cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Principatat arbërore
Principatat arbërore i referohet një numri të principatave të krijuar në mesjetë në Arbëri dhe Epir që ishin të sunduar nga fisnikët arbër. Shekulli XII shënoi principatën e parë shqiptare, Principata e Arbërit, por është në shekullin e XIV dhe në fillim të shekullit XV periudha kur kjo principatë u bë më e fortë, sidomos për shkak të rënies së Perandorisë serbe. Shumica e këtyre principatave ishin të bashkuara në 1444 sipas shtetit shqiptar, të quajtur Lidhja e Lezhës. Nje nga sunduesit me te njohur ishte Dhimitri. Ai mbante disa tituj si princ arhond i madh dhe gjykates.
221 p.e.s.
Mbi vitin 221 p.e.s..
Lekbibaj
Lekbibaji është një fshat në komunën Lekbibaj në rrethin e Tropojës në veri të Shqipërisë. Me reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015, ajo u bë nënndarje e bashkisë Tropojë. Popullsia në regjistrimin e vitit 2011 ishte 1207. Është qendra historike e rajonit Nikaj-Mërturi.
Afërsia me Komanin, Fierzën e bëjnë edhe më të veçantë, shtrihet përballë Liqenit të Komanit, ndërsa në të majtë të fshatit gjarpërson lumi i Currajve, i cili në fund të fshatit derdhet në liqenin e Komanit. Mbrapa dhe anash fshatit shtrihen bjeshkët e larta, të cilat ofrojnë një pamje tejet përrallore. Të qenit në një pozitë, të tillë, në afërsi të liqenit dhe lumit, me një pamje spektakolare lartë nga fshati, Lekbibaj ka nisur të bëhet një zonë e lakmueshme për turistët, e në veçanti për turistët e huaj.
Lekbibaj  ka nisur të frekuentohet vitet e fundit nga të huaj, të cilët e kanë kthyer në një destinacion kaq shumë të preferuar për këdo që dashuron natyrën dhe alpet e Shqipërisë. Arsyet janë të shumta! Fshati shtrihet në një pozitë tejet të favorshme gjeografike, përballë Liqenit të Komanit ndërsa rrethohet nga bjeshkët e larta.
Mungesa e infrastrukturës, shpesh edhe asaj bazikes duket se nuk i ka penguar turistët të rendin drejt tij për të zbuluar magjinë e fshehur të fshtrave të vegjël e bujar të veriut të Shqipërisë. Por, as vendasit ta shohin të ardhmen drejt turizmit. Ndaj nuk është çudi që kur ta vizitoni Lekbibaj, të mësoni se një pjesë e rrugës është shtruar vullnetarisht nga banorët e zonës të cilët kanë përshtatur edhe ambjentet për frekuentim turistik.
Kantoni Segonzac
Kantoni Segonzac (frëngjisht: Canton de Segonzac) është një kanton në departamentin Charente, rajonin Poitou-Charentes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Segonzac. Ka sipërfaqe 229km2 dhe popullsi 12142 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Segonzac aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Shtika
është një fshat në Rrethin e Kolonjës në Shqipëri.
220 p.e.s.
Mbi vitin 220 p.e.s..
Udhëheqës të shteteve në vitin 1858
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Nacionalizmi turk
parapamje|[[Mustafa Kemal Atatürk]] parapamje|Punëtorët turq që mbanin kokën prej bronzi të Ataturkut Nacionalizmi turk (turqisht: Türk milliyetçiliği) është një ideologji politike që promovon dhe lavdëron popullin turk, qoftë si një grup kombëtar, etnik ose gjuhësor.
Historia
Pas rënies së Perandorisë Osmane, Mustafa Qemal Ataturku erdhi në pushtet. Ai prezantoi një reformë gjuhësore me synimin për të "pastruar" gjuhën turke nga ndikimi i huaj. Ai gjithashtu promovoi Teorinë e Gjuhës së Diellit në qarqet politike dhe arsimore turke që nga viti 1935. Studiuesit turq në atë kohë si Hüseyin Cahit Yalçın dhe Rıfat Osman Bey dolën gjithashtu me idenë se sumerët e hershëm ishin prototurq.
Variantet
parapamje|185px|[[Mehmet Emin Yurdakul, shkrimtari dhe politikani nacionalist turk, shkrimet dhe poezitë e tij patën një ndikim të madh në përcaktimin e termit vatan (Atdheu).]] parapamje|185px|[[Ziya Gökalp, ideolog i nacionalizmit turk dhe më vonë anëtar i Asamblesë së Madhe Kombëtare të Mustafa Qemalit]] Ideologjitë e lidhura me nacionalizmin turk përfshijnë panturqizmin ose turanizmin (një formë e esencializmit etnik ose racor ose misticizmi kombëtar), sintezën turko-islamike (e cila kombinon nacionalizmin turk me identitetin islamik), anatolianizmin (i cili e konsideron kombin turk si një entitet të veçantë që u zhvillua pas pushtimit selxhuk të Anadollit në shekullin e 11-të), dhe kemalizmit laik, qytetar nacionalist.
Qemalizmi
E zbatuar nga Ataturku, ideologjia themeluese e Republikës së Turqisë paraqet nacionalizmin (turqisht: milliyetçilik) si një nga gjashtë shtyllat e saj themelore.
Revolucioni kemalist synonte të krijonte një shtet kombëtar nga mbetjet e Perandorisë Osmane multi-fetare dhe multietnike. Nacionalizmi kemalist buron nga teoritë e kontratës sociale, veçanërisht nga parimet e mbrojtura nga Jean-Jacques Rousseau dhe The Social Contract. Perceptimi qemalist i kontratës sociale u ndikua nga shpërbërja e Perandorisë Osmane, e cila u perceptua si produkt i dështimit të sistemit osman Millet dhe i politikës joefektive osmane. Nacionalizmi qemalist, pasi përjetoi rënien e Perandorisë Osmane, e përcaktoi kontratën shoqërore si "idealin më të lartë".
Në vitet 1930 kemalizmi u bë një ideologji shtetërore gjithëpërfshirëse e bazuar në thëniet dhe shkrimet e tij. Përkufizimi qemalist i kombësisë u integrua në nenin 66 të Kushtetutës së Republikës së Turqisë. Ligjërisht, çdo qytetar përkufizohet si turk, pa dallim etnie apo feje. Ligji i shtetësisë turke thotë se atij ose asaj mund t'i hiqet shtetësia e tij/saj vetëm përmes një akti tradhtie.
Nacionalizmi qemalist beson në parimin se shteti turk është një tërësi e pandashme që përfshin territorin dhe popullin e tij, i cili përkufizohet si "bashkimi i shtetit".
Panturqizmi
Nacionalizmi "turanist" filloi me Shoqërinë Turaniste të themeluar në vitin 1839, pasuar më 1908 me Shoqërinë Turke, e cila më vonë u bë vatra turke dhe përfundimisht u zgjerua duke përfshirë ideologji të tilla si panturanizmi dhe panturqizmi. Revolucioni i Turqve të Rinj që përmbysi Sulltan Abdul Hamidin II, solli nacionalistët turq në pushtet në Perandorinë Osmane, duke çuar përfundimisht në kontrollin e tre pashallarëve të qeverisë së vonë osmane.
Anatolianizmi
Anatolianizmi (turqisht: Anadoluculuk) merr si pikënisje se burimi kryesor i kulturës turke duhet të jetë Anadolli (Anadolu), dhe baza kryesore e këtij mendimi është se populli turk kishte ndërtuar një qytetërim të ri në Anadoll pas vitit 1071 kur fitoi në Beteja e Manzikertit.
Në epokën e hershme republikane, disa intelektualë si Hilmi Ziya Ülken, Mehmet Râif Ogan dhe Nurettin Topçu propozuan që origjina e nacionalizmit turk të kërkohej në Anadoll, jo në “Turan”.
Hilmi Ziya Ülken, një nga themeluesit e anatolianizmit, ishte kundër neo-osmanizmit dhe pan-islamizmit, si dhe kundër turanizmit. Në vitin 1919, Ülken shkroi një libër të titulluar Anadolunun Bugünki Vazifeleri (Detyrat e tashme të Anadollit), por nuk u botua. Ülken dhe miqtë botuan periodikun Anadolu. Ata punuan për të formuar një filozofi alternative ndaj osmanizmit, islamizmit dhe turanizmit.
Sinteza turko-islame
Sinteza turko-islamike (turqisht: Türk-İslam sentezi) është një ideologji islamike-konservatore e ekstremit të djathtë që ndërthur nacionalizmin turk dhe islamin.
Termi u krijua në vitin 1972 nga historiani konservator İbrahim Kafesoğlu, i cili e gjurmoi sintezën turko-islame që nga dinastia e parë turke muslimane, Karahanidët, në shekullin e 11-të. Kafesoğlu e shikoi kontaktin midis kulturës së lashtë stepë të turqve dhe Islamit si një proces përsosjeje. "Sinteza" u përfaqësua në vitet 1970 në klubin intelektual Aydınlar Ocağı (fjalë për fjalë "Vatra e Intelektualëve"), themeluesi i të cilit ishte Kafesoğlu. Përfaqësuesit e klubit intelektual i formuluan në mënyrë eksplicite mendimet e tyre dhe në veçanti kuptimin e historisë në vitin 1973 në tekstin Aydınlar Ocağı'nın Görüşü (fjalë për fjalë "Pamja e vatrës së intelektualëve"). Pika e nisjes ishte antikomunizmi dhe një përpjekje për t'iu kundërvënë ideologjisë marksiste, e cila u perceptua si një kërcënim për vlerat turke.
Pas trazirave të viteve 1970 me përplasjet e përgjakshme midis kampeve politike dhe grushtit të shtetit turk të vitit 1980, junta u përpoq, megjithë rezervat për fundamentalizmin fetar (turqisht: irtica), të përdorte idetë dhe vlerat islamike-konservatore për të rivendosur rendin dhe unitetin. Pas grushtit të shtetit të vitit 1980, diktatura ushtarake bëri një kombinim të panturqizmit, sintezës turko-islame dhe qemalizmit si ideologji zyrtare shtetërore. Udhëheqësit e mendimit të sintezës turko-islame supozuan se turqit luajtën një rol të rëndësishëm në përhapjen e Islamit dhe në këtë mënyrë zhvilluan identitetin e tyre kombëtar si pjesë e umetit islam. Sipas këtij koncepti, të qenit turk është i mundur vetëm në lidhje me Islamin. Ideja e një sinteze turko-islame është ende shumë e përhapur në rrethet e lëvizjes Ülkücü.
Nacionalizmi turko-qipriot
Nacionalizmi turk qipriot thekson mbështetjen për pavarësinë e Republikës Turke të Qipros Veriore dhe dëshiron që Qiproja Veriore të qëndrojë e pavarur nga Turqia duke kundërshtuar idenë e një Qiproje të bashkuar me Republikën e Qipros të dominuar nga grekët.
Neo-nazizmi dhe neofashizmi
Një grup neo-nazist ekzistonte në vitin 1969 në Izmir, kur një grup ish-anëtarësh të Partisë Republikane së Kombit të Fshatarëve (partia pararendëse e Partisë së Lëvizjes Nacionaliste) themeluan shoqatën Nasyonal Aktivitede Zinde İnkişaf ("Zhvillimi i vrullshëm në veprimtarinë kombëtare"). Klubi mbante dy njësi luftarake. Anëtarët mbanin uniforma SA dhe përdorën përshëndetjen e Hitlerit. Një nga liderët (Gündüz Kapancıoğlu) u ripranua në Partinë e Lëvizjes Nacionaliste në vitin 1975.
Sot, përveç Ujqërve Gri neofashistë dhe partisë ultranacionaliste turke të Partisë Lëvizjes Nacionaliste, në Turqi ekzistojnë disa organizata neo-naziste si Partia Naziste Turke ose Partia Nacional Socialiste e Turqisë, të cilat bazohen kryesisht në internet.
Ligjet e turqizmit fyes
Neni 301 i Kodit Penal Turk, i cili perceptohet si në kundërshtim me nocionin e lirisë së shprehjes, thotë "Personi që denigron publikisht kombin turk, Republikën e Turqisë, Asamblenë e Madhe Kombëtare të Turqisë, Qeverinë e Republikës. të Turqisë dhe organeve gjyqësore të shtetit, dënohet me burgim nga gjashtë muaj deri në dy vjet, por gjithashtu mund të jetë vetëm me lejen e ministrit të drejtësisë" Megjithatë, thuhet gjithashtu se "Shprehjet e mendimit të synuara. të kritikosh nuk përbën krim."
Kohët e fundit ka pasur indikacione se Turqia mund të shfuqizojë ose modifikojë nenin 301, pas sikletit të pësuar nga disa raste të profilit të lartë. Nacionalistët brenda sistemit gjyqësor, me qëllim të pengimit të pranimit të plotë të Turqisë në Bashkimin Evropian, kanë përdorur nenin 301 për të nisur gjyqe kundër njerëzve si nobelisti turk fitues i çmimit Nobel Orhan Pamuk, romancierja turke Elif Shafak dhe i ndjeri Hrant Dink për pranimin e ekzistencës së gjenocidit armen.
Në maj 2007, u vu në fuqi një ligj që lejonte Turqinë të bllokonte faqet e internetit që konsiderohen fyese për Ataturkun.
Sinica
Sinica është një fshat në komunën Miras në rrethin e Devollit të Shqipërisë.
Tale
Tale është një fshat në Bashkin e Lezhës të Shqipërisë. Plazhet e tij të tërhequr shumë turistë, veçanërisht me rritjen e lokalet dhe hotelet e vogla.
218 p.e.s.
Mbi vitin 218 p.e.s..
Ngjarje
Fillimi i Luftës së Dytë Punike.
Giorgio Demetrio Gallaro
Jeta
Më 31 mars 2015 ai u emërua nga Papa Françesku në vendin e peshkopit të Eparkisë së Horës e Arbëreshëvet të Siçilisë. Merr bekimin ipeshkvore në Kryekishën e Shën Mitrit të Horës së Arbëreshëvet më 29 qershor 2015 nga peshkopi i Ungrës Donato Oliverio, bashkë-shenjtërim me peshkopin Demetrios Salachas dhe Nicholas James Samra.
Më 25 shkurt 2020, Papa Françesku e emëroi sekretar të Kongregatës për Kishat Lindore dhe i dha titullin personal të kryepeshkopit, duke e emëruar administrator apostolik të Eparkisë së Horës e Arbëreshëvet.
Më 4 korrik 2020, Papa Françesku e emëron atë si konsulent në Këshillin Papnor për Promovimin e Unitetit të Krishterë.
Ai flet rrjedhshëm italisht dhe anglisht, ndërsa liturgjikisht përdor greqishten e vjetër dhe shqipen, sipas traditës së Kishës Greko-Katolike Italo-Shqiptare. Gjatë përgatitjes së tij për priftëri, ai studioi gramatikën e gjuhës letrare shqipe. Ai tashmë ka kryer detyrën në gjuhën arabe, sipas traditës së Kishës Greko-Katolike Melkite.
Nderime
Më 3 nëntor 2021, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Ilir Meta, gjatë takimit institucional me komunitetin arbëresh i Sicilisë, i dha kryepeshkopit Giorgio Demetro Gallaro-t, administrator i Eparkisë së Horës e Arbëreshëvet/Piana degli Albanesi, titullin e lartë "Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut" në shenjë mirënjohjeje për Kishën Arbëreshe/Italo-Albanese, e cila ndodhet në Horën e Arbëreshëvet, në ruajtjen dhe transmetimin e ritit bizantin dhe të traditave kishtare në gjuhën shqipe.
Wilson Kokalari
Wilson Kokalari, u lind në Gjirokastër dhe vjen nga familja e shquar Kokalari. Wilson-i ishte vetëm një vjeç e gjysëm kur e gjithë familja e tij u zhvendos në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. I ati, Hilmi Kokalari ishte biznesmen i shkathët. Qysh në fillim filloi biznes me ullinj dhe djathë me Shqipërinë. Kjo përpjekje për të mos u shkëputur tërësisht nga Shqipëria përpak i kushtoi rëndë Hilmiut që në vitin 1939 u kthye nga Shqipëria vetëm pak ditë përpara pushtimit italian. Me shkëputjen e lidhjeve, ai u përqëndrua në tregtinë e pronave të patundshme.
Djemtë e tij Wilson Kokalari dhe i vëllai, u dashuruan pas inxhinierisë. Wilson shkoi në “Perdue University” ku shkojnë pothuajse të gjithë ata që bëhen astronautë.
U nda nga jeta më 24 mars 2014 në moshën 78 vjeçare.
La Seu d'Urgell
La Seu d'Urgell është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Alt Urgell, të provincës Lleida, në Katalonia. La Seu d'Urgell ka 12986 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 15.44 km2.
Lidhje të jashtme
La Seu d'Urgell
Korneli
Papa Korneli ( l. 180 afërsisht, Roma - v. qershor 253, Centocelle) ishte papa i 21 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më mars 251 dhe deri më qershor 253. Paraardhës i tij ishte papa Fabiani, ndërsa pasardhësi papa Luçio I.
Oliver Sorg
Oliver Sorg (lindur më 29 maj 1990) është një futbollist gjerman i cili luan si mbrojtës i djathtë për skuadrën gjermane SC Freiburg në Bundesligë. Pozicioni i tij natyral dhe i parë ka qënë mbrojtës i majtë, por kur skuadra e tij kishte probleme, ai u detyrua të përshtateshe në krahun e djathtë.
217 p.e.s.
Mbi vitin 217 p.e.s..
216 p.e.s.
Mbi vitin 216 p.e.s..
Kantoni Matoury
Kantoni Matoury (frëngjisht: Canton de Matoury) është një kanton në departamentin Guyane, rajonin Guyane në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Matoury. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 24893 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Matoury aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Njësia administrative Miras
Komuna Miras është një komunë në Rrethin e Devollit në Shqipëri.
Antoni Ramalletsi
Pjesën më të madhe të karrierën e bëri në FC Barcelona gjatë viteve të ’50-ta dhe ’60-ta të shekullit XX, ku fitoi edhe Trofeun Zamora si portieri më i mirë i La Ligës në pesë ndeshje, si dhe 17 nderime të tjera nga klubi.
Ramalletsi luajti për Spanjën në Botërorin 1950 dhe në vitet e ’60-ta menaxhonte disa ekipe të këtij vendi, ku fitoi edhe dy trofe të tjera të mëdha me Zaragozën.
Jeta
Antonio Ramalletsi lindi në vitin 1924, në një rrugë të Gracisë të Barcelonës, në një familje të thjeshtë. Në vitin 1941 nënshkroi kontratë me klubin e Gracisë. Pasioni i tij ishte aq i fortë saqë ai hoqi dorë nga rruga e babit të tij, i cili merrej me industrinë e tekstilit. Ndërsa gjashtë vite më vonë nënshkruan me FC Barcelonën.
Ramalletsi vdiq në shtëpinë e tij në afërsi të Barcelonës, më 31 korrik 2013, në moshën 89 vjeçare.
Karriera në klub
I lindur në Barcelonë të Katalunisë, Ramalletsi nënshkroi për FC Barcelonën në vitin 1947, në moshën 23 vjeçare, nga Real Valladolidi ku e kaloi sezonin e parë pasi u shit. Ai u kthye përsëri në klub për të luajtur në derbin kundër FC Sevillës në ndeshjet e La Ligës, më 28 nëntor 1948, derb të cilin e fitoi me rezultat 2:1. Edhe pse kjo ishte paraqitja e tij e vetme gjatë sezonit, ai u bë një yll, duke u bërë njësi e domosdoshme e mbrojtjes së ekipit të tij – që më vonë u emërua “Club de Futbol Barcelona” – ekipi fitoi gjashtë liga dhe pesë Kupa të Mbretit. Gjatë sezonit 1951-52, Barça fitoi pesë kupa kryesore, ku Ramalletsi kontribuoi në 28 lojëra të ligës dhe u mori trofenë e tij të parë en:Ricardo Zamora Trophy.
Gjatë viteve të ’50-ta të shek. XX, Ramallets ishte lojtari më i suksesshëm i ekipit të Barcelonës duke përfshirë Joan Segarrën, Maria Gonzalvon, Kubalin, Kocsisin, Evariston, Luis Suarezin dhe Cziborin. Gjatë periudhës që ishte në këtë klub ai pati 538 paraqitje, duke përfshirë 288 paraqitjet në ligën për Kupën e Mbretit. Më 6 mars 1962, blaugranët luajtën një ndeshje për nderë të tij kundër Klubit të Hamburgut dhe fituan me rezultat 5:1.
Në vitet e ’60-ta Ramalletsi trajnoi disa ekipe duke përfshirë edhe një pjesë të Valladolidit. Në sezonin 1963-64 ai udhëheqi Real Zaragozën në vendin e katër në ligë për Kupë të Spanjës dhe Kupën ndërmjet qyteteve – gatë që me ekipin e Barcelonës e kishte fituar dy herë.
Karriera ndërkombëtare
Ramalletsi luajti 35 lojëra për Spanjën gjatë 11 vjetëve, duke e bërë debutimin e tij kundër Kilit më 29 qeshor 1950, gjatë Kupës së Botës të mbajtur në Brazil. Gjatë këtij turneu ai e fitoi nofkën Maca e Marakanës, duke e radhitur kombëtaren e vet në fazën e dytë të grupeve.
Ramalletsi po ashtu luajti në shtatë lojëra ekipin jozyrtar të Katalunisë.
Kombëtarja meksikane e futbollit
Golashënuesit më të mirë
Lojtarët me tekstin e trashë janë akoma aktiv me Meksikën.
Lojtarët me më shumë ndeshje
Lojtarët me tekstin e trashë janë akoma aktiv me Meksikën. Redaktuar më 5 Mars 2014.
Kantoni Confolens-Sud
Kantoni Confolens-Sud (frëngjisht: Canton de Confolens-Sud) është një kanton në departamentin Charente, rajonin Poitou-Charentes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Confolens. Ka sipërfaqe 316km2 dhe popullsi 6613 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Confolens-Sud aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Rilë
Rila është një fshat në komunën Shënkoll në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
Rrila njihet per infrastukturen e shtepive dhe gjelberimi qe e karakterizon.Ndodhet prane bregdetit te Tales per afro 15 minuta dhe ndodhet gjysme ore larg qytetit te Lezhes.Ne rrile ndodhen qendra shendetesore dyqane supermarkete lokale parukeri lavazhe
Dajç (Lezhë)
parapamje|Lezhë Dajçi është një fshat në komunën Dajç në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
Kullasi
është një fshat në Shqipëri...
Ardian Bujupi
parapamje|200px|Ardian Bujupi Ardian Bujupi (lindur më 27 prill 1991) këngëtar, shqiptar nga Kosova me vendqëndrim në Gjermani.
Ardiani është adhurues i drejtimeve muzikore R'n'B (arë-en-bi) dhe Hip Hop, si dhe pedantë jo vetem në veshmbathje.
Kantoni Tauves
Kantoni Tauves (frëngjisht: Canton de Tauves) është një kanton në departamentin Puy-de-Dôme, rajonin Auvergne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Tauves. Ka sipërfaqe 159.8km2 dhe popullsi 2705 banorë.
Folklori muzikor, isopolifonia & monodia
Folklori muzikor, isopolifonia & monodia Gjinia: Muzikë. Autori: Vasil S. Tole. Shtëpia botuese: "Uegen". Viti i botimit 2007. Faqet e librit 562. ISBN 978-99943-39-53-2
Fragment nga libri
Rëndom pohohet se degët e tjera të artit si: muzika, arkitektura, skulptura e piktura, nuk kanë qenë të panjohura në Shqipëri dhe në disa kohë patën arritur shkallën më të lartë sikurse na e vërtetojnë sot gërmimet arkeologjike. Megjithë ngjyrimet romantike që mbart citimi i mëposhtëm, thuhet se në kohët e vjetra "... shqiptarët i kushtuan perëndisë së muzikës qytetin e Apolonisë" dhe se akoma "...banorët e atyre viseve mbajnë emrin Myzeqarë".
Sipas Konicës: një herë është shprehur një mendim se muzika polifonike mund të ketë buruar në Shqipëri, ku vizituesit italianë nuk kanë mundur të mos vërejnë këtë veçori etj. Edhe më tej gojëdhëna të ndyshme për mitizimin e muzikës nga ilirët na janë bërë të njohura prej autorëve të antikitetit.
Duke vazhduar me dokumentat që na vijnë prej arkeologjisë sonë muzikore, do të përmendja edhe një unazë të shek. XV para erës së re, në gurin e së cilës është gdhendur figura e Panit brinoç me këmbë dhie, duke i rënë një vegle frymore me dy tyta të bigëzuara. Nga këto dëshmi provohet gjithashtu edhe ekzistenca e instrumentave polifonikë qysh në ndërtim si p.sh tipi i fyellit të dyfishtë që dokumentohet në Shqipërinë Jugperëndimore, në Apolloni, që në shek. VI - V p.e.re dhe në luginën e sipërme të Vjosës në shek. IV-III p.e.re etj. Gjithashtu theksohet fakti se ekzistenca e polifonisë sot tek arbëreshët në Itali, provon se në shek. XIV - XV, kohë kur ata emigruan, polifonia ishte një relitet muzikor i pranuar nga të gjithë në Shqipërinë e Jugut.
Ende, në pamundësi të dokumentimit të fenomenit sonor të polifonisë sonë në kohët e vjetra, mund të themi se ekzistenca në folklorin muzikor polifonik e disa gjinive si. p.sh në këngën polifonike me origjinë mitologjike apo në "vallet rituale", mund të provojë se polifonia ka qenë bashkëudhëtarja muzikore e përhershme e gjinisë. Në këtë tip kënge të bien në sy, si një shtresim i lashtë me prejardhje mitologjike, një varg thirrjesh që sjellin jehonën e praktikave ritualo - magjike, të lashta.
Si shembull mund të përmendim të tilla formula stereotipe të fillimit të këngëve: "Oj lia oj", / Vaj lia vaj/ Vaj duduk vaj! etj. Këtu një vend të posaçëm do t'i kushtonim edhe baladave por dhe këngëve historike të cilat këndohen dhe vallëzohen në polifoni. Ndër më tipiket kemi këngën e Dhoqinës e cila gjendet në një zonë të gjerë që përfshin Durrësin, Gramshin, Pogradecin (gjurmë të saj i gjejmë në Korçë), Përmetin, Libohovën, Gjirokastrën, Beratin, Fierin, Vlorën, Sarandën, Çamërinë si dhe këngët polifonike "Skënderbeu trim me fletë" dhe ajo e "Gjorg Golemit" etj.
Ajo ç'ka duhet theksuar përsa i përket studimit të polifonisë, lidhet me faktin se muzika popullore polifonike shqiptare ishte fare e pastudiuar deri para viteve '40 të shek. XX, sepse "... para çlirimit të atdheut askush nuk merrej në vendin tonë me studime muzikologjike, prandaj nuk trashëguam nga e kaluara asnjë farë literature shkencore". Arsyet rreth kësaj mund të jenë nga më të ndryshmet, por deri më atëhere vetë folklori shqiptar si fenomen më i gjerë nuk ishte bërë ende objekt i plotë studimi, e për më tepër polifonia e cila ende sot ngelet nga dukuritë më elitare të folklorit tonë muzikor.
Kuptohet se për të studiuar polifoninë nuk është njësoj, fjala vjen si të studiosh poezinë popullore e cila ka vite që është dokumentuar (pa ja ulur vlerat kësaj të fundit), sepse vetë polifonia, proçesi i shqyrtimit të saj mpleks probleme dhe vështirësi nga më të shumtat. Ky konstatim gjithsesi nuk mohon se nuk ka pasur prekje dhe lokalizim të saj në rrafshin teorik si një dukuri specifike e traditës popullore shqiptare.
Megjithëse pa ekzistencën e punimeve të mirëfillta mbi polifoninë popullore, ka ekzistuar një interes i përgjithshëm rreth këndimit muzikor shqiptar me shumë zëra, i shfaqur në punime të ndryshme, qofshin këto letrare, të arteve pamore apo dhe të fushave të tjera të dijes, i cili me sa kemi mundur ne të hulumtojmë deri më sot, datohet qysh në dhjetvjeçarët e parë të shek. XVIII.
Më poshtë, në rend kronologjik do të paraqesim punën e autorëve shqiptarë dhe të huaj të cilët kanë përmendur në veprat e tyre (të botuara brenda apo jashtë Shqipërisë), fenomenin e polifonisë popullore, si dhe të gjitha ato kujtime, vizita dhe përshtypje për Shqipërinë, së bashku me krijimtarinë poetike folklorike gojore, një pjesë e madhe e së cilës lidhet me këndimin polifonik edhe sot e kësaj dite. Ky interesim buronte dhe ishte i lidhur me faktin se "... Shqipëria mesjetare kish një pamje të një vendi të ashpër malor, të një zone tipike "strehimi e reliktesh", ku ruheshin tipare arkaike të kulturës lëndore e shpirtërore e të organizimit shoqëror".
Kryekreje, një të dhënë të rëndësishme për konstatimin e të kënduarit polifonik në jug të Shqipërisë na i jep Evlija Çelebi Sejjahatnamesi, në udhëpërshkrimet e tij të viteve 1660 - 1664. Ai shkruan se "... gjirokastritët kanë edhe një zakon tjetër të çuditshëm: vajtojnë njerëzit që kanë vdekë deri shtatë a tetëdhjetë vjet përpara. Çdo të Diellë gjith far' e fisi i të vdekunit mblidhen në një shtëpi dhe bajnë përshpirtje për të ndjerin tue mbledhë vajtuese me pagesë të cilat qajnë e vajtojnë me dhimje të madhe, me za të naltë e të mallëngjyeshëm tue derdhë lot si rrëke. Në këtë ditë në qytet nuk mund të qëndrojë njeriu nga poterja e zhurma e vaktueseve. Unë e pagëzova Gjirokastrën "qyteti i vajtimit".
Nga autorët shqiptarë përmendim afreskun e pikturuar nga piktori David Selenicasi rreth vitit 1715, i cili gjendet në manastirin "Laura e Madhe, kapelja e virgjëreshës Kukuzelisa", në malin i Shenjtë. Afresku paraqet katër gra duke kërcyer të shoqëruara nga një formacion me vegla i përbërë nga dy vegla aerofone dhe dy kordofone. Sipas F.Hudhrit, në këtë punim vihet re trajtimi jetësor i figurave, duke "shkelur" dogmat e diktuara nga kanonet bizantine.
Paskëtaj kemi një fjali të vetme të shkëputur nga vepra e Marie Wortley - Montagu, "Letters and Works", në të cilën ajo pas vizitës në Shqipëri më 1817, shkruan për shqiptarët se: "Ata të gjithë janë të veshur dhe të armatosur me paratë e veta, ca burra zakonisht lakmitarë, të veshur në pëlhurë të pastër të bardhë, duke mbajtur pushkë tepër të gjata, të cilat i mbajnë mbi supe sikur të mos ndjenin peshën e tyre, me prijësin që ia jep një këndimi të ashpër, jo të pakëndshëm, dhe me të tjerët, që përbëjnë korin".
Nga veprat e F.C. Pouqeville "Voyage en Moree, a Constantinople, en Albanie (pedant les annees 1789 - 1801), kemi këtë konstatim për vallen e kënduar polifonike kur thotë se "... këta banorë të maleve Akroqerame e bashkojnë këtë valle me këngë, që vijnë që nga shekujt famëmadhë të Skënderbeut dhe e përdorin për të qortuar qullosjen e osmanllinjve". Në veprën tjetër "Voyage de la Grece", të botuar më 1826, veç të tjerash, ai shpjegon efektin që i la këndimi i një kënge të dëgjuar pranë Lukovës me fjalët: "... shqiptarët këndonin me një zë aq të fortë sa të çponte veshët", që ne mendojmë se nuk është gjë tjetër veçse këndimi së bashku në grup i një kënge polifonike.
Në zall të shtruar ndritën zjarret natën, darka mbaroi, vjen rrotull verë e kuqe ; Dhe kush u ndodh atje pa pritur gjë, Ju muar mentë fare nga ajo pamje ; Se sa pa shkuar orëz e mesnatës, Përcjellësit ia nisën këngës tyre ; Çdo Palikar e flaku tutje shpatën Kërcyen dorëpërdorë njëri pas tjetrit, Me këngë apo vajtim u drodhën fustanellat.
Vlerësime më të përgjithshme për këndimin polifonik të jugut dhe atë të arvanitasve kemi edhe nga Henry Holland, në veprën e tij "Travels in the Ionian isles, Albania, Thessaly during the years 1812 - 1813"[22]. Një e dhënë mjaft interesante për konstatimin e iso - polifonisë në gjysmën e parë të shek. XIX, na vjen edhe nga udhëtimi në Shqipëri, e konkretisht në Janinë, në periudhën shtator tetor të vitit 1830 i anglezit Benzhamin Dizrael (1804 - 1881), më pas kryeministër i Anglisë për rreth 12 vjet. Në një nga letrat që i dërgon nga Janina të atit ndër të tjera ai shkruan: "... një natë Mehmet Aga solli një grup këngëtarësh të cilët kënduan me iso një balladë për vrasjen e Veli Beut dhe rebelëve të tjerë".
Më tej, në artet pamore, do të gjejmë shembuj të tjerë të dukurisë së polifonisë popullore shqiptare. Në këto vite (1820 - 1840) kemi tre piktorë të huaj dhe pikturat e tyre në vaj me këtë temë. A. Deka (1803 - 1860) me veprën "Valltarët shqiptarë", vallen të cilën ata kërcejnë e ka shpjeguar edhe T. S. Huges duke e quajtur "Albanitico" ose vallja kombëtare e palikarëve shqiptarë, L. Zherom (1824 - 1904) dhe K. Udvil (1856 - 1927), të dy me pikturat e titulluara njësoj: "Shqiptarët që këndojnë".
Në veprën e Ami Boue " La Turquie d'Europe" të botuar në Paris më 1840, gjejmë edhe shpjegimet mbi mënyrat e të kënduarit të popujve të ndryshëm. Ndër të tjera ai thotë se "... grekët bile dhe zinzarët (vllehët) këndojnë më mirë se sllavët dhe banorët e Shqipërisë së Jugut janë në mes të tyre". Nga kolana e mbledhësve dhe botuesve të huaj të folklorit letrar polifonik do të evidentoja ndër ta J. G. Hahn me botimin e "Albanesischen Studien" më 1854, ku zë vendin e saj edhe kënga shumë e njohur e "Urës së Qabesë".
Zef Jubani, (1818-1880) në artikullin e tij publiçistik "Mbi poezinë dhe muzikën shqiptare", jep ndër të parët një konstatim për muzikën polifonike të Myzeqesë. Ai thotë se banorët e këtyre viseve mbajnë akoma emrin Myzeqarë, që do të thotë njerëz me prirje për muzikën dhe të cilët edhe sot vërtetojnë me fakte këtë cilësim tradicional.
215 p.e.s.
Mbi vitin 215 p.e.s..
Folklori muzikor, isopolifonia & monodia
Fragment nga libri
Nga mbledhësit shqiptarë të folklorit do të përmendim Thimi Mitkon dhe veprën e tij "Bleta shqiptare", të përgatitur për botim më 1874. Një vend të rëndësishëm në të krahas folklorit popullor në tërësi, zënë poezitë popullore të këngëve popullore polifonike, të cilat ai i mblodhi "... i pështetur ndë dorëgjerësinë dhe ndë atdhetarinë e bashkëmëmëdhetarëve të mij, shpërenj që, ndë mbledhje të dytë, të jap ndë dritë lëndë më të shumëtë e më të plotë, prej së cilës gumëzhin Shqipëria". Po kështu edhe Faik Konica, i cili në vitin 1887 thoshte se ajo që do të ofrojë ndoshta një interes të ri, para së gjithash janë vajtimet, trenet, ato gjëmë, kuisje (lamentations) të ritmuara që gratë i improvizojnë mbi varrin e të vdekurve, karakteri antik i të cilave shpesh i ka mahnitur udhëtarët që kaluan andej.
Në parathënien e veprës së tij "Valët e Detit", të botuar në Sofje më 1908, folkloristi Spiro Dine shpjegon mënyrën sesi mblidhte folklorin nga shqiptarët: "... kudo që gjenja shqiptar do t'i ngarkohesha dhe do t'i lutesha të më thosh sa që dinte. Por eshe për fat të mirë atë kohë, ndodheshin dhe shqiptarë shumë n'Egjypt, nga do të shkonje do të piqnje shqiptarë. Karakollët e Kairos qenë plotë gegë e toskë. Këngët e vallet nukë rreshtnin".
Në vitet '30 kemi interesimet e disa kompozitorëve shqiptarë mbi folklorin muzikor polifonik. Thoma Nasi (1892-1964) kompozoi disa vepra me këtë orientim si "E qarë", "Fyelli i bariut" apo "Katër valle", ndërkohë që kompozitori Kristo Kono (1907 - 1991) pretendonte që të krijonte muzikë "... me frymëzim nga folklori i rrethit tonë (Korçës) veçanërisht të atij të bazuar në shkallën pentatonike, pesëtingujshe. Kisha filluar ta mblidhja këngën popullore e ta studioja strukturën e saj që kur isha në Gjirokastër, si nga ana e melodisë, ashtu edhe nga ajo e polifonisë".
Mbi traditat dhe folklorin muzikor shqiptar në përgjithësi, në dhjetëvjeçarët e parë të shek. XX, interesim kanë shfaqur edhe shoqëritë e huaja kinematografike të cilat kanë realizuar shumë filma dokumentarë në të cilët zbulojnë pasurinë etnografike dhe etnomuzikore të shqiptarëve.
Të parët vëllezërit Manaki më 1906 kanë regjistruar filmin "Lojna e kostumeve popullore" si dhe kanë bërë xhirime të kësaj natyre edhe në Korçë, Përmet, Këlcyrë e Janinë. Më 1913 amerikani William Hovard xhiroi në Shqipëri zakone, tradita e kostume popullore. Shoqëria gjermane "Kabinetfilm" xhiroi më 1932 një film dokumentar me zë që shoqërohej me muzikë origjinale popullore.
Më 1936, regjisori gjerman Karl Gelberman xhiroi filmin "Një udhëtim ëndëronjës nëpër Shqipëri", me pamje nga Korça, Ohri etj. ku jepeshin edhe pamje të kostumeve e zakoneve dhe valle e këngë popullore. Këtu përmendim edhe filmin e gjatë dokumentar "Vëllamët", të xhiruar përsëri nga gjermanët, të mbushur me legjenda e folklor. Më tej kemi një film të "Luce" 1940, ku jepen edhe një grup vajzash hoçishtare të veshura me kostume popullore etj.
Pra, deri në vitet '40 të shek. XX, megjithëse pa pasur studime të mirëfillta si dhe transkriptime muzikore me objekt muzikën popullore polifonike, vetë polifonia ishte një univers muzikor i cili shtrihej nga lindja deri në vdekje të shqiptarit jugor, e si e tillë ajo e ishte prezente në të gjitha gëzimet dhe hidhërimet e tij.
Studimi i parë mbi polifoninë tonë popullore është shkruar nga studiuesi Ramadan Sokoli në vitin 1959, me titullin "Polifonia jonë popullore", fillimisht botuar më vete, e më pas si një pjesë e librit të tij "Folklori Muzikor Shqiptar", Tiranë 1965. Megjithëse gjithçka përfshihet atje është veçse disa faqe, piketat e para të studimit të polifonisë sonë popullore u ngulën me këtë vepër. Me pak fjalë aty jepet shtrirja gjeografike e të kënduarit polifonik, veçoritë e ndërtimit të shumëzërëshit, shkallët pentatonike të polifonisë jugore dhe të dhëna të tjera me interes rreth saj, së bashku me disa transkriptime të muzikës popullore polifonike. Në këtë botim mbi folklorin muzikor shqiptar, në pikëpamje të klasifikimit, polifonia zë vendin qendror, dhe trajtohet krahas dukurive të tjera të folkut tonë.
Vajtimi i vajtojcave Karakteristikat vokale
Zëri I (këndon) zë i dridhshëm
Zëri III (këndon) ligjërim
Zëri IV (këndon) vajtim
Pas polifonisë së plotë në të katër zërat (skema më lart e formuluar nga ne sipas specifikave të dhëna në tekstin letrar), vijohet me një ndërlikim të formulës, e cila qëndron në marrëdhënie më specifike fillimisht mes zërit të I e atij të III e tipit marrje-prerje; pastaj një diafoni e ndërprerë në mes të zërave IV dhe të I ("... duke ndërprerë njëra tjetrën"), të cilave u shtohet edhe zeri i III, e më tej përfundojnë së bashku për të filluar përsëri. Prirja për të "notizuar" dukurinë e polifonisë popullore, nuk mbetet me kaq.
Trajtimi konceptual i lëndës polifonike ka sjellë në veprat e Kadaresë edhe risitë përsa i përket polifonisë si formë. Këtu do të vinim në pah strukturën e romanit "Dimri i madh" i cilësuar si "roman me iso", "roman polifonik", ku çdo gjë në të ndërtohet ashtu si në praktikën e gjallë të të kënduarit popullor ku: "...njëri ia merr këngës, të tjerët rrijnë rreth e rrotull dhe ashtu si njerëzit që i fryjnë zjarrit për ta mbajtur gjallë, ata i mbajnë ison këngës".
Kuptohet se kjo periudhë (1950 - 1990) është periudha më intensive në studimin e polifonisë sonë popullore dhe në interesimin rreth saj, e pasqyruar jo vetëm në sasinë e veprave dhe artikujve të shkruar mbi të, por edhe tek madhësia e lëndës muzikore polifonike e cila ka qënë dashur të mblidhej, të studiohej dhe të transkriptohej.
Iliria (fshat)
Iliria është një fshat në komunitetin Lutuhyn të rrethit Luhansk të rajonit Luhansk të Ukrainës. Ai është i pushtuar që nga viti 2014.
Popullsia është 646 njerëz. Numri i oborreve është 314.
Historia
Fshati u themelua në vitin 1675 nga Kozakët Zaporozhian. Më pas ai u prit si një daçë e rangut të lartë nga flamurtari Panthratius, i cili ishte grek nga kombësia dhe vinte nga Iliria. - zona në pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik. Ai i dha fshatit emrin e sotëm.
Përreth fshatit është një rezervat natyrore - rezervat i përgjithshëm zoologjik i njohur si “Rezervati Iliria”. Në vitin 2013 ky rezervat u zgjerua me 228 hektarë.
La Sentiu de Sió
La Sentiu de Sió është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun La Noguera, të provincës Lleida, në Katalonia. La Sentiu de Sió ka 496 banorë (2009), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 29.47 km2.
Lidhje të jashtme
La Sentiu de Sió
Gjadër
Gjadëri është një fshat në komunën Dajç në rrethin e Lezhës të Shqipërisë.
Dajti Ekspres
thumb|500px|[[shenja dalluese]] thumb|Dajti Ekspres - marketing
Historia
Teleferiku është vepra e parë e këtij lloji për vendin tone. Ndërtimi i teleferikut i ka dhëne një dimension të ri jo vetëm lidhjes dhe komunikimit por edhe të jetës qytetare. Në vetvete ky investim është një simbol i shkurtimit të largësive.
Dajtit Ekspres është një vepër tepër unikale, jo vetëm nga fakti se është i pari investim i këtij lloji në fushën e turizmit, të rekreacionit, te mbrojtjes së natyrës dhe biodiversitetit, por edhe nga fakti se si rrugë ajrore, për transport njerëzish ai ka specifikën e vet. Kjo jo vetëm për kompleksitetin e makinerive dhe pjesëve përbërëse, ashtu edhe për mënyrën e të dimensionuarit të stacioneve të sipërm e të poshtëm, të kullave mbështetëse, që u nënshtrohen forcave të mëdha tërheqëse, përkulëse dhe shtypëse.
Prezenca e dikurshme e «Kampit të Punëtorëve» dhe «Kampit të Pionierëve» si dhe në përgjithësi vlerat eko-turistike të pyllit që kanë tërhequr e po tërheqin nxënës të shkollave, të rinj e të reja, sportistë, alpinistë, skiatorë, turistë nga vende të huaja, në të gjitha stinët, ka treguar dhe po tregon se Parku Kombëtar i Dajtit ka luajtur kryesisht funksionin rekreativ.
Nga pikëpamja sociale instalimi dhe funksionimi i pandërprerë i teleferikut do të bëjë të mundur frekuentimin e Parkut dhe nga qytetarët që deri tani nuk kanë pasur apo nuk do kenë mundësi të udhëtojnë me apo makina.
Nga pikëpamja mjedisore teleferiku duhet konsideruar si elementi numër një i infrastrukturës së një Parku Kombëtar të menaxhuar me drejtim turizmi dhe rekreacioni.
Investimi
Kompania private qe ka ideuar, projektuar dhe zbatuar këtë investim madhështor është “Dajti Ekspres Sh.a.”. Investimi për ndërtimin dhe shfrytëzimin e Teleferikut Dajti Ekspres është tërësisht privat i kryer me financim privat. Vlera totale e investimit të këtij objekti është 6,5 milionë EURO.
Presidenti dhe aksionari maxhoritar i kësaj kompanie është Z. Muhamet Malo (njëkohësisht president i dy nga kompanive me prestigjioze ne treg, Eurolloto dhe Telesport), i cili zotëron 91 % të aksioneve dhe pjesa tjetër e aksioneve nga Shoqëria e Sigurimeve SIGMA.
Ky projekt u mbeshet me kredidhënie nga Banka Credins.
Rezervati Iliria
Rezervati Iliria është një nga objektet e fondit rezervë natyror të rajonit Luhansk, rezervat i përgjithshëm zoologjike me rëndësi lokale
Vendndodhja
Rezervati i përgjithshëm zoologjik ndodhet midis fshatrave Iliria dhe Zakhidne në rrethin Lutuhyne të rajonit të Luhanskut. Koordinatat: 48 ° 22 '33 " gjerësia veriore, 39 ° 00' 49" gjatësia gjeografike lindore.
Historia
Rezervati i përgjithshëm zoologjik me rëndësi lokale "Iliria" u shpall me vendim të këshillit rajonal të deputetëve të popullit të Luhanskut « 4/19 e datës 15 dhjetor 1998. Sipërfaqja fillestare e rezervës ishte 2.667.7219 hektarë. Me vendim të këshillit rajonal të Luhansk të 31 gushtit 2011 fq. N 6/43 sipërfaqja e saj u rrit në 2 846.5408 hektarë. Në tremujorin e dytë të vitit 2013 sipërfaqja e territorit të saj u shtua edhe me 228.03 hektarë të tjerë.
Gjatë agresionit të armatosur rus kundër Ukrainës (2014-2015), duke përfituar nga regjimi okupues, mungesa e autoriteteve rregullatore, individë të ndryshëm filluan të përdorin burimet natyrore të rezervatit Iliria. Ekologët kanë zbuluar gërmime të mëdha në këtë vend natyror, së bashku me të tjera në rajonin e Luhanskut, të cilat janë gropa të mëdha të hapura, deri në dhjetëra hektarë, të përdorura pa autorizim për minierat e qymyrit.
Karakteristikat e përgjithshme
Rezervati i Përgjithshëm "Illyrian" është një seksion tipik pyjor- stepë i kreshtës së Donjeckut, i cili ndodhet midis lumenjve Vilkhivka dhe degëve të tij Sukha Vilkhivka.
Relievi është kodrinoro-malor, vende-vende si pllajë, i prerë thellë nga përrenj dhe trarët relievorë, më i madhi prej të cilëve është Rreza Perëndimor.
Pjesa më e madhe e rezervatit Iliria përbëhet nga kullota të virgjëra, të cilat janë kullota të ruajtura mirë. Ka edhe toka të punueshme, breza pyjorë mbrojtës, pyje natyrore, gëmusha shkurresh, fusha me bar, toka gurore.
Stepat - 82%,pyjet natyrore të kushtëzuara - 4%,pyjet artificiale - 5%,rezervuare - 0%,tokë e punueshme - 81%,vendbanimet - 1%.
Fauna
Rezervati karakterizohet nga një larmi e madhe speciesh të faunës që duhet të ruhet dhe restaurohet.
Omitofauna stepë e rezervatit është shumë e pasur. Këtu jetojnë emberioza citrinella dhe emberioza e kopshtit, kërpi, larka dhe larka e vogël, pata gri, thëllëza, shkurtëza, fazani, bustardi i qeshur, lezheni, stepa derihvist, pëllumbi blu.
Në mesin e gjitarëve në rezervë jetojnë: lepuri, dhelpra e zakonshme, nishani i zakonshëm, ketri i kuq, ujku, rakun Ussuri, marten, ferri, nuselala e zakonshme, lundërza e zakonshme, derri i egër, kaprolli.
Gjenerator kompilatori
Kompiler-kompiler ose gjeneratorë kompilatori (ang. Compiler generator) është një program që gjeneron burim kodi të një parser, interpretuesi ose një kompilatori nga përshkrimi i gjuhës programuese.
Kombëtarja argjentinase e futbollit
parapamje|majtas|Kombëtarja argjentinase e futbollit 1964 parapamje|Daniel Passarella parapamje|Kombëtarja argjentinase e futbollit 2018 Kombëtarja argjentinase e futbollit (Spanjisht: Selección de fútbol de Argentina) përfaqëson Argjentinën në futboll dhe kontrollohet nga Federata Argjentinase e Futbollit, organi qeverisës i futbollit në Argjentinë. Stadiumi i Argjentinës është Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti në Buenos Aires.
La Selección (kombëtarja), të njohur gjithashtu si Albicelestes, kanë luajtur në pesë finale të FIFA Kupës së Botës, përfshirë edhe finalen e parë në 1930, ku ata u mposhtën 4–2 nga Uruguaji. Argjentina fitoi trofeun e parë në vitin 1978, duke mposhtur në kohën shtesë Holandën me rezultatin 3–1. Ata fituan sërisht në 1986 me në triumf 3–2 kundër Gjermanisë Perëndimore, në një turnament të udhëhequr nga Diego Maradona. Argjentina arriti një tjetër finale në edicionin e rradhës katër vite më vonë, por u mposhtën me rezultatin 1–0 nga Gjermania Perëndimore falë një penalltie polemizuese në minutën e 87të. Argjentina, e udhëhequr nga Lionel Messi, arriti një tjetër finale në vitin 2014, por u mposhtën sërisht nga Gjermania 1–0 gjatë kohës shtesë. Trajnerët fitues të Kupës së Botës me Argjentinën janë César Luis Menotti (1978) dhe Carlos Bilardo (1986).
Ekipi kombëtar i futbollit është Argjentinë dhe kontrollohet nga Shoqëria Argjentinase Futbollit (AFA). Argjentina ka fituar me shume trofe ndërkombëtare se ndonjë ekip kombëtar - 19, një rekord të përbashkët me Uruguai.
Argentina is one of the most successful national football teams in the world, and is currently eighth in the FIFA world rankings.[2] The team has twice won the FIFA World Cup, in 1978 and 1986.
Argjentina është një nder ekipet kombëtare të futbollit më të suksesshmet në botë, dhe është aktualisht e teta në renditjen e FIFA-s botërore. Kjo skuadër ka fituar dy herë Kupën e Botës FIFA, në 1978 dhe 1986. Argentina has won the Copa América 14 times, a record shared with Uruguay, won the Confederations Cup in 1992 and the Olympic Football Tournament in 2004 and 2008. Argjentina ka fituar Kupen Amerika 14 herë, një rekord të përbashkët me Uruguaj, gjithashtu fitoi Kupën e konfederata në 1992 dhe Turneun Olimpik te Futbollit në 2004 dhe 2008. Argjentina dhe Franca janë vemet ekipet kombëtare të cilat kanë fituar tre titujt më të rëndësishme qe njihen nga FIFA: Kupën e Botës, Kupën e konfederata, dhe Turneu Olimpik. The Keto te dyja skuadra kanë fituar edhe kampionatet e tyre respektive kontinentale (Kupën Amerika për Argjentinën, dhe Kampionati Evropian i Futbollit Kampionati për Francën).
Rekorde ne Kupen e Botes
Argjentina ka qenë shumë e suksesshme në Kupën e Amerikës duke fituar atë katërmbëdhjetë herë dhe gjithashtu duke fituar edhe Kampionatin e Amerikës Latine në vitin 1941, 1945 dhe 1946. Ekipi gjithashtu fitoi konfederata FIFA-Kupa e Kupës Kirin, si në 1992, dhe një ekip Argjentina (me vetëm tre lojtarë mbi 23 vjeç të përfshirë në skuadër) fitoi turnet Olimpiadën të futbollit në Athinë 2004 e Pekin 2008.
Argjentina fitoi edhe gjashtë nga katërmbëdhjetë garat e futbollit në Lojërat Pan Amerikan, duke fituar në 1951, 1955, 1959, 1971, 1995 dhe 2003. Në mars 2007, Argjentina arriti pozicionin me të lartë ne Renditjen Botërore te FIFA-as për herë të parë. World Cup 2006 Kupa e Botes 2006
Argjentina ishte eliminuar në fazën e grupeve ne Kore / Japani ne Kampionatin Botëror 2002 edhe pse ata kishin qenë ndër favoritete turneut. Tani pritej një performancë më e mirë në Gjermani 2006.
Argjentinë e kualifikuar për fazat eliminuese fiton mbi Bregu i Fildishtë (2-1) dhe Serbinë e Malin e Zi (6-0), dhe një barazim 0-0 me Holandë.
Në raundin e gjashtëmbëdhjetë, Argjentina mundi Meksikë 2-1 në kohë shtesë, golin e fitores nga Maxi Rodriguez dhe ne një sondazh te organizuar doli si goli me i bukur i Kupës së Botës.
Ne tremujorin e fundit, ata humbën 4-2 pas një shkëmbim zjarri kundër ushtrive Gjermanie pas një barazimi 1-1. Një përleshje shpërtheu midis Argjentinës dhe Gjermaneve pas përfundimit te lojës. Zëvendësues i papërdorur Leandro Cufré ishte dërguar jashtë për goditje të Mertesacker, ndërsa Maxi Rodríguez goditi Bastian Schweinsteiger nga prapa. Pas një hetimi të dëshmive video, FIFA dha rezultatin përfundimtar 4-2 dhe pezulloi Cufre. Torsten Frings i Gjermanisë ishte pezulluar për ndeshjen gjysmëfinale për goditjen ndaj Julio Ricardo Cruz.
Menjëherë pas eliminimit, trajneri Jose Pekerman dha dorëheqjen nga posti i tij. AFA caktoi Alfio Basile, i cili kishte udhëhequr kombëtaren më parë gjatë Kupës së botës 1994 Kupa Amerika 2007