Reka_e_Epërme
Origjina
Vasil Kanchov, një etnograf bullgar i cili mblodhi statistikat të detajuara etno-gjuhësore i popullsisë bashkëhor të Maqedonisë ka shkruar në 1900 se Reka e Epërme ishte i banuar nga shqiptarët mysliman dhe ortodokse. Kanchov shkruan se prania e tyre ishte e vjetër dhe gjithashtu mund të ketë përmbajtura gjurmët e një popullatë sllave të shqiptarizuar. Galaba Palikruševa në viteve 1970-të, duke hulumtuar regjistrat mesjetare osman tatimor (defterët) e rajonit lidhur me emrat personal, ka theksuar se ka pasur një element të shquar jo-sllave në Rekën e Epërme prej origjinës shqiptar dhe/ose vlleh. Kështu Palikruševa tregon se në disa dituri akademike cilat pohuan se popullsia bashkëkohore të Rekës së Epërme ishin sllavët që pranuan gjuhën shqipe për të ruajtur besimin e tyre krishterë është një pozicion i papërshtatshëm. Historiani Dimitar Bechev i konsideron popullsinë e krishterë të Rekës së Epërme si shqipfolës ortodokse, ndërsa historiani Noel Malcolm i konsideron ata të jenë shqiptarë ortodokse. Ndërsa filologu shqiptare Edible Selimi-Osmani kush bëri hulumtimin në Rekën e Epërme gjatë viteve 1990-të dhe 2000-të konsideron popullsinë vendas të jetë me origjinë shqiptar. Gjuhëtari Qemal Murati, duke iu referuar dy popullsisë myslimane dhe ortodokse si shqiptarë theksoi se dijetarët të cilët sugjeruan që popullsia të Rekës së Epërme janë sllavët të shqiptarizuar e kanë bërë këtë pozicion për shkaqe nacionalist në mënyrë që të mohojnë elementin historik shqiptar në rajon. Murati gjithashtu thekson se në disa leksikut farefisnore të Rekës së Epërme që atribuohet me një origjinë vllahisht nuk është i saktë. Kjo është për shkak të këtyre fjalëve shqiptar të qenë huazimet direkte nga latinishtja që nuk kishte shkuar një fazë të ndërmjetme në vllahisht para hyrjes së tyre në gjuhën shqipe. Në fillim të 2010-të, dijetari Andrea Pieroni dhe një grup i hulumtuesve me prejardhje të ndryshme kombëtare bënë hulumtim dhe një studim krahasues të terminologjisë i kaluar dhe të tashme botanik të Rekës së Epërme. Në gjetjet e tyre ata e arritën përfundimin se popullsia Rekalinjtë ishin një që "kishte qenë i ndikuar shumë nga kultura sllave - dhe jo anasjelltas, siç tha Spiridon Gopčević". Grupi hulumtues i atribuohet këtë proces i akulturimit të imponimit i kufirit në 1912 që kufizoi kontaktin me Shqipërinë dhe bashkëveprimit të gjera me rajonet rrethues multietnike, ku ishte bërë tregtia. Ndërsa gjuhët dhe kulturat sllave që janë dominues dhe kombëtarisht të shtetit që ndikon popullatën vendase të Rekës së Epërme.The team also identified that there was some Aromanian botanical terminology present in the Upper Reka dialect.Pieroni. Folk botanical knowledge. 2013. fq. 16. "This is especially true in those areas where the Albanian population was historically in extensive contact with the South-Slavic cultures, such as the Gollak area in eastern Kosovo, the Pešter plateau in south-western Serbia and the Sharr Mountain (Šar Planina in Macedonian) in western Macedonia (Figure 3). This may confirm the findings of both our linguistic analysis on the folk plant names carried out in Table 1 and also Franz Nopcsa’s ethnolinguistic analysis of the terms referring to the material culture in upper Reka, which showed very important loans from the Romanian and especially Slavic languages. It can thus be postulated that the upper Reka Albanians had been heavily influenced by the Slavic culture - and not vice versa, as Spiridon Gopčević stated. Study participants confirmed that over recent decades their most important markets and “exchange” centres have been the multi-ethnic (Macedonian, Albanian, and Turk) towns of Gostivar in Western Macedonia and Prizren, in Southern Kosovo. Moreover, it must also be noted that over the span of the last century, the Albanians of the upper Reka lived outside of the borders of the Albanian state (founded in 1912), and for the major part of this period within the former Socialist Republic of Macedonia within Yugoslavia, where the dominant culture and languages have been Macedonian and Serbo-Croatian. In other words, the remarkable “interference” of the Slavic cultures found within the domain of Albanian traditional plant knowledge of the upper Reka represents a unique phenomenon, which nowadays is not easy to trace back in detail. This could be due to the difficulty faced in establishing to which degree the Slavic culture influenced the traditional knowledge among Albanians in the upper Reka, considering the role that ancient “hybridisations” may have played, as both Gopčević and Nopcsa, although in a different way, have underlined in their respective works."