cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafaelo
Bazilika e Shën Pjetrit
Në projektim Raffaello-ja përdori një sistem të ri, atë të projektimit drejtkëndor (thoshte: arkitekti nuk ka nevojë të dijë të vizatoi si një piktor, por të ketë vizatime që i lejojnë ta shohi ndërtesën ashtu siç është), duke braktisur konfigurimin prospektik të Bramante-s. Nga një plan i atribuar Raffaello-s dallohet një navatë me pesë ndarje, me navata anësore, që që vendoset përpara një hapësire me kupolë bramanteske; shtyllat që paraqesin parasta të dyfishta qoftë drejt navatës kryesore qoftë drejt navatave anësore; shfaqet façata e përbërë nga një portik i gjerë me dy kate.
Themelet e kullave duken të pamjaftueshme; për këtë arsye u vendos të vendoseshin faqet e murit (ato më të ngarkuarat) më afër kullave të kupolës. Rendi gjigand i kroçerës vazhdonte te shtyllat e transetit dhe kollonat mes shtyllave formonin një rend minor.
Raffaello-ja nuk kishte asnjë qëllim të modifikonte kupolën e Bramante-s: pamja e jashtme e kishës do të dominohej nga sistemi i trabeacionit alla antik, dmth. të përbërë nga mbështetje vertikale dhe arkitrarë horizontal pa përdorimin e harqeve. Qoftë në korridore qoftë në façata, kollona të lira ose gjysëmkollona të mbështetura në mur duke mbajtur trabeacionin e rendit dorik.
Antonio da Sangallo i Riu, pasues i Raffaello-s (1520), i shfaqi difektet e Raffaello-s në një memorial të famshëm.
Pallate
Raffaello-ja projektoi (sipas Giorgio Vasarit) pallatin Branconio dell'Aquila për kryenoterin apostolik Giovanbattista Branconio dell'Aquila, e shembur më pas në gjashtëqintën për ti hapur vend kolonadës së Bernini-t përpara Shën Pjetrit. Façata kishte pesë ndarje, të frymëzuara nga Palazzo Caprini i Bramante-s, por dallohej nga modeli i mjeshtrit. Kati përdhes për shembull do të jepej me qera punishteve dhe nuk kishte bugnato, por i artikuluar nga një rend toskanik që kornizonte arkada të verbëra. Në katin e sipërm braktisi rendet klasike, duke thyer kështu traditën nga Palazzo Rucellai, dhe u tejkalua edhe nga dallimi i qartë tradicional mes elementeve mbajtës dhe pjesëve mbushëse.
Pallate të tjerë gati me siguri të projektuar nga Raffaello-ja, me ndihmën e punishtes së tij, që përfshinte Giulio Romano-n, janë Palazzo Jacopo da Brescia dhe Palazzo Alberini.
Palazzo Vidoni Caffarelli, megjithëse i qe atribuar për shumë kohë Raffaello-s, nuk u projektua personalisht nga mjeshtri, por me siguri nga një nxënës i tij, me gjasa Lorenzo Lotti, dhe pasqyron megjithatë një model dhe një stil të referueshëm vetëm Raffaello-s por edhe Bramante-s. Raffaello i është atribuar edhe sipas asaj që tregon Vasari, projekti i Palazzo Pandolfini në Firence, i nisur në 1516, por ku punimet i mbikqyri Giovanfrancesco da Sangallo dhe pastaj Bastiano da Sangallo, i quajtur Aristotile. Nuk është e qartë nëse pallati, çuditërisht vetëm me dy kate në vend të tre kateve të zakonshëm, u përfundua apo jo.
Villa Madama
Një tjetër projekt, i destinuar për të gjetur rezonancë të madhe dhe zhvillime për gjithë çinkueçenton, qe ai pa-mbaruar i Villa Madama-s në faqen e Monte Mario-s, i nisur në 1518 me porosinë e Leonit të X dhe të kardinalit Giulio de' Medici. Paraqitja rilindase e vilës u përpunua në dritën e mësimeve të antikitetit, me forma imponuese dhe një vëmendje të veçantë te integrimi midis ndërtesës dhe mjedisit rrethues. Përreth oborrit qendror rrethor duhej të niste një seri aksesh viziv, në një vazhdimësi llozhash, sollonesh, mjedise shërbimi dhe lokalesh termale, deri te kopështi në faqen e molit, me hipodrom, teatër, stalla për dyqint kuajt, fontana dhe shatërvane. Dekorimi është përllogaritur në mënyrë delikate, duke shkrirë afreske dhe stukime të frymëzuara ng Domus Aurea dhe nga mbetje të tjera arkeologjike të zbuluara në atë epokë.
Vepra u pezullua në kohën e Klementit të VII dhe u dëmtua gjatë plaçkitjes së Romës (1527).
Te Villa Madama gjendet i njëjti ngulim mbi pamjet e brendshme, si te Cappella Chigi dhe e njëjta braktisje e një sistemi struktural që zotëronte tërësinë e objektit, si te palazzo Branconio dell'Aquila. Asnjë ndërtesë paraardhëse nuk kishte riprodhuar kaq saktësisht funksionin dhe format e modeleve antike romane: Struktura dhe zbukurimi shkrihen së bashku.
Studimi i antikitetit
Nën pontifikatin e Leonit të X, Raffaello-ja mori edhe detyra për mbrojtjen dhe regjistrimin e mermereve antike, që e çuan në realizimin e një studimi të kujdesshëm të mbetjeve, për shembull duke ekzaminuar strukturat dhe elementet arkitektonike të Panteonit si asnjë deri atëherë.
Projekti më përfshirës dhe ambicioz në këtë sektor qe ai i drejtimit të një plani të Romës perandorake, që kërkonte ndërmarrjen e një proçedimi sistematik të rëndësishëm dhe paraqitjeje drejtkëndore. Ndihma iu afrua nga një instrument i pajisur me busullë, i përshkruar në një letër për papën, që u përpilua bashkë me Baldassarre Castiglione-n dhe në të cilën gjendet edhe një shprehje e apasionuar admirimi për kulturën klasike. Vullneti për tu matur me të mund të anashkalohej nga nevoja për të ruajtur mbetjet, duke u ankuar për shkatërrimet, jo aq ato të barbarëve, por ato të shkaktuara nga pakujdesi dhe sipërfaqësia e pontifikëve të mëparshëm, duke arritur në humbjen e imazhit dhe kujtimit të Romës antike.
Tema e krahasimit me antikët u bë qendrore në veprat e viteve të fundit të Santit, qoftë si përjetim i miteve, qoftë në arritjen e përsosmërisë së humbur formale. Në vepra si Loggia di Psiche ose groteskët e Stufetta e kardinal Bibbiena-s ose te Loggetta e kardinal Bibbiena-s përpunohet një sistem dekorimi alla antik, i evokuar nga stuket dhe afresket sipas stilit të Domus Aurea (të zbuluar pak vite më parë), deri te rimarrja e teknikave si enkausti apo piktura e plotësuar me prekje të lehta dhe thelbësore, të gjallëruara nga ndriçimi.
Llozhat
Llozhat që dekorojnë façatën e Palazzo Niccolino-s në Vatikan, të nisura nga Bramantja, u vazhduan nga Raffaello-ja, qoftë në zbatim qoft në dekorim. Santi e pasuroi artikulimin e faqeve murore dhe i mbuloi ndarjet me kube si pavjon, që i lejuan punishtes së tij të zotëronte plane më të mëdha për dekorimin piktorik. Ky i fundit, i nisur në 1518, soditi punën e një turme asistentësh dhe përfshinte rreth gjashtëdhjetë tregime nga Besëlidhja e Vjetër dhe ajo e Re, sa u konsiderua "Bibla e Raffaello-s".
La Trasfigurazione
Në 1516 kardinali Giulio de' Medici vendosi një lloj gare midis dy piktorëve më aktiv në Romë, Raffaello-s dhe Sebastiano del Piombo-s (përkrahësi i të cilit ishte Michelangelo-ja), të cilëve iu kërkua nga një pala d’altare secilit për tu vendosur në katedralen e Narbona-s, selia e tij peshkopale. Raffaello-ja punoi shumë ngadalë për veprën, sa që në vdekjen e tij ishte akoma e pa-përfunduar dhe me siguri vuri dorë Giulio Romano-ja në pjesën e poshtme, edhe pse nuk dihet se në çfarë mase. Vepra e tij kishte të bënte me Trasfigurazione-n e Krishtit, që ishte shkrirë për herë të parë me episodin ungjillor të “shërimit të të pushtuarit''.
Vepër dinamike dhe inovative, me një përdorim rrezatues të dritës, që tregon dy zona rrethore të mbivendosura, të lidhura nga referime dhe gjeste të shumëfishta. Forca drammatike çlirohet nga kontrasti midis kompozimit simetrik të pjesës së sipërme dhe gjestet e ankthshme dhe stonimet e pjesës së poshtme, por duke u drejtuar në aksin vertikal deri te teofania hyjnore, që zgjidh të gjitha dramat.
Vdekja
Bëhet fjalë për një leit motiv të bashkëkohësve të Santit, në apogjeun e suksesit të tij, e konsideronin aq "hyjnor" sa ta krahasonin me një rimishërim të Krishtit: që si ai kishte vdekur të premten e shenjtë dhe për një kohë të gjatë u shtrembërua data e lindjes së tij për ta përputhur me një tjetër të premte të shenjtë. E njëjta pamje me mjekërr dhe flokët e gjatë të lëshuar të ndarë në mes, të dukshëm për shembull te Autoritratto con un amico, nga afër të kujtojnë pamjen e Krishtit, siç shkroi Pietro Paolo Lomazzo: fisnikëria dhe bukuria e Raffaello-s "ngjan me atë që gjithë piktorët e shkëlqyer paraqisnin si Zoti Ynë". Korit të lëvdatave iu bashkua dhe Vasari, që e kujtoi "me natyrë të pajisur me gjithë atë modesti dhe mirësi që zokonisht shihet në ngjyrë që më shumë se të tjerët kanë një lloj humaniteti të natyrës së butë që i shtohet një zbukurim shumë i bukur i një dashamirësie të hijshme".
Zhdukja e tij u përcoll nga tërë radhët e oborrit papnor dh trupi i tij u varros në Panteon, sikur ai vetë ta kishte kërkuar. Antonio Tebàldi, 1463-1537, një poet mik me Raffaello-n, krijoi për të këtë epitaf: "Këtu prehet ai Raffaello, nga i cili, gjallë, Nëna Natyrë druhej se mund ta tejkalonte dhe kur vdiq, [u druajt] se mos vdiste [me të]. (ILLE HIC EST RAPHAEL TIMUIT QUO SOSPITE VINCI RERUM MAGNA PARENS ET MORIENTE MORI)
Raffaello dhe Leonardo
Leonardo-ja ishte atëherë mbi tridhjetë vjeçar kur Raffaello-ja lindi, por fama e tij si piktor inovativ dhe i aftë për rezultate të jashtëzakonshme ishte akoma e gjallë kur Santi vendosi të vendosej në Firence, për të admiruar, mes të tjerave, Betejën e Anghiari-t. Ndikimi i Leonardo-s, në mënyrën e tij të lidhjes së figurave në kompozime harmonike të karakterizuara nga skema gjeometrike si dhe të sfumato-s së tij qe një nga përbërësit themelor të gjuhës rafaeleske, edhe pse u përpunua me rezultate tërësisht të ndryshme. Vepra si Madonna del Belvedere tregojnë një kompozim piramidal të derivuar nga Leonardo-ja, por është tërësisht munguese ndjesia e misterit dhe ngarkesa shqetësuese e aluzioneve dhe sygjestionimeve të piktorit nga Vinci, të zëvendësuara nga ndjenjë familjariteti të qetë dhe spontan.
Me siguri shembulli i Leonardo-s nxiti te i riu vullnetin për të tejkaluar kopjimet shterpë të modeleve të repertorit (siç ishte zakon të bënte Perugino-ja), në favor të një përpunimi të vazhdueshëm dhe studimi organik të gjithë figurave dhe peizazhit, shpesh të dalluar nga i vërteti, për të favorizuar një paraqitje më natyrale dhe të besueshme. Vetë Vasari dëshmon si të riut Raffaello "duke i pëlqyer maniera e Leonardo-s më shumë se gjithëçka e parë ndonjëherë, u vu ta studionte", duke u shkëputur gjithësesi pak nga pak, drejt një stili plotësisht të tijin. Mbetet shembulli i një kopjeje të Leda col cigno leonardeske nga dora e Santit.
Leonardo-ja qe në Romë në 1514-1516 dhe këtu pati me siguri mënyrë për tu vënë në kontakt me Raffaello-n, piktorin më të madh të oborrit papnor. Nuk ka të dhëna për kontakte të drejtpërdrejta midis të dyve, as për porosi piktorike për Leonardo-n në atë periudhë, por vepra të Raffaello-s nga ato të viteve të fundit që tregojnë një interes të rinovuar për artin e Leonardo-s, edhe atë të parë ndoshta një dekadë më parë. Për shembull te La Perla skema rimer atë të Vergine delle Rocce, ndërsa te Trasfigurazione disa figura rimarrin drejtpërdrejt ato të Leonardo-s te Adorazione dei Magi.
Raffaello dhe Michelangelo
Raffaello i ri qe tërhequr shumë nga risitë e po aq të riut, Michelangelo (mes të dyve kishte rreth tetë vite diferencë), duke arritur të trasferohej në Firence pikërisht për të admiruar, mes të tjerëve, kartonin e tij për Betejën e Cascina-s. Sapo mbërriti, Santi mundi të studionte me vëmendje Davidin monumental prej mermeri të piazza della Signoria, nga i cili nxori disa vizatime të veçanta. Disa Madonna të periudhës fiorentine rezultojnë të ndikuara nga skulpturat e Buonarroti-t, si Tondo Pitti ose Tondo Taddei dhe, gjë mjaft e çuditshme, Madonna di Bruges, që nuk doli nga punishtja e artistit veç se për tu dërguar në sekret të plotë në Flandër. Ndoshta nëpërmjet ndërmjetësimit të mjeshtrit të tij Perugino, Raffaello-ja kishte arritur të hynte ku shumë fiorentinas nuk mundnin.
Admirimi për Michelangelo-n u trasformua në një përplasje të mirëfilltë artistike në kohën e qendrimit në Romë. Me gjasa nuk qe ata dy që u grupuan vullnetarisht kundër, por klima tej mase konkuruese e oborrit të papës, i tejnxehur me gjasa nga Bramantja, që kërkonte ta çonte ujin në mullirin e tij duke çvlerësuar fiorentinin Michelangelo dhe duke promuovuar nga ana tjetër bashkëqytetarin e tij, Raffaello. Burimet papnore, sado të mëdha, nuk ishin megjithatë të pafundme dhe Bramantja, angazhoi në sipërmarrjen e vështirë të rindërtimit të Shën Pjetrit e vuri në plan të dytë projektin e varrit të Giulio-s së II, duke nisur çështjen e "tragjedisë së varrimit", që do ta mundonte për dyzet vjet. Në fakt, në një letër të vonë Michelangelo-ja shkroi: «Gjithë mosmarrveshjet që lindën mes papa Julio-s dhe mua, qe zilia e Bramante-s dhe e Raffaello-s nga Urbino [...] dhe kishte arsye të mirë Raffaello-ja, që atë kishte në art, e kishte nga mua».
Rivaliteti midis dy piktorëve solli shpejt në lindjen e grupimeve të mirëfillta, me mbështetës të njërit apo tjetrit, të cilëve ju shtua Sebastiano del Piombo, i marr nën mbrojtje nga Buonarroti. Megjithë tonet e ashpra të diskutimit, Raffaello-ja tregoi se ishte i interesuar për risitë e Michelangelo-s në afresket e kubesë së Cappella Sistina-s; përveç përfshirjes së tij në një portret të Shkollës së Athinës, në vepra pasuese vërehen referime elokuente të Michelangelo-s, si te Profeta Isaia, i lavdëruar nga vetë Buonarroti, ose te Incendio di Borgo, ku trupat muskuloz në lëvizje të rrëmujshme çojnë drejtpërdrejtë te shembulli i tij.
Një monument i ri përballjeje lindi kur Giulio de' Medici vendosi ti besonte dy pala d’altare të mëdha Sebastiano del Piombo-s dhe Raffaello-s. Leonardo Sellaio i shkroi Buonarroti-t: «Tani më duket se Raffaello-ja do ta bëj rrëmujë botën që ai [Sebastiano-ja] mos ta bëj, për mos tu krahasuar» (19 janar 1517). Michelangelo-ja vizatoi me dorën e tij figurat kryesore të pala-s së Sebastiano-s (La Resurrezione di Lazzaro) dhe dy artistët në fjalë e vonuan dorëzimin e veprës për mos tiu shfaqur rivalit. Më në fund Raffaello-ja vdiq, duke lënë të famshmin Trasfigurazione, të përfunduar nga nxënësit e tij.
Raffaello-ja dhe inçizioni
Raffaello-ja pati një admirim të sinqertë dhe të thellë për artin e inçizionit dhe janë dokumentuar disa vepra të Albrecht Dürer që ai mbante të ekspozuara në punishten e tij. Ai arriti të dërgonte një dishepull të tijin, Baviero de' Carrocci, për tu vënë në kontakt me Marcantonio Raimondi-n, inçizor bolonjez aktiv në Romë, nxënës i Francia-s dhe i ndikuar nga Dürer-i. Atij i besoi detyrën e riprodhimit në seri të një sasie të madhe pikturash dhe vizatimesh të Santit, duke favorizuar një përhapje të jashtëzakonshme.
Vasari rrëfeu se si Raffaello-ja qe jo vetëm i ndërgjegjshëm por në një farë sensi promotor i këtij aktiviteti fitimprurës të Raimondit, duke e shtyrë të shiste riprodhime në stampa me çmime të arritshme, për një gamë shumë të gjerë, përkundrejt rrethit të ngushtë të porositësve të aftë që siguronin veprat e urbinasit. Ky treg pati një sukses të pamat, në Itali dhe jashtë saj, duke arritur përfaqësoi një nga mjetet kryesore të përhapjes së Manierës moderne në Evropë, duke i bërë të njohura ikonografitë dhe skemat kompozitive mbi të cilat u formuan gjenerata të tëra artistësh.
Ndikimi
Raffaello-ja qe një nga piktorët më ndikues në historinë e artit perëndimor. Rimarja nga ai i temave mikelanxholeske, të ndërmjetësuara nga vizioni i tij solemn dhe i qetë, qe një nga input-et thelbësore të manierizmit. Nxënësit e punishtes së tij patën shpesh karriera të pavarura në shumë oborre italiane dhe europiane, që përhapën kudo manierën dhe arritjet e tij.
Pa veprat monumentale të fazës romane është i pamendueshëm "klasicizmi" i shekullit pasues, në të njëjtën kohë elegant dhe madhështor, i Karraçëve, Guido Reni-t, Caravaggio-s, Rubens-it dhe Velázquez-it. Model i pashmangshëm edhe në fazën e akademive të shtatëqintës dhe tetëqintës, u bë burim frymëzimi për mjeshtra shumë të ndryshëm si Jean-Auguste-Dominique Ingres dhe Delacroix, që, nga ai morën shtysa të ndryshme. Përgjatë shekullit të XIX vepra e tij frymëzoi lëvizje të rëndësishme, si ajo e Nazareni dhe ajo e Pre-rafaelitëve, këto të fundit të interesuara për estetikën e tij rinore, të lidhur me një rievokim arkadik katërqintës dhe fillimit të pesëqintës italiane, pikërisht para "Raffaello-s klasicist". thumb|357x357px|Portreti i Bindo Altovitit
Vepra postume të shkollës
Që në vitet e fundit të jetës Raffaello-ja qe më shumë një sipërmarrës punimesh për punishten e tij sesa një piktor në kuptimin e ngushtë; prodhonte zakonisht vizatime dhe kartona për vepra që kryheshin nga asistentët e tij. Për këtë idetë e tija vazhduan të zbatoheshin edhe pas vdekjes së tij.
Nderime
Raffaello Santit i është dedikuar asteroidi 9957 Raffaellosanti.
Që nga viti 1997, Raffaello Santi u portretizua mbi kartëmondhën prej 500.000 liretash italiane, deri sa u fut euro.
Për më tepër Raffaello Santit i është dedikuar avioni Alitalia Airbus A330-202, i regjistruar EI-EJG. http://www.planespotters.net/Production_List/Airbus/A330/1123,EI-EJG-Alitalia.php
Raffaello-ja në kinema
Në 1943 Enrico Guazzoni realizoi filmin La Fornarina ku artisti u interpretua nga piktori Walter Lazzaro.
Parma Calcio 1913
Parma Calcio 1913, njohur zakonisht si Parma, është një klub profesionist italian me seli në Parma, Emilia-Romanja që momentalisht konkuron në Serie A në sezonin 2019–20, pasi përfundoi në vendin e katërmbëdhjetë në sezonin e kaluar.
Themeluar si Verdi Foot Ball Club në dhjetor 1916, klubi luan ndeshjet si vendas në Stadio Ennio Tardini me 27,906 vende, i cili ndryshet njihet si Il Tardini, që nga viti 1923.
Gjeografia e Republikës së Afrikës Qendrore
Gjeografia e Republikës së Afrikës Qendrore
Republika e Afrikës Qendrore ndodhet në Afrikën perëndimore në veri të Republikës Demokratike të Kongos.
Sipërfaqja e përgjithshme e Republikës së Afrikës Qendrore është 622,984 km2 ( 21 herë e diçka ma e madhe se Shqipëria) dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 7 00 V, 21 00 L. Republika e Afrikës Qendrore ka një vijë kufitare 4,591km të gjatë që e ndanë atë nga : Kameruni 797 km, Çadi 1,197 km, Republika Demokratike e Kongos 1,577 km, Republika e Kongos 467 km dhe Sudani 1,165 km
Relievi i Republikës së Afrikës Qendrore është me terrene të gjëra, të rrafshëta e malore. Në verilindje dhe jugperëndim është relievë shkëmborë. Pika më e ultë e relievit është 335 m përgjatë lumit Oubangui (ang.:Oubangui) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,420 metrave në majën e malin Ngaoui (ang.: Mont Ngaoui), në veri-lindje, në kufi me Kamerunin.
Vendi ndodhe (pjesa më e madhe e tij) në një lartësi mbidetare deri në 1.420 m mbi nivelin e deti. Në veri mbizotëronë më tepër një klimë e ngjashme me klimën e shkretirës ndërsa në jug klima ekuatoriale me reshje të shiut nga muaji mars deri në tetor. Flora und Fauna
Vargmalet e dendura tropike në jug të vendit është vendstrehimi më i largët i gorillave dhe elefantëve. Megjithatë pjesa më e madhe e vendit karakterizohet me luginat të bleruara dhe me pyje jo të dendura. Kafshët vendase më të shpeshta që popullzojnë pjesën më të madhe të vendit janë: elefantët, majmunët, antilopat, buallicat, zogj që rrallë hasen në natyrë, sikurse kali i Nilit që popullzojnë ujërat e vendit.
Klima e Republikës së Afrikës Qendrore është e njëjtë me vendet tropike me dimër të tatë e verë të nxehtë e me rresje shiu.
Si pasurit natyrore të Republikës së Afrikës Qendrore sipas CIA-Factboock llogariten të jenë : Diamante, Urani (U), Ari (Au), Nafta dhe Prurja e ujit. Si tokë e punueshme llogaritet të jetë diku 3.1% e sipërfaqes së vendit.
República Centro-Africana
Gjeografia e Angolës
Gjeografia e Angolës
Angola ndodhet në kontinentit Afrikan në mes të Namibisë e Republikës Demokratike të Kongos dhe ka dalje në Oqeanin Atlantik. Sipas OKB-së hynë në rajonin e Afrikës qendrore mirëpo disa organizata e institute e plasojnë në Afrikën jugore.
Sipërfaqja e përgjithshme e Angolës është 1,246,700 km2 dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 12 30 J, 18 30 L apo shikuar nga Shqipëria në anën jug-lindore (ora 7:00).
Vija bregdetare e Angolës është 1,600 km (diku pesë herë më e gjatë se Bregdeti Shqiptar) ndërsa kufiri tokësorë 5,198 km i gjatë dhe e ndanë atë nga : Republika Demokratike e Kongos 2,511 km (nga të cilat 225 km janë vijë kufitare e provincës së diskutueshme Kabinda (ang.: Cabinda ), Republika e Kongos 201 km, Namibia 1,376 km, Zambia 1,110 km
Klima në pjesën jugore dhe përgjatë bregdetit deri në Luandë, është klimë gjysmë shkretinore, ndërsa në veri mbajnë temperatura të ulëta me thatësira sezonale (maj-tetor) dhe reshje po ashtu sezonale që fillojnë në nëntor e vazhdojnë deri në prill.
Relievi i Angolës përshkruhet nga vija e ngushtë bregdetare, hapësirë e cila ngritët shpejt në lartësia dhe përfundon në rrafshnaltën e gjerë në brendi të vendit. Pika më e ultë e relievit është përgjatë bregdetit dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,620 metrave në pikën e quajtur "Moro de Moko" (ang.:Morro de Moco), në pjesën perëndimore në brendi të vendit.
Si pasurit natyrore të Angolës sipas CIA-Factboock llogariten të jenë: Vajguri ,Diamante të çmuara, Hekuri (Fe), Fosfate, Bakri (Cu), Ari (Au), Boksit dhe Urani (U). Si tokë e punueshme llogaritet të jetë diku 2.41% e sipërfaqes së vendit.
Kallëzuesi
Kallëzuesi
• Kallëzuesi është gjymtyrë kryesore e fjalisë, e cila tregon se ç'ben një emër. Ai qendoron shpesh herë pas kryefjales por ka raste që qendron edhe para saj. Kemi kallzuesor foljor te perbere dhe te thjeshtë dhe emeror.
• Kallëzuesi foljor, shprehet me një folje në kohën e thjeshtë si: luaj  dhe kohën e përbër kam luajtur ose kisha luajtur
• Kallëzuesi emëror, shprehet me jam+emër, jam + mbiemër, jam +përemër, jam + numëror, jam + ndajfolje jam + rrethanor por asnjehere me foljen “kam”.
• Kallëzuesi i thjeshtë, është i përbër nga një folje luaj, bëj
• Kallëzuesi i përbërë, është i përbër nga një folje gjysmëndihmëse (nisë, filloj, vazhdoj ) ose folje modale ( mund, duhet, do) dhe nje folje e thjeshtë zakonisht ne mënyrën lidhore. P.sh nisa të lexoj, duhet ta provosh vazhdova të shikoja, mund të këndoj etj.
• Fjali dhe diskutim Kallëzuesi:
1. Luiz Ejlli eshte personi me i perfolur ne rrjete sociale. Kjo fjali ka kallzuesin dhe kryefjalën Luiz Ejlli është kryefjala me i perfolur është kallëzuesi.Luiz Ejlli
2. Prishtina është kryeqytet. Kjo fjali ka kallëzuesin dhe kryefjalën PRISHTINA është kryefjala ËSHTË KRYEQYTET është kallëzuesi.
Rasa kallëzore
Rasa kallëzore (shkurt ) e një emri është rasa gramatikore e përdorur për të shënuar kundrinorin e drejtë të një foljeje kalimtare. E njëjta rasë përdoret në shumë gjuhë për kundrinorët e (disa ose të gjitha) parafjalëve. Zakonisht është e kombinuar me rasën emërore (për shembull në latinisht).
Rasa kallëzore është tipike për gjuhët e hershme indo-evropiane dhe ende ekziston në disa prej tyre (përfshirë armenishten, latinishten, sanskritishten, greqishten, gjermanishten, polonishten, rusishten dhe serbishten), në gjuhët fino-ugrishte (të tilla si finlandishtja dhe hungarishtja) ), në të gjitha gjuhët turkike dhe në gjuhët semite (të tilla si arabishtja). Disa gjuhë balto-finike, të tilla si finlandishtja, kanë dy rasa për të shënuar kundrinorët, kallëzuesin dhe atë pjesor. Në termat e shtrirjes morfosintaksore, të dy kryejnë funksionin kallëzor, por kundrinori kallëzor është telic, ndërsa pjesëzori jo.
Shembull
Në fjalinë Unë shoh makinën, sintagma emërore makinën është kundrinor i drejtë i foljes "shoh". Në anglishte, e cila më së shumti ka humbur sistemin rasor, nyjën e shquar dhe emrin - "Makinën" - mbeten në të njëjtën formë pavarësisht nga roli gramatikor i luajtur nga fjalët.
1089
Mbi vitin 1089.
Kalliri
Kalliri është pjesa e bimës së një drithi, që ka kokrrat të mbledhura në një vend (në maje të kërcellit ose rreth kërcellit).
Adaks
Adaksi (Addax), i njohur edhe si antilopa e bardhë ose antilopa brirë vidë, është një specie antilope e genus -it Addax që jeton në shkretëtirën e Saharasë. Është përshkruar për herë të parë nga Henry de Blainville në 1816. Siç sugjerohet nga emri i saj alternativë, kjo antilopë ka brirë të përdredhur ,të gjatë 55 deri 80 cm tek femrat dhe 70 deri 85 cm tek meshkujt. Është një specje që ka diformizëm seksual (femrat jan më të vogla se meshkujt). Ngjyra e gëzofit ndryshon në bazë të stazhonit:në dimër është gri-kafe me pjesë të bardha (këmbët) dhe i kaftë tek koka,shpatullat dhe qafa-në verë gëzofi bëhet gati plotësisht i bardhë ose ngjyrë të verdhë si rëra.
Adaksi ushqehet më së shumti me bar,gjethe ferrash lehtësisht të arritëshme,shkurre dhe bimë të vogla.Kjo kafshë është mësuar të jetojë në zona të shkreta duke mos pirë ujë edhe për kohë të zgjatura.Adaksi jeton në tufa me rreth 20 individë,bashk meshkuj dhe femra,por udhëhiqen nga femra më e vjetër e tufës.Për shkak të mungesës së shpejtësis,kjo antilopë është nje preh e lehtë për shumë grabitqarë: luan,leopard,gepardi,qeni i egër afrikan dhe në fund njeriu .Sezoni i lindjeve arrin kulmin e tij ne dimër dhe në fillim te pranverës.Habitati natyror i adaksit përbëhet nga zonat e thata,gjysem shkretëtirat dhe shkretëtirat ranore ose gurore.
Adaksi është një specie e rrezikuar në mënyrë kritike në Listën e Kuqe BNRN-së .Ndonëse tashmë tejmase e rrallë në natyre, gjëndet në numra mjaft të larta në kaptivitet.Adaksi ka qënë mjaft i përhapur në Afrikën veriore ,natyrshëm në Chad,Mauritani dhe Nigeri. Është i zhdukur nga Algjeria ,Libia,Egjipti,Sudani dhe tërë Sahara perëndimore. Së fundmi është liruar përsëri nga njeriu në Marok dhe Tunizi.
Taksonomia dhe emërimi
Kjo antilop është përshkruar për herë të parë nga zoologu dhe anatomisti francez Henri Blainville në 1816.Vendoset në genusin monotipik Addax dhe në familjen Bovidae.
Emri gjenerik Addax besohet te vij nga një fjalë arabe që nënkupton një kafshë të egër me brirë të shtrembruara.Emri specifik nasomaculatus vjen nga latinishtja dhe nënkupton "hundë (nasus) me njolla(maculatus)",duke u rrëfyer njollave në fëtyren e kësaj antilope.Beduinët përdorin një emër tjetër për adaksin : fjala arabe bakr(ose bagr) al wash,që përkthehet si "lopë e egër"(fjala përdoret edhe për thundrak të tjerë gjithashtu). Emra të tjerë të kesaj antilope jan "antilopa e bardhë" ose "antilopa me brirë si vida"
Gjenetika
Adaksi ka 29 çifte kromosomash. Të gjithë kromozomat janë Akrocentrik,me përjashtim të çiftit të parë të autosomëve që jan submetacentrik.Kromozoma X është më i madhi nga akrocentrikët, kurse kromozoma Y është masë mesatare.Krahët të shkurtër dhe të gjatë të çifteve të autosomave submetacentrike korespondojn respektivisht kromozave 27 dhe 1 të gjedhëve dhe dhive.Në një studim,modeli i kromozave të adaksit është zbuluar të jetë i ngjashëm me atë të katër specjeve të tjera të nënfamiljes Hippotraginae.
Historia dhe gjendjet fosile
Në kohët e lashta,adaksi gjëndej nga Afrika Verjore përmes Arabisë dhe Lindjes.Pikturat e një varri të vitit 2500 P.K. tregojn të paktën një zbutje parciale të adaksit nga Egjptianët e lasht.Këto piktura tregojn adaksin edhe disa antilopa të tjera të lidhura me litar rreth hunjëve.Numri i adaksëve të kapur konsiderohej si një tregues të vendodhjes të lart sociale dhe ekonomike në shoqeri. . Pygarg ("prapanicë e bardhë") ,kafsha e përmendur në Bibël, Deuteronomi 14:5, besohet të jetë një adaks. Sot gjuetia pa leje e ka zhdukur këtë specje nga Egjipti që në 1960.
Fosile adaksi jan gjendur në katër vendodhje në Egjipt - një fosil I vitit 7000 p.K. nga Deti i Madh i Rërës,një i vitit 5000-6000 p.K. nga Djara,një i vitit 4000-7000 p.K nga Abu Ballas Stufenmland dhe një i vitit 5000 p.K. nga Gilf Kebir.Përveç ketyre, fosile janë zbuluar në Mittleres Wadk Howar (viti 6300 p.K.), dhe fosile të Pleistocenit nga Grotte Neandertaliens,Jebel Irhoud dhe Parc d'Hydra.
Përshkrim fizik
Adaksi është një antilopë me brirë si spirale. Meshkujt jan të lart nga 105 deri 115 cm tek shpatullat,kurse femra nga 95 deri 110 cm.Ata janë seksualisht dimorfik,ngaqë femrat janë më të vogla se meshkujt.Gjatësia kokë-trup në të dyja gjinit është 120 deri 130 cm,me një bisht të gjatë 25 deri 35 cm. Pesha e meshkujve lëkundet nga 100 deri 125 kg ,dhe e femrave nga 60 deri 90 kg.
Ngjyra e gëzofit të adaksit ndryshon me sezone.Në dimër është gri-kafe dhe e bardhë te këmbet,me qime të gjata dhe të kafta te koka,qafa dhe shpatullat.Në verë gëzofi bëhet gati tërsisht i bardhë ose bjond-rërë.Koka është e shënuar nga një njollë të kaftë ose të bardhë që formon një 'X' mbi hundën Kanë vrima hundësh të kuqe të spikatura dhe mjekër të ashpër. Qime të gjata dhe të zeza dalin midis brirëve të harkuara dhe spiralizuara,duke përfunduar me një krifë të shkurtër mbi qafë.
Brirët,të cilat gjinden mbi meshkuj edhe femra,kanë dy ose tre kthesa dhe janë zakonisht 55-80 cm tek femrat dhe 70-85 cm tek meshkujt,pavarësisht faktit që recordi në gjatësi është 109.2 cm.Pjesa e poshtme dhe e mesme janë të shënuara nga 30 deri 35 rruaza.Bishti është i shkurtër dhe i hollë, dhe përfundon me një shukë flokësh të zinjë.Thundrat janë të gjëra me shollë të sheshtë dhe me dy maja që e ndihmojnë të ec në rërën e but. Të katër këmbët kanë gjëndra me erë. Jeta e adaksit arrin 19 vitet në natyrë,dhe zgjatet deri në 25 vite në kaptivitet.
Adaksi gjason shumë me Oriksin me brirë si këllëç,por dallohet nga brirët dhe njollat në fytyrë. Adaksi dallohet nga antilopat e tjera për shkak të dhëmbëve të gjërë dhe katrorë si gjedhet,dhe i mungojn gjëndrat tipike në fytyrë.
Parasit
Adaksët hasin parasit më së shumti në kushte klimaterike të lagështa.Adaksët shpesh janë infektuar nga nematoda të superfamiljeve Trichostronglyoidea dhe Strongyloidea.Në nje ranch ekzotik në Texas,një adaks u gjet mbartës i nematodëve Haemonchus contortus dhe Longistrongylus curvispiculum në abomazin e tij,nga të cilët ,të parët në numër më të madh.
Sjellja dhe ekologjia
Këto kafshë janë më së shumti kafshë nate,në veçanti në verë. Gjatë ditës gërmojnë në rërë në zona me hije dhe pushojnë brënda ketyre gropave që bëjne ,të cilat i mbrojnë edhe nga stuhitë me rërë.Kopeja e adaksëve përmban si meshkuj ashtu edhe femrat ,duke arritur një numër individësh që shkon deri në 20. Janë përgjesisht kafshë jo shtegtare ,të cilat lëvizin vetëm në kërkim të udhqimit.Kanë një strukturë sociale të fort,me shumë mundësi e bazuar mbi moshën, dhe kopet drejtohen nga femra më e moshuar.Janë të aftë të ndjekin shirat ,prandaj i drejtohen zonave ku bimësia është më e bollshme.Meshkujt janë territorjal dhe mbrojn femrat,kurse këto të fundit stabilizojn hierarkin e tyre dominuese.
Vasco da Gama
Në fillim të shekullit XVI shkolla detare e Henri Navigatorit e zgjeroi dijen portugeze për skain jugoafrikan .Prej vitit 1460 për qëllim kishin diçka tjetër, pikërisht gjatë shmangjes së anës jugore të kontinentit të krijohet rrugë më e përshtaçme detare deri tek pjesët më të pasura të Indisë të cilat në atë kohë kanë qenë të pasura me biber të zi. Edhe gjatë kohës kur Vasko de Gama ishte ende i ri, në moshën dhjetë vjeçare , dukej se këtyre planeve u vinte fundi. Bartolomoj Diaz i cili kthehej nga udhëtimi i tij duke kaluar nga lumi Rio do Infante në Afrikën Jugore vërejti se një breg i pasigurt lëshohet prej së largu drejt verilindjes. Thënjet popullore në kohën e mbretit portugez Jovani II, se India mundet të arrihet edhe me rrugë detare edhe atë nëpermjet oqeanit Atlantik, Pjerro da Kovilka dhe Alonso de Paiva kanë qenë të dërguar prej Barcelone nëpër Aleksandri , Jemen dhe Indi me çka i është dhënë besim kësaj teorie.
Adaks
Sjellja dhe ekologjia
Për shkak të levizjeve të ngadalta,adaksi është një preh e lehtë për grabitqarë si luani,Qeni i egër afrikan,gepardi(ose çita),leopardi dhe njeriu. Karakalët,hienat dhe servalët sulmojn këlyshët.Adaksi nuk është i egër,ndonëse individ mund të sulmojn nëse bezdisen.
Vasco da Gama
Udhëtimi i parë
Më 25 janar arritën në tokë të re dhe u ndalën në atë vend një muaj për shkak të riparimit të anjeve detare dhe lodhjes së madhe. Më 3 mars Gama arriti në ishullin e vogël Mozambik ku banorët e atjeshëm në shikim të pare menduan se janë musliman dhe u ofruan ndihmë Këtu Gama thirri në ndihmë disa detar arab me qëllimin për të arritur në Indi. Ekspedita arriti në Koskihod më 20.05.1498. Me mbretin e Zamorias arrin marrëveshje për tregëti edhe pse tregëtarët arab nuk e kan përkrahur këtë ide. Ai nga Zamorina mori leje me shkrim për hapjen e një porti tregëtar në Koskihod.
Adaks
Adaptimi
Adaksi është një kafshë më se e përshtatur kushteve ekstreme të shkretëtirës së thellë.Mund të mbijetojnë pa ujë ngaqë marrin lëngjet nga ushqimi i tyre dhe nga vesa që kondenson mbi bimët.Shkencëtarët besojnë që adaksi ka një linjë speciale në stomakun e tij që mbledh reserva në xhepa të mbrënshëm për kohërat më te thata.Prodhojnë gjithashtu urinë të concentruar që të kursejnë sa më shumë ujë. Ngjyra e zbehtë e gëzofit reflekton rrezet djellore dhe gjatësia dhe dendësia e tij ndihmon në regullimin e temperaturës trupore. Gjatë ditës adaksat grumbullohen bashkë në zona me hije ,dhe përgjatë netëve të freskëta pushojnë në gropa rëre.Kjo sjellje ndihmon në shpërndarjen e të ngrohtit trupor dhe në kursimin e ujtit duke freskuar trupin me anë të evaporimit.
Vasco da Gama
Udhëtimi i parë
Në gusht Vasko de Gama u kthye përsëri drejt Portugalisë. Për shkak të kohës së keqe detin Arab e kaloj për gati tre muaj, edhe një pjes e madhe e ekuipazhit e humbi jetën në këto shtrëngata. Gama me anijen detare Sao Gabriel u kthye në Portugali më 09.09.1499 ku mbreti Manueli i e priti me nderime të mëdha dhe i dhuroi një premi vjetore.
Adaks
Adaptimi
Në një studim,tetë adaks në një diet kashte bari (Chloris gayana) u vëzhguan se si ndryshonin kohën e mbajtjes së ushqimit nga pjesa e tretjes. U zbulua që koha e mbajtjes së ushqimit është e gjatë për të nxjerr sa më shumë lëngje nga fermentimi i ushqimit.
Vasco da Gama
Udhëtimi i dytë
Kur Kambralit nuk i ishte ofruar udhëtim i ri për në Indi, ose ai e kishte refuzuar, e gjithë përgjegjësi i ishte besuar Vasko de Gamës. Ai e mori titullin “Admiral i Oqeanit Indian” dhe u nis në rrug më 12 shkurt 1502 me 20 anije detare. Gama e detyroi sunduesin e qytetit të Kilva ti paguaj tatim mbretit të Portugalisë. Gama arriti në qytetin Kananor, në veri të Kalkutës. Këtu e plaçkiti anijen tregtare arabe e cila arriti disa ditë pas tyre me rreth 200-400 udhëtare, ku kishte edhe fëmijë dhe gra. Ai plaçkiti shum gjëra të çmuara, kjo paraqet momentin më brutal në karrierën e tij. Gama arriti marrëveshje edhe me sunduesin Kananorea, dhe mbas kësaj u nis drejt Kalkutës. Vasko de Gama vendosi ultimatum në Zamorin drejt popullsis së tij që ta lëshojnë vendin, dhe më vonë qytetit ishte bombarduar. Mandej Vasko de Gama shkoi në qytet tjetër ku arriti marrëveshje me një sundues tjetër i cili ishte në armiqësi me Zamorinin. Më 20.02.1503 Gama niset drejt Portugalisë.
Adaks
Dieta
Adaksi jeton në toka të shkreta ku ushqehet me bar dhe gjethe shkurresh,bimësh dhe ferrash që gjinden.Ushqimet kryesore janë Aristida,Panicum dhe Stipagrostis ,dhe gjethet të cilat hajn janë ato të Akacies në mungesë të ketyre barnave.Adaksi hanë vetëm disa pjesë të bimëve dhe është i prirë të kafshojë barin Aristida pak a shumë në të njëjtën lartësi. Përkundrazi,kur ushqehet me Panicum ,hanë filizat që janë më të butë dhe farat,të rëndësishme në dietën e tij duke qënë burimi kyesor për hasjen e proteinave.
Byroja politike e Partisë së Punës së Shqipërisë
Byroja politike ishte organi qeverisës Partisë së Punës së Shqipërisë. Përbërja e byrosë formohej pas Kongrsit të Partisë. Byroja politike e viteve 1941-1948 nuk përfshihet.
Kalliri (kthjellim)
Kalliri mund të jetë :
Adaks
Riprodhimi
Femrat arrin pjekurin seksuale kur janë tre vjeçe kurse meshkujt kur janë dy vjeç.Mbarështimi ndodh gjatë gjith vitit,por arrin kulmin gjatë dimrit dhe fillimit të pranverës.Në Saharan Veriore,mbarështimi haset kryesisht në fund të dimrit dhe në fillim të pranverës; në Saharan jugore, mbarështimi haset kryesisht nga shtatori dhe tetori dhe nga janari deri në gjysëm prill. Shtatëzania zgjatë 257-270 ditë (rreth 9 muaj).Femrat mund të lindin në këmbë ose të shtrira. Lindin zakonisht një fëmijë. Këlyshi peshon 5 kg në lindje dhe gjiri i pritet mbas 23-29 javësh.
Habitati dhe përhapja
Adaksi banon rajone të thata,gjysëm të shkreta,ranore dhe shkretëtira guri.Mbijeton edhe në zona të thata ekstreme ,ku rëniet vjetore të shiut nuk arrin 100 mm.Banojnë gjithashtu shkretëtirat me bar( Stipagrostis edhe shkurre Cornulaca).Habitati i adaksit kishte një shtrirje nga rajoni Sahelo-Saharjan i Afrikës ,deri në Nilë,duke prekur të gjithë shtetet ku ndodhet shkretëtira e Saharas,por sot e vetmja popullat që mbijeton vetë ndodhet Rezervën Temit Massif (Nigeri). Ka reportime vëzhgimesh nga lindja e Maleve të Ajrit (Nigeri) dhe Bodélé (Chad).Individë të rrallë shtegtues mund të shikohen në veri të Nigeris,jug të Algjeris dhe në Libi.Përflitet që antilopa ndodhet në kufirin Mali-Mauritani,edhe nëse nuk ka vëzhgime të konfirmuara.Adaksi ka qënë i zakonshëm në Afrik, autokton në Chad,Mauritani dhe Nigeri.Është i zhdukur në Algjeri,Egjipt,Libi,Sudan dhe në perëndim të Sahara.Është risjell në Marok dhe Tunizi.
Kërcënimet dhe konservimi
Rënie në popullatën e adaksit kan filluar nga mesi i 1800.Në kohët më të afërta,adaksi gjindej nga Algjeria në Sudan,por për shkak kryesisht të gjuetisë të tepërt ,habitati i tyre është limituar tejmase dhe janë bërë shumë të rrallë.
Adaksi është i lehtë për tu gjuajtur për shkak të ngadalësis të tij.Vrasjet rrugore nga makinat,armët e zjarrit për gjueti të lehtë dhe vendbanimet të nomadëve përgjatë burimeve ujore(zonat ku ushqehen gjat sezoneve të thata),kanë bërë që numri i këtyre antilopave të ulej tejmase.Mëtej,mishi i tyre është shumë i vyer.Kërcënime të tjera janë thatësirat në shkretëtirë,shkatërrimi i habitatit natyrorë për shkak të rritjes të vendbanimeve njerëzore dhe bujqësia.Më pak se 500 individë mendohet të jetojnë në natyrë sot,me shumicën e tyre të gjendur përmes rajonit të Termitit në Nigeri,rajoni Bodélé në Chad dhe Aoukar në Mauritani.
Sot ka më shumë se 600 adaks në programe mbarështimi në kaptivitet në Europë, në Rezervën Natyrore Yotvata Hai-Bar(Izrael),Sabratha(Libi) ,Kopështi Zoologjik Giza(Egjipt),Amerikën veriore,Japoni dhe Australi.Mëtej ka më shumë se 1000 individë në koleksione private dhe ranch në Shtetet e Bashkuara dhe në Lindjen e Mesme. Adaksi është i mbrojtur ligjërisht në Marok,Tunizi dhe Algjeri.Gjuetija e çdo llojë gazele dhe antilope është e ndaluar në Libi dhe Egjipt. Ndonëse rezervat të mëdhaja,si Malet Hoggar dhe Tasilli në Algjeri,Ténéré në Nigeri,Rezerva e Faunës e Ouadi Rimé-Ouadi Achim në Chad,dhe Parku Kombëtar Wadi Howar në Sudan,shtrihen në zonat ku përpara ndodhej adaksi,disa nuk përmbajn adaksët sot për sot sepse u mungojnë konditat e duhura dhe fondet.Adaksi është risjell në Parkun Kombëtar Bou-Hedma(Tunizi) dhe Parkun Kombëtar Souss-Mass (Marok).Çlirimi në natyrë është në proçes e sipër në Parkun Kombëtar Jebil (Tunizi) dhe Grand Erg Oriental (Sahara),dhe një tjetër është planifikuar në Marok.
Vasco da Gama
Udhëtimi i tretë
Nuk janë shumë të njohura detajet rreth udhëtimit të tretë të Vasko de Gamës gjatë Manuelit të pare, në ndërkohë Gama është martuar me Catarian Ataide rreth viteve 1500-1505. Për udhëtimin e tretë drejt Indisë ai u nis rreth viti 1524 mbas tre muajsh në Indi Gama sëmuret dhe vdes.
1092
Mbi vitin 1092.
Makreshi i Poshtëm
Gjeografia
Studiuesit kanë sugjeruar tre etimologjitë për toponimin Makresh. E para që rrjedh nga një fjalë bizantine Makër "i madh", e dyta se është një hidronim sllav Mokra me kuptimin "vend me lagështi" dhe i treti që ajo është me origjinë arumune nga fjala Macris domethënë "lëpjetë, uthull".
Kantoni Saint-Ambroix
Kantoni Saint-Ambroix (frëngjisht: Canton de Saint-Ambroix) është një kanton në departamentin Gard, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Ambroix. Ka sipërfaqe 180.84km2 dhe popullsi 14429 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Ambroix aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Ngjashmëria mes gjuhës shqipe dhe armenishtës
Kategoria: Përkthimi nuk është e nevojshme
Fjalët e mëposhtme kanë saktësisht të njëjtin kuptim në të dy gjuhët:
Shqipe — Armenisht (me shkronja të versionit shqip i alfabetit romak)
ka     - ka     (me shqiptimin saktësisht e njëjtën) kanë   - kan    (me shqiptimin saktësisht e njëjtën) xhep   - xhep   (me shqiptimin saktësisht e njëjtën) ose xheb (si shkruar) topall - topal  (l-ja armenishtës eshte 'midis' l-ës dhe ll-ës së gjuhës shqipe; dhe në këtë rast t-ja dhe p-ja të dy tingëllojnë fort si në anglisht) çoban  - çoban  (me shqiptimin saktësisht e njëjtën) ballkon - balkon (me l-ja siç përshkruar më lart) kanun  - kanon  (si shkruar) dolma  - dollma (si shkruar) ose tollma (si shkruar)
Kategoria: me kuptimin të njëjtën, dhe me shqiptimin pak të ndryshm
Fjalet e mëposhtme shqiptohen si shkruar, përveç nëse specifikuar ndryshe:
Shqip — Armenisht patëllxhan -  patërxhan ose badërxhan (*dallim dialektik)
Gjeografia e Beninit
Gjeografia e Beninit
Benini ndodhet në Afrikën perëndimore në mes të Nigerisë e Togosë dhe ka dalje në Oqeanin Atlantik, gjegjësisht në gjirin që e mbanë emrin e këtij vendi. Zalli fryen nga brendia e vendit arrin gjerë në buzëdet dhe lumenj të pambrojtur nga natyra.
Sipërfaqja e përgjithshme e Beninit është 112,620 km2 (katër herë më e madhe se sipërfaqja e Republikës së Shqipërisë), 2,000 km2 janë ujore. Benini shtrihet rreth koordinatave gjeografike 9 30 V, 2 15 L.
Benini ka një vijë bregdetare prej 121 km, ndërsa kufi tokësorë 1,989 km të gjatë që e ndanë atë nga : Burkina Faso 306 km, Nigeri 266 km, Nigeria 773 km dhe Toga 644 km
Klima në Benin është ekuatoriale, e nxehtë, me lagështi në jug dhe gjysmë shkretinore në veri.
Relievi i Beninit përshkruhet nga një rrafshë i ulët që kalonë valë-valë në rrafshnalta dhe disa bjeshkë e male të ulëta.. Pika më e ultë e relievit është përgjatë bregdetit dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 658 metrave në pikën e quajtur "maja Sokbaro" (ang.:Mont Sokbaro), në lindje të pjesës qendre të vendit, në kufi me Togon.
Si pasurit natyrore të Beninit sipas CIA-Factboock llogariten të jenë: Rezerva jetëshkurtra të naftës bregdetare, Guri gëlqerorë, Mermeri dhe Pyjet (druri). Si tokë e punueshme llogaritet të jetë diku 18.08% e sipërfaqes së vendit.
Kantoni Roybon
Kantoni Roybon (frëngjisht: Canton de Roybon) është një kanton në departamentin Isère, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Roybon. Ka sipërfaqe 181.02km2 dhe popullsi 6924 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Roybon aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Arsim Rexhepi
Arsim Rexhepi lindur më 20.05.1972 në Prishtinë, është politikan shqiptar.
Biografia
Arsim Rexhepi studimet i përfundoi  në Gjermani (Ruhr-Uni Bochum), Studime pasdiplomike në Gjermani, Cand: Dr. Phil i shkencave filologjike.
Në periudhën 1997-1999, tutor, Ruhr-Uni Bochum, 2003-2005 ligjërues, Ruhr-Uni Bochum, Arsim Rexhepi është deputet i Parlamentit të Kosovës nga radhët LDK. Është anëtarë i Komisionit për Arsim, Shkencë, Teknologji, Kulturë, Rini dhe Sport,në Parlametit të Kosovës.
Mbi të ashtuquajturën "Një histori e jetuar" të Çatin Saraçit
Mbi të ashtuquajturën "Një histori e jetuar" të Çatin Saraçit Autori: Tanush Frashëri. Shtëpia botuese: "Onufri". Viti i botimit 2013. Faqet e librit 210.
Historia e kujtimeve të Çatin Saraçit e ballafaquar me dokumentet historike të mbledhura në arkivat e Shqipërisë, Italisë, Austrisë, etj.
Një libër historik që si rrallëherë nga anët tona, bazohet në dokumente arkivore të disa shteteve. Ballafaqimi i një libri me kujtime me të vërtetat e nxjerra nga arkivat për vrasjen e Luigj Gurakuqit dhe ngjarjeve të tjera të rëndësishme të viteve '30.
E vërteta mbi Shqipërinë dhe shqiptarët
E vërteta mbi Shqipërinë dhe shqiptarët është një sprovë historiografike e Pashko Vasës e botuar në gjuhën frënge në Stamboll më 1879. Punim ky që përbën të parin manifest të ideologjisë kombëtare shqiptare që pohon ekzistencën e një kombi shqiptar në mesin e një konteksti të trazuar gjeopolitik. Titulli në origjinal ishte La vérité sur l'Albanie et les Albanais: étude historique et critique par Wassa Effendi, fonctionnaire chrétien albanais (sq. E vërteta mbi Shqipërinë e shqiptarët: studim historik e kritik nga Vasa Efendiu, funksionar i krishterë shqiptar).
Botime e përkthime
Botimi i parë në formë pamfleti në gjuhën frënge u shtyp në Stamboll, ishte botimi i parë i Shoqërisë së të Shtypurit me Shkronja Shqip, dhe u përhap me përkrahjen e autoriteteve osmane. Pasi u ribotua në frëngjisht në Paris, u botua edhe anglisht në Londër dhe gjermanisht në Berlin falë konsullit osman në Paris. Më pas u përkthye në turqisht nga Ali Danish bej Gjinolli nga Prishtina, arabisht, italisht në gjuhën greke nga Anastas Kullurioti. Në gjuhën shqipe u përkthye së pari dhe u pajis me shënimet e nevojshme nga Mehdi bej Frashëri me titullin "E vërteta mbi Shqipninë e shqiptarët", botuar në Tiranë më 1935.
Shtëpia botuese: "Argeta - LMG". Viti i botimit 2010, faqe 102.
Llashtica
Llashticë është një vendbanim në komunën e Vitis, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Lashtizë dhe Llashtisht.
Gjeografia
Toponimi Llashticë < (V)llashticë është i lidhur me termin Vllah, një fjalë e përdorur për arumunët (vlleh).
Vendbanimi është i vendosur rrëzë Maleve të Karadakut përgjatë lumit të Llashticës. Vendbanimi është i tipit të dendur dhe formë të zgjatur. Në fushën e këtij katundi gjenden vorret pagane ilire të vjetra disa qindra vjet para Krishtit. Këto janë tumat ilire të cilat banorët e këtij katundi i quejnë gomure, ato janë gërrmue e hulumtue nga arkeologët tanë. Hidrografia për mjedis të katundit kalon lumi me ujë të pastër e të kthjellët që nuk shterr as dimën as verë. Në Balltak, në veriperëndim të shkollës. Në verilindje të këtij vendbanimi të hershëm del uji nga toka në fund të nje grope të madhe e të gjatë që u krijue nga shembja e tokës, aty kam gjetun copa të enëve që janë përdorë me bajt ujë.