Qyteti_i_Diellit
Përmbajtja
I ruajtur dhe i mbrojtur nga shtatë rrethe të mureve, të ndërtuara prej pallateve që shërbejnë si vendbanime për qytetarët, qyteti është i vendosur në një vend me një klimë ideale, të favorshme për shëndetin fizik, dhe në shpatin e një kodre, sepse ajri atje është i lehtë dhe i pastër. Një nga aspektet më të rëndësishme të këtij komuniteti është shpërndarja e punës. Edhe një herë Kampanella hyn në një polemikë eksplicite me Aristotelin, i cili kishte përjashtuar zejtarët, fshatarët dhe ata që merren me punë krahu nga kategoria e qytetarisë së plotë dhe nga nivelet më të larta të virtyteve. Në qytetin e Diellit asnjë profesion nuk është i turpshëm ose i pavlerë (i ulët), dhe të gjithë janë të barabarta në dinjitet - në fakt, ata punëtorë të cilët janë të detyruar të përpiqen më shumë madhe, si zejtarët dhe ndërtuesit, marrin më shumë lëvdata. Secili duhet të jenë i njohur me të gjitha llojet e punës, e pastaj çdo person praktikon (punon) atë për të cilën ai tregon aftësi më të mëdha. Ata nuk kanë shërbëtorë, dhe asnjë shërbim nuk konsiderohet si i pavlerë. E vetmja gjë që ata e konsiderojnë të neveritshme është përtacia, dhe në këtë mënyrë ata arrijnë të privilegjojnë dinjitetit e punës dhe për të ndryshuar (përmbysur) një koncept absurd të fisnikërisë së ndërlidhur me pasivitetit, dhe anasjelltas. Në sajë të ndarjes së barabartë të punës, është e mjaftueshme për çdo person të kaloj vetëm katër orë në ditë duke punuar, por është e domosdoshme që ata të gjithë punojnë, sepse përtacia e njërit do të kishte pasoja mbi fitimin dhe përpjekjet e të tjerëve. Qytetarët nuk zotërojnë asgjë, në vend të kësaj, çdo gjë është e përbashkët, nga ushqimi deri tek shtëpitë, nga përvetësimi i diturisë deri tek ushtrimi i veprimtarive, nga nderimet e deri tek zbavitjet, nga gratë e deri tek fëmijët. Ka "zyrtarë" të ngarkuar me shpërndarjen e çdo gjëje, të cilët kontrollojnë dhe sigurohen që kjo ndodh me drejtësi, por askush nuk mund të cakoj diçka për veten e tij. Sipas tyre, posedimi i një shtëpie ose një familje e përforcon "dashurinë-ndaj-vetës", me të gjitha pasojat e tmerrshme që kjo krijon. Ata jetojnë "si filozofë të përbashkët", sepse ata janë të vetëdijshëm për ndikimin negativ, jo vetëm në zhvillimin social por edhe në planin moral, të shpërndarjes jo të barabartë të mallrave. Një nga aspektet më spektakulare dhe imagjinative të qytetit të Diellit, që menjëherë goditi lexuesit e saj, janë muret e pikturuara të qytetit. Përveç rrethimit (përkufizimit) dhe mbrojtjes së qytetit, muret janë edhe perde e një teatri të jashtëzakonshëm dhe faqet e një enciklopedie ilustruar të dijes. Muret e pallateve janë pikturuar me imazhet e të gjitha arteve dhe shkencave. Duke filluar nga mur që mban shtyllat e tempullit dhe gradualisht duke zbritur në qarqe të mëdha, duke ndjekur rendin e planeteve prej Merkurit deri te Saturni, ne hasim ilustrime të qiejve dhe yjeve, figurave matematikore, të çdo vendi në tokë dhe të gjitha mrekullitë dhe sekretet e botëve minerale, bimore dhe shtazore, derisa të arrijmë tek njerëzimi: në murin e brendshëm të rrethit të gjashtë, paraqiten artet mekanike dhe shpikësit e tyre. Kampanella ishte i interesuar shumë në të gjitha zbulimet e zgjuara, dhe në qytetin e Diellit ai paraqet shumë shembuj të shpikjeve kurioze, të tilla si anije në gjendje për të lundruar, pa erë dhe pa vela, yzengji që e bëjnë të mundur për të drejtuar një kalë duke përdorur vetëm këmbët, e duke lënë duart lira. Në murin e jashtëm janë të paraqitur ligjvënësit; Dhe është këtu "në një vend të madh nderi", por së bashku me Moisiun, Osiris, Jupiter, Merkurin dhe Muhamedin – ku marinari Gjenuez e njeh Krishtin dhe dymbëdhjetë apostujt. Dituria nuk është e mbyllur në libra (që) të mbahet në vende të ndara siç janë bibliotekat, por është e hapur, e shfaqur para syve të të gjithëve. Vizualizimi në këtë mënyrë promovon një formë të shpejtë, të lehtë dhe më efikase të të mësuarit, në atë që është e lidhur me artin e kujtesës, e cila nënvizon fuqinë ndjellëse dhe emotive të imazheve. Prej një moshe të re fëmijët vrapojnë rreth këtij teatri të diturisë, të udhëhequr si duhet dhe duke ndjekur itineraret korrekte, ashtu që ata të mësojnë në gëzim, sikur duke luajtur një lojë, pa përpjekje apo dhimbje.