cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bujar Dida
Jeta dhe arsimimi
Ka dy grada akademike: Doktor i Shkencave nga Universiteti i Tiranës (marrë në v. 1994) dhe Doktor i Filozofisë nga Universiteti i Tohokut në Sendai të Japonisë (marrë në v. 1999). Studimet pas universitare në Japoni i kreu me bursën japoneze Monbukagakusho (1995–1999).
Karriera profesionale
Ai ka qënë drejtor i projektit "Reforma në Arsim" - Banka Botërore (2000-2004); Drejtor i Përgjithshëm i Uzinës së Superfosfatit në Laç (1990-1993) dhe titullar lënde për reaktorët kimikë, kimi fizike dhe kimi e përgjithshme dhe inorganike pranë Fakultetit të Shkencave të Universitetit të Tiranës dhe më pas në Universitetin Politektnik të Tiranës, ku edhe vazhdon të ketë drejtimin kryesor të karrierës së tij.
Karriera diplomatike
Dida filloi karrierën diplomatike si Konsulli i Përgjithshëm i Nderit i Japonisë në Shqipëri për një periudhë 9 vjeçare (2000–2009).
Dida ka qënë Ambasadori i parë Shqiptar në Japoni pas lidhjes së marrdhënieve diplomatike midis Japonisë dhe Shqipërisë. Dida u emërua në dhjetor të v. 2007 dhe u lirua nga detyra në mars të v. 2015. Posti i Ambasadorit Shqiptar në Japoni u vendos për herë të parë pas një periudhe 87 vjeçare nga koha e njohjes së Shqipërisë nga Japonia (prill 1922) dhe 28 vite pas riaktivizimit të marrëdhënieve diplomatike (mars 1981).
Më datë 29 Prill, Qeveria Japoneze i akordoi Dekoratën, "The Order of the Rising Sun, Gold and Silver Star Rays" për kontributin në forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve të mira dhe miqësore midisJaponisë dhe Shqipërisë si dhe promovimin e mesimit të gjuhës japoneze në Shqipëri, duke u bërë kështu shqiptari i parë që dekorohet nga Perandori Japonez.
Aktivitetet në Japoni
Në periudhën e shërbimit si Ambasador në Japoni, ai dhe bashkëshortja Reko Dida zhvilluan disa aktivitete në organizimin e vizitave të nivelit të lartë. Disa prej këtyre aktiviteteve që Dida mori pjesë/zhvilloi janë si mëposhtë:
Rrëqebulli evroaziatik
Rrëqebulli euroaziatik (latinisht: Lynx lynx) është një mace e egër që ndodhet në Europën Veriore, Qendrore, Lindore dhe në Azinë Qendrore, Siberi, rrafshin Tibetian dhe Himalajet. Ai banon në pyje të butë dhe boreal deri në një lartësi mbidetare prej 5,500 m (18,000 ft). Për shkak të shpërndarjes së saj të gjerë, ajo është renditur si shqetësimi më i vogël në Listën e Kuqe të IUCN që nga viti 2008. Kërcënohet nga humbja dhe copëtimi i habitatit, copëtimi dhe shkatërrimi i preve. Popullsia e rrëqebullit evropian vlerësohet të përbëjë maksimum 10,000 individë dhe konsiderohet e qëndrueshme.
Taksonomia
Klasifikimi i saktë i nënllojeve të rrëqebullit evroaziatik është ende temë debati, por sipas interpretimeve bashkëkohore, përfshihen:
Karateristikat fizike
Rrëqebulli Euroaziatik është më i madhi nga katër speciet e rrëqebullit, duke filluar në gjatësi nga 80 deri në 130 cm (31 në 51 in) dhe duke qëndruar 60-75 cm (24-30 në) në sup. Bishti matet 11 - 24,5 cm (4,3 deri 9,6 in) në gjatësi. Meshkujt zakonisht peshojnë nga 18 në 30 kg (40 deri në 66 lb) dhe femrat peshojnë 8 deri në 21 kg (18 deri 46 lb). Rrëqebujt meshkuj nga Siberia, ku speciet arrijnë madhësinë më të madhe të trupit, mund të peshojnë deri në 38 kg (84 lb) ose siç thuhet edhe 45 kg (99 lb). Gara nga Malet Karpate mund të rritet gjithashtu mjaft e madhe dhe rivale nga ato të Siberisë në masë trupore në disa raste. Ka këmbë të fuqishme, relativisht të gjata, me putra të mëdhenj në rrjetë dhe me gëzof që veprojnë si dëbora. Ajo gjithashtu posedon një bisht të shkurtër "bobed" me një majë të tërë të zezë, tufa të zeza flokësh në veshët e saj, dhe një tufë të gjatë gri-dhe të bardhë. Gjatë verës, rrëqebulli euroaziatik ka një pallto relativisht të shkurtër, të kuqërremtë ose kafe, e cila ka tendencë të jetë me ngjyra më të ndezura te kafshët që jetojnë në skajin jugor të diapazonit të saj. Në dimër, megjithatë, kjo zëvendësohet nga një pallto shumë më e trashë leshi i butë që ndryshon nga argjendi-gri në kafe gri. Pjesët e poshtme të kafshës, përfshirë qafën dhe mjekrën, janë të bardha në të gjitha kohërat e vitit. Leshi pothuajse gjithmonë shënohet me njolla të zeza, megjithëse numri dhe modeli i tyre janë shumë të ndryshueshëm. Disa kafshë posedojnë gjithashtu vija kafe të errëta në ballë dhe mbrapa. Megjithëse njollat ​​kanë tendencë të jenë më të shumta në kafshë nga popullsia jugore, rrëqebulli euroaziatik me lesh të njollosur shumë mund të ekzistojë afër të tjerëve me lesh të thjeshtë.
Rrëqebulli euroaziatik bën një varg vokalizimesh, por në përgjithësi janë të heshtur jashtë sezonit të mbarështimit. Ata janë vërejtur për mua, zhurmë të keqe, të rriten, dhe të pastra, dhe, si macet shtëpiake, do të "mashtrojnë" në pre që nuk ka arritur. Thirrjet e çiftëzimit janë shumë më të zëshme, të cilat përbëhen nga gëzime të thella në mashkull, dhe tinguj me zë të lartë "meow" në femra.
Rrëqebulli euroaziatik është i fshehtë, dhe për shkak se tingujt që ata bëjnë janë shumë të qetë dhe që dëgjohen rrallë, prania e tyre në një zonë mund të kalojë pa u vënë re me vite. Mbetjet e preve ose gjurmëve në dëborë zakonisht vërehen shumë kohë përpara se të shihet kafsha.
Sjellja
parapamje|258x258px|Rrëqebulli euroaziatik Rrëqebulli gjuan kryesisht gjitarë të vegjël dhe mesatar dhe zogj. Ndër pretë e regjistruara si gjah janë haretë, lepujt, marmotat , ketrat , dormikët dhe brejtës të tjerë, shqarthin,nuselalën, dhelprën e kuqe, derri i egër, dhia e egër, të rinj brilopatë dreri i kuq, renët dhe thundrakë të tjera. Megjithëse marrja e një preje më të madhe paraqet një rrezik për kafshën, dhuntitë e siguruara nga vrasja e tyre mund të tejkalojnë rreziqet. Kështu, rrëqebulli euroaziatik preferon një pre mjaft të madhe si thundrakë, veçanërisht gjatë dimrit kur preja e vogël është më pak e bollshme. Ata janë speciet e vetme të rrëqebullit në të cilat thundrakët sigurojnë një pjesë të madhe të dietës së tyre në lidhje me lagomorfët ose brejtësit. Kur është e zakonshme,kaprolli duket se është specia e preferuar e gjahut për rrëqebullin. Edhe kur kaprolli është mjaft i rrallë, dreri janë akoma speciet e preferuara të gjahut, megjithëse gjatë verës pretë janë më të vogla. Në pjesë të Finlandës, dreri i futur me bisht të bardhë hahet rregullisht. Në disa zona të Polonisë dhe Austrisë, dreri i kuq është preja e preferuar. Rrëqebulli i rritur kërkon 1.1 deri në 2 kilogramë (2.4 deri në 4.4 lb) mish në ditë, dhe mund të zgjasë disa ditë për të konsumuar plotësisht disa nga preja e tyre më e madhe.
Metoda kryesore e gjuetisë është kërcitja, dhe kërcimi në qaf, edhe pse ato janë gjithashtu grabitqarë të pritë kur kushtet janë të përshtatshme. Në dimër kushte të caktuara të borës e bëjnë këtë më të vështirë dhe kafsha mund të detyrohet të kalojë në gjah më të madh. Gjuetia e rrëqebullit euroaziatik duke përdorur vizionin dhe dëgjimin, dhe shpesh ngjitet mbi shkëmbinj të lartë ose pemë të rrëzuara për të skanuar zonën përreth. Një grabitqar shumë i fuqishëm, këto rrëqebuj kanë vrarë me sukses drer të rritur me peshë të paktën 150 kg (330 lb).
Rrëqebulli euroaziatik banon në një vend të thyer pyjor duke siguruar mjaft streha dhe mundësi të rrepta. Në varësi të lokalitetit, kjo mund të përfshijë stepë pyjore, pyje gjethegjatë, dhe pyjet konifere. Në pjesët më malore të diapazonit të tyre, rrëqebulli euroaziatik do të zbresë në ultësira në dimër, duke ndjekur pretë e tyre dhe duke shmangur borën e thellë. Ata kanë tendencë të jenë më pak të zakonshëm kur ujqërit janë të bollshëm, dhe ujqërit janë raportuar të sulmojnë dhe madje edhe të hanë rrëqebullin. Në pyjet ruse, grabitqarët më të rëndësishëm të rrëqebullit euroaziatik janë ujku gri. Ujqërit vrasin dhe hanë rrëqebuj që nuk arrijnë të shpëtojnë nëpër pemë. Popullsia e rrëqebullit zvogëlohet kur ujqërit shfaqen në një rajon dhe ka të ngjarë të marrin pre më të vogël, ku ujqërit janë aktivë.Volverinat janë ndoshta më të ndjekurit nga konkurrentët për vrasje, shpesh duke vjedhur vrasjet e rrëqebullit. Rrëqebujt kanë tendencë të shmangin në mënyrë aktive takimet me ujqit, por ndonjëherë mund t'i luftojnë ato nëse mbrojnë kotelet. Rastet e predikimit në rrëqebullin nga ujqërit mund të ndodhin, edhe mbase tek të rriturit, por ndryshe nga sulmet e ujqërve në rrëqebullin janë jashtëzakonisht të rralla nëse ato ndodhin në të vërtetë. Një studim në Suedi zbuloi se nga 33 vdekjet e rrëqebullit të një popullsie që po vëzhgohej, një ishte mbytur ndoshta nga një ujk. Një shembull tjetër i njohur i vjedheve të vrasjeve nga një ujk i rritur në një rrëqebull të rritur u raportua nëzonën e lumit Pechora, megjithëse kjo dukej se ishte thjesht një pretendim anekdotik. Nuk ka raste të njohura të predikimit të rrëqebullit mbi një ujk. Ndonjëherë, tigrat siberianë gjithashtu vrasin rrëqebuj, siç dëshmohet nga ekzaminimi i përmbajtjes së stomakut të tigrit.Rrëqebujt konkurrojnë për ushqim me grabitqarët të përshkruara më lartë, dhe gjithashtu me dhelprat e kuqe,  shqiponja e artë , derri i egër, dhe në pjesën jugore të varg të tij,leopardin dhe leopardi e dëborës. Arinjtë kafe, megjithëse jo (aq sa dihet) një grabitqar i rrëqebullit euroaziatik, në disa zona janë konkurent për shkak të preve.
Megjithëse mund të gjuajnë gjatë ditës kur ushqimi është i pakët, rrëqebulli euroaziatik është kryesisht natë ose krepuskular dhe kalon ditën duke fjetur në copa të dendura ose vende të tjera të fshehjes.
Zona e gjuetisë së rrëqebullit euroaziatik mund të jetë çdo gjë nga 20 në 450 km2 (8 deri në 174 km katrorë), në varësi të disponueshmërisë lokale të pre. Meshkujt kanë tendencë të gjuajnë mbi zona shumë më të mëdha sesa femrat, të cilat priren të zënë varg gjuetie ekskluzive, sesa mbivendosëse. Rrëqebulli euroaziatik mund të udhëtojë deri në 20 km (12 mi) gjatë një nate, megjithëse rreth gjysma e kësaj distancë është më tipike. Ata patrullojnë rregullisht në të gjitha pjesët e vargut të tyre të gjuetisë, duke përdorur shenja aromash për të treguar praninë e tyre tek individët e tjerë. Ashtu si me macet e tjera, shenjat e aromave mund të përbëhen nga urina ose shenja skrapesh, me ato të parat që lihen shpesh në vende të spikatura përgjatë kufirit të territorit të gjuetisë.
Cikli jetësor
parapamje|Kotele e rrëqebullit euroaziatik Sezoni i çiftëzimit për rrëqebullin euroaziatik zgjat nga janari deri në prill. Femra zakonisht futet në ovolucion vetëm një herë gjatë kësaj periudhe, duke zgjatur nga katër deri në shtatë ditë, por nëse pjella e parë humbet, një periudhë e dytë e estrumit është e zakonshme. Për dallim nga rrëqebulli i Kanadasë, i lidhur ngushtë , speciet euroaziatike nuk duket se janë në gjendje të kontrollojnë sjelljen e tyre riprodhuese bazuar në disponueshmërinë e gjahut. Kjo mund të jetë për shkak se, duke ushqyer një gamë më të madhe të preve e rrëqebullit të Kanadasë, rrallë e preve e përshtatshme është një dukuri më pak e zakonshme.
Gratë shtatzëna ndërtojnë çadra në vende të izoluara, shpesh të mbrojtura nga degë mbitensionale ose rrënjë pemësh.Shtatzania zgjat nga 67 në 74 ditë, dhe rezulton në lindjen e nga një deri në katër kotele. Në lindje, kotelet e rrëqebullit euroaziatik peshojnë 240 deri në 430 gram (8,5 deri në 15.2 oz) dhe janë të verbër dhe të pafuqishëm. Ata fillimisht kanë lesh të thjeshtë, gri-kafe, duke arritur ngjyrosjen e plotë të të rriturve rreth moshës njëmbëdhjetë javësh. Sytë hapen pas dhjetë deri në dymbëdhjetë ditë. Kotelet fillojnë të marrin ushqim të ngurtë në gjashtë deri në shtatë javë, kur fillojnë të lëshojnë pusetë, por nuk janë pastruar plotësisht për pesë ose gjashtë muaj.
Gama dhe statusi
parapamje|297x297px|Rrëqebulli euroaiatk në profil Rusia
Që nga viti 2013, popullsia e rrëqebullit rus vlerësohet se përfshin 22.510 individë dhe konsiderohet e bollshme dhe e qëndrueshme në disa rajone.
Europa
parapamje|Pullë postare nga [[Bashkimi Sovjetik, 1988]]
parapamje|Rrëqebulli në Parkun Kombëtar të Pyjeve bavareze, [[Gjermania|Gjermani]]
Shpellat Mahakali
19.13044°N, 72.87413°W Shpellat Mahakali (të njohur edhe si Shpellat Kondivite) janë një grup prej 19 monunentesh të skalitur në shkëmb të ndërtuar midis shekullit të I p.e.s. dhe shekullit të VI të e.s..
Manastiri budist gjendet në rrethinën lindore të Andherit në qytetin e Bombeit në Indinë Perëndimore. Monumenti konsiston në dy grupe shpellash të skalitura në shkëmb - 4 shpella në veri-perëndim dhe 15 shpella në jug-lindje. Shumica e shpellave janë vihara dhe dhoma fjetjeje për murgjit, por shpella 9 e grupit të jug-lindjes është një chaitya. Shpellat në veri-perëndim janë krijuar kryesisht në shekullin IV-V të e.s., ndërsa grupi jug-lindor është më i vjetër. Monumentet përmbajnë gjithashtu cisterna të gërmuara në shkëmb dhe mbetje strukturash të tjera. Shpellat janë skalitur në shkëmb të zi basalti. Shpella më e madhe në Mahakali (Shpella 9) ka shtatë portretizime të Budës dhe figura nga Mitologjia Budiste por që janë të vandalizuara. Gjenden pranë kryqëzimit midis Rrugës Jogeshwari-Vikhroli dhe SEEPZ. Rruga që lidh këto monumente me Rrugën Andheri Kurla është emërtuar Rruga e Shpellave Mahakali. Shpellat janë të vendosura në një kodër mbi zonën e kryqëzimit të rrugëve Jogeshwari-Vikhroli dhe SEEPZ. Një autobus i Brihanmumbai Electric Supply and Transport i lidh shpellat me stacionin e Andherit. Shpellat ishin të rrezikuara për shkak të kryqëzimit të rrugëve, por tani anët e rrugëve janë rrethuar me gardh dhe faqja e kodrës është rrethuar me mure.
Shpellat Bava Pjara
Shpellat Bava Pyara (të njohura edhe si Shpellat Baba Pyara) janë një shembull i shpellave të lashta të bëra nga njeriu. Shpellat janë pjesë e Grupet e shpellave budiste në Junagadh të vendosura në pjesën lindore të Junagadhit në shtetin indian të Guxharatit. Shpellat Bava Pyara u vizituan nga James Burgess, një arkeolog anglez dhe themeluesi i The Indian Antiquary. Ai doli në përfundimin se ato ishin të lidhura si me Budizmin ashtu dhe me Xhainizmin. Sipas tij këto shpella ishin ndërtuar fillimisht për budistët bhikkhu dhe më vonë u zunë nga asketët xhainistë. Megjithatë ai nuk ishte i sigurt rreth moshës së saktë të shpellave. Një mbishkrim fragmentar i gjetur në shpellat Bava Pyara konfirmon lidhjen me xhainizmin, pasi një term në atë mbishkrim përdoret vetëm nga xhainistët. Mbishkrimi shkruan "केवलज्ञान संप्राप्तानां जीतजरामरणानां ". Termi kevalgyan përdoret ekskluzivisht nga xhainistët. Studiuesit H. D. Sankalia ia atribuon këto shpella Xhanizmit për shkak të disa simboleve tipike xhainiste që janë mbi kornizën e derës. Sankalia regjistroi rreth njëmbëdhjetë simbole mbarësie, "Nandhyavarta", "Svastika", "Darpan", "Bhadrasana", "Meen Yugal" dhe "Purna Ghata". Simbole të tilla gjenden gjithashtu te Ayagpattat nga Kankali Teela Mathura. Rreth pesë simbole të tilla gjenden në një tjetër shpellë të Shpellave Bava pyara. Këto simbole në një gjendje të keqe dhe të paregjistruar, megjithëse janë identifikuar si 1. Darpan, 2. Meen Yugal, 3. Purna Ghat, 4. Meen Yugal etj. Mbi një hyrje të vogël të një prej shpellave në rreshtin e dytë në skajin jugor janë dy simbole që paraqesin figurat Vyala. Burgess dhe Sanklia nuk i vunë re këto figura. Sipas Dhakay-t, mbi bazën e figurave Vyala, Shpellat Bava Pyara duhet ti përkasin shekullit të II ose të III të e.s.. Sanklia pohoi se Chaityagraha që përmban shpella duhet të jetë të paktën nga shekulli i II p.e.s. dhe shpellat me simbolet e skalitura duhet të jenë të shekullit të II ose të III të e.s..
Karabullakët
Karabullakët (latinisht: Phalacrocoracidae), të njohur edhe si vrançat, janë një familje e rreth 40 llojeve të shpendëve të detit. Disa klasifikime të ndryshme të kësaj familje janë propozuar së fundmi, dhe një numër i gjinive janë të kontestuara. Karabullakët janë shpendë me madhësi mesatare në të madhe, me peshë trupore nga 0.35 deri në 5 kg dhe me gjatësinë e krahëve nga 45 deri në 100 cm. Shumica e llojeve kanë pupla të errëta, ndërsa sqepin e kanë të gjatë e të hollë. Të gjitha llojet janë peshk ngrënëse, që e kapin gjahun duke u zhytur nga sipërfaqja. Ata janë zhytës të shkëlqyer, dhe nën ujë ata e vënë veten në lëvizje me anë të këmbëve të tyre, si dhe me ndihmën e krahëve; disa lloje karabullaku janë regjistuar duke u zhytur në thellësi deri në 45 metra. Ata kanë krahë relativisht të shkurtër për shkak të nevojës së tyre për lëvizje nënujore ekonomik, dhe si pasojë kanë shpenzimet më të larta të fluturimit të çdo lloji shpendës.
Karabullakët bëjnë fole nëpër koloni në bregje, mbi pemë, ishuj të vegjël ose shkëmbinjë. Janë më tepër shpendë bregdetar sesa oqeanike, dhe disa kanë kolonizuar ujërat e brendshme – në të vërtetë, duket se paraardhësi origjinal i karabullakëve ka qenë një shpend i ujërave të freskëta. Janë të përhapur në mbarë botën, përveç ishujve të Paqësorit qendror.
Emri
Emri "karabullak" vjen nga fjala turke karabatak. Emri shkencor i gjinisë është fjalë greke e latinizuar, nga φαλακρός (phalakros, "tullac") dhe κόραξ (korax, "korb").
Llojet
parapamje|300x300px|[[Karabullaku i detit (Phalacrocorax carbo)]] parapamje|300x300px|[[Karabullaku me çafkë (Phalacrocorax aristotelis)]] parapamje|200x200px|[[Karabullaku i vogël (Microcarbo pygmeus)]] Llojet e karabullakëve, të paraqitur në Manualin e Shpednëve të Botës (anglisht: Handbook of the Birds of the World).
Peshkimi me karabullakë
Njerëzit kanë përdorur aftësitë për peshkim të karabullakëve në vende të ndryshme të botës. Provat arkeologjike tregojnë se peshkimi me karabullakë është praktikuar në Egjiptin e Lashtë, Peru, Kore dhe Indi, por tradita më e fortë mbeti në Kinë dhe Japoni, ku ka arritut nivel të shkallës komerciale në disa zona. Në Japoni, peshkimi me karabullakë quhet ukai (鵜飼).
Forma tradicionale të ukait mund të shoihen në lumin Nagara në qytetin Gifu, ku peshkimi me karabullakë vazhdon i pandërprerë për 1,300 vite, ose në qytetin Inujama. Në Guilin të Kinës, karabullakët janë të njohur për peshkimin në lumin e cekët Lijiang. Në Gifu, përdoret karabullaku japonez (P. capillatus), ndërsa në Kinë karabullaku i detit (P. carbo). Në Evropë, një praktikë e ngjajshme është përdorur në liqenin e Dojranit në rajonin e Maqedonisë.
Liskaçi
Liskaç (greqisht: Ασημοχώρι/Asimokhóri) është fshat në qarkun i Janinës, Greqi. Përpara vitit 1927, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Λεσκάτσι/Leskátsi.
Aurions-Idernes
Aurions-Idernes është një komunë në Francë. Aurions-Idernes bën pjesë në departamentin Pyrénées-Atlantiques të rajonit Nouvelle-Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 110 banorë dhe sipërfaqe 6.32 km².
Basania
djathtas|parapamje|288x288px|Shpërndarja e qyteteve në antikitet në kufirin e jugut Iliria me Grekët dhe Thrakët
Bassania ishte një qytet i lashtë Ilir. Ky qytet ishte shumë afër qytetit Lisus.
Vranduku
thumb|Kalaja e Vrandukut Vranduku ose Arduba ilire, është një fshat në komunën e Zenicës, Bosnja dhe Hercegovina. Shtrihet në luginën e lumit Bosna. Aty gjenden edhe gërmadhat e një kalaje të vjetër e cila supozohet të jetë ilire.
Lidhje të jashtme
Kalaja e Vrandukut (Muzeu i qytetit) Vizituar më 18.08.2016.
Koordinatat:42.92861°N, 17.17139°W
Ashrami
Etimologjia
Fjala ashram (gjithashtu edhe ashrama, ose ashramam e shkruar आश्रम në gjuhën sanskrite) vjen nga rrënja sanskrite srama (श्रम) që do të thotë "mundim, stërlodhje", prefiksi "a" tregon mohim, kështu që ashram nënkupton "të mos mundohesh".
Përmbledhje
Një ashram tradicionalisht gjendej larg vendbanimeve njerëzore, në pyje ose rajone malore, mes natyrës së freskët të mjedisit që nxit mësimin shpirtëror dhe meditimin, por në kohët e sotme jo domosdoshmërisht. Banuesit e një ashrami kryejnë rregullisht ushtrime shpirtërore dhe fizike, si forma të ndryshme yoge. Kryhen gjithashtu edhe vetmohime ose pendime të të tjera si yajnat. Shumë ashramë shërbejnë gjithashtu si gurukula, dmth. shkolla konviktore për fëmijët nën traditën guru-shishya.
Ndonjëherë, qëllimi i një pelgrinazhi në një ashram nuk është qetësia, por mësimi i disa arteve, veçanërisht luftimi. Në eposin Ramayana, pricërit protagonistë të Ayodhyas së lashtë, Rama dhe Lakshmana, shkojnë te Ashrami i Vishvamitras për të mbrojtur yajnat e tyre nga njollosja demonët e dërguar të Ravanas. Pasi ata provojnë guximin e tyre, pricët marin mësime marciale nga i dituri, veçanërisht në përdorimin e armëve hyjnore. Në eposin Mahabharata, Krishna, në rininë e tij, shkon te ashrami i Sandipanit të marr dituri si në çështjet shpirtërore ashtu dhe në ato profane.
Shkollat në Maharashtra
Shkollat konviktore, veçanërisht në zonat tribale të Maharashtras dhe gjetkë në Indi, quhen ashram shala ose shkolla ashram. Një shkollë e tillë është Ashram Shala e Lok Biradari Prakalpit.
Aurières
Aurières është një komunë në Francë. Aurières bën pjesë në departamentin Puy-de-Dôme të rajonit Auvergne. Komuna ka një popullsi prej 295 banorë dhe sipërfaqe 11.09 km².
Ashrami
Ashramët Sikhist
Ka gjithashtu edhe ashramë sikhistë, si Ashrami Dashmesh Sadan në Anandpur Sahib të Indisë dhe Ashrami Guru Ram Das në Los Angeles, ShBA.
Ashramët e krishterë
Në Indi ka gjithashtu edhe manastire të krishtera që quhen ashramë dhe drejtohen nga të krishterët e urdhërit të Shën Thomait.
Auris, Isère
Auris është një komunë në Francë. Auris bën pjesë në departamentin Isère të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 207 banorë dhe sipërfaqe 11 km².
Ashrami
Ashramë në perëndim
Në vitet e fundit, një numër ashramësh janë vendosur jashtë Indisë. Tipikisht, këta ashramë janë të lidhur me ata indianë. Ndonjëherë ata drejtohen nga mësues shpirtëror indianë dhe herë të tjera nga mësues shpirtëror perëndimorë. Yoga ëshë një nga veprimtaritë kryesore të ashramëve në Perëndim.
Ashramët hindu
Në ShBA dhe Kanada ka një numër ashramësh hindu. Në Kanada ata quhen Qendra Vend-tërheqjeje. Një nga ashramët më të mirë-njohur është ashrami në Ontario, që është Ashram Vedik i vendosur në Ingersoll.
Albert Bunjaki
Albert Bunjaki (i lindur më 18 Qershor 1971) është një menaxher kosovaro-suedez i futbollit, dhe ish-lojtar. Ai është aktualisht trajneri i përfaqësuesës kosovare te futbollit.
Historia
Bunjaki u emërua trajner i përfaqësuesës kosovare te futbollit më 18 korrik 2009, ai zëvendësoi Kujtim Shalën. Ai ishte më parë ishte asistent trajner i ekipit suedez të futbollit Kalmar FF.
Statistikat menaxheriale
Statistikat menaxheriale janë vetëm si trajner i kombëtarës kosovare te futbollit, por statistikat menaxheriale si menaxher të klubeve të tjera, nuk janë në dispozicion.
Parthus
Parthus ose Parthos (greqishte e lashtë, "Πάρθος") ishte një vendbanim antikë Ilir, nga fisi Ilir i Parthinëve. Vendndodhja e tij është në luginën e lumit Shkumbin, në Shqipëri. djathtas|parapamje|288x288px|Shpërndarja e qyteteve në antikitet në kufirin e jugut Iliria me Grekët dhe Thrakët
Grupet e shpellave budiste në Junagadh
Grupet e shpellave budiste në Junagadh janë të vendosura në distriktin Junagadh të shtetit indian të Guxharatit. Të ashtuquajturat “Shpellat Budiste” nuk janë shpella të mirë-fillta, por tre vende të ndara dhomash të skalitura në shkëmb për tu përdorur si bujtina murgjish. Këto shpella u skalitën nga Periudha e Perandorit Ashoka dhe në periudhën midis shekujve I-IV të e.s.
Shpellat Khapra Kodiya
Më të vjetrat prej tyre, Shpellat Khapara Kodia, mbi bazën e shkrimeve dhe gërmave të shkurtra kursive në mur, janë datuar midis shekujve të III dhe të IV p.e.s. gjatë sundimit të Perandorisë Maurjane dhe janë më të thjeshtat nga grupet e shpellave. Këto shpella janë të njohura gjithashtu si Khangar Mahal. Ato u skalitën në shkëmb gjatë sundimit të perandorit Ashoka dhe konsiderohen si vendbanimi më i hershëm murgëror në zonë. Ato janë vendosur përgjatë bregut të Liqenit të lashtë Sudarshan (që nuk ekziston më) dhe pak më tutje fortesës së Uparkotit, në veri. Ato janë skalitur në shpatin gjatësor lindje-perëndim. Shpellat kanë sipërfaqe të vogël, por kanë një arkitekturë unike të dizajnit të ujëmbledhësve në faqen perëndimore dhe bujtina në formë ‘L-je’. Shpellat u përdorën nga bhikkut gjatë periudhës Vassa. Pas shumë viteve të përdorimit, ato u braktisën për shkak të krisjeve të brendshme që bënë që uji të rridhte brenda tyre, duke i bërë të pabanueshme. Shumë dëshmi tregojnë se pas kësaj, murgjit u nisën për në Maharashtra, ku vazhduan të skalisin shumë struktura të ngjashme dhe më të rafinuara. Khapara Kodia u dëmtua nga nxjerrja e gurëve të mëvonshme dhe tani ka mbetur vetëm kati më i lartë.
Shpellat Baba Pyare
Grupi i Shpellave Bava Pyara gjendet pranë Modhimathit, pak më në jug të kompleksit të fortesës së Uperkotit. Ato janë shumë më të paprekura se Shpellat Khapara Kodia. Shpellat u ndërtuan gjatë sundimit Satavahana në shekujt e I-II të e.s. Sipas ditarit të udhëtimit të Xuanzangut ato u ndërtuan në shekullin e I të e.s. Grupi verior ka katër shpella. Grupi jug-lindor ka chaitya dhe oborr të gjerë. Grupi ka 13 shpella të modeluara në tre kate, të skalitura në 45 m. gjatësi, të ndikuara nga Arkitektura Budiste.
Shpellat Uperkot
Këto shpella gjenden në Uperkot përtej hendekut 91.4 m. të thellë, pranë Adi Kadi Vavit, të skalitura në shekujt e II-III të e.s.. Këto shpella kanë ndikuar Arkitekturën Satvahana me kombinimin e stilit Greko-Skithian. Sipas Archaeological Survey of India “Grupi shpellor është në tre nivele, me të gjitë gjitha pjesët e çdo galerie të paraqitur në gjysëm reliev, por vetëm dy kate kanë dysheme të rregullta. Kati i sipërm ka një ujëmbledhës të thellë, të mbuluar në tre krahë me veranda dhe Kakshasana në krahun perëndimor dhe veri-perëndimor. Kati më i ulët ka korridor dhe kolona të skalitura mjeshtërisht, baza, trungu dhe kapiteli i të cilave kanë dizajne unike dekorative.” Këto shpella janë të pajisura me kolona, hyrje, çisterna uji, dritare chaitya në formë patkoi, një sallë mbledhjeje dhe dhoma për meditim.
Shpellat Undavalli
Shpellat Undavalli, një shembull monolitik i Arkitekturës shkëmbore të Indisë dhe një nga dëshmitë më të rafinuara të viswakarma sthapathisve të lashtë, gjenden në Undavalli të mandalit Tadepalle në distriktin Guntur në shtetin indian të Andra Pradeshit. Shpellat gjenden 6 km në jug-perëndim të Vijayawadas, 22 km në veri-lindje të qytetit të Gunturit në Hyderabad.
Përshkrimi
Këto shpella u skalitën në shkëmbin solid ranor të faqes së kodrës në shekujt e IV dhe të V të e.s. Ka mjaft shpella dhe më e madhja dhe më e shquara prej tyre ka katër kate me një statujë të kolosale të Vishnut në një pozicion të shtrirë, të skalitur nga një bllok i vetëm graniti brenda katit të dytë. Shpellat Undavalli janë një shembull se si shumë artifakte dhe stupa budiste në Andhra u shndërruan në tempuj hindu. Fillimisht ishin shpella xhainiste të ngjashme në arkitekturë me Shpellat Udayagiri dhe Khandagiri. Shpella kryesore është një nga shembujt më të hershëm të Arkitekturës Gupta, më së pari qelat e manastirit të skalitur në shkëmbinjtë e ranorë kodrinorë. Fillimisht shpellat ishin formuar si një strehë xhainiste dhe kati i parë ruan akoma stilin xhanist; vihara paraqet një manastir xhainist dhe përfshin skulptura të tirthankarave xhainiste (shenjtë të hyjnizuar). Ky kat i parë i shpellës është një vihara dhe përfshin Punime artistike Budiste. Siti shërbeu si kompleksi manastiror i Bhikkhut gjatë periudhës së lashtë. Muret e shpellave paraqesin skulptura të skalitura nga artizanë të aftë. Shpellat janë të rrethuara nga një peizazh i gjelbër. Nga lartësia e kodrës sipër shpellave mbi lumin Krishna shihen shumë shembuj të Arkitekturës së skalitur në shkëmb.
Auros
Auros është një komunë në Francë. Auros bën pjesë në departamentin Gironde të rajonit Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 864 banorë dhe sipërfaqe 15.32 km².
Auroux
Auroux është një komunë në Francë. Auroux bën pjesë në departamentin Lozère të rajonit Languedoc-Roussillon. Komuna ka një popullsi prej 428 banorë dhe sipërfaqe 35.09 km².
Aurouër
Aurouër është një komunë në Francë. Aurouër bën pjesë në departamentin Allier të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 398 banorë dhe sipërfaqe 27.06 km².
Aurons
Aurons është një komunë në Francë. Aurons bën pjesë në departamentin Bouches-du-Rhône të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Komuna ka një popullsi prej 361 banorë dhe sipërfaqe 12.82 km².
Ausseing
Ausseing është një komunë në Francë. Ausseing bën pjesë në departamentin Haute-Garonne të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 68 banorë dhe sipërfaqe 5.88 km².
Aussac
Aussac është një komunë në Francë. Aussac bën pjesë në departamentin Tarn të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 270 banorë dhe sipërfaqe 6.06 km².
Aussevielle
Aussevielle është një komunë në Francë. Aussevielle bën pjesë në departamentin Pyrénées-Atlantiques të rajonit Nouvelle-Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 797 banorë dhe sipërfaqe 3.26 km².
Aussonce
Aussonce është një komunë në Francë. Aussonce bën pjesë në departamentin Ardennes të rajonit Grand-Est. Komuna ka një popullsi prej 188 banorë dhe sipërfaqe 19.14 km².
Aussonne
Aussonne është një komunë në Francë. Aussonne bën pjesë në departamentin Haute-Garonne të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 5923 banorë dhe sipërfaqe 13.76 km².
Aussois
Aussois është një komunë në Francë. Aussois bën pjesë në departamentin Savoie të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 691 banorë (regjistrimi 2006) dhe sipërfaqe 41.94 km².
Ausson
Ausson është një komunë në Francë. Ausson bën pjesë në departamentin Haute-Garonne të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 545 banorë dhe sipërfaqe 4.39 km².
Aussac-Vadalle
Aussac-Vadalle është një komunë në Francë. Aussac-Vadalle bën pjesë në departamentin Charente të rajonit Poitou-Charentes. Komuna ka një popullsi prej 411 banorë dhe sipërfaqe 17.61 km².
Aussillon
Aussillon është një komunë në Francë. Aussillon bën pjesë në departamentin Tarn të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 6876 banorë dhe sipërfaqe 10.26 km².
Miqësia është magjike me ponin tim të vogël
Përmbajtja
Një poni njëbrirëshe studioze e quajtur Xixa e Agimit, e udhëhequr nga princeshë Çelestia, mëson gjithnjë e më shumë gjëra të rëndësishme lidhur me miqësinë në qytetin e Ponivillit. Xixa bëhet shoqe e ngushtë me pesë poni të tjera: Mollëmbla, Pitja Rozë, Ylberi, Rariti dhe Drithërima. Secila paraqet një tipar të ndryshëm të miqësisë ndërsa Xixa zbulon se ka rol kyç në objektet magjike të njohura si "Elementet e Harmonisë".
Filmat
Seriali arriti një sukses jashtëzakonisht të madh në mbarë botën dhe u bë seriali më i vlerësuar në Hub Network. Që prej vitit 2013, u lëshuan edhe katër filma televizivë në kuadër të këtij seriali, me personazhet poni të personifikuar si njerëz:
Delminium
Etimologjia
Toponimi Delminium ka të njëjtën origjinë me emrin e fisit të Dalmatëve, e cila është e lidhur me fjalën Ilire delmë, dele në gjuhën shqipe.
Bolide (Meteor)
Një bolid(e) (nga greqishtja βολίς bolís, "bombe"" ) është një meteor shumë i shndritshëm, sidomos ai që shpërthen në atmosferë. Në astronomi, ai i referohet një topi të zjarrtë përafërsisht të ndritshëm sa hëna e plotë. Në gjeologji, një bolid(e) është një objekt shumë i madh i cili përplaset me një tjetër objekt fizik.
Një përkufizim e përshkruan një bolid(e) si një meteor i cili arrin një magnitudë dukshmërie me vlerë -14 ose më të shndritshme – më shumë se dy herë më të ndritshme se hëna e plotë. Një tjetër përkufizim e përshkruan një boliden si një trup i çfarëdoshëm impaktues krater-formues përbërja e të cilit (për shembull, nëse është një asteroid shkëmbor ose metalik, apo një kometë e akullt) është e panjohur.
Një superbolid(e) është një bolid i cili arrin një magnitudë dukshërie prej −17 apo më të ndritshme. Kohët e fundit shembuj të superbolideve përfshijnë meteoritin Sutter Mill  dhe meteorin Chelyabinsk.👏
Astronomia
parapamje|Animacion i hyrjes në atmosferë të një bolidi IAU nuk ka asnjë përkufizim zyrtar për fjalën "bolide", dhe përgjithësisht e konsideron termin si një sinonim me fireball (top i zjarrtë), një meteor më i ndritshëm se zakonisht. Megjithatë, termi përgjithësisht zbatohet për fireball që arrijnë një magnitudë dukshmërie  −14 ose më të ndritshme. Astronomët kanë tendencë për të përdorur emërtimin bolide për të identifikuar meteorët jashtëzakonisht të ndritshëm, e sidomos ato që shpërthejnë (të quajtur edhe topa zjarri shpërthyes).
Gjeologjia
Gjeologët e përdorin termin bolide në një mënyrë disi të ndryshme prej asaj të astronomëve. Në gjeologji, ajo tregon një impaktor shumë të madh. Për shembull, Qendra Bregdetare dhe Detare Shkencës të USGS në Woods Hole përdor emërtimin bolide si një term i përgjithshëm që përshkruan çdo objekt të madh krater-formues origjina e të cilit dhe përbërja është e panjohur, si, për shembull, nëse ajo ishte një asteroid prej guri ose metalik, ose me origjinë më pak të dendur, kometë e akullt e përbërë prej volatiles, të tilla si ujë, amoniak dhe metan.
Referimet
<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;">
Zardafi
Zardafi ( Martes martes ) është një kafshë amtare i cili i përket familjes mustelid. Ёshtë e njohur më së shpeshti si kunadhja e pishës,kunadhja gushëverdh(ose gushaverdhi) ,shqarthi i artë,kuna ose kuni.
Pëshkrimi
Gëzofi i zardafit është zakonisht i lehta deri në kafe të errët. Ёshtë i shkurtër dhe i trashë gjatë verës, duke u rritur më gjatë dhe më i butë gjatë dimrit. Ajo ka një "bib" të ngjyrës krem ​​në të verdhë që shënon në fyt. Trupi i tij është i gjatë deri 53 cm (21 in), me një bisht të shkurret rreth 25 cm (10 in). Meshkujt janë pak më të mëdhenj se femrat; në mënyrë tipike, ajo peshon rreth 1.5–1,7 kg (3,3–3,7 lb). Ka shqisat e shkëlqyera të shikimit, erës dhe dëgjimit.
Britania e Madhe dhe Irlanda
Në Britaninë e Madhe, speciet ishin për shumë vite të zakonshme vetëm në Skocinë veriperëndimore. Një studim në vitin 2012 zbuloi se zardafi janë përhapur nga zonat e tyre malore Skoceze, në veri në Sutherland dhe Caithness dhe në juglindje nga Glen e Madh në Moray , Aberdeenshire , Perthshire , Tayside , dhe Stirlingshire , me disa në Belt Qendror , në Gadishuj Kintyre dhe Cowal dhe në Skye dhe Mull. Zgjerimi në Pyllin Galloway ka qenë i kufizuar në krahasim me atë në vargun kryesor të zardafit. Zardafi u rivendosën në pyllin Glen Trool në fillim të viteve 1980 dhe vetëm përhapja e kufizuar ka ndodhur nga atje. Kjo mund të jetë për shkak të persekutimit të vazhdueshëm dhe bllokimit nga gjuetarët lokal.
Në Angli, gushaverdhët janë jashtëzakonisht të rralla dhe që konsiderohen prej kohësh ndoshta të zhdukur. Një popullat e gjetur në Kidland Forest në Northumberland në qershor 2010 mund të përfaqësojë ose një recolonisation nga Skocia, ose një popullatë relikt që i ka shpëtuar zhdukjes më parë. Ka pasur pamje të shumta të raportuara të zardfëve në Cumbria, megjithatë, nuk ishte deri në vitin 2011 që u gjet prova konkrete - disa copëza të testuara nga ADN -ja. Në korrik 2015, shikimi i parë i konfirmuar i një zardafi në Angli për më shumë se një shekull u regjistrua nga një fotograf amator në pyll në Shropshire. Korrik 2017, pamjet e një kuni të gjallë u kapën nga një kamera kurth në Murat e Veriut në Yorkshire. Në Mars 2018 pamjet e para ndonjëherë të një zardafi u kapën në Northumberland.
Ka një popullsi të vogël të zardafëve në Uells. Scat e gjetur në pyllin Cwm Rheidol në 2007 u konfirmua nga testimi i ADN-së që ishte nga një zardafi. Një mashkull u gjet në vitin 2012 si vrasje në rrugë afër Newtown, Powys. Kjo ishte konfirmimi i parë në Uells, që nga viti 1971. The Vincent Lifelife Trust Trust (VWT) ka filluar një përforcim të këtyre gjitarëve në zonën e mesit të Uellsit. Gjatë vjeshtës 2015, 20 gushverdhët u kapën në Skoci, në zonat ku ndodh një popullatë e shëndetshme e pishave, nën licencën e Trashëgimisë Natyrore Skoceze. Këto kafshë u përkthyen dhe u lëshuan në një zonë të mesit të Uellsit. Të gjithë zardafët ishin të pajisur me kollare radio dhe po gjurmohen çdo ditë për të monitoruar lëvizjet e tyre dhe për të zbuluar se ku kanë krijuar territore. Gjatë vjeshtës 2016, VWT planifikoi të kapte dhe lirojë edhe 20 kuna, me shpresën për të krijuar një popullsi të vetë-qëndrueshme.
Zardafi është ende mjaft i rrallë në Irlandë, por popullsia po rimëkëmbet dhe përhapet; pyjet e saj tradicionale janë në perëndim dhe në jug, veçanërisht Burren , por popullsia në Midlands është rritur ndjeshëm në vitet e fundit. Një studim i menaxhuar nga akademikë në Universitetin Queens Belfast, duke përdorur kamera dhe shkencëtarë qytetarë, të botuar në vitin 2015, tregoi se kunadhet u shpërndanë në të gjitha vendet e Irlandës Veriore.
Sjellja dhe ekologjia
Dieta e zardafi përfshin gjitarë të vegjël, kërmat, zogjt, insekte dhe fruta.
Rimëkëmbja e zardafëve është besuar me zvogëlimin e popullsisë së ketrave gri pushtues në Mbretërinë e Bashkuar dhe Irlandë. Kur rrezja e popullatës së kunit takohet me atë të ketrit gri, popullsia e ketrave gri shpejt tërhiqet dhe popullata e ketrit të kuq rimëkëmbet. Për shkak se ketri gri kalon më shumë kohë në tokë sesa ketri i kuq, i cili bashkë-evoluoi me gushaverdhi, ata mendohet se kanë shumë më tepër gjasa të vijnë në kontakt me këtë grabitqar.
Kërcënim
Edhe pse ata preken herë pas here nga shqiponjat e malit, dhelpra të kuqe , ujqërit dhe macet e egra , njerëzit janë kërcënimi më i madh për zardafi. Ata janë të prekshëm nga konflikti me njerëzit, që vijnë nga kontrolli i grabitqarëve për speciet e tjera, ose pas grabitqimit të bagëtive dhe përdorimit të ndërtesave të banuara për denoncim.</ref Zardafi gjithashtu mund të preket nga humbja e pyjeve. Përndjekja (helmimi dhe pushkatimi i paligjshëm) nga ruajtësit, humbja e habitatit që çon në copëzim dhe shqetësime të tjera njerëzore kanë shkaktuar një rënie të konsiderueshme të popullatës së zardafit. Ata janë gjithashtu të çmuar për leshin e tyre shumë të mirë në disa zona.
Autainville
Autainville është një komunë në Francë. Autainville bën pjesë në departamentin Loir-et-Cher të rajonit Centre-Val-de-Loire. Komuna ka një popullsi prej 358 banorë dhe sipërfaqe 25.01 km².
Aussurucq
Aussurucq është një komunë në Francë. Aussurucq bën pjesë në departamentin Pyrénées-Atlantiques të rajonit Nouvelle-Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 251 banorë dhe sipërfaqe 47.12 km².
Autechaux
Autechaux është një komunë në Francë. Autechaux bën pjesë në departamentin Doubs të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 382 banorë dhe sipërfaqe 6.59 km².
Aussos
Aussos është një komunë në Francë. Aussos bën pjesë në departamentin Gers të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 57 banorë dhe sipërfaqe 7.86 km².
Autechaux-Roide
Autechaux-Roide është një komunë në Francë. Autechaux-Roide bën pjesë në departamentin Doubs të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 579 banorë dhe sipërfaqe 6.56 km².
Bato
Bato është emër ilir i cili mund ti referohet:
Felidët
Felidae është një familje e gjitarëve në rendin Karnivora, e përmendur në mënyrë kolonike si macet , dhe përbën një kadastër. Një anëtar i kësaj familje quhet gjithashtu një felid. Shprehja "mace" i referohet felinëve në përgjithësi dhe konkretisht maceve shtëpiake (Felis catus). Speciet Felidae shfaqin modelin më të larmishëm të gëzofit të të gjithë mishngrënësve tokësorë. Macet kanë kthetra të kthyera, trupa të hollë muskulorë dhe pararojë të forta të përkulshme. Dhëmbët dhe muskujt e fytyrës lejojnë një kafshim të fuqishëm. Ata të gjithë janë mishngrënës të detyrueshëm, dhe shumica janë grabitqarë të vetmuar që i bëjnë pritë preve të tyre. Macet e egra ndodhen në Afrikë, Evropë, Azi dhe Amerikë. Disa lloje të maceve të egra janë përshtatur me habitatet pyjore, disa të tjera në ambiente të thata , dhe disa të tjera edhe në ligatina dhe terrene malore. Modelet e tyre të aktivitetit variojnë nga kafshë nate dhe krepuskulare deri tek ditor, varësisht nga speciet e tyre të preferuara të gjahut.
Reginald Innes Pocock e ndau Felidae ekzistues në tri nënfamilie: Pantherinae, Felinae dhe Acinonychinae, të ndryshme nga njëri-tjetri nga kockëzimi i aparatit hyoid dhe nga pjesët lëkurore që mbrojnë kthetrat e tyre. Ky koncept është rishikuar pas zhvillimeve në biologjinë molekulare dhe teknikave për analizën e të dhënave morfologjike. Sot, Felidae e gjallë është e ndarë në dy nënfamilje: Pantherinae dhe Felinae, me Acinonychinae të përfshirë në këtë të fundit. Pantherinae përfshin pesë specie në gjinin Panthera dhe dy në gjinin Neofelis , ndërsa Felinae përfshin 34 specie në dhjetë gjini.
Viet Minh
Vietnam Ming (shkurtim për Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội ajo qe quhet "Lidhja për Pavarësinë e Vietnamit") ishte një koalicion kombëtar pavarësie i formuar ne Pác Bó më 19 maj, 1941. Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội u formua si fillim në Nanjing, Kinë,  diku nga mesi i gushtit të vitit 1935 dhe fillim të 1936 kur parti jo-komuniste  Vietnamese nacionaliste nacionaliste të formuara ose një front anti-imperialiste të bashkuar. Pasiviteti e ngërtheu shpejt këtë organizate, duke u ringjallur nga Partia Komuniste Indochinese (ICP) dhe Ho Chi Minh në 1941. Vietnamese Minh City e të kërkojnë pavarësi fillimisht formuar për Vietnam nga Perandoria franceze.
Shtetet e Bashkuara mbështetën Francën. Kur filloi pushtimi japonez, Vietnam Ming kundershtoi pushtimin nga Japonia me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara dhe Republikës së Kinës. Pas Luftës së Dytë Botërore, Vietnam Ming kundërshtoi ri-pushtimin e Vietnamit nga Franca dhe më vonë iu kundervu Vietnamit Jugor dhe Shteteve te Bashkuara në Luftën e Vietnamit.
Felidët
Macet e para u shfaqën gjatë Oligocenit rreth 25 milion vjet më parë, me shfaqjen e Proailurus dhe Pseudaelurus. Kompleksi i specieve të fundit ishte stërgjyshore në dy linja kryesore të felidëve: macet në nënfamiljet e gjalla dhe një grup macesh të zhdukura të nënfamiljes Machairodontinae, të cilat përfshijnë macet dhëmbëshpatë si Smilodon. "Macet e rreme dhëmbëshpatë", Barbourofelidae dhe Nimravidae, nuk janë mace të vërteta, por janë të lidhura ngushtë. Së bashku me Felidae, Viverridae, hienat dhe mangustat , ato përbëjnë Feliformia.
Karakteristikat
Të gjithë anëtarët e familjes së maceve kanë karakteristikat e mëposhtme:
Ngjyra, gjatësia dhe dendësia e gëzofit të tyre janë shumë të larmishme. Ngjyra e gëzofit mbulon gamën nga e bardha në të zezë, dhe modeli i gëzofit nga njolla të vogla dalluese, vija deri tek copëza të vogla dhe rozeta. Shumica e specieve të maceve lindin me një gëzof të njollosur, përveç jaguarundi ( Herpailurus yagouaroundi ), macet e arta aziatike ( Catopuma temminckii ) dhe karakalët ( Caracal caracal ). Gëzofi me njolla I këlyshëve  të luanit ( Panthera leo ) dhe kugarit ( Puma konkolor ) ndryshojnë në një gëzof të njëtrajtshëm gjatë ontogjenisë së tyre. Ata që jetojnë në mjedise të ftohta kanë lesh të trashë me flokë të gjatë, si leopardi i dëborës ( Panthera uncia ) dhe macja e Pallasit ( Otocolobus manikyr ). Ata që jetojnë në zona në klimë tropikale dhe të nxehtë kanë gëzof të shkurtër. Disa lloje shfaqin melanizëm me individë gjithë të zinj.
Në shumicën e madhe të specieve të maceve, bishti është midis një e treta dhe gjysma e gjatësisë së trupit, megjithëse me disa përjashtime, si specie e rrëqebujve dhe maragait. Speciet e maceve ndryshojnë shumë në madhësinë e trupit dhe të kafkës, dhe peshat:
Shumica e specieve të maceve kanë një numër haploid prej 18 ose 19. Macet e Amerikës Qendrore dhe Jugore kanë një numër haploid prej 18, ndoshta për shkak të kombinimit të dy kromozomeve më të vegjël në një më të madh.
Zhvillimi
Familja Felidae është pjesë e Feliformia, një nënrend që ndahet ndoshta midis 50.6 dhe 35 milion vjet më parë në disa familje. Felidae dhe Linsangët aziatik konsiderohen një grup motër, i cili u nda midis 35.2 dhe 31.9 milion vjet më parë.
Macet më të hershme ndoshta u shfaqën midis 35 dhe 28.5 milion vjet më parë. Proailurus është macja më e vjetër e njohur që ka jetuar pas ngjarjes së zhdukjes së Eocene-Oligocene rreth 33.9 milion vjet më parë; mbetjet fosile u gërmuan në Francë dhe Formacioni Hsanda Gol i Mongolisë. Dukuritë fosile tregojnë se Felidae mbërriti në Amerikën Veriore më herët 25 milion vjet më parë. Kjo është rreth 20 milion vjet më vonë se Ursidae dhe Nimravidae, dhe rreth 10 milion vjet më vonë se Kanidae.
Në Miocenin e Hershëm midis 20 dhe 16.6 milion vjet më parë, Pseudaelurus jetonte në Afrikë. Nofullat e saj fosile u gërmuan gjithashtu në formacionet gjeologjike të Evropës Vallesiane, Miocen e Mesme të Azisë dhe Hemingfordian të Amerikës së Veriut deri në epokat e vonë Barstovian.
Në Miocenën e Hershme ose të Mesme, Machairodontinae dhëmbëshpatë evoluoi në Afrikë dhe emigroi në veri në Miocenin e Vonë. Me caninetët e tyre të mëdhenj, ata ishin të përshtatur për pre të mëdha megaherbivore. Miomachairodus është anëtari më i vjetër i njohur i kësaj nënfamilje. Metailurus jetoi në Afrikë dhe Euroazi midis 8 dhe 6 milion vjet më parë. Disa skelete Paramachaerodus u gjetën në Spanjë. Homotherium u shfaq në Afrikë, Euroazi dhe Amerikën e Veriut rreth 3.5 milion vjet më parë, dhe Megantereon rreth 3 milion vjet më parë. Smilodon jetoi në Amerikën e Veriut dhe Jugut nga rreth 2.5 milion vjet më parë. Kjo nënfamilje u zhduk në Pleistocenin e Vonë.
Rezultatet e analizës mitokondriale tregojnë se speciet e gjalla Felidae kanë zbritur nga një paraardhës i zakonshëm, i cili e kishte origjinën në Azi në epokën e Miocenit të Vonë. Ata migruan në Afrikë, Evropë dhe Amerikë gjatë së paku 10 valëve të migrimit gjatë 11 milion ~ viteve të kaluara. Nivele të ulëta të detit, periudha ndërglaciale dhe akullnajore lehtësuan këto migrime. Panthera blytheae është macja më e vjetër e njohur e pantherine e datuar nga Messinian deri në moshat e hershme të Zanclean rreth 4,1–5,95 milion vjet më parë. Një kafkë fosile u gërmua në vitin 2010 në Qarkun Zanda në Plateau Tibetan. Panthera palaeosinensis nga Kina e Veriut ndoshta daton në Miocenin e Vjetër ose Poliocenin e Hershëm. Kafka e holotipit është e ngjashme me atë të një luani ose leopardi. Panthera zdanskyi daton në Gelasian rreth 2.55-2,16 milion vjet më parë. Disa kafka fosile dhe nofulla u gërmuan në Kinën veriperëndimore. Panthera gombaszoegensis është macja më e hershme e njohur pantherinë që jetoi në Evropë midis 1.95 dhe 1.77 milion vjet më parë.
Felidët e gjallë ulen në tetë linja evolucionare ose  specie kadare. Gjenotipizimi i ADN- së bërthamore të të gjitha 41 specieve felid zbuloi se hibridizimi midis specieve ndodhi gjatë rrjedhës së evolucionit brenda shumicës së tetë prejardhjeve.
Modelimi i shndërrimeve të modelit të palltoit të hollë zbuloi se pothuajse të gjitha modelet evoluan nga pika të vogla.
Klasifikimi
Tradicionalisht, pesë nënfamilje janë dalluar brenda Felidae bazuar në tipare fenotipike : Pantherinae, Felinae, Acinonychinae, Machairodontinae dhe Proailurinae të zhdukur.
Speciet e gjalla
Tabela e mëposhtme tregon gjenet e gjalla brenda Felidae, të grupuara sipas klasifikimit tradicional fenotip. Kohët e vlerësuara të divergjencës gjenetike të tetë linjave evolucionare gjenotipike përkatëse tregohen në milion vjet më parë, bazuar në analizën e segmenteve të gjeneve autosomale , xDNA , yDNA dhe mtDNA ; dhe vlerësime të bazuara në analizën e gjenomit bërthamor biparental.
Filogjenia
Marrëdhëniet filogjenetike të felidëve të gjalla tregohen në kladogramën e mëposhtme:
Autet
Autet është një komunë në Francë. Autet bën pjesë në departamentin Haute-Saône të rajonit Bourgogne-Franche-Comté. Komuna ka një popullsi prej 307 banorë dhe sipërfaqe 11.35 km².
Auteuil, Oise
Auteuil (Shqip: Utelja) është një komunë në Francë. Auteuil bën pjesë në departamentin Oise të rajonit Epërmet e Francës. Komuna ka një popullsi prej 587 banorë dhe sipërfaqe 11.92 km².