cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imam el-Kurtubiu
Muhammed ibn Ahmed ibn Ebi Bekr ibn Ferh, Ebu ‘Abdullah el-Ensari el-Khazrexhi el-Endelusi el-Kurtubi el-Maliki (vd. 671), dijetari erudit i cili “këqyrte kuptimet e haditheve thellësisht” (Ibn ‘Imad) dhe komentatori i madh i Kur’anit. Ai jetoj dhe ndërroi jetë në Minjat ose Munjat Beni Khusejb (në veri të qytetit Asjut) në Egjipt, “një prej asketëve të devotshëm, njohës, i kujdesshëm përpiktë (ndaj urdhrave të Zotit), shërbëtor i Allahut, i preokupuar me hallin e vetes në botën tjetër përmes meditimit, adhurimit dhe shkrimeve” (‘Abd el-Kerim ibn Haldun). Ai “përbuzte shtirjen, dhe ecte me një rrobë të vetme, me një kësulë të bardhë në kokën e tij” (Ibn Ferhun). Dhehebiu, Ibn Ferhuni, Ibn ‘Imad, el-Mekarri, el-Adnehwi, dhe Makhluf japin datën e tij të vdekjes së 671 ndërsa Haxhi Halifeh citon 668. Kushdo që ka cituar 656 mesa duket e ka përzier atë më mësuesin e tij, muhadithin dhe autorin e komentimit të Sahih Muslimit i titulluar el-Mufhim fi Sherh Sahih Myslim i atribuuar “el-Kurtubiut” dhe shtypur me atë emër ndonëse është (shkruar) nga Imam Ebu’l-‘Abbas Ahmed ibn Umer ibn Ibrahim el-Ensari el-Kurtubi el-Maliki el-Iskenderi (vd. 656). Poashtu, në mesin e mësuesve të tij ishin Ebu el-Hasan ‘Ali ibn Muhammed ibn ‘Ali el-Jahsubi, mjeshtri i hadithit Ebu ‘Ali el-Hasan ibn Muhammed ibn Muhammed el-Bekri, Rashid el-Din Ebu Muhammed ‘Abd el-Wehab ibn Rewwaxh el-Ezdij el-Maliki, imami i Egjiptit Behauddin Ebu el-Hasan ‘Ali ibn Hibetullah ibn Selame el-Lakhmi el-Misri esh-Shafi’ij i njohur si Ibn el-Xhummejzi, Ebu el-‘Abbas ibn el-Muzejjin, dhe tjerë. Prej tij transmetojnë i biri i tij Shihabuddin Ebu el-‘Abbas dhe Ebu ‘Abdullah el-Wali.
Veprat
El-Esna fi Sherh Esma’ Allah el-Husna në dy vëllime. Ky libër i doktrinës Esh’arite ka marrë dy botime të tërësishme, një në Tanat, Egjipt nga shtëpia botuese “selefiste” Dar el-Sahabeti lil-Turath dhe një tjetër në Libi nga Xhemijjet el-Da’wa el-Islamijje. Shkëputje: - Rreth hadithit të zbritjes: “Ai, mirësia dhe butësia e të cilit zbret, si në thënien e tij “Zoti ynë zbret”, sepse ngjitja dhe zbritja janë të pamundshme për Allahun e Lartmadhërishëm.”[2] - Rreth hadithit, “Mbulesa e tij është dritë, dhe nëse ai do ta hiqte atë, subuhati[3] i Fytyrës së Tij do të digjte çdo gjë mbi të cilën bjer shikimi i Tij”[4]: [Kurtubiu thotë] “Nëse ai do të kishte hequr përpara tyre mbulesën, madhështia e tij (xhelal), cilësi nderi të lartë, nder prestigji (hejbe), dhe nënshtrimi (kahr) do të kishin shkaktuar çdo gjë mbi të cilën bjer shikimi i Tij të zhduket – prej Fronit (Arshit) deri në rruzullin e dheut (tokës), sepse shikimi i Tij nuk ka fund, dhe Allahu e di më së miri.”[5] Mbi thënien e transmetuar prej Pejgamberit (s.a.v.s.), “Guri i zi është dora e djathtë e Allahut”[6] [Kurtubiu thotë] “Domethënë që guri i zi ka pozitën (menzile) të dorës së djathtë të Allahut… në mënyrë metaforike.[7] — El-I’lam bima fi din el-Nesara we-Iz’har mehasin Din el-Islam. — El-Intihaz fi Kura’ Ehl el-Kufa we’l-Basra we’l-Sham we-Ahl el-Hixhaz. — El-Xhami‘ li-Ahkam el-Kur’an we’l-Mubin lima Tedammenehu min el-Sunneti we-Aj-el-Furkan (“…”), një komentim monumental i Kur’anit “me plotë kuptim të fjalës”, “i mbushur me çdo lloj të dobive unike” (Dhehebiu) në njëzet vëllime “prej të cilit ai hoqi tregimet dhe historitë që janë të zakonshme në komentimet tjera, dhe në vend të kësaj shënoi vendimet ligjore dhe s’i dijetarët i kanë nxjerrë ato, së bashku me kiraetet, gramatikën e arabishtes, cilat ajete abrogojnë tjerat dhe cilat janë të abroguara (el-nasikh we’l-mensukh)” (Ibn Ferhun), “të gjitha shkollat ligjore të Selefit” (Ibn ‘Imad), shumë prej urtësive të “ulemave të sufijve” (ky term përsëritet dhjetëra herë), dhe akidës Esh’arite. El-Kurtubiu citon bashkëvendësin e tij Ibn ‘Abd el-Berrin rreth pesëqind herë në këtë vepër. Ibn el-Mulakin e ka shkurtuar këtë vepër. {Shënim: Citime nga kjo vepër janë lëshuar qëllimisht nga përkthimi.} — Poezi që përmbledh emrat e Pejgamberit (s.a.v.s.) — Kam‘ el-Hirsi bil-Zuhd we’l-Kana’a we Raddu Dhul-li es-Su’ali bil-Keffi wesh-Shefa’a. Ibn Ferhun thotë, “Unë asnjëherë nuk kam parë libër më të mirë në këtë zhanër.” Është botuar në Dar es-Sahabeti lil-Turath. — Sherh el-Tekassi, një komentim i gjatë mbi librin e Ibn ‘Abd el-Berrit, el-Tekassi lima fil-Muwetta min Hadithi Resulilah (s.a.v.s.). — El-Tedhkire bi-Ahwal el-Mewt we’l-Akhireh, në tre vëllime botuar me përpikëri nga Yusuf Ali Bedjevi në Dar Ibn Kethir. Ibn el-Kajjimi e citon shpesh atë në librin e tij el-Ruh. {Shënim: Citime nga kjo vepër janë lëshuar qëllimisht nga përkthimi.} — El-Tekrib li-Kitab el-Temhid mbi kryeveprën e Ibn Abdelberrit në fikh komparativ në dy vëllime të mëdha dorëshkrimi. — El-Tidhkar fi Efdal el-Edhkar, në shtyp, e ngjashme me Tibjan-in e Neveviut.
Ndonëse në “Reliance of the Traveller” thuhet kjo, El-Kurtubiu nuk “ka shkruar vepra në shkencën e hadithit dhe akaidit” përpos veprës el-Esna mbi Emrat Hyjnor, dhe Allahu e di më së miri.
Përktheu dhe verifikimi
Autor : Shejh Gibril Fuad Haddad, Shewwal 1424
Përktheu: Fatih Ibrahimi
Verifikimi i përkthimit: Vullnet Mehmeti
© http://www.ehli-suneti.com
[2] El-Kurtubi, el-Esna (1:435), kapitulli mbi Emrin Hyjnor “el-Hawi”
[3] Ebu Ubejde thotë: ‘es-Subha’ thuhet se është shkëlqimi i madhështisë hyjnore dhe drita e Tij
[4] Transmetuar prej Ebu Muses, nga Muslimi, Ibni Maxheh, Ahmedi, Abu Awane, Ebu Dawud et-Tejalisi, Ibn Ebi ‘Asim, el-Axhuri dhe el-Bejhekiu në el-Esma we’s-Sifat (Botimi i Kewtheriut, fq. 180-181; botimi Hashdiut, 1:465-466 #392-394).
[5] El-Esna (2:92)
[7] El-Esna (2:90-91).
Hipolita
thumb|200px|Hippolyta from "Promptuarii Iconum Insigniorum "
Hiplolita (Ἱππολύτη Hippolyte) - e bija e Aresit, zotit të luftës dhe dashnores së tij Otrera, mbretëresha e amazoneve. Si shenjë e dinjitetit mbretëror ka bartur brezin e bukur të cilin, si dëshmi të atërisë së vet, ia ka falur Aresi, zoti i luftës. Këtë brez e dëshironte shumë e bija e Euristeut, mbretit të Mikenës, Admeta e re, prandaj Euristeu i urdhëroi që t'ia sjell Herakliu, i cili sipas urdhërit të zotërave qe i detyruar që t'i shërbejë. Kur mësoi Hipolita se po vinte Herakliu për brezin e saj, vendosi që t'ia dhurojë si shenjë respekti ndaj guximit dhe trimërisë së tij. Mirëpo, hyjnesha Hera e cila e urrente Herakliun në mesin e amazoneve e përhapi lajmin e rrejshëm se Herakliu mendon ta robërojë Hipolitën dhe ta dërgojë në skllavëri. Amazonet i besuan këtij lajmi dhe befas i sulmuan shokët e Heraikliut. Ndërkaq, pas një beteje të përgjithshme u mposhtën. Hipolita pastaj ia shpagoi lirinë e Melanipës së robëruar, udhëheqësit të sulmit me brezin e vet, ndërsa Herakliu e sjell atë në Mikenë. Udhëheqësen tjetër të amazoneve, Antiopën e robëruar, Herakliu ia la shokut te vet, Tezeut, i cili e çon në Athinë dhe u martua me të. Atëbotë Hipolita me ushtrinë e vetë femërore shkoi për ta çliruar. Mirëpo, Antiopa u dashurua në Tezeun, iu kundërvu edhe shoqeve të veta të dikurshme, por në luftë kundër tyre, u vra. Athinasit e mbrojtën qytetin e tyre, ndërsa Hipolita për shkak të ekspeditës së pasukseshme hoqi dorë nga dinjiteti mbretëror dhe shikoi në Megarë, për ta gjetur atje vdekjen e vet. Hipolita tjetër ishte gruaja e Akastit, mbretit të Jolkut. U përpoq që ta ngashnjejë Peleun, mbretin e Ftisë, por kjo nuk i shkoi përdore, e akuzoi para burrit të vet dhe kërkoi që ta dënojë me vdekje. Peleu shpëtoi nga hakmarrja e Hipolitës dhe më vonë e vrau së bashku me Akastin. Në disa varianta të mitit për Tezeun Hipolita përmendet si grua e tij në vend të Antiopës. Qoftë kështu apo ashtu, e sigurte është se i biri i Tezeut nga kjo bashkëshortësi është quajtur Hipolit. Në vazat antike dhe relieve Hipolitën e ndeshim shumë shpesh ndonëse rrallë mund të identifikohet në mesin e amazoneve të tjera. E njohim nga më se njëqind piktura dhe relieve, tema e të cilave është Lufta me Amazonet (prej shek. VI para e.s. deri në shek. I të e.s.).
Sykkylven
Sykkylven është një komunë në qarkun Møre og Romsdal, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 338 km² dhe popullsi 7500 banorë.
Tana (Norvegjia)
Tana është një komunë në qarkun Finnmark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 4045 km² dhe popullsi 3006 banorë.
Sykkylven
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Kliton Bozgo
Kliton Bozgo (lindur më 5 dhjetor 1971), është një futbollist profesionist shqiptar.
Tana (Norvegjia)
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Kliton Bozgo
Bozgo e filloi karrierën sportive në qytetin e Beratit, në fillim me skuadrën e të rinjve dhe pastaj me skuadrën e të rriturve të Tomorit.
Ai ishte dy herë golashënuesi më i mirë i Ligës Sllovene. Në sezonin 1999-2000 ai shënoi 24 gola dhe në sezonin 2004-05 18 gola. Në sezonin 1999-2000 ai luajti për Mariborit në Ligën e Kampionëve të UEFA. Në total ai ka luajtur 207 ndeshje në ligën e parë sllovene, duke shënuar 109 gola në proces.
Gjatë kohës së tij në Mura 05 ai mori rolin e ndihmësit të trajnerit Edin Osmanoviç.
Ai është aktualisht ndihmës trajner i Šimundža Ante në Aluminij dhe trajneri i ekipit kombëtar slloven U15.
Time (Norvegjia)
Time është një komunë në qarkun Rogaland, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 183 km² dhe popullsi 14177 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Linus Pauling
thumb|Linus Pauling
Linus Carl Pauling lindi më 28 shkurt 1901 në Portland, Oregon dhe vdiq më 19 gusht 1994 në Big Sur, Kaliforni. Ishte kimist amerikan me prejardhje gjermane. Në vitin 1954 mori çmimin Nobel për kimis kurse në vitin 1962 mori çmimin Nobel për paqe.
Svelvik
Svelvik është një komunë në qarkun Vestfold, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 58 km² dhe popullsi 6445 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Tinn
Tinn është një komunë në qarkun Telemark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 2045 km² dhe popullsi 6247 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Tjeldsund
Tjeldsund është një komunë në qarkun Nordland, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 317 km² dhe popullsi 1448 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Tingvoll
Tingvoll është një komunë në qarkun Møre og Romsdal, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 337 km² dhe popullsi 3082 banorë.
Pashallëku i Janinës
Pashallëku i Janinës, (1787-1822) ishte një pashallëk autonom dhe de fakto i pavarur në Perandorinë Osmane. Mbulonte zona të mëdha të Greqisë, Shqipërisë, dhe Maqedonisë së Veriut. Pashallëku fitoi një shkallë të lartë autonomie nën sundimtarin shqiptar osman Ali Pashë Tepelena, megjithëse kjo nuk u njoh kurrë zyrtarisht nga Perandoria Osmane. Bërthama e saj ishte Ejaleti i Janinës, me qendër qytetin e Janinës në Epir. Në kulmin e saj, Ali Pasha dhe djemtë e tij sunduan mbi Shqipërinë Jugore dhe Qendrore; shumicën e Greqisë kontinentale: Epiri, Thesalia, Maqedonia Perëndimore, Maqedonia Qendrore-Perëndimore, Greqia Kontinentale (me përjashtim të Atikës) dhe Peloponezi; dhe pjesë të Maqedonisë së Veriut jugperëndimore rreth Ohrit dhe Manastirit.
Themelimi (1784–87)
Në 1787 Ali Pasha mori nën kontroll sanxhakun e Tërhallës, i cili më vonë iu dha zyrtarisht për mbështetjen e tij për luftën e sulltanit kundër Austrisë. Menjëherë më pas, në 1787 ose 1788, ai mori kontrollin e qytetit të Janinës dhe e shpalli veten sundimtar të sanxhakut, i cili mbeti baza e tij e pushtetit për 34 vitet e ardhshme. Kjo shënoi fillimin e Pashallëkut të Janinës, me Aliun që u vetëquajt Pasha i Janinës dhe ia delegoi titullin Pasha i Tërhallës djalit të tij, Veliut. Në këtë pikë, sanxhakët e Delvinës, Tërhallës dhe Janinës përbënin pashallëkun.
Ashtu si udhëheqës të tjerë rajonalë gjysmë të pavarur që u shfaqën në atë kohë, si Osman Pazvanogllu, ai përfitoi nga një qeveri e dobët osmane për të zgjeruar territorin e tij derisa fitoi de fakto kontrollin mbi pjesën më të madhe të Shqipërisë dhe Greqisë kontinentale, qoftë drejtpërdrejt ose nëpërmjet djemve të tij.
Lufta Ruso-Turke (1787-1792)
Duke përfituar nga një tjetër luftë ruso-turke që filloi në 1787, Aliu aneksoi rajonet e Konicës (në sanxhakun e Janinës) dhe Libohovës, Përmetit dhe Tepelenës (nga sanxhaku i Vlorës) në Pashallëk gjatë viteve 1789-1791. Gjatë kësaj periudhe ai bleu edhe Nartën, duke i dhënë Pashallëkut daljen në brigjet e detit Jon nëpërmjet Gjirit të Artës. Në vitin 1789, qyteti arumun Voskopoja, brenda sanxhakut të Elbasanit, u plaçkit dhe u shkatërrua. Gjithashtu në 1789, Aliu pushtoi për herë të parë Konfederatën gjysmë të pavarur të Suliotëve në perëndim të sanxhakut të Janinës, pas mobilizimit të 2200 suliotëve në mars 1789 kundër pashallëqëve dhe myslimanëve të Rumelisë. Një fushatë e dytë kundër Suliotëve u zhvillua në 1790. Gjatë këtyre dy fushatave, Pashalik pushtoi disa vendbanime Parasuli, por në fund u zmbraps nga rajoni qendror i Sulit.
Duke filluar nga viti 1788, Aliu u përpoq të merrte nën kontroll sanxhakun e Karli-Elit, duke pushtuar përfundimisht në tetor 1789. Qeveria osmane ka reaguar duke i dhënë të gjithë sanxhakun e Karli-Eli (minus voevodalik e Mesollonjës) si një Hass personal ndaj Sulltaneshës Mihrişah Valide, nëna e Sulltan Selimit III, e cila pengoi Ali Pashën nga aneksimi i territorit. Sanxhaku u mor përfundimisht në 1806, pas vdekjes së Mihrişah vitin e kaluar.
Lufta e vazhdueshme kundër Sulit (1792–1793)
Pas përfundimit të Luftës Ruso-Turke në 1792, Aliu i ndërpreu ekspansionet e tij për të shmangur pasojat prej Sulltan Selimit III. Gjithashtu, forcat e tij morën pjesë zyrtarisht në anën e Portës në një fushatë kundër Shkodrës në 1793. Pavarësisht përfundimit të Luftës Ruso-Turke dhe zgjerimit të territoreve të tij, disfata e pashallëkut kundër suliotëve rezultoi në obsesionin e Aliut për të pushtuar Konfederatën. Ai filloi një fushatë tjetër në korrik 1792, duke dërguar 8,000-10,000 shqiptarë nga Pashallëku për të marrë territorin, me suliotët që mblodhën 1300 burra, por u mundën përsëri. U bë një marrëveshje paqeje, me shkëmbimin e të burgosurve dhe pengjeve dhe fshatrat e Parasulit të pushtuara në dy vitet e mëparshme u kthyen te Suliotët.
Gjatë konfliktit Janina-Suli, himariotët kishin mbështetur suliotët. Si hakmarrje, Ali Pasha udhëhoqi një bastisje kundër qytetit të Himarës në 1797 dhe më shumë se 6000 civilë u masakruan.
Aleanca dhe Lufta me Francën (1797-1780)
Në vitin 1797, Franca pushtoi Venedikun dhe fitoi nga kjo kontrollin mbi ishujt e Jonit dhe disa zotërime bregdetare në Epir (Parga, Preveza, Vonica, Butrinti, dhe Gumenica), duke i bërë ata fqinjë me pashallëkun. Për të fituar më tej akses në detin Jon, Aliu krijoi një aleancë me Napoleonin I të Francës po atë vit, i cili kishte vendosur Francois Pouqueville si konsullin e tij të përgjithshëm në Janinë. Ai mori municion dhe këshilltarë ushtarakë nga francezët. Megjithatë, pak më vonë në 1798 Perandoria Osmane hyri në luftë me Francën pas pushtimit të Egjiptit. Ali Pasha u përgjigj duke pushtuar territoret bregdetare franceze të Butrintit dhe Gumenicës (shtuar në sanxhakun e Delvinës), Prevezës (shtuar në sanxhakun e Janinës) dhe Vonicës, me Pargën që mbeti si zotërimi i vetëm francez në Greqinë kontinentale. Garnizoni francez në Prevezë u shkatërrua në betejën e Nikopolit, e cila u ndoq me një masakër. Pas kapjes së Prevezës, Aliu siguroi neutralitetin e suliotëve (të cilët vareshin nga Preveza dhe Parga e kontrolluar nga francezët për furnizime me bagëti dhe municione) nëpërmjet ryshfeteve ndaj krerëve të tyre, gjë që shkaktoi edhe konflikt të brendshëm midis fiseve suliote. Një forcë e kombinuar ruso-osmane pushtoi Ishujt Jonian gjatë viteve 1799-1780, duke rezultuar në krijimin e Republikës Septinsulare.
Luftërat Suliote (1799–1803)
Në vitin 1799, pashallëku ishte në rivalitet me Pashallëkun e Beratit në veri, i cili, ashtu si Pashallëku i Janinës, ishte gjithashtu kryesisht i pavarur. Veç kësaj, brenda Pashallëkut kishte disa rajone gjysmë të pavarura që përbënin kërcënim për sundimin e Ali Pashës: rajoni i Delvinës, në veri të sanxhakut të Delvinës; Çamëria, në jug të sanxhakut të Delvinës dhe në hyrje të sanxhakut të Janinës; dhe Konfederata Suliote, në perëndim të sanxhakut të Janinës. Rusët kërkuan shpejt të dobësonin ndikimin e pashallëkut në rajon, duke treguar mbështetje për rajonet e lartpërmendura. Ali Pasha u përgjigj po atë vit duke nënshtruar përkohësisht bejlerët e tre rajoneve (Beratit, Delvinës dhe Çamërisë). Ai aneksoi gjithashtu rajonin fqinj Himarën në sanxhakun e Delvinës dhe vendosi marrëdhënie të mira me himariotët. Ai financoi vepra të ndryshme publike dhe kisha, dhe ndërtoi një kishë të madhe përballë Kalasë së Porto Palermos.
Pas kësaj, një fushatë u nis kundër Suliotëve në vjeshtën e 1799, por kjo me sa duket dështoi. Një fushatë tjetër u ngrit në qershor-korrik 1800, me Pashallëkun që mblodhi 11.500 burra. Megjithatë, një sulm i drejtpërdrejtë mbi Konfederatën Suliote dështoi, duke rezultuar që Aliu të rrethonte fshatrat bërthamë të Sulit duke ndarë territoret Suli dhe Parasuli. Për dy vjet, Suliotët mundën t'i rezistonin rrethimit duke kontrabanduar furnizime nga Parga, Ajdonati dhe Margëlliçi. Suliotët kërkuan ndihmë shtesë nga Republika Septinsulare, por Aliu u përgjigj duke kërcënuar zotërimin Pargës prej Republikës. Ndihma u sigurua më vonë në fshehtësi në 1803. Në prill 1802, një korvetë franceze në Pargë i furnizoi suliotët me ushqime, armë dhe municione, duke siguruar një pretekst për një fushatë të re të Aliut kundër Suliotëve.
Pas katër vitesh konflikti, në 1803 Ali Pasha ngriti forcat shqiptare nga Epiri dhe Shqipëria e Jugut për një sulm përfundimtar ndaj Konfederatës së Sulit. Në këtë pikë, situata në Suli ishte e rëndë për shkak të mungesës së furnizimeve. Lufta Suliote e 1803 rezultoi në pushtimin e të gjithë territorit të Suliotëve dhe përfshirjen e tij në Pashallëk, me dëbime dhe mizori kundër suliotëve. Disa Suliotë ikën në Pargë, por u detyruan të kalonin detin në Republikën Septinsulare në mars 1804 pasi Aliu kërcënoi të sulmonte qytetin. Më parë, në nëntor 1803, u nënshkrua një traktat midis Pashallëkut të Janinës dhe Republikës Septinsulare.
Konflikti me Rusinë dhe Francën (1804-1809)
Në ankth për të zgjeruar ndikimin e saj në kontinentin grek, Rusia nënshkroi aleanca me bejlerët himariotë dhe çamë më 27 qershor 1804, të cilët ishin rivalë të Ali Pashës. Për më tepër, Rusia mobilizoi refugjatët Suliot në Republikën Septinsulare për një ofensivë kundër Pashallëkut, por kjo u ndërpre kur Ali Pasha mësoi për planet ruse dhe një skuadron detar osman bëri një paraqitje të papritur pranë Korfuzit.
Për shkak të zgjerimit agresiv të Ali Pashës, u krijua një përçarje midis Pashallëqeve dhe Perandorisë Osmane. Si rezultat, Aliu u përpoq të bënte aleanca me fuqitë e huaja evropiane. Në 1806, Aliu hyri përsëri në një aleancë me Napoleonin I pasi iu premtua Korfuzi dhe ngushticat e tij, dhe përsëri u bë armik me Rusinë në fillimin e një Lufte tjetër Ruso-Turke në 1806. Mirëpo, këto premtime nuk u realizuan dhe kështu marrëdhëniet mes pashallëkut dhe Francës më vonë përfunduan.
Në vitin 1807, pas hyrjes së Republikës Septinsulare (një vasal nominalisht osman) në Luftën e fundit Ruso-Turke në anën e Rusisë, Aliu dërgoi forcat nën Veli Pashën për të sulmuar Republikën. Lefkadha u sulmua në pranverën e vitit 1807, me mbështetjen e Napoleonit dhe Santa Maura të rrethuar, por mbrojtësit, të përforcuar nga forcat suliote dhe ruse, zmbrapsën forcat e Pashallëkut.
Pas Traktatit të Tilsit në korrik 1807, Napoleoni i dha Aleksandrit I, Perandorit të Rusisë, planin e tij për të shpërbërë Perandorinë Osmane, dhe në këmbim Rusia ia dorëzoi Francës Ishujt Jonian dhe Pargën, duke rivendosur sundimin francez. Si rezultat, Aliu u bashkua me britanikët. Makinacionet e tij u lejuan nga qeveria osmane në Stamboll nga një përzierje e përshtatshmërisë – mendohej më mirë ta kishin Aliun si gjysmë aleat sesa si armik – dhe dobësisë, pasi qeveria qendrore nuk kishte fuqi të mjaftueshme për ta larguar atë në atë kohë.
Ndërmjet viteve 1807-12, Veliu sundoi si Pasha i Ejaletit të Moresë, dhe në një datë të panjohur Myhtari u bë Pasha i Inebahtit, duke rezultuar në përfshirjen e të dy rajoneve në Pashallëk.
Teksa marrëdhëniet me Francën përkeqësoheshin, Ali Pasha kërkoi marrjen e Pargës, vendbanimi i fundit në Epir që nuk ishte nën kontrollin e tij. Si kundërpërgjigje, francezët bënë dy herë plane për të pushtuar Pashallëkun. I pari, e regjistruar nga Teodor Kollokotroni, përfshinte përdorimin e Regjimentit Shqiptar, të mbështetur nga artileria franceze dhe çamët të rekrutuar nga Ali Farmaki, për të pushtuar Morenë, e cila në atë kohë (rreth vitit 1809) ishte pjesë e Pashallëkut nën sundimin e Veli Pashës. Në vend të tij ata do të instalonin një qeveri të përzier kristian-myslimane, ndërsa francezët negociuan me Portën për të siguruar miratimin e saj. Sipas Kollokotronit, plani do të realizohej në vitin 1809, por u pengua nga pushtimi britanik i Zakinthos, Qefalonisë, Kythirës dhe Itakës, po atë vit.
Përpjekja e dytë përfshinte një detashment prej 25 burrash të Regjimentit Shqiptar, nën nënkolonelin Andrucis, të cilët u dërguan për të ndihmuar një revoltë himariotësh kundër forcave të Ali Pashës në tetor 1810. Anija e tyre u mbyt pranë Porto Palermos kur u sulmuan nga forcat e Aliut, ata u kapën dhe u burgosën në Janinë.
Poeti Xhorxh Gordon Bajron, Baroni i 6-të Bajron vizitoi oborrin e Aliut në Janinë në 1809 dhe e regjistroi takimin në veprën e tij Çajld Harold. Me sa duket, ai kishte ndjenja të përziera për despotin, duke vënë në dukje shkëlqimin e oborrit të Aliut dhe një ringjallje kulturore ortodokse që ai kishte inkurajuar në Janinë, të cilën Bajroni e përshkroi si "superior në pasuri, përsosje dhe mësim" ndaj çdo qyteti tjetër shqiptar. Megjithatë, në një letër drejtuar nënës së tij, Bajroni shprehu keqardhje për mizorinë e Aliut: "Lartësia e tij është një tiran i papenduar, fajtor për mizoritë më të tmerrshme, shumë trim, një gjeneral aq i mirë sa e quajnë atë "Bonaparti Muhamedan ..." por aq barbar sa ai është i suksesshëm, duke pjekur rebelë etj. ."
Lufta me Beratin (1809)
Në vitin 1809, Ali Pasha pushtoi Pashallëkun e Beratit, i sunduar nga pashau shqiptar, Ibrahim Pasha. Kundër forcave të Ibrahim Pashës dhe vëllai i tij Sefir Beut, sundimtar i Vlorës, Aliu dërgoi Armatoles nga Thesalia. Pasi fshatrat u dogjën, fshatarët u grabitën dhe u varën, u bë paqja. Aliu i martoi djemtë e tij Myhtar Pasha dhe Veli Pasha me vajzat e Ibrahimit dhe territoret e Pashallëkut të Beratit i kaluan Myhtarit si pajë. Myhtari u bë guvernator i pjesës më të madhe të Shqipërisë së Mesme dhe një pjese të Maqedonisë perëndimore, duke rezultuar në një zgjerim të mëtejshëm të Pashallëkut të Janinës. Myhtar Pasha u bë guvernator i territoreve të reja Meqenëse Sefir beu kishte shfaqur cilësi që mund të ishin të rrezikshme më pas, Aliu kërkoi ta helmonte atë nga një mjek; dhe, sipas mënyrës së tij të zakonshme, ai vari agjentin e krimit, që të mos mbetej asnjë dëshmitar. Ali Pasha kishte plane për të mposhtur Pashain e Beratit, për t'u bërë vezir i Epirit, për të luftuar me Sulltanin dhe për të marrë Kostandinopojën.
Konsolidimi i pushtetit (1809–1820)
Pavarësisht kundërshtimit francez, Aliu mori kontrollin e pjesës së mbetur të sanxhakut të Vlorës në 1810, pas vrasjes së Sefir Beut. Në vitin 1811, rajoni i Delvinës u ripushtua dhe rajoni i Gjirokastrës u aneksua, duke rezultuar në aneksimin e plotë të sanxhakut të Delvinës. Në këtë pikë, Pashallëku përbëhej nga e gjithë Shqipëria e Jugut, Epiri (me përjashtim të Pargës) dhe Thesalisë, si dhe pjesa më e madhe e Shqipërisë së Mesme dhe pjesëve të vogla të Maqedonisë, me të gjithë rivalët kryesorë rajonalë që ishin mundur. Këto zgjerime forcuan autonominë e rajonit, megjithatë mungesa e mbështetjes së huaj bëri që Pashallëku të ishte ende i varur nga Perandoria Osmane. Pashallëku ishte i përbërë nga një klasë dhe ushtri feudale shqiptare, me pushtetin e Aliut që sigurohej nga shumica greke. Vetë popullsia e Pashallëkut ishte kryesisht greke dhe shqiptare.
Më 15 mars 1812, Aliu dërgoi trupa greke nën komandën e Thanasi Vajas për të shkatërruar fshatin shqiptar mysliman të Kardhiqit, pasi ndjekësit e tij myslimanë shqiptarë kishin refuzuar ta bënin këtë. Ky veprim ishte urdhëruar si hakmarrje për përdhunimin e nënës dhe motrës së tij, që kishte ndodhur në Kardhiq. Fshati u shkatërrua dhe 730 banorë të tij u vranë.
Më 1812 vendbanimi i Agia, që i përkiste Pargës, u pushtua nga Daut Beu, nipi i Ali Pashës. Më pas ai masakroi dhe skllavëroi popullsinë vendase. Pasoi një rrethim i Pargës, por dështoi, ku Dauti u vra gjatë rrethimit.
Deri në vitin 1815, britanikët kishin vendosur kontrollin e plotë të territoreve franceze të Ishujve Jonian dhe Pargës, duke krijuar Shtetet e Bashkuara të Ishujve Jon. Në vitin 1819, britanikët ia shitën qytetin e Pargës Ali Pashës (tema e pikturës së mëvonshme të Francesco Hayez Refugjatët e Pargës), duke rezultuar në aneksimin e tij në sanxhakun e Delvinës brenda Pashallëkut. Ky vendim ishte shumë i papëlqyer në mesin e popullatës kryesisht greke dhe pro-venedike të Pargës, të cilët refuzuan të bëheshin nënshtetas myslimanë dhe vendosën të braktisnin shtëpitë e tyre. Së bashku me vendasit, refugjatë Kleft dhe Suliot në Parga ikën në Korfuz. Ali Pasha solli çamët vendas për të ripopulluar Pargën.
Rënia (1820–22)
djathtas|parapamje|[[Xhamia e Feties - varri i Ali Pashës.]] Në vitin 1820, Aliu urdhëroi vrasjen e Gasko Beut, një kundërshtar politik në Kostandinopojë. Reformisti Sulltan Mahmudi II, i cili kërkoi të rivendoste autoritetin e Portës së Lartë, shfrytëzoi këtë rast për të lëvizur kundër Aliut duke urdhëruar rrëzimin e tij. Aliu refuzoi të jepte dorëheqjen nga postet e tij zyrtare dhe bëri një rezistencë të frikshme ndaj lëvizjeve të trupave osmane, duke ndihmuar indirekt Pavarësinë Greke, ndërsa rreth 20,000 trupa turke po luftonin kundër ushtrisë së frikshme të Aliut.
Më 4 dhjetor 1820 Ali Pasha me trupat e tij shqiptare dhe suliotët formuan një koalicion antiosman, në të cilin suliotët kontribuan me 3000 ushtarë. Ali Pasha fitoi mbështetjen e suliotëve kryesisht sepse ai ofroi të lejonte kthimin e suliotëve në tokën e tyre dhe pjesërisht për shkak të thirrjes së Aliut bazuar në origjinën e përbashkët shqiptare. Fillimisht koalicioni rezultoi i suksesshëm dhe arriti të kontrollonte pjesën më të madhe të rajonit, por kur trupat shqiptare myslimane të Ali Pashës u njoftuan për fillimin e revoltave greke në More, ata e braktisën atë.
Megjithatë, në janar 1822, agjentët osmanë vranë Ali Pashën dhe ia dërguan kokën Sulltanit. Pas vdekjes së tij, pashallëku u shpërbë dhe u zëvendësua me Ejaletin e Janinës, i përbërë nga sanxhaqe të Janinës, Vlorës, Delvinës, dhe Prevezës. Në kulmin e tij, pashallëku kontrollonte rajonet e Elbasanit, Ohrit, Korçës, Selanikun perëndimor, Vlorën, Delvinën, Janinën, Tërhallën, Karli-Elit, Inebahti, Eğriboz, dhe Morenë. Fortesat bregdetare të Porto Palermos, Sarandës, Butrintit, Pargës, Prevezës, Plagisë dhe Epahtoit kontrolloheshin nga Ali Pasha.
Ekonomia
Nga territori i Ali Pashës eksportoheshin gjerësisht edhe mallrat e papërpunuar. Në zonë kishte një industri të zhvilluar druri, e cila siguronte edhe rrëshirën që kishte një tregti të gjerë vendase. Për një periudhë të gjatë lëndë druri nga Epiri i Veriut dhe Shqipëria e Jugut eksportohej nga Janina në Tulon dhe përdorej nga francezët për ndërtimin e anijeve. Britanikët fituan kontrollin e Ishujve Jon në 1809; më pas ata u bënë partneri kryesor tregtar i rajonit, tregtia e lëndës drusore vazhdoi me anglezët. Janina eksportonte fruta si limon, portokall, lajthi të prodhuara në Artë, por edhe vaj ulliri, misër dhe duhan shqiptar, ky i fundit veçanërisht i kërkuar. Kuajt shqiptarë shiteshin dhe eksportoheshin në të gjithë Ballkanin.
Janina funksionoi gjithashtu si qendër për shpërndarjen e shumë importeve nga rajone të ndryshme evropiane, të cilat silleshin në kryeqytetin e Pashallëkut me kalë nga portet e Adriatikut lindor si Preveza, Vlora dhe Durrësi.
Tjøme
Tjøme është një komunë në qarkun Vestfold, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 39 km² dhe popullsi 4553 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Atlanta (mitologji)
parapamje|right|280px|[[Peleus and Atalanta wrestling, black-figured hydria, ca. 550 BC, Staatliche Antikensammlungen (Inv. 596).]]
Atalanta (Ἀταλάντη) - emri i dy vajzave mbretërore nga Beotia dhe Arkadia, të cilat i ngatërronin edhe shikrimtarët antikë.
E para prej tyrre ishte e bija e Skeneut, mbretit të Beotisë dhe gruas së tij Klimenes. Kur ka lindur e dërguan në pyll, sepse babai dëshironte të ketë vetëm djem. Në pyll e gjet arusha dhe e shpëtoi. E lenë në mëshirën vetvetes u rrit e u bë një bukuroshe dhe fitoi aso zhdërvjelltësie dhe fuqie sa që në vrapim ka mundur ta kapërcejë secilin mashkull. Kuptohet prandaj pse secili mashkull, që e shihte vuante për të. Por atë nuk e interesonin mashjkujt dhe i refuzonte të gjithë hamgjistarët. Poqese ndonjëri prej tyre ishte këmbëngulës, e ftonte që të bënte gara në vrapim me të dhe përherë fitonte ajo e kështu, sipas rregullave të caktuara më parë për gara e ruante lirinë. Vetëm Hipomeni i bukur të cilit i ka ndihmuar Afrodita hyjnesha e dashurisë fitoi garën. Kjo ia dha tri mollë të arta dhe e këshilloi që në çastin kur Atalanta e arrin ta gjuajë një mollë. Atalanta gjatë garave nuk ka mundur t'i përballojë tunimit e mos t'i çojë prej toke mollët e arta aq të bukura dhe kështu ngecte dhe në cak arriti pas Hipomenit. Ngadhënjimi i Hipomenit nuk e pikëlloi, për arsye se djaloshi i pëlqente. Megjithatë, nuk u martua me të. Shkoi me të në Onhest dhe kur në pritje të martesës në tempullin e vjetër të pyllit ia shpreh doshurinë, Zeusi, zoti suprem (ose hyjnesha Artemida) e shndërroi së bashku me Hipomenin për shkak të profanizimit të vendbanimit të zotërave në kafshë të pyjeve.
Atalanta tjetër ishte e bija e Jaziut, mbretit të Arkadisë dhe pas fatit të ngjashëm çfarë e ka pasur edhe emnakja e saj beotase, u bë gjahtare e famshme. Ka marrë pjesë në gjahun e rrezikshëm të derrit të egër të Kalidonit, në të cilin Melagari, i biri i mbretit të Kalidonisë, i ftoi të gjithë kreshnikët e famshëm të asaj kohe. Atalantës i shkoi për dore që t'ua kalojë të gjithë mashkujve duke e qëlluar bishën e madhe e para me shigjetë. Meleagari, i cili pastaj e mbyti derrin e egër ia dhuroi lëkurën. Pasi që edhe pjesëmarrësit e tjerë të gjahut dëshironin ta (kishin lëkurën, filloi grindja e cila shkaktoi gjakderdhje. Atalanta u martua me trimin Melanion dhe me të e ka pasur djalin Partenop, i cili mori pjesë në luftë „të shtatët kundër Tebës" dhe u vra në betejë.
Në mitin për Atalantën në fillim kemi të bëjmë me dy persona me të njëjtin emër për të cilët u theksua më lartë. Me të dy Atalantat janë të lidhura ngjarje të ndryshme, veçmas beteja me Peleun, mbretin e Ftisë dhe pjesëmarrja në ekspeditën e argonautëve. Këto motive dhe mite gradualisht janë përmbledhur dhe më vonë tërësisht janë shkrirë. I pari që i ka identifikuar në mesin e shek. VI para e.s. ka qenë, siç duket, poeti Apollodor. Disa elemente të mitit mbi Atalanten (Gjahu në derrin e e gër të Kalidonisë) i gjejmë te Homeri. Kujtimi më i lashtë mbi garat e Atalantes me krushqar i gjejmë në këngën e shek. VII para e.s. që i mvishet Hesiodit. Sipas burimeve antike dramën Atalanta e shkroi Eskili, por kinëse edhe Sofokliu. Prej poetëve romakë dramë me të njëjtin titull e shkroi Pacuvius (Pakuvi), në shek. II para e.s. Tregimi për Atalantën jeton në ndërdijen e njeriut të kohës sone sidomos sipas verzionit të Metamorfozave të Ovidit. Atalantën e kanë pikturuar shpesherë edhe artistët. Nga antika dimë për disa piktura në vaza ku është paraqitur ajo në Gjahun në derrin e egër të Kalidonisë. Pjesa më e madhe rjedh prej shek. VI-V para e.s., kurse në njërën prej tyre, që sot gjendet në Ermitazhin e Leningradit, në regjistrin e pjesëmarrësve sillet edhe emri i saj. Të të njëjtës kohë janë dhjetë piktura në vaza ku paraqitet Beteja e Atalantës dhe Peleut. Në njerën me siguri e shek. V para e.s. paraqitet në Ekspeditën e argonautëve (sot në Museo di Spina në Ferrara-Muzeo di Spina në Ferara). Prej truporeve të famshme është kopja romake e orgjinalit helenistik, me siguri e shek. III para e.s. Atalanta bën gara me Hipomenin (që sot gjendet në Luvër të Parisit). Prej pikturave të kohës më të re kujdes të veçantë meriton Gara e Atalantës me Hipomenin e Guido Renit, sigurisht e vitit 1630 (sot gjendet në Muzeun Kombëtar të Napolit), pastaj Meleagari dhe Atalanta sigurisht e vitit 1630-1635 e Pierr Paul Rubensit (gjendet në Pinakotekën e Mynihut) dhe Meteagari dhe Atalanta në Gjah e Charles Lebrunit (Sharl Lebryni) rreth vitit 1680 (sot gjendet në Luvër të Parisit).
Prej trajtimeve të shumta të mitit, veçmas në kohën e barokut, po e përmendim të paktën operën Atalanta e G .F. Handelit (G. f. Hendël), e vitit 1736.
Marie Curie
thumb|Marie Curie
Maria Salomea Skłodowska ( 7 nëntor 1867 në Varshavë ; 4 korrik 1934 ) në Sancellemoz, sot-Savoie) ishte kimiste dhe fizikane polake. Për punën e saj mbi radioaktivitetin ajo mori çmimin në Nobel në lëminë e fizikës si dhe të kimisë
Biografia
Maria Sklodovska ka lindur ne Varshavë, Poloni, më 7 nëntor 1867, një nga pesë fëmijët e Bronislawa dhe Wladyslaw Sklodowski. Fëmijët e tjerë të kësaj familjeje ishin Zofia (i lindur 1862), Józef (1863), Bronislawa (1865), dhe Helena (1866).
Gjyshi i Marias, Jozef Skodovski kishte qenë një mësues i respektuar në Lublin. Ndërsa babai i saj jepte matematike dhe fizikë, mësime që Maria i gjurmonte dhe i pëlqente shumë. I ati ishte drejtor i dy gjimnazeve për djem në Varshave. Nëna e saj u nda nga jeta në moshë tepër të re, kur Maria ishte vetëm 12 vjeç, nga tuberkulozi. Pak kohe me vonë, nga sëmundja e tifos vdiq dhe motra e saj e vogël. Kjo gjë beri që Maria t’ia jepte jetën kishës dhe katoliçizmit. Kur Maria ishte 10 vjeçe ajo filloi te frekuentonte shkollën me konvikt që kishte pasur  e ëma dhe një 8gjimnaz për vajza, nga i cili kishte marrë diplomën në 12 qershor 1883.Vitet në vijim i kaloi në fshat, tek te afërmit e të atit. Vitet e tjera i kaloi në Varshave me të atin. Familjet e të ëmës dhe të atit tashme kishin humbur pasuritë e tyre, gjë që solli vështirësi në jetën e Marias,motrës dhe vëllait te saj. Maria bëri një marrëveshje me motrën e saj, Bronislava, që ajo ti jepte një asistence gjate studimeve të saj për mjekësi në Paris, në këmbim te një asistence te ngjashme dy vjet me vone. Në lidhje me këtë, ajo mori një pozicion si guvernatore. Fillimisht si juriste e një familjeje në Krakov, pastaj për 2 vite në Ciechanov në familjen Zoravskis, që ishin te afërmit e te atit. Kur ishte duke punuar me familjen e fundit, ajo bie në dashuri me të birin e tyre, Kazmierz Zoravski, i cili kishte alternuar për të ardhmen e tij matematiken. Prindërit e tij e refuzuan martesën e tij me Marian dhe ai ishte i paafte për tu kundërvëne. Maria për pasojë humbi dhe punën e saj si juriste. Ajo gjeti punë tjetër në familjen Fuchs në Sopot, në bregun e detit Baltik, ku kaloi dhe vitet në vijim, gjate gjithë kohës duke financuar motrën e saj.
Në fillim te vitit 1890, Bronislava, pak muaj pasi u martua me Kazimierz Dluski, ftoi Marinë të  jetonte me të në Paris. Maria nuk pranoi,sepse nuk ishte në gjendje të shkollohej në universitet dhe akoma shpresonte për martesën me Kazimierz. Ajo u kthye në shtëpinë e të atit, ku kishte shumë kujtime te fëmijërisë.
Në tetor 1891, pas këmbënguljes të së motrës dhe dërgimit te një letre nga Zoravski ku i qartësoi përfundimisht ndarjen e tyre ajo vendosi te shkonte në Francë. Humbja e të dashurit ishte tragjike për të dy. Maria tashmë strehohej në një shtëpi në Paris me motrën dhe kunatin e saj. Njëkohësisht vazhdonte studimet në Sorbonne për matematike-fizike-kimi.
Martesa saj me Pierr Curie
Maria punonte natën dhe studionte ditën. Ajo u diplomua për fizikë dhe filloi punë në laboratorin industrial në Lipman. Me 1894 ajo u diplomua gjithashtu për matematikë.
Në këtë kohë Pierr Kyri hyri në jetën e saj. Ai ishte instruktor në shkollën fizike-kimi, École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris (ESPCI). Maria filloi karrierën e saj shkencore duke u marrë me vetitë magnetike. Kjo gjë e lidhi atë me Pierrin. Ikja e tyre në Varshave thelloi dashurinë e tyre. Një vit me vonë, në Korrik 1895, ajo dhe Pier u martuan dhe të dy së bashku u larguan nga laboratori. Tashmë Maria kishte gjetur një partner shkencëtar siç ishte dhe vetë.
Zbulimet e Marie dhe Pjerr Curie
Me 1896 Henri Bekuerel zbuloi që kripa e uraniumit rrezatonte rreze X. Skodovska-Kyri vendosën të eksploronin në lidhje me këtë zbulim. Ata zgjodhën një teknike te mençur për te investiguar. 15 vjet para, bashkëshorti dhe vëllai i saj kishin zbuluar elektrometrin, një mjet për matjen e ngarkesës elektrike. Duke përdorur elektrometrin, ajo zbuloi se rrezet e uraniumit shkaktonin në ajër përcjelljeje elektriciteti. Duke përdorur këtë teknike, rezultatet e para që gjeti ishin që përbërëset e uraniumit vareshin nga sasia e uraniumit te përdorur. Puna që ajo kishte bërë ishte më e rëndësishmja drejt zbulimeve shkencore.
Çifti mori për shqyrtim 2 minerale uraniumi, pichblend dhe torbernit. Pichblend ishte katër herë më  aktiv se uraniumi. Në prill 1898 ata, shumë optimistë peshuan 100 gram pichblend dhe e lidhi atë me një shtypës dhe me llaç. Ata nuk arritën të realizonin atë që kërkuan dhe filluan të proçedonin me tonë mineralesh.
Skodovska arriti nga kërkimet e shumta të zbulonte një element të ri që e quajtën polonium, për ndër të  Polonisë. Në dhjetor 1898 Kyritë zbuluan një tjetër element,të cilin e quajtën radium lidhur me radioaktivitetin. Me 1898 Kyritë me zbulimet që bënë ishin tepër të pasur. Qëllimi i tyre tashme ishte të ndanin radiumin në kristale më të vogla. Me një ton pichblend dhe 1/10 e kloridit të radiumit dhe e shpërbashkuan atë në 1902. Maria ishte e para femër,e cila mori çmimin Nobel në fizikë për ndër të zbulimeve që ajo kishte bërë. Në 1911 ajo mori çmimin Nobel në kimi për shërbimet dhe punën për zbulimet që kishte bërë.
Shkrirja e familjes Curie
Maria solli në jetë 2 vajza Irene (1897) dhe Eve (1904). Fatkeqësisht Pierr vdiq nga një aksident duke ecur në Rue Daufine. Maria vizitoi për herë të fundit Poloninë në pranverën e vitit 1934. Pas një muaji, ajo u nda nga jeta. Vdekja e saj,në Korrik 1934 në sanatoriumin në Passy, në Francën lindore, ndodhi nga një anemi aplastike shkaktuar nga rrezet e radioaktivitetit.
Vlerësimet dhe çmimet
Jeta e saj i është kushtuar pikërisht zbulimit që ajo bëri,të cilin e eksperimentoi tek vetja e saj dhe i shkaktoi vdekjen. Laboratori i Maries është tanimë “Muzeu Kyri”.
Çmimet
Një gjë që i bën përshtypje kujtdo është jeta e tyre e thjeshte, joluksoze. Për ndër te Marie dhe Pier Curie është hapur dhe universiteti “Mari dhe Pier Kyri” në Lublin më 1944.
Gjigantët
thumb|Gigantomachia: [[Dionisi attacking a Giant, Attic red-figure pelike, c. 460 BC, Louvre.]]
thumb|left|Gjigant
Gjigantët (Γίγαντες, njëjësi Γίγας Gigantes Viganët) - viganë të shëmtuar, flokëgjatë, djemt e Gesë, hyjneshës së tokës, të lindur nga pikat e gjakut të Uranit të qiellit.
Pasi qenë pasardhës të zotërave më të lashtë se sa ata olimpikë dhe pasi ishin tepër të fortë, nuk e pranuan sundimin e Zeusit, zotit suprem, edhe pse për botën qe më i mirë se sa pushteti i përparshëm i Kronit. Hyjnesha e tokës, Gea, e cila nuk ka mundur t'ia falë Zeusit që e rrëzoi nga froni birin e saj, Kronin, i nxit Gjigantët në kryengritje. Gjigantët nuk pritën shumë dhe kur prej Gesë e fitojnë bimën magjistare, çohen nga vendlindja, Palena (në siujdhesën Halkidik) dhe e sulmojnë Olimpin. Shpërtheu beteja e tmerrshme dhe zotërat u gjetën në gjendje të vështirë. Zeusi, zoti suprem, u drejtohet për ndihmë njerëzve: e dërgon hyjneshën Atena që ta sjellë Herakliun, birin e vet të kësaj bote. Kur Gea mori vesh për këtë u përpoq që djemve të vet t'ua gjejë bimën e cila do t'i mbronte edhe prej armëve të njerëzve. Mirëpo, nuk pat sukses ta gjejë këtë, sepse zoti Zeus i ka ndaluar Heliut, zotit të diellit, pastaj edhe Selenës, hyjneshës së hënës, që ta ndriçonin botën me rrezet e tyre, ndërsa vetë i këputi dhe i asgjësoi të gjitha bimët e tilla. Ardhja e Herakliut e vulos fatin e Gjigantëve. Mirëpo, ata nuk dorëzoheshin dhe në vend të lutjes për mëshirë e zgjodhën vdekjen në luftë. I pari vritet Alkioni, Gjiganti më i fuqishëm. Herakliu e plagosi me shigjetë të helmuar dhe pastaj në dyluftim e tret përtej kufijve të Palenit, sepse e ka ditur se në vendlindje Alkioni është i pavdekshëm. Suksesi i Herakliut u dha zotërave fuqi të re. Hefesti e hudh në Gjigantin Klit, kodrën e hekurit të zjarrtë, ndërsa Atena në Gjigantin e trullosur, Enkelad, ujëdhesën Sicilia, Poseidoni e rrëzon në det Gjigantin Polibot, me një copë toke, të cilën e merr nga ujëdhesa Koa dhe kështu u formua ujëdhesa Nizir. Shumicën e Gjigantëve të tjerë Zeusi i rrëzoi nga Olimpi me vetëtima dhe pastaj Herakliu të trullosur i vret.
A mos vallë ka qenë ky ngadhënjim i gëzueshëm i zotërave të ndritshëm olimpikë mbi përbindëshit e mbrapambetur ose admirim ndaj trimërisë së kryengritësve kundër zotërave që i ka frymëzuar artistët e botës antike për Gjigantomani të shumta, ose ,kjo ka qenë më parë krenaria e pashtruar, që në çastet më të vështira, zotërat kanë qenë të detyruar që për ndihmë t׳u drejtohen njerëzve - mbetet çështje e hapur. Gjigantomani të tilla janë ruajtur në piktura në më se njëqind vaza. Prej tyre gati në dyzet është Herakliu në luftë me Gjigantët (nga shek. VI-IV para e.s.). Relievi më i lashtë Lufta e Gjigantëve me zotërat, për të cilën dimë sot se është nga frizi i thesarit të Sifniasve në Delfe është ai i vitit 525 para e.s. Gjigantomania më e njohur është ajo në elterin e Zeusit në Pergam e vitit 180-160, para e.s. (Ky elter të cilin e ka zbuluar Karl Humanni, arkeologu gjerman, në vitin 1875 u sollë në Gjermani dhe u restaurua në Muzeun e ri Pergamon në Berlin i cili sot është pjesë përbërëse e Muzeut Shtetëror të Berlinit, në kohën e vjetër është konsideruar si njërë prej mrekullirave të botës). Nga antika na janë ruajtur një sërë paraqitjesh individuale të Gjigantëve. Njëri prej më të veçuarve është Gjiganti me flatra në varrezën etrure në Tarkvini (përafërsisht nga viti 80, para e.s.) dhe sidomos tre torzo prej gjashtë truporeve të Gjigantëve para Odeonit të Agripës në Agorë të Athinës përafërsisht e vitit 150 të e.s. (Dy prej këtyre torzove paraqesin Gjigantët si kombinim njerëz dhe peshq, i treti si njeri me trup të gjarprit, d.m.th. "Gjigantin klasik" sipas parafytyrimeve antike). Pikturat dhe skulpturat e Gjigantëve të kohës së re as që mund të numërohen. Më e dalluar prej tyre konsiderohet piktura e madhe murale që paraqet Rrëzimin e Gjigantëve i Giulio Romanit (Gjulio Romanit) e vitit 1532-1534 dhe që gjendet në Paiazzo del Te (Palaco del Te) në Mantovë. Në pallatin Çerninsk në Pragë gjendet freska e njohur e V. V Rainerit (V. V. Rajnerit), që paraqet Sulmin e Gjigantëve në Olimp, e vitit 1718, ndërsa prej shtatoreve të njohura janë Gjigantët e Ignac Platzerit (Ignac Platcer) e vitit 1678 (mbi dyert e hyrjes të qytetit të Pragës).
Louis-Nicolas Vauquelin
thumb|Louis-Nicolas Vauquelin
Louis Nicolas Vauquelin lindi më 16 maj 1763 në Saint-André-d'Hébertot (Normandi) dhe vdiq më 14 nëntor 1829 në Saint-André-d'Hébertot), ishte kimist dhe farmacist francez. Zbuloj kromin edhe beriliumin.
Martin Heinrich Klaproth
Martin Heinrich Klaproth lindi më 1 dhjetor 1743 në Wernigerode, Gjermani dhe vdiq 1 janar 1817 në Berlin. Ishte kimist gjerman.
Morris William Travers
Morris William Travers lindi më 24 janar 1872 në Londër dhe vdiq më 25 gusht 1961 në Stroud. Ishte kimist anglez.
Tokke
Tokke është një komunë në qarkun Telemark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 984 km² dhe popullsi 2465 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Tolga (Norvegjia)
Tolga është një komunë në qarkun Hedmark, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 1123 km² dhe popullsi 1781 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Në çdo stinë
Filmi "Në çdo stinë" është prodhuar nga Kinostudio "Shqipëria e Re" në vitin 1980. Regjia: Viktor Gjika, Skenari: Bashkim Hoxha, Viktor Gjika, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Aleksandër Peçi.
Përmbajtja e filmit
Zana dhe Bardhyli janë dy studentë që dashurohen. Përmes amplitudave shpirtërore të dashurisë së tyre filmi zbulon ëndrrat dëshirat dhe preferencat e tyre. Me karakteret që kanë pak a shumë të njëjtën moshë por edhe ndryshime midis njëri tjetrit filmi jep portretin e studentit të ri.
Oskar Dressel
Oskar Dressel lindi 19 shtator 1865 në Sonneberg, Gjermani dhe 12 shkurt 1941 në Bonn. Ishte kimiste gjermane.
Nusja
"Nusja" është film shqiptar i vitit 1980 me regji nga Gezim Erebara, skenar Agim Gjakova, muzikën kompozoi Aleksander Lalo, kurse producent ishte Shqipëria e re.
Përmbajtja e filmit
Shqipëria e Veriut në 1911. Sadik Aliaj marton të birin Baliun me Bardhën e cila në të vërtetë dashuron Sokol Demën të cilit i ka premtuar martesë por që turqit e kanë futur në burg. Natën e Martesës Bardha i tregon Baliu sekretin e saj. Ky rrëfim i prerë dhe i pazakontë e ve Baliun në dilemë: ose ta vrasë nusen siç e do kanuni ose ta dorëzojë tek prindërit e Sokol Demës.
Nicolas Leblanc
Nicolas Leblanc lindi më 6 dhjetor 1742 në Issoudun, Francë dhe vdiq 16 janar 1806 në Saint Denis. Ishte kimist, mjek dhe fabrikant françez.
Një gjeneral kapet rob
Filmi "Një gjeneral kapet rob" është prodhuar nga Kinostudio "Shqipëria e Re" në vitin 1980. Regjia: Spartak Pecani, Skenari: Skënder Hasko, Nexhati Tafa, Producent: Shqipëria e Re, Muzika: Aleksandër Lalo.
Përmbajtja e filmit
Një fshat i bukur bregdetar… Çeta vullnetare e fshatit gjatë stërvitjes ushtarake ndez fantazinë e fëmijëve. Duke imituar të rriturit dhe duke imagjinuar veten në një kohë lufte ata ndahen në dy grupe dhe nisin një lojë mjaft tërheqëse. Spikat trimëria e “gjeneral” Batos dhe e Gonit.
Aktoret në role
Florenc Skëndaj Enkela Doracaj Ertan Lohja Endri Lulo Enri Gjoka Genci Dautaj Genti Strazimiri
Gea
Gea (Γαῖα, Tellus ose Terra) - hyjnesha e tokës dhe vetë Toka, që u krijua prej Kaosit fillestar.