Jashari, 2022
Historiku
Alberti është djali i Enver Jasharit, një patrioti të madh të Mitrovicës. Enver Jashari ka kontribuar për shumë vite për çështjen kombëtare, që prej lëvizjeve për lirinë dhe çlirimin e Kosovës e më vonë edhe për Pavarësinë e Kosovës. Gjatë viteve 90-të ai ka intensifikuar përpjekjet për të ndihmuar proceset në Kosovë, edhe duke qenë larg atdheut, në Suedi. Enver Jashari ka qenë njëri ndër themeluesit e Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” Suedi.
Shumëçka ka trashëguar nga ai ati edhe Albert Jashari i cili vazhdon të kontribuojë për Kosovën, në forma të ndryshme.
“Albert Jashari, kryetar i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare në Suedi, foli shkurt se ky rrjet angazhohet për bashkimin e të gjithë biznismenëve shqiptar për të trajtuar përvojat më të mira në këtë kohë të vështirë në nivelin global. Foli pak por ai ndihmoi jo vetëm që të mbahet ky event, por ai materialishte e ka mbështetur botimin e disa librave të “Thesarit Kombëtar”.”
Veprimtaria
Albert Jashari ka nisur të merret me biznes prej vitit 2002, dhe ka arritur shumë sukses me biznese të tija në Suedi. Aktualisht është pronar dhe drejton një serë biznesesh në industri të ndryshme si Autosallon, restaurant dhe turizëm.
Po ashtu, ai drejton Rrjetin e Bizneseve të Diasporës Shqiptare për Suedi, ku janë qindra anëtarë. Ky rrjet është themeluar në vitin 2014 nga Ministria e Punëve të Jashtme të Kosovës, sektori i diasporës. Qëllimi i këtij rrjeti është të bëjë bashkë biznese dhe afaristë të suksesshëm shqiptarë, kudo në botë dhe të krijojë mundësi për bashkëpunime me Kosovën. Albert Jashari për vite me radhë ka prezantuar me shumë dinjitet Rrjetin Biznesit të Diasporës Shqiptare në Suedi në tërë botën.
Albert Jashari në kuadër të Rrjetit të Bizneseve Shqiptare në Suedi në bashkëpunim me Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani”, Suedi, gjatë vitit 2019 u mobilizuan dhe kontribuuan në dhurimin e ndihmave dhe mbështetjes për të ndihmuar të prekurit nga tërmeti në Shqipëri. Gjithashtu në shkurt të vitit 2020, Albert Jashari bashkë me komunitetin në Suedi, u angazhuan fuqishëm dhe financuan ngritjen e shtatores së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut në Prizren. Veç këtyre, Kryetari Jashari, bashkëpunëtoret dhe Rrjeti i Bizneseve Shqiptare në Suedi vazhdimisht kanë treguar gatishmëri dhe vullnet në mbështetjen e Shqiptarëve e çështjes kombëtare anë e kënd botës.Ka zhvilluar takime me shumë personalitete të fushës së biznesit, por edhe personalitete të politikës, me politikanë shqiptarë e të huaj, në shumë vende të botës. Është ndër investitorët nga diaspora shqipëtare me plane dhe angazhim të vazhdueshëm për investime të kosniderueshme në Kosovë.
Zgjimi (roman)
Zgjimi roman, me autor Sterjo Spase. Botuar në Tiranë në vitin 1978 nga "Naim Frashëri". Libri ka 467 faqe.
Ligji i beckham
Historiku
Sipas individëve spanjolle ligjit të taksave që kalojnë 183 ditë ose më shumë gjatë një viti tatimor, në Spanjë po gjykohet zakonisht rezidente tatimore. Mungesat e përkohshme janë injoruar gjatë përcaktimit qëndrim nëse një person mund të provojë se ai është banor i përhershëm në një shtet tjetër. Kështu, futbollistët që vijnë në Spanjë automatikisht do të bëhet banor spanjisht tatimi mbi sundimin Numërimi i Ditës (mbi 183 ditë) dhe si banorë spanjollë do të kishte qenë i detyruar të tatimit spanjisht në një bazë të gjithë botën.
Megjithatë Dekret Mbretëror 687/2005 modifikon këtë ligj në lidhje me punëtorët e huaj të pasur. Për të lehtësuar barrën e taksave dhe për të tërhequr sërën e Beckham dhe drejtuesit e lartë, qeveria futi amendamente për përcaktimin e rezidencës tatimore. Më 10 qershor 2005 qeveria spanjolle miratoi Dekretin Mbretëror 687/2005 zbatimin e rregulloreve të tatimit mbi të ardhurat personale në lidhje me nenin 9.5 të Ligjit TAP spanjoll. "Ligji Beckham", siç është e njohur gjerësisht, rregullon procedurën për të aplikuar për regjimin e ri të taksave spanjolle për emigrantët në fuqi prej 1 janar 2004.
Ndryshimi i legjislacionit lejon një individ i cili ka zhvendosur nga një vend tjetër në Spanjë zgjedhjes së të tatohen si banor spanjoll ose si banor jo-spanjisht. Zgjedhja zbatohet në vitin e mbërritjes në Spanjë dhe vazhdon për pesë vitet e ardhshme. Duke zgjedhur të jetë jo-rezident, ai mund të kufizojë detyrimet e tyre për taksat spanjolle të ardhurat dhe pasuritë spanjoll vetëm dhe jo në një bazë të gjithë botën. Kështu, sipas Jorezidente rregullat Tatimore mbi të Ardhurat spanjisht ata mund të shmangur tatimin mbi të ardhurat e tyre në mbarë botën, për një periudhë deri në gjashtë vitet tatimore me kusht që kushtet e caktuara janë plotësuar.
Një zgjedhje e tillë duhet të bëhet, emigrant do të jetë subjekt i tatimit mbi të ardhurat spanjisht spanjisht tyre burim dhe mbi aktivet e tyre të vendosura ose të ushtrohen në territorin spanjoll, duke qenë subjekt i një normë të sheshtë 24% e taksave mbi të ardhurat e tij të pagave në vend të shkallës tatimore progresive për individët rezidentë (duke filluar nga 24% deri në 43%) gjatë vitit të përvetësimit të qëndrimit taksave spanjoll dhe mëposhtme 5 vjet rresht. Vini re se tatimpaguesi nuk merr ndihma personale ose zbritjet e tjera nga të ardhurat bruto (p.sh. për shpenzimet hipoteke), nën këtë opsion dhe kështu për ata njerëz të ulët nuk ka gjithmonë të rezultojë në një barrë tatimore më të ulët.
Në nëntor 2009 u raportua se ligji ishte nën shqyrtim, dhe të huajt që hyjnë në Spanjën pas 1 janar 2010 nuk do të jetë në gjendje të përfitojnë në të njëjtën mënyrë si para.
Kushtet
Një person nuk mund të thirret në ligjin Beckham nëse ai banuar në Spanjë në 10 vitet e kaluara para se të vendoseshin në Spanjë. Ai duhet të ketë zhvendos në Spanjë për të marrë punë me një kontratë, dhe punëdhënësi duhet të jetë spanjolle ose të ketë një prani të përhershme fizike në Spanjë. Detyrat e punësimit duhet të kryhet në Spanjë, edhe pse punojnë jashtë Spanjës deri në 15% të kohës është e lejuar. Punëdhënësi duhet të jetë ose një kompani spanjolle apo subjekti spanjisht, ose nëse nuk është banor spanjisht atëherë punëdhënësi operon nëpërmjet një selie të përhershme në Spanjë. Ardhurat e realizuara nga punësimi nuk konsiderohet i përjashtuar sipas ligjit të taksave mbi të ardhurat spanjolle.
Vinicio Albanesi
Vinicio Albanesi (Campofilone, 20 shtator 1943) është një presbiter italian, president i Komunitetit të Capodarco që nga viti 1994, themelues i agjencisë gazetareske Redattore Sociale dhe një nga themeluesit e Koordinimit të Komuniteteve të Pritjes.
Biografia
Vinicio Albanesi lindi më 20 shtator 1943 në Campofilone. Nga një familje punëtore, i dyti nga dy fëmijët, hyri në seminar në vitin 1954, në moshën 11-vjeçare. Të gjitha studimet i kreu në seminarin arqipeshkvnor të Fermos. Diplomën e shkollës së mesme klasike e mori në vitin 1962; mbaroi studimet teologjike në vitin 1967. U shugurua meshtar i klerit Fermano më 18 mars 1967.Ai vazhdoi studimet në Romë, në Universitetin Papnor Gregorian, duke marrë diplomë në teologji (1969) dhe në të drejtën kanonike (1971).Në të njëjtat vite ai ndoqi shkollën e gazetarisë në Universitetin Ndërkombëtar të Studimeve Sociale Pro Deo, duke fituar diplomën e tij (1971).
Në maj 2015 iu dha nderimi i Komandantit të Republikës Italiane.
Në shkurt 2019 ai denoncoi publikisht në TV 2000 abuzimet e pësuar si djalë në seminar nga priftërinj të tjerë.
Detyrat baritore
Gjatë studimeve në Romë, ai ishte ndihmës pastor në famullinë e S. Clemente (1967-1971). Ai do të rifillojë përvojën e tij baritore në dioqezën e tij me emërimin e tij si famullitar (16.9.1984) të famullisë së San Marco alle Paludi di Fermo, titullar i së cilës është ende.
Që nga viti 1970 është mësues i së drejtës kanonike në Institutin Teologjik të rajonit Marche.
Në vitin 1979 u emërua gjykatës i Tribunalit Kishtar Rajonal dhe nga viti 1988 u bë vikar gjyqësor. Nga viti 1985 deri në vitin 1995 ka qenë anëtar i Këshillit Drejtues të IDSC (Instituti Dioqezan për mbështetjen e klerit). Ai ishte drejtor i Caritas-it dioqezan nga viti 2003 deri në vitin 2013. Më 17 tetor 1994 ai u emërua kapelan pranë Shenjtërisë së Tij.
Detyrat në botën e vullnetarizmit
Si seminarist ai u takua me Don Franco Monterubbianesi, themelues i Komunitetit të Kapodarkos. Me të hapi komunitetin Capodarco në Romë në 1971 dhe në 1974 u kthye në komunitetin Capodarco në Fermo. Në vitet 1974-1984 jeta ishte tërësisht e përqendruar brenda komunitetit të Capodarco të cilin ai e riorganizoi në aspektin e mikpritjes dhe menaxhimit, duke u bërë president i saj në 1984.
Ngjarjet e viteve 1970 dhe 1980 e panë Don Albanesi në qendër të diskutimeve që po zhvilloheshin në kontekstin e "shtetit të mirëqenies" dhe bamirësisë në Kishë.
Së bashku me disa priftërinj, në vitin 1980 ai themeloi Koordinimin e Komuniteteve të Pritjes ( CNCA ), president i së cilës u bë në vitin 1990. Këtë detyrë e mbajti deri në vitin 2002.
Në vitin 1992 ai maturoi gjithashtu përvojën ndërkombëtare të komunitetit ndërkombëtar të Capodarco, duke kontribuar në themelimin dhe menaxhimin e një OJQ-je në Itali dhe një mision në Ekuador (Dioqeza e Riobambas), me krijimin e dy komuniteteve për invalidët dhe fabrikave për të mjetet e jetesës. Prandaj ai favorizoi aktivizimin e një qendre rehabilitimi për invalidët në Shqipëri. Në vitin 1994 ai u bë përgjegjës për komunitetin e përgjithshëm të Capodarco, një organizatë e cila aktualisht federon 14 komunitete rezidenciale, të shpërndara në 10 rajone, me një mijë anëtarë.
Në shkurt të vitit 2001, Don Albanesi promovon hapjen e agjencisë së lajmeve " Socialeditor ", e para gazetë e botuar nga një realitet i sektorit të tretë.
Që nga viti 2008 ai është president i Bordit të Drejtimit dhe Verifikimit të Institutit Kombëtar për Spitalizimin dhe Kujdesin e të Moshuarve (INRCA), me qendër në Ankona.
Noşlac
Noşlac është një komunë në qarkun Alba në Rumani. Ka një popullsi prej 1.841 banorësh dhe sipërfaqe 48,35 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 5 fshatrave: Căptălan, Copand, Noşlac, Stâna de Mureş, Valea Ciuciului.
Albano Albanese
Albano Albanese (Poreç, 20 dhjetor 1921 – 5 dhjetor 2010) ishte një atlet italian nga Kroacia.
Biografia
Më 1947 ishte fitues i medaljes së artë në Lojërat Ndërkombëtare Universitare (pararendës të Universiadës ); Në vitin 1950 ishte i katërti në kampionatin evropian në Bruksel.
Mes viteve 1945 dhe 1952 ai ishte gjashtë herë kampion i Italisë në 110 metra me pengesa dhe në vitin 1950 fitoi edhe titullin në kërcim së larti.
1028
Mbi vitin 1028.
Biblioteka, zëri i Shqipërisë (revistë)
Biblioteka, zëri i Shqipërisë  ishte revistë shqiptare numri i parë i së cilës u paraqit më 28 mars të vitit 1919 në Sofje, Billgari. Revista u drejtua nga Themistokli Gërmenji. Ishte revistë politike e letrare në shqip e pjesërisht në anglisht e frëngjisht.
Historia
Numri i pare doli me 16 mars  1915 dhe u botuan edhe 6 numra te tjere
Muharrem Frashëri
Muharrem Frasheri profesor i shkencave i cili ka bërë shpjegimin e disa termave të shkencës e të teknikës për hartuesit e Fjalorit të gjuhës shqipe të botuar në Tiranë më 1980.
Veprat
-"Industria ushqimore në Shqipëri" Dashamir Hajdëri,Muharrem Frashëri (red.),Hilmi Bimbashi (red.) Botuar Tiranë : Dita 2000, 2005
-"Te fshehtat e kimise" Muharrem Frashëri, MESONJTORJA, 2001 faqe 248 ISBN 99927-46-11-4
-"Nxitje e tregut të një bujqësie organike"	Muharrem Frashëri Botuar	1998 Në	Zëri i popullit. - Nr. 70, 27 mars, 1998, f.6
-"Praktikumi i mikrobiologjisë teknike" Muharrem Frashëri,Donika Prifti,Ema Voshtina (red.) Botuar Tirane : SHBLU, 1997
-"TEKNOLOGJIA KIMIKE 2", Agim Mala,Muharrem Frashëri,Hilmi Bimbashi, Tiranë 1995
-"Mikrobiologjia : për shkollën e mesme profesionale : teknologji ushqimore" Muharrem Frashëri,Donika Prifti,Teuta Mati (red.) Botuar Tiranë : SHBLSH, 1995
-"Mikrobiologjia : për shkollën e mesme profesionale : teknologji ushqimore : marketing" Muharrem Frashëri,Donika Prifti,Teuta Mati (red.) Botuar	Tiranë : SHBLSH, 1988 Ribot.
-"Mikrobiologjia : për shkollën e mesme profesionale : teknologji ushqimore : marketing" Muharrem Frashëri,Donika Prifti,M. Filipeu (red.) Botuar	Tiranë : SHBLSH, 1987
-"Analiza e produkteve ushqimore" Muharrem Frashëri (përshtat.) Botuar	Tiranë, 1986
-"Mikrobiologjia : për shkollat e mesme profesionale : merceologji dhe organizim tregtar" Muharrem Frashëri,Stefan Cilka,Fejzi Hizmo (red.) Botuar	Tiranë : SHBLSH, 1986
-"Praktikumi i mikrobiologjisë teknike"	Muharrem Frashëri,Donika Prifti Botuar	Tiranë, 1985
-"Mikrobiologjia (shtojcë) : për shkollat e mesme profesionale : merceologji dhe organizim tregtar" Muharrem Frashëri,Evgjeni Papazisi (red.) Botuar	Tiranë, 1983
-"Mikrobiologjia teknike" Muharrem Frashëri Botuar	Tiranë : Universiteti i Tiranës, 1982
-"Kimia dhe teknologjia e ushqimeve" Muharrem Frashëri,Hilmi Binbashi Botuar	Tiranë : Universiteti i Tiranës, 1973
-"Bazat e teknikës në laboratore" Muharrem Frashëri, Hilmi Binbashi Botuar Tiranë : Naim Frashëri, 1970 ISBN: IIF-037330
-"Veçoritë e kontabilitetit në ndërmarrjet tregëtare" Muharrem Frashëri,Aristotel Pano,Myftar Memia (red.) Botuar	Tiranë : Universiteti Shtetëror i Tiranës, 1968
-"Mikrobiologjia" F.M. Cistjakov,K. A. Mudresova-Viss,Muharrem Frashëri (përkth.) Botuar	Tiranë : Drejtoria e Botimeve të USHT, 1967
-"Teknologjia e duhanit" Muharrem Frashëri Botuar	Tiranë : Naim Frashëri, 1967
Zymbyli
parapamje|Zymbyli Zymbyli (lat. Hyacinthus orientalis albulus) është një bimë shumëvjeçare që çel një nga lulet më aromatike ndër lulet e pranverës dhe vaji i saj përdoret në esencat e parfumeve.
Nga lulet e zymbylit fitohet ngjyra e kaltër. Ka prejardhje nga Azia e vogël (Anadolli), ndërsa në Europë njihet nga shekulli XVI. Veçohen dy lloje të zymbylit: ai romak që ka lule më rrallë të përqëndruara, aromë më intensive dhe mund të ketë ngjyrë të bardhë, kuqërremtë apo vjollcë dhe zymbyli holandez (lat. H.orientalis) që ka lule të dendura me ngjyrë të bardhë, krem, roze, të kuqe apo ngjyrë vjollce. Me shekuj kjo lule ka qenë frymëzim për artistët dhe lule e preferuar në mbarë botën, për çka flet edhe fakti se 7 Marsi është shpallur Dita Botërore e zymbylit. Bima rritet 20–30 cm në lartësi dhe ka gjethe të gjelbërta e të gjata mishtore nga ku del mbajtësi me lule.
Mbillet në vjeshtë në kopsht apo saksi, të cilat gjatë dimrit duhet të vendosen brenda në shtëpi. Gjatë mbjelljes duhet vendosur në thellësi rreth 15 centimetra. Duhet të mbillet në vend me diell. Kjo lule aromatike zë vend me rëndësi në kulturën dhe artin në mbarë botën. Iranianët me të dekorojnë tavolinat për pritjen e Vitit të Ri. Kjo lule është shpesh motiv edhe në krijimtarinë tonë popullore, duke filluar nga metafora për bukuri e më shumë.
Tregime të zgjedhura ( Dhimitër Shuteriqi)
Tregime të zgjedhura Autori: Dhimitër Shuteriqi. Botuar në Tiranë "Naim Frashëri", 1972. Faqet e librit 444.
Sotir Kuneshka
Sotir Kuneshka profesor i shkencave i cili ka bërë shpjegimin e disa termave të shkencës e të teknikës për hartuesit e Fjalorit të gjuhës shqipe të botuar në Tiranë më 1980. Lindur në fshatin Boboshticë të Korçës në vitin 1912, vdekur në Tiranë në vitin 1992. Profesori i cili hartoi tekstet e para të fizikes bërthamore dhe hapi  laboratoret e para të fizikës në vendin tonë. Student i Liceut francez në Korçë dhe me vonë profesor aty. Ishte dekani i parë i fakultetit të shkencave të natyrës në mes te viteve `50. Një nga figurat më të shquara te shkencës në vendin tonë. ( Niko Kotherja )
Kungimi
1. bashkimi i të krishterit të pagëzuar me Perëndinë nëpërmjet marrjes së bukës dhe verës që mishërojnë "trupin" dhe "gjakun" e Krishtit në sakramentin e shenjtë.
2. bashkimi me kishën në një besim të përbashkët që një njeri, grup apo kishë tjetër kremtojnë eukaristinë mes tyre.
Rilindja
Rilindja ishte një periudhë artistike dhe kulturore e historisë së Evropës, që u zhvillua duke nisur nga Firencia midis fundit të Mesjetës dhe fillimit të kohës moderne, në harkun kohor që shkon afërsisht nga gjysma e dytë e shekullit të XIV deri në shekullin e XVI. Nga prespektiva e evolucionit të përgjithshëm artistik të Evropës, Rilindja nënkuptoi një «shkëputje» nga elementet stilistike që deri në këtë kohë ishtin «mbikombëtare». Rilindja nuk ka qene një fenomen me diferenca të mëdha nga disiplina dhe në rendin kronologjik dhe gjeografik: u kufizua në kulturën evropiane dhe territoret e Amerikës së sapo zbuluar.
Rilindja, e përjetuar nga pjesa më e madhe e protagonistëve të saj si një kohë ndryshimi, çoi në një mënyrë të re konceptimi të botës dhe vetëvetes, nëpërmjet ideve të humanizmit, të lindur në letërsi në shekullin e XIV nga interesi i rilindur për studimet klasike, mbi të gjitha të Françesko Petrarkës, duke arritur të ndikonte për herë të parë si artet pamore ashtu dhe mentalitetin mbizotërues. Eksponentët e sajë kryesorë i përkasin fushës së arteve, megjithëse pati edhe rinovim të shkencave, si ato natyrore ashtu dhe shoqërore. Qyteti i Firences, në Itali, qe vendi i lindjes dhe zhvillimit të kësaj lëvizjeje, që u shtri në të gjithë Evropën.
Përhapja e ideve të Humanizmi-t shpuri në një konceptim të ri të njeriut dhe botës. Termi «renacimiento» u përdor duke rievokuar elementet e kulturës klasike greko-romake, dhe fillimisht u aplikua si një kthim te vlerat e kulturës greko-latine dhe soditjes së lirë të natyrës në një kohë të mbizotëruar nga një mentalitet i ngurt dhe dogmatik. Në këtë etapë u vendos një formë e re e shikimit të botës dhe qenies njerëzore, të përqëndruar në fushën e arteve, polítikës, filozofisë dhe shkencave, duke zëvendësuar teocentrizmin mesjetar me Antropocentrizmin.
Në këtë kuptim, historiani dhe artisti Giorgio Vasari formuloi një koncept përcaktues: lindja e re e artit antik (Rinascita), që presupozonte një vetëdije të lartë historike individuale. Në fakt, Rilindja përkrahë shkëputjes së vetëdijshme nga tradita kulturore mesjetare, e cilësoi atë si barbare dhe më vonë do ti vinte cilësimin si Arti gotik. thumb|700px|Artist anonim - Projekti i qytetit ideal, me nje urbanistike racionale tipike e Rilindjes, fillimisht iu atribua Piero della Francesca-s, Galleria Nazionale delle Marche Urbino
Aspekte të përgjithshme
Rilindja shënoi nisjen e Kohës Moderne, një periudhë historike që në përgjithësi vendoset midis shekullit të XV dhe Revolucionit francez në 1789, dhe që, në terrenin kulturor, ndahet në Rilindje (shekujt e XV dhe XVI) dhe Barok (shekujt e XVII dhe XVIII), me nëndarjen e Manierizmit në periudhën e Rilindjes, dhe Rokokos dhe Neoklasicizmit në atë Baroke.
Shekulli XV qe një periudhë e realizimeve të mëdha ekonomike, politike, fetare dhe shoqërore, në fakt përmblidhet si epokë midis fundit të mesjetës së vonë dhe kohës moderne nga pjesa më e madhe e historiografëve, megjithëse me disa diferenca datimi dhe prespektive.
Midis ngjarjeve me ndryshimet më të mëdha, në fushën politike qenë çështja lindore, e karakterizuar nga ekspansioni i perandorisë Osmane (e cila, pas marjes së Kostandinopojës në 1453 arriti të kërcënonte Hungarinë dhe territorin austriak) dhe një tjetër perëndimore, e karakterizuar nga lindja e Shteteve moderne, midis të cilëve monarkitë kombëtare të Francës, Anglisë dhe Spanjës, ashtu si dhe perandorinë e Karlit të V, që në ndryshim nga perandoritë mesjetare paraqet prirjen e përqëndrimit të pushtetit, tipike e institucioneve politike moderne, për aq sa perandoria e Karlit të V mund të shihet edhe si një rikthim në dimensionin mbikombëtar që karakterizonte Mesjetën.
Shekulli i XVI do të karakterizohej nga zbulimet e mëdha gjeografike të nisura nga Kristofor Kolombi-s me Amerikën në 1492, Vasko de Gama, 1498; udhëtimi i Fernando Magelanit rreth botës, 1519-1521; zbarkimi i Hernan Cortezit në Meksikë, 1519; pushtimi i Perusë nga Francisco Pizarro, 1530-1533), ashtu si dhe thyerja e unitetit kristian për shkak të Reformës Protestante të Martin Luterit (1520), zhvillimi i shkencës dhe teknikës (Nova Scientia e Tartaglia-s, 1538; De revolutionibus e Nikola Kopernikut, 1543; Anatomía e Vesalio-s, 1543) dhe ekspansioni i humanizmit (Erazmi i Roterdamit, Giovanni Pico della Mirandola, Ludovico Ariosto, Thomas More, Juan Luis Vives, François Rabelais).
Kundrejt kësaj dekadence, qendrat kryesore akademike evropiane kërkuan rigjenerimin nëpërmjet vlerave të kulturës klasike greko-romake. Nga ana tjetër, nisi të përvijohej një shoqëri i re e themeluar mbi bazën e shteteve të rinjë të centralizuar, me ushtri të fuqishme dhe administrata burokratike —fillimi i autokratizmit monarkik i parathënë nga Niccolo Machiaveli—, ashtu si dhe rritja demografike dhe një ekonomi e përqëndruar në një klasë të re shoqërore, borgjezia, që vendosi themelet e kapitalizmit dhe një ekonomi tregëtare paraindustriale; e gjithë kjo e nxitur nga përparimi teknik dhe shkencor i eksperimentuar përgjatë kësaj periudhe, bazuar te makina e shkrimit dhe shpejtësia konseguente e përhapjes së njohurive. Lindi kështu një vizion më antropocentrik i botës, i palidhur me fenë dhe teocentrizmin mesjetar, ku njeriu dhe përparimet teknike do të përbënin formën e re të vlerësimit të botës: humanizmi, një term fillimisht i aplikuar për specialistët e disiplinave greko-latine (e drejta, retorika, teologjia dhe arti), që do shtrihej te filozofët, artistët, shkencëtarët dhe çdo studiues i degëve të ndryshme të dijes që filluan kështu të shtoheshin në një koncept të kulturës së përgjithshme.
Në Itali, epiqendra kulturore e Rilindjes, ndarja e territorit në qytet-shtete me regjime të ndryshme politike —republika si Firencia ose Venecia, shtete monarkike si Milano dhe Napoli apo dominimi i papës në Romë— bëri të ngrihej një elitë ekonomike që përkrahte kulturën dhe artin si instrumente propagande të shtetit, duke rivalizuar me njëri-tjetrin në madhështi dhe shkëlqim. Arsimimi u bë më i aksesueshëm, megjithëse vazhdoi të ishte e lidhur me klerin dhe u favorizua debati intelektual, me themelimin e universiteteve dhe mbështetja e letërsisë.
Karakteristikat
Në formë të përgjithshme karakteristika e Rilindjes mund renditen si:
Rilindje, Mesjetë dhe Antikitet
Me thënë të vërtetën, rimarja e mënyrave klasike greko-romake dhe vetëdija e rinovuar e prejardhjes dhe lidhjes me botën e lashtë nuk qe një risi e shekullit të XIV, përkundrazi përgjatë Mesjetës kishte patur rilindje të ndryshme: rilindja longobarde, rilindja karolinge, rilindja otoniane, rilindja e vitit Një mijë, rilindja e shekullit të XII.
Megjithatë e shkuara klasike nuk imitohej në mënyrë servile, por përpunohej si shembull dhe burim frymëzimi për krijimet e reja origjinale.
Përkufizime
Termi «Rilindje» lindi nga italishtja Rinascita dhe qe vendosur nga artisti dhe historiografi Giorgio Vasari te Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori (1542–1550), si aludim për rilindjen e kulturës klasike midis obskurantizmit mesjetar. Si i till, përbënte një fenomen si shoqëror ashtu dhe politik si dhe kulturor që përfshiu gjithë kontinentin evropian përgjatë shekujve të XV dhe XVI. Në historiografinë moderne, përcaktimi i parë i Rilindjes u bë nga historiani francez Jules Michelet (La Renaissance, 1855), ndërsa vizioni aktual për botën rilindase u farkëtua nga Jacob Burckhardt në studimin e tij La cultura del Renacimiento en Italia (1860).
Ndërsa termi "Rilindje" dhe imazhi ideal i periudhës që ky përcakton është fryt i historiografisë së Tetëqintës, në veçanti atësia e përkufizimit mund ti atribuohet historianit francez Jules Michelet që e përdori në 1855 për të përcaktuar "zbulimin e botës së njeriut" që do të merrte udhë në shekullin e XV. Në 1860 historiani zvicerian Jacob Burckhardt, i përmedur më lart, e zgjeroi konceptin e shprehur nga Michelet-i, duke përshkruar epokën si ajo ku do të vinte në jetë njerëzimi dhe vetëdija moderne pas një periudhe të gjatë dekadence. Mund të vërehet jehona e gjykimeve përbuzëse të shprehura nga rilindësit përkundrejt Mesjetës, term që sajohet pikërisht në epokën humaniste nga Flavio Biondo për të treguar një periudhë "të errët" që ai ia kundravendoste me vendosmëri të tashmes së tij, që do të karakterizohej nga ana tjetër nga rinisja e studimeve mbi letërsinë dhe kulturën e Greqisë së Lashtë dhe Romës së lashtë.
Kur flitet për Rilindjen rezulton mjaft e vështirë të vendosësh një datë fillimi, që ndryshon sipas disiplinave. Megjithëse zakonisht fillimi i Rilindjes vendoset në shekullin e XV ajo mund të zhvendoset deri në në shekullin e XIII, me veprën e disa artistëve të konsideruar si pararendës, si Cimabue dhe Giotto di Bondone në pikturë dhe Nicola Pisano në skulpturë. Këta vendosën bazat e artistëve të parë plotësisht rilindas në Firence fillimit të shekullit të XV, si piktori Masaccio, skulptori Donatello dhe arkitekti Filippo Brunelleschi, të gjithë të interesuar për natyralizmin, harmoninë dhe proporcionet matematike. Ndërsa historianë të tjerë e vendosin lëvizjen në fillim të vitit 1453, në rënien e Kostadinopojës, ose theksojnë shpikjen e rëndësishme të makinës së shkrimit (afërsisht në 1440, nga Johannes Gutenberg).
Është saktësuar megjithatë se një rinovim i rëndësishëm kulturor dhe shkencor u zhvillua në dekadat e fundit të shekullit të XIV dhe në të hershmit e shekullit të XV kryesisht në Firence. Nga këtu, nëpërmjet zhvendosjes së artistëve, gjuha u eksportua në pjesën tjetër të Italisë (mbi të gjitha në Venecia dhe Romë), pastaj, në vazhdim në shekullin e XVI, në gjithë Evropën. Qendra të tjera të rëndësishme të Rilindjes në Itali, veç të sapo përmendurave Venecie dhe Romë, qenë Ferrara, Urbino, Siena, Padova, Peruxhia, Vicenza, Verona, Mantova, Milano dhe Napoli. Nga ky i fundit, rreth mesit të Katërqintës, format e veçanta rilindase, në vazhdim u eksportuan në gadishullin Iberik.
Në këtë klimë kulturore rinovuese, të bazuar në modelet e antikitetit klasik, lindi në fillim të shekullit të XV në Itali një lëvizje artistike me vitalitet të madh, që do të shtrihej në Itali dhe vendet e tjera evropiane. Artisti krijoi vetëdijen e individit me vlera të çmuara, u ndje i tërhequr nga kultura dhe dija në përgjithësi, dhe nisi të studionte modelet e antikitetit, ndonjëherë studionte disiplina si Anatomia dhe eksperimentonte teknika të reja, si dritë-hijet dhe Prespektiva, duke i zhvilluar pa masë format e paraqitjes së botës natyrore me besnikëri. Paradigma e kësaj sjelljeje të re është Leonardo da Vinçi, që u interesua mbi degë të shumëfishta të dijes, por në të njëjtën mënyrë Michelangelo Buonarroti, Raffaello Sanzio, Sandro Botticelli dhe Donato Bramante qenë artistë të frymëzuar nga imazhet e antikitetit dhe të shqetësuar për të zhvilluar teknika të reja skulpturore, piktorike dhe arkitektonike, ashtu si për muzikën, poezinë dhe ndjeshmërinë e re humaniste.
Nuk ka dyshim se Rilindja evoluoi në masë të madhe nga arti mesjetar, një pjesë e të cilit nuk e vlerësonte dhe imitonte artin klasik; por artisti rilindas kërkoi me ngulmim të shkëputej nga etapa e mëparshme, që e nënvlerësonin për mbivendosjen e vlerave fetare dhe stilin anti natyralist, i rrjedhur jo nga një paaftësi teknike për të imituar natyrshmërinë, por nga një vullnet për ta shmangur duke theksuar vlera të tjera më subjektive, të lidhura me spiritualitetin. Pa dyshim, vetë artisti rilindas nuk e vlerësonte këtë fakt dhe ndihej i ndryshëm, «i rilindur»; kështu, Lorenzo Valla nisi të pohonte se nuk e dinte pse artet «kanë arritur në atë pikë dhe gati të vdekuara; as pse kanë rilindur në këtë epokë; duke u shfaqur dhe triumfuar shumë artistë dhe shkrimtarë të mirë».
Një pjesë e mirë e lindjes së këtyre vlerave të reja, ku artisti dhe letrari do të lartësohen nëpërmjet nga personazhe me origjinë fisnike, të ardhur nga sistemi i qytet-shteteve italiane të tipit të republikan, duke shmangur kështu mënyrat autoritare të aristokracisë dhe klerit, me shoqëri që vlerësonin më shumë meritën se sa prejardhjen nga një familje e caktuar. Në këtë shoqëri të re vlerësohej më shumë virtyti qytetar se sa ai kalorsiak apo soditës, talenti personal —qoftë në tregëti, shkenca apo arte— në vend të prejardhjes.
Faza e dytë e Rilindjes, ose Pesëqinta, u karakterizua nga hegjemonia artistike e Romës, e papëve (Papa Juli II, Papa Leoni X, Papa Klementi VII dhe Papa Pali III, disa prej të cilëve anëtarë të familjes fiorentine të Medici) përkrahën vendosmërisht zhvillimin e arteve, ashtu si dhe vëzhgimin e antikitetit klasik. Pa dyshim, me luftërat e Italisë (plaçkitja e Romës në 1527), shumë nga këta artistë emigruan duke ndihmuar në përhapjen e teorive të rilindase në të gjithë Evropën.