Kapitalizmi
parapamje|250x250px|Logoja e kapitalizmit me shenjën e dollarit. Kapitalizmi është një sistem ekonomik i bazuar në pronësinë private të mjeteve të prodhimit dhe funksionimin e tyre për fitim. Karakteristikat qendrore të kapitalizmit përfshijnë akumulimin e kapitalit, tregjet konkurruese, sistemin e çmimeve, pronën private dhe njohjen e të drejtave të pronës, shkëmbimin vullnetar dhe punën me paga. Në një ekonomi tregu kapitalist, vendimmarrja dhe investimet përcaktohen nga secili pronar i pasurisë, pronës ose aftësisë së prodhimit në tregjet e kapitalit dhe financave, ndërsa çmimet dhe shpërndarja e mallrave dhe shërbimeve përcaktohen kryesisht nga konkurrenca në tregjet e mallrave dhe shërbimeve. Ekonomistët, historianët, ekonomistët politikë dhe sociologët kanë adoptuar perspektiva të ndryshme në analizat e tyre të kapitalizmit dhe kanë njohur forma të ndryshme të tij në praktikë. Këto përfshijnë kapitalizmin laissez-faire ose të tregut të lirë, kapitalizmin shtetëror dhe kapitalizmin e mirëqenies. Forma të ndryshme të kapitalizmit paraqesin shkallë të ndryshme të tregjeve të lira, pronësinë publike, pengesa ndaj konkurrencës së lirë dhe politikat sociale të sanksionuara nga shteti. Shkalla e konkurrencës në tregje dhe roli i ndërhyrjes dhe rregullimit, si dhe fusha e pronësisë së shtetit ndryshojnë ndërmjet modeleve të ndryshme të kapitalizmit. Shkalla në të cilën tregjet e ndryshme janë të lira dhe rregullat që përcaktojnë pronën private janë çështje të politikës dhe politikës. Shumica e ekonomive ekzistuese kapitaliste janë ekonomi të përziera që kombinojnë elemente të tregjeve të lira me ndërhyrjen e shtetit dhe në disa raste planifikimin ekonomik. Ekonomitë e tregut kanë ekzistuar nën shumë forma të qeverisjes dhe në shumë kohë, vende dhe kultura të ndryshme. Shoqëritë moderne kapitaliste - të shënuara nga një universalizim i marrëdhënieve shoqërore të bazuara në para, një klasë vazhdimisht e madhe dhe e tërë sistemi e punëtorëve që duhet të punojnë për paga (proletariati) dhe një klasë kapitaliste që zotëron mjetet e prodhimit - të zhvilluara në Evropën Perëndimore në një proces që çoi në Revolucionin Industrial. Sistemet kapitaliste me shkallë të ndryshme të ndërhyrjes së drejtpërdrejtë të qeverisë që atëherë janë bërë dominuese në botën perëndimore dhe vazhdojnë të përhapen. Kapitalizmi është treguar i lidhur fort me rritjen ekonomike. Kritikët e kapitalizmit argumentojnë se ai përqendron pushtetin në duart e një klase minoritare kapitaliste që ekziston përmes shfrytëzimit të klasës punëtore të shumicës dhe punës së tyre, i jep përparësi fitimit mbi të mirën shoqërore, burimeve natyrore dhe mjedisit, është një motor i pabarazisë, korrupsionit dhe paqëndrueshmëritë ekonomike, dhe se shumë nuk janë në gjendje të kenë përfitimet dhe liritë e saj të pretenduara, siç janë investimet e lira. Mbështetësit argumentojnë se siguron produkte dhe inovacione më të mira përmes konkurrencës, promovon pluralizmin dhe decentralizimin e fuqisë, shpërndan pasurinë te njerëzit që janë në gjendje të investojnë në ndërmarrje të dobishme bazuar në kërkesat e tregut, lejon një sistem stimulues fleksibël ku efikasiteti dhe qëndrueshmëria janë përparësitë për të mbrojtur kapitali, krijon një rritje të fortë ekonomike dhe jep produktivitet dhe prosperitet që përfitojnë shumë nga shoqëria.