Politika_Libri_i_Dytë_(Aristoteli)
Ka shumë vështirësi në komunitetin e grave. Dhe parimi mbi të cilin mbështet Sokrati domosdoshmërinë e një institucioni të tillë padyshim që nuk përcaktohet nga argumentet e tij. Më tej, si një mjet për qëllimin që ai i përshkruan shtetit, skema e marrë fjalë për fjalë është e parealizueshme, dhe se si ne duhet ta interpretojmë atë nuk thuhet askund saktësisht. Unë jam duke folur për premisën nga e cila rrjedh argumenti i Sokratit, "se sa më i madh uniteti i shtetit aq më mirë". A nuk është e qartë që një shtet mund të arrijë gjerësisht një shkallë të tillë uniteti sa të mos jetë më një shtet? meqenëse natyra e një shteti duhet të jetë një shumësi, dhe në prirjen për unitet më të madh, nga të qenit shtet, ai bëhet një familje dhe nga të qenit një familje, një individ; sepse familja mund të thuhet se është më shumë se shteti, dhe individi sesa familja. Kështu që ne nuk duhet ta arrijmë këtë unitet më të madh edhe nëse mundemi, sepse do të ishte shkatërrimi i shtetit. Përsëri, një shtet nuk përbëhet vetëm nga kaq shumë burra, por nga lloje të ndryshme burrash; sepse të ngjashmit nuk përbëjnë shtet. Nuk është si një aleancë ushtarake Dobia e kësaj të fundit varet nga sasia e saj edhe kur nuk ka asnjë ndryshim në cilësi (për mbrojtjen e ndërsjellë synohet qëllimi) ashtu si një peshë më e madhe e gjithçkaje është më e dobishme se sa më pak (në të njëjtën mënyrë, një shtet ndryshon nga një komb, kur kombi nuk ka popullsinë e tij të organizuar në fshatra, por jeton një lloj arkade të jetës); por elementet nga të cilët do të formohet një unitet ndryshojnë në natyrë. Prandaj, parimi i kompensimit, siç e kam vërejtur tashmë në Etikë, është shpëtimi i shteteve. Edhe midis njerëzve të lirë dhe të barabartë, ky është një parim i cili duhet të ruhet, sepse ata nuk mund të rregullojnë së bashku, por duhet të ndryshojnë në fund të një viti ose të një periudhe tjetër kohe ose në një renditje të trashëgimisë. Rezultati është që mbi këtë plan ata të gjithë qeverisin; ashtu si këpucarët dhe marangozët do të shkëmbenin profesionet e tyre dhe të njëjtët persona jo gjithmonë vazhdonin këpucarë dhe marangozë. Dhe meqë është më mirë që kjo të jetë ashtu edhe në politikë, është e qartë se ndërsa duhet të ketë vazhdimësi të të njëjtëve persona në pushtet, aty ku kjo është e mundur, por kur kjo nuk është e mundur për shkak të barazisë natyrore të qytetarëve, dhe në të njëjtën kohë është vetëm që një duhet të marrë pjesë në qeveri (nëse qeverisja është një gjë e mirë apo e keqe), një përafrim me këtë është që të barabartët nga ana tjetër të tërhiqen nga detyra dhe duhet, përveç pozitës zyrtare, trajtohen njësoj. Kështu qeveris një parti dhe të tjerët qeverisen me radhë, sikur të mos ishin më të njëjtët persona. Në të njëjtën mënyrë kur ata mbajnë funksione ka një larmi në zyrat e mbajtura. Prandaj është e qartë se një qytet nuk është nga natyra një qytet në atë kuptim që pohojnë disa persona; dhe se ajo që thuhet se është e mira më e madhe e qyteteve është në të vërtetë shkatërrimi i tyre; por me siguri e mira e gjërave duhet të jetë ajo që i ruan ato. Përsëri, në një këndvështrim tjetër, ky bashkim ekstrem i shtetit nuk është qartë i mirë; sepse një familje është më e vetë-mjaftueshme se një individ, dhe një qytet sesa një familje, dhe një qytet lind vetëm kur bashkësia është mjaft e madhe për të qenë e mjaftueshme. Nëse atëherë dëshirohet vetë-mjaftueshmëria, shkalla më e vogël e unitetit është më e dëshirueshme sesa më e madhja.