cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kremlini
Ndërtesat
Këndi verior i Kremlinit është i okupuar nga Arsenali i Kremlinit, i cili fillimisht u ndërtua për Pjetrin e Madh në vitin 1701. Seksioni juglindor i Kremlinit mban ndërtesën e armatimeve. Ndërtuar në vitin 1851 sipas një dizjani rilindës, ajo është aktualisht një muze që strehon shenja shtetërore ruse dhe fonde diamantësh.
Bregasi (Vërtop)
Bregasi është një fshat në Rrethin e Beratit në Shqipëri.
Poturoci
Poturoc është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Arban.
Demografia
Ka popullsi prej 200 familjesh me rreth 1200 banorë, të gjithë janë të fesë myslimane dhe të kombësisë shqiptar. Nder mbiemrat kryesore janë Fazliu,Berisha,Shabani, Rashiti,Behluli, Sadiku, Sahiti, Zeqiri,Rashiti etj...
Ekonomia
Të gjitha familjet janë në gjendje të mirë materiale.
Kultura
Në Poturoc është e ndërtuar xhamia fshatit, shkolla ,dhe fusha sportive.
Kantoni Rieupeyroux
Kantoni Rieupeyroux (frëngjisht: Canton de Rieupeyroux) është një kanton në departamentin Aveyron, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Rieupeyroux. Ka sipërfaqe 173.63km2 dhe popullsi 4397 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Rieupeyroux aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Cukalati
është një fshat në Rrethin e Beratit në Shqipëri.
Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)
Saint John's është një qytet në Divizioni Nr. 1, provinca Newfoundland dhe Labradori, në Kanada. Qyteti ka një sipërfaqe 446 km² dhe popullsi 100646 banorë.
Gátova
Gátova është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Camp de Túria, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Gátova ka 478 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 30.4 km2.
Suhareka
Suhareka (e njohur edhe si Suharekë, ose shqip Therandë/Theranda; Сува Река / Suva Reka) është një qytet në pjesën jugore të Kosovës. Sipas regjistrimit të vitit 2011, qyteti ka 10,422 banorë, ndërsa komuna ka 59,722 banorë.
Periudha parahistorike dhe shekulli i vjetër
Me sa dihet, vendbanimet në lokalitetin e Suharekës datojnë nga parahistoria-koha e neolitit. Dëshmi për këtë janë gërmadhat e humta që gjenden në lokalitete të ndryshme të komunës. Më karakteristike janë gërmadhat ende të pahulumtuara në mes të shatrave Sopi dhe Reçan, në vendin e quajtur Dubyqak. Lokaliteti i pasur arkeologjik është edhe vendi i quajtur Hisar që jendet pranë magjistrales Suharekë-Prizren. Përveç objekteve lëvizëse, në Hisar janë gjetur edhe objekte arkitektonike. Në Hisar, sikurse edhe në shumë lokalitete arkeologjike të Shqipërisë e në vise të tjera të Kosovës, dëshmohet ilirizmi dardan. Kultura e Hisarit gërshetohet me kulturat e Ballkanit qendror dhe me ato të viseve bregdetare. Hisari është një kompleks vendbanimi që i takon kohës së neolitit e të kohës së hekurit. Janë bërë edhe zbulime të tjera arkeologjike të periudhave të ndryshme historike dhe në vendbanimet tjera. Janë zbuluar sidomos tuma ilire në shumë vendbanime të kësaj komune. Territori i komunës së Suharekës është burim i rëndësishëm arkeologjik. Pothuajse në çdo lokalitet të vendbanimeve të sotme ka gjurmë të vendbanimeve të vjetra të periudhave të ndryshme. Janë gjetur edhe gjurmë të shumta të kulturës materiale. Popullsia, vendbanimet dhe në tërësi treva e kësaj komune sikurse edhe trevat tjera shqiptare gjatë të kaluarës historike pësuan mjaft nga pushtuesit e ndryshëm. Shumë vendbanime u shkatërruan, rrënuan, u dogjën etj. Në këtë trevë banonin dardanët, fis ilir. Kosova në antike quhej Dardani. Territori i Dardanisë antike përfshinte edhe Shkupin, Velesin, Kumanovën e Nishin e sotëm. Pushtimet romake shkaktuan shumë pasoja, jo vetëm nga aspekti politik, por edhe ekonomik. Në këtë drejtim pësuan vendbanimet posaçërisht ato të fortifikuara, që ishin të njohura në atë kohë si dhe fortifikatat mbrojtëse të popullatës iliro-dardane. Gjatë luftërave të gjata kundër ilirëve, romakët shkatërruan shumë vendbanime ilire.
Shekulli i mesëm
Pas sundimit romak, përkatësisht bizantin, pastaj një kohë edhe bullgar, tokat shqiptare nga fundi I shekullit XII pjesërisht u pushtua nga serbët. Stefan Dushani, gjatë shekullit XIV në perandorinë e vet përfshinë edhe pjesën më të madhe të tokave shqiptare. Hapësira shqiptare vazhdimisht vinte duke u ngushtuar. Pasi erdhi në pushtet, ky sundimtar ndërmjet kishës filloi edhe përndjekjen dhe persekutimin e shqiptarëve katolik. Ndërmjet fesë mundohej të bënte asimilimin e popullatës shqiptare. Në këtë periudhë të sundimit mesjetarë serb u bë edhe përvetësimi i kishave katolike shqiptare. Me ardhjen e sllavëve, edhe në këto treva harta toponomastike e kësaj treve ndryshoi fytyrë rrënjësisht. Shumë emërtime të vjetra iliro-shqiptare të vendbanimeve, të personave dhe të tjera u zëvendësuan më emërtime të reja sllave.
Fjalor i gjuhës shqipe (viti 2006)
Fjalor i gjuhës shqipe (viti 2006). Fjalor për të gjithë me rreth 48,000 fjalë. Autorë: Jani Thomai, Miço Samara, Pavli Haxhillari, Hajri Shehu, Thanas Feka, Valter Memisha, Artan Goga. Botuese: Akademia e Shkencave e Shqipërisë: Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë. Vendi & Viti: Tiranë, 2006. Faqe 1252. ISBN 99943-817-5-X
Suhareka
Shekulli i ri
Periudha e okupimit zgjatë deri në vitin 1999, kur Kosova çlirohet nga Serbia pas luftës së UCK dhe intervenimit nga forcat e NATO-s. Lufta në komunën e Suharekës ka shkaktuar dëme të mëdha materiale dhe në njerëz. Përvec dëmeve të pakompensueshme në njerëz, dëme shumë të mëdha janë shkaktuar edhe në pasurinë materiale. Ekzodi i popullatës ka shkaktuar edhe migrimin e përhershëm të shumë familjeve në Evropë, SHBA, Kanada dhe Australi. Por, shumica e refugjatëve janë kthyer për të jetuar në Kosovë duke dhënë një kontribut të madh në rindërtimin e komunës. Drejtoria për Planifikim dhe Zhvillimi, së bashku me drejtoritë e Arsimit, Shëndetësisë, Bujqësisë dhe Kulturës, si dhe Ekonomia e pyjeve dhe KMDLNJ, ka bërë mbledhjen e të dhënave mbi ndërtesat e djegura dhe evidentimin edemeve materiale të shkaktuara. Nga gjithsej 11855 shtëpi të evidentuara para luftës, gjatë luftës janë djegur 9893, apo 83.45% me një vlerë të dëmeve të llogaritur në shumën prej 216milion e 160 mijë Euro. Nga 44 vendbanime sa ka Suhareka, vetëm njëri prej tyre ka mbetur i paprekur, ndërsa të tjerët janë djegur tërësisht ose pjesërisht. Raporti i Drejtorisë për Planifikim, Rindërtim dhe Zhvillim ka specifikuar të gjitha llojet e dëmeve - dëmet në objektet e banimit, pajisjet shtëpiake, dëmet në objektet industriale, të bizneseve dhe bujqësisë, dëmet në objektet shkollore dhe të shëndetësisë, trashëgimisë kulturore, objektet fetare. Vlera e dëmeve të tilla është shumë e madhe 491,1428,494.90 €—dhe kjo shumë paraqet afërsisht 100 fishin e buxhetit aktual të Komunës, së Suharekës. Dëme të pa çmueshme janë humbjet në njerëz duke përfshirë të gjitha grupmoshat dhe gjinitë –fëmijë gra dhe pleq, pa dallim. Këto humbje reflektohen edhe në zhvillimin ekonomik, pasi që policia dhe ushtria serbe ka qenë e përqendruar në shkatërrimin e klasës intelektuale dhe asaj ekonomikisht të aftë gjë që ka zvogëluar mundësitë reale të përparimit të shpejtë ekonomik të komunës së Suharekës. Megjithate periudha e rindërtimit të pasluftës, ka treguar vitalitetin e popullatës dhe përkushtimin që pasojat e luftës t’i tejkalojë sa më shpejtë. Me ndihmën e bashkësisë ndërkombëtare—donatorët e mdryshëm nga mbarë bota—qeverite dhe organizata joqeveritare, organizatat e Kombeve të Bahkuara, objektet e banimit janë rindërtuar, ose ndërtuar të reja gjë që ka mundësuar kthimin e shpejtë të refugjatëve dhe fillimin e një jete të re për ata të cilët kanë humbur të afërmit dhe pasurinë e tyre. Burimi: “Dëmet e luftës në komunën e Suharekës nga ofensiva luftarake serbe gjatë viteve 1998 dhe 1999”, Kuvendi i Komunës Suhareke, Drejtoria per planifikim, rindertim dhe zhvillim, 2006
Kantoni Marly-le-Roi
Kantoni Marly-le-Roi (frëngjisht: Canton de Marly-le-Roi) është një kanton në departamentin Yvelines, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Marly-le-Roi. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 28282 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Marly-le-Roi aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
Midha
është një fshat në Shqipëri...
Piatra Neamţ
Piatra Neamţ është një qytet në Rumani dhe kryeqëndra e qarkut Neamţ.
Vilajeti
parapamje|Vilajetet e Perandorisë Osmane në 1877 Vilajeti është njësi administrative në kalifate (si vilajeti shqiptar) prezantuar me shpalljen e Ligjit të Vilajetit (Turqisht: Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi) më 21 janar 1867. Reforma ishte pjesë e reformave të vazhdueshme administrative që ishin duke u miratuar në të gjithë perandorinë dhe të regjistruara në Ediktin Perandorak të vitit 1856. Reforma fillimisht u zbatua eksperimentalisht në Vilajetin e Danubit, i formuar posaçërisht në 1864 dhe kryesuar nga reformatori kryesor Midhat Pasha. Reforma u zbatua gradualisht, dhe jo deri në vitin 1884 u zbatua në tërësinë e provincave të Perandorisë Osmane.
Jani Thomai
Jani Thomai është arsimtar, gjuhëtar dhe albanolog shqiptar.
Jani Thomai ka lindur më 2 shkurt të vitit 1935 në Seman të Fierit, mësimet e para i mori në vendlindje, ato të mesme – në Shkodër, ndërsa të lartën – në Tiranë. Më 1958, kur mbaroi studimet e larta, filloi punë në Institutin e Historisë e të Gjuhësisë, në sektorin e leksikologjisë e të leksikografisë. Më 1967 merr gradën “Kandidat i shkencave filologjike”, kurse më 1984 - “Doktor i shkencave filologjike”. Titullin “Profesor” e mer më 1994. Në vitin 2003 zgjidhet anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë. Nga pena e Tij janë shkruar 148 punime shkencore, të botuara jo vetëm në Shqipëri e në Ballkan, por edhe jashtë në gjuhët anglisht, gjermanisht, italisht e rusisht.
Radeva
Radevë është një vendbanim në komunën e Graçanicës, Kosovë.
Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)
Saint-Denis është një qytet në departamentin Seine-Saint-Denis në Francë. Ndodhet 9.4 km larg Parisit.
Shigjeta e gjelbër
Shigjeta e gjelbër roman, Autori: Selman Tusha. Viti i botimit: 1970. Faqet e librit 180.
Bajrami
Bajrami ka këto kuptime:
Tony MacAlpine
Tony MacAlpine (i lindur më 29 gusht 1960 në Springfield, Massachusetts) është kitarist dhe sintisajzerist amerikan. Gjatë karrierës së tij dy-dekadëshe ai ka lëshuar dhjetë albume dhe ka bashkëpunuar me bende dhe muzikantë të ndryshëm, si Planet X, CAB, Steve Vai, Vinnie Moore, Mark Boals, dhe Vitalij Kuprij.
Zenica
Zenica është një qytet në Bosnje dhe Hercegovinë.
Historiku
Pjesa urbane e Zenicës së sotme u formua gjatë disa periudhave të caktuara të cilat mund të jenë të datuara në mënyrë kronologjike në kohën e bashkësisë neolitike, gërmadhat e qytetit te vjeter ilir, Municipiumi Romak  Bistua Nova , dhe gjetja më e rëndësishme arkeologjike; një bazilike e hershme krishtere e cila daton nga shekulli II deri shekullin IV, njëra nga dy që janë identifikuar deri më tani në Evropë. Rrënojat e një vendbanimi të lashtë janë gjetur jo shumë larg nga Bilimišće (një lagje në anën jugore të qytetit), dhe afër fshatrave Putovići dhe Tisina, me faqet si një Villa Rustica, banja, tempuj paganë, midis strukturave të tjera.
Tabela e logaritmeve
Tabela e logaritmeve Grup Autorësh. Viti i botimit: 1964. Faqet e librit 50.
Gavarda
Gavarda është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ribera Alta, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Gavarda ka 1161 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 7.79 km2.
Arconciel
Arconciel është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Hilvarenbeek
Hilvarenbeek është një komunë në provincën Brabanta Veriore në Holandë me sipërfaqe 96.48 km² dhe popullsi 14984 banorë. Hilvarenbeek është kryeqendra e komunës.
Zhupania e Likës dhe Senjit
Zhupania e Likës dhe Senjit (Kroatisht: Ličko-senjska županija) gjindet në perëndim të Kroacisë me një sipërfaqje prej 5,350 km². ISO 3166-2-Code është. Qendra e Zhupania e Likës dhe Senjit dhe Qyteti më i madh në këtë zonë ndodhet në qytetin e Gospićës. Zhupania e Likës dhe Senjit ka një popullsi prej 53,677 (2001) banorë, 46.245 Kroatë, 6.193 Serbë, 110 Shqiptar dhe 88 Boshnjakë. Zhupania e Likës dhe Senjit kufizohet në veri me Zhupaninë e Karllovcit, në lindje me Bosnjë-Hercegovinë, në jug me Zhupaninë e Zarës, në perëndim me Detin Adriatik dhe në veri me Zhupaninë bregdetaro-malore.
Zhupania e Likës dhe Senjit i përfshin Qytetet Gospić, Novalja, Otočac dhe Senj, gjithashtu Komunat Brinje, Donji Lapac, Karlobag, Lovinac, Perušić, Plitvička Jezera, Jutbina dhe Vërhovine.
Te dhena per Arsimin - Bajram Curri
Shkollat
Qyteti i Bajram Currit ka dy shkolla 9-vjeçare, shkollën “Besëlidhja e Malësisë” dhe shkollën “Konferenca e Bujanit, ka edhe një shkolle te mesme, shkollën “Asim Vokshi”.
Shkolla “Besëlidhja e Malësisë” ka gjithsej një numër prej 903 nxënësish, dhe një staf prej 52 mësuesish.
Shkolla “Konferenca e Bujanit” ka gjithsej një numër prej 457 nxënësish dhe një staf prej 31 mësuesish. Përveç mësimit paradite, ne këto shkolla disa klase vazhdojnë mësimin pasdite.
Shkolla e mesme “Asim Vokshi” ka 920 nxënës qe vazhdojnë mësimin ditën, mbi 800 nxënës vazhdojnë mësimet me sistem part-time, dhe këtë vit është hapur një klase e re e përbëre nga 40 nxënës qe quhet klase nate. Ka një staf te përbëre nga 42 mësuesish.
Guitars – the Museum
Guitars – the Museum është një muze që ndodhet në qendër të qytetit Umeå, në Suedi. Muzeu është i vendosur në një ndërtesë me tulla që më parë ishte shkolla Vasaskolan. Ndërtesa është ndërtuar në vitin 1904. Muzeu ndan hapësirat me një klub roku, një restaurant, një dyqan muzike. Muzeu u hap në fund të janarit të vitit 2014, me rastin e inaugurimit të Umeås si Kryeqytet Evropian i Kulturës.
Muzeu vepron si ndërmarrje e përbashkët e drejtuar nga njerëzit që udhëheqin edhe dyqanin e muzikës, 4Sound, dhe klubin e rokut, Scharinska, (i cili mbajti emrin edhe pas zhvendosjes nga  Scharinska villan në Vasaskolan), që gjithashtu janë investues në muze. Bashkia e Umeås ka mbështetur ndërmarrjen e muzeut përmes renovimit dhe adaptimit të hapësirave, dhe me me bashkëfinancim vjetor prej 2.4 milion krunave Suedeze gjatë viteve 2014 dhe 2015.
Koleksionet
Në mesin e kitarave më të veçanta të koleksionit, aty është edhe një Gibson Flying V e viti 1958, Les Paul e vitit 1960 dhe një Fender Broadcaster e vitit 1950. Me një total prej mbi 500 kitarash, muzeu ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, dhe është përshkruar si më i madhi i tillë në botë.
Përveç koleksioneve të vetë muzeut, muzeu ka edhe një dhomë për ekspozita të përkohëshme. Për të shënuar hapjen, në muze u shfaq ekspozita Umeå - The European capital of hardcore 1989-2000 nga Folkrörelsearkivet (arkivi i lëvizjes popullore)
Djaloshi me këmishë të kuqe
Djaloshi me këmishë të kuqe Autori: Vehbi Çanga. Viti i botimit: 1966. Faqet e librit 53.
Ribari i Madh
Ribar i Madh është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Ilirian.
Kantoni Rodez-Ouest
Kantoni Rodez-Ouest (frëngjisht: Canton de Rodez-Ouest) është një kanton në departamentin Aveyron, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Rodez. Ka sipërfaqe 79.55km2 dhe popullsi 22206 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Rodez-Ouest aktualisht përbëhet nga 4 komuna.
Ata nuk ishin vetëm...
Ata nuk ishin vetëm... roman (botim i tretë). Autori: Sterjo Spasse. Viti i botimit: 1964. Faqet e librit 280.
Shqipëria në Lojërat Olimpike "Athinë 2004"
Shqipëria mori pjesë në Lojërat Olimpike 2004 në Athinë të Greqisë. Flamurmbajtësja e Shqipërisë ishte Klodiana Shala.
Njësiti gueril në veprim
Njësiti gueril në veprim Autori: Koço Rafaili. Viti i botimit: 1962. Faqet e librit 140.
Autafond
Autafond është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Jorgo Bllaci
Jorgo Bllaci (Gjirokastër, 1938 - 2001) është poet, përkthyes dhe "Mjeshtër i Madh". Për përkthimet e tij nga letërsia ruse, Bllaci është dekoruar nga ish-presidenti Boris Jelcin me dekoratën e lartë të «Urdhërit të Miqësisë».
Biografia
U lind më 1938 në qytetin e Gjirokastrës. Kreu fakultetin e Gjuhë-Letërsisë, më pas punoi si mësues. Në vitet '50 u dënua me dhjetë vjet burg, për shkak të bindjeve politike. Pas daljes nga burgu, më 1964-1967 Bllaci u detyrua të punojë si punëtor ndërtimi.
Zall-Shoshaj
është një fshat në Shqipëri...
Epopeja e të 36-tëve
Epopeja e të 36-tëve Grup Autorësh. Viti i botimit: 1961. Faqet e librit 200.
Kozarë
është një fshat në Shqipëri. E famshme për Kishën e Ungjillizimit.
Info
Komuna e Kozares ndodhet në pjesën veriperëndimore të qytetit të Kuçovës. Qëndra e saj është fshati Havaleas rreth 3 km larg qytetit. Kjo komunë ka një popullsi rreth 8.000 banorë dhe përbëhet nga fshatrat: Kozare, Fier-Mimar, Salc-Kozare, Vlashuk, Zdravë, Gegë, Frashër, Demollarë, Ferras. Ka një pozicion gjeografik shumë të përshtatshëm dhe me një terren gati fushor. Pothuajse të gjitha fshatrat përfshihen nga lumi Devoll, ku, në fshatin Vlashuk, nga 1963 është ndërtuar një digë që shërben për ruajtjen e nivelit të ujit në Liqenin e Thanës, për vaditjen e tokave dhe për evitimin e përmbytjeve. Në hapësirën gjeografike të komunës së Kozares gjendet edhe rezervuari i Fier-Mimarit që mban nën ujë rreth 400 ha tokë. Përveç kultivimit të produkteve bujqësore, Kozara dallohet edhe për terrenin naftëmbajtës. Në territorin e saj, Ndermarrja e Nxjerrjes së Naftës ka pothuajse fondin më të madh të puseve për rajonin e Kuçovës. Mendohet që fshati i Kozarës të jetë mjaft i hershëm gjë që e dëshmon kisha e fshatit Salc-Kozare. Sot Kozara ka shkollë të mesme të përgjithshme dhe shumë objekte të tjera që lidhen me biznesin dhe agro-industrinë e kësaj komune.
Politika
Në zgjedhjet lokale të vitit 2007 për Komunën Kozare ka fituar kandidati i së majtës z. Fatmir Doksani me 52.87% të votave, ndërsa kandidati i të djathtës z. Myslym Haxhiu ka marrë 47.13% të votave. Për Keshillin Komunal PS-ja ka fituar 4 vënde nga 15, PD-ja 2 vënde, LSI-ja 1, PDR-ja 2, ndërsa PAD, PAA, PSD, PDS, PBDNJ, PDK nga 1 vend.
Per Zgjedhjet e 8 majit jemi ne dilem...
Vlashuk
është një fshat në Shqipëri...
Rruga e lavdishme e ushtrisë sonë popullore
Rruga e lavdishme e ushtrisë sonë popullore Grup Autorësh. Viti i botimit: 1963. Faqet e librit 140.
Zhupania e Viroviticës dhe Podravkës
Zhupania e Viroviticës dhe Podravkës (Kroatisht: Virovitičko-podravska županija) është zhupani në Kroaci me një sipërfaqje prej 2,021 km². ISO 3166-2-Code është. Qendra e Zhupania e Viroviticës dhe Podravkës dhe Qyteti më i madh në këtë zonë ndodhet në qytetin e Viroviticës. Zhupania e Viroviticës dhe Podravkës ka një popullsi prej 93,389 (2001) banorë, 83.554 Kroatë, 6.612 Serbë, 110 Hungarezë dhe 229 Shqiptar.
Zhupania e Viroviticës dhe Podravkës i përfshin Qytetet Orahovica, Slatina dhe Virovitica, gjithashtu Komunat Crnac, Čačinci, Čađavica, Gradina, Lukač, Mikleuš, Nova Bukovica, Pitomača, Sopje, Suhopolje, Špišić Bukovica, Voćin dhe Zdenci.
Chris Pratt
parapamje|right|Chris Pratt Chris Pratt lindi më 21 Qershor 1979, është një aktor amerikan. Ai u bë i famshëm me rolin e tij në filmin Guardians of the Galaxy.
Në kongresin I të Brashi-it
Në kongresin I të Brashi-it Grup Autorësh. Viti i botimit: 1964. Faqet e librit 140.
Zhupania e Brodit dhe Posavinës
Zhupania e Brodit dhe Posavinës ( Brodsko-posavska županija ) gjindet në pjesën jugore të Kroacisë.right|thumb|300px|pozita gjeografike
Sault Sainte Marie (Kanada)
Sault Sainte Marie është një qytet në provincën Ontario, në Kanada. Qyteti ka një sipërfaqe 715 km² dhe popullsi 74948 banorë.
Zyra e Gjendjes Civile - Bajram Curri
Funksionet Kjo zyre funksionon ne baze te ligjit te meposhtem:
Ligji Nr.8950 date 10.10.2002 "Per Gjendjen Civile"
Shërbimi i Gjendjes Civile është institucion shtetëror. Ky shërbim ushtrohet si funksion i deleguar edhe nga organet e qeverisjes vendore. Ai plotëson, ndryshon dhe mban regjistrat e gjendjes civile, harton aktet e gjendjes civile, kryen shërbime ndaj shtetasve, si dhe publikon ose jep çertifikatat për përmbajtjen e tyre. Gjendja civile është tërësia e të dhënave personale, që vërteton lindjen, ekzistencën, individualitetin e shtetasve, si dhe marrëdhëniet ndërmjet tyre. Këto të dhëna shërbejnë për realizimin dhe mbrojtjen e të drejtave të shtetasve në marrëdhëniet me shoqërinë dhe shtetin, si dhe për ushtrimin e funksioneve të organeve dhe institucioneve shtetërore. Shërbimet që ofron janë:
Deklarimi i lindjeve
Deklarimi i lindjes së foshnjës bëhet në zyrën e gjendjes civile të vendbanimit të prindërve, ndërsa foshnjës së gjetur, të cilës nuk i dihen prindërit, në atë të vendit ku është gjetur. Për fëmijët e lindur jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë nga shtetas shqiptarë me banim të përhershëm në Shqipëri, deklarimi bëhet në shërbimin konsullor shqiptar të vendit ku ka lindur ose në atë të përfaqësive diplomatike dhe konsullore përkatëse dhe, kur kjo është e pamundur, deklarimi bëhet edhe në shërbimin e gjendjes civile të atij vendi. Për regjistrim të lindjes së fëmijës brenda 60 ditëve, shteti jep një shpërblim në shumën 5000 (pesë mijë) lekë. Për përfitimin e kësaj shume, pranë arkës së bashkisë duhet të dorëzohet çertefikata e lindjes me shënimin “për regjistrim brenda afatit”. Shpërblimi i lindjes së fëmijës paguhet nga sigurimet shoqërore dhe është në shuëmn 50% të pagës minimale. Për përfitimin e këtij shpërblimi, njëri nga prindërit duhet të dorëzojë në qendrën e tij të punës çertefikatën e lindjes së fëmijës me shënimin “për sigurimet shoqërore”.
Deklarimi i vdekjes
Deklarimi i vdekjes bëhet nga çdo pjesëtar i familjes ose i afërt e, në mungesë të tyre ose për personat pa njeri, nga i ngarkuari i posaçëm i bashkisë ku ka banuar ose është gjetur i vdekuri. Deklarimet janë të vlefshme, kur shoqërohen me raport mjekësor. Deklarimi i vdekjes duhet bërë brenda 10 ditëve nga ndodhja ose gjetja e kufomës dhe brenda 1 muaji, kur vdekja ka ndodhur jashtë shtetit. Me kalimin e këtyre afateve, nuk mund te mbahet akti i vdekjes përveçse si akt i plotësuar me vendim te gjykatës, sipas kërkesës se deklaruesit ose te prokurorit. Moszbatimi i deklarimit të vdekjes përbën shkelje administrative dhe dënohet me gjobë.
Ndryshim emri dhe mbiemri
Shtetasit shqiptarë të cilët kërkojnë të bëjnë ndryshimin e emrit dhe mbiemrit duhet të paraqesin këto dokumente:
kërkesë drejtuar zyrës së gjendjes civile, në të cilin ai parashtron shkakun e ndryshimit të emrit dhe të mbiemrit. Kërkesa duhet të protokollohet. dëshmi nga prokuroria e rrethit dhe gjykata e rrethit gjyqësor, në juridiksionin e të cilëve banon shtetasi i interesuar, të cilat dëshmojnë së ndaj këtij shtetasi nuk ka kallëzim ose nuk ka nisur ndonjë procedim penal. Transferimi i të dhënave të gjendjes civile
Transferimi i të dhënave të gjendjes civile, në një zyrë tjetër të gjendjes civile bëhet me kërkesën e kryefamiljarit, i cili paraqet pranë zyrës së gjendjes civile të vendbanimit të ri këto dokumente:
kërkesën me shkrim për regjistrim në vendbanimin e ri; dokumentin e pronësisë së banesës ose një kontrate qiramarrjeje, të paktën njëvjeçare; vërtetim lëshuar nga administratori i njësisë administrative, ku ai shprehet se shtetasi banon në njësinë administrative përkatëse; çertifikaten familjare nga zyra e gjendjes civile e vendbanimit të mëparshëm. Çdo familjar është i detyruar të bëjë transferimin e gjendjes civile të familjes jo më vonë se 45 ditë nga ardhja në vendbanimin e ri. Moszbatimi i afatit dënohet me gjobë në masën 1000 lekë.
Lidhja e martesës
Martesa mund të lidhet ndërmjet një burri dhe një gruaje që kanë mbushur moshën 18 vjeç. Gjykata e vendit ku lidhet martesa, për shkaqe me rëndësi, mund të lejojë martesën edhe para kësaj moshe. Martesa lidhet para nëpunësit të gjendjes civile, me pëlqimin e lirë të dy bashkëshorteve të ardhshëm. Bashkëshortët e ardhshëm që kërkojnë shpalljen  duhet t’i paraqesin nëpunësit të gjendjes civile çertefikatat e lindjes me shënimin “për shpallje martese”. Nëpunësi bën shpalljen e saj. Martesa lidhet 10 ditë nga e nesërmja e shpalljes së martesës. Për lidhjen e martesës bashkëshortet e ardhshëm duhet të jenë të shoqëruar nga dy dëshmitarë si dhe të jenë të pajisur me dokumentet e identifikimit. Për lidhje martese shtetasi i huaj ose personi pa shtetësi duhet të paraqesë këto dokumente, respektivisht të shtetit të tij ose të shtetit ku ka banimin e përhershëm:
Çertifikatë lindjeje, të lëshuar jo më parë se një muaj nga data në të cilën kërkohet të lidhet martesa. Vërtetim që provon se nuk ka pengesë ligjore për të lidhur martesë. Dokumentet e mësipërm legalizohen në përfaqësitë e Republikës së Shqipërisë jashtë shteti, ndërsa ato të lëshuara nga përfaqësitë e huaja të akredituara në Tiranë legalizohen në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Shqipërisë. Për lidhjen e martesës, shtetasi shqiptar duhet të paraqesë këto dokumente:
Çertifikatë lindjeje të lëshuar nga zyra e gjendjes civile, jo më parë se 10 ditë nga data në të cilën kërkohet të lidhet martesa, me shënimin “për lidhje martese”. Vërtetim për lidhje martese, të lëshuar nga kryetari i bashkisë, për rastet kur lidhja e martesës nuk bëhet në zyrën e gjendjes civile ku është i regjistruar shtetasi shqiptar. Dokument identifikimi. Mbas martesës me shtetas të huaj ose me person pa shtetësi, shtetasit shqiptar i bëhen të gjitha shënimet e nevojshme në regjistrin themeltar, në të cilin ai vazhdon të qëndrojë i regjistruar, për sa kohë që vazhdon të mbajë shtetësinë shqiptare.
Ndasi dhe bashkimi familjar
Çdo pjestar madhor, ka të drejtë të veçohet si familje më vete ose të bashkohet me një familje tjetër. Bashkimi i një personi ose i një familjeje me një familje tjetër bëhet me pëlqimin e të gjithë pjesëtarëve madhorë, me anën e deklarimit përpara nëpunësit të gjendjes civile. Kërkesa për ndasi apo bashkim familjar duhet të jetë e firmosur dhe vulosur nga kryetari i njësisë administrative ku banon shtetasi apo familja që kërkon të bëjë ndryshimin. Taksa e akteve dhe e pullës
Autigny
Autigny është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Historia e partisë së punës të Shqipërisë (1968)
Historia e partisë së punës të Shqipërisë Grup Autorësh. Viti i botimit: 1968. Faqet e librit 550.
Fjalor leksiko-frazeologjik dhe etnolinguistik i Malësisë së Madhe
Fjalor leksiko-frazeologjik dhe etnolinguistik i Malësisë së Madhe me autor Gjovalin Shkurtaj. Botuar në Tiranë në vitin 2021 nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Libri ka 1014 faqe.
Qiellgërvishtës
Një qiellgërvishtës është një ndërtesë e gjatë, e banueshme, me shumë kate që zakonisht përfshin edhe zyra dhe dyqane. Nuk ka ndonjë lartësi minimale që duhet të ketë një ndërtesë që të quhet qiellgërvishtës. Fjala qiellgërvishtës është një neologjizëm i përkthyer fjalë për fjalë nga fjala angleze "skyscraper". Origjina e fjalës është nga terminologjia detare pasi përdorej fillimisht për anijet e larta me vela.
Përkthyer nga artikujt e njëjtë në gjuhën angleze dhe franceze.
Ju lutem bashkojeni faqen Gradacelat me këtë dhe të ngeli kjo si faqe zyrtare për këtë artilkull.
Lisi (fshat)
Lisi është emër i një fshati në Shqipëri në komunën e emëruar me të njejtin emër...
Fletë nga ditari im
Fletë nga ditari im Autori: Vehbi Skënderi. Viti i botimit: 1964. Faqet e librit 156.
Fronti i heshtun
Fronti i heshtun Autori: Mark Dodani. Viti i botimit: 1968. Faqet e librit 200.
Tirana e kuqe marshon fitimtare
Tirana e kuqe marshon fitimtare Autori: Fane Boshnjaku. Viti i botimit: 1970. Faqet e librit 130.
Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore
Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore
parapamje|LDB - Hapesira shqiptare(Tokat e Liruara)- (Map of Albania during WWII)
Beteja e Myqybabës
200px|thumb| Pamje nga Myqybaba] Vullnetarët e armatosur dhe popullata e kësaj treve,  ia kishin mbajtur krahun perëndimor në Komitetin për mbrojtjen e trojeve etnike nga aneksimi i dhunshëm serb, për t’ia prerë vijën hyrjeve të forcave të huaja, përmes enklavave, te lumi Morava të Brigadës XVI-të serbo-bullgare dhe asaj të XVI-të maqedone, kur u bë një rezistencë e armatosur nga vullnetarët për ta mbrojtur prakun e shtëpive të tyre të prirë nga Komandant Ymer Saqipi (Myqybaba) dhe pas plagosjes në anën e majtë nën kraharorë të Ymerit, rezistencën e armatosur e kishte pas mbajtur një grup në tërheqje, ku i kishte pas veti njësitin e vëzhguesve në prapavijën e luftës barikadohet në Llapushnicë, ku derdhet proi i Hardhisë në shpatin e Kokajve, po atë ditë ditë pas Shën-Mitrit të vitit 1944, pasdite një luftë ballë për ballë me forcat armike që ia kishini vënë zjarrin Myqybabës. Atë ditë në vijën e frontit siç dihet kishte mbet i plagosur për vdekje Ymer Myqybaba sa ishte në tërheqje në drejtim të Kokajve, si edhe një luftëtar nga fshati Llovcë i lagjes së Hazirajve, Ahmet Haziri, plagoset dhe pas dy javësh vdes më vonë nga plagë e maarrë vdekjepruese me 14 dhjetor 1944. Vija frontale e Betejës ishte nga Kotliana e deri te Gryka e Lerajve e deri te maja e Curretëve.
Rezistenca e armatosur me grupin e fundit
Mësuesi [[Mustafë Koka|Mustafë Hetë Koka|parapamje]] Rezistenca e armatosur me grupin e fundit Hasan Alisë e mësuesit Mustafë Koka. |Familjarët shpresojnë se kanë gjetur eshtrat e Hasan Alisë dhe luftëtarëve të tij*||Ramadan Asllani Libri..*||Fate njerëzish te Revista Paqja Mustaf Koka *||Hasn Alia dhe Mustafë Koka luftëtar për etninë shqiptare *|http://www.revistadrini.com/2011/10/musa-sabedini-botohet-monografia-per-hasan-alin-remnikun/|Musa Sabedini: Botohet Monografia për grupin e Hasan Ali-Remnikun]/|Lista e emrave të dëshmorëve te LAPIDARI GJILAN * ||Hasan Alia dhe grupi i tij nga Dr.Sabile Keçmezi-Basha* |[http://zeriikosoves.org/index.php?option=com_content&view=article&id=699:si-u-tradhtua-gjon-serreci-dhe-ibrahim-lutfiu&catid=1:politike&Itemid=2|Si i trathëtua Gjon Sereqi... dhe mësuesi Mustafë Koka]
Masakrat në fshatrat e Karadakut të Kosovës Lindore
CITATE: djathtas|frameless|220x220px
'''Dr. Muhamet Pirraku, Monografia,Mulla Idris Gjilani dhe mbrojtja kombëtare e Kosovës Lindore : 1941-1951 libër me autor Muhamet Pirraku. Botuar në Prishtinë nga "Dituria Islame", në vitin 1995. Faqe 708.Mulla Idris Gjilani dhe mbrojtja kombëtare e Kosovës Lindore : 1941-1951 “Mulla Idris Gjilani dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore”, 1995* Lufta e II Botërore, si dhe dëshmitarëve të pjesëmarrësve të gjallë të atyre ngjarje, Flaka e Revulucionit, pjesa e IX, *Skender Latifi- "Lugina e Preshevës...",Emin Pllana, Kosova dhe reformat në Turqi, Prishtinë, 1978. Mr.Aliriza Selmani | Gjilani me rrethinë 1908-1912. Prishtinë 1998'' small>* ,ngjarjet paraprake- përshkruar gjendjen e para fillimit të luftimeve për mbrojtjen e Preshevës dhe kufijve etnikë.* Tkurrjet (ngushtimi) në lindje të vendit si : Depcë, Caravajkë, Staneci, ElezBalia, Kruhalia, Buhiqi, Ilica, Ranatoci-Muhaxhirët e Kokajve, Maxhere ishin nisur kaherë të parapërgatiten për aneksim me anë të vrasjeve të hapura dhe misterioze, përmes likudimeve, arrestimeve, dëbimeve, maltretimeve, varfërisë, mbjelljes së frikës. Zvogëlimi i territoreve patë filluar me njëherë pas Luftës serbo-turke (1876-1878) në territorin e Karadakut vendoset një numër i shqiptarëve (muhaxhirëve) të ikur nga trevat e Vranjës dhe të Toplicës.
Amian Marcelini
parapamje|Titelseite der Ammianus-Ausgabe des Accursius (Augsburg 1533) Amian Marcelini (Ammianus Marcellinus, rreth vitit 330 të e.s. në Antiochi në Orontes, Siri - rreth 395/400 ndoshta në Romë) ka qënë një historian romak. Ai, krahas Prokopit të Caesaresë, është historiani më i rëndësishëm i Antikitetit të vonë dhe shkroi në gjuhën latine, megjithëse gjuha amtare e tij ngjan të ketë qëne greqishtja. Në shkrimet e tij gjejmë të dhëna edhe për Ilirinë dhe ilirët.
Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore
Lidhje të jashtme
Gjilani
Avry
Avry është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Kantoni Triel-sur-Seine
Kantoni Triel-sur-Seine (frëngjisht: Canton de Triel-sur-Seine) është një kanton në departamentin Yvelines, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Triel-sur-Seine. Ka sipërfaqe 29.49km2 dhe popullsi 35106 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Triel-sur-Seine aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
Abaz Shehu luftëtar i lirisë
Abaz Shehu luftëtar i lirisë me autorë: Kapo Kapaj, Çome Cini. Viti i botimit: 1970. Faqet e librit 176.
Gestalgar
Gestalgar është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Los Serranos, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Gestalgar ka 763 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 69.7 km2.
Brigadë e lindur në stuhi (Film dokumentar)
Brigadë e lindur në stuhi Redaktor: Nexhati Tafa. Operator: Rakip Zeneli. Regjia: Kristaq Mitro. Muzika: Mira Mamaqi, formulim. Prodhuar nga Kinostudio "Shqipëria e Re". Kohëzgjatja: 9 min. Viti i prodhimit 1973.
Përshkrimi: Beqir Balluku, takohet me ish partizanët e brigadës së 2-të sulmuese. Në festë marrin pjesë edhe Kiço Ngjela, Shefqet Musaraj, Manush Myftiu i cili përshëndet mitingun. Dashnor Mamaqi, Irakli Bozo në tribunë, Dashnor Mamaqi dhe G. Goxhi flasin mbi luftimet e brigadës së 2-të sulmuese. Beqir Balluku, Manush Myftiu, Dashnor Mamaqi vendosin kurora me lule dhe bëjnë homazhe në varrezat e dëshmorëve. Monumenti i Mushqetas në Tiranë.
Fjalor Persisht - Shqip
Fjalori Persisht – Shqip posedon rreth 20 000 fjalë, shprehje, terme, fjalë të urta dhe emra vendesh. Fjalori është botuar në 1000 faqe dhe po ashtu ka edhe shtojca si dialog persisht – shqip, emra gjeografik, numrat dhe llogaritjet, etj.. Fjalori Persisht Shqip është botuar me përkrahjen e fondacionit “Rumi” në Tiranë ndërsa është botuar nga shtëpia e njohur botuese ”Toena” në Tiranë. Viti i botimit 2010. Ky fjalor madhështor është hartuar në kujdesin e një grupi gjuhëtarësh e leksikografësh të njohur nga Shqipëria dhe Irani, të udhëhequr nga: Seyed Amir Hossein Asghari drejtori i kolegjit "Saadi" dhe fondacionit "Rumi", me bashkëshorten Seyedeh Lejla Asghari. Redaktorë shkencorë janë: prof. dr. Hajri Shehu, dr. Seyed Ali Asghari, kurse hartues janë: dr. Seyed Ali Asghari, Seyedeh Lejla Asghari, Bahrie Hadroj, Edin Q. Lohja nga Shkodra.
Kategoria e pare
Gilet, Valencia
Gilet, Valencia është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Camp de Morvedre, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Gilet, Valencia ka 2725 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 11.3 km2.
Loni Çuko
Loni Çuko lindi në 14 shkurt të vitit 1942 në Krutje të Lushnjës. Arsimin 7-vjeçar e kreu në vendlindje, në Teknikumin Bujqësor në Tiranë dhe shkollën e mesme në Golem të Kavajës. Arsimin e lartë bujqësor e ka kryer në Institutin e Lartë Bujqësor të Kamzës në Tiranë (sot Universiteti Bujqësor i Tiranës), ku u diplomua si specialist në Horti-Frutikulturë. Pas emërimit nisi punë si specialist i bujqësisë në Seksionin e Bujqësisë pranë Komitetit Ekzekutiv të Lushnjës. Në vitet 1966-1969 punoi në kooperativën Bujqësore "Mao Ce Dun" në Divjakë, ku që vitin e parë ndërtoi 1.2 hektarë sera diellore me polietilen dhe kultivon me shumë sukses domate të hershme me rendiment rreth 1000 kv për hektarë. Nga janari i vitit 1969 deri në fund të vitit 1988 punoi në Ministrinë e Bujqësisë në Tiranë si specialist dhe Drejtor i Perimeve-Patateve. Nga viti 1989 deri në vitin 1992 punoi në Agro-Eksport ku ndikoi shumë në rritjen e eksportit të perimeve shqiptare ne Evropë. Më pas punoi si Drejtor i Sektorit të Bujqësisë në Fondacionin iranian "Albiran". Ndërsa në Institutin e Cilësisë për Integrimin, doli në pension. Eksperiencën e gjatë të punës studimore-shkencore e ka publikuar në dhjetra artikuj shkencorë, botuar në shtypin e kohës.
Vinjolli
është një fshat në Shqipëri...
Hilversum
Hilversum është një komunë në provincën Holanda e Veriut në Holandë me sipërfaqe 46.24 km² dhe popullsi 84573 banorë. Hilversum është kryeqendra e komunës.
Suhodolli (Graçanicë)
Suhodoll është një vendbanim në komunën e Graçanicës, Kosovë.
Belfaux
është një komunë në kantonin Fribourg të Zvicrës.
Zhupania e Osijekut dhe Baranjës
Zhupania e Osijekut dhe Baranjës (Osječko-baranjska županija) gjindet në lindje të Kroacisë.right|thumb|300px|pozita gjeografike
Një natë shiu
Një natë shiu tregime, Autori: Teodor Laço. Viti i botimit: 1969. Faqet e librit 190.
Muzika shqiptare
parapamje|Shfaqje moderne e grupit [[Fanfara Tirana me stil të përzier bashkë me grupin Transglobal Underground, Koblenz 2015]] parapamje|Grup këngëtaresh popullor duke shfaqur [[Iso-polifonia shqiptare|këngë me iso nga Skrapari]] Muzika shqiptare përmbledh muzikën popullore si dhe atë profesioniste të dyja karakterizoh
Folklori muzikor
Muzika popullore Shqiptare përbën një ndër pasuritë më të çmuara të vendit. Në përshkrimet e studiuesve të huaj të ardhur në Shqipëri gjatë shekujve XVIII-XIX është arritur përafërsisht në konkluzionin se pasuria kryesore e Shqipërisë është folklori muzikor.
Folklori muzikor bën një jetë aktive edhe sot, ndërkohë që gjurmët e lashtësisë së tij janë provuar që prej shekujve XIV-XIII p.e.s. Në objekte të ndryshme arkeologjike – skulptura, basoreliefe, terrakota, etj. – janë përfiguruar qartë vegla popullore, që përdoren deri në ditët tona, valltarë, këngëtarë, kostume karakteristike, etj.
Regjistrimet e folklorit muzikor shqiptar nisin që prej viteve 1900 e këtej. Përpara viteve 1940 ato janë realizuar pranë shoqërive Odeon, Colombia, Pathé, His master’s voice. Regjistrime më të vona takohen edhe në formën e CD-ve, si CD me muzikë të “Familjes Lela”, prodhuar në Francë më 1992 nga Judigo; dy CD me muzikë toske të “Laver Bariut”, prodhuar përkatësisht në Greqi dhe Angli, etj.
Organizatat dhe festivalet muzikore
Aktivitetet kryesore folklorike shqiptare janë Festivali Folklorik Kombëtar, mbajtur çdo pesë vjet, i cili ka filluar në vitin 1952 në qytetet Lezhë dhe Tiranë, për të vijuar më pas në dy qytetet muze me arkitekturë mesjetare, Gjirokastër dhe Berat; Festivali Kombëtar i Këngës Popullore Qytetare në Elbasan; Takimi i Rapsodëve Lahutarë në Lezhë; Takimi i Sazeve në Korcë; Takimi i Grupeve Polifonike në Vlorë dhe Gjirokastër; Takimi i Grupeve dhe Shoqërive Folklorike (NGO) në Sarandë.
Organizatat folklorike kryesore që veprojnë në Shqipëri, të krijuara kryesisht pas viteve 1990 me qëllim mbështetjen e folklorit dhe të traditave popullore në përgjithësi, janë: Elena Gjika – Përmet, Demir Zyko – Skrapar, Shoqëria Folklorike – Gramsh; Grupi Bilbili – Vlorë, Gjirokastër; Shoqata Tirana – Tiranë, Kastrioti – Krujë, etj.
Institucioni i vetëm shkencor që merret me studimin e folklorit është Instituti i Kulturës Popullore në Tiranë, i përbërë nga departamenti i etnomuzikologjisë dhe etnokoreologjisë dhe nga departamenti i etnografisë. IKP boton revistën periodike Kultura popullore. Pranë tij gjendet një arkiv shumë i pasur me mbi 6000 ekzemplatë të mbledhur në tërë Shqipërinë.
Disa nga librat më të rëndësishme mbi Folklorin Muzikor Shqiptar janë: Gjurmime Folklorike i Ramadan Sokolit (Tiranë, 1981); Polifonia labe i Spiro Shitunit (Tiranë, 1989); Polifonia dyzërëshe e Shqipërisë së Jugut i Beniamin Krutës (Tiranë, 1989); Folklori muzikor shqiptar i Sokol Shupos (Tiranë, 1997); Muzika me saze + CD i Vasil. S. Toles (Tiranë, 1997).
Muzika profesioniste
Paraqitet si një ndër traditat më të reja artistike shqiptare. Fillimet e saj i përkasin viteve 1920-1930 të shekullit XX, ndërsa zhvillimet më të rëndësishme i perkasin periudhës së mbas Luftës II Botërore e këtej. Sidoqoftë, nga të dhënat e deritashme, studjuesi i njohur i traditave muzikore shqiptare, Prof. Ramadan Sokoli, në librin e tij 16 shekuj (Tiranë; Eurorilindja, 1995) argumenton së paku kontributet e dy figurave të shquara shqiptare në artit kishtar mesjetar.
Në periudhën e Rilindjes Kombëtare jeta muzikore shqiptare pasurohet me forma të reja, të cilat i drejtohen mjediseve të gjëra qytetare. Qendra të rëndësishme kulturore e muzikore të kohës janë qyteti i Shkodrës në Veri dhe ai i Korçes në Jug të vendit, ku krijohen formaconet e para orkestrale dhe korale laike. Sidoqoftë, përpjekjet më serioze për krijimin e një arti muzikor profesionist i gjejmë së pari tek kompozitori franceskan Pader Martin Gjoka (1890-1940), i cili punoi përgjithësisht pranë kishës franceskane të qytetit të Shkodrës, ku përvec muzikës fetare, kompozoi disa vepra vokale dhe instrumentale, midis të cilave një sinfoni, pjesë korale, pjesë për instrumente të ndryshëm, etj. Ndërkohë, Gjoka shquhet edhe si veprimtar i muzikës, duke formuar e drejtuar formacione të ndryshme instrumentale e vokale.
Brezi i parë i kompozitorëve shqiptarë të pas-Luftës II Botërore përbëhet nga një grup muzikantësh, pjesa dërrmuese e të cilëve u formuan në Konservatorin Cajkovski (ang. Tchaîkovski) të Moskës, ndërsa të të tjerët pranë shkollave perëndimore. Dy veprat kryesore me të cilat themelohet tradita muzikore profesioniste shqiptare janë Sinfonia (1956) e Çeks Zadesë (1927-1997) dhe opera Mrika (1958) e Prenga Jakovës (1917-1969), që të dy kompozitorë me origjinë nga Shkodra, dhe i pari i cilësuar shpesh herë si babai i muzikës profesioniste shqiptare.
Gjatë viteve 1950-1990
Gjatë viteve 1950-1990 tradita e re muzikore shqiptare bëri hapa të rëndësishëm përpara, duke ezauruar në një mënyrë apo një tjetër vonesën e gjatë në kohë. Repertori muzikor shqiptar plotësohet me të gjitha format e gjinitë tradicionale, që nga ato të muzikës së dhomës e deri tek ato skenike. Një rol përcaktues për këtë luajti ngritja për të parën herë në Shqipëri e institucioneve të tilla të rëndësishme muzikore, si Filarmonia e Shtetit, Teatri i Operas dhe Baletit, disa orkestra sinfonike dhe ansamble korale në Tiranë dhe në qytete të tjera të vendit, si Shkodër, Korçe, Vlorë, Elbasan, Durrës, si dhe krijimi i sistemit të plotë të edukimit muzikor.
Zhvillimet muzikore shqiptare të kohës pësuan një rritje të ndjeshme që prej gjysmës së dytë të viteve 1960 me Koncertet e Majit të Tiranës, të cilat u mbajtën në mënyrë periodike nga viti 1967 deri më 1990 duke aktivizuar muzikantë e trupa profesioniste dhe amatore. Përgjithësisht muzika e kësaj periudhe ka një orientim tradicional klasiko-romantik dhe një mbështetje të fortë në folklorin muzikor shqiptar. Përvec Zadesë dhe Jakovës, disa nga figurat kryesore të muzikës shqiptare të gjysmës së dytë të shekullit XX janë Tish Daija (1926), Nikolla Zoraqi (1929-1991), Tonin Harapi (1928-1991), Feim Ibrahimi (1935-1997), Shpëtim Kushta (1946), Thoma Gaqi (1948), etj. Në kushtet e izolimit të vendit, muzika shqiptare e kësaj periudhe, ashtu si të gjitha artet në përgjithësi, me përjashtim të përpjekjeve të rastit, e pati të pamundur avancimin drejt zhvillimeve bashkëkohore perëndimore.
Mbas viteve 1990 situata muzikore në Shqipëri njohu zhvillime krejtësisht të reja, të cilat synuan integrimin e shpejtë në strukturat artistike europiane. Një rol të rëndësishëm për këtë luajti formimi i shoqatave muzikore, si Shoqata e Muzikës së re Shqiptare (NAM, anëtare e Konferencës Europiane të Muzikës së Re) dhe Shoqata Mbarëshqiptare e Profesionistëve të Muzikës (seksioni shqiptar i ISCM), pranë të cilave është grumbulluar pjesa dërrmuese e kompozitorëve dhe interpretesve të vendit, dhe që aktualisht shërbejnë si tribuna kryesore të krijimtarisë së re muzikore të kompozitorëve shqiptarë.
Institucionet Muzikore
Institucionet muzikore më të rëndësishme në Shqipëri janë Teatri i Operas dhe i Baletit, Anasambli i Këngëve dhe Valleve Popullore (që të dyja në Tiranë), ku janë përqëndruar muzikantët e kërcimtarët më të mirë të vendit. TOB, me seli në sheshin Skënderbej, ka një aktivitet permanent sezonal, ku vendin më të rëdësishëm e zenë shfaqjet e repertorit klasik e romantik; ndërsa AKVP, i përbërë nga grupi i valleve, i korit, orkestrës dhe solistëve, përfaqëson një institucion muzikor profesionist fare specifik, repertori i të cilit mbështetet kryesisht në përpunimin artistik të traditës muzikore e koreografike popullore.
Formacionet orkestrale më të rëndësishme të vendit janë Orkestra Sinfonike e Teatrit të Operas dhe Baletit, Orkestra Sinfonike e RTV, Orkestra Sinfonike e Akademisë së Arteve dhe Orkestra e Dhomës e drejtuar nga muzikanti Zhani Ciko - kjo e fundit, me një veprimtari të dendur disavjeçare brenda dhe jashtë Shqipërisë, dhe shpesh herë laureate në aktivitete europiane. Ndër dirigjentët kryesorë janë Ermir Krantja, Rifat Teqja, Ferdinand Deda, Bujar Llapi. Repertori koncertal i këtyre formacioneve përfshin muzikë që nga periudha barok e deri në shekullin XX, por në përgjithësi ai anon për nga tradita klasiko-romantike dhe krijimtaria e autorëve shqiptarë.
Sistemi i edukimit muzikor në Shqipëri u themelua me hapjen për të parën herë në vitin 1947 të Shkollës së Mesme Artistike “Jordan Misja”, që me kalimin e kohës u shoqërua me disa shkolla të tjera të llojit në qytetet kryesore të vendit, si Durrës, Shkodër, Elbasan, Korçe, Vlorë, Fier, Gjirokastër, etj. Më 1962 hapet Koservatori Shtetëror i Tiranës, tashmë i përfshirë si një Fakultet më vete në Akademisë e Arteve të Tiranës, ku bëjnë pjesë gjithashtu dhe Fakulteti Dramatik dhe ai i Arteve Figurative. Pranë shkollave të muzikës dhe Akademisë së Arteve ushtrojnë aktivitetin e tyre mësimor dhe koncertal orkestra sinfonike dhe formacione të tjera të muzikës së dhomës sëbashku me koret. Midis këtyre të fundit, një aktivitet intensiv, shpesh herë të vlerësuar me çmime ndërkombëtare, ka Kori i Vajzave të Akademisë së Arteve, me dirigjent Milto Vakon. Po në Tiranë, gjatë dekadës së fundit të shekullit të kaluar, nën drejtimin e mjeshtres së korit Suzana Turku, është krijuar edhe kori tjetër i njohur i vendit, Pax Dei.
Aktivitetet kryesore të jetës së sotme muzikore shqiptare mbahen kryesisht në Tiranë dhe pjesa dërrmuese e tyre realizohen nëpërmjet veprimtarisë së shoqatave muzikore, përmes të cilave janë afirmuar emra të rinj kompozitorësh, si Aleksandër Peçi, Sokol Shupo, Vasil. S. Tole, Endri Sina, etj., dhe ushtrojnë aktivitetin e tyre koncertal ansamblet e specilizuara për interpretimin e muzikës së re, SPECTRUM dhe ASMUS. Në vitin 1992 kompozitori Feim Ibrahimi (i cili ishte dhe Presidenti i parë i Këshillit Kombëtar të Muzikës Shqiptare - anëtar i Këshillit Ndërkombëtar të Muzikës pranë UNESCO-s që në 1991), ideoi dhe krijoi festivalin Ditët e Muzikës së Re Shqiptare. Pas vdekjes së kompozitorit NAM është ai që vazhdoi traditën e këtij festivali i cili organizohet në të muajin maj të çdo viti dhe prej vitit 1994 organizon edhe Festivalin e Interpretimit të Muzikës Bashkëkohore “Nikolla Zoraqi”. Me inisiativën e Seksionit shqiptar të ISCM qyteti i Tiranës pret në çdo sezon vjeshte muzikantë dhe artistë të huaj, pjesëmarrës në veprimtarinë komplekse Vjeshta e Tiranës, inaguruar në tetor 1994. Veprimtari të tjera permanente të fushes së interpretimit dhe krijimtarisë muzikore janë Festivali i Romancës Shqiptare (organizuar që nga viti 1994 nga Shoqata muzikore “Tonin Harapi”), Konkurset e pianistëve të rinj (organizuar që nga viti 1993 nga Shoqata EPTA), etj.
Qendrat muzikore koncertale janë të shtrira në disa prej qyteteve kryesore të vendit; në Tiranë ndodhen midis të tjerash Salla e Koncerteve e Akademisë së Arteve, ajo e Qendrës Ndërkombëtare të Kulturës, Teatri Rubairat, etj; në Shkodër salla e Teatrit Migjeni, në Korçë Salla e Koncerteve e Shtëpisë së Kulturë; në Elbasan salla e Teatrit Skampa; në Durrës, Salla e Koncerteve e Pallatit të Kulturës; etj.