cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gjermania
Perandoria Gjermane (1871–1918)
Imperializmi i Gjermanisë arriti jashtë shtetit të vet dhe u bashkua me fuqitë e tjera të Evropës për të marrë pjesën e saj të Afrikës. Konferenca e Berlinit e ndau Afrikën mes fuqive Evropiane. Gjermania zotëroi disa toka në Afrikë përfshirë Arikën Lindore Gjermane, Afrikën Jugperëndimore, Togon, dhe Kamerunin. Trazira për Afrikën shkaktoi tension mes fuqive të mëdha që mund të ketë marrë pjesë në kushtet që çuan tek Lufta e Parë Botërore.
Atentati i Franz Ferdinandit, princit të Austrisë më 28 qershor 1914 shkaktoi Luftën e Parë Botërore. Gjermania, si pjesë e fuqive qendore të pasuksesshme, vuajti mposhtje nga Fuqitë Aleate në një nga konfliktet më të mëdha dhe më me pasoja të të gjitha kohërave. Revolucioni Gjerman shpërtheu në nëntor 1918, dhe Perandori William II dhe gjithë princat sundues të Gjermanisë lëshuan fronin. Një armëpushim që i vinte fund luftës u nënshkrua më 11 nëntor dhe Gjermania u detyrua të nënshkruante Traktatin e Versajës në qershor 1919. Negociatat e saj, kundrejt diplomacisë tradicionale post-luftarake, përjashtoi mposhtjen e Fuqive Qendrore. Traktati u perceptua në Gjermani si një vazhdim poshtërues i luftës, në anën tjetër poshtërsia e tij shpesh citohet të ketë shkaktuar ngritjen e mëvonshme të Nazizmit në këtë vend.
Republika e Wiemarit (1919–1933)
Pas suksesit të Revoluciont Gjerman në nëntor të vitit 1918, u shpall Republika e Wiemarit. Kushtetuta e Wiemarit hyri në fuqi me nënshkrimin e saj nga Presidenti Friedrich Ebert më 11 gusht 1919. Partia komuniste e Gjermanisë u themelua nga Rosa Luxemburg dhe Karl Liebknecht më 1918, dhe Partia Punëtore Gjermane, më vonë e njohur si Partia Nacional Socialiste Punëtore Gjermane ose Partia Naziste, u themelua në janar 1919.
Duke vuajtur nga Depresioni i Madh, kushtet e rënda të paqes të vendosura nga Traktati i Versajës, dhe një pasim i qeverive paka shumë jostabile, forcat politike në Gjermani gjithmonë e më shumë u mungonte identifikimi me sistemin e tyre të demokracisë parlamentare. Kjo u keqësua nga një krah i djathtë i përhapur gjërë (monarkist, völkisch, dhe Naziste) Dolchstoßlegende, një mit politik që pretendonte se Gjermania e kishte humbur Luftën e Parë Botërore për shkak të revolucionit gjerman, e jo për shkak të mposhtjes ushtarake. në anën tjetër, komunistët radikalë të krahut të majtë, si Liga Spartakiste, donin të rrëzonin atë çfarë ata e perceptonin si "sundim kapitalist" në favor për një Räterepublik. Trupat parlamentare u organizua nga disa parti dhe ndodhën mijëra vrasje politikisht të motivuara. Paramilitarët frikësuan votuesit dhe shkaktuan dhunë nervozë mes publikut, i cili vuante nga papunësia dhe varfëria e madhe. Pas një serie kabinetesh qeveritare të pasuksesshme, Presidenti Paul von Hindenburg, duke parë një alternativë dhe duke u shtyrë nga këshilltarët e krahut të djathtë, caktoi Adolf Hitlerin si Kancelar të Gjermanisë më 30 janar 1933.
Gjermania Naziste
parapamje|djathtas|150px|Flamuri i Nazistëve
Më 27 shkurt 1933, Reichstag u vu në zjarr. Disa të drejta demokratike bazë shpejt u abroguan më pas nën një dekret emergjent. Një Akt i Lejes i dha qeverisë së Hitlerit fuqi të plotë legjislative. Vetëm Partia Social Demokratike e Gjermanisë votoi kundër; komunistët nuk ishin në gjendje të prezantonin opozitën sepse 81 ulëset e tyre në parlament ishin anulluar në bazë të Dekretit të Zjerrit të Reichstag. Një shtet totaliterian i centralizuar u themelua nga një seri lëvizjesh dhe dekretesh duke e shndërruar Gjermaninë në një shtet një-partiak. Industria ishte e rregulluar nga afër me kuota dhe kërkesa, për të shndërruar ekonominë drejt një baze prodhimi luftarak. Më 1936 trupat Gjermane hynë në Rhinelandin e demilitizuar, dhe politikat e "marrjes me të mirë" të Kryeministri Britanik Neville Chamberlain u provuan inadekuate. Hitleri ndoqi nga viti 1938 e më tej një politikë ekspansioniste për të themeluar Gjermaninë e Madhe (gjermanisht: Großdeutschland). Për t'iu shmangur një lugte dy-frontesh, Hitleri konkludoi Paktin Molotov-Ribbentrop me Bashkmin Sovietik, një pakt të cilin më vonë e theu.
parapamje|majtas|[[Berlini nën rrënoja pas Luftës së dytë Botërore, Potsdamer Platz 1945.]]
Më 22 gusht 1941, Hitleri theu paktin me Bashkimin Sovietik duke hapur Frontin Lindor dhe duke pushtuar Bashkimin Sovietik. Pak pasi Perandoria e Japonisë sulmoi bazën Amerikane në Pearl Harbor, Gjermania i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara. Megjithëse fillimisht ushtria Gjermane shpejt avancoi në Bashkimin Sovietik, por gjatë dimrit te ftohtë dhe mungesës për furnizime, Beteja e Stalingradit shënoi një kthesë të madhe në këtë luftë. Më pas, Ushtria Gjermane nisi të tërhiqej në Frontin Lindor. Beteja e Normandisë, e njohur si D-Day shënoi një kthesë të madhe në Fronti Perëndimor, ndërsa Forcat Aleate zbarkuan në plazhet e Normandisë dhe bënë avancime të shpejta në territorin Gjerman. Mposhtja e Gjermanisë pasoi. Më 8 maj 1945, Forcat e armatosura Gjermane u dorëzuan pasi Ushtria e Kuqe okupoi Berlinin.
Ndarja dhe ribashkimi (1945–tani)
Lufta rezultoi në vdekjen e rreth 10 milionë ushtarëve dhe civilëve Gjermanë; humbje të mëdha territoriale; përjashtimin e rreth 15 milionë gjermanëve nga ish-territoret lindore dhe shtete të tjera; dhe shkatërrimin e shumë qyteteve të mëdha. Pjesa e mbetur e territorit kombëtar dhe Berlini u ndanë nga Aleatët në katër zona të okupuara ushtarake.
Sektorët e kontrolluar nga Franca, Britania e Madhe, dhe Shtetet e Bashkuara u bashkuan më 23 maj 1949, për të formuar Republikën Federale të Gjermanisë; më 7 tetor 1949, Zona Sovjetike themeloi Republikën Demokratike Gjermane. Ato u njohën jozyrtarisht si "Gjermania Perëndimore" dhe "Gjermania Lindore" dhe dy pjesët e Berlinit si "Berlini Perëndimor" dhe "Berlini Lindor". Shtetet perëndimore dhe lindore kërkuan Berlinin Lindor dhe Bonin si kryeqytetet e tyre respektivisht. Sidoqoftë, Gjermania Perëndimore e shpalli statusin e kryeqytetit të saj si të përkohshëm, në mënyrë që të theksonte qëndrimin e saj se zgjidhja dy-shtete ishte një status quo artificiale që një ditë do të tejkalohej.
Gjermania Perëndimore, e themeluar si republikë federale parlamentare me një "ekonomi sociale të tregut" — u bë aleate me Shtetet e Bashkuara, Britaninë e Madhe dhe Francën. Shteti eventualisht filloi t% gëzonte një rritje ekonomike në vitet 1950-ta (gjermanisht: Wirtschaftswunder). Gjermania Perëndimore iu bashkangjit NATOs më 1955 dhe ishte anëtare themeluese e Komunitetit Ekonomik Evropian më 1958.
Gjermania Lindore ishte një shtet i Bllokut Lindor nën kontrollin politik dhe ushtarak të BRSS-së përmes forcave të saja okupuese dhe Traktatit të Varshavës. Derisa pretendonte të ishte demokraci, fuqia politike ekzekutohej vetëm nga anëtarët udhëheqës (Politburo) të PBS (Partia e Bashkimit Socialist e Gjermanisë, ang.: Socialist Unity Party of Germany ose SED) e kontrolluar nga komunistët. Fuqia e tyre ishte e siguruar nga Stasi, një shërbim sekret i përmasave të mëdha, dhe një shumllojshmëri e suborganizatave të PBD-së, të cilat kontrollonin çdo aspekt të shoqërisë. Në anën tjetër, nevojat themelore të popullsisë u përmbushën në masë të vogël nga shteti. U themelua një ekonomi komanduese e stlit Sovietik, më vonë Gjermania Lindore u bë një shtet Comecon. Ndërsa propaganda Gjermano-lindore u bazua në përfitimet e programeve sociale dhe kërcënimi i pretenduar konstant i një pushtimi nga Gjermania Perëndimore, shumica nga qytetarët e Gjermanisë Lindore shikonin në perëndim për liri politike dhe prosperitet ekonomik. Muri i Berlinit, i ndërtuar më 1961 për të ndaluar Gjermanët Lindorë që të arratiseshin për në Gjermaninë Perëndimore, u bë një simbol i Luftës së Ftohtë.
Tensionet mes dy Gjermanive u ulën paksa në vitet 1970-ta nga Ostpolitik e Kancelarit Willy Brandt, e cila përfshiu një pranim de facto për humbjet territoriale të Gjermanisë në Luftën e dytë Botërore.
parapamje|majtas|[[Muri i Berlinit pra Portës së Brandenburgut, pak pas hapjes më 1989.]]
Nën rritjen e migrimit të Gjermanëve lindorë në Gjermaninë perëndimore nëpërmes Hungarisë dhe demonstratave masive gjatë verës së vitit 1989, autoritetet Gjermano-lindore papritur lehtësuan kufizimet e kufirit në nëntor, duke lejuar qytetarët Gjermanë lindorë të udhëtojnë në Perëndim. Origjinalisht e menduar si valë presioni për të mbajtur Gjermaninë Lindore si shtet, hapja e kufirit në fakt çoi tek një akselerim e procesit reformues Wende në Gjermanië Lindore, që në fund konkludoi me Traktatin Dy plus Katër një vit më vonë më 12 shtator, 1990 dhe ribashkimi Gjerman më 3 tetor 1990. Nën termet e traktatit, katër fuqitë okupuese hoqën dorë nga të drejtat e tyre nën Instrumentin e Dorëzimit, dhe Gjermania rifitoi sovranitet të plotë. E bazuar në aktin Bon-Berlin, të miratuar nga parlamenti më 10 mars 1994, kryeqyteti i shtetit të bashkuar u zgjodh Berlini, derisa Boni mbajti statusin unik Bundesstadt (qytet federal) duke mbajtur disa ministri federale. Lëvizja e qeverisë u përfundua më 1999.
Qysh nga ribashkimi, Gjermania ka marrë një rol udhëheqës në Bashkimin Evropian dhe NATO. Gjermania ka dërguar trupa paqeruajtëse për të siguruar stabilitet në Ballkan dhe ka dërguar një forcë të trupave Gjermane në Afganistan si pjesë e një mundimi të NATOs për të mundësuar siguri në atë shtet pas kërcënimeve që paraqiten nga Talebanët. Këto dislokime ishin të diskutuara, meqënëse pas luftës, Gjermania u lidh që të dërgonte trupa vetëm për role mbrojtëse. Dislokimet në territore të huaja u kuptuan të mos mbuloheshin nga mbrojtjet e përkohshme; sidoqoftë, vota parlamentare në këtë çështje efektivisht legalizoi pjesëmarrjen në kontekstin paqeruajtës.
Gjeografia
parapamje|djathtas|200px|Hartë Fizike e Gjermanisë.
Sipërfaqja e përgjithshme e Gjermanisë është 357,021 km2, 349,223 km2 nga kjo është tokë kurse 7,798 km2 është ujë. Vija bregdetare e Gjermanisë është 2,389 km e gjatë. Gjermania është shteti i shtatë në Evropë dhe i 63-ti në botë sipas sipërfaqes. Relievi dallon nga Alpet e larta (pika më e lartë: Zugspitze, 2,962 m) në jug e deri tek bregdeti i Detit të Veriut (Nordsee) në veriperëndim dhe Deti Baltik (Ostsee) në verilindje. Në mes shtrihen rrafshnaltat pyjore të Gjermanisë qendrore dhe ultësirat e Gjermanisë veriore (pika më e ulët: Wilstermarsch, 3.54m nën nivelin e detit). Gjermania përshkohet nga disa nga lumenjtë kryesorë të Evropës si Rine, Danubi dhe Elba. . Për shkak të pozitës së saj në qendër të Evropës, Gjermania ndan kufinjë me më shumë vende se secili shtet tjetër në Evropë. Fqinjët e saj janë Danimarka në veri, Polonia dhe Republika Çeke në lindje, Austria dhe Zvicra në jug, Franca dhe Luksemburgu në jugperëndim dhe Belgjika dhe Holanda në veriperëndim. Gjermania shtrihet rreth koordinatave gjeografike 51 00 V, 9 00 L
Klima
parapamje|majtas|Peisazh në [[Alpet e Bavarisë.]]
Pjesa më e madhe e Gjermanisë ka një klimë mesatare sezonale, në të cilën dominojnë erërat e lagështa perëndimore. Klima varet prej Oqeanit Atlantik, përkatësisht Rrymës Veri-Atlantike, që është pjesa veriore e Rrymës së Golfit. Ky ujë i ngrohtë i prek zonat që kanë dalje në Detin e Veriut përfshirë gadishullin Jutland dhe zonën përgjatë Rinit, që derdhet në Detin e Veriut. Rrjedhimisht në veriperëndim dhe në veri, klima është oqeanike; Reshjet i hasim gjatë tërë vitit me maksimumin gjatë verës. Dimrat në këtë pjesë janë kryesisht të butë kurse verërat priren si të freskëta, megjithëse temperaturat mund të tejkalojnë 30 °C (86 °F) në disa periudha. Në lindje, klima është më shumë kontinentale; dimrat mund të jenë shumë të ftohtë kurse verërat shumë të ngrohta, dhe periudha të gjata thatësie janë shënuar shpesh. Gjermania qendrore dhe jugore janë regjione tranzite ku mund të ketë si klimë oqeanike ashtu edhe kontinentale. Sërish, temperatura maksimale mund të arrijë 30 °C (86 °F) gjatë verës.
Mjedisi
parapamje|[[Ferma e erës dhe kapaciteti për energji solare më i madh në botë është i instaluar në Gjermani. Energjia e ripërtëritshme gjeneroi 14% të të gjithë konsuminit elektrik të vendit më 2007. ]]
Qeveria Gjermane ka filluar reduktimin e emisionit në nivel të gjërë me aktivitete të ndryshme, kështu që emisionet e përgjithshme të vendit po bien. Megjithatë emisioni i dioksidit të karbonit për kokë në Gjermani është ndër më të lartat në BE por mbetet dukshëm më i ulët krahasuar me Australinë, Kanadanë, Arabinë Saudite ose Shtetet e Bashkuara.
Politika
parapamje|[[Reichstag (ndërtesë)|Reichstag është ndërtesa e vjetër dhe e re e parlamentit Gjerman.]]
Gjermania është republikë federale, parlamentare, reprezentative demokratike. Politika gjermane funksionon nën kuadrin e një dokumenti kushtetues të miratuar më 1914 dhe të njohur si Ligji themelor për Republikën Federale të Gjermanisë ose Grundgesetz ("Ligji themelor"). Duke e quajtur këtë dokument Grundgesetz, në vend të Verfassung (kushtetutë), autorët shprehën qëllimin se ajo do të zëvendësohej nga një kushtetutë e duhur kur Gjermania të ribashkohej si një shtet. Amandamentet për Grundgesetz kërkojnë miratimin e dy të tretave (2/3) të shumicës (mazhorancës) në dy dhomat e parlamentit. Nenet që garantojnë të drejta themelore, ndarjen e fuqive, strukturën federale, dhe të drejtën për të rezistuar përpjekjet për të tejkaluar kushtetutën janë valide dhe nuk mund të amandamentohen. Pavarësisht qëllimit që kur Gjermania të bashkohej Grundgesetz do të zëvendësohej me një kushtetutë të vërtetë, pas ribashkimit ai mbeti në fuqi me vetëm disa ndryshime të vogla në vitin 1990.
Kancelari ose Bundeskanzler (kancelar federal), aktualisht Angela Merkel është kreu i qeverisë dhe ushtron fuqi ekzekutive shtetërore, ngjashëm me rolin e një Kryeministri në demokracitë parlamentare. Fuqia legjislative federale është Bundestagu dhe Bundesrati (Këshilli Federal), që së bashku formojnë një trup unik legjislativ që nuk mund të krahasohet me asnjë sistem tjetër. Bundestagu zgjedhet përmes zgjedhjeve direkte, megjithatë mban përfaqësim proporcional. Antarët e Bundesratit përfaqësojnë qeveritë e 16 federatave gjermane dhe janë antarë të kabinetit shtetëror. Qeveritë federative kanë të drejtë t'i ndërrojnë përfaqësuesit e tyre në çdo kohë
Presidenti ose Bundespräsident (Presidenti Federal), aktualisht Joachim Gauck, është kreu i shtetit, i "investuar" kryesisht për përgjegjësi dhe fuqi përfaqësuese. Ai zgjidhet nga Bundesversammlung (konvenda federale), një institut i përbërë prej anëtarëve të Bundestagut dhe një numër i barabartë me delegatët e shteteve federative. Zyrtari i dytë më i lartë në presidencën Gjermane është Bundestagspräsident (presidenti i Bundestagut), i cili zgjidhet nga Bundestagu dhe është përgjegjës për udhëheqjen e seancave ditore. Zyrtari i tretë më i lartë është kreu i qeverisë ose Kancelari, i cili nominohet nga Bundespräsident (presidenti) pasi të jetë zgjedhur nga Bundestagu. Kancelari mund të largohet nga një "mocion i mungesës së besimit" konstriktiv nga Bundestagu, ku konstruktiv do të thotë që Bundestagu më pas zgjedh një pasues.
Njësitë shtetërore
Gjermania ndahet në 16 njësi shtetërore të quajtura "lender" (org.: Länder; njëjës: Land, ose Bundesländer; njëjës: Bundesland). Këto njësi shtetërore ndahen në 439 distrikte (Kreise) dhe qytete (kreisfreie Städte ,2004). Gjermania është një federatë dhe njësit shtetrore të saj kanë kompetenca të barabarta ndërmjet veti dhe po ashtu kanë përfqësuesit e tyre në dhomën federative.
{| style="background:transparent;" cellspacing="2px"
Marrëdhëniet e jashtme
parapamje|Zyrat Gjermane për marrëdhënie të jashtme në [[Berlin]]
Gjermania ka luajtur rol kyç në Bashkimin Evropian qysh nga fillimi dhe ka ruajtur aleancë të fuqishme me Francën qysh nga përfundimi i Luftë së dytë Botërore. Aleanca ishte veçantërisht afër në vitet 1980-ta dhe 1990-ta nën udhëheqjen e Kristian Demokratit Helmut Kohl dhe Socialistit François Mitterrand. Gjermania është në krye të vendeve Evropiane që synojnë avancimin e krijimit të një aparati politik, të mbrojtjes dhe sigurisë të bashkuar Evropian.
Qysh nga themelimi më 23 maj 1949, Republika Federale e Gjermanisë ka mbajtur profil të ulët në marrëdhënie ndërkombëtare, për shkak të historisë së vonshme dhe okupimit të saj nga forcat e huaja. Gjatë Luftës së Ftohtë, pjesëmarrja e Gjermanisë në Perden e hekurt e bëri atë simbol të tensionit Lindje-perëndim dhe një fushëbetejë politike në Evropë. Sidoqoftë, Ostpoliku i Willy Brandtit ishte faktor kyç në détentenë e 1970-ve. Më 1999 qeveria e Kancelarit Gerhard Schröder definoi një bazë të re për politikën e Jashtme Gjermane duke marrë pjesë plotësisht në vendimin për luftën e NATOs kundër Jugosllavisë dhe duke dërguar trupa Gjermane në luftë për herë të parë pas Luftës së dytë Botërore.
parapamje|majtas|Kancelarja [[Angela Merkel, nikoqire e samitit të G8-ës në Heiligendamm.]]
Gjermania dhe Shtetet e Bashkuara janë aleatë të afërt. Plani Marshall i vitit 1948, përkrahja amerikane (JCS 1067) gjatë procesit të rindërtimit (Planet Industriale për Gjermaninë) pas Luftës së dytë Botërore, si dhe fraternizimi (Fëmijët e luftës) dhe përkrahja për ushqim (politikat për ushqim) dhe lidhje të forta kulturore kanë krijuar një lidhje të fortë mes dy vendeve, megjithëse opozita mjaft vokale e Schröderit për Luftën në Irak sugjeron fundin e Atlanticizmit dhe një ftohje relative të marrëdhënieve Gjermano-Amerikane. Dy vendet gjithashtu janë të pavarura ekonomikisht; 8.8% e eksportit Gjerman është i destinuar për ShBA-të dhe 6.6% e importit Gjerman vjen nga Shtetet e Bashkuara Në anën tjetër, 8.8% e eksportit Amerikan dërgohet në Gjermani dhe 9.8% e importit Amerikan vjen nga Gjermania. Shenja tjera të lidhjes së fortë përfshijnë pozitën e Gjermano-Amerikanëve si grupi më madh etnik në Shtetet e Bashkuara dhe statusi i Bazës Ajrore Ramstein (afër Kaiserslautern) si komuniteti më i madh ushtarak i SHBA-së jashtë saj.
Ndihma për zhvillim
Politika për zhvillim e Republikës Federale të Gjermanisë është një zonë e pavarur e politikës së jashtme Gjermane. ajo formulohet nga ministria federale për bashkëpunim dhe zhvillim Ekonomik (BMZ) dhe kryhet nga organizatat implementuese. Qeveria Gjermane e sheh politikën zhvillimore si prgjegjësi e përbashkët e komunitetit ndërkombëtar.
Ndihmat zhvillimire dhe humanitare zyrtare të Gjermanisë për vitin 2007 arritën një vlerë prej 8.96 miliardë euro (12.26 miliardë dollarë), një rritje prej 5.9 % nga viti i kaluar (2006). Gjermania është bërë donatori i dytë më i madh pas SHBA-ve. Gjermania shpenzoi 0.37 për qind të BVP-së së saj për zhvillim, që është nën sh%njestrën e qeverisë për të shtuar ndihmat në 0.51 % të BVP-së më 2010.
Ushtria
djathtas|parapamje|Mecklenburg-Vorpommern po merr pjesë në operacionin [[Forca Interieri e Kombeve të Bashkuara në Liban|UNIFIL II në bregdetin e Libanit.]]
parapamje|thumbtime=34|majtas|Një demonstrim nga [[Eurofighter Typhoon|Eurofighter]]
Ushtria e Gjermanisë, Bundeswehr, është forcë mbrojtëse me degët e saj: Forcat e armatosura Gjermane (Heer), Marina Gjermane (Marine), Forcat ajrore (Luftwaffe), Zentraler Sanitätsdienst (Shërbimet Qendrore Shëndetësore) dhe Streitkräftebasis (Shërbimi i bashkuar përkrahës). Shërbimi ushtarak është i detyrueshëm për burrat në moshën 18, dhe shërbimi zgjatë nëntë muaj. kundërshtuesit e ndërgjegjshëm mund të bëjnë kërkesë për një kohë të njëjtë në Zivildienst (shërbime civile), ose një përkushtim gjashtë-vjeçar për shërbime emergjente (vullnetare) si departamenti i zjarrit, Kryqi i Kuq Gjerman ose THW. Më 2003, shpenzimet ushtarake përbënë 1.5% të BVP-së së vendit Në kohë paqeje, Bundeswehri komandohet nga Ministri i mbrojtjes, aktualisht Franz Josef Jung. Nëse Gjermania hyn në luftë, që sipas kushtetutës lejohet vetëm për qëllime mbrojtëse, Kancelari Gjerman do të bëhej komandant kryesor i Bundeswehr (ushtrisë).
Ligji
djathtas|parapamje|[[Gjykata Federale Kushtetuese e Gjermanisë në Karlsruhe.]]
Juridiku i Gjermanisë është i pavrur nga nga ekzekutivi dhe legjislativi. Gjermania ka një sistemin civil të ligjit që bazohet në Ligjin Romak, me disa referenca në Ligjin Gjermanik. Bundesverfassungsgericht (Gjykata Federale Kushtetuese), e ndoshur në Karlsruhe, është Gjykata Supreme Gjermane, përgjegjëse për çështje kushtetuese, me fuqi të "vlerësimit juridik". Ajo vepron si autoriteti më lartë ligjor dhe siguron që legjislativi dhe juridiku veprojnë në pajtim me Ligjin themelor për Republikën Federale të Gjermanisë (dokument i përdorur në vend të kushtetutës). Ajo vepron e pavarur nga trupat e tjera shtetërore, por nuk mund të veprojë për vetveten.
Sistemi i Gjykatës supreme të Gjermanisë, i quajtur Oberste Gerichtshöfe des Bundes, është i specializuar. Për çështje civile dhe kriminale, apeli më i lartë gjykues është Gjykata Federale e Drejtësisë së Gjarmanisë, e ndodhur në Karlsruhe dhe Leipzig. Stili i gjyqit është inquisitorial. Gjykatat e tjera federale janë Gjykata Federale për Punë e Gjermanisë në Erfurt, Gjykata Federale Sociale e Gjermanisë ose Bundessozialgericht në Kassel, Gjykata Federlale e Financave të Gjermanisë në Munich dhe Gjykata Federale Administrative e Gjermanisë në Leipzig.
Ligji kriminal dhe ligji privat janë të koduara në nivel kombëtar në Strafgesetzbuch dhe Bürgerliches Gesetzbuch respektivisht. Sistemi penal Gjerman është i drejtuar drejt rehabilitimit të kriminelëve; qëllimi i dytë i tij është mbrojtja e publikut gjeneral. Për të arritur këtë të fundit, një kriminel i konviktuar mund të vihet në paraburgim preventiv (Sicherungsverwahrung) si shtesë ndaj aktakuzës gjenerale nëse ai/ajo konsiderohet si kërcënim për publikun gjeneral. Völkerstrafgesetzbuch regullon pasojat e krimit ndaj njerëzimit, gjenocidit dhe krimeve të luftës. Ai u jep gjykatave Gjermane juridiksion universal në rast se persekutimi nga një gjykatë e shtetit ku u krye krimi ose një gjykatë ndërkombëtare nuk është i mundur.
Niveli i shteteve
parapamje|lartdjathtas|Një oficer i [[Landespolizei|policisë Gjermane në Hamburg.]] Fuqia legjislative ndahet mes federatës dhe nivelit të shteteve. Ligji themelor parasheh se e gjithë fuqia legjislative mbetet në nivel të shteteve përveç nëse është paraparë ndryshme nga vetë Ligjin themelor. Në disa zona, niveli federativ dhe i shteteve kanë fuqi konkurruese legjislative. Në këto raste, niveli federativ ka fuqi legjislative "nëse dhe në zgjerim se themelimi i kushteve të barabarta të jetesës në gjithë territorin e federatës ose mirëmbajtjen e unitetit ligjor ekonomik bëhet në pajtim me rregullat federale të nevojshme për interesa kombëtare" (Art. 72 Basic Law). parapamje|170px|majtas|Veturat gjermane të policisë
Çdo ligj federal tejkalon ligjin e shteteve nëse fuqia legjislative është në nivelin federal. Një shembull i famshëm është leja Hessiane për dënim me vdekje që bie në kundërshtim me ndalimin e dënimit të tillë nga Ligji themelor, duke e bërë kështu nenin Hessian jovalid. Bundesrati është organi federal me anë të cilit shtetet marrin pjesë në legjislacionin federal. Pjesëmarrja e shteteve në legjislacionin federal është e nevojshme nëse ligji bie mbi zonën e fuqisë konkurruese legjislative, detyron shtetin të administrojë rregullat federale, ose është e paraparë me Ligjin themelor. Çdo shtet me përjashtim të Schleswig-Holstein (juridiksioni kushtetues i së cilit ushtrohet nga Bundesverfassungsgericht në prokurori) ka gjykatat e veta kushtetuese. Amtsgericht, Landgerichte dhe Oberlandesgerichte janë gjykata shtetërore për juridiksion gjeneral. Ato janë kompetente nëse veprimi bazohet në ligjin federal ose shtetëror.
Shumë nga çështjet fundamentale në ligjin administrativ mbeten nën juridiksionin e shteteve, megjithëse shumica e shteteve bazojnë ligjet e veta në atë zonë me Verwaltungsverfahrensgesetz (Akti i procedimeve administrative) të vitit 1976 në pika të rëndësishme të ligjit administrativ. Oberverwaltungsgerichte janë nivelet më të larta në juridiksion administrativ sa i përket administrimeve të shteteve, përveç nëse pyetja e ligjit shqetëson ligjin federal ose ligjin shtetëror identik me ligjin federal. Në raste të tilla është i mundshëm apeli final tek Gjykata Federale Administrative.
Demografia
Në Gjermani jetojnë 82,437,995 banorë (2005.), me mbi 82 milionë banorë, Gjermania bëhet shteti më i populluar në Bashkimin Evropian, megjithatë niveli i shtimit të popullsisë në këtë vend, 1.39 fëmijë për çdo nënë, është ndër më të ultat në botë dhe zyra federale statistikore vlerëson se popullsia do të bie në mes të 69 dhe 74 milion deri më 2050 (69 milion duke paraparë mesataren e migrimeve prej +100,000 për vit; 74 milion duke paraparë migrimin prej +200,000 për vit). Gjermania ka disa qytete të mëdha, më të mëdhatë janë Berlini, Hamburgu, Munichu, Cologne, Frankfurti dhe Stuttgarti. Konurbimi më i madh është padiskutueshëm regjioni Rhine-Ruhr, përfshirë Düsseldorfin (kryeqytetin e NRW-së) dhe qytete si Cologne, Essen, Dortmund, Duisburg, dhe Bochum.
parapamje|majtas|300px|Popullsia e territoreve Gjermane 1800 - 2000 dhe popullsia imigrante 1975 - 2000.
Prej dhjetorit 2004, rreth shtatë milionë qytetarë të huaj u regjistruan në Gjermani, dhe 19% e qytetarëve të shtetit kishin prejardhje ose gjysmë-prejardhje të huaj. Të rinjët kanë më shumë gjasa të kenë prejardhje të huaj se të moshuarit. 30% e Gjermanëve 15 vjeç ose më pak kanë së paku një prindër të lindur jashtë vendit. Në qytetet e mëdha 60% e fëmijëve 5 vjeçarë ose më pak kanë së paku një prindër të lindur jashtë vendit. Grupi më i madh (2.3 million) vijnë nga Turqia, dhe pjesa më e madhe e mbetur vijnë nga shtetet Evropiane si Italia,Kosova,Serbia, Greqia, Polonia, dhe Kroacia. Fondi i Kombeve të Bashkuara për Popullsi e rendit Gjermaninë si nikoqire të numrit të tretë më të madh të migrantëve ndërkombëtarë, rreth 5% ose 10 milion e gjithë 191 milion migrantëve, ose rreth 12% e popullsisë së Gjermanisë. Si pasojë e kufizimeve e ligjeve, dikur pa kufizime, për të drejtën për azil dhe imigracion, numri i imigrantëve që synojnë azil ose pretendojnë etnicitet Gjerman (shumica nga ish-vendet Sovietike) ka rënë dukshëm nga viti 2000. Numri i sakte i pjestarve te etnitetit shqiptar me vendqendrim ne gjermani dhe gjermaneve me prejardhe nga trojet etnike shqiptare nuk dihet. Gjate kohes se luftes ne Kosove, ne opinionin e gjere politiko-mediatik qarkullonin shifrat nga 200 deri 300 mije emigrant nga Kosova apo rreth 10-15% e popullsis se pergjithshme te Kosoves.
Krishterimi është feja dominuese në Gjermani, me mbi 56 milion besimtarë (66.8%). Feja e dytë më e madhe është Islami më 4 milion besimtarë (4.9%) e ndjekur nga Budizmi dhe Xhudaizmi, secila me rreth 200,000 besimtarë (reth 0.25%). Hinduizmi ka rreth 90,000 besimtarë (0.1%). Të gjitha komunitetet e tjera fetare në Gjermani kanë më pak se 50,000 (ose më pak se 0.05%) besimtarë. Rreth 21.8 milion Gjermanë (26.9%) nuk kanë fe të regjistruar ose janë të pafe.
Protestantizmi është i koncentruar në veri dhe lindje dhe katolizmi Romak është i koncentruar në jug dhe perëndim. Të dy besimet përbëjnë rreth 31% të popullsisë secila. Popa aktual, Benedikti XVI, u lind në Bavari. Njerëzit e pafe, përfshirë ateistët dhe agnostikët përbëjnë 29.6% të popullsisë, dhe janë në numër të konsiderueshëm veçantërisht në ish-Gjermaninë Lindore dhe zonat kryesore metropolitane.
Nga 3.3 milion Myslimanët, shumica janë Sunitë dhe Alevitë nga Turqia, por gjithashtu ka një numër të vogël Shiitë. 1.7% e popullsisë së përgjithshme e deklaraon vetveten të Krishterë Ortodoksë, Serbët dhe Grekët janë numri më i madh i tillë. Gjermania ka popullsinë Hebreje më të madhe në Evropën perëndimore. Më 2004, numri i hebrenjëve të shpërngulur në Gjermani nga ish-Bashkimi Sovietik ishte dyfish më i madh se në Izrael, duke e bërë popullsinë totale Hebreje mbi 200,000, krahasuar me 30,000 para ribashkimit Gjerman. Qytetet e mëdha me popullsi të konsiderueshme hebreje janë Berlini, Frankfurti dhe Munichu. Around 250,000 active Buddhists live in Germany; 50% of them are Asian immigrants.
Sipas sondazhit të Eurobarometer më 2005, 47% e qytetarëve Gjermanë u pajtuan me thënien "Unë besoj se është një Zot", ndërsa 25% u pajtuan me thënien "Unë besoj se ka një lloj shpirti ose fuqie të supernatyrshme" dhe 25% thanë "Unë nk besoj se ka ndonjë lloj shpirti, Zoti, ose fuqie supernatyrore".
Gjuhët
parapamje|Njohuria e [[gjermanishtja|Gjuhës Gjermane në Bashkimin Evropian.]]
Gjermanishtja është gjuha zyrtare dhe më e folur në Gjermani. Ajo është një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian, dhe një nga tri "gjuhët punuese" (gjuhë në të cilat mund të udhëhiqen seancat) të Komisionit Evropian, së bashku me Frëngjishten dhe Anglishten. Gjuhët e njohura minoritare vendase zyrtare në Gjermani janë Gjuha Daneze, Gjuha Sorbiane, Gjuha Romany dhe Gjuha Frisiane. Ato mbrohen zyrtarisht nga ECRML. Gjuhët më të përdorura imigrante në Gjermani janë Gjuha Turke, Gjuha Polake, Gjuhët Ballkanike dhe Gjuha Ruse.
Gjermanishtja standarde është Gjuhë Gjermanike perëndimore dhe është e lidhur ngushtë, si dhe klasifikohet së bashku me me Anglishten, Holandishten dhe Frisianishten. Në masë më të vogël, gjermanishtja është gjithashtu e lidhur me Gjuhët Gjermanike Lindore (të zhdukura) dhe Gjuhët Gjermanike Veriore. Pjesa më e madhe e fjalorit Gjerman rrjedh nga dega Gjermanike e Familjes Indo-Evropiane të gjuhëve. Ekzistojnë një numër i konsiderueshëm i fjalëve që rrjedhin nga Latinishtja, Greqishtja, një numër më i vogël nga Frëngjishtja, dhe së fundmi edhe nga Anglishtja (ky grup fjalësh njihet si Denglisch).Gjermanishtja shkruhet në alfabetin latin. Përveç 26 shkronjave standarde, Gjermanishtja ka tri zanore me Umlaut, përkatësisht ä, ö dhe ü, si dhe Eszett ose scharfes S (s e mbrehtë) e cila shkruhet si "ß" ose " ss ".
Dialektet Gjermane dallohen nga format e Gjermanishtes standarde. Dialektet Gjermane janë format tradicionale lokale dhe rrjedhin nga fiset e ndryshme Gjermanike. Shumë nga to nuk kuptohen lehtë nga dikush që flet vetëm Gjermanishten standarde, për shkak se ato shpesh dallojnë nga Gjermanishtja standarde në leksikon, fonologji dhe sintaksë.
Përreth Botës, Gjermanishtja flitet nga rreth 100 milion folës amtarë dhe gjithashtu rreth 80 milion e flasin si gjuhë të huaj ose të dytë. Gjermanishtja është gjuha kryesore për rreth 90 milion njerëz (18%) në Bashkimin Evropian. 67% e qytetarëve Gjermanë pretendojnë të jenë në gjendje të komunikojnë në së paku një gjuhë të huaj dhe 27% në së pak dy gjuhë të huaja.
Ekonomia
parapamje|majtas|Gjermania ishte eksportuesi më i madh i të mirave për vitin 2007.
Gjermania është një avokat i fortë i integrimeve më të afërta politike dhe ekonomike Evropiane, dhe politikat e saj komerciale vendosen vazhdimisht e më shumë nga marrëveshjet mes anëtarëve të Bashkimit Evropian (BE) dhe legjislacionit të BE-së për një treg të përbashkët. Gjermania përdor monedhën e zakonshme Evropiane, euron, dhe politikat e saj monetare vendosen nga Banka Qendrore Evropiane në Frankfurt. Pas ribashkimit të Gjermanisë më 1990, standarded e jetesës dhe të ardhurat vjetore mbeten konsiderueshëm më të larta në ish shtetet perëndimore Gjermane. Modernizimi dhe integrimi i ekonomisë së Gjermanisë Lindore vazhdon të jetë një proces afatgjatë i paraparë për vitin 2019, me transfere vjetore nga perëndimi në lindje që arrijnë thuajse $80 bilion. Shkalla e përgjithshme e papunësisë ka rënë në mënyrë ngadalshme nga viti 2005 dhe ka arritur shkallën më të ulët në 15 vjet më qershor 2008 me 7.5%. Përqindja po arrin nga 6.2% në ish-Gjermaninë perëndimore dhe 12.7% në ish-Gjermaninë lindore. Qeveria e mëparshme e Kancelarit Gerhard Schroeder lëshoi një bashkësi gjithëpërfshirëse reformash në tregun e punës dhe institucionet e lidhura me pasurinë. Qeveria aktuale menaxhon një politkë fiskale restriktive dhe ka ulur punët e zakonshme sektorin publik duke pasu p♪7r qëllim një buxhet federal të balancuar më 2008.
Infrastruktura
djathtas|parapamje|porti i [[Hamburgut është porti i dytë më i madh në Evropë dhe i nënti në botë.]]
Më 2002 Gjermania ishte konsumuesi i pestë në Botë i energjisë, dhe dy të tretat e energjisë primare ishin importuar. Në të njëjtin vit, Gjermania ishte konsumuesi më i madh në Evropë i elektricitetit; konsumi i elektricitetit atë vit arriti në 512.9 miliardë kilowat në orë.
Politika qeveritare thekson kursimin e energjisë dhe zhvillimin e energjisë së ripërtërishme, siç është energjia solare, e erës, e biomasës, hidroenergjia, dhe energjia gjeotermale. Si rezultat i masave energji-kursyese, efikasiteti i energjisë (masa e energjisë e nevojshme për të prudhuar një njësi të bruto prodhimit vendorë) është përmirësuar nga fillimi i viteve të 1970-ta. Qeveria synon të arrijë gjysmën e kërkesave për energji në vend nga burimet e energjisë së ripërtërishme derim më 2050. Më 2000 qeveria dhe industria Gjermane e energjisë nukleare u pajtuan të mbyllnin të gjitha centralet nukleare deri më 2021. Sidoqoftë, energjia e ripërtërishme poluan një rol më modest në konsumimin e energjisë. Më 2006 konsumi i energjisë u arrit me burimet në vijim: nafta (35.7%), qymyri, përfshirë linitin (23.9%), gazi natyral (22.8%), nukleare (12.6%), hidro dhe energjia e erës (1.3%), dhe të tjerat (3.7%).
parapamje|majtas|Treni [[ICE 3]]
Për shkak të pozitës qendrore në Evropë, Gjermania është një qendër e rëndësishme transportimi. Kjo pasqyrohet në rrjetet e saja të dendura dhe moderne transportuese. Ndoshta më e famshmja është rrjeti i autostradave të gjëra (Autobahn) që rradhitet i trati në gjatësinë e përgjithshme dhe ka mungesë të limitit të shpejtësisë në pjesën më të madhe të rrugëve.
Gjermania ka themeluar një rrejt policentrik të trenave me shpejtësi të madhe. InterCityExpress ose ICE po dominon në shërbimin e qyteteve kryesore Gjermane destinacionet në vendet fqinje. Shpejtësia e trenit dallon nga 160 km/h tek 300 km/h dhe është kategoria shrbyese më a avancuar në Deutsche Bahn. Lidhjet ofrohen në intervale 30-minutëshe, një ore ose dy-ore.
Gjermania ka 227.200 km rrugë të dorës së parë (autostrada). 46.8 milio auttomjete të regjistruara. 40355 km hekurudhë dhe 12 aeroporte ndërkombtare.
Shkenca
djathtas|parapamje|lartdjathtas|[[Albert Einstein në vitin 1947]]
Gjermania ka qenë shtëpi e disa nga hulumtuesve më të njohur në fusha të ndryshme shkencore. Çmimi Nobel u është dhuruar 100 lauratëve nga Gjermania. Puna e Albert Einstein dhe Max Planck ishte vendimtare në themelimin e fizikës moderne, të cilën ezhvilluan më tej Werner Heisenberg dhe Max Born. Ata ndiqen nga fizikantë si Hermann von Helmholtz, Joseph von Fraunhofer, dhe Gabriel Daniel Fahrenheit. Wilhelm Conrad Röntgen zbuloi Rrezet x (X-ray), të cilat quhen Röntgenstrahlen (Rrezet-Röntgen) në Gjermanisht dhe shumë gjuhë të tjera. Ky zbulim e bëri atë fituesin e parë të çmimit Nobel në Fizikë më 1901. Inxhinieri i "aerohapsirës" Werner von Braun zhvilloi raketën e parë hapësinore (raketa e parë që kaloi kufirin 100 km me hapësirën) dhe më vonë u bë një anëtarë vendimarë në NASA dhe zbuloi Raketën e Hënës Saturn V, që i hapi rrugën suksesit të Programit Apollo të SHBA-së. Puna e Heinrich Rudolf Hertzit në fushën e radiacionit elektromagnetik ishte shumë e rëndësishme në zhvillimin e telekomunikimit modern. Përmes konstruktimit të laboratorit të parë në Universitetin e Leipzigut më 1879, Wilhelm Wundt njihet për themelimin e psikologjisë si një shkencë e pavarur empirikale. Puna e Alexander von Humboldtit si shkencëtar natyror dhe eksplorues ishte themeli i biogjeografisë.
parapamje|majtas|Kompleksi ekstensiv [[Cleanroom për Prodhim Mikroelektronik në Stuttgart]]
Matematicientë të njohur u ljndën në Gjermani, përfshirë Carl Friedrich Gauss, David Hilbert, Bernhard Riemann, Gottfried Leibniz, Karl Weierstrass dhe Hermann Weyl. Gjermania ka qenë shtëpi për shumë zbulues dhe inxhinierë të njohur si Johannes Gutenberg, Hans Geiger, dhe Konrad Zuse, i cili krijoi kompjuterin e parë tërë-digjital. Zbulues, inxhinierë dhe industrialistë Gjermanë si Count Ferdinand von Zeppelin, Otto Lilienthal, Gottlieb Daimler, Rudolf Diesel, Hugo Junkers dhe Karl Benz ndihmuan në ngritjen e teknologjisë transportuese automotive dhe ajrore.
Institucione të rëndësishme hulumtuese në Gjermani janë Shoqëria Max Planck, Helmholtz-Gemeinschaft dhe Shoqëria Fraunhofer. Ato, në mënyrë të pavarur ose të jashtme, janë të lidhura me sistemet e universiteteve dhe kontribuojnë në masë të konsiderueshme në përfundimet shkencore. Shpërblimi prestigjoz "Çmimi Gottfried Wilhelm Leibniz" u dhurohet dhjetë shkencëtarëve dhe akademikëve çdo vit. Me një maksimum prej €2.5 milion për çmim, është një ndër çmimet më paguara në botë.
Edukimi
Përgjegjësia për mbikëqyrjen e arsimit në Gjermani është detyrë e shteteve federale individualisht, ndërsa qeveria ka vetëm një rol të vogël. Çerdhet e fëmijëve, jo të detyrueshme, parashihen për çdo fëmijë mes tre dhe gjashtë vjeç, pas së cilës shkollimi është i detyrueshëm për së paku nëntë vjet. Shkollimi fillor zakonisht zgjat katër vjet dhe shkollat publike nuk shtresëzohen në këtë nivel. Për dallim nga kjo, shkollimi i mesëm përfshin katër lloje shkollash të bazuara në aftësinë e nxënësit siç vendoset nga rekomandimet e mësimdhënësit: Gjimnazi përfshin fëmijët më të aftë dhe përgatit nxënësit për studime universitare, ky zgjat tetë ose nëntë vjet, varësisht nga shteti (njësia federale);Realschule ka një theks më të madh nxënësit me aftësi mesatare dhe zgjat gjashtë vjet; Hauptschule përgatit nxënësit për studime vokacionale, dhe Gesamtschule ose shkalla gjithpërfshirëse kombinon të tri qasjet e tjera.
Programi për Vlerësimin e Studentëve Ndërkombëtarë, i koordinuar nga OECD, vlerëson aftësitë e 15-vjeçarëve në shtetet e OECD-së dhe në disa shtete partnere. Më 2006, nxënësit Gjermanë përmirësuan pozitën e tyre në krahasim me vitet e mëparshme, duke u rradhitur (statistikisht) mbi mesataren (të 13-ët) në aftësitë shkencore dhe statistikisht jo edhe aq mbi ose nën mesataren në aftësi matematikore (të 20-ët) dhe aftësi leximi (të 18-ët). Gradienti social-ekonomik ishte mjaft i lartë në Gjermani, performanca e nxënësve në Gjermani ishte më e varur nga faktorët social-ekonomikë se në vendet e tjera.
Për të u pranuar në ndonjë universitet, nxënësit e shkollës së mesme duhet të kalojnë provimin Abitur, ngjajshëm me "Advanced Level" ose "A-level" në Britani të madhe; sidoqoftë, studentët që kanë një diplomë nga një shkollë vokacionale gjithashtu mund të konkurrojnë për pranim. Një sistem i veçantë i quajtur Duale Ausbildung lejon studentët me trajnim vokacional të mësojnë në ndonjë kompani ose shkollë publike. Shumica e universiteteve Gjermane janë publike dhe pagujnë detyrimin ndaj shtetit nga €50–500 për semestër nga secili student.
Kultura
parapamje|djathtas|lartdjathtas|[[Ludwig van Beethoven (1770–1827), kompozitor.]]
Gjermania historikisht quhet "Das Land der Dichter und Denker" (vendi i poetëve dhe mendimtarëve). Nga viti 2006, ajo e quan veten Vendi i ideve. Kultura gjermane filloi shumë më herët se ngritja e Gjermanisë si shtet-komb dhe u përhap në të gjithë botën gjermanfolëse. Nga rrënjët e saja, kultura në Gjermani ka marrë formë nga rrymat kryesore intelektuale në Evropë, si fetare edhe sekulariste. Si rezultat, është vështirë të identifikosh një traditë të veçantë Gjermane të ndarë nga struktura më e gjërë e kulturës së lartë Evropiane. Një pasojë tjetër e këtyre rrethanave është në fakt, se disa figura historike, si Wolfgang Amadeus Mozart, Franz Kafka dhe Paul Celan, megjithëse nuk ishin qytetarë të Gjermanisë në kuptimin modern, duhet të shikohen në kontekstin e sferës kulturore Gjermane për t'i kuptuar rrethanat dhe punën e tyre historike.
Piktorë të shumtë gjermanë kanë shijuar prestigjitet përmes punës së tyre në rryma të ndryshme artistike. Hans Holbein the Younger, Matthias Grünewald, dhe Albrecht Dürer ishin artistë të rëndësishëm të Reneseancës, Caspar David Friedrich i Romanticizmit, dhe Max Ernst i Surealizmit. Kontributet arkitekturore nga Gjermania përfshijnë stilet Karolingiane dhe Otoniane, që ishin paraardhës të rëndësishëm të arkitekturës Romake. Regjioni më vonë u bë shtëpi për punime të rëndësishme në stile si Gothike, të Rilindjes dhe Baroke. Gjermania ishte veçantërisht e rëndësishme në arkitekturën e hershme moderne, sidomos me lëvizjen Bauhaus, të themeluar nga Walter Gropius. Ludwig Mies van der Rohe, gjithashtu nga Gjermania, u bë njëri ndër arkitektët më të rëndësishëm në gjysmën e dytë të shekullit XX. Rrokaqielli me fasadë të xhamit ishte ideja e tij.
Filozofia
parapamje|lartdjathtas|[[Immanuel Kant (1724–1804), filozof.]]
Ndikimi gjerman në filozofi është historikisht i rëndësishëm dhe shumë filozofë të njohur gjermanë nduhmuan në formimin e filozofisë perëndimore qysh nga Mesjeta. Kontributet e Lajbnicit në racionalizëm, themelimi i idealizmit klasik gjerman nga Kantii, Hegeli, Shelling dhe Fihte, formimi i teorisë komuniste nga Karl Marksi dhe Frederik Engelsi, kompozimi i pesimizmit metafizik nga Shopenhaueri, zhvillimi i Perspektivizmmit nga Niçe, punimet e Hajdegerit, dhe teoritë sociale të Habermasit ishin veçantërisht ndikuese.
Literatura gjermane mund të ndiqet deri në Mesjetë dhe në punimet e autorëve si Fon der Fogelvajde dhe Fon Eshenbah. Shumë autorë dhe poetë gjermanë kanë arritur famë të mirë, përfshirë Gëte dhe Shiler. Koleksioni i përrallave të botuara nga Vëllezërit Grim popullarizoi folklorin gjerman në nivel ndërkombëtar.
Autorë me ndikim të shekullit XX janë Man, Breht, Hese, Bël, dhe Gras.
Media
parapamje|Tregu Gjerman i librave prodhon 18% të të gjithë librave të botuar. [[Panairi i Librit Frankfurt (Figura nga 2008) është ngjarja më e madhe e këtij lloji.]]
Tregu i televizionit në Gjermani është më i madhi në Evropë, me rreth 34 milion aparate televizive shtëpiake. Transmetuasit e shumtë krahinorë dhe kombëtarë publikë janë organizuar në linjë me strukturën politike federale. Rreth 90% e shtëpive në Gjermani kanë TV kabllor ose satelitor, dhe shikuesit mund të zgjedhin nga një numër i madh i kanaleve komerciale dhe publike "shikim pa para". Shërbimet "TV me pagesë" nuk janë bërë shumë të popullariziara ose të suksesshme ndërsa transmetuesit publikë ZDF dhe ARD ofrojnë një numër kanalesh vetëm-digjitale.
Kinemaja
parapamje|Berlinale Palast gjatë [[Festivali i Filmit Berlin|Festivalit të Filmit në shkurt.]]
Kinemaja gjermane daton nga vitet e para të mediave me punën e Max Skladanowskyt. Gjatë viteve të Republikës së Weimarit ajo ishte veçanërisht nën ndikimin e ekspresionistëve gjermanë si Robert Wiene dhe Friedrich Wilhelm Murnau. Regjisori nga Austria Fritz Lang, i cili u bë qytetar gjerman më 1926 dhe karriera e të cilit lulëzoi në industrinë gjermane të filmit të para-luftës, thuhet të ketë qenë me ndikim të madh në kinemanë e Hollywoodit. Filmi i tij pa zë Metropolis (1927) referohet si lindja e filmave modernë fantastiko-shkencorë.
Më 1930 Austriak-Amerikani Josef von Sternberg drejtoi filmin The Blue Angel (Ëngjëlli i kaltër), i cili ishte filmi i parë kryesor gjerman me zë dhe i dha famë botërore aktores Marlene Dietrich. Dokumentari impresionist Berlin: Symphony of a Great City, i drejtuar nga Walter Ruttmann, është një shembull i njohur i zhanrit simfonik të qytetit. Periudha Naziste prodhoi kryesisht filma propagandues, megjithëse punimet e Leni Riefenstahl prezantuan estetika të reja në film.
Gjatë viteve të 1970ta dhe 80ta, regjisorët e New German Cinema si Volker Schlöndorff, Werner Herzog, Wim Wenders dhe Rainer Werner Fassbinder vendosën kinemanë perëndimore gjermane përsëri në skenën ndërkombëtare me filmat e tyre provokues.
Kantoni Le Blanc-Mesnil
Kantoni Le Blanc-Mesnil (frëngjisht: Canton du Blanc-Mesnil) është një kanton në departamentin Seine-Saint-Denis, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Le Blanc-Mesnil. Ka sipërfaqe 8.05km2 dhe popullsi 51106 banorë.
Pjetër Gjoka
Pjetër Gjoka (Ulqin, 2 gusht 1912, Perandoria Osmane - 1 qershor 1982) ka qenë aktor i njohur shqiptar.
Biografia
Lindi në Ulqin më 2 gusht 1912, i biri i Gjokës dhe i Çijes, i ati ishte nga Dushmani ndërsa e ëma nga Toplana. Familje kishte shkuar në Ulqin për arsye gjakmarrjeje, ku i ati punonte si hamall, pastrues pusesh dhe punë të tjera me mëditje, ndërsa e ëma merrej me qëndisí.
Aktivitetin në teatër në lëvizjen amatore e filloi që vitet 30 në Shkodër. Në vitin 1947 vjen si aktor në Teatrin Popullor, pasi kishte debutuar me Teatrin e Ushtrisë. Roli i parë ishte në komedinë “Tartufi”. Ka interpretuar rreth 90 role në këtë teatër, dhjetëra kryerole nga dramaturgjia botërore, ndërsa në skenë qëndroi 52 vjet rresht, duke interpretuar edhe i verbër krejtësisht. Disa nga kryerolet e tij janë: Haritonov, Shpend Gjeta, Plaku, Mac Donald, Miler, Zabeliku, Klaudi, Mbreti Lir, Gjini, Ali Pashë Gucia, etj. Në vitin 1961 ai është ndër katër aktorët që u nderua me titullin e lartë "Artist i Popullit". Ka intertretuar edhe në disa filma artistikë, duke krijuar figura të arrira. Roli i fundit i tij në Teatrin Kombëtar ishte në dramën “Epoka para gjyqit”. Krahas punës si aktor, ka vënë në skenë edhe disa pjesë, si regjisor.
Borëbardha dhe Shtatë Xhuxhat (film 1937)
Borëbardha dhe Shtatë Xhuxhat (Anglisht: Snow White and the Seven Dwarfs) është një film i animuar amerikan i vitit 1937 nga regjisori David Hand, William Cottrell, Wilfred Jackson, Larry Morey, Perce Pearce, dhe Ben Sharpsteen. Filmi u shpërnda nga studio Disney dhe u shfaq për herë të parë në SHBA më 21 dhjetor 1937.
Përmbajtja
Borëbardha është një princeshë e vetmuar që jeton me njerkën e saj, Mbretëresha e Keqe. Mbretëresha shqetësohet se Borëbardha do të jetë më e bukur se ajo, kështu që ajo e detyron Borëbardhën të punojë si një shërbëtore e kuzhinës dhe e pyet çdo ditë "Pasqyrën Magjike" se kush është më i drejti nga të gjithë". Për vite të tëra, pasqyra i përgjigjet gjithmonë se Mbretëresha është, duke e kënaqur atë.
Një ditë, Pasqyra Magjike informon Mbretëreshën se Borëbardha tani është "më e drejta" në tokë; në të njëjtën ditë, Borëbardha takohet dhe bie në dashuri me një princ që e dëgjon duke kënduar. Mbretëresha xheloze urdhëron gjuetarin e saj të marrë Borëbardhën në pyll dhe ta vrasë atë. Ajo më tej kërkon që gjuetari të kthehet me zemrën e Borëbardhës në një kuti me xhevahir, si provë e veprës. Sidoqoftë, gjuetari nuk mund ta vrasë Borëbardhën. Ai me lot i kërkon faljen e saj, duke zbuluar se Mbretëresha dëshiron që ajo të jetë e vdekur dhe e nxit që ajo të ikë në pyll dhe kurrë të mos shikojë prapa. E humbur dhe e frikësuar, princesha shoqërohet me krijesa pyjore që e çojnë atë në një vilë të thellë në pyll. Gjetja e shtatë karrigeve të vogla në dhomën e ngrënies së vilës, Borëbardha supozon se vilë është shtëpia e pastër e shtatë fëmijëve jetimë.
Giovanni Cimbalo
250px|parapamje|djathtas|Foto në bashkinë e Ravenës me liderët fetar dhe ambasadorin Kola Giovanni Cimbalo lindi në Rose të Kozencës më 31 gusht 1947. Shef i Katedrës së Drejtës Ekleziastike në Fakultetin e Drejtësisë në Bolonjë.