cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Granatëhedhësi automatik
Këto armë shpesh montohen në automjete ose helikopterë, pasi kur këto armë lëvizin nga këmbësoria, arma, trekëmbëshi dhe municioni i saj janë një ngarkesë e rëndë, që kërkon një ekip të vogël. Llojet e tjera të granatahedhësve janë zakonisht shumë më të lehta dhe mund të barten lehtësisht vetëm nga një ushtar i vetëm. Granatahedhësja automatike Mark 19, e hedhur për herë të parë nga Shtetet e Bashkuara në vitin 1966, dhe ende e përdorur gjerësisht sot, peshon 62.5 kg kur është ngjitur në trekëmbëshin e saj dhe është e ngarkuar me një kuti municionesh. Për krahasim, granatahedhësi M79 me një goditje të vetme peshon 2.93 kg. Pavarësisht nga pesha e tyre, AGL-të janë ende shumë efektivë dhe Mark 19 është i aftë të gjuajë indirekte deri në 2200 metra, një rol i rezervuar tradicionalisht për mortajat. Edhe pse raundi përmban më pak eksploziv se një predhë mortaja 60 mm, kjo mendohet të balancohet nga vëllimi i tij shumë më i lartë i zjarrit.
Kalibri më i popullarizuar për granatahedhës automatikë në vendet perëndimore ka qenë 40 mm. Bashkimi Sovjetik vendosi me sukses një granatëhedhës 30 mm, AGS-17, gjatë luftës së tij në Afganistan. Në vitin 2002, Rusia prezantoi një armë pasardhëse, AGS-30, dhe në 2017, AGS-40 Balkan. Municionet tradicionale për granatahedhës automatikë përfshijnë eksploziv të lartë, fragmentim dhe ngarkesë në formë për sulmin ndaj automjeteve të blinduara të lehta. Janë bërë gjithashtu më pak granata vdekjeprurëse, si gaz lotsjellës dhe granata sfungjeri për kontrollin e turmës. Në shekullin e 21-të, AGL-të janë bërë me sisteme të integruara të shikimit/gamës që mund të vendosin një raund të shkrirë për të shpërthyer saktësisht mbi, sipër ose prapa një objektivi të caktuar.
Armët e ndryshme përdorin metoda të ndryshme operimi, ku kthimi dhe zmbrapsja e gjatë janë dy zgjedhje të zakonshme. Në të gjitha këto armë, energjia e çliruar nga gjuajtja e një plumbi ngarkon raundin tjetër në këllëfën e armës. Mark 19 ringarkohet automatikisht përmes metodës së kthimit, ku gazrat që zgjerohen e fryjnë bulonën e ndezjes.
Fidan
parapamje|upright=1.2|Fidanët monokotë (majtas) dhe dykokëza (djathtas). Një fidan është një sporofit i ri që zhvillohet nga një embrion bimor nga një farë. Zhvillimi i fidanëve fillon me mbirjen e farës. Një fidan tipik i ri përbëhet nga tre pjesë kryesore: rrënjëz (rrënja embrionale), hipokotil (filiza embrional) dhe kotiledonët (gjethe të farës). Dy klasat e bimëve të lulëzuara (angiospermat) dallohen nga numri i gjetheve të farës: monokotiledonët (monokotët) kanë një kotiledon në formë tehe, ndërsa dykotiledonët (dykokëza) kanë dy kotiledone të rrumbullakëta. Gjimnosperma janë më të ndryshme. Për shembull, fidanët e pishave kanë deri në tetë kotiledone. Fidanët e disa bimëve të lulëzuara nuk kanë fare kotiledone. Thuhet se këto janë akotiledone.
Granatëhedhësi automatik
Në metodën e zmbrapsjes së gjatë, buloni fiksohet në dhomën e qitjes dhe e gjithë dhoma e qitjes fryhet prapa. Këto armë janë pak më pak të sakta, por peshojnë më pak se armët e kundërta. General Dynamics prodhon një armë të gjatë mbrapsht, Mark 47 Automatic Granade Launcher, ashtu si edhe firma spanjolle Santa Bárbara. LAG-40 i prodhuar nga Santa Barbara ka një shpejtësi relativisht të ulët të zjarrit prej 215 fishekësh në minutë.
Fidan
Plumule është pjesa e embrionit të farës që zhvillohet në filiz që mban gjethet e para të vërteta të një bime. Në shumicën e farave, për shembull luledielli, plumule është një strukturë e vogël konike pa asnjë strukturë gjethesh. Rritja e plumule nuk ndodh derisa kotiledonet të jenë rritur mbi tokë. Ky është mbirje epigeale. Megjithatë, në fara të tilla si fasulja, një strukturë gjethesh është e dukshme në pulmule në farë. Këto fara zhvillohen nga plumule që rritet përmes tokës me kotiledonet që mbeten nën sipërfaqe. Kjo njihet si mbirje hipogeale.
Transplantimi
Në përgjithësi, fidanët transplantohen kur shfaqen çifti i parë i gjetheve të vërteta. Mund të sigurohet një hije nëse zona është e thatë ose e nxehtë. Një koncentrat i hormoneve vitaminë i disponueshëm në treg mund të përdoret për të shmangur goditjen e transplantit, i cili mund të përmbajë hidroklorur tiamine, acid 1-naftaleneacetik dhe acid indol butirik.
Dendrologjia
djathtas|parapamje|350x350px| Forma e gjethes është një metodë e zakonshme që përdoret për të identifikuar pemët. Dendrologjia (δένδρον, dendron, "pema"; dhe -λογία, -logia, shkencë ose studim) është shkenca e cila merret me studimin e bimëve të pyllit (pemë, shkurre dhe lianas), dhe në mënyrë më specifike, klasifikimet e tyre taksonomike. Nuk ka asnjë kufi të mprehtë midis taksonomisë së bimëve dhe dendrologjisë; bimët drunore jo vetëm që i përkasin shumë familjeve të ndryshme të bimëve, por këto familje mund të përbëhen nga anëtarë si të drunjtë ashtu edhe jodrunjë. Disa familje përfshijnë vetëm disa specie drunore. Dendrologjia, si një disiplinë e pylltarisë industriale, tenton të përqendrohet në identifikimin e bimëve drunore të dobishme ekonomikisht dhe marrëdhëniet e tyre taksonomike. Si një kurs akademik studimi, dendrologjia do të përfshijë të gjitha bimët drunore, vendase dhe jovendase, që ndodhen në një rajon. Një disiplinë e ndërlidhur është studimi i sylvics, i cili përqendrohet në autekologjinë e gjinive dhe specieve.
Marrëdhënia me botanikën
Dendrologjia shpesh ngatërrohet me botanikën. Sidoqoftë, botanika është studimi i të gjitha llojeve të bimëve të përgjithshme, ndërsa dendrologjia studion vetëm bimë të pyllëzuara. Dendrologjia mund të konsiderohet një nënkategori e botanikës që specializohet në karakterizimin dhe identifikimin e bimëve drunore.
Perlat Prendi
Perlat Prendi, lindur me 31 Korrik 2000 ne Lushnje, Shqiperi. Ai ka pasur një pasion për muzikën për aq kohë sa ai mban mend ku spikati kengen e shkruar nga ai per nenen.
Ai ka një aftësi për periudhat rap të stilit të lirë. Kur ai futet në një stil të lirë, ju mund të shihni pasionin dhe dashurinë për muzikën të shkruar në të gjithë fytyrën e tij. Sidoqoftë, nuk ka qenë një udhëtim i lehtë, veçanërisht të bësh muzikë në një gjuhë tjetër.
Megjithatë, Perlat Prendi është mirënjohës për universalitetin e muzikës. Ai thotë se mungesa e barrierave gjuhësore në botën muzikore është një bekim i mirëseardhur në formën e artit. Ishte një vendim i lehtë për të ndjekur pasionin e tij? Perlat thotë se nuk ishte ashtu, por ai e dinte që asgjë tjetër nuk do ta përmbushte aq shumë. Ai më tej deklaron se nëse hezitoni të ndiqni thirrjen tuaj, mbase ende nuk është bërë pasioni juaj i vërtetë.
"Bukuria e muzikës qëndron në atë që të ndihmon të shprehesh", thotë Perlat Prendi. "Ju mund të eksploroni ndjenjat dhe emocionet përmes muzikës që përndryshe mund t'i keni mbajtur të kyçura." Perlat zbuloi se ndjekja e tij e muzikës i dha atij një rrugëdalje dhe e ndihmoi atë të kuptonte më mirë veten.
Kjo nuk do të thotë se ndjekja e muzikës është pa sfida. Perlat tregon se ai është përballur me disa sfida ndërsa ndiqte pasionin e tij, dhe kritikat dhe refuzimet qëndrojnë në krye të asaj liste. Perlat u bën thirrje të gjithë muzikantëve dhe artistëve aspirues që të ngrihen mbi këtë refuzim dhe të besojnë në zanatin e tyre aq sa të vazhdojnë të ecin përpara. "Lëreni pasionin tuaj t'ju tregojë rrugën," thotë ai. All Lies. Lies. Lies.
Kupa e Shqipërisë 2018-19
Statistika të Kupës së Shqipërisë në sezonin 2018-19.
Ky ishte edicioni i 67të i Kupës në Shqipëri. Nisi në 2 Shtator 2018 me turin e parë dhe përfundoi në 2 Qershor 2019 me ndeshjen finale.
KF Skënderbeu ishin fituesit në fuqi, pasi fituan kupën e tyre të 1rë edicionin e fundit. Trofeu u fitua nga FK Kukësi, i dyti trofe kupe.
Turi i parë eliminator u luajt me një takim, ndërsa turi i 1rë u luajt me sistem dy takimesh eliminatore. Nëse rezultati i përgjithshëm i të dyja ndeshjeve është i barabartë, fituesi vendoset me kohë shtesë dhe më pas nga gjuajtjet e penalltive. Fituesit e Kupës kualifikohen për në Turin e 1rë Eliminator të edicionit 2019-20 të Kupës UEFA.
Sezoni i kaluar: 2017-18. Sezoni i rradhës: 2019-20.
Turi i 1rë Paraeliminator
Këto ndeshje u luajtën më 2 Shtator 2018.
Turi i 1rë
28 ekipe të Superiores, 2 të Kategorisë së Parë dhe 2 të Turit të 1rë Eliminator morën pjesë. Ndeshjet u luajtën më 12 & 26 Shtator 2018.
Turi i 2të
16 ekipet e kualifikuara nga turi i 1rë luajtën në këtë tur. Ndeshjet u luajtën më 22 Janar & 6 Shkurt 2019.
Cerek Finale
8 ekipet e kualifikuara nga turi i 2të luajtën në këtë tur. Këto ndeshje u luajtën më 12 Mars dhe 3 Prill 2019.
Gjysmë Finale
Katër fituesit e cerek finaleve luajnë në këtë tur. Ndeshjet u luajtën më 24 Prill dhe 8 Maj 2019.
Finale
Dy fituesit e gjysmë finaleve luajnë ndeshjen finale. Kjo ndeshje u luajt më 2 Qershor 2019.
Arturo Ripstein
thumb|Arturo Ripstein Arturo Ripstein lindi më 13 dhjetor 1943 në Meksiko, është regjisor i filmit.
Caeria
Caeria (vdiq 344/343 para Krishtit), ishte një mbretëreshë ilire që mbretëroi në pjesën e dytë të shekullit të katërt para Krishtit.
Cynane, një princeshë ilire dhe vajza e Filipit II të Maqedonisë, u angazhua në betejë me Caeria në vitet 344/343 para Krishtit. Një llogari citon se Cynane shoqëroi babanë e saj kur kjo ndodhi gjatë fushatës së tij në Iliri. Caeria u vra nga Cynane në luftime dorë më dorë me një goditje në fyt, dhe me therje të madhe, ushtria e saj gjithashtu u mund.
Mesterrieux
Mesterrieux (Occitan: Meste Riu ; Shqip: Mestjerrë ) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.
Lake Charles, Louisiana
Lake Charles, Louisiana (City of Lake Charles) është një qytet në qarkun Calcasieu të shtetit federal Louisiana, SHBA. Në Lake Charles, Louisiana jetojnë 71993 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është banor/km2 (1711.8 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej km2 (44.8 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej (13 ft).
Interneti i gjërave
Interneti i gjërave ( IoT ) është një sistem pajisjesh kompjuterike të ndërlidhura, makinerive mekanike dhe dixhitale të pajisura me identifikues unik (UID) dhe aftësi për të transferuar të dhëna përmes një rrjeti pa kërkuar ndërveprim njeri-njeri ose njeri-kompjuter.
Katalët
Katalët është emri i një fisi që i përkiste popujve venetë dhe që ndonjëherë ngatërrohen me ilirët për shkak të afërsisë gjeografike dhe fqinjësisë. Ata ishin një popull i lashtë që banonte në Italinë verilindore, në një zonë që korrespondonte me rajonin e sotëm të Venetos.
Harold Llojd
parapamje|Llojd në 1921 Harold Llojd (Harold Clayton Lloyd) ka lindur më 20 prill 1893 në Burchard, Nebraska dhe ka vdekur më 8 mars 1971. Ishte një aktor nga ShBA.
Tërbuja
Tërbujë ose Tërbunjë (serbisht: Трбуње/Trbunje) është fshat në komunën e Bllacës, Serbi.
Katarët
Katarët është emri i një fisi që i përkiste popujve venetë dhe që ndonjëherë ngatërrohen me ilirët për shkak të fqinjësisë dhe afërsisë gjeografike.
Mazères, Gironde
Mazères (Ocitanisht: Masèras ; Shqip: Maxerrë ) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.
Mongauzy
Mongauzy (Ocitanisht: Montgausi ; Shqip: Mangazë ) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.
Antonaves
Antonaves është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Hautes-Alpes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Antonaves ka një popullsi prej 179 banorë dhe sipërfaqe 8.03 km², me një dendësi prej 22 banor/km².
Paz Alicia Garciadiego
Paz Alicia Garciadiego lindi më 2 shtator 1949 në Meksiko, është skenariste. Alicia është e njohur për shkrimet e saj në filmat e burrit të saj.
Sekusët
Sekusët është emri i një fisi që i përkiste popujve venetë dhe që ndonjëherë ngatërrohen me ilirët.
Lynne Cox
thumb|220px|Lynne Cox Lynne Cox (lindi më 1957) është notare amerikane. Në vitin 1971, ajo dhe skuadra e saj u bënë adoleshentët e parë të cilët kaluan ishullin Catalina në Kaliforni. Ajo ka pasur dy herë rekordin për kalimin e shpejtë Kanalin e la Manshit prej Anglisë në Francë. Në vitin 1975, u bë femra e parë e cila notoi 16 kilometra në Zelandën e Re dhe u bë e para e cila notoi rreth Kepit të Shpresës së Mirë në Afrikën Jugore.
Cox është e njohur për notimin e saj për 2 orë e 5 minuta në Ngushticën e Beringut më 7 gusht 1987 prej ishullit Diomede e Vogël në Alaskë te Diomede e Madhe, pastaj në pjesën e Bashkimit Sovjetik, ku temperatura mesatare e ujit ishte 6 deri në 7 °C.
Arritja tjetër që ka bërë ishte notimi i më shumë se 1.6 kilometra në ujërat e Antarktikut. Cox ishte në ujë për 25 minuta, dhe notoi 1.96 kilometra.
Në vitin 2014, ajo fitoi shpërblimin si "Mbretëresha e Deteve"
Montagoudin
Montagoudin (Ocitanisht: Montagaudin ; Shqip: Mangudhë ) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.
Titan A.E.
Titan AE është një film aventuresk fantastiko- shkencore post-apokaliptike i animuar i vitit 2000 i drejtuar nga Don Bluth dhe Gary Goldman dhe me zërat e Matt Damon, Bill Pullman, Drew Barrymore, John Leguizamo, Nathan Lane, Janeane Garofalo, Ron Perlman dhe Tone Loc. Titulli i tij i referohet anijes hapësinore në qëndër të filmit dhe me A.E. që do të thotë "After Earth" (Mbas Tokës). Animimi i filmit kombinon animacion tradicional 2D i vizatuar me dorë me përdorim të gjerë të imazheve të krijuara nga kompjuteri.
Qehajai
Qehaja (turqisht: kahya) në Jug dhe Shqipëri të Mesme, në Veri theksi shpërngulet qehajë-a, nga qetëhyda (osmanisht كدخدا ket'hyda), është titull osman që do të thotë "kujdestar/mbarështues, zëvendës, toger". Ka prejardhjen nga fjala katak-khvatai në gjuhën perse ("zot shtëpie", më vonë "i parë/kryetar, i parë fisi").
Titan A.E.
Prodhuar nga Fox Animation Studios si filmi dhe projekti i tij i dytë dhe i fundit, filmi u shfaq më 16 Qershor 2000 nga 20th Century Fox në Shtetet e Bashkuara. Filmi mori vlerësime të përziera nga kritikët dhe pati humbje në të ardhura.
Qehajai
Përdorej për mbarështuesin, kujdestarin, njeri i besueshëm për administrimin e një pasurie për mbarështimin e punëve të përditshme të një përfaqësuesi, funksionari të një ndërmarrjeje ose të një shtëpie pasanike.
Hyjnitë antike në bregdetin kroat
parapamje|250x250px| Kur në vitin 117 p.e.s. [[Nezakciumi dhe disa qytete tjera ranë nën sundimin romak, zhvillimi i pavarur i Ilirisë dhe Delmacisë u ndërpre. Që atëherë, zona është kontrolluar nga një marrëveshje e ndërsjellë midis romakëve dhe komuniteteve ilire, dhe pa dyshim, në atë kohë Iliria nuk ishte tërësisht romake, por romakët arritën të siguronin kontrollin mbi pjesën më të madhe të saj.]] Hyjnitë antike në zonën e bregdetit kroat dhe sidomos ato në zonën e HIstrias, filluan të respektohen në kohët e lashta, kur ilirët banonin nëpër Istria, dhe romakët u vendosën ngadalë dhe hynë në çdo fazë të jetës në gadishullin e Istrias, në një kohë kur Jupiteri, i rrethuar nga panteoni, ishte perëndia supreme, Iliria kishte hyjnitë e veta. Të mistershme dhe ende të panjohura deri më sot, rrënjët e tyre datojnë në një epokë të kaluar të gjatë, një epokë kur letrat nuk ekzistonin për të regjistruar ekzistencën dhe fuqinë e tyre.
Para ardhjes së romakëve në zonën e bregdetit të Kroacisë së sotme, ajo sundohej nga ilirët dhe hyjnitë e tyre të fuqishme, një popull me kulturë dhe traditë të pasur, me një panteon të dominuar nga hyjnitë femra në krahasim me ato meshkuj. Edhe sot e kësaj dite, të mbuluara me misterin e lashtësisë, kryesisht për shkak të monumenteve të pakta, hyjnitë ilire janë ende shumë interesante.
Hyjnitë ilire me origjinë nga njerëzit indigjenë patën një ndikim të rëndësishëm në fenë romake, me të cilën ranë në kontakt romakët, por edhe grekët. Krahas hyjnive origjinale romake, të cilat nën ndikimin e mitologjisë dhe ikonografisë greke morën disa karakteristika të perëndive greke, romakët respektuan edhe disa hyjni orientale, si dhe disa nga ato autoktone, kultet e të cilëve u ndeshën në provincat e pushtuara. të tilla si ishte p.sh. Istria.
Histrët në Istria
Istria përcaktohet gjeografikisht sipas pjesës kontinentale nga gjiri i Prelukës në lindje, masivi Ćićarije në veri dhe gjiri i Miljes (lat. Muggia). Duke folur për zonën etnike të Histrës, nuk i referohet të gjithë gadishullit. Të dhënat e përpunuara deri në vitin 2013. thonë se zona e tyre kufizohej në perëndim nga lumi Rižana (lat. Formio), në veri dhe verilindje nga masivi Ćićarija dhe shpatet e Uçkës, në lindje nga lumi Rasha (lat. Arsia), që ishte edhe kufiri etnik sipas Liburnit.
Ndryshimet që ndodhën gjatë shekullit XII p.e.s. jo. tregojnë për shfaqjen e Histrës në këto zona. Në atë kohë, vendasit e Istrias në epokën e bronzit dhe themeluesit e kështjellave të fortifikuara u zhdukën papritur. Në një numër të madh kodrinash, jeta thjesht u shua, ndërsa në të tjera vazhdon dhe supozohet se u themeluan vendbanime të reja të të njëjtit lloj. Ndryshimi më i madh dhe më i theksuar është mënyra e varrimit me inhumacion, pra me djegie të të ndjerit, e cila shtrihet gjatë gjithë shekullit I para Krishtit. n. e. Ndërsa banorët e epokës së bronzit mund të quhen indo- evropianë, banorët e fortesave në epokën e hekurit janë etnikisht më specifikë.
Histrët u shfaq në gadishullin e Istrias në shekullin e 11 para Krishtit. n. e. të bashkuar në një bashkësi politike që nuk përkonte me organizimin e fiseve parahistorike. Mbreti ishte në krye të aleancës dhe aleancat përbëheshin nga klane të kryesuara nga krerët.
Vendbanimet urbane të Histrës, të njohura edhe sot e kësaj dite, përcaktohen pikërisht nga nekropolet e djegura, të cilat zakonisht ndodhen në afërsi të fortifikimeve ose brenda zonës së vendbanimeve të rrethuara me mure guri. parapamje|250x250px| Mbetje materiale nga nekropoli histrian Histrianët merreshin kryesisht me blegtori, bujqësi, gjueti, peshkim dhe zeje të ndryshme. Ata përpunonin eshtra dhe brirë, bënin prej tyre vegla të ndryshme dhe bizhuteri. Ata merreshin me thurje, gjë që duket në aksesorët e varreve të grave (rruaza qeramike për patkonjtë, bobina për mbështjelljen e fijeve, pesha për thurjen e tezgjahut, krehër për ngjeshjen e fijeve gjatë thurjes dhe sende të tjera). Ata përpunonin metalin duke derdhur në kallëpe dhe duke farkëtuar hekurin, por edhe duke riparuar enët prej bronzi dhe arnimet, çarçafët dhe thumbat. Përveç metalit, ata përpunonin edhe gurin, të cilin e përdornin për të ndërtuar vendbanime, nekropole dhe statuja hyjnish. Shkathtësia e veçantë e Histrës u pa në formësimin e skulpturave dhe relieveve gjeometrike në pllakat dhe altarët nga Nezakci.
Pozita e mirë gjeografike ndikoi në takimet e Histranit me kultura të ndryshme. Këtë e tregojnë objekte të shumta me origjinë jashtë shtetit, të gjetura ngjitur me varret e historianëve më të pasur, të cilët merreshin me aktivitete detare.
Histria në periudhën antike
Për shkak të konflikteve të vazhdueshme me Histrët dhe fiset tjera ilire, romakët në 181 p.e.s. n. e. ata vendosin Aquileia si një bazë ushtarake. Kur është 177. vjet para Krishtit Nezaktius ra nën pushtimin romak, zhvillimi i pavarur i Hystrës u ndërpre. Që atëherë, zona është kontrolluar nga një marrëveshje e ndërsjellë midis romakëve dhe komuniteteve ilire - pa dyshim, në atë kohë Istria nuk ishte tërësisht romake, por romakët arritën të siguronin kontrollin e duhur mbi pjesën më të madhe të saj. Po ashtu, popullatës autoktone që banohej nga popullsia e kolonizuar, ia morën një pjesë të madhe të tokës dhe mbi to organizuan prona të mëdha. Toka e mbetur i përkiste popullatës autoktone, por me kushte të caktuara, vetëm për gjueti dhe/ose kullotje.
Bregdeti kroat dhe sidomos Histria u kufizua nga ngushtimi i autonomisë së tyre ekonomike dhe politike, dhe ata gjithashtu kishin një ndalim të piraterisë, hyrjen në ushtrinë romake dhe një ndalim të shkëmbimit të mallrave me fiset fqinje, me të cilët shkëmbenin sendet bazë për jetën. Në 1. shekulli para Krishtit n. e., gjatë kohës së Cezarit, shumë koloni romake me deri në treqind banorë u themeluan në vende tashmë të banuara.
Qytetet në bregdetin ilir ishin gjithmonë besnikë ndaj administratës romake dhe nuk morën pjesë në luftëra civile. Gjatë kohës së Oktavianit u ndërtuan monumente të famshme si harku i triumfit i Sergius, amfiteatri në Pula dhe tempulli i Augustit, përmes të cilëve mund të gjurmojmë lulëzimin e urbanizmit romak dhe ndërtimet edhe në koloni. Në atë periudhë kryesisht paqësore, kjo zonë përjetoi prosperitet ekonomik dhe social. Perandori August zgjeroi territorin e Italisë duke aneksuar një pjesë të madhe të gadishullit të Istrias në provincën veriore italiane të Venedikut, duke krijuar kështu rajonin e dhjetë italian - Venetia et Histria. Istria është e ndarë në tre pjesë sipas qyteteve koloniale Pula, Poreč dhe Trieste.
Procesi i romanizimit në rajonet ilre, i cili kulmoi me pranimin e alfabetit latin, artit dhe kulturës, u përhap jo vetëm nga pronat e sapokrijuara në brendësi të Istrias, por edhe në zona tjera bregdetare ku pronarët ishin perandorë dhe anëtarë të familjeve perandorake. Gjatë sundimit romak, ekonomia ilire bazohej në kultivimin e grurit, ullinjve dhe hardhive, dhe përgjatë bregdetit në peshkimin dhe kultivimin e butakëve, siç përmendet nga shkrimtarët e lashtë Plini dhe Kasiodori.
Jeta shoqërore dhe publike zhvillohej në forume, si në pjesën tjetër të botës së lashtë, dhe në vilat fshatare dhe vilat më të vogla kishte varre dhe vende të shenjta shtëpiake ku u gjetën altarë kushtues për hyjnitë greke, italike, orientale dhe indigjene.
Romanizimi preku gradualisht popullsinë indigjene dhe ndërpreu zhvillimin e kulturës tradicionale autoktone dhe u bashkua me gjurmët e qytetërimit romak. Fillimisht përparoi përgjatë brigjeve të Istrias, por me Augusta u përhap edhe në brendësi të territorit.
Një numër i madh altarësh votues që përmendin hyjnitë indigjene u zbuluan në zonën e agerit të Pulës. Shumica e këtyre altarëve u krijuan nga vendasit që besonin më shumë në fuqinë e kulteve indigjene sesa në hyjnitë zyrtare romake. Popullsia autoktone ruajti zakonin e djegies (djegjes së të ndjerit) dhe futjes së hirit direkt në gropë pa asnjë urnë.
Nën perandorët e tjerë, Iliria nuk ndryshoi shumë. Në kohën e Hadrianit në shekullin II, Istria u nda në katër zona administrative të qeverisura nga konsujt. Pas vitit 395 vite pas futjes së krishterimit intolerant si fe shtetërore, ndau fatin e provincave perëndimore të Perandorisë, kur filloi një dekadencë e papritur ekonomike dhe sociale, e cila u ndikua nga inkursionet dhe shkatërrimet e fiseve bavareze, duke përfshirë edhe sllavët.
Vështrim i pergjithshem
Gurët e varreve dhe monumentet publike me emra të gdhendur hyjnish tregojnë se si dhe në çfarë mase romanizimi u përhap në zonën e Istrias dhe rajonet tjera ilire. Megjithëse tradita romake ishte e pranishme, hyjnitë dhe besimet e shumta historike pararomake u ruajtën në monumentet epigrafike romake. Nuk është vetëm numri që ka tërhequr vëmendjen e studiuesve për kultet autoktone të ilirëve dhe hyjnitë që ata nderonin, por edhe fakti që të gjitha, përveç njërit, u kushtohen hyjnive femërore.
Julian Medini vuri re se në mesin e dedikantëve që ngritën këta altarë historikë, kishte më shumë kolonë dhe më pak indigjenë. Ata ishin kryesisht grekë, italianë dhe orientalë, me status të ndryshëm shoqëror, por kryesisht qytetarë dhe skllevër të liruar. Mes të diplomuarve ka njëlloj gra dhe burra. Megjithëse monumentet janë të përhapura në të gjithë bregdetin kroat, bollëku i gjetjeve mund të shihet në qendrat e qyteteve të bregdetit lindor të Adriatikut, si Pula dhe Nezakci.
Hyjnitë historike indigjene
Ndonëse përmenden edhe Minerva Flanatika dhe Polatika dhe në kushtime del Eia, ndërsa me emrin Eia Augusta ka tre mbishkrime nga Pula, 2 nga Nezakci dhe 1 mbishkrim nga Dvigradi.
Perëndesha Histria
Perëndesha Histria njihet me emra të ndryshëm në zonën e Istrias: Histria, Terra Histria, Histria Terra ose Istria. Kulti i Histrias gjendet në altarë me kushtime në Nezaktion, Pula, Rovinj dhe Poreç, gjë që tregon se ajo ishte dukshëm më e pranishme se hyjnitë e tjera. Besohet se Histria ishte mbrojtësi i zonës së Istrias, banorëve të saj, pra i gjithë popullit të Histrit.
Altari kushtuar Histrisë i gjetur pranë Nezakcit, në rrugën që të çon në Pula, supozohet të jetë një dhuratë për perëndeshën që i është kushtuar asaj nga një skllav ose skllav.
Perëndesha nga Nezakci quhet Terra Histria. Monumenti është një bllok guri masiv, i dëmtuar rëndë, me një bazë të shkatërruar dhe një pjesë të mbishkrimit, ndërsa pjesa e mbetur e mbishkrimit është e lexueshme dhe thotë:
Karakteristikat e tjera dhe pamja e saj nuk dihen, pasi nuk ka përshkrime të ruajtura në reliev apo skulpturë. Duke i krahasuar me disa perëndesha romake, disa studiues kanë arritur në disa përfundime interesante, si p.sh. "...kjo hyjni autoktone, sipas Mirjana Sanader, është perëndesha romake Terra Matre, e cila ishte mbrojtëse e një province ose rajoni në Istria, gjë që tregon praninë përmes Terram Histriam, një prej mbrojtësve të pranishëm në gadishullin Istrian, mbrojtësi i Istrias. Këto fakte tregojnë se Histria nuk është një hyjni autoktone, por një perëndeshë romake, e integruar në jetën e popullsisë autoktone."
Hyjnitë e ngjashme, pra të njëjtat perëndesha me emra të ndryshëm, nderoheshin edhe në rajone të tjera, me synimin për të mbrojtur zonën dhe popullsinë që jetonte atje. Në zonën e bregdetit kroat janë ruajtur vetëm katër mbishkrime votive të hyjnisë Epikoriane, e cila mban emrin e rajonit, Deciorum Terrae Histriae. Ajo ka qenë ndoshta dikur mbrojtëse e të gjithë zonës gjeografike të Histrisë dhe banorëve të saj Histri.
Kulti shfaqet edhe më vonë në epokën romake, më së shpeshti në shekullin III, por më pas u shkrua në një formë thjesht romake si Istria.
Perëndesha romake Terra Matre ose Tellus ishte nëna hyjnore e tokës dhe pjellorisë së saj, analoge me perëndeshën greke Gaia. Origjina e emrit të perëndeshës Tellus (Telura) vjen nga fjala e vjetër italiane talam, që do të thotë sipërfaqe (rrafshinë). Përveç faktit që Tellura është kryesisht perëndeshë e bimësisë, sepse ajo mbron mbirjen, rritjen dhe zhvillimin e bimësisë, ajo është edhe perëndeshë e pjellorisë njerëzore dhe kafshëve sepse mbron zhvillimin e tyre nga vetë frutat. Si një hyjni bujqësore, Tellura kishte dy festa të mbjelljes dhe punës në fushë. Konsiderohet të jetë me datë të përhershme 5. prill. . Pra, Tellura ishte më shumë si perëndeshë Ceres (Gr. Demetra ). Meqenëse Tellus filloi të identifikohej me hyjninë e Terra Matra, ajo nuk u shfaq më në një çift hyjnor me hyjninë më të ulët Tellumno. Që atëherë, Tellus ende nderohet si hyjnia e pjellorisë së tokës dhe qenieve të gjalla, por nën ndikimin grek, si Terra Matre, mori një element tokësor - nëntokësor të lidhur me kultin e të vdekurve. Nga 1. shekulli para Krishtit n. e. Shfaqen mbishkrimet e përbashkëta votive Terrae Matri dhe Manima, dhe një gjarpër shfaqet si simbol.
Perëndesha Ika Augusta
Dy arie i kushtohen perëndeshës Iki Augusta, e cila është e periudhës pararomake: një vjen nga Pula (perëndeshë Iki Aug(usti)) dhe ara nga Plomina me mbishkrimin Ica Aug (usta) që ishte vendosur sipër. burimi, kështu që mund të supozoni se është një mbrojtës i burimeve ujore. Përveç Nënës së Madhe, perëndeshat që lidhen me pjellorinë janë Ica dhe Ajtika e përmendur tashmë, relievet e të cilave në monumente tregojnë këtë lidhje.
Perëndesha Aitika
Aytika është paraqitur si një perëndeshë e ulur në një fron me një skeptër në dorë, ndërsa Ica nuk has në një paraqitje kaq të detajuar, megjithëse në një nga monumentet shihet një gjarpër.
Ngjashmëria e emrave Ika, Aytika dhe Jutosika çon në përfundimin se këto tre perëndesha ishin të lidhura me njëra-tjetrën, por edhe me rolet e tyre.
Perëndesha Jutosika
Kulti i Jutosikës njihet vetëm nga një mbishkrim në zonën e Istrias. Makau votive nga Albona, Lucius Granius Rufus ia kushton Jutossicae, e cila konsiderohet të jetë me shumë gjasa një nimfë e nderuar në vend (si personifikimi i ujit).194
Perëndeshat Boria dhe Nebra
Boria dhe Nebra bëjnë pjesë në grupin e perëndeshave të dukurive natyrore. Boria ka shumë të ngjarë të jetë personifikimi i stuhisë, siç tregohet nga emri i saj, ndërsa Nebra ishte perëndeshë e mjegullës dhe stuhisë, e cila tregohet edhe nga emri i tyre.195
Informacioni për hyjninë Nebres është shumë i pakët. Njihet vetëm një makau kushtimor nga Pula, kushtuar Nebrës nga skllavi perandorak Tercia. Ka një formë fshatare dhe daton në shekullin 1-2. Opinionet ndryshojnë në lidhje me origjinën e emrit të perëndeshës Nebra. Mayer beson se Nebris është një emër bokan i Istrias (si Ica), megjithatë është konfirmuar në Dalmaci, në një mbishkrim nga Zadari dhe një nga Solin. Momsen kërkon prejardhjen e fjalës Nebris në greqisht dhe supozon se është emri i lëkurës së drerit me të cilën ishin veshur Bacchantes.196 Degrassi nuk e konsideron këtë supozim të saktë dhe citon mendimin e E. Polascheka se Nebres është një emër i zakonshëm për nimfat lokale të lidhura me një kult mistik. Zoti. Alföldy mendon se ky emër i zakonshëm nuk është ilir, që të mos jenë nimfa vendase. V. Jurkić, nga ana tjetër, përfshin perëndeshën Nebres si një nga hyjnitë femërore epikoriane të fenomeneve natyrore, duke e renditur atë në njëjës si perëndeshë e stuhive. Megjithatë, forma Nebribus, e cila shfaqet në mbishkrimin e përmendur, tregon qartë se është në shumës dhe se bëhet fjalë për perëndesha të stuhisë.
Perëndesha Trita
Për shkak të vendit ku u gjet monumenti i saj në zonën e banjove romake, perëndesha Trita ishte e lidhur me ujin, megjithëse disa arkeologë besojnë se ajo ishte një nimfë e shëndetit.
Perëndesha Iria
Aeja dhe Iria identifikohen me perëndeshat romake: Aeja me Bona Dea dhe Iria me Venusin. Ata besohet se janë indigjenë, megjithëse shfaqin disa tipare të ngjashme me ato të perëndeshave romake.
Perëndesha Sexomnia Leuticita
Një monument i gjetur pranë Karojbës (fshati Rovinj) përmend Seixomnia Leucitica 198, e cila supozohet të ketë përfaqësuar një hyjni femërore vendase ilire. Ky monument është mbishkrimi më i vjetër i njohur deri më tani, i cili tregon për ekzistencën e kultit të kësaj hyjnie ilire në epokën e kolonisë Polae.
Nderimi i kultit të saj ndoshta daton që nga koha e Histrit. Aedicula iu kushtua fillimisht asaj nga qytetarët e kolonisë Polae. Elementet që tregojnë moshën e mbishkrimit janë: shkrimi, polatët më të vjetër etnikë (në vend të polenëve më të rinj) dhe emri i perëndeshës në rasën dhanore që mbaron me -ai në vend të -ae (Seixomni ai Leucitic ai ).
Disa autorë mendojnë se kjo perëndeshë është me origjinë kelte (su-exs-obn-ia), që do të thotë "shumë e patrembur" dhe se Leucitica është vetëm shtojca e saj. Për shkak të pamjes së izoluar të kësaj perëndeshë vendase me një emër dypjesësh në pjesën perëndimore të Istrias, është shumë e vështirë të përcaktohet karakteri dhe rëndësia e saj hyjnore.
Perëndeshat Senton dhe Trita Augustus
Mbishkrime kushtuar Sentonës dhe Trita Augustës u gjetën në zonën lindore të bregdetit, disi më shpesh në zonën e Liburnisë. Përveç kësaj, ato përfaqësojnë emra ilirë, ndaj me siguri edhe vetë hyjnitë janë me origjinë ilire. Ndërsa Sentona u zbulua vetëm në një monument në zonën e gadishullit të Istrias, ajo shfaqet tetë herë në zonën e Liburnisë. Përmendet se Sentona është e ngjashme me perëndeshën greke Hera, Girardi Jurkić, 1979-1981, pra me Juno romake, gjë që nuk konfirmohet në gjetjet që lidhen me perëndeshën. Disa autorë besojnë se emri i saj vjen nga emri kelt për rrugën.
Sentona ishte një hyjni vendase ilire, ndoshta një personifikimi i ndonjë burimi. Disa mendojnë se emri Sentona (si edhe Matrona dhe Epona) është me origjinë kelte, sepse prapashtesa -ona është karakteristike për emrat e femrave ilire. Šašel beson, duke përmendur mbishkrimin nga Katuni (afër Pazinit) se nderimi i kultit të Sentonës është kryesisht në bregun lindor, në zonën e Labinit të sotëm, ndërsa D. Rendić-Miočević, i cili përmend, së bashku me Sentonën, një numër nimfash të nderuara në vend ose personifikime uji, si Eja, Jutosika, Ika, Trita dhe Latra, në zonën e lartpërmendur liburno-istriane. Edhe V. Jurkiq ka të njëjtin mendim, i cili e numëron Sentonën ndër hyjnitë autoktone femërore nga zona bregdetare dhe i daton të gjitha mbishkrimet e saj votive në tranzicionin midis shekujve I dhe II.
Hyji Melosok
Njihet vetëm një hyjni mashkullore me origjinë pararomake, Melosocus, të cilit kushtimi shfaqet si Melosoco Augusto dhe si Melosoco 205 Dy mbishkrime u gjetën pranë Kishës së Shën Theodorit në Raklje - Krnicë. Një altar me mbishkrimin grek ΘΕΩ ΜΕΛΙΣΩΚΩ u zbulua në shpellën Golubinčina, jo shumë larg Raklje-Krnicës. Kushtuesi i këtij altari mban një emër latin, të shkruar me alfabetin grek ΣΙΛΟΥΕΣΤΕΛ (lat. Silvester).
Melosocus konfirmohet si emër personal edhe në Istria, ku mbaresa - ocus del në shumë emra vetjakë. Në Nezaktion janë gjetur një sërë mbishkrimesh të lashta në altarë të vegjël, me dedikime hyjnive lokale historike në formë romane, gjë që tregon se jeta në qytet ishte shumë aktive dhe u ruajt edhe pas sundimit romak, duke ruajtur disa elementë autoktone.
Fouillouse
Fouillouse është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Hautes-Alpes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Fouillouse ka një popullsi prej 214 banorë dhe sipërfaqe 7.24 km², me një dendësi prej 30 banor/km².
Sadio Mané
Mané filloi karrierën e tij me klubin francezë Metz, ai u transferua në Red Bull Salzburg më 2012. Pas fitores së Bundesligës Austriane dhe Kupën Austriane më 2014, ai nënshkroi për Southampton. Në vitin 2015, Mané shënoi rekord të ri në Premier League për shënimin më të shpejtë të të tri golave në 176 sekonda gjatë ndeshjes 6–1 kundër Aston Villa. Ai u transferus në Liverpool më 2016 për një tarifë prej £34 milionë, duke u bërë lojtari afrikan më i shtrenjti në histori në atë kohë.
Mané ka luajtur mbi 50 ndeshje për Senegalin që nga debutimi i tij më 2012. Ai poashtu përfaqësoi kombëtaren në 2018 FIFA Kupën e Botës.
Karriera
Mané filloi karrierën e tij në akademinë e futbollit Académie Génération Foot.
Mané bëri debutimin e tij profesional me Metz më 14 janar 2012, duke ardhur si zëvendësues për Kévin Diaz në minutën e 75-të kundër Bastia në Ligue 2. Ai bëri 19 paraqitje në sezonin e tij të parë në ligë, dhe shënoi një golë solidariteti në një ndeshje 2-5 kundër Guingamp në Stade Saint-Symphorien më 4 maj.
Red Bull Salzburg
Më 31 gusht 2012, Mané u zhvendos në Bundesligën Austriane duke u bashkuar me Red Bull Salzburg për një transferim të tretë më të madh që FC Metz ndonjëherë ka marrur. Tarifa ishte besuar të jetë 4 milionë euro.
Ai shënoi tri gola për klubin më 31 tetor, në një ndeshje 3-1 kundër Kalsdorf në raundin e tretë të Kupës Austriane.
Më 27 tetor 2013, ai shënoi tri gola në ndeshjen 3-0 kundër Grödig. Ai shënoi tri gola tjera më 7 maj 2014 pasi Salzburgu fitoi 7–0 kundër Horn në gjysmë-finalen e kupës. Në fund të gushtit 2014, Mané u detyrua të transferohet jashtë klubit, duke mos ardhur në trajnim dhe në ndeshjen më të rëndësishme për Salzburgun në atë kohë për tu kualifikuar në Ligën e Kampionit.
Southampton
Më 1 shtator 2014, Mané u transferua në Southampton për £11.8 milionë, duke nënshkruar një kontratë katër vjeçar. Ai debutoi 22 ditë më vonë në një ndeshje kundër Arsenalit, duke fituar penalti për golin e parë të Southampton. Ai bëri paraqitjen e tij të parë në ligë pë klubin në një fitore 2-1 kundër Queens Park Rangers më 27 shtator, duke asistuar Ryan Bertrand për golin e parë të ndeshjes. Ai shënoi golin e tij të parë për klubin në një fitore 8–0 kundër Sunderland më 18 tetor, edhe pse kjo më pas u besua të jetë autogol nga Patrick van Aanholt. Sidoqoftë, gola e tij e parë u bë në javën tjetër, në ndeshjen kundër Stoke City.
Në dhjetor dhe janar, ai shënoi në tri ndeshje me rradhë, kundër Crystal Palace, Chelsea dhe Arsenal. Mané shënoi dy gola tjera të ligës, kundër Queens Park Rangers më 7 shkurt 2015 dhe Crystal Palace më 3 mars. Megjithatë, Mané nuk i'a filloi lojës kundër Liverpool më 22 shkurt, por mbeti në zëvendësim si dënim për ardhjen e tij me vonesë në stadium.
Më 16 maj, gjatë ndeshjes fundit të Southampton të sezonit, Mané shënoi tri herë 2 minuta 56 sekonda në një fitore 6–1 kundër Aston Villa që të shënoj një rekord të ri Premier League për golat më të shpejta. Rekordi u mbajt që nga viti 1994 nga Robbie Fowler, i cili shënoi tri gola kundër Arsenalit në 4 minuta dhe 33 sekonda. Mané përfundoi sezonin me 10 gola në 32 ndeshje.
Më 2 dhjetor 2015, atij i morri vetëm 39 sekonda për të shënuar gol kundër Liverpool në çerek-finale të Kupës së Ligës, por The Saints përfundimisht humbën me rezultat 6-1.
Më 2 janar 2016, ai përsëri mbeti në zëvendësim në vend se të luaj në fillim të lojës nga menaxheri Ronald Koeman për një ndeshje kundër Norwich City kur ai erdhi me vonesë në takimin para ndeshjes. Ai morri direkt një karton të kuq më 12 mars në fund të lojës kundër Stoke City pasi u përplas me Erik Pieters, edhe pse kjo u shfuqizua shpejt në apel.
Duke dështuar për të shënuar golë në ligë për mbi katër muaj, Mané shënoi dy herë në një ndeshje 3–2 kundër Liverpool më 20 mars 2016, pasuar nga pesë gola në pesë ndeshjet tjera, duke përfshirë tri gola në një ndeshje 4–2 kundër Manchester City më 1 maj. Ai përfundoi sezonin si top golëshënuesi i Southampton, me 15 gola në të gjitha ndeshjet.
Liverpool
Më 28 qershor 2016, Mané u bashkua me Liverpool për një tarifë prej £34 milionë duke nënshkruar një kontratë pesë vjeçare. Kjo tarifë e bëri atë lojtarin afrikan më të shtrenjtë në histori në atë kohë. Më 14 gusht, ai bëri debutimin e tij me të Kuqit, duke shënuar golin e katërt në ndeshjen kundër Arsenalit. Ai humbi ndeshjen kundër Burnley për shkak lëndimit në shpatullë që kishte, por Mané u kthye në ndeshjen kundër Burton Albion në Kupën e Ligës, ku asistoi në një fitore 5-0.
Më 11 shkurt 2017, Mané shënoi dy gola brenda dy minutave kundër Tottenham Hotspur, fitorja e parë e Liverpool në ligë më 2017. Më 20 prill 2017, Mané u emërua Lojtarë i Vitit pas shënimit të 13 golave në sezonin e parë me Liverpool. Edhe pse humbi një pjesë për shkak të lëndimit, Mané u shpërblye si Lojtar i Liverpool i Sezonit më 9 maj 2017.
Në ndeshjen e parë të sezonit të ri, më 12 gusht 2017, Mané shënoi golin e parë për Liverpool në një ndeshje kundër Watford. Ai u emërua Lojtar i Muajit Premier League pas shënimit të golave në secilën prej tri ndeshjeve në gusht. Më 9 shtator 2017, atij iu dha një kartë e kuqe e drejtë në gjysmën e parë të humbjes 5-0 ndaj Manchester City për një goditje të lartë kundër portierit Ederson Moraes, duke rezultuar që të mos luaj tre ndeshje.
Më 14 shkurt 2018, Mané shënoi tri gola për klubin në ndeshjen kundër Porto në raundin e 16 të UEFA Liga e Kampioneve 2017-18. Duke bërë kështu, ai u bë lojtari i dytë për të shënuar një hat-trick për klubin në Evropë. Më vonë, me një gol në fitoren 3-0 ndaj AFC Bournemouth më 14 prill, ai i'a tejkaloi rekordin e 43 golave të Demba Ba për t'u bërë sengalezi me gola më të larta në historinë e Premier League.
Më 26 maj, gjatë finales së Ligës së Kampioneve 2018 kundër Real Madrid, Mané shënoi golin e barazimit të Liverpulit në një humbje 3-1. Duke vepruar kështu, ai u bë lojtari i parë senegalez për të shënuar në finale të garës. Goli i tij ishte gjithashtu i dhjeti i tij për fushatën ku Liverpooli u bë skuadra e parë në histori që tre lojtarë të shënonin 10 gola në një sezon të vetëm të Ligës së Kampionëve, ndërsa Mané arriti kulmin me shokët e tjerë Mohamed Salah dhe Roberto Firmino.
Më 22 nëntor 2018, Mané nënshkroi marrëveshje të re afatgjatë me të Kuqit.
Karriera ndërkombëtare
Mané ishte pjesë e Senegalit U23 në turneun e lojërave olimpike 2012, dhe filloi çdo ndeshje pasi ata u avanzuan nëpërmjet Grupit A në vendin e dytë pas Britanisë së Madhe para se të humbin 4-2 pas kohës shtesë në çerekfinale kundër Meksikës U23.
Jeta personale
Mané është praktikues i fesë Islame dhe shpesh bën dua (lutje) para ndeshjes. Ai ndoqi karrierën futbollistike edhe pse babai i'a ndalonte që ai të luante si fëmijë. Ai tashme jeton në Allerton dhe është vjedhur dy herë, një herë në nëntor 2017 dhe në shkurt 2019.
Mikroplastika
Mikroplastikat janë copa shumë të vogla plastike që ndotin mjedisin. Mikroplastikat nuk janë një lloj specifik i plastikës, por ato janë fragmente të plastikës që kanë gjatësi më pak se 5 mm. Burimet nga të cilat mikroplastikat lirohen janë  nga industritë e ndryshme sikurses ajo e kozmetikës, veshjeve, paketimeve, transportit dhe shisheve të plastikës. Termi "mikroplastikë" u prezantua së pari në vitin 2004 nga Profesor Richard Thompson, një biolog detar në Universitetin e Plymouth në Mbretërinë e Bashkuar.
Klasifikimi
Ekzistojnë dy klasifikime të mikroplastikave, mikroplastikat primare dhe ato sekondare. Mikroplastikat primare janë çdo fragment plastik ose grimcë që ka madhësi 5,0 mm ose më pak përpara se të hyjë në mjedis. Këto përfshijnë mikrofibrat nga industria e veshjeve, mikrobeads nga kozmetika, produktet e kujdesit personal sikurse pasta e dhëmbeve dhe kërkimet biomjekesore dhe shëndetësore. Mikroplastikat sekondare janë mikroplastikat që krijohen nga degradimi i produkteve më të mëdha plastike pasi ato të hyjnë në mjedis përmes proceseve natyrore të motit. Burime të tilla të mikroplastikave dytësore përfshijnë shishet e ujit dhe pijeve, rrjetat e peshkimit dhe qeset plastike.
Ndikimi
Sipas Fondacionit Ellen MacArthur, vlerësohet se rreth tetë milion ton plastikë derdhen në oqeane çdo vit. Nërsa nga një raport i botuar në emër të Kombeve të Bashkuara pretendon se deri në vitin 2050 mbetjet plastike do të tejkalojnë peshqit në oqeanet e botës. 51 trilionë është shifra e grimcat mikroplastike të pranishme në oqeane. Great Pacific Garbage Patch, një rrymë oqeanike në të cilën mblidhen copa të mëdha mbeturinash plastike e cila gjndet ndërmjet Kalifornisë dhe Hawaiit, besohet të përmbaj 1.8 trilionë copëza plastike të cilat shtrihen në një sipërfaqe prej 617,000 milje katrorë. Mikroplastikat kanë ndikim të drejtpërdrejt në jetën detare. Siç tregojnë raportet e fundit, krijesa të mëdha dhe të vogla ujore po gllabërojnë materiale plastike, duke menduar se është ushqim dhe po vdesin gjatë procesit. Mikroplastikat veprojnë si helme në zorrë, ndërsa vetë prania e tyre mund të shkaktojë probleme të rënda të tretjes që çojnë në vdekje. Po ashtu zogjtë e detit  janë të prekur: sipas hulumtimeve të ndërmarra nga Jennifer Lavers të Universitetit të Tasmanisë, çdo zog në Ishullin Lord Howe të Australisë tani posedon plastikë në stomak.
Përkeqësimi i lëkurës gjatë stresit
Stresi është një nga faktorët kryesorë që dëmtojnë organizmin tonë. Pasojat e tij ndonëse nuk mund të jenë të menjëherëshme, janë afatgjata. Stresi manifestohet rregullisht nëpërmjet akneve dhe puçrave. Kjo ndodh sepse kur njerëzit janë të stresuar, kanë tendencën të prekin fytyrën më shpesh se zakonishtë. Stresi mund të ndikoj në lëkurë në mënyra të ndryshme. Një nga mënyrat më të zakonshme është se stresi mund të shkaktojë një shtim të hormoneve të stresit në organizëm, të cilat mund të ndikojnë në të gjitha organet e trupit, përfshirë edhe lëkurën.
= Si e ndikon lëkurën? = Ekziston një lidhje e fortë mes mirëqenies mendore dhe shëndetit të lëkurës tuaj. Kjo përkthehet përgjithësisht në akne, skuqje, kruarje apo simptoma të tjera të ngjashme. Stresi mund të shkaktojë akne dhe aknet mund të shkaktojnë stres apo shëndet të dobët mendor. Megjithatë kjo marrëdhënie është mjaft komplekse dhe e vështirë për të dhënë një zgjidhje për të gjithë njerëzit. Hormonet e stresit mund të shkaktojnë një shtim në prodhimin e yndyrave në lëkurë, duke shkaktuar akne dhe tharësira. Gjithashtu, stresi mund të shkaktojë një shtim në inflamacionin në trup, i cili mund të ndikoj në lëkurë dhe të shkaktojë skuqje dhe reagime alergjike. Në raste të ralla, stresi mund të shkaktojë edhe një shtim të përhapjes së psoriasisit ose ekzemës.
Pse ndikon stresi në lëkurë në këtë mënyrë?
Ka te beje me sistemin imunitar dhe të gjitha ato përgjigje ndaj stresit që ka trupi juaj. "Ekzema mund te jete nje pergjigje ndaj nje sistemi imunitar tê kompromentuar për shkak të çlirimit të tepërt të hormoneve të stresit, i shkaktuar nga përgjigja e zgjatur e luftës ose ikjes së trupit ndaj stresit".                                                                                           Me fjalë të tjera, kur e gjithë java ka kaluar me shqetësimet në punë, shkollë, fëmijët etj, trupi juaj e kalon rrezikun e perceptuar, duke shkaktuar ekzemë. Stresi mendor përkeqëson simptomat e ekzemës. Mjekët nuk janë të sigurtë çfarë shkakton simptomat e ekzemës gjatë stresit mendor, megjithatë, pacientët e ekzemës atopike raportojnë se simptomat e tyre përkeqësohen gjatë stresit mendor. Mendohet se gjatë kësaj periudhe krijohet një rreth vicioz – simptomat e ekzemës stresojnë pacientin dhe nga ana tjetër stresi rezultues acaron simptomat e ekzemës.
= Cilat janë simptomat e ekzemës? =
Shikoni dhe
https://wordpress.com/post/luisabardhoshi9.wordpress.com/86https://wordpress.com/post/luisabardhoshi9.wordpress.com/86https://wordpress.com/post/luisabardhoshi9.wordpress.com/86https://wordpress.com/post/luisabardhoshi9.wordpress.com/86
Referimet
https://top-channel.tv/2021/06/02/stresi-shkakton-probleme-tek-shendeti-i-lekures-si-ta-parandaloni/