cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Scott Storch
Skot Storç (Scott Srorch) lindi më 16 dhjetor të vitit 1979 në Filadelfi. Ai luante në piano që nga mosha 4 vjeçare. Sot është një ndër producentët më të kërkuar në botë. Është krijuesi i shumë e shumë hiteve si : Lean Back - nga Terror Squad, Candy Shop dhe Just a lil bit - nga 50cent , Let me love u - nga Mario ,pastaj Run it nga Chriss Brown , Nauty girl - nga Beyonce , X për X-Zibit-in e shumë e shumë të tjera.
Vitet 1810
Mbi vitet 1810.
Shahin Kolonja
parapamje|Shahin bej Kolonja Shahin Teki bej Ypi i njohur më së shumti si Shahin Kolonja (Starje, 1865/1867 - Stamboll, 1919) ka qenë nëpunës i administratës të Perandorisë Osmane, deputet në Mexhlisin osman si dhe veprimtar i lëvizjes kombëtare shqiptare.
Biografia
U lind në vitin 1865 (ose 1867) në fshatin Starje të kazasë së Kolonjës, i biri i Kahreman beut të familjes Ypi, njëra prej familjeve bektashie më të rëndësishme të krahinës. Ndoqi dhe kreu ryzhdijen në Korçë dhe shkollimet e larta i vijoi në Shkollën Civile e Administratës Mbretërore "Mülkiye-i-Sehahané" për ekonomi dhe administratë civile më 1891. Gjatë studimeve në kryeqytet u njoh me Ibrahim Temon dhe vëllezërit Frashëri, Samiun me Naimin. Pas shkollës caktohet zëvendësdrejtor i Shkollës Bujqësore në Selanik, ku më pas dha edhe mësim.
Më 1893 u transferua në gjimnazin e shtetit (idadijen) në Edrene, ku jepte turqisht, fizikë dhe matematikë (astronomi). Më 1896 transferohet në idadijen e Gymylçinës (Komotinit) ku dha histori, gjeografi e turqisht. Atje bënte propagandë patriotike mes shqiptarëve të atjeshëm, të cilët i organizonte dhe u shpërndante libra, gazeta dhe të gjitha mjetet propagandistike kombëtare. Më 1898, pasi kishte arritur moshën, u emërua kajmekam i Kozhanit në Vilajetin i Manastirit, bisedoi për idenë e tij të botimit me konsullin austro-hungarez të Manastirit. Më 1900 u transferua në Malin e Athosit (Ayonoros), por pas pak kohe u pezullua pasi kishte marrë një letër nga Ismail Qemal bej Vlora, që e ftonte në Evropë që të botonin një të përkohshme. Gjatë një qëndrimi në Stamboll, përktheu në gjuhën turke traktatin politik të Sami Frashërit Shqipëria ç'ka qenë, ç'është dhe ç'do të bëhet. Në nëntor të 1900, u emërua kajmekam i Vlorës, u largua për në Bruksel ku pasi takoi Faik Konicën dhe Ismail Qemalin, nuk ranë dakord mbi çështjen e botimit të një të përkohshmeje. U vendos në Sofie, ku nga nëntori i 1901 e deri më 1908 botoi gazetën Drita, i ndihmuar nga Kristo Luarasit, që zotëronte një shtypshkronjë dhe me ndihmën financiare austro-hungareze. Drita ishte e përkohshmja më e lexuar e kohës, që në radhët e saj mbante qëndrim kundër despotizmit të Abdyl Hamidit dhe kundër Xhonturqve.
Pas revolucionit të xhonturqve më 1908, u kthye në Perandorinë Osmane dhe u zgjodh deputet i Korçës në Mexhlisin e porsahapur, mori pjesë më tej në punimet e Kongresit të Manastirit për gjuhën shqipe. U bë pjesë e partisë Ahrar themeluar nga Ismail Qemali nga fundi i 1908, më 1910 iu bashkua Partisë Demokratike, themeluar nga Ibrahim Temo dhe Abdullah Xhevdetit. Iku jashtë shteti më 1910-1911 nga fërkimet që kishte me Komitetin e Xhonturqve.
Vitet 1820
Mbi vitet 1820.
Kantoni Beaumes-de-Venise
Kantoni Beaumes-de-Venise (frëngjisht: Canton de Beaumes-de-Venise) është një kanton në departamentin Vaucluse, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Beaumes-de-Venise. Ka sipërfaqe 82.02km2 dhe popullsi 5388 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Beaumes-de-Venise aktualisht përbëhet nga 7 komuna.
Ajaçio
Historia
Supozohet se emri i qytetit,origjinën e ka nga fjala greke Agation (port i mirë), sepse qyteti është i vendosur ne një pozicion strategjik tregëtar. Qyteti gjatë viteve është pushtuar nga qytetërime të ndryshme si nga Romakët, Longobardët, Pisanët dhe më së fundmi nga Gjenovezët te cilët ia shitën ishullin francezëve më 1768, nga ai moment ishulli është pjese e departamenteve te Francës. Në vitin 1769 në këtë qytet, lindi një fëmijë cili u bë i famshëm në botë me emrin Napoleon Bonaparte.
Qytetarë të shquar
Napoleon Bonaparte (Perandor francez)
Alizée (këngëtare franceze)
Fituesit e Çmimit Nobel 1912
Fituesit e Çmimit Nobel 1912 është listë në të cilën janë të radhitur fituesit e Çmimit Nobel për këtë vit në të gjitha lëmitë në të cilat dhurohet ky çmim. Gjithashtu janë të radhitur dhe të nominuarit e këtij viti si dhe fakte mbi nomiminmin dhe zgjedhjen e fituesve.
Livadhet dhe kullosat
Livadhet ose kullosat janë një habitat fushor të vegjetuara nga bari dhe bimë të tjera jo-drusore (preri).
Ilir Ikonomi
Ky libër flet kryesisht për jetën e Faik Konicës gjatë kohës që ai përfaqësonte Shqipërinë e Zogut në Uashington, 1926-1939, e deri sa vdiq më 1942. Bazuar në dëshmi të zbuluara në arkivat amerikane, britanike dhe shqiptare, libri hedh dritë mbi marrëdhëniet komplekse të Konicës me Zogun, marrëdhëniet e Konicës me qeverinë e SHBA-së, miqësinë dhe polemikat mes Konicës dhe Nolit, komunikimet e Konicës me italianët gjatë luftës, polemikat e Konicës me Kostë Çekrezin si dhe i jep lexuesit një vështrim të rrallë mbi jetën personale të Konicës në Uashington.
"Libri i Ilir Ikonomit pa dyshim që zë një vend të mirë në listën e punimeve mbi Faik Konicën, këtë personalitet shqiptar poliedrik. Faiku del para nesh me të gjitha të mirat dhe të metat që ka pasur, por përfundimisht si një mendje e ndritur dhe një zemër që ka rrahur gjithherë për vendin e tij." - Sami Repishti, Doktor i Shkencave.
"Me këtë libër, Ilir Ikonomi ka vendosur standarde të panjohura deri tani në literaturën e këtij lloji. Studimet dhe kërkimet për periudhën që përfshin libri janë nga më të plotat dhe i dhurojnë lexuesit hollësi interesante nga jeta e Faik Bej Konicës në Uashington. Kjo biografi me vlerë do të shërbejë si referencë jo vetëm për studiuesit shqiptarë por edhe ata të huaj." - Bejtullah Destani
"Vlera kryesore e këtij libri qëndron në informacionin e pasur historik dhe në seriozitetin e burimeve që ka përdorur autori. Nga pikëpamja burimore, libri është jashtëzakonisht i dokumentuar. Këtë dokumentacion e hijeshon stili i veçantë, pak i njohur deri sot në letrat shqipe. Të duket sikur autori e ka kapur prej dore lexuesin dhe e shoqëron për të parë mjedisin ku Faik Konica ka jetuar dhe punuar për gjënë më të madhe që kishte në zemër - çështjen kombëtare shqiptare. Për hir të veshjes së këndshme letrare, libri lexohet me një frymë. Është një trajtesë thellësisht e goditur, e cila e nderon si pak shoqe bibliografinë kulturore, historike dhe letrare shqiptare." - thotë Profesor Kristo Frashëri.
Ilir Ikonomi është gjithashtu autor i librave "Pavarësia, udhëtimi i paharruar i Ismail Qemalit" (UET Press, 2012) dhe "Pushtimi, ministri amerikan në Tiranë, Hugh Grant, rrëfen 7 prillin shqiptar" (UET Press, 2012).
Nazmi Maliqi
Biografia
Prof.Dr. Nazmi Maliqi ka lindur më 18 mars 1957 në fshatin Stançiq komuna e Gjilanit, Kosovë. Prej shtatorit të vitit 1962, si fëmi, me familjen e tij u shpërngulën në Kumanovë. Është i martuar, ka dy vajza dhe tre djem.
Shkollimi
Shkollimin fillorë e ka mbaruar në Sh.f. “Bajram Shabani” në Kumanovë, ndërsa atë të mesëm në gjimnazin e Kumanovës Studimet i ka filluar në vitin 1976/1977 në Akademinë Ushtarake në Beograd dhe i ka mbaruar në vitin 1980, në Fakultetin e shkencave shoqërore në degën e Mbrojtjes në Universitetin e Beogradit.
Karriera – profesor në shkollat e mesme
Pas diplomimit në shatator të vitit 1981 punësohet profesorë në shkollat e mesme të Kumanovës. Në vitet 1982 - 1983 ishte Udhëheqës i përgatitjeve mbrojtëse në kombinatin e tekstilit “Integj” në Gjilan.
Punën e profesorit e vazhdon përsëri në shkollat e mesme të Kumanova, prej viti 1983 deri në 17 shtator të vitit 1987, kur edhe u diferencua nga pozitat e nacionalizmit dhe separatizmit shqiptarë dhe u përjashtua nga procesi arsimor nga pushteti i atëhershëm, pasi që e kundërshtoi modelin e paraleleve të përziera, ku mësimi duhej të zhvillohej vetëm në gjuhën maqedonase.
Pas këtij diferencimi, për të siguruar ekzistencën familjare, Nazmi Maliqi prej 14 qershorit 1988 gjer në 13 prill të vitit 1993 punoi dhe jetoi në Matesburg, në Burgelland të Austria.
Përvoja arsimore- shkencore universitare
Studimet posdiplomike në lëmine e mbrojtjes dhe studimeve paqësore Nazmi Maliqi i filloi në dhjetor të vitit 1994 në Fakultetin Filozofik në Shkup. Tezën e magjistraturës “Toleranca politike si faktor i paqes dhe i sigurisë” e mbrojti më 07 korrik 1999.
Hulumtimet e doktoraturës i filloi më 17 dhjetor të vitit 2001, në Institutin për Hulumtime Sociologjike dhe Juridke - Politike në Shkup. Tezën e doktoraturës “Afrimi i Maqedonisë në NATO”, e mbrojti më 04 tetor të vitit 2003, ku edhe fitoi titullin e Doktorit të shkencave politike.
Prej tetorit të vitit 2002, Nazmi Maliqi është i punësuar në cilësinë e ligjëruesit në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë në lëndët: “Studime Evropiane”, “Sistemet e informacionit publik dhe privat” dhe në lëndën të “Drejtat e njeriut dhe roli i shërbimit publik”.
Dr. Nazmi Maliqi është bashkëpunëtor i jashtëm shkencor në Institutin për Hulumtime Sociologjike dhe Juridike - Politike në Shkup, në Fakultetin Filozofik në Shkup – Instituti për studime mbi paqen në Universitetin “Shën Kirili dhe Metodi”, Shkup si dhe profesor viziting në vitin akademik 2005/2006, në Universitetin Evropian në Shkup.
Përvoja politike
Nazmi Maliqi në vitin 1990 ishte ndër themeluesit e PPD-së, ku ishte edhe kandidat për deputet në zgjedhjet e para parlamentare (1990) në Kumanovë. Poashtu në vitin 1990 me grupin e profesorëve nga Kumanova, ishte pjesëmarrës aktiv për rihapjen e paraleve të shkollave të mesme në gjuhën shqipe në Kumanovë dhe më gjerë.
Në postin e zëvendësministrit të Mbrojtjes në Qeverinë e Maqedonisë Nazmi Maliqi erdhi nga Austria. Në këtë post ishte prej 28 prillit 1993 deri më 25 nëntor 1994.
Në mandatin parlamentar 1994 -1998 u zgjodh deputet në Parlamentin e Maqedonisë nga radhët e PPD-së në zonën e Karshiakës në Shkup. Ishte anëtar i Komisionit parlamentar për mbrojtje dhe politik të brendshme.
Në vitet 1996 – 1998, ishte deputet në Asamblenë Parlamentare të NATO-s, si përfaqësues i Delegacionit parlamentar të Republikës së Maqedonisë.
Në Kongresin e tretë të Partisë për Prosperitet demokratik, të mbajtur në Tetovë me 20 mars 1999, u zgjodh Nënkryetar i Partisë. Këtë funksion e ushtroi deri në prill të vitit 2000.
Pas mbarimit të mandatit të deputetit (tetor 1998), Nazmi Maliqit i ndodhi diferencimi i tretë. Për shkak të pengesave të pakuptimta që ia krijuan disa kundërshtar të tij politik nga radhët e partive PPD - PDSH, deri në tetor të vitit 2002, ai e kishte statusin e të papunësuarit.
Prej shkurtit të vitit 2001, Nazmi Maliqi nuk i takon asnjë partie politike.
Librat e botuara
Specializim të ngushtë të hulumtimeve shkencore të Nazmi Maliqit, nga shkencat politike janë lëmitë e integrimit Evroatlantik, siguria dhe të drejtat e njeriut.
7 Shtator
7 shtatori është dita e 250-të e kalendarit gregorian (dita e 251-t në vitin e brishtë) - kështu që deri në fund të vitit kanë mbetur edhe 115 ditë.
Llinars del Vallès
Llinars del Vallès është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Vallès Oriental, të provincës Barcelona, në Katalonia. Llinars del Vallès ka 9554 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 27.6 km2.
Lidhje të jashtme
Llinars del Vallès
Arma automatike
parapamje|220x220px|Një [[Mitralozi|mitraloz M2 Browning, i rrethuar nga fishekë të hedhur]]
Një armë zjarri automatike është një armë zjarri me mbushje automatike që futet vazhdimisht në karikator dhe qëllon kur aktivizohet mekanizmi i këmbëzës. Veprimi i një arme zjarri automatik është në gjendje të mbledhë energjinë e tepërt të lëshuar nga një shkarkim i mëparshëm për të futur një municion të ri në dhomëz, dhe më pas të ndezë shtytësin dhe të shkarkojë predhën (qoftë plumb, e shtënë ose slug ) duke dhënë një çekiç ose ndikim goditës.
Armët e zjarrit automatike përcaktohen më tej nga lloji i parimeve të çiklizmit të përdorura, të tilla si operimi i kthimit mbrapsht, kthimi, fryrja përpara ose operimi me gaz.
Shkalla ciklike
Armët e zjarrit vetëngarkuese janë projektuar me shkallë të ndryshme zjarri për shkak të qëllimeve të ndryshme. Shpejtësia me të cilën një armë zjarri vetë-ngarkuese mund të qarkullojë përmes funksioneve të:
quhet shkalla e tij ciklike. Në armët e zjarrit plotësisht automatike, norma ciklike është e përshtatur për qëllimin që synohet të shërbejë arma e zjarrit. Mitralozat kundërajror shpesh kanë shkallë jashtëzakonisht të lartë zjarri për të maksimizuar mundësinë e një goditjeje. Në armët mbështetëse të këmbësorisë, këto ritme zjarri janë shpesh shumë më të ulëta dhe në disa raste, ndryshojnë me modelin e armës së zjarrit të veçantë. MG 34 është një mitraloz i epokës së Luftës së Dytë Botërore, i cili bie në kategorinë e "mitralozit për qëllime të përgjithshme". Është prodhuar në disa variacione: me një shpejtësi ciklike deri në 1200 fishekë në minutë, por edhe në një model këmbësorie që gjuante me 900 fishekë në minutë.
Shkalla efektive e zjarrit
Zjarri i vazhdueshëm gjeneron temperatura të larta në tytën e armës së zjarrit dhe rritje të temperaturave në pjesën më të madhe të strukturës së saj. Nëse gjuhet vazhdimisht, pjesët përbërëse të armës së zjarrit përfundimisht do të pësojnë dështim strukturor. Të gjitha armët e zjarrit, qofshin ato gjysmë automatike, plotësisht automatike ose ndryshe, do të mbinxehen dhe do të dështojnë nëse gjuhen për një kohë të pacaktuar. Kjo çështje tenton të paraqitet kryesisht me zjarr plotësisht automatik. Për shembull, MG34 mund të ketë një shpejtësi ciklike të llogaritur prej 1200 raundesh në minutë, por ka të ngjarë të mbinxehet dhe të dështojë në hapësirën e një minute zjarri të vazhdueshëm.
Armët e zjarrit gjysmë automatike gjithashtu mund të mbinxehen nëse gjuhen vazhdimisht. Tërheqja luan një rol të rëndësishëm në kohën që duhet për të rifituar pamjen e shikimit, duke ulur në fund shkallën efektive të zjarrit.
Llojet automatike të armëve të zjarrit
parapamje|Një ushtar i [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara duke hedhur zjarr automatikisht shtypës me një mitraloz M60 gjatë Luftës së Vietnamit]] Armët automatike të zjarrit mund të ndahen në gjashtë kategori kryesore:
Lloji standard i pushkëve të shërbimit në shumicën e ushtrive moderne, zakonisht të afta për zjarr selektiv. Pushkët e sulmit janë një lloj specifik i pushkës me zjarr të zgjedhur, të vendosur në një fishek të ndërmjetëm dhe të ushqyer nëpërmjet një karikatori të ndashëm me kapacitet të lartë. Pushkët e betejës janë të ngjashme, por të vendosura në një fishek me fuqi të plotë.
Një lloj arme gjahu luftarake e aftë për të qëlluar automatikisht predha, zakonisht edhe gjysmë automatike.
Një pushkë automatike, e shkurtër ( karabinë ) zakonisht me karikator për fishekë pistolete. Sot, të përdorura rrallë në kontekste ushtarake për shkak të rritjes së përdorimit të armaturës së trupit, ato përdoren zakonisht nga forcat e policisë dhe njësitë e mbrojtjes së ngushtë në shumë pjesë të botës.
Një racë e re armësh zjarri automatike që kombinon peshën dhe madhësinë e lehtë të automatikut me municionin e kalibrit mesatar të pushkës, duke krijuar kështu në praktikë një automatik me aftësi depërtimi të armaturës.
Një armë zjarri e stilit pistoletë, e aftë për të shtënë plotësisht automatike ose me breshëri. Ato ndonjëherë janë të pajisura me një shpatull të palosshëm, për të nxitur saktësinë gjatë zjarrit automatik, duke krijuar ngjashmëri me homologët e tyre automatikë. Disa pistoleta makinerike kanë formë të ngjashme me ato gjysmë automatike (p.sh. Glock 18, Beretta 93R ). Ashtu si me SMG-të, pistoletat e makinerisë gjuajnë fishekë të kalibrit të pistoletës (të tilla si 9mm, .40, .45 ACP etj. ).
Modaliteti i shpërthimit
Modaliteti i shpërthimit është një modalitet automatik i zjarrit që kufizon numrin e fishekëve të shkrepur me çdo tërheqje të këmbëzës, më shpesh në tre fishekë. Pas shkrepjes së shpërthimit, arma e zjarrit nuk do të qëllojë më derisa këmbëza të lëshohet dhe të tërhiqet përsëri. Modaliteti i shpërthimit u zbatua në armë zjarri për shkak të pasaktësisë së zjarrit plotësisht automatik në luftim dhe për shkak të sugjerimeve që zjarri plotësisht automatik nuk ka asnjë përfitim të vërtetë. Për më tepër, shumë ushtarakë kanë kufizuar zjarrin automatik në luftime për shkak të municioneve të shpërdoruara.
Rregullorja
Armët automatike priren të kufizohen në organizatat ushtarake dhe policore në shumicën e vendeve të zhvilluara që lejojnë përdorimin e armëve të zjarrit gjysmë automatike. Aty ku lejohen armët automatike, kufizimet dhe rregulloret për posedimin dhe përdorimin e tyre mund të jenë shumë më të rënda se sa për armët e tjera të zjarrit. Në Shtetet e Bashkuara, taksat dhe rregulloret strikte ndikojnë në prodhimin dhe shitjen e armëve të zjarrit plotësisht automatike sipas Aktit Kombëtar të Armëve të Zjarrit të vitit 1934 dhe mbylljes së regjistrit të "mitralozit" me Aktin e Mbrojtjes së Pronarëve të Armëve të Zjarrit të vitit 1986 (vetëm armët automatike të regjistruara më parë mund të të blihet). Një përdorues i mundshëm duhet të kalojë një proces aplikimi të administruar nga Byroja e Alkoolit, Duhanit, Armëve të Zjarrit dhe Eksplozivëve (ATF), e cila kërkon një pagesë tatimore federale prej 200 dollarësh dhe një kontroll të plotë të historisë kriminale. Me pagesën e taksës blihet një pullë e të ardhurave, e cila është dokumenti ligjor që lejon posedimin e një arme zjarri automatik. Përdorimi i një besimi armësh për t'u regjistruar në ATF është bërë një metodë gjithnjë e më popullore për blerjen dhe pronësinë e armëve automatike të zjarrit.
Armët e ngjashme
Armët e tjera të ngjashme që zakonisht nuk quhen armë zjarri automatike përfshijnë si në vijim:
Duda Balje
Duda Balje (lindur më 16 tetor 1977) është një politikane kosovare me origjinë boshnjake. Anëtare e Koalicionit Vakat, ajo shërben si deputete e Kuvendit të Kosovës nga viti 2001. Kryeson Komisionin për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, Persona të Pagjetur dhe Peticione. Ajo akuzohet se ka rënë në kundërshtim të plotë me punën e saj, sepse ka votuar kundër një kodi civil i cili do t'i hapte rrugë martesave të seksit të njëjtë.
Jeta personale
Ajo është e martuar dhe ka tre fëmijë
Kantoni Villejuif-Est
Kantoni Villejuif-Est (frëngjisht: Canton de Villejuif-Est) është një kanton në departamentin Val-de-Marne, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Villejuif. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 20842 banorë.
Goodhue County
Goodhue County është një nga  qarqet në shtetin federal Minnesota të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Joschka Fischer
thumb|right|Joschka Fischer (2006) Joseph Martin „Joschka“ Fischer (lindi me 12 prill 1948 ne Gerabronn) është një ish-politikan gjerman nga partia e gjelbert e Gjermanisë (gjermanisht : Bündnis 90/Die Grünen).
Nga 1998-2005 ishte Ministër i Jashtëm i Republikës Federative te Gjermanisë dhe nga 1 janari 1999 deri me 30 qershor 1999 ishte Presidenti i Këshillit te Bashkimit Evropian. Pas zgjedhjeve për Bundestag-un (parlamentin) gjerman te vitit 2005 Joschka Fischer u tërhoqe tërësisht nga politika.
Kantoni Villejuif-Est
Përbërja aktuale
Kantoni Villejuif-Est aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Joschka Fischer
Qe nga tërheqja e tij nga politika, Fischer është aktiv si komentator për disa gazeta te njohura gjermane dhe botërore, si këshilltar për ndërmarrje te ndryshme dhe si lobiist për ndërmarrjet energjetike RWE dhe OMV.
Ne luftën e Kosovës, ne te cilën ishin te involvuar Forcat e UCK-se, ushtria e ish-Jugosllavisë dhe NATO, Fischer kisht marrur, përkundër hezitimeve te shumta te anëtareve te partisë se tij për t'i përkrahur sulmet e NATO-se mbi caqet e ushtrisë jugosllave, një qëndrim pro për këto sulme dhe ishte hasur ne një kundërshtim dhe kritika te shumta nga rrathët e ti. Fischer e mbrojti qëndrimin e ti për nevojën e sulmeve te NATO-se si te vetëm zgjedhje te mundshme deri ne fund dhe e përkrahi fuqishëm pavarësimin e Kosovës.
Desilo
Desilo është një vend arkeologjik nënujor në jug të Bosnjës dhe Hercegovinës, i vendosur pranë lumit Neretva (ose Narenta ) dhe kufirit kroat. Vendi u zbulua për herë të parë në fund të shekullit të 20-të, por historia e Desilos mund të gjurmohet që në kohët e lashta. Hulumtimet nga një ekip arkeologjik i Universitetit të Mostarit në vitin 2007 zbuluan shumë varka të fundosura në fund të liqenit të vogël në luginën Desilo. Arkeologët besojnë se këto varka janë anije ilire, që datojnë në shekujt e parë dhe të dytë para Krishtit. Gërmimet e mëtejshme në vitin 2008 nga arkeologët e Universitetit të Oslos gjetën prova që sugjerojnë se Desilo ishte një pikë tregtare ilire. Këto gjetje arkeologjike janë domethënëse sepse janë zbulimi i parë i njohur i anijeve ilire. Për më tepër, Desilo që funksiononte si qendër tregtare sugjeron se kishte ndërveprime paqësore midis ilirëve dhe romakëve. lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Ilirija_Ilirska_Ilira_plemena_Mapa.png/220px-Ilirija_Ilirska_Ilira_plemena_Mapa.png|parapamje| Harta e shpërndarjes së fiseve ilire
Historia
aaa aaa aaa aaa
Gërmimet arkeologjike dhe gjetjet
Në mars të vitit 2007, profesoresha Snjezana Vasili e Universitetit të Mostarit dhe ekipi i saj arkeologjik gjetën 16 varka ilire më shumë se 6 metra nën nivelin e ujit në Desilo. Ky zbulim është i pari i këtij lloji: anijet ilire më parë ishin njohur nga historianët vetëm përmes miteve greke dhe romake. Anijet ishin të mbuluara me fragmente amforash, shtamba romake për mbajtjen e verës. Nga zbulimet e varkave, Vasili dhe ekipi i saj arkeologjik arritën në përfundimin se romakët i kishin fundosur anijet si hakmarrje ndaj një sulmi piratësh ilirë.
Arkeologët Marina Prusac dhe Adam Lindhagen nga Universiteti i Oslos nuk ishin plotësisht dakord me interpretimin e ekipit arkeologjik të profesor Vasili. Ata thanë se afërsia e Desilos me koloninë romake të Naronas, si dhe vendndodhja e saj në pikën më të brendshme të një gjiri, e bënë vendin një zonë të pamundur për aktivitete piratesh. Përkundrazi, ata menduan se vendndodhja e Desilos sugjeronte që vendi të funksiononte si një qendër tregtare. Në vjeshtën e vitit 2008, ekipi arkeologjik i Prusac dhe Lindhagen kryen kërkimin e tretë të njohur nënujor të vendit Desilo. Nga gjetjet e tyre të anijeve shtesë të fundosura dhe pjesëve të amforave nga shekulli I para Krishtit, mbetjet e një porti dhe rrënojat e një vendbanimi ilir, arkeologët arritën në përfundimin se Desilo ishte një pikë tregtare dhe shërbente si një pikë e rëndësishme kontakti midis ilirëve dhe romakëve të lashtë.
Varkat e fundosura
Midis anijeve të fundosura, Vasili dhe ekipi i saj gjetën shtiza romake të hekurta dhe mbathje kuajsh, përveç amforave të thyera të përmendura më parë. Sipas mendimit të tyre, këto gjetje i japin besueshmëri përfundimit të tyre se anijet u fundosën nga romakët pas një sulmi piratësh ilirë.
Ekipi arkeologjik i Prusac dhe Lindhagen gjeti një numër më të madh varkash në Desilo sesa ishte regjistruar më parë. Ata raportuan mbi 30 anije të fundosura. Të quajtura “ lembi ” nga romakët, këto varka të vogla njiheshin për manovrimin e shpejtë. Sipas datimit të amforave nga Lindhagen, periudha kohore në të cilën u fundosën varkat ndodhi gjatë një shekulli.
Amforat
Midis varkave në shtratin e liqenit, arkeologët gjetën qindra copa amforash dhe më shumë se 700 kapakë amforash. Amforat janë të tipit Lamboglia 2. Lindhagen, një specialist për amforat, tha se këto gjetje sugjerojnë se importet nga kolonia romake Narona ishin shumë më të gjera sesa mendohej më parë. Lindhagen analizoi qeramikën për të gjetur origjinën e amforave dhe përcaktoi se ato prodhoheshin përgjatë bregdetit dalmat, ku vera eksportohej në të gjithë Perandorinë Romake.
Mbetjet e një porti
Lindhagen dhe Prusac zbuluan mbetjet e një porti të varrosur në shtratin e lumit. Një mur poligonal 20 metra i gjatë dhe 60 centimetra i gjerë dukej i ndërtuar fort. Muri kishte një varg vrimash ankorimi përgjatë gjerësisë së tij. Një mur i dytë i gjetur nën baltë, në shtratin e lumit dukej jo aq i ndërtuar. Arkeologët menduan se porti funksiononte si një pikë tregtare, me murin e qëndrueshëm që mund të funksiononte si skelë (kalatë) dhe muri i dytë si digë. Ata gjetën gjithashtu shumë copa qeramike midis mbetjeve të portit, që sipas tyre tregon se ky vend ishte një pikë e madhe tregtare.
Rrënojat e një vendbanimi
Prusac dhe Lindhagen gjetën një vendbanim ilir rreth njëqind metra larg vendit të portit. Arkeologët Jo-Simon Frøshaug Stokke, Lene Os Johannessen dhe Ole Christian Aslaksen zbuluan gjithashtu formacione tarracash në shpatin e malit të luginës, të cilat sipas tyre sugjerojnë se një vendbanim ekzistonte të paktën disa qindra vjet përpara se të ndodhte ndonjë tregti midis ilirëve dhe romakëve. Pranë vendbanimit u gjetën edhe pjesë spirancash, maja heshtash dhe fibula, kopsa metalike për fiksimin e rrobave, si dhe varre që i paraprijnë ndonjë prej gjetjeve të tjera.
Rëndësia e gjetjeve arkeologjike
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Map_of_Prehistoric_Sites_%26_Cultures_Illyrian_v1_%28English%29.jpg/220px-Map_of_Prehistoric_Sites_%26_Cultures_Illyrian_v1_%28English%29.jpg|parapamje| Harta e vendeve dhe kulturave prehistorike, duke përfshirë [[ilirët, në Bosnje dhe Hercegovinë dhe në Ballkan]] Lindhagen ka thënë se zbulimi në Desilo është gjetja më e rëndësishme e të gjitha kohërave nga zonat ilire dhe se ka ende shumë për të zbuluar në këtë vend.
aaa aaa aaa Gjetjet e Prusac dhe Lindhagen që sugjerojnë se Desilo ishte një qendër tregtare midis ilirëve dhe romakëve zbulojnë lidhje paqësore midis dy grupeve. Para këtij zbulimi, përshkrimet e ilirëve përqendroheshin në sjelljen e tyre luftarake dhe në marrëdhëniet e shkurtra me romakët dhe grekët. Prusac tha se zbulimi i marrëdhënieve paqësore midis ilirëve dhe romakëve tregon se ilirët ishin rritur në kontakte të vazhdueshme të tyre kulturore me kombet e tjera.
aaa aaa aaa aaa Prusac theksoi gjithashtu se zbulimi i tyre është i rëndësishëm për të kuptuar identitetet kulturore në Ballkan në kohët e lashta. Kërkimet arkeologjike mbi ilirët u përdorën politikisht si ngjitës kulturo-historik i grupeve të ndryshme në ish- Jugosllavi, pasi termi neutral "ilir" u përdor për të gjitha grupet etnike atje, por dëshmitë e Prusac dhe Lindhagen për marrëdhënie paqësore tregojnë se ka pasur dallimet midis popujve.
Sami Hamiti
Sami Hamiti ka lindur më 1 nëntor 1965 në Dumnicë të Poshtme të Podujevës. Shkollën fillore e fillon në vendlindje dhe e mbaron në Prishtinë. Shkollën e mesme ekonomike e kryen në Prishtinë.
Sami Hamiti në vitin 1990 diplomon në Fakultetin e Ekonomisë të Universitetit të Prishtinës, ku është duke vazhduar studimet postdiplomike në drejtimin e Menaxhimit Financiar.
1992-1995 Udhëheq sektorin financiar në NT “VATRA” 1995-2000  Udhëheq sektorin financiar dhe komercial në NT “MIFA” 2001-2003 Drejtor i Drejtorisë së Inspeksionit në Komunën e Prishtinës. Njëkohësisht gjatë kësaj periudhe ka ushtruar detyrën e zëvendës/kryeshefit Ekzekutiv të Prishtinës. 2003-2007 Kryeshef i Ekzekutiv i Komunës se Prishtinës Nëntor 2007 – zgjidhet këshilltar nga radhët e LDK-së në Kuvendin Komunal të Prishtinës dhe deri në fund të mandatit udhëheq Grupin e LDK-së në Asamble. Nëntor 2007 – emërohet këshilltar i lartë politik në Ministrinë e Tregtisë dhe Industrisë, - post që e ushtron deri në shtator 2010. Nëntor 2009 – zgjidhet këshilltar nga radhët e LDK-së në Kuvendin Komunal të Prishtinës dhe Kryesues i Asamblesë Komunale, post që e ushtron edhe aktualisht.
Nëntor 2010 – zgjidhet kryetar i Degës së IV të LDK-së në Prishtinë dhe anëtar i Këshillit të Përgjithshëm të LDK-së. Aktivitetet e tjera:
Konsulent i jashtëm në botimet:-Përmbledhja e rregulloreve dhe urdhëresave komunale I dhe II. - Zbatimi praktik i dispozitave të aplikuara për pushtet lokal. - Informator për biznes pjesa I-rë dhe e II-dytë.
Ka qenë anëtar i grupit punues për hartimin e ligjit për pushtet lokal, anëtar i grupit punues për hartimin e ligjit për financa lokale dhe anëtar i grupit të eksperteve për reformim të administratës publike etj.
Projektet nga fusha e përgjegjësive të Komunës:
Nënrajoni Verilindor
Nënrajoni Verilindor ka shtrirje shumë të madhe veri-jug, nga rrjedhja e poshtme e lumit Valbonë deri të lugina e lumit Shkumbin i Mesëm. Ai ka pozitë gjeografikë shumë të përshtatshme, sepse, nëpërmjet rrugëve të shumta lidhet më rajonet e tjera të vendit dhe më vendet fqinjë. Dallohet për larminë e theksuar të natyrës.Po ashtu ka zhvillim te larte te turizmit per shkak te pozites gjeografike.
Sami Hamiti
Ka punuar në sistematizimin dhe përshkrimin e punëve në Drejtorinë e Inspeksionit të Komunës së Prishtinës.
Propozues i Rregullores mbi rentën, tarifat dhe ngarkesat, i Rregullores mbi rendin Komunal dhe propozues i Rregullores për fillimin dhe mbarimin e orarit te punës tek subjektet afariste etj.
Nënrajoni Verilindor
Kushtet natyrore
Nënrajoni verior dallohet për ndërtim të larmishëm gjeologjik, më të cilin lidhen pasuritë e shumta minerare si: minerali i kromit, i bakrit, kaolina, që përdorët në industrinë e porcelanit etj. Në këtë rajon gjendën lëndë ndërtimi dhe dekorativë të shumta e të larmishme si: mermerët, gjipset, gurët gëlqerorë, serpentinitet etj.
Sami Hamiti
Aktiviteti politik: Kryetar i Degës së IV-të të LDK-së për Prishtinë. Këshilltar në Kuvendin e Prishtinës, kryetar i Grupit parlamentar të LDK-së, dhe Kryesues i Asamblesë Komunale të Prishtinës Kryesues i Komitetit për Politikë dhe Financa në Komunën e Prishtinës.
Botimet:
Doracak për komunikim të organeve komunale me palë, Rregulloret komunale, urdhëresat, udhëzimet dhe vendimet.
Aure (Norvegjia)
Aure është një komunë në qarkun Møre og Romsdal, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 644 km² dhe popullsi 3515 banorë.
Sami Hamiti
Ka qenë pjesëmarrës i shumë konferencave, seminareve dhe tryezave të organizuara në Uashington, Bruksel,Vjenë Lubjanë etj, rreth menaxhimit dhe funksionimit të pushtetit lokal.
Nënrajoni Verilindor
Kushtet natyrore
Relievi është tepër i ndërlikuar. Ai ka shtrirje të konsiderueshme në drejtim vertikal (nga rreth 200 m deri në 2751 m në Korab) dhe përbëhet nga malësi, vargje morë, gropa dhe lugina, që lidhen nëpërmjet qafave dhe grykave, ku kalojnë rrugët automobilistikë.
Hardeman County (Texas)
Hardeman është një nga 254 Countet në shtetin federal Texas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Aure (Norvegjia)
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Nënrajoni Verilindor
Kushtet natyrore
Klima ndryshon mjaft nga perëndimi në lindje dhe sidomos në drejtim të lartësive të maleve. Në zonat e ulëta perëndimore dimri është i butë dhe më reshje, kryesisht në formën e shiut, kurse në lindje dhe në lartësitë e maleve dimri është i ashpër dhe më ngrica e reshje dëborë të shumta.
Hidrografia është e pasur më lumenj, ndër të cilët më kryesorët janë rrjedhjet e sipërme dhe të mesme të Drinit e të Matit dhe rrjedhjet e sipërme të Erzenit e Ishmit, si dhe me liqene akullnajorë (Lurë, Balgjaj, Korab, Martanesh etj.) me rëndësi turistikë etj.
Tokat janë pjellore në gropa dhe lugina dhe të varfra në shpatet e zhveshura të maleve të përfshira nga erozioni.
Bimësia përbëhet kryesisht nga dushqet, nga pyjet e shumta të ahut e të halorëve (më shtrirje dhe rezerva drunorë më të mëdha së kudo në Shqipëri) dhe nga kullotat alpinë në lartësitë e maleve.
Popullimi
Nënrajoni ka popullim të lashtë. Në shtimin e popullsisë rolin kryesor e ka luajtur natyrorë, e cila vazhdon të jetë më e larta në Shqipëri (20-35 fëmijë për çdo 1000 banorë, kurse vdekjet 6-7 për 1000 banorë). Popullsia është rritur më ritme të pakta, sepse, më gjithë lindjet e larta, vdekjet kanë qënë të shumta. Ritme më të shpejta të shtimit të popullsisë pati në periudhën 1945 - 1990, gjatë së cilës popullsia u shtua tri herë.
Aktualisht popullsia arrin rreth 480.000 banorë ose rreth 14 % të të gjithë popullsisë së vendit. Siç shihet, më gjithë sipërfaqen e madhe (rreth 28 % të të gjithë vendit) net e jeton një popullsi e paktë. Kjo lidhet më relievin kryesisht malor dhe sidomos më largimet e shumta pas vitit 1990, që kanë sjellë pakësimin e popullsisë në krahasim më periudhën e mëparshme. Dendësia mesatare e popullsisë arrin në rreth 65 banorë për km². Më të populluara janë luginat dhe gropat, kurse malësitë dhe vargjet malorë kanë popullsi shumë të paktë.
Ekonomia
Mjedisi gjeografik i rajonit eshte shume i pasur. Shume e pasur eshte nentoka me minerale, por shume e pasur eshte edhe siperfaqja e tij me burime ujore, rezerva te medha hidroenergjetike, me pyje dhe kullota. Jane jo te pakta zonat qe ofrojne mundesi mjaft te mira per bujqesi dhe blegtori. Natyra e larmishme dhe ne pjesen me to madhe e paster si dhe trashegimia e pasur historike dhe kuIturore ofrojne mundesi shume te medha per zhvillimin e turizmit. Mbizoteron prodhimi i ekonomive te vogla bujqesore, me teper per konsum vetjak. Me largimet ne mase te popullsise drejt qyteteve dhe rajoneve fushore jane te shumta tokat e punueshme te braktisura, te cilat po i nenshtrohen nje erozioni intensiv, qe po i varferon ato vazhdimisht. Prodhimi bujqesor eshte perqendruar sidomos ne luginat dhe ne gropat. Ne kete nenrajon u zhvillua industria hidroenergetike, minerare dhe metalurgjia e bakrit dhe e kromit. Per keto dege te industise ky nenrajon ze vendim e pare ne Republiken e Shqipërise. Ketu gjendet industria e shfrytezimit te pyjeve dhe e perpunimit e perfaqesuar nga punishte dhe fabrika te perpunimit te prodhimeve bujqesore dhe blegtorale. Nenrajoni Verilindor ka shtrirje shume te madhe, pozite shume te pershtatshme gjeografike, natyre shume te larmishme dhe pasuri te shumta nentokesore. Ai ka reliev te larmishem, hidrografi dhe bimesi te pasur pyjore. Ky nenrajon ka popullim te hershem. Per shkak te largimeve te shumta, popullsia dhe dendesia e saj eshte e pakte. Pjesa me e madhe e saj jeton ne gropat dhe luginat. Ne fshat banon rreth 80% e popullsise.
PJESET PERBERESE TE NENRAJONIT VERILINDOR
Per shkak te larmise natyrore, te popullimit dhe te ekonomise, ne kete nenrajon dallohen disa krahina dhe zona te ndryshme gjeografike, te cilat jane :
Malesia e Hasit dhe e Gjakovës
Kjo malesi shtrihet ne lindje te Alpeve Shqiptare dhe vazhdon edhe jashte kufirit shteteror te Republikes se Shqipërise, deri ne rrafshin e Dukagjinit (Kosove). Ne jug arrin den ne liqenin e Fierzes.
Ajo perbehet nga shkembinj magmatike mev te cilet lidhen mineralet e kromit; nga gelqeroret e terrigjenet. Ne veriperendim te saj mbizoteron relievi kryesisth kodrinor, kurse ne juglindje (malesia e Hasit), relievi malor, gropat e fundosura, nga te cilat me e madhja eshte ajo e Tropojes.
Popullimi eshte me i dendur sesa ne Alpet Shqiptare. Qendrat e banuara me te medha dhe me te perqendruara jane te vendosura kryesisht ne gropat dhe ne luginat, ne te cilat ka toka bujqesore me pjellore dhe kushte me te mira per ndertimin e banesave. Ne kodrat dhe ne malet keto qendra jane shume te pakta, me te vogla. Popullsia eshte kryesisht fshatare. Qytetet e saj jane: Bajram Curri, me i madhi dhe Kruma, qe jane qendra administrative te rretheve perkatese (Tropoje e Has) si dhe qyteti i Fierzes, i ngritur me ndertimin e hidrocentralit me te njejtin emer.
Ekonomia e kesaj malesie perfaqesohet kryesisht nga bujqesia dhe industria e kromit. Kushte te mira per bujqesi kane gropat (e Tropojes, Bytycit, Krumes, Zogajt). Dallohet ajo e Tropojes, me siprfaqe mjaft te madhe te tokave te punueshme, ne te cilat kultivohen dritherat, mollet, geshtenjat, kumbullat e degjuara tropojane, kurse ne blegtori mbizoterojne te imetat, sidomos dhite. Ne Kam dhe Ragam te malesise se Gjakoves ndodhen minierat e kromit.
Vargmalet e Lurës
Shtrihen ne pjesen qendrore te nenrajonit verilindor, nga lugina e Fanit te Vogel (veri) ne luginen e Bulqizes (ne jug). Jane dy vargje paralele me drejtim veri-jug.Vargu perendimor i perbere nga magmatike e gelqerore, ne veri fillon me malin e Zebes,pastaj me malin e Shenjtit,i Lures,i Dejes, dhe i Balgjajt.Vargu Lindor perbehet nga shkembinj gelqeore.Dallohet mali i Runjes.Midis maleve permendim: malin e Lures, me cirqe dhe liqene te shumta akullnajore, qe dallohen per bukuri te rralle dhe vlera te medha turistike; malin e Dejes, Balgjajt etj. Vargjet e Lures nderpriten terthor nga lugina e Bulqizes (15 km e gjate dhe rreth 1 km e gjere), ne afersi te se ciles gjenden minierat e kromit.
Popullsia ne malesine e Puke-Mirdites dhe ne malet e Lures eshte e pakte kurse dendesia e kesaj popullsie arrin pothuajse aq sa edhe dendesia mesatare e popullsisen se Alpeve Shqiptare. Edhe ketu popullsia eshte e vendosur kryesisht ne gropat dhe ne luginat. Qendrat e banuara ne pergjithesi jane te vogla, larg njera-tjetres dhe mjaft te shperndara. Pjesen me te madhe te popullsise e perben populisia fshatare, kure ajo qytetare eshte e pakte. Qytetet jane te vogla dhe te krijuara nga shnderrimi i qendrave fshatare ne qytete, si rrjedhim i caktimit te tyre si qendra administrative te rretheve ose si pasoje e vendosjes ne to te industrise.
Lugina e Drinit te Zi, e Drinit dhe vargu i Korabit
Lugina e Drinit te Zi shtrihet midis vargut te Korabit dhe vargjeve te Lures, ne lartesite nga 250 m deri ne rreth 500 m. Dallohet per nderthurjen e zgjerimeve (Dibra, Peshkopia, Kukesi) me ngushtimet (Topojani, Skavica). Eshte mjaft pjellore dhe e populluar. Nga gropa madhe e Kukesit deri ne Vaun e Dejes vazh-don lugina e Drinit, e cila dallohet per relie-vin shume te ashper dhe grykat e ngushta, ne te cilat jane ndertuar digat e hidrocentraleve te medha.
Vargu i Korabit shtrihet ne lindje te lugines se Drinit te Zi dhe te Drinit te Bardhe, ne kufi me Maqedonine. Ai ka formen e nje harku te madh dhe vazhdon edhe jashte kufirit shteteror. Malet me te larta te vagut te Korabit (2751 m) perbehen nga gelqerore dhe mermere. Popullsia ne luginen e Drinit te Zi, me e shumte dhe me e dendur, eshte e vendosur kryesisht ne zgjerimet e lugines (Diber, Peshkopi dhe Kukes), ku ndodhen qendrat e banuara me te shumta dhe me te medha, kurse ne shpatet e Korabit vendbanimet arrijne deri ne rreth 1400 m Iartesi. Pjesen me te madhe te popullsise e perben popullsia fshatare, kurse ajo qytetare eshte e pakte. Qytet jane Peshkopia dhe Kukesi.
Kukesi, i vendosur ne brigjet e liqenit te Fierzes, u ndertua krejt i ri ne vend te qytetit te vjeter, te mbuluar nga ujerat e liqenit. Eshte qender e rrethit dhe prefektures me te njejtin emer. Ne afersi te tij, ne Gjegjan, ndodhet metalurgjia e bakrit. Prane tij ndodhet gryka e Morinit, neper te cilen kalon rruga per ne Prizren, qe e ben kete qytet nje nyje lidhese me Kosoven. Peshkopia eshte qendra administrative, e industrise se lehte ushqimore dhe kulturore te rrethit te Dibres. Si qender e banuar eshte shume e hershme, por zhvillimin me te madh e mori pasi qyteti i Dibres, qendra me e madhe e gjithe krahines, mbeti jashte kufirit shteteror. Lugina e Drinit te Zi dallohet per prodhimin e dritherave, sidomos grure e miser, per prodhimin e fasuleve dhe te frutave, vecanerisht te molleve, arrave, geshtenjave, qershive dhe kumbullave, si dhe per prodhimet blegtorale, sidomos nga dhente. Mbi lumin e Drinit jane ndertuar tn hidrocentrale te medha (hidrocentrali i Vaut te Dejes, i Fierzes dhe i Komanit). Keto hidrocentrale japin pjesen me te madhe te energjise elektrike te prodhuar ne Shqipëri. Aty gjendet industria e bakrit dhe ajo e perpunimit te produkteve bujqesore.
Lugma e Matit dhe vargjet e Skenderbeut
Vargjet e Skenderbeut' perbehen nga dy vargje malore dhe shtrihen ne perendim te rajonit, nga Vau i Dejes ne luginen e Shkumbinit te mesem. Ne perendim te tyre shtrihet vargu Kruje-Dajt. Ne lindje shtrihet vargu i Skenderbeut, ne te cilin lartesohen mali i Skenderbeut, dhe Mali me Gropa (me gropa te shumta karstike).
Burreli eshte i vendosur ne tarracen me te larte te Matit. Eshte qender administrative e kulturore e rrethit te Matit. Prane tij ndodhet uzina e shkrirjes se kromit. Klosi eshte i vendosur ne tarracen me te ulet te Matit. Eshte qytet bujqesor i permendur per cilesi te larte te veres dhe te rakise.
Lugina e Matit eshte mjaft e permendur eshte lugina e Matit per kultivimin e dritherave, vreshtave, qersive, molleve etj; ne blegtori dallohet per mbizoterimin e bagetive te imeta etj.
Mbi lumin e Matit u ndertuan dy hidrocentrale : i Ulzes dhe i Shkopetit, te cilet prodhojne sasi jo te vogla te energjise elektrike. Ketu gjendet edhe industria nxjerrese e kromit e metalurgjia e tij (afer Burrelit) dhe industria per perpunimin e prodhimeve bujqesore e blegtorale.
Malesia e Martaneshit, e Çermenikes dhe e Gollobordes
Shtrihen ne jug te lugines se Bulqizes. Malesia e Martaneshit dallohet per perberjen magmatike, me te cilen lidhet minerali i kromit, per cirqet dhe liqenet akullnajore, per pasurite e shumta pyjore. Malesia e Cermenikes, e perbere kryesisht nga terrigjenet dallohet per relievin shume te copetuar kurse Malesia e Gollobordes, e perbere kryesisht nga gelqeroret, ka pamjen e nje pllaje te valezuar plot me gropa karstike, ne te cilat jane vendosur qendrat e banuara. Popullsia ne malesine e Martaneshit, Cermenikes dhe Gollobordes eshte e pakte dhe e vendosur jo vetem ne gropat dhe ne luginat, por edhe ne shpatet e maleve. Kjo popullsi eshte kryesisht fshatare. Qytetet u formuan ne qendrat e industrise se kromit (Buiqiza dhe Krasta). Bulqiza, qyteti i ri, ndodhet ne luginen me te njejtin emer. Ky eshte qyteti i minatoreve te kromit dhe i punonjesve te pasurimit te kromit; eshte qender administrative e rrethit me te njejtin emer. Ne malesine e Martaneshit gjenden disa miniera te mineralit te kromit. Ajo mund te quhet edhe malesia e kromit. Ne qytetin e Krastes dhe te Bulqizes gjenden fabrikat e pasurimit te ketij minerali. Krahas kesaj, ne kete malesi shfrytezohen pyjet e shumta. Tokat e punueshme jane shume te pakta, vetem disa ngastra te vogla. Me e perhapur eshte blegtoria e sidomos mbareshtrimi i dhive.
Lugina e Drinit te Zi ofron kushte te mira per popullin dhe per bujqesi. Lugina e Matit ka popullim me te dendur dhe kushte me te mira per zhvillimin e bujqesise; ne te gjendet industria e kromit. Malesia e Martaneshit quhet malesia e kromit dhe e pyjeve, kurse ajo e Cermenikes dhe e Gollobordes dallohen per relievin e thyer dhe pyjet.
Karbohidratet
Një karbohidrat është një biomolekulë e përbërë nga atomet e karbonit (C), hidrogjenit (H) dhe oksigjenit (O), zakonisht me një raport midis atomeve  hidrogjen dhe oksigjen prej 2:1 (si në ujë) dhe me formulën empirike Cm(H2O) n (ku m dhe n mund të jenë të ndryshëm ose jo). Megjithatë, jo të gjitha karbohidratet përputhen me këtë përkufizim stoikiometrik (p.sh., acidet uronike, deoksi-sheqernat si fukoza), dhe as të gjitha kimikatet që përputhen me këtë përkufizim klasifikohen automatikisht si karbohidrate (p.sh. formaldehidi dhe acidi acetik).
Termi “karbohidrat” është më i zakonshëm në biokimi, i cili është sinonim i saharidit, një grup që përfshin sheqernat, niseshtenë dhe celulozën. Saharidet ndahen në katër grupe kimike që janë monosakaridet, disakaridet, oligosakaridet dhe polisakaridet. Monosakaridet dhe disakaridet, që janë karbohidratet më të vogla (me peshë molekulare më të ulët), zakonisht quhen sheqerna. Fjala saharid vjen nga fjala greke σάκχαρον (sákkharon), që do të thotë "sheqer". Ndërsa nomenklatura shkencore e karbohidrateve është komplekse, emrat e monosakarideve dhe disakarideve shumë shpesh përfundojnë me prapashtesën -oza, e cila është marrë fillimisht nga glukoza, nga greqishtja e lashtë γλεῦκος (gleûkos, "verë, musht") dhe përdoret për pothuajse të gjitha sheqernat, p.sh fruktoza (sheqer frutash), saharoza (kallam sheqeri ose panxhari), riboza, amiloza, laktoza (sheqer qumështi), etj.thumb|220x220px|[[Laktoza]]Karbohidratet kryejnë role të shumta në organizmat e gjallë. Polisakaridet shërbejnë për ruajtjen e energjisë  (p.sh. niseshteja dhe glikogjeni) dhe si përbërës strukturorë (p.sh. celuloza tek bimët dhe kitina tek artropodët). Riboza me 5 monosakaride karboni është një komponent i rëndësishëm i koenzimave (p.sh. ATP, FAD dhe NAD) dhe e shtyllës kurrizore e molekulës gjenetike të njohur si ARN. Deoksiriboza është një përbërës i ADN-së. Saharidet dhe derivatet e tyre përfshijnë shumë biomolekula të tjera të rëndësishme që luajnë role kyçe në sistemin imunitar, fekondimin, parandalimin e patogjenezës, mpiksjen e gjakut dhe rritjen.
Karbohidratet janë thelbësore për ushqyerjen dhe gjenden në një shumëllojshmëri të gjerë ushqimesh natyrale dhe të përpunuara. Niseshteja është një polisakarid. Është i bollshëm në drithëra (grurë, misër, oriz), patate dhe ushqime të përpunuara të bazuara në miell drithërash, të tilla si buka, picat ose makaronat. Sheqernat shfaqen në dietën e njeriut kryesisht si sheqer i tryezës (saharozë, e nxjerrë nga kallami ose panxhari i sheqerit), laktoza (e bollshme në qumësht), glukoza dhe fruktoza, të cilat të dyja gjenden natyrshëm tek mjalti, tek shumë fruta dhe tek disa perime. Sheqeri i tryezës, qumështi ose mjalti shpesh shtohen në pije dhe shumë ushqime të përgatitura si reçeli, biskotat dhe ëmbëlsirat.
Celuloza, një polisakarid që gjendet në muret qelizore tek të gjitha bimët, është një nga përbërësit kryesorë të fibrave dietike të patretshme. Edhe pse nuk është e tretshme tek njerëzit (përtypet në përgjithësi tek disa insekte à veçanërisht termitet, kanë tretje më komplekse dhe mund të tresin celulozën), celuloza dhe fibra dietike e patretshme në përgjithësi ndihmojnë në ruajtjen e një sistemi të shëndetshëm tretës duke lehtësuar lëvizjen nëpër zorrën e trashë (dmth. defekimi). Polisakaridet e tjera të përfshira në fibrat dietike përfshijnë niseshtenë rezistente dhe inulinën, të cilat ushqejnë disa baktere në mikrobiotën e zorrës së trashë dhe metabolizohen nga këto baktere për të prodhuar acide yndyrore me zinxhir të shkurtër.
Terminologjia
Në literaturën shkencore, termi "karbohidrat" ka shumë sinonime, si "sheqer" (, "sakarid", "ose", "glucid", "hidrat i karbonit" ose "polihidroksi". komponimet me aldehid ose keton"). Disa nga këto terma, veçanërisht "karbohidrate" dhe "sheqer", përdoren edhe me kuptime të tjera.