cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shimpanzeja
Çiftimi dhe prindërimi
Shimpanzetë çiftëzohen gjatë gjithë vitit, megjithëse numri i femrave në estrus ndryshon sezonalisht në një grup. Shimpanzetë femra kanë më shumë gjasa të hyjnë në estrus kur ushqimi është i disponueshëm. Femrat estrues shfaqin enjtje seksuale. Gjatë estrusit, femrat çiftëzohen me disa meshkuj në komunitetin e tyre, ndërsa meshkujt kanë testikuj të mëdhenj për konkurrencën e spermës. Ekzistojnë gjithashtu forma të tjera të çiftëzimit. Meshkujt dominues të një komuniteti ndonjëherë kufizojnë aksesin riprodhues tek femrat. Një mashkull dhe një femër mund të krijojnë një grup dhe çiftëzohen jashtë komunitetit të tyre. Përveç kësaj, femrat ndonjëherë largohen nga komuniteti i tyre dhe çiftëzohen me meshkuj nga komunitetet fqinje.
Epidemitë e murtajës në Maltë
parapamje| Hearse i mbante të vdekurit gjatë epidemisë së murtajës 1813, tani në Muzeun e Shenjtë të Zabar Disa epidemi nga murtaja goditën Maltën nga epoka mesjetare deri në 1945, duke pretenduar pothuajse 20,000 viktima në të paktën dhjetë epidemi për 350 vjet. Pas epidemive të para, u instaluan masa parandaluese, duke përfshirë një lazaret shumë aktiv që lëshoi patenta jo-ngjitëse për shumë anije që lundronin në Mesdhe.
Epidemitë para vitit 1530
Gjatë periudhës mesjetare njihet që një numër i epidemive kanë ndikuar në Ishujt Maltezë, por dihet pak informacion për to. Epidemia e parë e murtajës në Maltë mund të ketë ndodhur në fund të shekullit të 13-të dhe një varrezë në Rabat, Gozo mund të ketë përmbajtur eshtra viktimash nga kjo murtajë.
Pandemia e Vdekjes së Zezë u përhap në të gjithë Evropën duke filluar nga tetori 1347, kur një anije ngs Gjenova solli murtajën në Mesina në Siçili. Pandemia besohet të ketë arritur në Maltë në 1348, për shkak të marrëdhënieve të ngushta ekonomike dhe detare midis dy ishujve. Detajet se si pandemia preku Maltën nuk dihen.
Epidemi të tjera të murtajës kanë ndodhur në 1427–28, 1453, 1501, 1519 dhe 1523. Sëmundja u prezantua nga një galion që ishte kapur. Kur sëmundja u zbulua, autoriteti komunal i Mdinës u përpoq të izolonte ekuipazhin, të zhytej anija dhe të digjte ngarkesën e saj. Pronarët e saj nuk pranuan dhe anija u dogj. Përkundër kësaj, murtaja shpërtheu ende në qytetin e Birgu dhe vendbanimi u rrethua dhe u izolua nga pjesa tjetër e vendit.
Epidemia e vitit 1592–1593
Kjo epidemi është e para e dokumentuar në Maltë. Sëmundja arrin me një anije që vjen nga Aleksandria. Numërohen rreth 3,300 viktima, më shumë se 12% e popullsisë totale të arkipelagut. Keqmenaxhimi i sëmundjes çon në zbatimin e masave më efektive të karantinës.
Shpërthimi i vitit 1623
Sëmundja shpërtheu në shtëpinë e Paolo Emilio Ramucci, roja i portit të Maltës. Sëmundja pastaj përhapet shpejt në shtëpitë përreth. Autoritetet shpejt izolojnë të infektuarit dhe marrin masa karantine. Sëmundja kufizohet shpejt, por ende shkakton vdekjen e 40 njerëzve.
Krijimi i lazaretos
parapamje|300x300px| Gdhendje nga viti 1770 duke treguar në plan të parë rrethin e karantinës së ishullit Manoel Vetëm në vitin 1643 Malta fitoi një lazaret, të instaluar në ishullin e gjirit Marsamxett, që ishte mjaft vonë dhe shumë mirë pasi lazaretoja e Venedikut, u hap në 1403, ose ajo e Marsejës në 1526. Por organizata e saj u bë shpejt shumë efikase dhe e bëri Maltën një nga portet më të sigurta në Mesdhe. Tani e tutje, licenca jo-ngjitëse malteze, e lëshuar pas karantinës e kontrolluar nga autoritetet shëndetësore është një nga më të respektuarat. Kjo i lejon anijet që të jenë në gjendje të ulen direkt në një port në Evropën Perëndimore. Organizata që është themeluar mirë dhe porti është i pajisur mirë, ndalesa sanitare në Maltë do të përdoret shpesh dhe do të marrë pjesë në zhvillimin ekonomik Maltese.
Shpërthimi i vitit 1655
Epidemia e tretë filloi në shtator 1655 në një shtëpi pranë "Porta Maggiore" (sot "Porta Victoria") pranë një vendi ankorimi të anijeve që vinin nga Levant i. Pronari thuhet se kishte kontaktuar me një anëtar të ekuipazhit të një anijeje të infektuar dhe se ia kishte transmetuar sëmundjen motrës së tij që banonte në Żejtun. Kur sëmundja përhapet tek anëtarët e tjerë të familjes, autoritetet menjëherë marrin masa karantine duke izoluar njerëzit në kontakt me lazareton. Epidemia u vu shpejt nën kontroll me rreth njëqind pacientë, 52 prej të cilëve mbijetuan falë kujdesit efektiv mjekësor. Vlerësimi është i pesëdhjetë viktimave.
Epidemia e viteve 1675–1676
Kjo epidemi e katërt me origjinë të panjohur është më vdekjeprurësja e njohur në Maltë. Vrau 11,300 persona, rreth një e katërta e popullsisë malteze, dhe madje edhe më shumë në zonën e Grand Harbor, shumë prej të cilëve janë kalorës. Ndihma e mjekëve dhe kirurgëve francezë nga Marseja do të rezultojë shumë e dobishme.
Epidemia e vitit 1813–1814
Kjo epidemi, e para nën administrimin britanik, është kryer me anije që nga Aleksandria. Sëmundja së pari përhapet ngadalë në Valetë përpara se të shkatërronte fshatin, dhe në veçanti qytetet Ħaż-Żebbuġ dhe Qormi ku rreth 15% e banorëve të tyre vdiqën. Masat e vona drakonike përfundimisht do t'i japin fund fatkeqësisë, ku për pak kohë arrin në Gozo në fund të epidemisë.
Midis prillit 1813 dhe shtatorit 1814, epidemia vrau 4668 të një popullsie malteze të vlerësuar në rreth 100,000, me një vdekshmëri totale prej 4 deri në 6%.
Shpërthimi i viteve 1936–1937
majtas|parapamje|250x250px| Porti i Maltës në 1936 Një murtajë filloi në 1936 në Qormi me familjen Grech, një familje bukëpjekësish nga Rruga Raffaella. Gjyshi së pari shfaqi ethe të lartë para se të vdiste në 8 Prill. Më pas ishte radha e djalit të saj 42-vjeçar më 13 Prill. Edhe nipi 20-vjeçar u arrit dhe u transferua në lazaretto dhe mbijetoi. Origjina mbetet e paqartë, mbase nga ballat e kashtës dhe kashtat e importuara nga Tunizia. Në total në Qormi, tetë persona u preken në 13 muaj të epidemisë, katër prej të cilëve bdiqën. Është instaluar një pengesë shëndetësore përreth Qormi, por provon të jetë joefektive. Murtaja së shpejti përhapet në fshatin fqinj Żebbuġ ku njëmbëdhjetë njerëz janë infektuar me tre vdekje, përfshirë një vajzë të moshës 7 vjeç. Sëmundja u gjet gjithashtu në Rabat, Mtaħleb, Marsa, Attard, Mosta dhe ndoshta Gozo. Murtaja zgjat deri në vitin 1937 me pesë raste të tjera në Luqa duke përfshirë një fatale dhe një rast në Qrendi.
Një hulumtim i rëndësishëm u krye nga Themistokli Zammit, i cili arriti të izolonte kulturat e bacileve të murtajës nga 15 nga 1,500 minjtë e studiuar. Ai zbuloi se vektori kryesor është Miu i Zi ( Rattus rattus ), i vendosur kohët e fundit në Ishujt Maltezë, përhapja e të cilit po e bënte atë të zinte vendin e ish-miut lokal, miut kafe ( Rattus norvegicus ).
Në total, dhe sipas akuzave të ndryshme, midis 25 dhe 33 njerëz ishin infektuar, duke vrarë midis tetë dhe dymbëdhjetë njerëz.
Ilirët dhe Iliria te autorët antikë
Ilirët dhe Iliria te autorët antikë (The Illyrians and Illyria in ancient authors; Les Illyriens et l'Illyrie chez les auteurs antiques) është një libër i botuar në vitin 1965 në Tiranë nga Instituti i Historisë dhe Gjuhësisë i Universitetit të Tiranës. Libri është ribotuar edhe në vitin 1979 nga Shtëpia Botuese Rilindja në Prishtinë si dhe në vitin 2002 nga Shtëpia Botuese Toena në Tiranë.
Përmbledhje
Libri Ilirët dhe Iliria, te autorët antikë është botuar në kuadër të serisë Burime të Zgjedhura për Historinë e Shqipërisë dhe paraqet një përmbledhje të burimeve të autorëve antikë grekë, latinë dhe bizantinë të hershëm që bëjnë fjalë për ilirët dhe Ilirinë, duke filluar prej kohëve të lashta homerike e deri në shek. VII të e.r. Në këto burime, që i trashëgojmë të fragmentuara, janë pasqyruar kryesisht ngjarje të historisë politike të ilirëve, por edhe të dhëna tjera që ndriçojnë aspekte të jetës së tyre ekonomike e shoqërore, apo të atilla të karakterit gjeografik, etnografik, gjuhësor e kulturor, etj. Autorët antikë janë dhënë në renditjen kronologjike. Vëllimi është pajisur edhe me tregues emrash dhe me dy harta.
Autorët antikë të përfshirë në këtë përmbledhje janë: Homeri, Hesiodi, Herodoti, Thukididi, Isokrati, Demosteni, Skylaksi, Aristoteli, Polibi, Skymni, Apollodori, Varroni, Ciceroni, Cezari, Kornel Nepoti, Vergjili, Tit Livi, Diodori, Straboni, Dionisi i Halikarnasit, Nikolla i Damaskut, Lukani, Paterkuli, Valer Maksimi, Kurt Rufi, Mela, Plini, Frontini, Taciti, Flori, Suetoni, Plutarhu, Lukiani, Arriani, Pausania, Apiani, Ptolemeu, Dion Kasi, Eliani, Atheneu, Herodiani, M. Justini, Historia Augusta (Historia e Perandorëve), Expositio totius mundi et gentium (Përshkrimi i gjithë botës dhe popujve), Eutropi, Aurel Viktori, Panegjyrikët latinë, Amian Marcelini, Ambrozi, Euseb Hieronymi (Shën Jeronimi), Ruf Festi, Klaudiani, Orosi, Sozomeni, Theodoreti, Olympidori, Vegeti, Notitia Dignitatum (Lista e rangjeve), Prisku, Kodeksi i Theodosit, Malhu, Zosimi, Prokopi i Gazës, Stefan Bizantini, Kodeksi i Justinianit, Prokopi i Çezaresë, Jon Malala, Marcelin Komesi, Hierokli, Agathia i Myrinës, Menandri, Euagri, Anonimi Valesian, Isidori i Sevilës (Isidori i Hispalës), Theofilakt Simokata, Anonimi i Ravenës, Paul Diakoni dhe Zonara.
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Tempulli Ulagalantha Perumal është një tempull hindu kushtuar Vishnut i vendosur në Kanchipuram të shtetit indian Tamil Nadu. I ndërtuar në Stilin Arkitekturor Dravidian, tempulli është lëvduar në Divya Prabandha, kanoni i hershëm mesjetar tamil i shenjtëve alvarë nga shekujt VI-IX. Është një nga 108 Divyadesamët kushtuar Vishnut, që adhurohet si Ulagalantha Perumali dhe bashkëshortja e tij Lakshmi si Amudavalli. Tempulli mendohet se është ndërtuar nga Dinastia Pallava, me kontribute të mëvonshme nga Dinastia Mesjetare Chola, mbretërit Vijayanagara dhe Nayakët e Madurait. Tempulli gjendet në Kanchipuramin e madh dhe është i vendosur pranë Tempullit Kamakshi Amman dhe është i drejtuar nga perëndimi. Tempulli bujt gjithashtu katër Divya Desamë të tjerë, përkatësisht Thirukkarvaanami, Thirukaaragami, Thiruooragami dhe Thiruneeragami. Sipas legjendës Hindu, Vamana, një xhuxh dhe një nga dhjetë avatarët e Vishnut, u shfaq këtu për të pushuar kryelartësinë e mbretit asura, Mahabali. Ulagalantha Perumali besohet se iu shfaq mbretit Mahabali dhe azhwarëve. Në tempull zhvillohen gjashtë rituale të përditshme dhe një dyzinë festash vjetore, nga të cilat më e shquara është festa e karros hyjnore që zhvillohet gjatë muajit tamil të Chittirait (mars–prill). Tempulli administrohet dhe mirëmbahet nga Bordi i Përkrahjes së Besimit Hindu të Qeverisë së Tamil Nadusë.
Ouida
Ouida (1 janar 1839 - 25 janar 1908) ishte pseudonimi i romancieres angleze Maria Louise Ramé (megjithëse preferonte të njihej si Marie Louise de la Ramée). Gjatë karrierës së saj, Ouida shkroi më shumë se 40 romane, si dhe tregime të shkurtra, libra për fëmijë dhe ese. Mesatarisht e suksesshme, ajo jetoi një jetë luksoze, duke argëtuar shumë nga figurat letrare të asaj kohe. Under Two Flags, një nga romanet e saj më të famshëm, përshkroi britanikët në Algjeri. Ajo shprehu simpati për kolonistët francezë - me të cilët Ouida u identifikua thellësisht - dhe, deri diku, arabët. Romani u përshtat për skenën dhe u filmua gjashtë herë. Romani i saj A Dog of Flanders konsiderohet një klasik për fëmijë në pjesën më të madhe të Azisë. Autori amerikan Jack London citoi romanin e saj Signa, si një nga arsyet e suksesit të tij letrar. Mënyra e saj e pasur e jetesës e çoi atë në varfëri dhe veprat e saj u nxorën në ankand për të paguar borxhet e saj. Ajo vdiq në Itali nga pneumonia. Menjëherë pas vdekjes së saj, miqtë e saj organizuan një abonim publik në Bury St Edmunds, ku ata kishin një burim për kuaj dhe qen të instaluar në emrin e saj.
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Legjenda
Bhagavata Purana përshkruan se Vishnu zbriti si avatari Vamana për të rikthyer autoritetin e Indras mbi qiejt, pasi i ishte marrë nga Mahabali, një mbret Asura. Bali ishte nipi i Hiranyakshiput, djali i Prahladas. Mbreti Mahabali ishte bujar dhe zhvilloi pendesa të ashpra vetëmohuese dhe kursime dhe fitoi lavdërimin e botës. Me lavdet e oborrtarëve të tij dhe të tjerëve, ai e konsideronte veten si të gjithëpushtetshëm në botë. Vamana, në veshjen e një brahmini të shkurtër që mbante një ombrellë druri, shkoi te mbreti për të kërkuar tre copa toke. Mahabali pranoi, përkundër paralajmërimit të gurusë së tij, Sukracharya. Vamana atëherë shfaqi identitetin e tij dhe u zmadhua në përmasa gjigande për të kaluar mbi tre botët. Ai zbriti nga qielli në tokë me hapin e tij të parë, nga toka në botën e nëndheshme me të dytin. Mbreti Mahabali, i paaftë të përmbushte premtimin e tij, i ofroi kokën e tij për të tretin. Vamana atëherë e vendosi këmbën e tij dhe i dha mbretit pavdekshmërinë për përultësinë e tij. Në adhurimin e Mahabalit dhe paraardhësin e tij Prahláda, ai i mundësoi sovranitetin e Patalan, botën e përtejme. Disa tekste tregojnë gjithashtu se Vamana nuk e vendosi hapin në botën e përtejme, por sundimin e saj ia dha Mahabalit. Në formën gjigande, Vamana është i njohur si Trivikrama. Legjenda është e lidhur me Tempullin Thrikkakara në Kerala dhe gjithashtu edhe me tempullin Ulagalantha Perumal në Tirukoyilur.
Ouida
Të drejtat e kafshëve
Ouida ishte një avokate e të drejtave të kafshëve dhe një anti-viviseksioniste e fortë. Ajo shkroi The New Priesthood: A Protest Against Vivisection, në vitin 1897.
Ouida shkroi artikuj që denonconin eksperimentimin e kafshëve në The Gentleman's Magazine dhe The Fortnightly Review. Ajo kundërshtoi tregtinë e leshit dhe gjuetinë.
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Mbishkrimet
Tempulli ka 15 mbishkrime nga dinasti të ndryshme si Pallava, Chola dhe Sambuvarayar. Mbishkrimi më i hershëm është nga viti 846 gjatë mbretërimit të Nandivarmanit III (846 - 869). Një mbishkrim Chola daton nga viti 1110 gjatë mbretërimi i Kulothunga Cholas I (1070 - 1120) që tregon vizitën e tij në tempull dhe dhurimin e tokës tempullit të ardhurat e të cilit do të përdoreshin për mirëmbajtjen e tempullit. Një tjetër mbishkrim i ngjashëm tregon dhurimin e një fshati nga mbreti me kërkesën e mbretëreshës së tij, Kampamadeviyar. Ka mbishkrime edhe nga mbretërit e mëvonshëm Chola si Rajathiraja Chola II (1166–78) dhe Rajaraja Chola III (1216-56) që tregojnë dhurime të ndryshme për tempullin. Ka gjithashtu mbishkrime edhe nga prijës minorë si Vijaya Gandagopala që tregon dhurime për tempullin. Mbishkrimet i referohen hyjnisë mbizotëruese me emra të ndryshëm si Thiru Uragathu Ninru-arulina Paramaswamin, Thiru Uragathazhwar dhe Tiru Uragathu Emberuman. Sundimi Sambuvarayar i shekullit të XVI regjistron dhurimin e një pellgu dhe një korije në fshatin Sevvanmedu. Tempulli vazhdon të zotëroi këtë korije. Mbishkrimet në tempull tregojnë gjithashtu tregëtinë e zgjeruar gjatë Periudhës Pallava, me leje të dhëna për dyqane vaji, gije (një lloj gjalpi i përdorur në gatimet e Azisë jugore), perimesh, lulesh, sheqeri, arra kokosi, rroba dhe sandale.
Ouida
Karriera letrare
Gjatë karrierës së saj, Ouida shkroi më shumë se 40 romane, libra për fëmijë dhe koleksione tregimesh të shkurtra dhe ese. Puna e saj kishte disa faza.
Në vitin 1863, kur ishte 24 vjeç, ajo botoi romanin e saj të parë, Held in Bondage. (Ajo më vonë pohoi se kishte shkruar romanin e saj të mirëpritur Idalia (1867) në moshën 16 vjeçare. Ajo paraqiste një heroinë gjeniale rebele që ishte simpatike për pavarësinë italiane.)
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Arkitektura
Tempulli ka një sipërfaqe prej rreth 5600 m2 dhe një raxhagopuram (kullë kryesore e portikut) tre katësh me shtatë kalasa (majëza çatishë). Tempulli bujt katër divya desamë në kompleksin e tij – ata janë Thirukkarvaanami, Thirukaaragami, Thiruooragami dhe Thiruneeragami. Besohet se të gjitha faltoret me gjasa ishin tempuj të veçantë, por rrethanat që bënë që këta tempuj të strehohen në Tempullin Ulagalantha Perumal janë të panjohura. Thirumangai Azhwari ka kënduar lavde për të katërt këta tempuj në një varg të tijin. Depozita e tempullit, Naga Tirtha, është e vendosur jashtë kompleksit të tempullit kryesor. Tempulli është lëvduar nga vargjet e Tirumangai Alvarit dhe Thirumazhisai Aazhwarit. Thaayari i tempullit është Amudhavalli (Amirthavalli) dhe hyjnia festive e tempullit është Loganathani. Imazhi i Ulagalantha Perumalit është mbi 11 metra i lartë i paraqitur me këmbën e tij të majtë në një kënd të drejtë me trupin dhe paralel me tokën. Këmba e djathtë shihet e vendosur mbi kokën e Mahabalit me dy gishta në dorën e tij të majtë të mbyllur që tregojnë dy hapat e hedhur për të matur dy botët dhe gishtat e mbyllur në dorën e tij të djathtë tregojnë pyetjen e drejtuar Mahabali se ku ta vendoste hapin e tij të tretë. Çatia e shenjtërores, vimana ka një çati të ngritur për të bujtur statujën e stërmadhe të hyjnisë mbizotëruese.
Tiruooragami
Faltorja qendrore e tempullit është refereruar kryesisht si Peragam, ndërsa faltorja më e vogël ku është vendosur imazhi i hyjnisë gjarpër Adisesha quhet Tiruoorgam. Sipas traditës, Mahabali në këmbën e Vamanas nuk mund ta shohi Viswaroopamin dhe kërkoi të kishte një formë më të vogël. Vishnu pranoi dhe u shfaq si një gjarpër në një faltore më të vogël. Faltorja frekuentohet nga çiftet pa fëmijë që luten për të patur.
Ouida
Karriera letrare
Në periudhën e saj të hershme, romanet e saj u konsideruan "raciste" dhe "rrëmujë", një kontrast me "prozën moraliste të letërsisë së hershme viktoriane" (Tom Steele), dhe një hibrid i sensacionalizmit të viteve 1860 dhe romaneve proto-aventurë. botuar si pjesë e romantizimit të zgjerimit perandorak. Më vonë puna e saj ishte më tipike për romancën historike, megjithëse ajo kurrë nuk pushoi së komentuari shoqërinë bashkëkohore. Ajo gjithashtu shkroi disa histori për fëmijë.
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Tirukkaragami
Faltorja gjendet në rrethimin e tretë të tempullit. Sipas legjendës hindu, i urti Garga në këtë tempull kreu pendesën e tij dhe mori dituri. Vendi kështu rrjedh nga emri i tij Garagaham, që më vonë u bë Kaaragam. Hyjnia mbizotëruese e faltores është Karunakara Perumali i drejtuar nga veriu dhe i ulur mbi Adiseshan si dhe bashkëshortja e tij Padmamani Nachiari. Depozita tempullore e lidhur me të quhet Agraya Tirtha dhe vimana quhet Vamana Vimanam ose Ramaya Vimanam.
Dashuri në orarin e revoltave
Dashuri në orarin e revoltave, roman me autor Llesh Doçi. Botuar në Tiranë nga "Arbëria", në vitin 2002. Libri ka 94 faqe.
Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram
Tirukkarvanami
Faltorja gjendet në rrethimin e dytë të kompleksit. Hyjnia mbizotëruese quhet Kalvar dhe është i drejtuar nga veriu, ndërsa bashkëshortja e tij është Kamalvalli Thayari. Gauri Tatakami dhe Taratara Tatakami janë depozitat tempullore të lidhura me tempullin dhe vimana quhet Puskala Vimana. Ndodhet edhe një e veçantë për Aranavalli Thayarin.
Tiruneerakami
Faltorja nuk ka hyjni kryesore, por thjesht një imazh festiv me gjasa të sjellë nga faltore të tjera. Imazhet e hyjnisë festive, Jagadiswara, i drejtuar nga lindja dhe që ka katër krahë, është bujtur në një sallon në rrethimin e dytë të kompleksit. Pellgu i ujit i lidhur me tempullin është Akrura Tirthami dhe vimana quhet Jagadiswara Vimanam. Sipas Pillai Perumal Aiyangarit në këtë Nurrettrutiruppatiyantati, Vishnu ia shfaqi veten e tij një të urti në formën e një fëmije në një gjethe banjani.
Festat dhe praktikat fetare
Priftërinjë e tempullit kryejnë rituale puja gjatë festave dhe mbi baza ditore. Si në tempujt e tjerë të Vishnut në Tamil Nadu, priftërinjë i përkasin bashkësisë Vaishnavaite, një nënkastë Brahmine. Ritualet e tempullit kryhen gjashtë herë në ditë: Ushathkalami në orën 7 të mëngjesit, Kalasanthi në orën 8:00 po të mëngjesit, Uchikalami në orën 12:00 të mesditës, Sayarakshai në orën 6:00 pasdite, Irandamkalami në orën 7:00 po pasdite dhe Ardha Jamami në orën 10:00 të darkës. Çdo ritual ka tre faza: alangarami (dekorimi), neivethanami (ofrimi i ushqimit) dhe deepa aradanai (tundja e fenerëve) si për Ulagalantha Perumalin ashtu dhe për Amuthavallin. Gjatë fazës së fundit të ritualeve të adhurimit, luhen nagaswarami (instrument frymor) dhe tavili (instrument me perkursion), ndërkohë që priftërinjtë recitojnë udhëzimet fetare nga Vedat (tekste të shenjta) dhe adhuruesit përkulen përpara imazheve hyjnore. Në tempull zhvillohen edhe rituale mbi baza javore, dy-javore dhe mujore. Në tempull zhvillohen dy festa madhore – Brahmotsavami gjatë muajit tamil të Thait (janar - shkurt) dhe Vamana Jayanthi gjatë muajit tamil të Avanit (gusht - shtator) mbi yllin Sravanam.
Ouida
Karriera letrare
Under Two Flags, një nga romanet e saj më të famshëm, përshkroi britanikët në Algjeri. Kjo shprehu simpati për kolonistët francezë (të quajtur pieds noir) - me të cilët Ouida u identifikua thellësisht - dhe, deri diku, arabët. Romani u përshtat për skenën dhe u filmua gjashtë herë. Autori amerikan Jack London përmendi romanin e saj Signa, të cilin e lexoi në moshën tetë vjeç, si një nga tetë arsyet e suksesit të tij letrar.
Tempujt mortorë të Egjiptit
Mbretëria e Vjetër
Ndërtimet e para, të ndërtuara në veri, që i përkasin Mbretërisë së Vjetër dhe Dinastisë së I, ishin shumë të thjeshtë dhe konsistonin në një kapelë kultuale me një tryezë ofertash dhe dy stela anësore. Afër Dinastisë së IV, ndërtesa e vogël u zgjerua dhe u spostua në lindje për të respektuar aksin e tempullit mortor-rrugë ceremoniale-tempull në luginë me përjashtimet e vetme të tempujve të Dinastisë së V të Niuserreut në Abusir dhe të Userkafit në Sakara, për shkak të ndoshta të mungesës së hapësirës nga ndërtimet më të vjetra apo një modeli të ri të lidhur me tempullin diellor. Në vendin e tij qëndronte një kapelë e vogël, ndërsa struktura e re u bë në këtë mënyrë aq komplekse sa të kthehej në një tempull autonom. Modeli kanonik i tempullit mortor përbëhej nga: portali apo portiku i hyrjes, vestiboli, salla hipostile, atrio-ja dhe kolonada e arreduar me shumë statuja të faraonit. Në krahun perëndimor gjendej për më tepër salla e nikeve me vlera rituale dhe simbolike me statuja që paraqisnin emërtimin e plotë zyrtar të faraonit sipas teorisë të egjiptologut gjerman Uvo Holscher. Vazhdonte një serdab dhe, duke nisur nga Dinastia e V, një sallë e madhe ofertash me derë false në faqen perëndimore dhe tryezë ofertash;; ishin të pranishme edhe shumë kthina dytësore midis të cilave magazinat. Ishte i ndarë thelbësisht në dy pjesë: e para kushtuar riteve publike dhe e dyta atyre të rezervuar klasës priftërore në të cilën mund të hynin vetëm të iniciuarit.
Mbretëria e Mesme
Gjatë Mbretërisë së Mesme u shfaq tradita e vënies së një emri tempullit mortor siç u jepej piramidave dhe monumenteve të tjerë. Njohuritë tona mbi funksionimin e tempujve mortor vijnë si nga Tekstet e piramidave ashtu dhe nga arkivat e papiruseve të Userkhaut që dokumentojnë në mënyrë të satkë dhe të detajuar shumë aktivitete të tempullit.
Mbretëria e Re
Gjatë Mbretërisë së Re, tempulli mortor u nda nga varri sepse varret u zhvendosën në Luginën e Mbretërve dhe u gërmuan në shkëmbinjtë e lartësive të vargmaleve libike që rrethonin fushën e gjerë të Tebës. Ndërsa tempujt mortor u realizuan në fushën e Tebës perëndimore, disa prej të cilëve me karakteristikën e rreshtimit të përkryer përkundrejt hipogjeve përkatës mbretërorë. Kushtuar kultit të Amonit dhe të faraonit të vdekur, edhe vetë ai një hyjni, janë gjetur rreth tridhjetë, shumë të katandisur si grumbuj të vegjël dhe disa të tjerë të shkatërruar tërësishtë. Gjithësesi, nuk janë identifikuar të gjithë pasi qenë ndërtuar me tulla të thara balte që nuk i kanë rezistuar shekujve dhe ndoshta për shkak të veprimtarisë shkatërruese të njeriut. Midis tempujve mortor përmenden kryesisht: Tempulli i Ramsesit të III, Tempulli i Ay-së dhe Horemhebit, Tempulli i Tutmosit të II, Tempulli mortor i Amenhotepit të III, Tempulli i Amenhotepit (birit të Hapu-së); Tempulli i Tutmosit të I; Tempulli i Merenptahut; Tempulli i Tauseretit; Tempulli i Tutmosit të IV; Ramseumi ose Tempulli mortor i Ramsesit të II; Tempulli i Amenhotepit të II; Tempulli i Siptahut; Tempulli i Tutmosit të III; Tempulli mortor i Hatshepsutit në Deir el-Bahari; Tempulli mortor i Montuhotepit të II në Deir el-Bahari.
Tempulli mortor i Montuhotepit të II
Montuhotepi II, faraoni i Dinastisë së XI që ribashkoi Egjiptin në fillim të Mbretërisë së Mesme. Ai urdhëroi ndërtimin e shumë tempujve, megjithëse pak mbijetojnë deri më sot. E mirëkonservuar është një kapelë funerare që në 2014 u zbulua në Abidos. Shumica e mbetjeve të tempujve të tjerë gjenden gjithashtu në Egjiptin e Sipërm, më saktësisht në Abidos, Asuan,Tod, Armant, Gebelein, El Kab, Karnak dhe Dendera. Në këtë mënyrë, Montuhotepi ndoqi traditën që nisi me gjyshin e tij, Intefi II: ndërtimet mbretërore në tempujt provincialë të Egjiptit të Sipërm filluan nën mbretërimin e Intefit të II dhe vazhduan përgjatë Mbretërisë së Mesme. Megjithatë projekti më ambicioz ndërtues dhe inovativ i Montuhotepit të II mbetet tempulli i tij i madh mortor, i cili është shumë i pazakontë. Tempulli i tij mortor u ndërtua mbi disa nivele në gjirin e madh në Deir el-Bahri, ku hyej nga një rrugë e shtruar 16 metra e gjerë që e lidhte tempullin mortor me tempullin në luginë, që nuk ekziston më. Risitë e shumta arkitektonike të tempullit mortor shënojnë një shkëputje nga tradita e komplekseve piramidale të Mbretërisë së Vjetër dhe paraprirja e Tempujve të Miliona Viteve (Tempujt mortor) të Mbretërisë së Re. Si i tillë, tempulli i Montuhotepit të II ishte sigurisht një burim madhor frymëzimi për tempujt e afërt por 550 vjet më vonë të Hatshepsutit dhe Tutmosit të III. Gjithësesi, risitë më të thella të tempullit të Montuhotepit II nuk janë arkitekturore por fetare. E para, është tempulli më i hershëm mortor ku faraoni nuk është thjesht marrës i ofertave, por mjaft i përfshirë në ceremonitë për zotat (në këtë rast Amon-Ra-hu). E dyta, tempulli e identifikon faraonin me Osirisin, një perëndi që skishte pasur lidhje me kultin mbretëror, që mori rëndësi duke nisur nga Dinastia XI Egjiptiane e më tej. Në të vërtetë, dekorimet dhe statujat mbretërore theksonin aspektin osirian të sovranit të vdekur, një ideologji e dukshme në statujat mortore të faraonëve të mëvonshëm. E fundit, shumica e dekorimit të tempujve është vepër e artizanëve vendorë tebanë. Kjo është dëshmuar nga stili artistik i tempullit që paraqet njerëz me buzë dhe sy të mëdhenj si dhe trupa të hollë. Ndërsa kapelat e rafinuara të grave të Montuhotepit II janë me siguri vepër e artizanëve memfitë që ishin tepër të ndikuar nga standardet dhe konvencionet e Mbretërisë së Vjetër. Ky fenomen i fragmentimit të stileve artistike dallohet sidomos përgjatë Periudhës së Parë të Ndërmjetme dhe është pasoja e drejtpërdrejtë e fragmentimit politik të vendit.
Vendndodhja
Vendndhodhja e tempullit gjendet në rrëpirën shkëmbore të Deir el-Bahrit në bregun perëndimor të Tebës. Zgjedhja e këtij vendi është me siguri e lidhur me prejardhjen tebane të Dinastisë së XI: Paraardhësit e Montuhotepit në fronin teban janë varrosur në varre të afërta. Për më tepër, Montuhotepi mund ta ketë zgjedhur Deir el-Baharin sepse është i lidhur me tempullin e Karnakut, në bregun tjetër të Nilit. Në veçanti, statuja e Amonit sillej përvit në Deir el-Bahri gjatë Festivalit të bukur të luginës, diçka që faraoni mund ta ketë perceptuar si të dobishme për kultin e tij mortor. Rrjedhimisht dhe deri në ndërtimin e Djeser-Djeseru-së rreth pesë shekuj më vonë, tempulli i Montuhotepit të II ishte destinacioni final i barkës së Amonit gjatë festivalit
Zbulimi dhe gërmimet
Në fillim të shekullit të XIX, rrënojat e tempullit të Montuhotepit të II ishin plotësisht të mbuluara detrite. Për rrjedhojë ato ishin të pa dallueshme deri në gjysmën e dytë të shekullit, megjithë gërmimet e mëdha të kryera në tempullin e afërt të Djeser-Djeseru të Hatshepsutit. Kështu, qe vetëm në vitn 1859, që lordi Dufferin dhe asistentët e tij, Dr. Lorange dhe Cyril C. Graham, nisën të gërmojnë këndin jugperëndimor të sallës hipostile të tempullit të Montuhotepit. Duke pastruar masën e madhe të detriteve, ata shpejt zbuluan varrin e plaçkitur të mbretëreshës Tem, një nga gratë e Montuhotepit. Duke kuptuar potencialin e sitit, ata atëherë e punuan gradualisht rrugën e tyre deri te faltorja, ku gjetën altarin prej graniti të Montuhotepit me një paraqitje të Amon-Ra-hut dhe gjetjeve të tjera si varri i Neferu-së TT319. Më në fund, në 1898, Howard Carter zbuloi strehën e fshehtë të Bab el-Hosanit përballë oborrit, ku zbuloi të famshmen statujë të zezë ulur të faraonit. Punimet e tjera gërmuese të rëndësishme morën udhë nga viti 1903 deri në 1907 nën drejtimin e Henri Édouard Naville, i cili punoi aty në emër të Egypt Exploration Fund. Ai ishte i pari që ndërmori një eksplorim sistematik të tempullit. Rreth dhjetë vjet më vonë, midis viteve 1920 dhe 1931, Herbert Eustis Winlock gërmoi më tej tempullin për the Metropolitan Museum of Art. Gjithësesi, rezultatet e tij u publikuan vetëm në formën paraprake të përmbledhjes së raportit. Në fund, nga viti 1967 deri në 1971, Dieter Arnold drejtoi kërkimet mbi sitin në emër të Institutit Arkeologjik Gjerman. Ai i publikoi rezultatet e tij në tre volume.
Ofertat e themeleve
Poshtë katër këndeve të tarracës së tempullit, H. Winlock zbuloi katër gropa të mëdha gjatë gërmimeve të tij në 1921–1922. Këto gropa ishin gërmuar në tokë para ndërtimit të tempullit si rite themelimi. Në të vërtetë, kur H. Winlock i zbuloi, ato përmbanin akoma shumë oferta: një kafkë gjedhi, broka dhe baule të mbushura me fruta, elb dhe bukë si dhe një tullë që mbante emrin e Montuhotepit II. Gërmimet e mëtejshme të gropave të ndërmarra në 1970 nga Dieter Arnold treguan më tepër oferta ushqimore si bukë dhe brinjë lope, por gjithashtu disa objekte bronxi, një skeptër fajence dhe copa pëlhure. Pëlhurat ishin ngjyrosur në të kuqe në cep, shtatë me emrin e Montuhotepit II dhe tre me atë të Intefit të II.
Rruga e shtruar dhe oborri
Njëlloj si komplekset mortore të Mbretërisë së Vjetër, kompleksi mortor i Montuhotepit II përfshinte dy tempuj: Tempulli i lartë i Deir el-Bahrit dhe një tempull në luginë që gjendet pranë Nilit në tokë të kultivuar. Tempulli në luginë ishte i lidhur me tempullin e lartë me një rrugë të shtruar 1.2 km. të gjatë dhe 46 m. të gjerë të pazbuluar. Rruga e shtruar çonte në një kopësht të madh përball tempullit të Deir el-Bahrit. Kopështi ishte i zbukuruar me një shtrat të gjatë drejtkëndor lulesh, me pesëdhjetë e pesë Ficus sycomorus dhe tetë pemë bruke të mbiella në gropat e thella të mbushura me dhe. Ky kopësht prej shumë pak kopshteve të tempujve të dokumentuar arkeologjikisht të Egjiptit të Lashtë që janë njohur mjaft rreth pamjes së tij të rindërtuar. Mirëmbajtja e një kopshti të tillë më shumë se 1 km. që nga Nili deri në shkretëtirën e thatë duhet të ketë kërkuar punën e vazhdueshme të shumë kopështarëve dhe një sistem të mirë vaditjeje. Majtas dhe djathatas rrugës ceremoniale gjendeshish të paktën 22 statuja ulur të Montuhotepit të II duke mbajtur, në anën jugore, kurorën e bardhë të Egjiptit të Sipërm (Hedjeti) dhe në anën veriore kurorën e kuqe të Egjiptit të Poshtëm (Deshreti). Këto me gjasa i janë shtuar tempullit për të celebruar Festivalin Sed të Montuhotepit të II gjatë vitit të tij të 39 në fron. Disa statuja me gurë ranor pa koka gjenden akoma edhe sot në sit. Një tjetër u zbulua në vitin 1921 gjatë gërmimeve të Herbert Winlock-ut dhe tashmë gjendet e ekspozuar në Metropolitan Museum of Art.
Pjesa e mbrapme e tempullit
Mbrapa ndërtesës qendrore ishte qendra e kultit të faraonit të hyjnizuar. Pjesa e mbrapme e tempullit ishte prerë direkt në rrëpirën shkëmbore dhe konsiston në një oborr të hapur, një sallë me 82 kolona tetëkëndore dhe një kapelë për një statujë të faraonit. Kjo pjesë e tempullit i ishte kushtuar Amonit. Oborri i hapur është i shoqëruar përbri në pjesët veriore dhe jugore nga një rresht prej pesë kolonash dhe në pjesën lindore nga një rrersht i dyfisht me 16 kolona gjithësej. Në qendër të oborrit të hapur qëndron një dromos (shëtitore ceremoniale) i thellë që çonte në varrin mbretëror. Gjetjet arkeologjike në këtë pjesë të tempullit përfshijnë një altar prej guri gëlqeror, një stelë granit dhe gjatë statuja graniti të Senuseretit të III. Në perëndim, oborri çon në sallën hipostile me dhjetë rreshta me nga tetë kolona secili, plus dy kolona shtesë në të dy anët e hyrjes. Salla hipostile ndahet nga oborri nga një mur dhe, duke qenë edhe i lartë, është një rrugë e kalueshme me një shkallë të vogël. Në skajin perëndimor të sallës hipostile qëndron vendi më i shenjtë i tempullit, një faltore kushtuar Montuhotepit dhe Amon-Ra-hut që çon në një tempull të vogël shkëmbor (speos) që bujt një statujë me përmasa më të mëdha se natyrore të faraonit. Vetë faltorja bujt një statujë të Amon-Ra-së dhe ishte e rrethuar në tre nga anët nga mure dhe në te ana e mbetur nga rrëpira shkëmbore. Faqet e brendshme dhe të jashtme të këtyre mureve ishin të dekoruara me mbishkrime të pikturuara dhe paraqitje të faraonëve dhe zotave në alto-reliev. Relievet e mbijetuara tregojnë faraonin e hyjnizuar të rrethuar nga perënditë kryesore të Egjiptit të Sipërm dhe të Poshtëm, Nekhbeti, Seti, Horusi dhe Wadjeti. Zotat e prezantojnë faraonin me tufa degësh palme, simboli i miliona viteve. Ky reliev është një shfaqje e ndryshimit të thellë fetar në ideologjinë mbretërore që nga Mbretëria e Vjetër: Në Mbretërinë e Vjetër, faraoni ishte zotëruesi i kompleksit piramidal, [...] tani ai është reduktuar në një prijës njerëzor që varej nga vullneti i zotave. Pavdekësia e tij nuk është më e vetëvetishme; ajo duhet ti dhurohet atij nga zotat.
Varri mbretëror
Siç u përmend më lartë, oborri i hapur i pjesës së mbrapme të tempullit paraqet një dromos në qendrën e tij. Ky dromos, një korridor i drejt 150 m. i gjatë, të çonte në një dhomë të madhe të nëndheshme 45 m. poshtë oborrit që padyshim është varri i faraonit. Kjo dhomë është tërësisht e veshur me granit të kuq dhe ka një çati me majë. Ajo përmban një kapelë alabastri në formën e një faltoreje Per-wer të Egjiptit të Sipërm. Kjo kapelë dikur ishte e mbyllur me një derë me dy kanata që tani mungon. Pëmbante një qivur dhe enë me balsame që ka lënë gjurmë në dysheme. Shumica e objekteve të varrit që duhet të kenë qenë depozituar këtu, janë zhdukur prej kohësh si rezultat i plaçkitjes së varrit. Objektet e pakta të mbetura ishin një skeptër, mjaft shigjeta dhe një koleksion medelesh duke përfshirë anije, hambare dhe furra.
Tempulli mortor i Hatshepsutit
Tempulli mortor i mbretëreshës Hatshepsut, Djeser-Djeseru ("I shenjti i të shenjtëve"), gjendet poshtë rrëpirës shkëmbore në Deir el Bahri në bregun perëndimor të Nilit pranë Luginës së Mbretërve në Luksor. Tempulli mortor i është kushtuar perëndisë së diellit Amon-Ra dhe gjendet pranë Tempullit mortor të Montuhotepit të II, që shërbeu si frymëzim dhe më vonë si gurore. Është konsideruar si një nga "monumentet e pakrahasueshme të Egjiptit të Lashtë". Tempulli është vendi ku u masakruan 62 njerëz, kryesisht turist, nga terroristët që morën nën kontroll sitin në 17 nëntor 1997. Akademia Polake e Shkencave në Varshavë është përgjegjëse për studimin dhe restaurimin e tre niveleve të tempullit. Që në vitin 1995, dy nivelet e para ishin pothuajse të përfunduara dhe niveli i sipërm ishte akoma nën rindërtim.
Arkitektura
Senenmuti, këshilltari dhe arkitekti mbretëror, mbikqyri dhe me gjasa projektoi ndërtimin e tempullit. Megjithëse tempulli mortor më i hershëm i Montuhotepit u përdor si model frymëzimi, dy strukturat janë gjithësesi në mënyrë domethënëse të ndryshme në shumë drejtime. Tempulli i Hatshepsutit përdor një tarracë gjatësore me kollonadë që ndryshon nga struktura e qendërzuar e modelit të Montuhotepit – një anomali që mund të jetë shkaktuar nga vendndodhja e shkëputur e dhomës mortore. Ka tre shtresa të tarracuara që arrijnë 35 metra lartësi. Secila prej tarracave është e formuar nga një rresht i dyfishtë kolonash katrore, me përjashtim të këndit veri-perëndimor të tarracës qendrore, që përdor kolona proto-dorike për të strehuar kapelën. Këto tarraca janë të lidhura midis tyre me shkallë të gjata dikur të rrethuara nga kopështe me bimë ekzotike, midis të cilave pemë temjani dhe mirre. Tarracimi i tempullit të Hatshepsutit korrespondon me formën klasike tebane, duke vënë në përdorim pilonët, oborret, sallat hipostile, oborret diellore, kapelat dhe faltoren.
Relievet dhe skulpturat
Skulptura relivore brenda tempullit të Hatshepsutit paraqet mitin e lindjes hyjnore të një faraoni femëror – i pari i llojit të tij. Cikli tekstor dhe piktorik tregon gjithashtu për një ekspeditë në Vendin e Puntit, i quajtur edhe Pwenet ose Pwene nga egjiptianët e lashtë, një vend ekzotik në bregun e Detit të Kuq. Ndërsa statujat dhe zbukurimet që atëherë janë grabitur ose shkatërruar, tempulli dikur bartëte dy statuja të Osirisit, një shëtitore sfinksash ashtu si dhe shumë skulptura të mbretëreshës në poza të ndryshme – në këmbë, ulur ose në gjunjë. Shumë prej këtyre portreteve u shkatërruan me urdhër të thjeshtri i saj, Tutmosi III pas vdekjes së saj, pasi e konsideronte si një uzurpatore.
Pozicionimi astronomik
Aksi kryesor i tempullit është vendosur në një azimut rreth 116½° dhe është drejtuar nga lindja e diellit gjatë solstiksit dimëror, që në kohën moderne ndodh rreth 21 ose 22 dhejtorit çdo vit. Drita e diellit depërton përmes murit të mbrapëm të kapelës, para lëvizjes djathtas për të fokusuar një nga statujat e Osirisit që qëndron në anën tjetër të portës në dhomën e dytë. Një tjetër hollësi e këtij pozicionimi krijohet nga një kuti drite, e cila dregon një bllok të dritës së djellit që lëviz ngadal nga aksi qendror i tempullit për të ndriçuar fillimisht zotin Amon-Ra për të ndriçuar pastaj figurën e përgjunjur të Tutmosit të III para në fund të ndriçoi zotin e Nilit Hapi. Për më tepër, për shkak të këndit të rritur të diellit, rreth 41 ditë në të dy anët e solstiksit, drita e diellit është e aftë të depërtoi përmes një kutie të dytë ndriçimi të dhomës më të brendshme. Kjo kapelë kryesisht e brendshme u rinovua dhe zgjerua në periudhën ptolemease dhe ka referenca kultore të Imhotepit, ndërtuesit të Piramidës së shkallëzuar të Djoserit dhe Amenhotepit birit të Hapu-së – mbikqyrësi i punëve të Amenhotepit të III.
Ndikimi historik
Tempulli i Hatshepsutit është konsideruar më përfaqësuesi i arkitekturës klasike egjiptiane. Përfaqësues i arkitekturës mortore të Mbretërisë së Re, ai lartëson faraonin dhe përfshin gjithashtu faltore në nder të zotave të rëndësishëm të botës së përtejme. Ky shënon një pikë kthese në arkitekturën e Egjiptit të Lashtë, i cili braktis gjeometrinë megalitike të Mbretërisë së Vjetër për një tempull që lejonte adhurimin aktiv, duke kërkuar praninë e pjesëmarrësve për ta krijuar madhështinë. Akset lineare të tempullit të Hatshepsutit pasqyrohen në tempujt e mëvonshëm të Mbretërisë së Re. Arkitektura e tempullit origjinal është ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme si pasojë e rindërtimit të keq-udhëzuar në fillim të shekullit të XX.
Arka e Noas
__NOINDEX__ parapamje|250x250px|Arka e Noes (1846), nga piktori popullor amerikan Eduard Hicks. Arka e Noes (hebraisht: תיבת נח; hebraisht biblike: Tevat Noaḥ) është ena në tregimin e përmbytjes së Zanafillës përmes së cilës Zoti kursen Noeun, familjen e tij dhe shembujt e të gjitha kafshëve të botës nga një përmbytje globale. Historia në Zanafillë përsëritet, me variacione, në Kuran, ku Arka shfaqet si Safinat Nūḥ (arabisht: سَفِينَةُ نُوحٍ "anija e Noes") dhe al-fulk (arabisht: الفُلْك).
Shkrimtarë të ndryshëm të antikitetit kanë përmendur ekzistencën e Arkës së Noes në shekullin I dhe IV. Kërkimet për Arkën e Noes janë bërë të paktën nga koha e Eusebit (rreth 275–339 e.s.), dhe besimtarët në Ark vazhdojnë ta kërkojnë në kohët moderne, por asnjë provë fizike e vërtetuar e Arkës nuk është gjetur ndonjëherë. Nuk është gjetur asnjë provë shkencore që Arka e Noes ekzistonte siç përshkruhet në Bibël. Më e rëndësishmja, gjithashtu nuk ka prova të një përmbytjeje globale dhe shumica e shkencëtarëve pajtohen se një anije e tillë dhe një fatkeqësi natyrore do të ishin të pamundura. Disa studiues besojnë se një ngjarje e vërtetë (edhe pse e lokalizuar) përmbytje në Lindjen e Mesme mund të ketë frymëzuar rrëfimet gojore dhe më vonë të shkruara; një përmbytje e Gjirit Persik, ose një përmbytje e Detit të Zi 7500 vjet më parë është propozuar si një kandidat i tillë historik.
Ushtritë e huaja në Shqipëri : 1912-1922
Ushtritë e huaja në Shqipëri : 1912-1922 libër me autor Ramiz Fiçori dhe Halil Katana (red.). Botuar në Tiranë nga "Mokra", në vitin 2002. Faqe 321. ISBN 99927-781-4-8
Kalaja e Gobeshit
Kalaja e Gobeshit është një monument i trashëgimisë kulturore në Moglice, rrethi i Korçës, në qarkun e Korçës, Shqipëri. Ky monument është i miratuar me numër "1886" më "10.06.1973".
Pas takimit me alienët
Pas takimit me alienët, roman me autor Arian Kadiu. Botuar në Tiranë nga "Fllad", në vitin 2002. Libri ka 112 faqe.
Mulliri i Avdyl Zenel Jasiqi
Mulliri I Avdyl Zenel Jasiqi është një monument i trashëgimisë kulturore në Gramaqel, Deçan, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Inxhinieria mjekësore
djathtas|parapamje|Ekzaminimi me ultratinguj i fshikëzës urinare. Një shembull i [[Shkencat e zbatuara|shkencës praktike dhe shkencës mjekësore që punojnë së bashku.]] Inxhinieria mjekësore është zbatimi i parimeve inxhinierike dhe koncepteve të dizajnit në mjekësi dhe biologji për qëllime të kujdesit shëndetësor (p.sh., diagnostikues ose terapeutik). BM njihet gjithashtu tradicionalisht si "bioinxhinieria", por ky term i referohet gjithashtu inxhinierisë biologjike. Kjo fushë kërkon të mbyllë hendekun midis inxhinierisë dhe mjekësisë, duke kombinuar aftësitë e dizajnit dhe zgjidhjes së problemeve të inxhinierisë me shkencat biologjike mjekësore për të avancuar trajtimin e kujdesit shëndetësor, duke përfshirë diagnozën, monitorimin dhe terapinë.
Përmbledhje
Në kuadër të inxhinierisë mjekësore gjithashtu përfshihen edhe menaxhimi e pajisjeve aktuale mjekësore brenda spitaleve, ndërsa respektojnë standardet përkatëse të industrisë. Kjo përfshin bërjen e rekomandimeve të pajisjeve, prokurimin, testimin rutinë dhe mirëmbajtjen parandaluese, një rol i njohur gjithashtu si Teknik i Pajisjeve Biomjekësore ose si inxhinieri klinike.
Inxhinieria biomjekësore kohët e fundit është shfaqur si fushë studimi relativisht e pavarur, krahasuar me shumë fusha të tjera inxhinierike. Një evolucion i tillë është i zakonshëm pasi një fushë e re kalon nga të qenit një specializim ndërdisiplinor midis fushave tashmë të krijuara, për t'u konsideruar një fushë më vete. Pjesa më e madhe e punës në inxhinierinë biomjekësore konsiston në hulumtim dhe zhvillim, duke përfshirë një gamë të gjerë të nënfushave (shih më poshtë). Aplikimet e spikatura të inxhinierisë biomjekësore përfshijnë zhvillimin e protezave biokompatibile, pajisje të ndryshme mjekësore diagnostike dhe terapeutike duke filluar nga pajisjet klinike te mikroimplantet, pajisjet e zakonshme të imazhit si MRI dhe EKG / ECG, rritja e indeve rigjeneruese, ilaçet farmaceutike dhe biologjitë terapeutike. parapamje| Një [[Ribozomi|ribozom është një makinë biologjike që përdor dinamikën e proteinave]]
Suli (Patrë)
Sul (greqisht: Σούλιον/Soúlion) është fshat në qarkun i Ahaisë, Greqi.
Gruaja në Shqipëri në vitet 1912-1939
Gruaja në Shqipëri në vitet 1912-1939 libër me autore Fatmira Musaj dhe Niko Tanini (red.). Botuar në Tiranë nga Akademia e Shkencave, në vitin 2002. Faqe 360. ISBN 99927-783-7-7
Shkëmbi i kërpudhave
Shkëmbi i kërpudhave, i njohur ndonjëherë si Mushroom Rock, është një ishull i vogël 60 m në formën e një  grumbulli masiv guri gëlqeror në hyrje të një lagune të zezë pothuajse rrethore në Dwejra, në bregdetin e Gozo, vetë një ishull në arkipelagun Maltez. Shkëmbi i kërpudhave ndodhet në 36.04583°N, 14.19083°W dhe bie në juridiksionin e qytetit të San Lawrenz.
Historia
Knights Hospitaller me sa duket zbuloi atë që njihet gjerësisht si Kërpudhat e Maltës, duke u rritur në majën e rrafshët të shkëmbit. Kjo bimë, e cila është një lloj bime e lulëzuar parazitare, ka një erë të neveritshme. Mjekët në atë kohë besonin se ajo kishte veti medicinale. Kalorësit e përdorën atë si një salcë stiptike për plagët dhe një kurë për dizenterinë. Kalorësit e vlerësuan aq shumë, saqë shpesh au jepnin si dhuratë fisnikëve të shquar të Maltës dhe vizitorëve në ishujt Maltezë.
Mjeshtri i Madh Pinto dekretoi Shkëmbin jashtë kufijve në 1746; shkelësit rrezikuan një magji tre-vjeçare si vozitës në galeritë e Kalorësve. Ai vendosi një roje të përhershme atje dhe madje ndërtoi një shportë të pasigurt me teleferik nga shkëmbi në territor, 50 m larg Ai gjithashtu urdhëroi që anët të zbuteshin për të hequr dorezat.
Në ditët e sotme, Shkëmbi i Kërpudhave është një rezervat natyror. Sidoqoftë, vija bregdetare afër është e arritshme për banjot dhe deti siguron aktivitete ujore perfekte.
Shkëmbi i kërpudhave është gjithashtu një objektiv i përsosur për të fotografuar perëndimin e diellit. Sidoqoftë, kjo disponohet vetëm nga ankorimi i hyrjes dhe vetëm gjatë disa sezoneve kur dielli zbret në mënyrën e duhur.
Trazirat e vitit 2008 në Kosovë
Trazirat e vitit 2008 në Kosovë pasuan shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008. Disa serbë të Kosovës që kundërshtonin shkëputjen e bojkotuan masën duke refuzuar të ndiqnin urdhrat e qeverisë qendrore në Prishtinë dhe u përpoqën të kapnin infrastrukturën dhe pikat kufitare në rajonet e banuara nga serbët. Ka pasur edhe raste sporadike të dhunës kundër institucioneve ndërkombëtare dhe institucioneve qeveritare, kryesisht në veri të Kosovës.
Tensionet në veri u intensifikuan kur serbët në Mitrovicën e Kosovës pushtuan një gjykatë të OKB-së më 14 mars 2008. Policia e OKB-së dhe forcat e NATO-s u përgjigjën më 17 mars dhe sulmet nga protestuesit serbë lanë të vdekur një polic të OKB-së dhe 150 persona të plagosur. Më 28 qershor 2008, serbët e Kosovës formuan Kuvendin e Komunitetit të Kosovës dhe Metohisë për të koordinuar rezistencën ndaj Qeverisë së Kosovës.
Bojkotimi i Qeverisë së Kosovës
Serbët e Kosovës thanë se synonin të formonin institucione paralele dhe të vendosnin kontrollin mbi infrastrukturën dhe institucionet në zonën e tyre në përgjigje të shpalljes së pavarësisë së Kosovës; pas zgjedhjeve lokale të majit, liderët serbë të Kosovës shpallën synimin për themelimin e Kuvendit serb të Kosovës. Kisha Ortodokse Serbe në Kosovë tha se nuk do të ishte në kontakt me qeverinë shqiptare të Kosovës, EULEX-in, apo ndonjë vend që njeh pavarësinë e Kosovës, duke kërcënuar se do të sanksionojë çdo klerik që e bën këtë.
Një ministër serb tha se Serbia planifikon të ketë "policinë e saj" në zonat serbe si pjesë e një plani veprimi për të ruajtur praninë e Serbisë në Kosovë. Në veri të Kosovës, disa pjesëtarë serbë të forcave të sigurisë së Kosovës ndaluan marrjen e urdhrave nga qeveria në Prishtinë dhe pretenduan komandën nga UNMIK- u. Në rajonin lindor të Gjilanit rreth 100 policë serbë janë suspenduar nga Shërbimi Policor i Kosovës. Stanko Jakovljević, kryetar serb i Shtërpcës, një enklavë serbe në jug, tha se policia serbe "do të bëjë sot atë që serbët ... bënë në veri të Kosovës. Ata do të njohin vetëm urdhra nga policia ndërkombëtare.” Në Kosovën qendrore 126 policë serbë u tërhoqën nga Shërbimi Policor i Kosovës duke refuzuar të marrin komanda nga qeveria qendrore. Anëtarët e Shërbimit Policor të Kosovës thanë se policët serbë po frikësoheshin që të largoheshin nga forca policore.