cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rinoceronti Sumatran
Taksonomia dhe emërtimi
D. s. lasiotis, i njohur si rinoceronti sumatran i veriut ose rinocerontët Chittagong , të cilat dikur ishin në Indi dhe Bangladesh, janë shpallur të zhdukur në këto vende. Raportet e pakonfirmuara sugjerojnë se një popullsi e vogël mund të mbijetojë ende në Myanmar, por situata politike në atë vend ka penguar verifikimin. Emri lasiotis rrjedh nga greqishtja për "veshët e flokëve". Studimet e mëvonshme treguan se flokët e veshit nuk ishin më të gjatë se rinocerontët e tjerë sumatran, por D. s. lasiotis mbeti një subspecies sepse ishte dukshëm më i madh se nëngrupet e tjera.
Evolucioni
Dëshmitë paleontologjike në të dhënat fosile datojnë nga gjini Dicerorhinus në Miocene të hershme, 23-16 milionë vjet më parë. Shumë fosile janë klasifikuar si anëtarë të Dicerorhinus, por asnjë specie tjetër e fundit nuk janë në gjini. Takimi molekular sugjeron ndarjen e Dicerorhinus nga katër llojet e tjera ekzistuese deri në 25.9 ± 1.9 milion vjet. Janë propozuar tri hipoteza për marrëdhëniet midis rinocerontit sumatran dhe llojeve të tjera të gjalla. Një hipotezë sugjeron se rinocerontët Sumatran është i lidhur ngushtë me rinocerontin e zi dhe të bardhë në Afrikë, të evidentuar nga speciet që kanë dy brirë, në vend të një të tillë. Taksonomistë të tjerë e konsiderojnë rinocerontin sumatran si një taxon motër të rinocerontit indian dhe javan, sepse vargjet e tyre mbivendosen aq afër. Një hipotezë e tretë, e bazuar në analiza më të fundit, sugjeron që dy rinocerontët afrikanë, dy rinocerontët aziatik dhe rinoceronti sumatran përfaqësojnë tri linja thelbësisht të ndara që u ndanë rreth 25.9 milionë vjet më parë; i cili grup i parë i divergjencës mbetet i paqartë.
Për shkak të ngjashmërive morfologjike, rinocerontat sumatran besohet të jenë të lidhura ngushtë me rinocerontët leshator ( Coelodonta antiquitatis ). Rinoceronti leshator, i quajtur kështu për shtresën e flokëve që ndan me rinocerontin sumatran, së pari u shfaq në Kinë; nga Pleistoceni i hershëm, ai shkonte përtej kontinentit Euroaziatik nga Koreja në Spanjë. Rinocerontë leshator mbijetuan në epokën e fundit të akullnajave ,të gjitha u zhdukën rreth 10,000 vjet më parë. Edhe pse disa studime morfologjike në pyetje marrëdhëniet, analiza e kohëve të fundit molekulare ka mbështetur dy lloje si taxa motra.
Shtëpia e familjes Fishekçiu
Shtëpia e familjes Fishekçiu është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Rinoceronti Sumatran
Përshkrimi
parapamje|Rinoceronti sumatran në kopshtin zoologjik të Cincinnati, Ohio Rinoceronti Sumatran i pjekur qëndron në lartësi rreth 120-145 cm (3.94-4.76 ft), ka një gjatësi prej rreth 250 cm (8.2 ft) dhe peshon 500-800 kg (1.100-1.760 lb), megjithëse individët më të mëdhenj në kopshte zoologjike kanë qenë të njohur që peshojnë deri në 2.000 kg (4.410 lb). Ashtu si dy llojet afrikane, ai ka dy brirë. Më i madhi është bri i hundës, zakonisht vetëm 15-25 cm (5.9-9.8 in), ndonëse mostra më e gjatë e regjistruar ishte shumë më e gjatë në 81 cm (32 in). Briri i pasmë është shumë më i vogël, zakonisht më pak se 10 cm (3.9 in). Briri i madh i hundës njihet edhe si briri i mëparshëm; bri i pasmë më i vogël njihet si briri frontal. Brirët janë gri të errët ose të zinj. Meshkujt kanë brirë më të mëdhenj se femrat, ndonëse lloji nuk është ndryshe seksualisht dimorfik. Rhinoceronti sumatran jeton rreth 30-45 vjet në të egër, ndërsa koha rekord në robëri është një femër D. lasiotis, e cila jetonte për 32 vjet dhe 8 muaj para se të vdiste në kopshtin zoologjik në në Londër në vitin 1900.
Dy gjendra të trasha të lëkurës rrethojnë trupin prapa këmbëve të para dhe para këmbëve të pasme. Rinoceronti ka një gjendër më të vogël të lëkurës rreth qafës së saj. Vetë lëkura është e hollë, 10-16 mm (0.39-0.63 in), dhe në të egra, rinoceronti duket se nuk ka yndyrë nënlëkurë. Flokët mund të shkojnë nga të dendura (flokët më të dendur në viçat e rinj) deri në pak, dhe zakonisht është një ngjyrë kafe ose e kuqe. Në të egër, ky gëzof është e vështirë për të vëzhguar, sepse rinoceronti shpesh janë të mbuluara me baltë. Në robëri, megjithatë, flokët rriten dhe bëhen shumë më të vogla, ndoshta për shkak të konsumimit më të vogël të ecjes nëpër vegjetacion. Rinoceronti ka një pjesë të flokëve të gjatë rreth veshëve të tij dhe një grumbull të trashë flokësh në fund të bishtit të tij. Ashtu si të gjithë rinocerontët, ata kanë shikim shumë të pakët. Rinoceronti sumatran është i shpejtë dhe i shkathët; ngjitet në male lehtësisht dhe në mënyrë të qetë kalon shpatet e pjerrëta dhe brigjet e lumenjve.
Shpërndarja dhe habitati
parapamje|Një rinoceron që ecën në qytetin e shkatërruar të Chiang Saen, Tajlandë veriore, në 1867 Rinoceronti sumatran jeton në male ,pyje me shi dhe këneta. Ajo banon në zonat kodrinore afër ujit, veçanërisht në luginat e larta të pjerrëta me bimë të bollshme. Rinoceronti sumatran dikur jetonte një distancë të vazhdueshme deri në veri, si Burma, India lindore dhe Bangladeshi. Raportet e pakonfirmuara gjithashtu e vendosën atë në Kamboxhia, Laos dhe Vietnam. Të gjitha kafshët e gjalla të njohura ndodhin në gadishullin Malajzisë, në ishullin Sumatra dhe në Sabah , Borneo. Disa konservatorë shpresojnë që rinocerotët sumatran të vazhdojnë të mbijetojnë në Birmanë, megjithëse konsiderohen të pamundur. Trazirat politike në Burma kanë penguar çdo vlerësim apo studim të të mbijetuarve të mundshëm. Raportet e fundit të kafshëve të humbur nga kufijtë indian ishin në vitet 1990.
Rinoceronti sumatran është shpërndarë gjerësisht në gamën e tij, shumë më tepër sesa rinocerontët e tjerë aziatikë, gjë që e ka bërë të vështirë për ruatjen dhe mbrotjen e anëtarët e specieve në mënyrë efektive. Vetëm pesë parqe janë të njohura që përmbajnë rinoceront sumatran: Parku Kombëtar Bukit Barisan Selatan, Parku Kombëtar Gunung Leuser dhe Parku Kombëtar Way Kambas në Sumatra; Danum Valley në Sabah , Malajzi , në ishullin Borneo. parapamje|Një pyll me shi në Sabah, Borneo Parku Kombëtar Kerinci Seblat, është vlerësuar të përmbajë një popullsi prej rreth 500 rinoceront në vitin 1980,  por për shkak të gjuetis, kjo popullsi është konsideruar tani  e zhdukur. Mbijetesa e çdo kafshe në gadishullin Malajzia është shumë e vështirë.
Analiza gjenetike e popullsisë të rinocerontit sumatran ka identifikuar tre linja të dallueshme gjenetike.Kanali midis Sumatrës dhe Malajzis nuk ishte një pengesë për rinocerontin si malet Barisan përgjatë gjatësisë së Sumatrës, për rinocerontin në Sumatra lindore dhe gadishullor Malajzi janë të lidhura më ngushtë sesa rinocerontin në anën tjetër të maleve në Sumatra perëndimore. Në fakt, rinoceronti lindore të Sumatrës dhe Malajzisë tregojnë kaq pak variancë gjenetike, popullsia ka të ngjarë të mos ndahet gjatë periudhës së Pleistocenit, kur nivelet e detit ishin shumë më të ulëta dhe Sumatra u bë pjesë e kontinentit. Të dyja popullatat e Sumatrës dhe Malajzisë, megjithatë, janë mjaft të afërta gjenetikisht që ndërthurja nuk do të ishte problematike. Rinoceronti në Borneo janë mjaft të dallueshme që gjenetistët e ruajtjes kanë këshilluar kundër kalimit të linjës së tyre me popullatën e tjerë. Gjenetistët e konservimit kanë filluar kohët e fundit të studiojnë diversitetin e pishinës së gjeneve brenda këtyre popullatave duke identifikuar lokalet mikrosatelite. Rezultatet e testimit fillestar gjetën nivele të ndryshueshmërisë brenda popullsive të rinocerontëve sumatran të krahasueshme me ato të popullatës së rinocerontëve afrikane më pak të rrezikuara, por diversiteti gjenetik i rinocerontit sumatran është një fushë e studimit e vazhdueshme.
Megjithëse rinoceronti është menduar të jetë zhdukur në Kalimantan që nga vitet 1990, në mars 2013, World Wildlife Fund (WWF) njoftoi se ekipi gjatë monitorimit të aktivitetit të oraturangut gjendet në West Kutai Regency ,  Kalimantan lindore, disa shtigje të freskëta të këmbëve të rinocerontit, gjurmët e pemëve , gjurmët e brinjëve të rinocerontit në muret e vrimave të baltës. Ekipi gjithashtu identifikoi se rinocerontë kishin ngrën më shumë se 30 lloje bimësh. Më 2 tetor 2013, imazhet video të bëra me kurthe kamera, duke treguar rinocerontin sumatran në Kutai Barat, Kalimantan, u liruan nga World Wildlife Fund. Ekspertët supozojnë që videot tregojnë dy kafshë të ndryshme, por nuk janë mjaft të sigurta. Sipas ministrit të pylltarisë të Indonezisë, Zulkifli Hasan e cilësoi videon e provës "shumë të rëndësishme" dhe përmendi "objektivin e rritjes së popullsisë së rinocerontit me tre përqind në vit". Më 22 mars 2016 u njoftua nga WWF se një rinoceront i gjallë sumatran u gjet në Kalimantan; ky ishte kontakti i parë në më shumë se 40 vjet. Rinoceronti, një femër, po transportohet në një vend të shenjtë të afërt.
Sjellja
parapamje|Mashkull i zhdukur D. s. lasiotis me një bri të madh përpara,  kopshti zoologjik London rreth 1904 Rinocerosenti sumatran është krijes e vetmuar, përveç çiftëzimit para çiftëzimit dhe gjatë rritjes së pasardhësve. Individët kanë territor; meshkujt kanë territore të mëdha sa 50 km 2 (19 sq mi), ndërsa terrotoret e femrave janë 10-15 km 2 (3.9-5.8 sq mi).Territoret e femrave duket të jenë të shpërndara; territoret e meshkujve shpesh mbivendosen. Asnjë provë nuk tregon se rinocerontët  sumatran mbrojnë territoret e tyre përmes luftimeve. Shënimi i territoreve të tyre bëhet me rrëzimin e tokës me këmbët e tyre, duke i përkulur fidanë në forma të veçanta dhe duke lënë jashtëqitjet. Rinoceronti sumatran është zakonisht më aktiv kur ushqehet, në agim, dhe vetëm pas muzgut. Gjatë ditës ata lahen në banjot e baltës për tu qetësuar dhe pushuar. Në sezonin e shirave, ata lëvizin në lartësi më të larta; në muajt e ftohtë, ata kthehen në zona më të ulta në rangun e tyre. Kur pellgjet e baltës janë të padisponueshme, rinoceronti do të thellojë pellgjet me këmbët dhe brirët.Larja në baltë e ndihmon rinocerontin të ruajë temperaturën e trupit dhe të mbrojë lëkurën e tij nga parazitët dhe insektet e tjera. Mostrat e kapur, të privuar nga rrahjet adekuate, kanë zhvilluar shpejt lëkura të thyer dhe të përflakur, gërshetime, problemet e syve, thonjtë e ndezur, dhe humbja e flokëve, dhe përfundimisht kanë vdekur. Një studim 20-mujor i sjelljes së rinocerontit zbuloi se ata do të vizitojnë jo më shumë se tre rreshta në çdo kohë të caktuar. Pas dy deri në 12 javë duke përdorur një mur të veçantë, rinoceronti do ta braktisë atë. Në mënyrë tipike, rinoceronti do të derdhet rreth mesditës për dy deri në tre orë në një kohë para se të dalë për ushqim.
Ka pasur pak mundësi për të studiuar epidemiologjinë tek rinocerontët sumatran. Ticks dhe gyrostigma janë raportuar të shkaktojnë vdekje në kafshët e robëruara në shekullin e 19-të. Rinoceronti është gjithashtu i njohur të jetë i cenueshëm ndaj sëmundjes së gjakut, e cila mund të përhapet nga mizat e kalit që mbajnë trypanosome parazitare ; në vitin 2004, të pesë rinocerontët në Qendrën e Konservimit të Rinocerontit Sumatran vdiqën gjatë një periudhe 18-ditore pas infektimit nga kjo sëmundje. Rinoceronti sumatran nuk ka grabitqarë të njohur përveç njerëzve. Tigrat dhe qentë e egër mund të jenë në gjendje të vrasin një viç, por viçat qëndrojnë pranë nënave të tyre dhe frekuenca e këtyre vrasjeve është e panjohur. Megjithëse diapazoni i rinocerontëve përputhet me elefantët dhe tapirët, speciet nuk duken të konkurrojnë për ushqim apo vendbanim. Elefantët ( Elephas maximus ) dhe rinoceronti Sumatran janë të njohur edhe për ndarjen e shtigjeve, dhe shumë specie të vogla si dreri, derrat dhe qentë e egër do të përdorin shtigjet që krijojnë rinoceronti dhe elefantët. parapamje|Rinoceronti sumatran Rinoceronti sumatran mban shtigje përgjatë gjithë gamës së tyre. Këto shtigje bien në dy lloje. Shtigjet kryesore do të përdoren nga rinocerontët për të udhëtuar në mes të zonave të rëndësishme në rreshtin e rinocerontëve, si në mes të kripës ose në korridore përmes terrenit të papërshtatshëm që ndan shkallët. Në zonat e ushqyerit, rinocerontët do të bëjnë shtigje të vogla, ende të mbuluara me vegjetacion, në zonat që përmbajnë ushqimin që han rinoceronti. Shtigje e rinocerontit Sumatran janë gjetur që kalojnë në lumenj më të thellë se 1.5 m (4.9 ft) dhe rreth 50 m (160 ft) nëpër. Rrymat e këtyre lumenjve njihen të jenë të forta, por rinoceronti është një notar i fortë.
Ushqimi
Shumica e ushqimit haet pak para mbrëmjes dhe në mëngjes. Rinoceronti sumatran është një folivore,  me një dietë të fidaneve të reja, gjetheve, degëve dhe fidaneve. Rinoceronti zakonisht konsumojn deri në 50 kg (110 lb) ushqime në ditë. Kryesisht duke matur mostrat e plehrave, hulumtuesit kanë identifikuar më shumë se 100 specie ushqimore të konsumuara nga rinocerontë sumatran. Pjesa më e madhe e dietës është fidanët me pemë me diametër prej 1-6 cm (0.5-2.5 in). Rinoceronti zakonisht shtyn këto fidanë mbi trupin e tij, duke ecur mbi fidanëve pa shkelur mbi të, për të ngrënë gjethet. Shumë nga speciet bimore që konsumojnë rinocerontët ekzistojnë vetëm në pjesë të vogla, gjë që tregon se zogjtë shpesh e ndryshojnë dietën dhe ushqehen në vende të ndryshme. Mes bimëve më të zakonshme që hanë rinoceronti janë shumë specie nga familjete Euphorbiaceae, Rubiaceae dhe Melastomataceae. Llojet më të zakonshme të konsumuara nga rinocerontit është Eugenia.
Dieta bimore e rinocerontit sumatran është e lartë në fibra dhe vetëm e moderuar në proteina .Kripa është shumë e rëndësishme për ushqyerit e rinocerontit. Këto lulëzime mund të jenë burime të vogla të nxehtë, fshatra me ujë të kripur ose baltë vullkane. Disa rinoceront sumatran, megjithatë, jetojnë në zona ku lëngjet e kripës nuk janë në dispozicion, ose rinocerontët nuk janë vërejtur duke përdorur lëngjet. Këto rinoceront mund të marrin kërkesat minerale të nevojshme duke konsumuar bimë të pasura me minerale.
Komunikimi
Rinoceroceronti sumatran është më e zëshme e llojeve të rinocerontëve. Vëzhgimet e specieve në kopshte zoologjike tregojnë se kafsha pothuajse vazhdimisht vokalizon, dhe dihet ta bëjë këtë edhe në të egër. Rinoceronti bën tre zhurma të dallueshme. Eep, një çarje e shkurtër, një sekondë e gjatë, është zëri më i zakonshëm. Balenë, e quajtur për ngjashmërinë e saj me vocalizations e balenë kurrizore, është më vocalization  dhe të dytë më të zakonshme. Balena ndryshon në katran dhe zgjat 4-7 sekonda. Goditja e bilbilit quhet për shkak se ajo përbëhet nga një zhurmë fishkëllimë prej dy sekondash dhe një shpërthim ajri në vazhdimësi të menjëhershme. Dëbimi i bilbilit është zëri më i lartë i vocalizimeve, me zë të lartë për të bërë shufrat prej hekuri në mbylljen e kopshtit zoologjik ku u studiuan rinocerontët. Qëllimi i vocalizations është i panjohur, edhe pse ata janë teorizuar për të përcjellë rrezikun, gatishmërinë seksuale, dhe vendndodhjen. Goditja e bilbilit mund të dëgjohet në një distancë të madhe, madje edhe në furçën e dendur në të cilën jeton rinoceronti sumatran. Një vokalizim i volumit të ngjashëm nga elefantët është treguar të ketë 9.8 km (6.1 mi) dhe bilbilisti mund të mbajë aq larg. Rinoceronti sumatran nganjëherë do të kthjellojë fidanë që nuk hanë. Kjo sjellje gjarpëruese besohet të përdoret si një formë e komunikimit, duke treguar shpesh një kryqëzim në një shteg.
Riprodhimi
parapamje|Nëna me të mitur katër ditor Femrat bëhen seksualisht të pjekura në moshën gjashtë deri në shtatë vjet, ndërsa meshkujt bëhen seksualisht të pjekur në rreth 10 vjet. Periudha e shtatzënisë është rreth 15-16 muaj. Viçi, i cili në mënyrë tipike peshon 40-60 kg (88-132 lb), largohet pas rreth 15 muajsh dhe qëndron me nënën e tij për dy deri tre vjet të jetës së tij. Në të egra, intervali i lindjes për këtë specie vlerësohet të jetë katër deri në pesë vjet.
Zakonet riprodhuese të rinocerontëve sumatranë janë studiuar në robëri. Marrëdhëniet seksuale fillojnë me një periudhë shoqërimi, e karakterizuar nga rritja e vokalizimit, ngritja e bishtit, urinimi dhe rritja e kontaktit fizik, me meshkuj dhe femra duke përdorur snoutët e tyre për të goditur tjetrin në kokë dhe në organet gjenitale. Modeli i rrotullimit është më i ngjashëm me atë të rinocerontit të zi. Meshkujt e rinocerontit sumatran shpesh janë shumë agresivë me femrat, ndonjëherë duke plagosur dhe madje duke i vrarë ata gjatë shoqërimit. Në të egër, femra mund të largohej nga një mashkull tepër agresiv, por në mbylljet e tyre më të vogla, ata nuk munden; kjo pamundësi për t'i shpëtuar meshkujve agresivë mund të kontribuojë pjesërisht në shkallën e ulët të suksesit të programeve të mbarështimit të robërve.
Periudha e vetë estradës, kur femra është e pranueshme për meshkujt, zgjat rreth 24 orë.
Konservimi
parapamje|D. s. sumatrensis Rinoceronti sumatran ishin dikur mjaft të shumta në të gjithë Azinë Juglindore. Tani më pak se 100 individë vlerësohen të mbeten. Speciet klasifikohen si të rrezikuara në mënyrë kritike (kryesisht për shkak të gjuetis të paligjshëm), ndërsa studimi i fundit në vitin 2008 vlerësoi se rreth 250 individë mbijetuan. Nga fillimi i viteve 1990, rënia e popullsisë u vlerësua në më shumë se 50% për dekadë, dhe popullatat e vogla dhe të shpërndara tani përballen me rreziqe të larta të depresionit të brendshëm. Shumica e habitatit të mbetur është në zonat malore relativisht të paarritshme të Indonezisë.
Poçimi i rinocerontit sumatran është një shkak shqetësues, pasi çmimi i bririt të tij është vlerësuar të jetë deri në US $ 30,000 për kilogram. Kjo specie është gjuajtur për shumë shekuj, duke çuar në popullsinë e tanishme të reduktuar dhe ende në rënie. Rinocerontët janë të vështira për t'u vëzhguar dhe për të gjuajtur drejtpërdrejt (një studiues i fushës kaloi shtatë javë në një pemë pranë kripës pa vëzhguar kurrë një rinoceront), kështu që luftëtarët përdorin kurthe shtizash dhe kurthe gropash. Në vitet 1970, përdorimi i pjesëve të trupit të rinocerontëve në mesin e popullatës lokale të Sumatrës u dokumentua, si p.sh. përdorimi i brirëve të rinocerontit në amulet dhe një besim popullor se brirët ofrojnë një mbrojtje kundër helmeve. Mishi i thatë i rinocerontit është përdorur si ilaç për diarre, leprozë dhe tuberkulozë. "Vaj i Rinocerontit", një shpikje e bërë nga largimi i kafkës së një rinoceronti në vaj kokosit për disa javë, mund të përdoret për të trajtuar sëmundjet e lëkurës. Shkalla e përdorimit dhe besimit në këto praktika nuk dihet.Briri i rinocerontit dikur konsiderohej të përdorej gjerësisht si një nxitës ; në fakt mjekësia tradicionale kineze kurrë nuk e përdori atë për këtë qëllim. Megjithatë, gjuetia në këtë specie është nxitur kryesisht nga një kërkesë për brirët e rinocerontit me pronat e supozuara medicinale. parapamje|Të rritur me të mitur,kopshti zoologjik Cincinnati Pyjet e shiut të Indonezisë dhe Malajzisë, janë gjithashtu objektiva për prerjet e paligjshme ligjore dhe të paligjshme për shkak të dëshirueshmërisë së drurëve të tyre. Pyjet e rralla si merbau, meranti dhe semaram janë të vlefshme në tregjet ndërkombëtare, duke fituar më shumë se 1,800 dollarë për m 3 (1,375 dollarë për të). Zbatimi i ligjeve të prerjeve të paligjshme është e vështirë, sepse njerëzit jetojnë brenda ose pranë shumë pyjeve të njëjta si rinoceronti.Tërmeti në Oqenin Indian në 2004  është përdorur për të justifikuar prerjet e reja. Megjithëse drurët në pyjet me shi të rinocerontit sumatran janë të destinuara për tregjet ndërkombëtare dhe nuk përdoren gjerësisht në ndërtimin e brendshëm, numri i lejeve të prerjeve për këto pyje është rritur në mënyrë dramatike për shkak të cunamit. Megjithatë, përderisa kjo specie është sugjeruar të jetë shumë e ndjeshme ndaj shqetësimit të habitatit, duket se ka pak rëndësi krahasuar me gjuetinë, pasi mund të përballojë më shumë ose më pak gjendjen e pyjeve. Megjithatë, shkaku kryesor i zvogëlimit drastik të specieve ka të ngjarë të shkaktohet nga efekti serrë.
Rinoceronti Bornean në Sabah u konfirmua të jetë zhdukur në të egër në prill 2015, me vetëm 3 persona të mbetur në robëri.
Rinoceronti sumatran kontinental në Malajzi u konfirmua se u zhduk në të egër në gusht 2015.
Në robëri
parapamje|261x261px|Femra D. s. lasiotis "Begum", e cila u tregua në kopshtin zoologjik të Londrës nga 15 shkurti 1872 deri më 31 gusht 1900 Rinoceronti sumatran nuk lulëzon jashtë ekosistemit të tyre.Kopshti zoologjik në Londër kishte një mashkull dhe femër në vitin 1872 që ishin kapur në Chittagong në 1868. femër me emrin "Begum" mbijetoi deri në 1900, jetëgjatësinë rekord për një rinoceront robëri. Begum ishte një nga të paktën shtatë ekzemplarë të subspecies të zhdukur D. s. lasiotis që u mbajtën në kopshte zoologjike dhe cirqe. Në vitin 1972, Subur, i vetmi rinoceront Sumatran që mbeti në robëri, vdiq në Kopështin e Kopenhagenit. parapamje|256x256px|Të mbetjet e ruajtura të rinoceront të fundit Sumatran në robëri nga vitet 1970, një femër e quajtur "Subur", e cila vdiq në vitin 1972. "Subur" ironi të thotë "pjellore" në Shqip. Përkundër mungesës së vazhdueshme të llojit të suksesit riprodhues, në fillim të viteve 1980, disa organizata konservuese filluan një program mbarësues për rinocerontët sumatran. Midis 1984 dhe 1996, ky program konservimi transportoji 40 rinoceront sumatran nga habitatet i tyre amtare në kopshte zoologjike dhe rezervate në të gjithë botën. Ndërkohë që shpresat fillimisht ishin të larta, dhe shumë hulumtime u zhvilluan mbi ekzemplarët në robëri, deri në fund të viteve 1990, nuk kishte një rinoceront të vetme në program dhe shumica e shkenctarëve ranë dakord se programi ishte një dështim. Në vitin 1997, IUCN Grupi i ekspertëve për rinocerontë aziatik, i cili dikur e miratoi programin, deklaroi se kishte dështuar "madje edhe mbajtjen e specieve brenda kufijve të pranueshëm të vdekshmërisë", duke vënë në dukje se përveç mungesës së lindjeve, 20 prej rinocerontëve të kapur kishin vdekur. Në vitin 2004, një shpërthim sëmundjesh në Qendrën e Konservimit të rinocerontit sumatran vrau të gjithë rinocerontët në robëri në Malajzia, duke reduktuar popullsinë e rinocerontëve robër në tetë.
Shtatë nga këto rinoceront në robëri u dërguan në Shtetet e Bashkuara (tjetri u mbajt në Azinë Juglindore), por në vitin 1997, numri i tyre ishte zvogëluar në tre: një femër në kopshtin zoologjik të Los Angelos, një mashkull në kopshtin zoologjik të Cincinnati dhe një femër në kopshtin zoologjik të Bronksit. Në një përpjekje të fundit, të tre rinocerontë u bashkuan në Cincinnati. Pas viteve të përpjekjeve të dështuara, femra nga Los Anxhelos, Emi, mbeti shtatzënë për herë të gjashtë, me meshkuj Ipoh të kopshtit zoologjik. Të pesë shtatëzanitë e mëparshme përfunduan me dështim. Fiziologu riprodhues në kopshtin zoologjik të Cincinnati, Terri Roth, kishte mësuar nga dështimet e mëparshme, dhe me ndihmën e trajtimeve të veçanta të hormoneve, Emi lindi një viç mashkull të shëndoshë me emrin Andalas në shtator 2001. Lindja e Andalas ishte lindja e parë e suksesshme në robëri i një rinoceronti sumatran në 112 vjet. Një viç femër, i quajtur "Suci" (indonezian për "pastër"), lindi më 30 korrik 2004. Më 29 prill 2007, Emi lindi për të tretën herë, tek viçi i dytë i saj mashkull, i quajtur Harapan (indonezisht për " ") ose Harry. Në vitin 2007, Andalas, i cili kishte jetuar në kopshtin zoologjik Los Angeles , u kthye në Sumatra për të marrë pjesë në programet e mbarështimit me femra të shëndetshme,  duke çuar në lindjen dhe 23 Qershor 2012 lindjen e viçit mashkull Andatu, viçi i katërt i lindur në robëri ; Andalas ishte bashkuar me Ratu, një femër e egër që jetonte në Parkun Kombëtar Way Kambas. parapamje|Rinoceront sumatran Emi dhe Harapan në kopshtin zoologjik të Cincinnati Megjithë sukseset e fundit në Cincinnati, programi i edukimit në robëri ka mbetur i diskutueshëm. Përkrahësit argumentojnë se kopshti zoologjik jo vetëm që kanë ndihmuar përpjekjet e ruajtjes duke studiuar zakonet riprodhuese, duke rritur ndërgjegjësimin e publikut dhe arsimimin për rinocerontin, duke ndihmuar në rritjen e burimeve financiare për përpjekjet e ruajtjes në Sumatra, por gjithashtu për të krijuar një grup të vogël mbarësish. Kundërshtarët e programit të mbarështimit të robërve argumentojnë se humbjet janë tepër të mëdha; programi është shumë i shtrenjtë; largimi i rinocerontit nga habitati i tyre, edhe përkohësisht, ndryshon rolin e tyre ekologjik; dhe popullatat e robëruara nuk mund të përputhen me normën e rimëkëmbjes të parë në habitatet amtare të mbrojtura mirë. Në tetor 2015 Harapan, rinoceronti i fundit në Hemisferën Perëndimore, u largua nga kopshti zoologjik Cincinnat në Indonezi.
Në gusht të vitit 2016, në Malajzi kishte mbetur vetëm tre rinoceront sumatran, një mashkull me emrin Tam dhe dy femra, të gjithë në robëri. Që nga qershori 2017 ka mbetur vetëm dy rinoceront pasi një prej femrave, Puntung, vdiq poshtë për shkak të kancerit të lëkurës. Në Indonezi, ndërkohë, një rinoceront i shtat e rriti grupin e rincerontit sumatran, në rrugën Kambas NP. Një femër u lind më 12 maj 2016.
Pamja kulturore
parapamje|Ilustrimi i 'Begum' nga 1872 Përveç këtyre pak individëve që mbahen në kopshtet zoologjike dhe foto të librave, rinoceronti Sumatran ka mbetur pak i njohur, i mbuluar nga rinocerontët më të zakonshme indian, të zinj dhe të bardh. Kohët e fundit, megjithatë, pamjet video të rinocerontëve sumatranë në vendbanimin e tij amtare dhe në qendrat e mbarështimit janë paraqitur në disa dokumentarë të natyrës. Përmbledhje të gjera mund të gjenden në një dokumentar të Azisë Gjeografike The Rhino Littlest. Historia Natyrore e Zelandës së Re tregoi pamjet e një rinoceronti sumatran, të qëlluar nga kameramani i pavarur indonezian Alain Compost, në dokumentarin e vitit 2001 The Forgotten Rhino, i cili përmbante kryesisht rinoceront Javan dhe Indian.
Megjithëse ato u dokumentuan nga bishta dhe gjurmë, fotografitë e rinocerontëve Bornean u morën për herë të parë dhe u shpërndanë gjerësisht nga konservatorët modernë në prill të vitit 2006, kur kamerat fotografuan një të rritur të shëndoshë në xhunglave të Sabahut në borneo malajziane. Më 24 prill 2007, u njoftua se kamerat kishin kapur videoklipin e parë të një rinoceronti të egër Bornean. Fondi Botëror i Zonave të egra, që e mori videon, e ka përdorur atë në përpjekjet për të bindur qeveritë lokale që ta kthejnë zonën në një zonë të ruajtjes së rinocerontit. Monitorimi ka vazhduar; Janë ngritur 50 kamera të reja, dhe në shkurt 2010, ajo që dukej të ishte një rinoceront shtatzënë u xhirua.
Një numër tregimesh popullore rreth rinocerontit Sumatran u mblodhën nga natyralistët kolonialë dhe gjuetarët nga mesi i shekullit 19 deri në fillim të shekullit të 20-të. Miti përshkruan zjarrin që hëngri rinoceronti pas tymit në burimin e tij dhe pastaj sulmuan kampin. Ekziston gjithashtu një besim burmez që koha më e mirë për të gjuajtur ishte çdo korrik, kur rinocerontët sumatran do të mblidheshin nën hënën e plotë. Në Malaya dhe në Sumatra, dikur besohej se rinoceronti derdhte bririn e tij çdo vit dhe e varrosi nën tokë.
Evolve Studio
__NOINDEX__
Shtëpia e familjes Pomaku
Shtëpia e familjes Pomaku është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Absurdizmi
Në filozofi, "Absurdi" i referohet konfliktit midis prirjes njerëzore për të kërkuar vlera dhe kuptim të qenësishëm në jetë, dhe paaftësisë njerëzore për të gjetur ato në një univers të pakuptimtë, kaotik dhe irracional. [1] Universi dhe mendja njerëzore nuk e shkaktojnë secila veçmas Absurdin, por përkundrazi, Absurdi lind nga bashkë-ekzistenca e tyre kontradiktore dhe në kohë të njëjtë. Si filozofi, absurdizmi eksploron më tej natyrën themelore të Absurdit dhe si individët, pasi të bëhen të vetëdijshëm për të, duhet t'i përgjigjen atij. Filozofi absurd, Albert Camus deklaroi se individët duhet të përqafojnë ndjenjën absurde të ekzistencës njerëzore. Ai pastaj promovon jetën e pasur me përvoja vullnetplot. [2] Absurdizmi ndan disa koncepte, dhe një model të përbashkët teorik, me ekzistencializmin dhe nihilizmin. Ai e ka origjinën në punën e filozofit danez të shekullit XIX, Søren Kierkegaard, i cili zgjodhi të përballonte krizën me të cilën njerëzit përballen njerëzit me Absurdin duke zhvilluar filozofinë e tij ekzistencialiste. [3] Absurdizmi si një sistem besimi lindi nga lëvizja ekzistencialiste evropiane që pasoi, konkretisht kur Camus kundërshtoi disa aspekte të asaj linje mendimi filozofike [4] dhe botoi esenë e tij Miti i Sizifit.Pasojat e Luftës së Dytë Botërore siguruan mjedisin shoqëror që stimuloi pikëpamjet absurdiste dhe lejoi zhvillimin e tyre popullor, veçanërisht në vendin e shkatërruar të Francës.
Shtëpia e Adem agë Gjonit
Shtëpia e Adem Gjonit është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Historiku
Shtëpia e Adem Gjonit është njëri prej objekteve reprezentative të trashëgimisë kulturore të qytetit të Prizrenit. Ky objekt është ndërtuar në shekullin XVIII, dhe ka pësuar një renovim të gjerë në shekullin XIX sidomos në enterier. Shtëpia e Adem Gjonit gjendet në kufirin perëndimor të Zonës Historike të Prizrenit, prapa ndërtesës së Kuvendit Komunal. Ndërtesa është e ngritur në etazh dhe është e llojit simetrik me hajat në përdhes dhe çardak në etazhë. Në përdhesë gjenden dy dhoma, qilari dhe hajati, i cili është ndarë në dy pjesë përgjatë aksit gjatësor. Në kat në mes gjendet çardaku i mbyllur dhe katër dhoma të radhitura rreth çardakut. Ndërtesa karakterizohet me trajtim të pasur arkitektonik si në aspektin e proporcioneve dhe formës, gjithashtu në aspektin e trajtimit të fasadës ballore. Fasada ballore, ajo jugore karakterizohet me dekorime të punuara ne drugdhendje, si lëshimet e brezit horizontal të meskatit në formë të arkitraut të dekoruara me motive gjeometrike. Timpanonët mbi dritare të punuara në drugdhendje me forma gjeometrike të yllit gjashtë cepash. Pjesa e hajatit në mes të përdheses mbështetet në dy shtylla prej druri me jastëk të punuar dhe dekoruar me elemente florale. Streha e gjerë e kulmit e mbulon ndërtesën duke e krijuar kurorën. Enterieri i objektit është i pasur me elemente etnografike. Drugdhendja është shumë e theksuar dhe është punuar me një mjeshtëri të radhë. Si elemente karakteristike vlen të ceken: tavanet e punuara nga druri, me dekorime në forma të ndryshme gjeometrike; dyert e punuara në drugdhendje me dorëza metalike; kapakët e dollapëve - jyklykëve dhe të hamamgjikut; dhe oxhaqet për ngrohjen e ujit të hamamgjikut - qymlekllëk. Konstruksioni është punuar me kombinim të gurit për themele dhe muret e përdhesës deri në një lartësi rreth 1.5 metër, të qerpiçit për strukturën e mureve dhe trarëve nga druri për krijimin e skeletit të mureve me sistemin bondruk. Kulmi është katër ujor, i mbuluar me tjegulla argjile. Pas Luftës së Dytë Botërore objekti ndahet në dy pjesë përgjatë aksit gjatësor, dhe që nga ajo kohë shtëpia shfrytëzohet nga dy familje. Gjatë kësaj ndarjeje bëhen edhe ndërhyrje tjera në enterier dhe eksterier të objektit ku pronarët kanë adaptuar shtëpinë për të përmbushur nevojat e jetesës moderne (rregullimi i nyjes sanitare, vendosja e shkallëve të jashtme na fasadën lindore etj.). Shtëpia në oborr kishte edhe shtëpinë e miqve, që gjendej pranë rrugës, e cila u rrënua në vitin 1978. Shtëpia e Adem Gjonit paraqet një shembull të arkitekturës së banimit oriental-vendor të tipit rrafshinor, që përkiste shtresës së pasur të shoqërisë.
Ash Shuqayq
Ash Shuqayq është një qytet në governoratin Madaba në Jordani.
Selimi
Selimi është mbiemri i personave në vijim:
Seine-et-Marne
Seine-et-Marne është departament i cili ndodhet në rajonin Île-de-France, Francë.
Gjeografia
Seine-et-Marne kufizohet me Val-d'Oise, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Essonne në perëndim; Loiret and Yonne në jug; Aube dhe Marne në lindje; Aisne dhe Oise në veri.
Ura e gurit (Shkup)
300px|parapamje|djathtas|Ura e gurit. Ura e gurit është një urë mbi lumin Vardar në Shkup, kryeqytetin e Maqedonisë së Veriut. Ura konsiderohet si simbol i Shkupit dhe është elementi kryesor i stemës të qytetit, dhe në flamurin e qytetit të Shkupit. Ura e Gurit lidh Sheshin Maqedonia, në qendër të Shkupit, me Çarshinë e Vjetër.
Arkitektura
Ura e Gurit është ndërtuar me blloqe guri dhe i mbështetur nga shtylla të forta që janë të lidhura me 12 harqe gjysmërrethor. Ura është 214 m e gjatë dhe 6 m e gjerë. Vendroja së fundi është rikonstruktuar.
Historia
Ura e Gurit aktuale është ndërtuar mbi themelet romake, me mbeshtetjen e Sulltan Mehmetit II, pushtues ndërmjet viteve 1451 - 1469. Gjatë shekujve, Ura e Gurit është dëmtuar shpesh dhe pastaj edhe riparuar. Ka dëshmi historike se ajo pësoi një herë gjatë tërmetit të madh të vitit 1555 i cili e dëmtoi rëndë ose i shkatërroj katër shtylla. Rinovimet janë kryer në të njëjtin vit. Në vitin 1944, në urë ishin vendosur eksplozivë nga nazistët. Kur Shkupi u çlirua, aktivizimi i eksplozivëve u pengua dhe ura i shpëtoj shkatërrimit. Rikonstruksioni i fundit i urës filloi në vitin 1994. Kulla e Rojës në formë si një mihrab është rikonstruktuar në vitin 2008.
Gjuha hutterite
Shpërndarja dhe literatura
Hutterite është folur në shtetet amerikane të Uashingtonit, Montanës, Dakotës së Veriut dhe të Jugut, Minesotës dhe Oregonit; dhe në provincat kanadeze të Albertas, Saskatchewan dhe Manitoba. Folësit e tij i përkasin grupeve Schmiedleit, Lehrerleit dhe Dariusleit Hutterite, por ka edhe disa folës midis gjeneratave më të vjetra të Prairieleit (pasardhësit e atyre Hutteritëve që nuk zgjodhën të vendoseshin në koloni). Fëmijët Hutterit që rriten në koloni mësojnë dhe flasin së pari gjuhën Hutterite para se të mësojnë gjuhën angleze, gjuhën standarde të zonave përreth.
Që nga viti 2003, rreth 34,000 folës në botë, 85% e tyre jetojnë në 333 komunitete në Kanada dhe 15% në 123 komunitete në SHBA. Të rriturit kanadezë zakonisht janë të shkolluar në gjuhën gjermane të hershme të re (të quajtur edhe "gjermanisht biblik", paraardhësi i standardeve gjermane që përdoret nga Martin Luteri) që ata përdorin si formë të shkruar për Shkrimet, ndërsa gjerman Standardi përdoret në SHBA për aktivitete fetare. Fëmijët mësojnë anglisht në shkollë; Hutterit kanadez kanë njohuri funksionale të gjuhës angleze. Hutterite është kryesisht një gjuhë e pashkruar, megjithëse në gusht të vitit 2006 autori i Hutterit, Linda Maendel, lëshoi ​​një artikull të fëmijëve me titull Lindas glücklicher Tag, në të cilën dialogu është shkruar në dialektin. Maendel po punon gjithashtu në një seri tregimesh biblike me përkthyesit e Biblës në Wycliff.
Historia dhe gjuhët e ngjashme
Gjuha Hutterite është një gjuhë koiné e bazuar në dialektet bavareze të folura në Tirol, shtëpi e Jacob Hutter dhe Carinthia në mesin e shekullit të 18-të. Është vetëm 50% e kuptueshme për një folës të Pensilvanishtes gjermane, pasi varianti i fundit bazohet në dialektet e folura rreth Palatinatit Zgjedhor.Gjuha Hutterite prandaj i takon grupit dialekt të Bavarishtes Jugore që flitet në pjesët jugore të Bavarisë dhe në Austri, përveç pjesës më perëndimore (Vorarlberg).
Ndonëse Hutteritët dikur kishin folur gjermanisht Tirol, ata nuk bëjnë më. Kalimi midis Hutterit nga gjermania tiroleze në gjermanishten e karinthit ndodhi gjatë viteve të përndjekjes së rëndë në Europë kur komunitetet Hutterite u shkatërruan dhe mbijetesa varet nga konvertimi i shumë refugjatëve të Landit Karinthian në anabaptizmin e Hutterit.
Gjuha ka adoptuar një numër të kufizuar të fjalëve të gjuhës ruse dhe gjithashtu shumë të gjuhës angleze, të cilat janë rezultat i migrimit të Hutterit në Europën Lindore dhe tani në Amerikën e Veriut. Fjalori thelbësor është pothuajse ekskluzivisht me origjinë gjermane.
Shtëpia e familjes Myftiu
Shtëpia e familjes Myftiu është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Lebenserinnerungen
Lebenserinnerungen është një vepër memuaristike e Eqrem bej Vlorës e shkruar në gjuhën gjermane, dorëshkrimi i së cilës daton në vitin 1963, në Mynih. U botuan nga shtëpia botuese Oldenbourg më 1968 dhe 1973.
Përkthime, ribotime
Në gjuhën shqipe erdhi së pari më 2003, e përkthyer nga Afrim Koçi me titullin "Kujtime 1885-1925", ribotuar më pas disa herë.
Elite
Elite (e stilizuar si E L I T Ǝ) është një serial televiziv i zhanrit dramë-triller-adoleshent krijuar për Netflix nga Carlos Montero dhe Darío Madrona. Ai merret me studentët në një shkollë të mesme elitare dhe miqtë e tyre. Në serial luajnë María Pedraza, Itzan Escamilla, Miguel Bernardeau, Miguel Herrán, Jaime Lorente, Álvaro Rico, Arón Piper, Mina El Hammani, Ester Expósito, Omar Ayuso, dhe Danna Paola. Jorge López, Claudia Salas dhe Georgina Amorós u bashkuan në sezonin e 2-të, dhe Sergio Momo dhe Leïti Sène, në sezonin e 3-të. Shumë nga aktorët janë paraqitur më parë në vepra të tjera të Netflix të prodhuara ose shpërndara në Spanjë dhe Amerikë Latine.
Elite eksploron konceptet e lidhura me dramat adoleshente, por gjithashtu përmban çështje më përparimtare dhe anët e tjera për klishet e saj. Këtu përfshihen shumë tema të larmishme seksuale. Në mënyrë strukturore, seriali përdor një rrëfim prospektiv.
Sezoni i 1-rë
Ngjarja kryesore e Sezonit 1: Vrasja e Marinës
Pasi ndërtesa e tyre e shkollës shembet, tre miqve të klasës punëtore - Samuel, Nadia dhe Kristian - u ofrohen bursa për Las Ensinas, shkolla private më ekskluzive në Madrid, Spanjë për të përfunduar vitin e tyre të parë. Bursat sponsorizohen nga kompania e ndërtimit që është fajtore për shembjen e shkollës. Në Las Ensinas, të tre fillimisht "përjashtohen" nga studentë të pasur. Por ndërsa viti shkollor përparon, jetët e tyre ndërthuren në një përplasje stilesh jetese, pakënaqësie, zilie dhe tërheqjesh seksuale.
Sezoni i 2-të
Ngjarja kryesore e Sezonit 2: Zhdukja e Samuelit
Pas zbulimit të vrasjes, sezoni i dytë trajton çuarjen deri në zhdukjen e Samuelit. Sezoni fillon me studentët që kthehen në shkollë për herë të parë që nga vdekja e Marinës për të filluar vitin e tyre të fundit dhe shoqërohen nga tre studentë të rinj: Rebeka, Kajetana dhe Valerio, të cilët kanë të gjithë sekretet e tyre të errëta. Ata miqësohen me nxënësit e klasës së tyre, ndërsa Samueli vazhdon me planin e tij për të pastruar emrin e vëllait të tij Nano, i cili u akuzua për vrasjen e Marinës. Ndërkohë, Polo tenton të vetëvritet për të pastruar ndërgjegjen e tij, por më në fund mëson të jetojë i lumtur me ndihmën e Kajetanës. Shëndeti mendor i Anderit përkeqësohet për shkak të barrës së mbajtjes së sekretit të Polos. Karla i behet te besoje se Samueli ka vdekur keshtu qe ajo rrefen krimin e Polos, Polo arrestohet, por lirohet dy jave me vone dhe kthehet ne shkolle.
Sezoni i 3-të
Ngjarja kryesore e Sezonit 3: Vrasja e Polo
Studentët hyjnë në semestrin e fundit në Las Ensinas. Në një komplot flash-forward, studentët intervistohen për vdekjen e Polos gjatë festës së tyre të diplomimit. Polo dhe Kajetana janë lënë si të dëbuar nga bashkëmoshatarët e tyre, me përjashtim të Valerio. Samuel dhe Guzman vazhdojnë komplotin e tyre për të sjellë drejtësi për krimet e Polos. Lu dhe Nadia konkurrojnë për një bursë në Universitetin e Kolumbisë, duke i bërë të dyja të krijojnë një miqësi të ndërsjellë. Ander diagnostikohet me leucemi dhe fillon kimioterapinë, duke shkaktuar fërkime mes tij dhe të dashurve të tij. Natën e diplomimit, në një hutim të dehur, Lu godet aksidentalisht me thikë Polo, i cili pengohet dhe bie për vdekje. Samuel, Guzman, Ander, Omar, Nadia, Karla, Valerio, Rebeka dhe Kajetana pranojnë të fshehin vrasjen. Në pamundësi për të gjetur një të dyshuar, vdekja e Polos përfundimisht vlerësohet si një vetëvrasje dhe prindërit e tij i thonë policisë se ai pranoi vrasjen e Marinës. Dy muaj më vonë, Samueli, Guzman, Ander dhe Rebeka kthehen për të përsëritur vitin e tyre të fundit me Omarin, i cili është regjistruar si student me kohë të plotë dhe Kajetana bëhet pastruesja e re e Las Encinas.
Sezoni i 4-ërt
Ngjarja kryesore e Sezonit 4: Vrasja në tentativë e Arit
Me fillimin e një viti të ri dhe ardhjen e një drejtori të ri, Bexhaminit, dhe fëmijëve të tij – Ari, Mensia dhe Patrik – vjen një mister i ri pasi Ari gjendet afër vdekjes, me çdo komplot që drejton, përmes disa hapave përpara, si ndodhi kjo. Fëmijët e Bexhaminit i bashkohen të njëjtës klasë të Samuelit, Guzmanit, Rebekës, Anderit dhe Omarit, së bashku me Filip, një princ francez, i cili bashkohet me Las Encinas pas një skandali në shtetin e tij. Katër studentët e rinj fillojnë të krijojnë lidhje me ata veteranë. Ndërkohë Mensia fillon t'i bashkohet prostitucionit, të udhëhequr nga Armando, një biznesmen i afërt me Bexhamin. Vrasja në tentativë e Arit dhe vdekja e Armandos më vonë zbulohet se janë të ndërlidhura.
Sezoni i 5-të
Ngjarja kryesore e Sezonit 5: Vdekja e Samuelit
Pas vdekjes së Armandos në duart e Guzmanit, ai dhe Ander e lanë shkollën për të udhëtuar nëpër botë. Samueli dhe Rebeka po mbajnë të vërtetën për atë që ndodhi nga të gjithë, duke përfshirë Omar, Kajetana, Ari, Mensia dhe Patrik. Kjo do të thotë, derisa trupi i tij të zbulohet dhe të fillojë një zinxhir ndryshimesh ngjarjesh që prishin marrëdhëniet e tyre dhe ndryshojnë jetën e tyre përgjithmonë. Gjithashtu, dy studentë të rinj – Izadora dhe Ivan – fillojnë të ndjekin Las Encinas dhe së shpejti krijojnë lidhje me klasat e larta aktuale, kryesisht Filip dhe Patrik, por disa nga këto marrëdhënie rezultojnë të jenë më vdekjeprurëse se të tjerat. Në një lëvizje të shpejtë përpara, trupi i Samuelit zbulohet duke lundruar në një pishinë, me çdo komplot që çon në mënyrën se si ai arriti atje dhe zbuloi se çfarë ndodhi në të vërtetë.
Sezoni i 6-të
Ngjarja kryesore e Sezonit 6: Aksidenti i Ivanit dhe koma pasuese
Tre muaj pas vdekjes së Samuelit dhe arrestimit të Benjaminit për vrasjen e tij, fillon një vit i ri shkollor. Omar, Rebeka dhe FIlipi që atëherë janë diplomuar dhe janë larguar nga Madridi. Ndërkohë Ari, Patrik dhe Mensia detyrohen të përsërisin vitin e tyre të fundit pas braktisjes së pranverës së mëparshme për shkak të arrestimit të babait të tyre. Ndërkohë, Ivan dhe Izadora po hyjnë në vitin e tyre të fundit. Ata priten nga disa studentë të rinj: Niko, Rosio, Didak dhe Sara, së bashku me të dashurin abuziv të Sarës, Raul. Shumë situata ndodhën gjatë sezonit, dhe ngjarja e shpejtë që karakterizon këtë sezon është aksidenti i Ivanit pasi u godit nga një makinë dhe koma e tij e mëvonshme. Kruz, babai i Ivanit, del si homoseksual, por i vrarë pas kësaj.
Zhvillimi dhe temat
Më 17 korrik 2017, u njoftua se Netflix i kishte dhënë prodhimit një urdhër seriali për një sezon të parë; është seriali i dytë origjinal Netflix në Spanjë pas Cable Girls. Seriali është krijuar nga Carlos Montero dhe Darío Madrona të cilët janë të kredituar si prodhues ekzekutivë të serialit; ndërsa Netflix dha urdhrin, The Hollywood Reporter shkroi se ekipi i serialit "cilësohet si një nga ekipet më të suksesshme të shkrimit në sistemin aktual televiziv të Spanjës". Montero dhe Madrona erdhën për të zhvilluar serialin pasi u tha që Netflix ishte në kërkim të një shfaqjeje adoleshente dhe iu kërkua të krijonte një ide, me Montero të dilte me premisën themelore; dyshja punuan në të, para se të paraqiteshin në Netflix një muaj më vonë.
Erik Barmack, seriali origjinal i Netflix në atë kohë, tha që Elite do të ishte "një lloj shumë i ndryshëm i triller adoleshenti që do të kalojë kufijtë dhe do të prekë audiencën globalisht". Prapëseprapë, krijuesit thanë që seriali ka shumë tema spanjolle dhe identitet spanjoll, për t’i dhënë asaj "një ndjenjë vendi dhe kohe, se është një seri e këtij momenti dhe i këtij vendi", dhe për ta parandaluar atë që të bëhet një "seriale që mund të ndodhin kudo në botë [sepse nëse përpiqen të bëjnë diçka] që mund të kuptohet kudo, në fund nuk kuptohet askund". Në shtator 2018, u njoftua se seriali do të dilte premierë më 5 tetor 2018. Producenti Francisco Ramos foli për disa nga vendimet në krijimin e shfaqjes në një intervistë para se të lëshohej. Ai tha se zgjedhja për të vendosur dramën e misterit në një shkollë të mesme ishte e rëndësishme sepse "është koha e jetës suaj, kur gjërat kanë më shumë rëndësi", duke i lejuar ata të eksplorojnë presionet e montimit si një elitë, krahas linjave të tjera të komplotit.
Aktorët
Variety shkruan se personazhet e shfaqjes të gjitha "stereotipet e kufirit", por "shpëtojnë nga butonimi total"; regjisori Silvia Quer tha se ajo ishte tërhequr në shfaqje për shkak të personazheve të mirë-konstruktuar. Krijuesit e serialit janë marrë në pyetje për zgjedhjen e tyre për të vazhduar me traditën e hedhjes së aktorëve të rritur për të gjitha rolet adoleshente, duke raportuar se është "një çështje thjesht praktike" e bazuar në ligjet e punës, si dhe duke vënë në dukje se shumica e aktorëve ishin në moshë midis 19 dhe 22 kur xhirohen, ndërsa serialet amerikane shpesh përdorin aktorë më afër 30. Prodhimi u përfshi në kastin e shfaqjes.
Xhirimi
Megjithëse shkolla në serial, Las Encinas, është e vendosur në male, ajo është filmuar në Madrid, përfshirë pjesë të filmuara në San Lorenzo de El Escorial.
Dy sezonet e para u xhiruan plotësisht në 4K. Në tweet-in e ndarë nga Expósito në tetor 2019, aktorja zbuloi se sezoni i tretë kishte përfunduar xhirimet.
Përgjigje kritike
Elite u prit me brohoritje kritike. Në faqen e internetit të përmbledhjes së Rotten Tomatoes, sezoni i parë ka një vlerësim 100% me 10 vlerësime. Konsensusi kritik i faqes në internet lexon, "Elite është shumë e tretshme, teknikisht trishtim i fortë për secilin me një kënaqësi fajtore." Recensentë të tjerë gjithashtu i referohen shfaqjes si një kënaqësi fajtore. Natalie Winkelman nga The Daily Beast i dha sezonit të parë një përmbledhje pozitive, duke thënë se "me stilin Euro-të lezetshëm dhe karaktere bindëse, Elite është e trishtueshme, duke devijuar argëtim". John Doyle nga The Globe dhe Mail gjithashtu komplimentoi sezonin e parë në përmbledhjen e tij, duke shtuar: "Elite nuk është një kryevepër, por është një nga ato kuriozitete të çuditshme të kënaqshme, të denjë". Taylor Antrim i Vogue gjithashtu tha që ia vlen një orë e gjumë dhe "zbret si një gotë e ftohtë e verdejo". Antrim shkroi se seriali është një shembull i Netflix "transmetimit të shfaqjeve televizive globale që huazojnë skllavërisht tropikët televizivë", duke thënë se "Nëse do të ishte një shfaqje CW, vështirë se do t'i jepja një pamje të dytë. Por, një shkollë paraprake spanjolle është terra incognita joshëse "në vlerësimin pozitiv. Duke shkruar për Variety, Caroline Framke gjithashtu komenton përdorimin e serive të tropeve. Ajo vëren se duke u prezantuar në shfaqje si një kombinim i shumë dramave të tjera të adoleshencës, ajo ishte e shqetësuar që të merrte kaq shumë trope do ta bënte atë "një Frankenstein të tepruar të një shfaqjeje", por doli e kundërta kur e shikoi.
Genevieve van Voorhis nga Bustle vëren se seriali mund të ndihet estetikisht më shumë si një tmerr sesa një dramë adoleshente pasi çifton "të shtëna të gjera të shkollës [që] janë pothuajse si Wes Anderson në koordinimin e tyre të ngjyrave dhe kënde të përsosura 90 shkallë" me muzikë eerie.
Në Rotten Tomatoes, sezoni i dytë ka një vlerësim aprovimi prej 91% bazuar në 11 shqyrtime.
Framke gjithashtu vë në dukje se Netflix në Shtetet e Bashkuara automatikisht bën pjesë në shfaqje me një dublim anglisht, dhe sugjeron ndryshimin e zërit përsëri në spanjishten origjinale të tij Castilian për përvojën më të mirë.
Në Rotten Tomatoes, sezoni i tretë ka një vlerësim miratimi prej 100% bazuar në 8 shqyrtime.
Pritja në publik
Pasi Netflix postoi në Instagram një imazh të personazheve homoseksualë Omar dhe Ander, ajo mori komente homofobike. Shërbimi i transmetimit iu përgjigj njërit me emoji ylber.