cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rigoletto
Historia e kompozimit
Verdi përfundimisht përfundoi veprën më 5 shkurt 1851, pak më shumë se një muaj para premierës. Piave tashmë kishte rregulluar që setet të dizajnoheshin, ndërsa Verdi ishte akoma duke punuar në fazat përfundimtare të Aktit 3. Këngëtarëve iu dha një pjesë e muzikës së tyre për të mësuar deri më 7 shkurt. Sidoqoftë, Verdi mbajti të paktën një të tretën e rezultatit te Busseto. Ai e solli atë me vete kur arriti në Venedik për provat më 19 shkurt dhe do të vazhdojë të rafinojë orkestrimin gjatë gjithë periudhës së provave. Për premierën, La Fenice kishte zgjedhur Felice Varesi në rolin e Rigoletto, tenorin e ri Raffaele Mirate si Duka, dhe Teresa Brambilla si Gilda (megjithëse Verdi do të kishte preferuar Teresa De Giuli Borsi ). Për shkak të një rreziku të lartë të kopjimit të paautorizuar, Verdi kërkoi fshehtësi ekstreme nga të gjithë këngëtarët dhe muzikantët e tij, veçanërisht Mirate: "Duka" kishte lejën e përdorimin e partit të tij vetëm për disa mbrëmje para premierës dhe u bë të betohej që ai të të mos këndojë apo madje as të fishkëllimë melodinë e "La donna è mobile" përveçse gjatë provave.
Studentet
Studentet, libër me autor Kapllan Resuli. Botuar në Tiranë nga "Marin Barleti", në vitin 2001. Libri ka 152 faqe.
Rigoletto
Historia e kompozimit
parapamje| Teresa Brambilla, Gilda e parë Rigoletto u dha premierë më 11 Mars 1851 në La Fenice të shitur komplet salla si pjesa e parë e një projekt-ligji të dyfishtë me baletin e Giacomo Panicas, Faust. Gaetano Mares edirigjoi dhe setet u hartuan dhe ekzekutuan nga Giuseppe Bertoja dhe Francesco Bagnara. Nata e hapjes ishte një triumf i plotë, sidomos skena dramatike dhe aria cinike e Dukës, " La donna è mobile ", e cila u këndua në rrugë të nesërmen Shumë vite më vonë, Giulia Cora Varesi, e bija e Felice Varesi (origjinal Rigoletto), përshkroi performancën e babait të saj në premierë. Varesi ishte shumë i pakëndshëm nga gunga e rreme që duhej të vishte; ai ishte aq i pasigurt saqë, edhe pse ishte mjaft këngëtar me përvojë, ai pati një sulm paniku kur ishte radha e tij për të hyrë në skenë. Verdi menjëherë kuptoi se ishte i paralizuar dhe e shtyu atë në skenë, kështu që u shfaq me një rënie të ngathët. Publiku, duke menduar se ishte një maskë e qëllimshme, u argëtua shumë.
Rigoletto ishte një sukses i shkëlqyeshëm për triumfin e parë italian të La Fenice dhe e Verdit që nga premiera e vitit 1847 e Macbeth në Firence. Fillimisht pati një paraqitje prej 13 shfaqjesh dhe u ringjall në Venecia vitin e ardhshëm dhe përsëri në 1854. Përkundër një prodhimi mjaft katastrofik në Bergamo menjëherë pas xhirimit të saj fillestar në La Fenice, opera shpejt hyri në repertorin e teatrove italiane. Me 1852, ajo kishte premierë në të gjitha qytetet kryesore të Italisë, edhe pse ndonjëherë nën tituj të ndryshëm për shkak të tekave të censurës (p.sh. si Viscardello, Lionello, dhe Clara de Perth). Nga viti 1852 ajo gjithashtu filloi të performohet në qytete të mëdha në mbarë botën, duke arritur aq larg sa Aleksandria dhe Kostandinopoja më 1854 dhe të dy Montevideo dhe Havana më 1855. Premiera e Mbretërisë së Bashkuar u dha më 14 maj 1853 në atë që është sot Royal Opera House, Covent Garden në Londër me Giovanni Matteo Mario si Duka i Mantua dhe Giorgio Ronconi si Rigoletto. Në SH.B.A., opera u pa për herë të parë më 19 shkurt 1855 në Akademinë e Muzikës në New York në një shfaqje nga Maxa Maretzek Company Italian Opera.
Akti 1
Skena 1: Mantua. Një sallë e mrekullueshme në pallatin dukal. Dyert në pjesën e pasme të hapura në dhoma të tjera, të ndriçuara me madhështi. Një turmë zotërish dhe zonjash me kostume të mëdha shihen duke ecur nëpër dhomat e pasme; Festimet janë në kulmin e tyre. Muzika dëgjohet nga prapaskena. Duka dhe Borsa hyjnë nga një derë e pasme. majtas|parapamje|220x220px| Akti 1, sc. 1: Le Roi s'amuse e Victor Hugo Në një ballo në pallatin e tij, Duka këndon një jetë kënaqësie me sa më shumë gra të jetë e mundur dhe përmend që ai veçanërisht kënaqet me oborrtarët e tij: " Questa o quella ". Ai ia përmend Borsas se ka parë një bukuroshe të panjohur në kishë dhe dëshiron ta zotërojë atë, por gjithashtu dëshiron të joshë Konteshën e Cepranos. Rigoletto, jesteri i oborrit mbretëor të Dukës, tallet me burrat e zonjave të cilave Duka po iu kushton vëmendje, duke përfshirë edhe Count Cepranon dhe këshillon Dukën që t'a heq qafesh me burg ose vdekje. Duka qesh me kënaqësi, por Ceprano nuk argëtohet. Marullo, një nga të ftuarit në ballo, informon oborrtarët se Rigoletto ka një "dashnor", i cili i mahnit ata. (Marullo nuk është në dijeni se "dashnori" është në fakt vajza e Rigolettos. ) Oborrtarët me sugjerim të Cepranos, vendosin të hakmerren ndaj Rigolettos për talljën që u ka bërë ai. Festimet ndërpriten me ardhjen e të moshuarit Count Monterone, vajzën e të cilit Duka kishte joshur. Rigoletto e provokon më tej duke e tallur për pafuqinë e tij për të u hakmarrë për nderin e vajzës së tij. Monteroni përballet me Dukën dhe menjëherë arrestohet nga rojet e Dukës. Para se të dëbohej në burg, Monterone mallkon të dy Dukën për sulmin ndaj vajzës së tij dhe Rigoletto për talljen me zemërimin e tij të drejtë. Mallkimi e tmerron Rigoletto-n, i cili beson bestytni popullore se mallkimi i një plaku ka fuqi të vërtetë. parapamje| Akti 1, Skena 2 skenë e vendosur nga Giuseppe Bertoja për premierën botërore të Rigoletto Skena 2: Fundi i një rruge pa dalje. Në të majtë, një shtëpi me pamje diskrete me një oborr të vogël të rrethuar me mure. Në oborr ka një pemë të gjatë dhe një ulëse mermeri; në mur, një derë që të çon në rrugë; sipër murit, një tarracë. Dera e katit të dytë hapet në tarracën e sipërpërmendur, e cila gjithashtu mund të arrihet nga një shkallë përpara. Në të djathtë të rrugës është muri shumë i lartë i kopshtit dhe një anë e pallatit të Ceprano dhe është natë.
I preokupuar me mallkimin e plakut, Rigoletto afrohet tek shtëpia ku po fsheh vajzën e tij nga bota, ndërkohë që vrasësi me pagese Sparafucile i afrohet dhe i ofron shërbimet e tij. Rigoletto i refuzon për momentin, por lë të hapur mundësinë e punësimit të Sparafucile më vonë, nëse lind nevoja. Sparafucile endet, pasi përsërit disa herë emrin e tij. Rigoletto sodit ngjashmëritë midis dy prej tyre: "Pari siamo"; Sparafucile vret burrat me shpatën e tij ndërsa Rigoletto përdor "një gjuhë të keqe" për të vrarë viktimat e tij. Rigoletto hap një derë në mur dhe përqafon vajzën e tij Gilda. Ata përshëndesin njëri-tjetrin ngrohtësisht: "Figlia!" "Mio padre!". Rigoletto ka fshehur vajzën e tij nga Duka dhe pjesa tjetër e qytetit dhe ajo nuk e njeh brengën as çfarë profesioni ka babai i saj. Meqenëse ai e ka ndaluar atë të paraqitet në publik, ajo nuk ka qenë askund tjetër përveç në kishë dhe nuk e di as emrin e babait të saj.
Kur Rigoletto largohet, Duka shfaqet dhe dëgjon se Gilda i rrëfen infermierës së saj Giovanna se ndihet fajtore pasi nuk i kishte thënë babait të saj për një djalë të ri që kishte takuar në kishë. Ajo i rrëfen se ajo u dashurua në të, por që ajo do ta donte edhe më shumë po të ishte student dhe i varfër. Ndërsa po shpreh dashurinë e saj, Duka hyn, i gëzuar. Gilda, e alarmuar, e thërret Giovannan, pa e ditur se Duka e kishte dëgjuar atë që nga larg. Duke pretenduar se është student, Duka e bind Gildën për dashurinë e tij: "È il sol dell'anima". Kur ajo pyet emrin e tij, ai me ngurrim e quan veten Gualtier Maldè. Duke dëgjuar ca zhurma dhe nga frika se babai i saj është rikthyer, Gilda e largon shpejtë Dukën, pasi ata me nguti i japin njëri tjetrit premtime dashurie: "Addio, addio". Vetëm tani, Gilda mediton për dashurinë e saj për Dukën, për të cilën beson se është student: "Gualtier Maldè! Caro nome che il mio cor ".
Më vonë Rigoletto kthehet: "Riedo! ... perché?". Ndërsa oborret armiqësore jashtë kopshtit me mure ( besojnë se Gilda është dashnorja e Rigolettos, pa dijeni që ajo është vajza e tij)bëhen gati për të rrëmbyer vajzën e pafuqishme dhe të shkretë. Ata i thonë Rigoletto-s se ata janë duke rrëmbyer konteshën Ceprano. Ai sheh që ata janë të maskuar dhe kërkon një maskë për veten e tij; ndërsa ata po lidhin maskën në fytyrën e tij, ata gjithashtu ia mbështjellin sytë. I verbër dhe i mashtruar, ai e mban shkallën të qëndrueshme ndërsa ngjiten lart në dhomën e Gildës: Kor: "Zitti, zitti". Me ndihmën e paditur të babait të saj Gilda është marrë me vete nga oborrtarët. Mbetur i vetëm, Rigoletto heq maskën e tij dhe hap sytë, kur e kupton se në fakt ishte Gilda ajo që u mor me vete. Ai rrëzohet në dëshpërim, duke kujtuar mallkimin e plakut.
Akti 2
Një dhomë në pallatin dukal. Ka dyer nga të dy anët si dhe një më e madhe në skajin më të largët nga anët e të cilave varen portrete me gjatësi të plotë të Dukës dhe gruas së tij. Ka një karrige të mbështetur në një tryezë të mbuluar me kadife dhe orendi të tjera.
Duka është i shqetësuar se Gilda është zhdukur: "Ella mi fu rapita!" dhe "Parmi veder le lagrime". Atëherë oborrtarët hyjnë dhe e njoftojnë se kanë rrëmbyer dashnorën e Rigoletto-s: Kori "Scorrendo uniti". Sipas përshkrimit të tyre, ai e njeh atë si Gilda dhe nxiton në dhomën ku mbahet ajo: "Possente amor mi chiama". Rigoletto hyn duke kënduar dhe ngjallur mospërfillje, por gjithashtu duke kërkuar me ankth gjurmë të Gildas për të cilën ai ka frikë se mund të ketë rënë në duart e Dukës.Oborrtarët bëhen gjoja se nuk po e vërejnë ankthin e tij, por në heshtje qeshin me njëri-tjetrin. Një djalë arrin me një mesazh nga gruaja e Dukës - Dukesha dëshiron të flasë me burrin e saj - por oborret përgjigjen sugjerimisht se Duka nuk mund të shqetësohet për momentin. Rigoletto e kupton këtë duhet të nënkuptojë që Gilda është me Dukën. Për habinë e oborrtarëve, ai zbulon se Gilda është vajza e tij. Ai së pari kërkon, pastaj me lot iu lutet oborrtarëve ta kthejnë atë tek ai: "Cortigiani, vil razza dannata". Rigoletto përpiqet të futet në dhomën në të cilën po mbahet Gilda por oborrtarët bllokojnë rrugën e tij. Pas një kohe, Gilda paraqitet dhe Rigoletto i urdhëron oborrtarët që ta lënë vetëm me të. Ata largohen nga dhoma duke besuar se Rigoletto është çmendur. Gilda i përshkruan babait të saj atë që i ka ndodhur asaj në pallat: "Tutte le feste al tempio" dhe ai përpiqet ta ngushëllojë. Monteroni urdhërohet nëpër dhomë drejt burgut dhe ndalet përpara portretit të Dukës për të u penduar që mallkimi i tij nuk ka pasur efekt. Ndërsa rojet e çojnë Monteron në burg, Rigoletto përgjon se plaku gabohet; ai, Rigoletto i pandershëm, do të bëjë shi dhe vetëtima nga qielli mbi kokën e shkelësit. Ai e përsërit këtë zotim ndërsa Gilda lutet për mëshirë për dashnorin e saj Duka: Duet: "Si! Vendetta, tremenda vendetta!".
Akti 3
Bregu i djathtë i lumit Mincio . Në të majtë është një shtëpi dykatëshe, gjysmë e rrënuar. Përmes një harku të madh në katin e parë mund të shihet një tavernë fshati si dhe një shkallë e ashpër prej guri që të çon në një dhomë papafingo me një shtrat të vogël i cili shihet nga jashtë i tëri pasi nuk ka grila. Në murin poshtë katit është një derë që hapet nga brenda. Muri është aq i mbushur me vrima dhe çarje sa gjithçka që ndodh brenda shihet lehtësisht nga pjesa e jashtme. Në pjesën e prapme të skenës janë zona të shkreta pranë lumit i cili rrjedh prapa një mur të ulët që gjysma i është shembur në gërmadha. Përtej lumit është Mantua, është natë. Gilda dhe Rigoletto, të dy me ankth, po qëndrojnë në rrugë; Sparafucile është ulur në një tryezë në tavernë.
Shihet një pjesë e shtëpisë së Sparafucile, me dy dhoma të hapura për audiencën. Rigoletto dhe Gilda mbërrijnë jashtë. Zëri i Dukës mund të dëgjohet nga brenda, duke kënduar " La donna è mobile ". Motra e Sparafucile, Maddalena, e ka joshur atë në shtëpi. Rigoletto dhe Gilda dëgjojnë nga jashtë ndërsa Duka po flirton me Maddalena. Gilda vajton se Duka është tradhëtar ; Rigoletto e siguron atë se ai po rregullon hakmarrjen: " Bella figlia dell'amore ".
Rigoletto e urdhëron Gildën të vishet me rrobat e një burri për t'u përgatitur për t'u larguar për në Verona dhe i thotë asaj se planifikon të ndjekë atë më vonë. Pasi ajo largohet, ai përfundon pazarin e tij me vrasësin, i cili është i gatshëm të vrasë mysafirin e tij për 20 skuditë. Rigoletto pastaj tërhiqet.
Me të rënë errësira ,një stuhi afrohet dhe Duka vendos ta kalojë pjesën tjetër të natës në shtëpi. Sparafucile e drejton në pjesën e gjumit sipër, duke vendosur kështu ta vras në gjumë.
Gilda ende e do Dukën pavarësisht se e njeh atë si të pabesë, kthehet e veshur si burrë dhe qëndron jashtë shtëpisë. Maddalena, e cila është e tunduar pas Dukës, i lutet Sparafucile të kursejë jetën e tij: "È amabile invero cotal giovinotto / Ah, più non ragiono! . . . ". Sparafucile me dëshirë i premton asaj nëse brenda mesnatës mund të gjendet një viktimë tjetër, ai do të vrasë tjetrin në vend të Dukës. Gilda, duke dëgjuar këtë marrëveshje vendos të sakrifikojë veten për Dukën dhe të hyjë në shtëpi: "Trio: Se pria ch'abbia il mezzo la notte toccato". Sparafucile e godet me thikë dhe ajo rrëzohet, duke u plagosur për vdekje.
Në mesnatë kur Rigoletto arrin me para, ai merr një kufomë të mbështjellë me një thes dhe i gëzohet triumfit të tij. Duke e peshuar me gurë, ai do të hedhë thesin në lumë kur të dëgjojë zërin e Dukës, duke kënduar me gjumë një reprizë të aries së tij "La donna è mobile". I kujdesshëm, Rigoletto hap thesin dhe i tmerruar zbulon vajzën e tij që po vdes. Për një moment, ajo ringjallet dhe i rrëfehet se është e lumtur të vdesë për të dashurin e saj: "V'ho ingannato". Ajo vdes në krahët e tij. Rigoletto bërtet nga tmerri: "La maledizione!" ( Mallkimi!) parapamje| [[Enrico Caruso në rolin e Dukës ]]
Artikuj kritikë : 1980-1982
Artikuj kritikë : 1980-1982 me autor Ali Aliu. Botuar në Prishtinë në vitin 1983 nga "Rilindja". Libri ka 262 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, kritika.
San Teodoro
San Teodoro (Santu Diadòru, Santu Tiadòru) është një komunë në Itali në provincën Sasarit, në rajonin Sardenja. Ka sipërfaqe prej 107.6 km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 15 m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 4.937 banorë.
Grèzes, Lozère
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Grèzes (Ocitanisht: Grèsas ; Shqip: Greza ) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Ski lifti
parapamje| Mekanizmi i ngritjes së karrigeve në vendpushimin e Val Cenis Vanoise, [[Franca|Francë]] Ski lifti ose Teleferiku i skijimit është një mekanizëm për transportimin e skiatorëve në një kodër. Teleferikët e skijimit janë zakonisht një shërbim me pagesë në qendrat skitare (vendpushimet skitare). Teleferiku i parë i skijimit u ndërtua në vitin 1908 nga gjermani Robert Winterhalder në Schollach/ Eisenbach, Hochschwarzwald.
Llojet
parapamje| Një teleferik me karrige në vendpushimin e skive të Vuokatti në [[Sotkamo, Kainuu, Finlandë në 2006]]
Xanti Skavinski
Alexander Skavinsiki, i njohur si Xanti Skanvinski (25 mars 1904 - 11 shtator 1979) ishte një piktor zviceran, fotograf dhe projektuesi i teatrit. Një alumnus i Bauhaus, Sckavinski i përkiste rrethit rreth themeluesit të Bauhaus dhe arkitektit Walter Gropius.
Ski lifti
Vendndodhjet
parapamje|400x400px| Harta e vendpushimeve botërore të skijimit Teleferikët e skijimit janë ndërtuar si në hemisferën veriore ashtu edhe në atë jugore. Vendndodhjet më të njohura të teleferikëve të skijimit në botë janë: Vendndodhjet më të njohura të teleferikëve të skijimit tek ne janë:
Xanti Skavinski
Jeta e hershme
Skavinki lindi më 25 mars 1904 në Basel, fëmija i dytë i Benjamin Skavinski dhe Regina Bielawska, të dy prejardhje polake-hebraike. Skavinski ndoqi shkollën në Bazel nga viti 1910 deri më 1914, dhe pastaj në shkollën e mesme në Cyrih nga viti 1915 deri më 1921. Ai mësoi në zyrën e arkitekturës Theodor Merill në Këln deri në vitin 1923. Pasi vizitoi Shkollën e Arteve të Aplikuara në Berlin për një kohë të shkurtër në vitin 1923, Skavinski u regjistrua në Bauhaus në Weimar në vitin 1924. Paul Klee, Wassily Kandinsky, Adolf Meyer dhe László Moholy-Nagy ishin mes mësuesve të tij. Në departamentin e skenës të udhëhequr nga Oskar Schlemmer Schawinsky zhvilloi skitë dhe pantomime, dhe krijoi punën e tij të parë në skenë.
Pas Bauhaus
Me mbylljen e Weimar Bauhaus në 1925, Skavinski u zhvendos në Bauhaus Dessau, duke u fokusuar në fotografinë eksperimentale. Në Bauhaus ai luajti saksofon në grupin e studentëve. Nga 1926 deri në 1927 ai krijoi skenë në Zwickau dhe mësoi si asistent i Schlemmer në dizajnin e skenës në Bauhaus. Skavinski gjithashtu filloi të kushtojë veten në pikturë. Në vitin 1927 ai ekspozoi në Gjermani, Theaterausstellung në Magdeburg.
Skavinski ishte mik i ngushtë me Herbert Bayer dhe Marcel Breuer dhe ishte kumbari i Julia Bayer, vajza e Herbert dhe Irene Bayer, e lindur në 1929.
Në vitin 1929 Skavinski shkoi në Magdeburg, i angazhuar nga Johannes Göderitz për të kryesuar departamentin grafik të autoritetit të ndërtimit komunal. Gjatë kësaj kohe ai u bë redaktor i gazetës së teatrit Das Stichwort. Për shkak të armiqësisë politike dhe antisemitike, Skavinksi u largua nga Magdeburg në fund të vitit 1931 dhe u zhvendos në Berlin si një artist i pavarur. Me ngritjen e Hitlerit dhe partisë naziste, Skavinski emigroi në Itali, ku rifilloi pikturën në Rapallo. Duke punuar në Olivetti ai ka projektuar një makinë të re gjysmë-profesionale, Olivetti Studio 42. Skavinski u konsultua edhe për arkitektët Fingini & Pollini për projektin, të cili në atë kohë krijuan selinë e re për Olivetti.
Lëvizja drejtë SHBA
Që nga viti 1961, Skanvinski udhëtoi për periudha të gjata në Evropë, duke ndërtuar një shtëpi të dytë në Oggebbio në liqenin Maggiore dhe gjithashtu duke ekspozuar në Gjermani. Në vitin 1971, Muzeu i Artit Modern paraqiti një film për Skanvinskin dhe punën e tij në Nju Jork. Në vitin 1981, Hans Heinz Holz botoi një monografi.
Në 1936, Skanvinski u martua me Irene von Debschitz (1903-1990), e bija e Wanda von Debschitz-Kunowski dhe biri i tyre Ben u lind në 1939. Në vitin 1963 ai u martua me Gisela Hatzky, dhe djali i tyre Daniel u lind në 1973.
Skanvinski vdiq më 11 shtator 1979 në Locarno të Zvicrës.
Javascript
JavaScript (e njohur edhe si Javascript ose ECMAScript) është një gjuhë programimi e përdorur, në më të shumtën e rasteve, për zhvillimin e rrjetit nga ana e klientit (ang. client-side). Emri i duhur për të është ECMAScript, edhe pse "JavaScript" është më i përdorur. "JavaScript" është nën implementimin e standarteve ECMAScript nga Netscape Communications Corporation (dhe tani Mozilla Foundation).
JavaScript është një gjuhë programimi e bazuar në prototip (ang. prototype-based), dinamike, weakly typed me funksione e klasit parë. JavaScript është i influencuar nga disa gjuhë të tjera dhe u projektua për t'i ngjare gjuhes Java, por për të qënë i thjeshtë për të përdorur edhe për ata që nuk janë programues. Gjuha është shumë e njohur për përdorimin e saj në faqet e rrjetit (ang. web pages), por përdoret dhe për të aftësuar hyrjen e script-eve te objektet e nderfutura (ang. embedded objects) në programe të tjera.
Pavarsisht nga emri, JavaScript nuk është i lidhur me gjuhën e programimit Java; edhe pse të dyja kanë një ngjashmëri me sintaksen e gjuhes C. Gjuha u riemërua nga LiveScript në një marrëveshje marketingu te perbashket midis Netscape dhe Sun në këmbim për Netscape që të ndërtonte Java runtime të Sun me shfletuesin e tyre, që dominonte në atë kohë.
Çfarë mund të bëjë JavaScript?[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Siç u përmend edhe më lart, JavaScript mund të përdoret për të ndërtuar një uebfaqe të plotë nëse përdoret me Node.js dhe MongoDB (që është një bazë të dhënash). Node.js është asinkronike, gjë që e bën të përshtatshme për të gjitha të dhënat.
Për shembull, një zhvillues zbuloi se për të dërguar 600 e-maile, me Node.js duheshin 3 sekonda ndërsa me PHP duheshin 30 sekonda.
JavaScript është gjuha e preferuar për te zhvilluar aplikacionet e Windows 8. Është gjuha më e përdorur në Github. Shumë faqe janë të ndërtuara me Node, përfshi Klout, Storify dhe Yammer. Nga ana tjetër, JavaScript është përgjegjëse për animacione si dritaret pop-up si dhe me AJAX, e cila mundëson që të shihni të dhëna të reja në faqe pa e rifreskuar atë (psh, kur shihni foto njëra pas tjetrës). Një shembull të AJAX mund ta shihni këtu – shikoni që kur klikoni një imazh, URL-ja ndryshon por faqja nuk rifreskohet. AJAX është shkurtim për Asynchronous JavaScript And Xml, kështu që nuk përdoret e ndarë nga JavaScript.
A është JavaScript gjuha e së ardhmes?[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
HTML5 u tha se do të ishte fundi i Flash-it, por nëse HTML5 është një mjet organizativ, është në fakt JavaScript që po zë vendin e Flash-it. Videot që më parë shiheshin përmes një plug-in që duhet ta shkarkoje dhe instaloje në kompjuter, tashmë shihen përmes JavaScript, e cila operon në shfletuesin tuaj dhe nuk ka nevojë për shkarkime të jashtme.
Në këtë mënyrë, zhvilluesit e dinë me siguri që përdoruesit e shohin njësoj përmbajtjen e tyre. Meqenëse JavaScript nisi si një gjuhë që ngjasonte me Java-n por nuk ishte e aftë për të kryer të njëjtat detyra, është pak e çuditshme që shumë njerëz besojnë se ajo do të vazhdojë të rritet në të ardhmen.
Megjithatë, suksesin e një gjuhe e përcaktojnë zakonisht mjetet më të cilat shoqërohet ajo, dhe falë shtesave si Node.js, jQuery (një librari), JSON (JavaScript Object Notation) dhe MongoDB, JavaScript-in e pret një e ardhme e ndritur.
Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
''Ky artikull në lidhje me gjuhë programimi është i cunguar. Mund të ndihmoni Wikipedinë duke e përmirësuar.''
Mihail Gjika
Mihail D. Gjika i njohur edhe si Mihalaq Gjika (1794 - 1850 ) ishte një amator i letërsisë dhe pikturës, arkeolog, koleksionist i objekteve të artit dhe antikave, i nominuar, që nga viti 1842 anëtar i Shoqatës së Historisë dhe Arkeologjisë në Odessa dhe themelues i Muzeut Kombëtar të Historisë Rumune në Bukuresht. Përndryshe njihet si babai i Elena Gjikës.
Dora d'Istria, duke folur për babanë e saj, Mihail Gjika, mes tjerash shkroi se ai kishte mbledhur në shtëpi, në muzeun e tij, të gjitha antikitetet që mund të shmangeshin ose të humbnin nga pakujdesia e fshatarëve. Elias Regnault, në Principatat e Danubit, flet për shpatën e Carol XII, të gjetur në Târgoviște e që ruhej në këtë muze, me mbishkrimin "Carolus XII Suecorum Rex". Në koleksionet e lashta të tij kishte edhe dy mbishkrime në pllaka hekuri, të gjetura në qarkun Romanați, gjatë perandorëve Hadrian dhe Marcu Aureliu, i pari që daton nga dekadat e para të shekullit II të epokës së re, për dhënien e të drejtës martesore ( konubium ) disa ushtarëve nga grupet ilire.
E bija e tij, Elena Gjika, e njohur me pseudonimin Dora d'Istria, njëra ndër shkrimtaret e para ashtu si edhe e para femër që kishte arritur që të ngjitet në majën Mönch (4105 m) në Alpet zvicerane më 11 qershor të vitit 1855 ndërsa në majë të Mont Blankut, me 1 qershor të vitit 1860.
Laiko Vima
Laiko Vima (greqisht: "Λαϊκό Βήμα - Tribuna Popullore") është një gazetë dyjavore e botuar në Gjirokastër, që u shërben komuniteteve lokale greke në Shqipëri. Ajo u themelua në vitin 1945 dhe ishte e vetmja gazetë e botuar në gjuhën greke gjatë Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë.
Sfondi
Pas Luftës së Dytë Botërore, Shqipëria si pjesë e Bllokut Lindor u qeveris nga një regjim komunist i drejtuar nga Enver Hoxha. Shqipëria komuniste ishte një nga regjimet e fundit staliniste të mbijetuar në mbarë botën, në të cilin shtypi mbeti nën kontroll të rreptë diktatorial deri në rënien e klasës politike të Bllokut Lindor.
Ky regjim shtypi komunitetet lokale greke dhe mori masa për ta shpërndarë ose të paktën për ta mbajtur atë besnik ndaj Shqipërisë. Në këto rrethana, grekët etnikë, të cilët tradicionalisht janë të përqendruar në pjesë të jugut të vendit ( Epiri i Veriut), iu nënshtruan abuzimeve serioze të të drejtave të njeriut, veçanërisht në aspektin e lirisë fetare, arsimit në gjuhën greke dhe lirisë së botimit.
Themelimi dhe censura (1945–1991)
Laiko Vima u themelua më 25 maj 1945, nga dega lokale e Partisë së Punës së Shqipërisë dhe ishte e vetmja gazetë në gjuhën greke për nevojat e komuniteteve vendase. Laiko Vima u botua në Gjirokastër, shtëpia e një numri të madh anëtarësh të minoritetit grek dhe u shpërnda vetëm në rrethin e Gjirokastrës. Gazeta ishte një organ i degës lokale të Partisë së Punës dhe çdo artikull ishte subjekt i censurës së rëndë.
Në vitin 1956, Laiko Vima filloi të organizonte një faqe letrare, të redaktuar fillimisht nga Panos Tsoukas, i cili ishte një anëtar aktiv i Partisë së Punës. Gjatë viteve 1960-1968 faqja letrare u pezullua, por u rishfaq në vitet 1968-1988, këtë herë e redaktuar nga poeti Andreas Zarbalas. Nga viti 1988 deri në 1991 ajo u zhvillua në një revistë letrare më vete me titullin: Tribuna letrare e popullit ( Greek  ). Ai përmbante poezi dhe pjesë në prozë nga shkrimtarë të njohur dhe të rinj, për të cilët funksionoi si paradhoma për botime të mëtejshme. Për më tepër, poema të ndryshme përdorën alegori dhe metafora për të shmangur censurën.
Në vitin 1970, pas 25 vitesh qarkullim, gazeta u vlerësua nga Enver Hoxha si një rol të madh në edukimin revolucionar të minoritetit grek.
Periudha postkomuniste
parapamje| [[Vladimir Putin me redaktorin e gazetës Vima Efstathios Efstathiadis]] Në fillim të vitit 1991, pas rënies së regjimit komunist dhe liberalizimit në Shqipëri, Laiko Vima vazhdoi të botohej por tani si një gazetë private në pronësi të grekëve vendas në Gjirokastër. Përveç Laiko Vima, e cila është ende në qarkullim, disa gazeta të tjera greke si dhe revista botohen në zonat ku jetojnë komunitetet etnike greke dhe janë gjithashtu të disponueshme në pjesë të Greqisë afër.
Globi në rrjetë
Globi në rrjetë, roman me autor Astrit Delvina. Botuar në Tiranë nga "Plejad", në vitin 2002. Libri ka 110 faqe.
Urania Karadumi
Urania Karadumi (e lindur më 1968, Berat) është një violonçeliste shqiptare nga Berati, Shqipëri. Ajo është mësuese e violonçelës në Konservatorin Egaleo Anagennisi në Athinë, Greqi.
Semantika
Semantika (nga greqishtja e vjetër sēmantikós, "domethënës") është studimi gjuhësor dhe filozofik i kuptimit në gjuhë, gjuhë programimi, logjikë formale dhe semiotikë. Ajo merret me studimin e marrëdhënieve midis shenjuesve - fjalëve, frazave, shenjave dhe simboleve - si dhe me atë se çfarë ato synojnë në realitet, emërtimit të tyre.
Në fjalorin shkencor ndërkombëtar semantika quhet edhe semasiologji. Fjala semantikë u përdor për herë të parë nga Michel Bréal, filolog francez. Ajo tregon një gamë të ideve - nga të njohura deri tek shumë teknike. Shpesh përdoret në gjuhën e zakonshme për të treguar një problem të të kuptuarit që bie në zgjedhjen e fjalëve ose konotacionin. Ky problem i të kuptuarit ka qenë objekt i shumë pyetjeve zyrtare, për një periudhë të gjatë kohore, veçanërisht në fushën e semantikës formale. Në gjuhësi, është studimi i interpretimit të shenjave ose simboleve të përdorura në agjenti ose bashkësi brenda rrethanave dhe konteksteve të veçanta. Brenda kësaj pamjeje, tingujt, shprehjet e fytyrës dhe gjuha e trupit kanë përmbajtje semantike (domethënëse) dhe secila përfshin disa degë të studimit. Në gjuhën e shkruar, gjëra të tilla si struktura e paragrafit dhe pikësimi kanë përmbajtje semantike; format e tjera të gjuhës kanë përmbajtje tjetër semantike.
Studimi zyrtar i semantikës kryqëzohet me shumë fusha të tjera të hulumtimit, përfshirë leksikologjinë, sintaksën, pragmatikën, etimologjinë dhe disa të tjera. Në mënyrë të pavarur, semantika është gjithashtu një fushë e përcaktuar mirë në vetvete, shpesh me veti sintetike. Fushat e mëtutjeshme të ndërlidhura përfshijnë filologjinë, komunikimin dhe semiotikën. Prandaj, studimi zyrtar i semantikës mund të jetë i shumëfishtë dhe kompleks.
Semantika bie ndesh me sintaksën, studimin e kombinatorizmit të njësive të një gjuhe (pa iu referuar kuptimit të tyre), dhe pragmatikës, studimit të marrëdhënieve midis simboleve të një gjuhe, kuptimit të tyre dhe përdoruesve të gjuhës. Semantika si një fushë studimi ka gjithashtu lidhje të rëndësishme me teori të ndryshme përfaqësuese të kuptimit, përfshirë teoritë e së vërtetës së kuptimit, teoritë e kohezionit të kuptimit dhe teoritë e korrespondencës së kuptimit. Secila prej këtyre ka të bëjë me studimin e përgjithshëm filozofik të realitetit dhe përfaqësimin e kuptimit.
Dashuria e parë (roman)
Dashuria e parë, roman me autor Arben Prifti. Botuar në Tiranë nga "Sejko", në vitin 2002. Libri ka 216 faqe.
Donna Tartt
Donna Tartt (23 dhjetor 1963) është shkrimtare amerikane e vlerësuar shumë me dy romanet e saja The Secret History (1992) dhe The Little Friend (2002). Në vitin 2014 është fituese e Çmimit Pulitzer për romanin The Goldfinch.
Shtëpia e Antigoni Duhanxhiu
Shtëpia e Antigoni Duhanxhiu është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Beratit, në qarkun e Beratit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekturë", i miratuar më "17.04.2015".
Garnat-sur-Engièvre
Garnat-sur-Engièvre është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Allier të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Garnat-sur-Engièvre ka një popullsi prej 688 banorë dhe sipërfaqe 18.74 km², me një dendësi prej 37 banor/km².
Gabrias
Gabrias (Shqip: Gabraku) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Maqedonia e Vardarit
parapamje|300px|djathtas|Kufijtë e rajonit modern gjeografik të Maqedonisë, të ndarë me kufijtë kombëtarë të vendeve fqinje (Kosova paraqitet si pjesë e Serbisë). Në veriperëndim: Maqedonia e Vardarit, që përfshin [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut; Komunat e Tërgovishtes dhe Preshevës në Serbi dhe komuna e Hanit të Elezit në Kosovë. Në verilindje: Maqedonia e Pirinit, pjesë e Bullgarisë jugperëndimore. Në jug: Maqedonia e Egjeut, pjesë e Greqisë veriore.]] Maqedonia e Vardarit (maqedonisht dhe serbisht: Вардарска Македонија, Vardarska Makedonija) ishte emri i dhënë territorit të Mbretërisë së Serbisë (1912–1918) dhe Mbretërisë së Jugosllavisë (1918–1941) që përafërsisht korrespondon me Maqedoninë e Veriut të sotme. Ai mbulon pjesën veriperëndimore të Maqedonisë gjeografike, kufijtë modernë të së cilës u përcaktuan nga mesi i shekullit të 19-të.
Historia
Maqedonia e Vardarit zakonisht i referohet pjesës qendrore të rajonit të Maqedonisë që i atribuohet Mbretërisë së Serbisë nga Traktati i Bukureshtit (1913) pas Luftërave Ballkanike. Territori është emëruar pas Vardarit, lumit kryesor që përshkon rajonin nga veriperëndimi në juglindje, për ta dalluar atë nga Maqedonia greke dhe rajoni rreth malit Pirin në Bullgari.
Rajoni fillimisht njihej si Maqedonia Serbe edhe pse përdorimi i emrit Macedonia u ndalua më vonë në Mbretërinë e Jugosllavisë, për shkak të politikës së zbatuar të serbizimit të sllavishtfolësve vendas. Nga viti 1919 deri në vitin 1922, zona (duke përfshirë pjesë të Kosovës së sotme dhe Serbisë Lindore) ishte pjesë e Serbisë Jugore (Serbisht: Jужна Србија, Južna Srbija), Në vitin 1929, Mbretëria e Jugosllavisë u nda. në provincat e quajtura banovina. Maqedonia e Vardarit si pjesë e Serbisë Jugore më pas u bë pjesë e Banovina Vardar.
Gjatë Luftës së Parë Botërore ajo u pushtua nga Bullgaria si pjesë e Zonës së Inspektimit Ushtarak të Maqedonisë. Pas luftës, komunat e sotme të Strumicës dhe Novosellës u shkëputën nga Bullgaria dhe iu dorëzuan Jugosllavisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Bullgaria krijoi dy rrethe administrative në rajon - Manastirin dhe Shkupin. Në vitin 1946, pjesa më e madhe e Maqedonisë së Vardarit si një nga gjashtë vendet përbërëse të RSFJ Jugosllavia u bë Republika Popullore e Maqedonisë (1946-1963) pastaj Republika Socialiste e Maqedonisë (1963-1991).
Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, përveç Maqedonisë së Veriut, rajoni përfshin edhe komunat e Tërgovishtes dhe Preshevës në Serbi, dhe komunën e Hanit të Elezit në Kosovë. Ndonjëherë në rajon përfshihen zonat e Golo Brdo dhe Mala Prespa në Shqipëri.
Tre mbretëri
parapamje|396x396px|Ngjarjet gjatë periudhës së Tre Mbretërive Epoka e Tre Mbretërive në Kinë (Kineze: 三国) (220-280 e.s.) ishte një periudhë historike e eret dhe e konfliktit në Kinë e lashtë. Ajo është njohur për konkurrimin dhe luftën midis tre mbretërive: Wei, Shu dhe Wu. Në këtë periudhë, regjimet e tre mbretërive përpiqeshin të merrnin kontrollin e plotë të territorit kinez dhe të etabloheshin si pushtetet kryesore të vendit.
Mbretëria e Wei, me kryeqytet në Luoyang, ishte mbretëria më e madhe dhe më e fuqishme, me një ushtri të madhe dhe një administratë të mirëorganizuar. Mbretëria Shu, me kryeqytet në Chengdu, ishte vendndodhja e treguar për rezistencën dhe mbijetesën ndaj presionit të mbretërisë së Wei. Ndërsa, Mbretëria Wu, me kryeqytet në Jianye (sot Nanking), kontrollonte bregdetin lindor dhe kishte një flotë të fuqishme detare.
Luftërat dhe konfliktet ishin të zakonshme midis këtyre tre mbretërive. Mbretëritë konkurronin për territor dhe burime, duke kryer fushata ushtarake dhe ndërtuar aleancat me mbretëritë e tjera për të forcuar pozitat e tyre. Gjatë kësaj periudhe, u zhvilluan luftërat më të njohura dhe vendimtare, si Beteja e Chibi, ku forcat e Wu triumfuan ndaj Wei dhe Shu.
Përveç luftërave, ky periudhë karakterizohej edhe nga zhvillimi kulturor dhe krijimi i veprave të rëndësishme. Shkrimtarët e mëdhenj si Zhuge Liang dhe Çao Çao u shquanë për vizionin dhe ndihmën që i jepnin mbretërive. Vepra e shkrimtarit Luo Guanzhong, "Historia e Tre Mbretërive", është një përpjekje për të regjistruar ngjarjet e kësaj periudhe dhe për të dhënë një përshkrim të thelluar të luftërave dhe rivalitetit midis mbretërive.
Epoka e Tre Mbretërive në Kinë përfundoi kur mbretëria e Jin shkëlqeu dhe themeloi një unitet të ri në vitin 280 pas Krishtit. Edhe pse periudha e Tre Mbretërive ishte një kohë e konfliktit dhe turbullirash, ajo gjithashtu solli ndryshime të rëndësishme politike, shoqërore dhe kulturore në Kinë. Ajo u shënon si një nga kohët më të shquara dhe më interesante në historinë e Kinës dhe ndikoi thellësisht në zhvillimin e vendit në shekujt që pasuan.
Këto luftëra shpesh shoqëroheshin me vdekje të shumta ushtarësh, civilësh dhe liderësh të ndryshëm. Betejat ishin të dhimbshme dhe të rrezikshme, ku forcat ushtarake përdornin armët dhe taktikat më të avancuara të kohës. Shkatërrimi i fshatrave, qyteteve dhe infrastrukturave ishte i zakonshëm, ndërsa popullata e prekur nga konfliktet pësoi vdekje, dëmtim të pasurisë dhe humbje të pashmangshme.
Gjaku dhe dhuna ishin pjesë integrale e kësaj periudhe, ku hakmarrja dhe lufta për pushtet shkaktuan shumë viktima. Ambiciet e mbretërve dhe rivaliteti midis tyre rezultuan në një fushë beteje të dendur dhe mizori njerëzore të mëdha. Nëpërmjet rrënojave dhe zjarreve të shumta, këto luftëra shkaktuan dëme të mëdha në infrastrukturën dhe ekonominë e rajonit.
Për shkak të natyrës së dhunshme të kësaj periudhe, kujtimet e konflikteve dhe tragjedive të Tre Mbretërive janë të ngulitura thellë në historinë dhe kulturën kineze. Sidoqoftë, ndër konfliktin dhe tragjedinë, epoka gjithashtu prodhoi shkrimtarë të mëdhenj dhe vepra të rëndësishme artistike dhe intelektuale që reflektojnë këtë kohë të vështirë.
Periodizimi
Nuk ka një periudhë kohore të caktuar për këtë erë. Pikëpamja më e përhapur përdor vitet 220-280 si pikat kufitare, duke filluar me shkëputjen e perandorit të fundit Han dhe përfunduar me bashkimin e Kinës nga perandori i parë Jin. Në kuptimin e vërtetë, Tre Mbretëritë, ose shtetet e pavarura, ekzistonin vetëm nga proklamimi i sundimtarit të Lindjes së Wu-së si perandor në vitin 229 deri te rënja e Shu Han në vitin 263. Interpretimet e periudhës jashtë veprimeve politike performative japin fillimin më vonë, në vitet e vonshme të Han-it, me rënien e familjes mbretërore Han.
Meqenëse bashkimi i Jinit ishte i shkurtë, gjithë periudha midis rënies së Hanit dhe bashkimit të Dinastisë Sui (220–589) ndonjëherë konsiderohet si "periudha e përçarjes" ose "Dinastitë Wei, Jin, Veriore dhe Jugore" (ose thjesht "dinastitë veriore dhe jugore"). Në mënyrë specifike, kjo periudhë mund të përfshijë vitet 420-589 midis Jin dhe Sui. Një term tjetër që përdoret është "periudha e Gjashtë dinastive". Ky term i referohet së vërtetës së madhe që gjatë kësaj periudhe kanë sunduar gjashtë dinasti të ndryshme: Wei, Jin, Qi, Liang, Chen dhe Zhou.
Rebelimi i çallmës së verdhë
Fuqia e dinastisë Han Lindore pësoi një rënie të vazhdueshme pas vdekjes së perandorit He në vitin 105 pas Krishtit. Perandorë të rinj u ngjitën në fron, ndërsa pushteti "de fakto" shpesh qëndronte te të afërmit më të vjetër të perandorëve. Këta të afërmit nuk donin të hiqnin dorë nga ndikimi i tyre, duke shkaktuar grindje dhe konflikte politike me zyrtarët dhe eunukët për kontrollin e qeverisë. Problemet politike dhe grindjet brenda qeverisë ishin të vazhdueshme.
Në periudhën e perandorëve Huan dhe Ling, mosmarrëveshjet e zyrtarëve kryesorë me eunukët arritën kulmin dhe u shfaqën protesta kundër tyre. Eunukët u përpoqën të shmangnin këto protesta dhe perandorët ekzekutuan shumë studiues të pavarur. Në të njëjtën kohë, sundimtarët lokalë shfrytëzuan situatën për të ushtruar kontroll mbi territorin dhe qytetarët e tyre. Shumë njerëz kishin frikë të flisnin lirshëm për shkak të klimës politike shtypëse.
Sundimi i perandorëve Huan dhe Ling u njoh për shtypjen politike, keqmenaxhimin dhe rebelimet e shumta. Kina përjetoi edhe fatkeqësi natyrore, si tërmete dhe përmbytje, që rëndonin akoma më shumë situatën. Rebelimet lokale u shfaqën në të gjithë vendin si reagim ndaj kushteve të vështira dhe sundimit të dobët. Kjo periudhë u vlerësua si një kohë e errët në historinë e dinastisë Han.
diktatura e Dong Zhuo-së
Në të njëjtën vit, Perandori Ling vdiq dhe një luftë tjetër filloi midis femrat në haremin për kontrollin e familjes mbretërore. Haremshiku i Gjykatësit, Jian Shuo, donte qe te vriste e Komandantit He Jin, i cili ishte i lidhur me familjen mbretërore, dhe zëvendësimin e princit të kurorës Liu Bian me vëllain e tij të vogël, Liu Xie, Princin e Chenliu (në Kaifeng të sotme), megjithatë plani i tij ishte i pasuksesshëm. Liu Bian mori fronin Han si Perandori Shao, dhe He Jin konspironte me luftëdhënësin Yuan Shao për të vrasë Dymbëdhjetëshin, një grup eunukësh të drejtuar nga Zhang Rang që kontrollonin pjesë të mëdha të gjykatës mbretërore.
He Jin gjithashtu urdhëroi Dong Zhuo, gjeneralin e kufirit në Provincën Liang, dhe Ding Yuanin, Inspektorin e Provincës Bing, të sjellin trupat në kryeqytet për të forcuar pozitën e tij të autoritetit. Eunukët mësuan për planin e He Jin, dhe e vrasën atë para se Dong Zhuo të arrinte kryeqytetin Luoyang. Kur trupat e Yuan Shao arritën në Luoyang, ata rrethuan kompleksin e pallatit, duke vrarë Dymbëdhjetëshin dhe 2,000 nga mbështetësit e eunukëve. Ky veprim mbylli grindjen njëshekullore midis eunukëve dhe familjes mbretërore, por kjo ngjarje shkaktoi ftesën e Dong Zhuos në përgjithësi Luoyang nga kufiri veriperëndimor i Kinës.
Në 24 shtator 189, Gjenerali Dong Zhuo vuri re se Luoyang ishte shkëmbyer në flakë—si rezultat i një luftë për pushtet midis eunukëve dhe shërbimit civil—dhe dha urdhër ushtrisë së tij përpara për të goditur çrregullimin. Pasi që mbreti kishte humbur çdo pushtet të mbetur ushtarak ose politik, Dong Zhuo mori kontrollin e facto të qeverisë që gjendej në Luoyang. Më 28 shtator, Dong Zhuo e rrëzoi Liu Bian-in nga fronin mbretëror Han në favor të Liu Xie. Në javët që vijuan, rebellimet shpërthyen në të gjithë Kinën. Në Kinën Lindore, në përpjekje për të rikthyer pushtetin e Hanit, u ngrit një koalicion i madh kundër Dong Zhuos, me udhëheqës si Yuan Shao, Yuan Shu dhe Çao Çao. Shumë zyrtarë provinciale u detyruan të bashkoheshin ose të rrezikonin eliminimin. Në vitin 191, Sun Jian (nënndrejtori i Yuan Shus) udhëhoqi një ushtri kundër Dong Zhuos dhe e dëboi atë nga Luoyangu drejte Cang-an. Lü Bu, ish-gardiani i Dong Zhuo-s, e vrau Dong Zhuo-n. Thuhet se trupi i Dong Zhuo-s u hedh në rrugë me një qirinj të ndezur në bark, i cili, sipas pretendimeve, dogji me të njëjtin shkëlqim si dielli për një periudhë prej katër ditësh.
Rënia e pushtetit qendror
Çao Çao detyroi Turqit e Verdhë të dorëzohej në vitin 192, shtyu Yuan Shu-n në jug të Lumit Huai në vitin 193, shkaktoi shkatërrim tek Tao Qian në vitin 194, pranoi dorëzimin e Liu Bei-t (njëherazi komandant nën Tao Qian-in) në vitin 196 dhe kaptoi dhe ekzekutoi Lü Bu-n në vitin 198. Tani Cao ishte në kontroll të plotë të pjesës jugore të Fushës Kineze Veriore. Në verilindje, Gongsun Du mbante kontrollin e Gadishullit Liaodong dhe rajoneve përreth, ku ai kishte krijuar një shtet. Ai u pasua nga djali i tij Gongsun Kang në vitin 204. Në veri, pas rënies së kontrollit imperial, rajoni u bë kaotik si rezultat i përplasjes së mbetjeve Xiongnu me Xianbei-t. Goguryeo u pushtua nga kryetari luftarak Gongsun Kang në vitin 204, rezultuar në Komandën Daifang.
Në vitin 209, Kang pushtoi përsëri Goguryeo-n, mori kryeqytetin e Goguryeo-s dhe i detyroi ata të nënshtroheshin. Goguryeo u detyrua të zhvendoste kryeqytetin e tij më tej në lindje. Në Provincën Liang (sot Gansu), u shpërthye një rebelim në vitin 184. Në perëndim, Liu Yan ishte Guvernatori i Provincës Yi që nga emërimi i tij në vitin 188. Ai u pasua nga fëmija i tij Liu Zhang në vitin 194. Drejtpërdrejt në veri të territorit të Liu Zhang, Zhang Lu (udhëheqësi i Pesë Peckave të Orizit) udhëhiqte një qeveri teokratike në komandën Hanzhong (në Hanin e sipërm). Liu Biao kontrollonte provincën e tij si Guvernatori i Provincës Jing. Sun Quan mbante kontrollin e poshtëm të Lumenjzes.
provincat Xu dhe Yan
Në vitin 194, Çao Çao u përplas me Tao Qian të provincës Xu, sepse nënshtruesi i Tao-s, Zhang Kai, kishte vrarë babanë e Çao Çao-s, Cao Song. Tao Qian mori mbështetjen e Liu Bei dhe Gongsun Zan, por edhe në këto kushte, duket se forcat e Çao Çao-s do të pushtonin tërësisht provincën Xu. Çao Çao mori lajme se Lü Bu kishte marrë provincën Yan në mungesën e tij, dhe sipas kësaj ai u tërhoq, duke ndalur për momentin konfliktin me Tao Qian-in.
Tao Qian vdiq në të njëjtin vit, duke lënë provincën e tij te Liu Bei. Një vit më pas, në vitin 195, Çao Çao arriti të dëbojë Lü Bu-n nga Provinca Yan. Lü Bu u arratis në Provincën Xu dhe u prit nga Liu Bei, dhe filluan një aleancë e papërshtatshme midis tyre.
Pas kësaj, Lü Bu tradhtoi Liu Bei-n dhe merrte Provincën Xu, duke formuar një aleancë me forcën e mbetur të Yuan Shu-t. Liu Bei, bashkë me ndjekësit e tij Guan Yu dhe Zhang Fei, ikën te Çao Çao, i cili e pranoi atë. Së shpejti u bënë përgatitjet për një sulm ndaj Lü Bu-t, dhe forcat e kombinuara të Çao Çao-s dhe Liu Bei-s sulmuan Provincën Xu. Burrat e Lü Bu-t e braktisën atë, forcat e Yuan Shu-t nuk arritën si forca të shtuara, dhe ai u lidh nga nënshtruesit e tij Song Xian dhe Wei Xu dhe u ekzekutua në urdhër të Çao Çao-s.
Fati i perandorit Xian
Në gusht të vitit 195, Perandori Xian iku nga tirania e Li Jue-s në Çang-an dhe filloi një rrugë të rrezikshme gjashtë mujore në lindje në kërkim të mbështetësve. Në vitin 196, Perandori Xian u vendos nën mbrojtjen dhe kontrollin e Çao Çao-s pasi ia kishte arritur të ikte nga sundimtarët e Çang-an-it. Duke vendosur gjykatën imperiale në Xuchang të Henan-it, Çao Çao—i cili tani kishte kontrollin de facto—ndoqi me rigorozitet formalitetet e gjykatës dhe i justifikoi veprimet e tij si një ministër besnik i Han-it. Në atë kohë, shumica e pretendenteve më të vogla për pushtetin ishin asimiluar nga të mëdhatë ose ishin shkatërruar. Ky ishte një lëvizje shumë e rëndësishme për Çao Çao, pas sugjerimit të këshilltarit të tij kryesor, Xun Yu, që duke mbështetur perandorin autentik, Çao Çao do të kishte autoritetin ligjor formal për të kontrolluar sundimtarët e tjerë dhe për t'i detyruar ata të bindeshin për të rikthyer dinastinë Han.
Rrafshina e Kinës së Veriut
Çao Çao, i cili kontrollonte zonën e cila parapriu themelimin e shtetit Çao Wei, formoi një ushtri në vitin 189. Përmes lëvizjeve strategjike dhe betejave, ai kontrollonte provincën Yan dhe mundi disa fraksione të rebelëve të Pluhurit të Verdhë. Kjo i siguroi ndihmën e ushtrive të tjera lokale të kontrolluara nga Zhang Miao dhe Chen Gong, të cilët i bashkuan forcave të tij për të formuar ushtrinë e tij të parë të madhe. Ai vazhdoi përpjekjen dhe absorbonte rreth 300,000 rebelë të Pluhurit të Verdë në ushtrinë e tij, si dhe një numër grupe ushtarake të bazuar në klanet në anën lindore të provincës Qing. Nga viti 192, ai zhvilloi koloni ushtarake bujqësore (tuntian) për të mbështetur ushtrinë e tij.
Në vitin 200, Dong Cheng, i afërm imperial, mori një urdhër sekret nga Perandori Xian për të vrarë Çao Çao-n. Ai bashkëpunoi me Liu Bei në këtë përpjekje, por Çao Çao shpejt zbuloi komplotin dhe ekzekutoi Dong Chengun dhe bashkëpunëtorët e tij, duke lënë vetëm Liu Bei-n të mbijetojë dhe të ikë për të bashkuar me Yuan Shao-n në veri. Pas vendosjes së provincave të afërta, përfshirë një rebelim të drejtuar nga ish-rebelët e Pluhurit të Verdë dhe çështjeve të brendshme me gjyqin, Çao Çao përqendroi vëmendjen e tij në Yuan Shao-n në veri, i cili vetë kishte eleminuar rivalin e tij në veri, Gongsun Zan, në të njëjtën vit. Yuan Shao, që ishte më i lartë në nobëlsi se Çao Çao, mblodhi një ushtri të madhe dhe vendosi kampin në bregun verior të Lumit të Huang Heut. Në verën e vitit 200, pas muajve të përgatitjeve, ushtritë e Çao Çao-s dhe Yuan Shao-s u përleshën në Betejën e Guandusë (afër Kaifeng-ut së sotëm). Ushtria e Çao Çao-s ishte jashtëzakonisht nënnumëruar nga ushtria e Yuan Shao-s. Si rezultat i një sulmi në linjën e furnizimit të Yuan-it, ushtria e tij ra në shpërngulje dhe kaos kur ata ikën në veri. Çao Çao shfrytëzoi vdekjen e Yuan Shao-s në vitin 202, që shkaktoi ndarje midis të bijve të tij, dhe avancoi në veri. Në vitin 204, pas Betejës së Yesë, Çao Çao pushtoi qytetin e Yesë. Në fund të vitit 207, pas një fushate fitimtare përtej kufirit kundër Wuhuan-ve që kulmoi në Betejën e Malit të Ujkut të Bardhë, Çao Çao arriti dominim të plotë të Qytetërimit të Kinës së Veriut. Ai tani kontrollonte zemrën e Kinës, duke përfshirë territorin e ish-Yuan Shao-s, dhe gjysmën e popullsisë kineze.
Beteja e shkëmbinjve të kuq
Në vitin 208, Çao Çao marshoi në jug me ushtrinë e tij, duke shpresuar të unifikonte shpejt perandorinë. Bija e Liu Biao, Liu Cong, dorëzoi provincën Jing dhe Cao u në gjendje të kapte një flotë të rëndësishme në Jiangling. Sun Quan, trashëgimtari i Sun Ce në luginën e poshtme të Yangtzetit, vazhdonte të rezistonte. Këshilltari i tij, Lu Su, siguroi një aleancë me Liu Bei, i cili ishte një refugjat i fundit nga veriu, dhe Zhou Yu u vuri në komandë të flotës së Sun Quan-it, bashkë me një gjeneral veteran që shërbente familjes Sun, Cheng Pu. Biri i dytë i Liu Biao-s, Liu Qi, iu bashkua aleancës me trupat e tij, dhe ushtritë e kombinuara prej 50,000 njerëzish u përballën me flotën e Çao Çao-s dhe forcat e tij prej 200,000 njerëzish në Red Cliffs atë dimër.
6 (gjashtë) muaj nga jeta e Besianit
6 (gjashtë) muaj nga jeta e Besianit, roman me autor Skënder Hasko. Botuar në Tiranë nga "Toena", në vitin 2002. Libri ka 140 faqe.
Tre mbretëri
Beteja e shkëmbinjve të kuq
Pas një përleshjeje fillestare, u zhvillua një sulm duke filluar me një plan për të djegur flotën e paralizuar të Çao Çao-s përmes dorëzimit të shtirur të Huang Gait, gjeneralit të Sun Quan-it. Çao Çao u mund në mënyrë të qartë dhe u detyrua të tërhiqej në kaos përsëri në veri. Fitoreja e aleancës në Red Cliffs siguroi mbijetesën e Liu Bei dhe Sun Quan, dhe ofroi bazën për shtetet e Shu dhe Wu.