cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Festivali i Sanremos
Origjina dhe zhvillimi
Madje, duke filluar nga viti 1984, u shënua ndarja e plotë mes artistëve të sapoardhur nga atyre me emër, duke kaluar në formatin me dy konkurse të ndryshme me fitues të veçantë. Në vitin 1989, u prezantua një kategori e tretë, Seksioni i Artistëve të Ardhshëm, por u hoq vitin pasues. Vetëm në vitin 1998, tre artistët më të mirë në kategorinë e të sapoardhurve u lejuan të konkurrojnë në konkursin e Artistëve të Mëdhenj. Kjo çoi në fitoren e debutueses Annalisa Minetti, e cila krijoi disa polemika dhe çoi në rikthimin e garave krejtësisht të veçanta duke filluar nga viti 1999.
Muzgu i grave
Muzgu i grave, roman me autor Sami Neza. Botuar në Tiranë, në vitin 1997. Libri ka 124 faqe.
Festivali i Sanremos
Origjina dhe zhvillimi
Dallimi midis kategorive të ndryshme u hoq përsëri në vitin 2004. Një vit më pas, konkursi përfshiu pesë kategori të ndryshme—Të sapoardhurit, burrat, gratë, grupet dhe klasikët. Fituesi i secilës kategori garonte për fitoren përfundimtare të garës. Kategoria Classic u shfuqizua në vitin 2006, ndërsa duke filluar nga viti 2007, festivali u kthye në rregullat e përdorura në vitet 1990, me dy konkurse krejtësisht të ndara për artistë të njohur dhe të sapoardhur.
Në vitin 2009, një konkurs i ri, i zhvilluar tërësisht online, u prezantua nga drejtori artistik i edicionit të 59-të të konkursit, Paolo Bonolis. I titulluar Sanremofestival.59, konkursi nuk u mbajt në vitet në vijim.
1950
parapamje|250x250px| Nilla Pizzi ishte fituesja e Festivalit të parë të Sanremos, në vitin 1951. parapamje|250x250px| Domenico Modugno pasi fitoi [[Festivali i Muzikës Sanremo 1959|edicionin e vitit 1959 . Modugno fitoi Festivalin në 1958, 1959, 1962 dhe 1966.]]
vitet 1960
parapamje|250x250px| Sergio Endrigo (majtas) me këngëtarin brazilian Roberto Carlos pas fitores së tyre në vitin 1968 parapamje|250x250px| Gigliola Cinquetti dhe belgo-italianja Patricia Carli festojnë fitoren e tyre me këngën "Non ho l'età" në Festivalin e 14-të të Muzikës në Sanremo, 1 shkurt 1964.
1980
parapamje|250x250px| Riccardo Fogli (në mes), fitues i edicionit të festivalit të vitit 1982, me Drupin (majtas), Al Bano dhe Romina Power (djathtas) parapamje|250x250px| Ricchi e Poveri fituan festivalin në 1985. parapamje|250x250px| Anna Oxa dhe Fausto Leali fituan Festivalin në 1989.
vitet 1990
parapamje|333x333px| Giorgia fitoi Sanremon në 1995. parapamje|250x250px| Ron me Tosca duke performuar në Sanremo, 1996
Seksioni i të ardhurve
parapamje|250x250px| Eros Ramazzotti ishte fituesi i parë i sektorit Të sapoardhurit në 1984 . Më pas fitoi Festivalin në vitin 1986 duke konkurruar në seksionin Artistët e Mëdhenj.
vitet 1990
parapamje| [[Laura Pausini e filloi karrierën e saj në vitin 1993, kur fitoi seksionin e Artistëve të Rinj të Festivalit Muzikor të Sanremos me " La solitudine ".]] parapamje| [[Andrea Boçeli|Andrea Bocelli fitoi seksionin e Artistëve të Rinj të Festivalit të Muzikës në Sanremo në 1994 me " Il mare calmo della sera ".]] parapamje|333x333px| Jenny B fitoi Festivalin e Muzikës Sanremo në seksionin e Artistëve të Rinj në 2000. parapamje| Arisa, fituese e seksionit të Artistëve të Rinj, duke performuar në Sanremo në 2009.
2010-ta
parapamje|334x334px| Ultimo në Sanremo në 2018
Pritësit
parapamje| Pippo Baudo (në qendër) me Claudia Koll dhe Anna Falchi në Sanremo 1995. Baudo priti trembëdhjetë edicione të festivalit. parapamje| Mike Bongiorno (në qendër) në Sanremo 1963. Bongiorno priti njëmbëdhjetë edicione të festivalit. parapamje| Miguel Bosé, mikpritës i Festivalit të Sanremos në 1988 parapamje| Raffaella Carrà priti Festivalin e Sanremos në 2001 parapamje| Paolo Bonolis, mikpritës i Festivalit të Sanremos në 2009 parapamje| Amadeus, mikpritës i Festivalit të Sanremos nga 2020 deri në 2023
Poslishti
Poslisht është një vendbanim në komunën e Prizrenit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Gurrë.
Mbretëria e Dalmacisë
parapamje|Flamuri i Mbretërisë së Dalmacisë parapamje|Stema e Mbretërisë së Dalmacisë parapamje|Harta e Mbretërisë Dalmacisë Mbretëria e Dalmacisë ishte një organizim shtetëror i kurorës austriake në Perandorinë Austriake (1815-1867) dhe Monarkinë Austro-Hungareze (1867-1918).
Historia
Me riorganizimin e Monarkisë në vitin 1867, Dalmacia mbeti në pjesën austriake, e ndarë nga Kroacia dhe Sllavonia (atëherë në gjysmën hungareze). Megjithatë, Dalmacia ishte ligjërisht një pjesë integrale e Mbretërisë Triune të Kroacisë, Sllavonisë dhe Dalmacisë, e cila për këtë arsye e mbante atë në emrin dhe stemën e saj (Dalmacia njihet si pjesë përbërëse e Mbretërisë Triune dhe neni 66 i Zgjidhjes kroato-hungareze), megjithëse bashkimi i vërtetë i Dalmacisë me Kroacinë dhe Sllavoninë nuk ndodhi kurrë. Që nga viti 1861, Mbretëria e Dalmacisë ka asamblenë e saj parlamentare: Parlamentin Dalmat me selinë e tij në Zarë (Zadar). Komiteti Krahinor, i cili zgjidhej nga Parlamenti (përveç Presidentit dhe Kryetarit të Parlamentit, i cili emërohej nga Perandori dhe Mbreti), përfaqësonte Qeverinë e Mbretërisë së Dalmacisë në çështjet vetëqeverisëse. Qeveria qendrore u përfaqësua nga Qeveria në Zrë (Zadar) (ital. Imperial Regio Governo della Dalmazia), e cila që nga viti 1852 është quajtur Guvernatoriati Perandorak i Dalmacisë (italisht: Imperial Regia Luogotenenza della Dalmazia) drejtohej nga një guvernator ose një guvernator i emëruar nga perandori dhe mbreti, ashtu si edhe në tokat e tjera të kurorës në pjesën austriake të Austro-Hungarisë. Ajo u zhduk në fund të tetorit 1918, kur Parlamenti kroat shpalli pavarësinë e Kroacisë, Sllavonisë dhe Dalmacisë me Rijekën dhe aneksimin e shtetit SKS. Pothuajse në të njëjtën kohë, pjesë të mëdha të Dalmacisë u pushtuan nga Mbretëria e Italisë në bazë të Traktatit të fshehtë të Londrës të lidhur me Britaninë e Madhe, Francën dhe Rusinë. thumb| Prezantimi i linjave të kompanisë austriake të anijeve "Dalmatia" në [[1900|vitin 1900. Shoqëria promovoi gjithashtu turizmin dalmat.]]
Gras
Gras është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Gras ka një popullsi prej 599 banorë dhe sipërfaqe 56.68 km², me një dendësi prej 11 banor/km².
Pouska
Pouskë është një vendbanim në komunën e Prizrenit, Kosovë.
Le Lac-d'Issarlès
Le Lac-d'Issarlès është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Le Lac-d'Issarlès ka një popullsi prej 286 banorë dhe sipërfaqe 14.35 km², me një dendësi prej 20 banor/km².
Sepsisi
Sepsis është një gjendje kërcënuese për jetën që shfaqet kur përgjigja e trupit ndaj infeksionit shkakton dëmtim të indeve dhe organeve të tij. Kjo fazë fillestare pasohet nga shtypja e sistemit imunitar. Shenjat dhe simptomat më të zakonshme përfshijnë temperaturë n, shtimin e rrahjeve të zemrës, shtimin e ritmit të frymëmarrjes dhe konfuzionin. Po ashtu, mund të ketë edhe simptoma që lidhen me një infeksion specifik, të tilla si kolla e lidhur me pneumoninë, ose urinimi i dhimbshëm i lidhur me infeksionin e veshkave. Të rinjtë, të moshuarit dhe individët me sistem imunitar të dobësuar mund të mos shfaqin simptoma të një infeksioni specifik dhe në vend të pranisë së etheve, temperatura e trupit mund të jetë e ulët ose normale. Sepsis i shkallës së rëndë është sepsis që shkakton funksion të dobët të organeve ose rrjedhje të dobët të gjakut. Presioni i ulët i gjakut, niveli i lartë i acidit laktik në gjak apo sasia e vogël e urinës mund të jenë tregues të një rrjedhjeje të dobët të gjakut. Shoku septik është presioni i ulët i gjakut për shkak të sepsis që nuk përmirësohet pas zëvendësimit të lëngjeve.
Sepsis është një përgjigje imunitare inflamatore e nxitur nga një infeksion. Infeksionet bakteriale janë shkaku më i zakonshëm, por infeksionet kërpudhore, virale dhe protozoare mund të çojnë gjithashtu në sepsis. Vendndodhjet më të zakonshme për infeksionin primar përfshijnë mushkëritë, trurin, traktin urinar, lëkurën dhe organet e barkut. Faktorët e rrezikut përfshijnë të qenit shumë i ri, moshën e madhe, sistemin e dobësuar imunitar nga kushte të tilla si kanceri ose diabeti, traumat e mëdha ose djegiet. Më përpara, diagnoza e sepsis kërkonte praninë e të paktën dy kritereve të sindromës së përgjigjes inflamatore sistemike (SIRS) në mjedisin e infeksionit të supozuar. Në vitin 2016, një rezultat i shkurtuar i vlerësimit të dështimit sekuencial të organeve (rezultati SOFA), i njohur si rezultati i shpejtë SOFA (qSOFA), zëvendësoi sistemin e diagnozës SIRS. Kriteret e qSOFA për sepsis përfshijnë të paktën dy nga tre kriteret e mëposhtme: shtimin e shpeshtësisë së frymëmarrjes, ndryshimin e nivelit të vetëdijes dhe presionin e ulët të gjakut. Udhëzimet e sepsis rekomandojnë marrjen e kulturave të gjakut përpara fillimit të antibiotikëve; megjithatë, diagnoza nuk kërkon që gjaku të jetë i infektuar. Imazheria mjekësore është e dobishme kur kërkohet vendndodhja e mundshme e infeksionit. Shkaqe të tjera të mundshme të shenjave dhe simptomave të ngjashme përfshijnë anafilaksinë, pamjaftueshmërinë e gjendrave mbiveshkore, vëllimin e ulët të gjakut, dështimin e zemrës dhe embolinë pulmonare.
Sepsis kërkon trajtim të menjëhershëm me lëngje intravenoze dhe antimikrobikë. Kujdesi i vazhdueshëm shpesh vazhdon në njësinë e kujdesit intensiv. Nëse një provë e përshtatshme e zëvendësimit të lëngjeve nuk është e mjaftueshme për të ruajtur presionin e gjakut, atëherë bëhet i nevojshëm përdorimi i ilaçeve që rrisin presionin e gjakut. Ventilimi mekanik dhe dializa mund të nevojiten për të mbështetur funksionin e mushkërive dhe të veshkave, respektivisht. Një kateter venoz qendror dhe një kateter arterial mund të vendosen për të hyrë në qarkullimin e gjakut dhe për të udhëhequr trajtimin. Matje të tjera të dobishme përfshijnë sasinë e gjakut të pompuar nga zemra në njësinë e kohës dhe saturimin me oksigjen të venës kava superiore. Individët me sepsis kanë nevojë për masa parandaluese ndaj trombozës së venave të thella, ulcerave të stresit dhe ulcerave të presionit, përveç rasteve kur kushte të tjera nuk lejojnë ndërhyrje të tilla. Disa njerëz mund të përfitojnë nga kontrolli rigoroz i niveleve të sheqerit në gjak nëpërmjet insulinës. Përdorimi i kortikosteroideve është i diskutueshëm, ku disa vlerësime gjejnë përfitime, e të tjera jo.
Kostum hapësinor
parapamje|240px|Kostumi hapësinor Apollo A7L i veshur nga astronauti [[Buzz Aldrin në Apollo 11]] Një kostum hapësinor është një veshje e veshur për të mbajtur një jetë njerëzore në mjedisin e ashpër të hapësirës kozmike, vakumit dhe ekstremeve të temperaturës. Kostumet hapësinore shpesh janë veshur brenda anijes kozmike si një masë paraprake sigurie në rast të humbjes së presionit të kabinës, dhe janë të domosdoshme për veprimtari ekstravehikulare (EVA), punë e bërë jashtë anijes. Kostume hapësinore janë veshur për punë të tilla në orbitën e Tokës, në sipërfaqen e Hënës, dhe gjatë kthimit në Tokë nga Hëna. Hapësira moderne i përshtatet shtimit të veshjes bazë të presionit me një sistem kompleks të pajisjeve dhe sistemeve mjedisore të dizajnuara për ta mbajtur veshin të qetë, dhe për të minimizuar përpjekjen e kërkuar për të përkulur gjymtyrët, duke i rezistuar tendencës natyrale të një veshje me presion të butë për të ngurtësuar kundër vakumit. Një sistem furnizimi me oksigjen me vetvete dhe kontroll të mjedisit përdoret shpesh për të lejuar lirinë e plotë të lëvizjes, të pavarur nga anija.
Tre lloje të kostumeve hapësinore ekzistojnë për qëllime të ndryshme: IVA (aktivitet intravehikular), EVA (aktivitet ekstravehikular) dhe IEVA (aktivitet intra / ekstravehikular). Kostumet IVA janë menduar të vishen brenda një anijeje nën presion, dhe për këtë arsye janë më të lehta dhe më të rehatshme. Kostume IEVA janë të destinuara për përdorim brenda dhe jashtë anijes, siç është kostumi i Gemini G4C. Ato përfshijnë më shumë mbrojtje nga kushtet e vështira të hapësirës, ​​siç është mbrojtja nga mikrometeoritet dhe ndryshimi ekstrem i temperaturës. Kostumet EVA, siç është EMU, përdoren jashtë anijes, për eksplorim planetar ose për hapësirat hapësinore. Ata duhet të mbrojnë mbajtësin nga të gjitha kushtet e hapësirës, ​​si dhe të sigurojnë lëvizshmëri dhe funksionalitet.
Disa nga këto kërkesa vlejnë gjithashtu për kostume presioni të veshur për detyra të tjera të specializuara, siç është fluturimi i zbulimit në lartësi të lartë. Në lartësi mbi kufirin e Armstrong, rreth 19,000 m, uji vlon në temperaturën e trupit dhe kostume nën presion.
Kostumet e para me presion të plotë për t'u përdorur në lartësi ekstreme u hartuan nga shpikësit individualë që në vitet 1930. Kostum i parë hapësinor i veshur nga një njeri në hapësirë ​​ishte kostumja sovjetike SK-1 e veshur nga Juri Gagarin në vitin 1961.
Dhe kryesisht i mbajne kostumet e tyre te bardha per shkake te temperatures dhe nxehtesise te larte qe kane rrezet e diellit.
Codecademy
Codecademy është një platformë interaktive në internet që ofron mësime falas programimi në 12 gjuhë të ndryshme programimi duke përfshirë këtu Python, Java, JavaScript ( jQuery, AngularJS, React.js ), Ruby, SQL, C ++, Swift, dhe Sass, si dhe gjuhët HTML dhe CSS. Uebsajtit ofron gjithashtu një alterntivë me pagesë "Pro" që ju jep përdoruesve mundësinë për plane studimore të personalizuara, kuize dhe projekte konkrete.
Ligji ushtarak
parapamje|[[Deklarata e Dunmores që shpall ligjin ushtarak në Koloninë e Virxhinias më 27 maj 1775]] Ligji ushtarak është vendosja e kontrollit të drejtpërdrejtë ushtarak të funksioneve normale civile ose pezullimi i ligjit civil nga një qeveri, veçanërisht në përgjigje të një emergjence ku forcat civile janë të mbingarkuar, ose në një territor të pushtuar.
Përdorimi
Ligji ushtarak mund të përdoret nga qeveritë për të zbatuar sundimin e tyre mbi publikun. Incidente të tilla mund të ndodhin pas një grushti shteti (Tajlandë më 2006 dhe 2014 dhe Egjipt më 2013); kur kërcënohet nga protesta popullore (Kinë, protestat e sheshit Tiananmen të vitit 1989); për të shtypur opozitën politike (ligji ushtarak në Poloni më 1981); ose për të stabilizuar kryengritjet ose kryengritjet e perceptuara. Ligji ushtarak mund të shpallet në raste fatkeqësish të mëdha natyrore; megjithatë, shumica e vendeve përdorin një konstrukt ligjor të ndryshëm, siç është gjendja e jashtëzakonshme.
Në mënyrë tipike, vendosja e ligjit ushtarak shoqëron shtetrrethimin; pezullimin e ligjit civil, të drejtave civile dhe habeas corpus; dhe zbatimin ose shtrirjen e ligjit ushtarak ose të drejtësisë ushtarake ndaj civilëve. Civilët që kundërshtojnë ligjin ushtarak mund t'i nënshtrohen gjykatës ushtarake.
Sezoni 2019-20 i KF Besa Dobërdoll 1976
Sezoni 2019–20 është sezoni i dytë i KF Besës në Ligën e tretë e futbollit maqedonas - Perëndim.
Të dhëna mbi skuadrën
.
Helogale
Helogale është një gjini e familjes mongoze (Herpestidae). Përbëhet nga dy specie dhe 12 nënspecie :
Speciet ekzante
Helogales janë speciet më të vogla të mongozave dhe të dyja janë endemike për Afrikën. Shpërndarja e mangustës xhuxh etiopik është më tropikale, dhe mbivendoset plotësisht me atë të mongozës xhuxhi të zakonshëm, i cili është më e përhapur. Të dyja janë specie ditore sociale, dhe për shkak të madhësive të tyre të vogla ata janë të prekshëm nga grabitqarët. Të dy speciet jetojnë në mënyrë të pavarur nga uji i hapur.
Hans Kristian Andersen
Hans Kristian Andersen (2 Prill 1805-4 Gusht 1875), i quajtur H.C. Andersen në Danimarkë, ishte një autor danez.Edhe pse ishte shkrimtar i disa dramave,kujtimeve udhëtimesh, romaneve dhe poezive, ai  mbahet mend më së shumti për përrallat e tij.
Përrallat e Andersenit, të përbëra nga 156 tregime të ndara në nëntë vëllime dhe të përkthyera në më shumë se 125 gjuhë në mbarë botën, janë ngulitur kulturalisht në ndërgjegjen kolektive të perëndimit, lehtësisht të kuptueshme nga fëmijët, por duke prezantuar mësime të virtyteve dhe qëndrueshmërisë përballë fatkeqësisë edhe për lexuesit e pjekur. Ndër përrallat e tij më të famshme: "Rrobat e reja të Perandorit", "Sirena e Vogël", "Bilbili", "Ushtari i Tinit të Qëndrueshëm", "Këpucët e Kuqe", "Princesha dhe Bizelet", "Mbretëresha e Borës","Rosaku i Shëmtuar ","Shitësja e Vogël e Shkrepsëve" dhe "Gishtëza". Historitë e tij kanë frymëzuar balete, drama dhe filma të animuar dhe filma aksion drejt për së drejti. Një nga bulevardet më të gjërë dhe më të populluar të Kopenhagës,rreth skajit në sheshin e bashkisë së qytetit ku ndodhet statuja prej bronzi (me përmasa më të mëdha se përmasat reale), e Andersenit, bulevard i cili quhet "Bulevardi H. C. Andersens".
Në shqip për përkthimin e librit Përrallat e Andersenit  kanë kontribuar disa përkthyes të njohur, si Pirro Misha,Bedri Dedja, Vandush Vinçani,Dritan Thomollari dhe Stathi Kostari.
Hans u rrit si një djalë jo tërheqës dhe qëndroi në këtë mënyrë në moshë madhore. Ai pranoi se kjo frymëzoi historinë e tij për "Rosakun e Vogët të Shëmtuar", pasi që nga shikimi i parë rosa ishte 'e shëmtuar' dhe e dëbuar, megjithatë, ndërsa koha kalonte bukuria e brendshme e mendjes së tij dhe shkrimet e tij frymëzuan shumë të rritur dhe fëmijë në audiencën e tij.
Biografia
Hamilton Christian Andersen lindi në Odense, Danimarkë me 2 prill të vitit 1805. Ai ishte një fëmijë i vetëm. Babai i tij, i quajtur gjithashtu Hans, e konsideronte veten të lidhur me fisnikërinë (gjyshja e tij atërore i kishte thënë babait të tij se familja e tyre i përkiste një klase më të lartë shoqërore, por hetimet i kanë hedhur poshtë këto teori). Një spekulim i vazhdueshëm sugjeron që Andersen ishte një bir i paligjshëm i mbretit Christian VIII, por ky nocion është vënë në dyshim.
Hans Christian Andersen u pagëzua me datën 15 prill të vitit 1805 në Kishën Saint Hans (Kisha e Shën Gjonit) në Odense, Danimarkë. Certifikata e tij e lindjes nuk u hartua deri në nëntor të vitit 1823, sipas së cilës gjashtë kumbarë ishin të pranishëm në ceremoninë e pagëzimit: Madam Sille Marie Breineberg, zonjushë Friederiche Pommer, këpucar Peder Waltersdorff, marangozi udhëtar Anders Jørgensen, portieri i spitalit Nicolas Gomard dhe kapelabërësi mbretëror Jens Henrichsen Dorch.
Babai i Andersenit, i cili kishte marrë një shkollim fillor, e prezantoi djalin e tij me letërsinë, duke i lexuar atij Netët Arabe. Nëna e Andersenit, Anne Marie Andersdatter, ishte një rrobalarëse analfabete. Pas vdekjes së burrit të saj në vitin 1816, ajo u martua përsëri në vitin 1818. Andersen u dërgua në një shkollë lokale për fëmijë të varfër, ku ai u arsimua në bazë dhe duhej të mbante veten duke punuar si shegert i një endësi dhe, më vonë, te një rrobaqepës. Në moshën katërmbëdhjetë-vjeçare, ai u transferua në Kopenhagë për të kërkuar punë si aktor. Duke pasur një zë të shkëlqyeshëm soprano, ai u pranua në teatrin mbretëror danez, por zëri i tij ndryshoi shumë shpejt. Një koleg në teatër i tha se e konsideronte Andersenin një poet. Duke e marrë seriozisht sugjerimin, Andersen filloi të përqendrohej në të shkruar.
parapamje|Shtëpia e fëmijërisë së Andersen në OdenseAi tregon më vonë, se vitet e tij në këtë shkollë ishin vitet më të errëta dhe të hidhura të jetës së tij. Në një shkollë në veçanti, ai jetonte në shtëpinë e drejtorit të shkollës. Atje, ai u abuzua dhe atij iu tha, se kjo ishte bërë në mënyrë që "të përmirësonte karakterin e tij". Ai më vonë tha se fakulteti e kishte dekurajuar atë për të shkruar, gjë që më pas rezultoi në depresion.
Hans Christian Andersen ose Anderseni në shqip, njihet si shkrimtari për fëmijë dhe prrallëtari më i famshëm danez. (Danish: [han ˀ s kʁæsdjan ɑnɐsn̩], shpesh i referuar në Skandinavia si HC Andersen, lindi më 2 prill 1805 - ndërroi jetë më 4 gusht 1875) edhe pse një shkrimtar pjellor shkroi kujtime udhëtimesh, novela dhe poezi, dhe kujtohet për mirë për tregimet e tij nga bota e zanave dhe shtojzavalleve. Popullariteti Andersenit nuk është i kufizuar tek fëmijët; tregimi i tij, quajtur eventyr në danisht, ose "përralla" në gjuhën angleze, shpreh tema që e tejkalojnë moshën dhe kombësinë.
Përrallat e Andersenit, të cilat janë përkthyer në më shumë se 125 gjuhë dhe ngulitur në vetëdijen kolektive të Perëndimit, lehtësisht të arritshme për fëmijët, por duke paraqitur mësimet e virtytit dhe elasticitetit për lexuesit e pjekur.Në shqip në librin Përrallat e Andersenit kontribuan disa përkthyes të njohur ndër ta dhe Pirro Misha,Bedri Dedja, Vandush Vinçani,Dritan Thomollari,Stathi Kostari. Disa tregime të tij më popullore përfshijnë përrallat magjike si "Sirena e Vogël", "Rosaku i vogël e i shëmtuar", "Bilbili", "Rrobat e reja të mbretit" dhe shumë të tjera. Tregimet e tij kanë frymëzuar drama, shfaqje të baletit,  si dhe filma të animuar Disney. Ai mbahet si nje nga tregimtaret me te medhenj ne bote.
Punimet e hershme
Një përrallë zanash shumë e hershme nga Andersen, "The Tallow Candle" (në danisht: Tællelyset), u zbulua në një arkivë daneze në tetor të vitit 2012. Historia, e shkruar në vitet 1820, ka të bëjë me një qiri që nuk ndihej i vlerësuar. Kjo përrallë është shkruar kur Andersen ishte ende në shkollë dhe i ishte kushtuar një prej dashamirësve të tij. Historia mbeti në zotërim të asaj familje derisa u shfaq në letrat e tjera familjare në një arkiv lokal.
Në vitin 1829, Andersen gëzoi një sukses të konsiderueshëm me tregimin e shkurtër të titulluar "A Journey on Foot from Holmen's Canal to the East Point of Amager".Protagonisti i saj takon personazhe duke filluar nga Shën Pjetri te një mace që flet. Andersen e ndoqi këtë sukses me një pjesë teatrale, Love on St. Nicholas Church Tower dhe një vëllim të shkurtër poezish. Ai bëri pak përparim në shkrimin dhe botimin menjëherë pas botimit të këtyre poezive, por ai mori një grant të vogël udhëtimi nga mbreti në 1833. Kjo i mundësoi atij që të nisej në udhëtimin e parë në të gjithë Evropën. Në Jura, afër Le Locle, Zvicër, Andersen shkroi historinë "Agnete and the Merman". Të njëjtin vit ai kaloi një mbrëmje në fshatin bregdetar italian të Sestri Levante, vendi që frymëzoi titullin "The Bay of Fables" (në shqip:Gjiri i Fabulave). Ai arriti në Romë në tetor të vitit 1834. Udhëtimet e Andersenit në Itali u pasqyruan në romanin e tij të parë, një autobiografi të trilluar të titulluar "The Improvisatore" (Improvisatoren), botuar në 1835 me sukses menjëhershëm.
Përralla
Pjesa e parë e gjashtëdhjetë e një faqeve të palidhura u botua më 8 maj 1835 dhe përmbante "Çakmaku", "Klaus i Vogël dhe Klausi i Madh", "Princesha dhe Bizelet" dhe "Lulet e Idës së vogël". Tri përrallat e para u bazuan në tregimet folklorike që Andersen kishte dëgjuar në fëmijërinë e tij, ndërsa tregimi i fundit ishte plotësisht krijimi i Andersen dhe krijuar për Ida Thiele-n, vajzën e dashamirësit të hershëm të Andersen, folkloristit Just Mathias Thiele. Reitzel i pagoi Andersenit tridhjetë për dorëshkrimin, dhe broshura ishte me çmim njëzet e katër shilinga.
Broshura e dytë u botua më 16 dhjetor të vitit 1835 dhe përmbante këto përralla: "Gishtëza", "Djali i Keq" dhe "Shoku Udhëtues". "Gishtëza" ishte plotësisht krijim i Andersen edhe pse i frymëzuar nga "Tom Thumbi" dhe histori të tjera të njerëzve të vegjël. "Djali i Keq" ishte bazuar në një poezi të Anakreonit për Kupidin, dhe "Shoqëruesi Udhëtues" ishte një histori fantazmë me të cilën Andersen kishte eksperimentuar në vitin 1830.
Broshura e tretë përmbante 2 përralla të titulluara: "Sirena e Vogël" dhe "Rrobat e reja të Mbretit" dhe u botua më 7 prill të vitit 1837. "Sirena e Vogël" ishte krijim i plotë i Andersenit megjithëse u ndikua nga "Undine" i De la Motte Fouqué (1811) dhe njohuritë për sirenat. Kjo përrallë krijoi reputacionin ndërkombëtar të Andersen. E vetmja përrallë tjetër në broshurën e tretë ishte "Rrobat e reja të Mbretit", e cila bazohej në një histori mesjetare spanjolle me burime arabe dhe hebraike. Në prag të botimit të pjesës së tretë, Andersen rishikoi përfundimin e historisë së tij, (Perandori thjesht ecën në procesion) në finalen e tij tashmë të njohur të një fëmije që thërriste: "Perandori nuk ka veshur ndonjë rrobë!"
Vlerësimet daneze të dy broshurave të para u shfaqën në vitin 1836 dhe ato nuk ishin entuziastë. Kritikët nuk e pëlqyen stilin bisedor, informal dhe imoralitetin që fluturonte përballë pritjeve të tyre. Letërsia për fëmijë kishte për qëllim të edukonte më tepër sesa të argëtonte. Kritikët e dekurajuan Andersen të ndiqte këtë lloj stili. Andersen besoi, se ai ishte duke punuar kundër nocioneve të paramenduara të kritikëve rreth përrallave dhe ai u kthye përkohësisht në shkrimet e romaneve. Reagimi i kritikut ishte aq i ashpër sa që Andersen priti një vit të plotë para se të publikonte botimin e tij të tretë.
Andersen zakonisht nuk llogaritet si një shkrimtar i trillim-shkencës - ende nuk njihet si zhanër në kohën e tij - por në fakt disa nga veprat e tij mund të kategorizohen si të tilla. Për shembull, në "Princi i Ligë" i Andersenit (1840), pushtuesi botëror i historisë, me ambicie dhe mizori të pakufishme, urdhëron "që të ndërtohet një anije madhështore, me të cilën ai mund të lundrojë nëpër ajër". Princit, i ulur në qendër të kësaj anije fluturuese, "iu desh vetëm të prekte një burim në mënyrë që të bënte mijëra plumba të fluturonin në të gjitha drejtimet nga tytat e armëve të anijes, ndërsa armët u ngarkuan menjëherë përsëri - një parashikim të mitralozit. Më vonë, Princi zhvillon një model të përmirësuar, i aftë për të shkrepur "Rrufe çeliku" dhe urdhëron shumë mijëra prej tyre të ndërtohen për të formuar një flotilë masive ajrore të drejtuar nga trupat e tij - një parashikim i Forcave Ajrore që do të bëhej realitet në shekulli i ardhshëm.
Kujtime udhëtimesh
Në vitin 1851, ai botoi librin "Në Suedi", një vëllim skicash udhëtimi. Publikimi mori vlerësime të gjera. Një udhëtar i etur, Andersen publikoi disa udhëtime të tjera të gjata: "Piktura hije të një Udhëtimi" në Harz, Saksoninë Zvicerane, etj. Etj. Në verën e vitit 1831, "Një Pazar Poeti", "Në Spanjë" dhe "Një Vizitë në Portugali në vitin 1866". (E fundit përshkruan vizitën e tij me miqtë e tij portugezë Jorge dhe Jose O'Neill, të cilët ishin miqtë e tij në mes të viteve 1820 ndërsa ai jetonte në Kopenhagë.) Në udhëtimet e tij, Andersen u mor me kujdes nga disa prej konventave bashkëkohore në lidhje me shkrimet e udhëtimit, por ai gjithmonë e zhvilloi stilin për t'iu përshtatur qëllimit të tij. Secili prej udhëtimeve të tij kombinon rrëfime dokumentare dhe përshkruese të përvojave të tij, duke shtuar pjesë shtesë filozofike mbi tema të tilla si ajo që është të jesh autor, pavdekësia e përgjithshme dhe natyra e trillimeve në raportet e udhëtimeve letrare. Disa nga udhëtimet e udhëtimit, të tilla si "Në Suedi", përmbajnë edhe përralla.
Në vitet 1840, vëmendja e Andersen u kthye përsëri në skenën e teatrit, por me pak sukses. Ai pati fat më të mirë me botimin e titulluar "Libri me figura pa fotografi" (1840). Një seri e dytë e përrallave filloi në 1838 dhe një seri e tretë në vitin 1845. Andersen tani festohej në të gjithë Evropën edhe pse Danimarka e tij e lindjes ende tregonte disa rezistencë ndaj pretendimeve të tij.
Midis viteve 1845 dhe 1864, H. C. Andersen jetoi në Nyhavn 67, Kopenhagë, ku tashmë një pllakë përkujtimore është e vendosur në një ndërtesë.
Punimet e Hans Andersen u bënë të njohura në të gjithë botën. Duke u ngritur nga një klasë e dobët shoqërore, veprat e bënë atë një autor të vlerësuar. Familjet mbretërore të botës ishin mbrojtëse të shkrimeve, përfshirë monarkinë e Danimarkës, Shtëpia e Shlesvig-Holshtajn-Sonderburg-Glücksburg. Një ftesë e papritur nga mbreti Kristian IX në pallatin mbretëror jo vetëm që do të nguliste folklorin Andersen në mbretërinë daneze por do të transmetohej në mënyrë të pashpjegueshme në dinastinë Romanovëve në Rusi.
Kierkegaard
Në 'Andersen si një novelist', Kierkegaard vëren se Andersen karakterizohet si, "... një mundësi e një personaliteti, të mbështjellë me një rrjet të tillë të gjendjeve arbitrare dhe duke lëvizur nëpër një shkallë eleogiake duo-dhjetore [pra, një shkallë kromatike . Proceduar nga semitone, dhe për këtë arsye duke përfshirë mprehta si dhe banesa, një shkallë e tillë shoqërohet më shumë me vajtim ose elegji sesa është një shkallë diatonike e zakonshme] me tone pothuajse jehonë, vdes po aq lehtësisht të zgjohen sa të zbutura, të cilët, në mënyrë që të bëhen një personalitet, ka nevojë për një zhvillim të fortë të jetës. "
Takime me Dickens
Në qershor të vitit 1847, Andersen bëri vizitën e tij të parë në Angli dhe ai gëzoi një sukses shoqëror triumfues gjatë kësaj vere. Kontesha e Blessington e ftoi atë në ahengjet e saj ku do të takoheshin njerëz intelektualë, dhe ishte në një nga partitë e tilla ku ai takoi Charles Dickens për herë të parë. Ata shtrënguan duart dhe ecën drejt verandës, për të cilën Andersen shkruajti në ditarin e tij: "Ne ishim në verandë dhe unë isha aq i lumtur kur pashë dhe fola me shkrimtarin tani të gjallë të Anglisë, të cilin unë e dua më shumë".
Të dy autorët respektuan punën e njëri-tjetrit dhe si shkrimtarë, ata ndanë diçka të përbashkët të rëndësishme: përshkrimet e të varfërve dhe të nënklasave të cilët shpesh kishin jetë të vështira të prekura nga Revolucioni Industrial dhe nga varfëria e rëndë. Në epokën viktoriane kishte një simpati në rritje për fëmijët dhe një idealizim të pafajësisë së fëmijërisë.
Dhjetë vite më vonë, Andersen vizitoi përsëri Anglinë, kryesisht për të takuar Dikensin. Ai vazhdoi vizitën e planifikuar të shkurtër në shtëpinë e Dickens në Gads Hill Place në një qëndrim pesë-javor, shumë për shqetësimin e familjes së Dickens. Pasi Andersen u tha që të largohej, Dickens gradualisht ndaloi të gjitha korrespodencat midis tyre, kjo për zhgënjim dhe konfuzion të madh të Andersen, i cili e kishte shijuar mjaft vizitën dhe kurrë nuk mund ta kuptonte pse letrat e tij mbetën pa përgjigje."
Jeta e tij dashurore
majtas|parapamje|Hanfstaengl portret i Andersen, datë korrik 1860 Në jetën e hershme të Andersen, revista e tij private regjistron refuzimin e tij për të pasur marrëdhënie seksuale.
Andersen shpesh binte në dashuri me gra të paarritshme, dhe shumë nga historitë e tij interpretohen si referenca. Në një moment, ai shkruajti në ditarin e tij: "Zoti i Plotfuqishëm, vetëm ty kam; ti ste stere fatin tim, unë duhet të dorëzohem para teje! Më jep një jetesë! Më jep një nuse! Gjaku im do dashuri, si zemra ime bën! ". Një vajzë me emrin Riborg Voigt ishte dashuria e pashlyer e rinisë së Andersenit. Një qese e vogël që përmbante një letër të gjatë nga Voigt u gjet në gjoksin e Andersenit kur ai vdiq disa dekada pasi ai u dashurua për herë të parë me të, dhe më pas, me sa duket, ai ra në dashuri me të tjerët. Zhgënjimet e tjera në dashuri përfshinin Sophie Ørsted, vajza e fizikanit Hans Christian Ørsted dhe Louise Collin, vajza më e re e bamirësit të tij Jonas Collin. Një nga tregimet e tij, "Bilbili", u shkrua si një shprehje e pasionit të tij për Jenny Lind dhe u bë frymëzimi për pseudonimin e saj,"Bilbili suedez". Andersen ishte shpesh i turpshëm përreth grave dhe kishte vështirësi ekstreme në propozimin e Lindit. Kur Lind po hipte në një tren për të shkuar në një koncert operash, Andersen i dha Lindit një letër propozimi. Ndjenjat e saj ndaj tij nuk ishin të njëjtat; ajo e pa atë si një vëlla, duke i shkruar në vitin 1844: "lamtumirë ... Zoti e bekoftë dhe e mbroftë vëllain tim është dëshira e sinqertë e motrës së tij të dashur, Xheni".
Andersen me siguri ka përjetuar edhe tërheqjen e gjinisë së njëjtë: ai i shkruajti Edvard Kolin: "Unë dëshiroj për ju si për një puthje të bukur kalabreze ... ndjenjat e mia për ju janë ato të një gruaje. Femërësia e natyrës sime dhe e jona miqësia duhet të mbetet një mister. " Kollin, i cili preferonte gratë, shkroi në kujtimet e tij:" Unë e gjeta veten të paaftë për t'iu përgjigjur kësaj dashurie, dhe kjo i bëri autorit shumë vuajtje ". Po kështu, dashuritë e autorit për balerinin danez Harald Skarf  dhe Karl Alexander,  duka i ri trashëgues i Sakse-Ueimar-Eisenak,  nuk rezultuan në ndonjë marrëdhënie.
Sipas Anne Klara Bom dhe Anya Aarenstrup nga qendra HC Andersen e Universitetit të Danimarkës Jugore, "Për të përfunduar, është e saktë të thuash elementët shumë ambivalente (dhe gjithashtu shumë traumatike) në jetën emocionale të Andersen në lidhje me sferën seksuale, por ajo është përfundimisht po aq i gabuar për ta përshkruar atë si homoseksual dhe për të pohuar se ai kishte marrëdhënie fizike me burra. Ai nuk e bëri. Në të vërtetë, kjo do të ishte krejtësisht në kundërshtim me idetë e tij morale dhe fetare, aspekte që janë mjaft jashtë fushës së vizionit të Wullschlager dhe asaj si. "
Vdekja
majtas|parapamje|Andersen në Rolighed: Israel Melchior (rreth vitit 1867) parapamje|Gur i ri varrit të Andersenit në varrezat Assistens në rrethin Nørrebro të Kopenhagës. Në fillim të vitit 1872, në moshën 67 vjeçare, Andersen ra nga shtrati i tij dhe u lëndua rëndë; ai kurrë nuk u shërua plotësisht nga lëndimet.Pas pak kohe, ai filloi të tregonte shenja të kancerit të mëlçisë.
Ai vdiq me 4 gusht të vitit 1875, në një shtëpi të quajtur Rolighed (fjalë për fjalë: qetësi), afër Kopenhagës, shtëpia e miqve të tij të ngushtë, bankierit Moritz Melchior dhe gruas së tij. Pak para vdekjes së tij, Andersen ishte këshilluar me një kompozitor në lidhje me muzikën për varrimin e tij, duke thënë: "Shumica e njerëzve që do të ecin pas meje do të jenë fëmijë, prandaj bëni që ritmet të mbajnë kohën me hapa të vegjël".
Trupi i tij u varros në Assistens Kirkegård në zonën Nørrebro të Kopenhagës, në tokën e familjes Collins. Sidoqoftë, në vitin 1914 guri u zhvendos në një varrezë tjetër (e njohur sot si "Frederiksbergs ældre kirkegaard"), ku u varrosën anëtarët më të rinj të familjes Collin. Për një periudhë, varret e tij, të Edvard Collin dhe Henriette Collin ishin të pashënuar. Një gur i dytë është ngritur, duke shënuar H.C. Varri i Andersenit, tani pa përmendur çiftin Collin, por të tre akoma ndajnë të njëjtën copë toke.
Në kohën e vdekjes së tij, Andersen ishte i nderuar ndërkombëtarisht dhe qeveria daneze i pagoi atij një pagë vjetore si një "thesar kombëtar".
Trashëgimia dhe ndikimi kulturor
parapamje|Pulla postare, Kazakistan, 2005
Regjistrime audio
Regjistrimet e rëndësishme në anglisht përfshijnë:
Letërsi
Tregimet e Andersen hodhën bazat për klasikët e tjerë të fëmijëve, të tilla si The Wind in the Willows (1908) nga Kenneth Grahame dhe Winnie-the-Pooh (1926) nga A. A. Milne. Teknika e bërjes së sendeve të pajetë, të tilla si lodrat, vijnë në jetë ("Lule e Idës së Vogël") do të përdoret më vonë gjithashtu nga Lewis Carroll dhe Beatrix Potter.
Aplikacion celular
GivingTales - aplikacioni për tregime për fëmijë u krijua në ndihmë të UNICEF në 2015. Përrallat e Hans Christian Andersen lexohen nga Roger Moore, Stephen Fry, Ewan McGregor, Joan Collins dhe Joanna Lumley.
Referencat kulturore
Duket se ajo është një zanë Nga biblioteka e Andersen, Dhe e mora për të Pronari E një Seminari Zonjesh! Në një muzikë pak të natës të Stephen Sondheim, Frederiku i moshës së mesme mendon t’i lexojë letërsi erotike nuses së tij të re, virgjëreshë, në mënyrë që ta josh atë, por përfundon: "Shija e saj është shumë e turpshme / Më vjen keq ta them / Por, a është Hans Christian Ander- / A keni rrezikuar ndonjëherë? "
Gjuhe
Tituj si "Rosaku Vogël i Shëmtuar" dhe "Rrobat e reja të Mbretit" janë bërë idiomatike në disa gjuhë.
Vaudevant
Vaudevant është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardèche të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Vaudevant ka një popullsi prej 197 banorë dhe sipërfaqe 12.46 km², me një dendësi prej 16 banor/km².
Laknau
Lucknow (|l|ʌ|k|n|aʊ - Lakna'ū) është qyteti më i madh i shtetit indian të Uttar Pradeshit Një qytet i rëndësishëm metropolitan i Indisë, Lucknow është qendra administrative distriktit dhe divizionit të Lucknow si dhe kryeqyteti i shtetit federal të Uttar Pradeshit. Është qyteti i tretë më i madh në Indinë Veriore, Lindore dhe Qendrore pas Delhit dhe Kolkatas si dhe qyteti i dytë më i madh në Indinë Veriore dhe Qendrore pas New Delhit. Është gjithashtu qyteti më i madh në Uttar Pradesh. Lucknow ka qenë gjithmonë i njohur si një qytet multi-kulturor që lulëzoi si një qendër kulturore e Indisë Veriore dhe qendër artistike ashtu si dhe selia e pushtetit të Nawabëve në shekujt e XVIII dhe të XIX. Ai vazhdon të jetë një qendër e rëndësishme qeverisëse, administrative, arsimore, tregtare, aeroportuale, financiare, farmaceutike, teknologjike, kulturore dhe turizmi. Qyteti qëndron në një lartësi prej afërsisht 123 metrash mbi nivelin e detit dhe shtrihet në një sipërfaqe prej 2528 km2. I kufizuar në lindje nga Barabanki, në perëndim nga Unnao, në jug nga Raebareli dhe në veri nga Sitapuri dhe Hardoi, Lucknow qëndron në bregun veri-perëndimor të lumit Gomti. Gjuha hindi është gjuha kryesore e qytetit ndërsa flitet gjithashtu gjerësisht gjuha urdu. Lucknow është qendra e Islamit Shiit në Indi me popullsinë më të madhe shiite në Indi. Është i arritshëm nga çdo pjesë e Indisë nëpërmjet ajrit, hekurudhës dhe autostradave. Historikisht, ishte kryeqyteti i Awadhit të kontrolluar nga Sulltanati i Delhit, që atëherë ishte nën vasalitetin e Mogulëve, më vonë kaloi nën drejtimin e Nawabëve të Awadhit. Në vitin 1856 British East India Company shfuqizoi drejtimin vendor dhe mori kontrollin e plotë të qytetit bashkë me pjesën tjetër të Awadhit dhe më vonë e kaloi nën drejtimin kolonial britanik në vitin 1857. Bashkë me pjesën tjetër të Indisë, Lucknow u pavarësua nga Britania më 15 gusht 1947. Është qyteti i 74-rt në botë me rritjen më të shpejtë. Lucknow, bashkë me Agran dhe Varanasin, është një nga 3 qytetet turistike të trashëgimisë arkitekturore të Uttar Pradeshit dhe të Indisë, një zinxhir destinacionesh trekëndore të krijuar nga Qeveria e Uttar Pradeshit për të inkurujar zhvillimin e turizmit në shtet federal.
Etimologjia
"Lucknow" është forma e anglizuar e shqiptimit vendor "laknau". Sipas një legjende, qyteti është emërtuar sipas Lakshmanas, një hero i eposit të lashtë hindu Ramayana. Sipas kësaj legjende Lakshmana kishte një pallat ose një pronë në zonë, që quhej Lakshmanapuri (nga sanskritishtja: लक्ष्मणपुरी, që do të thotë Qyteti i Lakshmanas). Megjithatë lëvizja Dalit beson se Lakhan Pasi, një sundues dalit, ishte krijuesi i qytetit dhe për rrjedhojë qyteti u emërtuar sipas tij. Ngulimi u bë i njohur si Lakhanpuri (ose Lachhmanpuri) nga shekulli i XI dhe më vonë si Lucknow. Një teori e ngjashme pohon se qyteti ishte i njohur si Lakshmanavati (në sanskritisht: लक्ष्मणवती, me fati) sipas Lakshmanas. Emri ndryshoi në Lakhanavati, pastaj Lakhnauti dhe në fund Lakhnau. Një teori e mëtejshme pretendon se emri i qytetit është i lidhur me Lakshmin, perëndeshën hindu të pasurisë. Përgjatë kohës, emri ndryshoi siç vijon: Laksmanauti -> Laksmnaut -> Laksnaut – > Laksnau -> Laknau.
Historia
Nga viti 1350 e më tej, Lucknow dhe pjesët e rajonit të Awadhit u sunduan nga Sulltanati i Delhit, Sulltanati i Sharqit, Perandoria Mogule, Nawabët e Awadhit, British East India Company dhe British Raj-i. Lucknow ishte një nga qendrat kryesore të Kryengritjes Indiane të vitit 1857 dhe mori pjesë aktive në Lëvizjen për Pavarësinë e Indisë, duke u shfaqur si një qytet i rëndësishëm strategjik në Indinë Veriore. Deri në vitin 1719, subahu i Awadhit ishte një provincë e Perandorisë Mogule e administruar nga një guvernator i caktuar nga perandori Mogul. Aventurireri persian Saadat Khan, i njohur edhe si Burhan-ul-Mulk, u caktua nizam i Awadhit në vitin 1722 dhe e vendosi oborrin e tij në Faizabad, pranë Lucknowt. Për rreth tetëdhjetë e katër vjet (nga viti 1394 deri në vitin 1478), Awadhi ishte pjesë e Sulltanatit të Sharqit të Jaunpurit. Perandori Humayun e bëri atë pjesë të Perandorisë Mogule rreth vitit 1555. Perandori Jahangir (1569–1627) i dhuroi një pronë në Awadh për një fisnik të pëlqyer, Sheikh Abdul Rahimin, që më vonë në këtë pronë ndërtoi Machchi Bhawanin. Ajo më vonë u bë selia e pushtetit nga ku pasardhësit e tij, Sheikhzada, kontrolluan rajonin. Nawabët e Lucknowt, në të fakt Nawabët e Awadhit, e morën emrin pas mbretërimit të Nawabit të tretë, kur Lucknow u bë kryeqyteti i tyre. Qyteti u bë kryeqyteti kulturor i Indisë Veriore dhe nawabët e tij, të kujtuar më së shumti për jetën e tyre ekstravagante dhe të rafinuar, ishin gjithashtu përkrahës të arteve. Nën sundimin e tyre, muzika dhe kërcimi lulëzuan ashtu si dhe ndërtimi i monumenteve të shumta. Nga monumentet që kanë mbijetuar, shembujt më të shquar janë Bara Imambara, Chota Imambara dhe Rumi Darwaza. Një nga trashëgimitë jetëgjata Nawabe është kultura sinkretike hindu-myslymane e rajonit, që është bërë e njohur si Ganga-Jamuni tehzeeb.
parapamje|majtas|327px|Portat e Pallatit të Lucknowt nga William Daniell, 1801 Shumë mbretëri të pavarura, si Awadhi, u krijuan pasi Perandoria Mogule u shpërbë. Nawabi i tretë, Shuja-ud-Daula (mbretëruar në vitet 1753–1775), u prish me britanikët pas ndihmimit të arratisjes së Nawabit të Bengalit, Mir Qasim. I mundur në Betejën e Buxarit nga britanikët, ai u detyrua të paguante haraçe të rënda dhe të dorëzonte një pjesë të territorit të tij. Kryeqyteti i Awadhit, Lucknow u bë i shquar kur Asaf-ud-Daula, nawabi katërt, e zhvendosi oborrin e tij në qytet nga Faizabadi në vitin 1775. British East India Company caktoi një ambasador në vitin 1773 dhe nga fillimi i shekullit të XIX mori kontrollin e më shumë territori dhe më shumë autoritet në shtetin e Awadhit. Gjithësesi ata nuk ishin të prirur ta mernin plotësisht nën kontroll Awadhin dhe të ishin kështu ballë për ballë me Perandorinë Maratha dhe mbetjet e Perandorisë Mogule. Në vitin 1798, Nawabi i pestë Wazir Ali Khan u detyrua të abdikonte. Britanikët pastaj ndihmuan Saadat Ali Khanin të merrte fronin. Ai u bë një mbret kukull dhe në traktatin e vitit 1801, i dorëzoi një pjesë të Awadhit East India Company ndërsa ra dakord të shpërndante trupat e tij në favor të një ushtrie tepër të kushtueshme të kontrolluar nga britanikët. Ky traktat e bëri shtetin e Awadhit praktikisht një vasal të East India Company, megjithëse ai vazhdoi të ishte pjesë e Perandorisë Mogule nominalisht deri në vitin 1819. Traktati i vitit 1801 mundësonte një sistemim të dobishëm për East India Company pasi ata morën akses në thesarin e madh të Awadhit, duke gërmuar në të në mënyrë të përsëritur për kredi me interesa të ulta. Për më tepër, të ardhurat nga mbajtja e forcave të armatosura të Awadhit u sollën atyre fitime të dobishme ndërsa territori vepronte si një shtet kushinet. Nawabët ishin mbretër ceremonial, të ngarkuar me shfaqje dhe pompozitet. Nga mesi i shekullit të XIX, megjithatë, britanikët ishin bërë të paduruar me sistemin dhe kërkuan kontrollin e drejtpërdrejt mbi Awadhin.
Gjeografia dhe klima
parapamje|327px| image_map e Lucknowt parapamje|majtas|327px|Qendra e Lucknowt të Ri me lumin Gomti në mes Lumi Gomti, karakteristika kryesore gjeografike e Lucknowt, qarkullon përmes qytetit dhe e ndan atë në rajonet Trans-Gomti dhe Cis-Gomti. I vendosur në mes të Rrafshirës Indo-Gangetike, qyteti është i rrethuar nga qyteza dhe fshatra: qyteza e kopshteve frutore e Malihabadit, Kakorit, Mohanlal Ganjit, Gosainganjin, Chinhatit dhe Itaunjas. Në lindje qëndron Barabanki, në perëndim Unnao, në jug Raebareli, ndërsa në veri qëndron Sitapuri dhe Hardoi. Lucknow është i vendosur në zonën sizmike III të Indisë. Lucknow ka një klimë subtropikale me dimër të ftohtë dhe të thatë nga mesi i nëntorit deri në shkurt dhe verë të thatë dhe të nxehtë nga fundi i marsit deri në qershor. Sezoni i shirave është nga korriku deri në mesin e shtatorit, kur qyteti merr një mesatare reshjesh prej 896.2 mm nga erërat musonike jug=perëndimore dhe me raste nga shira të frontale ndodhin në janar. Në dimër temperatura maksimale është rreth 25 gradë C, ndërsa minimalja është në gamën 3-7 gradë C. Mjegulla është mjaft e zakonshme nga mesi i dhjetorit deri në fundin e janarit. Me raste, Lucknow ka dimra më të ftohtë se vende si Shimla dhe Mussoorie që janë të vendosura larg nga Himalajet. Në dimrin jashtëzakonisht të ftohtë të viteve 2012-13, Lucknow regjistroi temperatura nën pikën e ngrirjes gjatë dy ditëve dhe temperatura minimale ndenji rreth temperaturës së ngrirjes për mbi një javë. Verat janë skajshmërisht të nxehta me temperatura që arrijnë gamën 40-45 gradë C, ku temperatura maksimale mesatare është te 30-at.
Flora dhe fauna
parapamje|264px|Lucknow është i njohur për mangot e tij Dusshehri, që eksportohen në shumë vende parapamje|majtas|280px|Elefant i voggël në kopshtin zoologjik të Lucknowt Lucknow ka një tërësi prej vetëm 4.66 përqind pyjesh, që është shumë më pak se mesatarja shtetërore prej rreth 7 %. Në Lucknow rriten Shishami (Dalbergia sissoo), dhaku (Butea monosperma), mahuammi (Madhuca longifolia), babuli (Vachellia nilotica), neemi (Azadirachta indica), peepali (Ficus religiosa), ashoka (Saraca asoca), khajuri (palma), mangoja dhe pemët e gularit. Në Malihabad pranë qytetit dhe në një bllok të distriktit të Lucknoët rriten varietete të ndryshme mangoje, veçanërisht Dasheri, për eksport. Të korrat kryesore janë gruri, orizi, kallamsheqeri, mustarda, patatet dhe perimet si lulelakra, lakra, domatja dhe brinjalët (patëllxhanët). Në mënyrë të ngjashme, luledjellit, trëndafilat dhe kalendulat kultivohen në hapsira mjaft të gjera. Shumë bimë mjeksore rriten në zonë ndërsa majmunët indianë janë të zakonshëm në zonat pyjore përreth qytetit si në Musa Bagh. Lucknow Zoo, një nga kopshtet zoologjike më të vjetër në vend, u krijua në vitin 1921. Ai bujt një koleksion të pasur kafshësh nga Azia dhe kontinente të tjera. Qyteti ka gjithashtu edhe një kopësht botanik, që është një zonë e gjerë diversiteti bimor. Ai bujt edhe Uttar Pradesh State Museum. Ai ka kryevepra skulpturore që datojnë nga shekulli i III, duke përfshirë skulpturat e rafinuara të Mathurës që variojnë nga vajza duke kërcyer deri në skena nga jeta e Budës.