cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banka Qendrore e Rusisë
Roli dhe detyrat
Ai mban të drejtën ekskluzive për të lëshuar kartëmonedha dhe monedha rubla nëpër Moskë dhe Shën Petersburg, Goznak. Banka qendrore lëshon monedha përkujtimore të bëra prej metaleve të çmuara dhe jo të çmuara, si dhe investime prej metaleve të çmuara, të cilat shpërndahen brenda dhe jashtë vendit. Në vitin 2010 për nder të 150 vjetorit të saj ajo lëshoi një monedhë ari përkujtimore 5-kilogramëshe Aleksandër II.
Sipas ligjit rus, gjysma e fitimit të bankës duhet të kanalizohet në buxhetin federal të qeverisë. Banka Qendrore e Rusisë është një anëtar i BIS.
Banka e Rusisë zotëron një pjesë të aksioneve 57.58% në Sberbank, banka kryesore tregtare e vendit. Banka e Rusisë zotëron gjithashtu 100% të aksioneve në Kompaninë Kombëtare të Risigurimit të Rusisë (RNRC), ndërmarrja më e madhe kombëtare e risigurimit. RNRC është themeluar për parandalimin e problemeve të mundshme me jashtë risigurimin e mëdha rreziqeve nën sanksionet ndërkombëtare gjatë krizës ukrainase, si ndërtimin e urës së Krimesë.
Guvernatorët e Bankës Shtetërore
Guvernatori u emërua nga perandori i Rusisë.
Kryetar i bordit të Bankës Shtetërore të BRSS
Kryetari u emërua nga Kryeministri i Bashkimit Sovjetik.
Filialet
Banka Qendrore e Rusisë mban interesa drejtpërsëdrejti të rëndësishme pjesëmarrëse në një numër ndërmarrjesh ruse:
Për më tepër, Banka e Rusisë kishte interesa të mëparshme në disa organizata të tjera ruse. Në veçanti, pas likuidimit të Gosbank (Banka Shtetërore e BRSS), CBR përfitoi përfitime të plota ose kontrolluese të interesave në pesë të ashtuquajturat "Bankat e Huaja Ruse" (deri në 1991 - "Bankat e Jashtme Sovjetike"):
Politikat
Në dhjetor 2014, në mes të rënies së çmimeve globale të naftës, sanksioneve perëndimore mbi krizën e Ukrainës, fluturimit të kapitalit dhe frikës së recesionit, banka kishte rritur normën minimale të një javësh të repos së ankandit me 6.5 pikë në 17 përqind. Kjo shkaktoi një rrjedhë në rubla, dhe më 29 janar, banka uli normën me dy pikë në 15 përqind.
Në janar 2015, kreu i politikës monetare, Ksenia Yudayeva, një ithtare e politikës së rreptë të anti-inflacionit, u zëvendësua nga Dmitry Tulin, i cili "shihet si më i pranueshëm për bankierët, të cilët kanë bërë thirrje për ulje të normave të interesit".
Ulricehamn
Ulricehamn është qytet në Suedi, ndodhet në provincën Västergötland me 9,787 banorë më 2010. Ulricehamn ndodhet rreth 36 kilometra në lindje të Boråsit dhe rreth 49 kilometra në perëndim të Jönköpingut.
Banesa në rrugën "Ismet Çakërri"
Banesa në rrugën "Ismet Çakërri" është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr. Vendimi 654, Dt. 09.11.2006".
Gladiatoret gra
parapamje|Reliev i dy gladiatorëve (gladiatrices) gjendet në Halikarnas Gladiatriks është një term modern për gratë i barasvlershëm me gladiatorët e Romës së lashtë. Njëllojë si kolegët e tyre burra, gratë gladiatore luftonin me njëra-tjetrën, ose me kafshët e egra, për të argëtuar audiencën në lojëra dhe festivale të ndryshme. Por megjithatë sot kemi shumë pak informacione për to. Ato me siguri mund të konsideroheshin si diçka e rrallë dhe ekzotike për audiencën. Për ekzistencën e tyre kemi dijeni vetëm nga disa shkrime të lashta nga anëtarët e elitës së Romës antike dhe nga një numër shumë i vogël mbishkrimesh.
Historia
Gratë gladiatore shfaqen rrallë në historinë e Romës. Kur përfshihen, ato janë "pjesë e spektakleve luksoze ekzotike ". Në vitin 66 të e.sonë, Neroni vendosi gratë etiopiane, burrat dhe fëmijët të luftonin në ndeshje të detyruar munus, për të impresionuar Mbretin Tiridates I të Armenisë. Romakët duket se kanë gjetur idenë e grave gladiatore nga novelat dhe argëtimet, ose nga absurditeti i çiltër; Juvenal eksiton lexuesit e tij me një grua të quajtur "Mevia", një gjuhetare kafshësh, që gjuante derrin e egër në arena "me shtizë në dorë dhe gjinjtë e ekspozuara", dhe Petronius tallet me pretendimet e një të pasur, qytetarë i klasës së ulët, munuset e të cilit përfshinin edhe ndeshjet e grave nga një qerre ose karrocë. Në një munus rreth vitit 89 të e.sonë, gjatë mbretërimit të Domicianit, betejat mes grave gladiatore të së cilës përshkruhen si ato të "Amazonave". parapamje|Ludus Magnus në Romë
Trajnimi dhe performanca
Nuk ka asnjë dëshmi për ekzistencën ose trajnimin e grave gladiatore nga shkollat e njohura të gladiatorëve. Vesley sugjeron se disa prej tyre mund të jenë trajnuar nga kujdestarë privatë në Collegia Iuvenum (të njohura zyrtarisht si "organizatat rinore"), ku të rinjtë e mbi 14 vjeçar mund të mësonin aftësitë "burrërore", duke përfshirë edhe bazat e artit të luftës. Ai ofron tre mbishkrimet si prova të mundëshme; një nga Reate, që përkujton Valerian, e cila vdiq në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç e nëntë muaj dhe ishte "pjesë" të këtijj kolegjiumi; përkujtimore të tjera të grave i takojnë kolegjit (collegia) në Numidia dhe Ficulea. Studiuesit e sotëm i përshkruajnë këto si përmendore për gratë shërbëtore ose skllave të kologjeve (collegia), e jo si gra gladiatore. Megjithatë, gratë gladiatore ndoshta mund të kenë ndjekur të njëjtin trajnim, disiplinës dhe rrugë të karrierës si kolegët e tyre burra; edhe pse nën një rregjim më pak të fuqishme.
Si gladiatorët burra që ishin zakonisht përballë luftëtarëve kundërshtarë të ngjashëm me aftësi dhe kapacitet, i njëti rregull mund të jetë aplikuar ndoshta edhe për gladiatoret gra. Një reliev përkujtimorë nga Halicarnasi paraqet dy gladiator identik që përballen me njëri-tjetrin. Njëri është identifikuar si Amazon dhe të tjeri si Ahillia; luftë dashësit për nga emra e vendosur ngjajnë me të aluduarit gratë e fisit mitologjike luftëtar dhe luftëtarin hero Akilin. Secili është pa helmet, të pajisur me një kallçinjë, mbrotëse të torosit, rrip, mburojë drejtkëndore, kamë dhe mëngë (manica - mbrojtëse krahu). Dy objekte të rumbullakta në këmbët e tyre ndoshta përfaqësojnë helmeta e hequra të tyre. Një mbishkrim përshkruan ndeshjen si missio, që do të thotë se ata ishin të liruar; relievi dhe mbishkrimi i tij, mund të tregojë që ata luftuan të nderuar "në këmbë" si të barabartë.
Statusi dhe morali
Një numër i caktuar kodesh ligjore dhe morale janë aplikuar për gladiatorët. Në një edikt (vendim) i vitit 22 p.e.sonë, të gjithë njerëzit e klasës senatoriale (duke mos përfshirë equites/kalorësit) deri te nipërit e tyre e kishin të ndaluar të merrnin pjesë në këto lojëra, në dënimin e infamia-s, që përfshinte humbjen e statusit social dhe të disa të drejtave ligjore. Në vitin 19 të e.sonë, gjatë mbretërimit të Tiberit, ky ndalim u zgjerua nën Dekretin e Larinum-it, që të përfshinte equites (kalorësit) dhe gratë e shtresës qytetare. Tani e tutje, të gjitha arenarii (ata që shfaqeshin në arenë) mund të ishin shpallur "infames". Kjo do të ketë kufizuar pjesëmarrjen e lartë së grave me status të lartë në këto lojra, siç kishte për qëllim, por nuk do të kishte bërë ndonjë kufizim për ata që ishin shpallur si infames, të tilla si gratë me status të ulët (jo-shtetas), të lirë apo skllave, që mund të kenë qenë pjesë e shkollave të gladiatorëve (të njohura si Ludi) dhe gratë e gladiatorëve, partnerët ose ndjekësit (Ludia). Vendimet e ediktit të diktoheshin në baza klasore, se sa atyre të ndalimeve gjinore. Morali romakë kërkonte që të gjithë gladiatorët të ishin nga klasat e ulëta. Perandorë të tillë si Kaligula, që nuk e respektuan këtë vendim, janë kritikuar nga pasardhësit e tyre; Cassius Dio kujdeset të vëjë në dukje se sa shumë i dëshitonte perandorit Titus të përdorte gratë gladiatore, ato ishin të pritshmërisht nga klasat e ulta.
Një mbishkrim nga Ostia Antica, tregon për lojrat e mbajtur rreth mesit së shekullit të II të e.sonë, i cili i referohet një magjistrati lokal që është bujarë në dhënien e "grave për shpatë". Kjo supozohet të thotë gratë të përgoreshin si gladiatore dhe jo si viktimave. Mbishkrimi i përcakton ato si mulieres (gratë), në vend se të feminae (zonjat), në përputhje me statusin e tyre të ulët shoqërore. Juvenal i përshkruan gratë me status të lartë që shfaqen në këto lojra si "gra të pasura që kanë humbur të gjithë kuptimin e dinjitetit dhe detyrave të gjinisë së tyre." Vetë-kënaqësia e tyre ju ka sjellë turp atyre, gjinisë që ato përfaqsojnë dhe të klasës shoqërore romake; ato, apo sponsorët e tyre, poshtërojnë vyrtytet dhe vlerat tradicionale romake. Gratë gjuetare të egërsirave (bestiarii) mund të fitoni lavdërimi dhe një reputacion të mirë për guximin dhe aftësitë; Martial përshkruan njërën që vrau një luan si një akt Herkulan, i cili reflektohet edhe nga prezantuesi i saj, perandori Titus, por Juvenal ishte më pak se i impresionuar nga Mevia, e cila ndoqte derrat e egër me shtizë "si një burrë" dhe pastaj ulej poshtë për të urinuar në publik.
Varrosja
Shumica e gladiatorëve paguanin abonimet në "shoqëritë varrimit", që t'iu sigurohej një varrim i duhur pas vdekjes, që ishin të ndara në varrezat të rezervuara për klasën e tyre dhe të profesionin. Një varrë me kremacion (varrim me djegie) u zbulua në Southwark të Londrës në vitin 2001, ai u identifikua nga disa burime të mundshme që mund t'i përkiste një gruaje gladiatore. Ajo ishte varrosur jashtë varrezave kryesore, së bashku me të u gjetën edhe llampa prej qeramike të Anubis-it - (që është i ngjashëm për nga atributët me Mërkurin, e që çonë atë në botën përtejme) - një llambë me imazhin e një gladiatori të rrëzuar dhe mbetje të djegura poçeve të pishës prej gurit, tymi aromatik i të cilave ishte përdorur për të pastruar arenën. Identifikimi i saj si gladiatrikse është përshkruar si "70 përqind i mundshëm", "intrigues", rrethanorë dhe i gabuar. Ajo mund të ketë qenë thjesht një ndjekëse e tyre apo një ludia e gladiatorëve (grua apo dashnore). Njeriut, gruas mbetjet të cilit janë gjetura gjatë një gërmimi shpëtimi arkeologjik në Credenhill në Herefordshire është publikuar jithashtu edhe në mediat popullore si ato të një gruaje gladiatore.
Në artin e rilindjes
Në mesin e pikturave të porositura në Itali nga mbreti Filipi IV i Spanjës për Palacio del Retiro Buen e tij në Madrid përfshinte edhe një seri të cirkut romak, duke futur këtu dhe një pikturë të grave gladiatore. <references responsive="" group="Brunet, Stephen (2014). &quot;Women with swords: female gladiators in the Roman world&quot;. In Paul Christesen & Donald G. Kyle. A Companion to Sport and Spectacle in Greek and Roman Antiquity. Chichester, West Sussex: Wiley Blackwell. pp. 478–491. doi:10.1002/9781118609965. ISBN 978-1-4443-3952-9." /> <references group="Coleman, Kathleen (2000). "Missio at Halicarnassus". Harvard Studies in Classical Philology. 100: 487–500. JSTOR 3185234." responsive="" /> <references group="A!" responsive="" /> <references group="harv" responsive="" />
Numrat realë
djathtas|parapamje|120x120px| Një simbol për bashkësinë e numrave realë Në matematikë, një numër real është një numër që mund të përdoret për të matur një madhësi vazhdueshme njëdimensionale siç është largësia, kohëzgjatja ose temperatura. Këtu, e vazhdueshme do të thotë se çiftet e vlerave mund të kenë dallime të vogla sipas volitjes së lexuesit. Çdo numër real mund të përfaqësohet pothuajse në mënyrë unike nga një zgjerim dhjetor i pafundëm.
Numrat realë janë themelorë në llogaritje (dhe në përgjithësi në të gjithë matematikën), veçanërisht nga roli i tyre në përkufizimet klasike të limiteve, vazhdimësisë dhe derivateve.
Bashkësia e numrave realë shënohet R ose \mathbb{R} dhe nganjëherë quhet "të vërtetët". Mbiemri real, i përdorur në shekullin e 17-të nga René Descartes, dallon numrat realë nga numrat imagjinarë si rrënjët katrore të −1.
Numrat realë përfshijnë numrat racionalë, të tillë si numri i plotë −5 dhe thyesa 4 / 3. Pjesa tjetër e numrave realë quhen numra irracionalë, dhe përfshijnë numra algjebrikë (siç është rrënja katrore √ 2 = 1.414... ) dhe numra transhedentalë (si π = 3.1415. . . ).
Numrat realë mund të mendohen si të gjitha pikat në një drejtëz, e quajtur drejtëza numerike ose drejtëza reale, ku pikat që u korrespondojnë numrave të plotë ( ..., −2, −1, 0, 1, 2, ... ) janë të baraslarguara.
parapamje|483x483px|Drejtëza e numrave realë Përshkrimet joformale të mësipërme të numrave realë nuk janë të mjaftueshëm për të siguruar korrektësinë e provave të teoremave që përfshijnë numra realë. U kuptua se nevojitej një përkufizim më i mirë dhe përpunimi i një përkufizimi të tillë ishte një zhvillim madhor i matematikës së shekullit të 19-të dhe është themeli i analizës reale, studimit të funksioneve reale dhe serive me vlera reale.
Historia
parapamje| Numrat realë përfshijnë numrat racionalë, të cilët përfshijnë numrat e plotë , të cilat nga ana e tyre përfshijnë numrat natyrorë Thyesat e thjeshta u përdorën nga Egjiptianët rreth vitit 1000 BC; në kohërat e Vedave " Shulba Sutras " ("Rregullat e akordit") rreth 600 para Krishtit përfshijnë atë që mund të jetë "përdorimi" i parë i numrave irracionalë. Koncepti i irracionalitetit u pranua në mënyrë të heshtur nga matematikanët e hershëm indianë si Manava (c. 750–690 para Krishtit), i cili ishte i vetëdijshëm se rrënjët katrore të numrave të caktuar, si 2 dhe 61, nuk mund të përcaktoheshin saktësisht. Rreth 500 Para Krishtit, matematikanët grekë të udhëhequr nga Pitagora kuptuan gjithashtu se rrënja katrore e 2 është irracionale.
Mesjeta solli pranimin e zeros, numrave negativë, numrave të plotë, dhe numrave thyesorë, së pari nga Indianët dhe matematikanët kinezë, e më pas nga ata arabë, të cilët ishin të parët që i trajtuan numrat irracionalë si objekte algjebrike. Matematikanët arabë i bashkuar konceptet "numër" dhe "magnitudë" në një ide më të përgjithshme të numrave realë. Matematikani egjiptian Abū Kāmil Shujā ibn Aslam (c. 850–930) ishte i pari që i pranoi numrat irracionalë si zgjidhje të ekuacioneve kuadratike, ose si koeficientë në një ekuacion (shpesh në formën e rrënjëve katrore, kubike dhe kuartike). Në Europë, të tillë numra, quheshin irracionalë ose <i id="mwApM">shurdhë</i>.
Në shekullin e 16-të, Simon Stevin krijoi bazën për shënimet dhjetore moderne dhe këmbënguli se nuk kishte asnjë ndryshim midis numrave racionalë dhe irracionalë në këtë drejtim.
Në shekullin e 17-të, Dekarti paraqiti termin "real" për të përshkruar rrënjët e një polinomi, duke i dalluar ato nga ato "imagjinare".
Në shekujt e 18-të dhe të 19-të, u punua shumë për numrat irracionalë dhe trashendentalë. Lambert (1761) dha një provë të gabuar që π nuk mund të jetë racionale; Lezhandre (1794) përfundoi provën dhe tregoi se π nuk është rrënja katrore e një numri racional. Liouville (1840) tregoi se as e as e 2 nuk mund të jenë një rrënjë e një ekuacioni kuadratik me koeficientë numra të plotë, dhe më pas zbuloi ekzistencën e numrave transhedentalë; Cantor (1873) e zgjeroi dhe e thjeshtoi shumë këtë provë. Hermite (1873) vërtetoi se e është transcendentale, dhe Lindemann (1882), tregoi se π është transcendental. Prova e Lindemann u thjeshtua shumë nga Vajershtrasi (1885), Hilbert (1893), Hurwitz, dhe Gordan.
Zhvilluesit e analizës matematike përdorën numra realë pa i përcaktuar ata në mënyrë rigoroze. Përkufizimi i parë rigoroz u botua nga Cantor në 1871. Në 1874, ai tregoi se bashkësia e të gjithë numrave realë është e panumërueshme dhe e pafundme, por bashkësia e të gjithë numrave algjebrikë është e pafundme dhe e numërueshme. Prova e parë e panumërueshmërsë e Cantor ishte e ndryshme nga argumenti i tij i famshëm diagonal i botuar në 1891.
Zaravinja
Zaravinjë (serbisht: Здравиње/Zdravinje) është fshat në komunën e Prokuplës, Serbi.
Princesha Adile
Princesha Adile Zogu (9 prill 1890 - 6 shkurt 1966) ishte motra e Zogut I i Shqipërisë. Ajo ishte vajza e guvernoratit të krahinës Matit, Xhemal pashë Zogolli dhe nënës mbretëreshë të shqiptarve Sadije Toptanit.
Martesa dhe jeta e saj
Adile u martua në vitin 1909 me Emin Bey Agolli Doshishti (1890–1988). Ai ishte nga një familje e shquar që kishte prona të rëndësishme pranë liqenit të Ohrit. Çifti kishte pesë fëmijë. Ata u ndanë në vitin 1925, edhe pse jo të divorcuar zyrtarisht. Adile drejtoi familjen ku jetonin ajo dhe motrat e saj (së bashku me Mbretëreshën Nënë para vitit 1934), pasi princeshat e reja kishin pak njohuri për menaxhimin e brendshëm. Ajo kishte munguar për periudha të gjata gjatë ditëve të hershme të Mbretërisë Shqiptare, pasi ajo dhe vajza e saj më e re, Danush, kishin kontraktuar tuberkulozin. Ata kaluan disa vite në një sanitarium në Zvicër, përpara se të shëroheshin dhe të ktheheshin në Shqipëri.
Pas rrëzimit të monarkisë në pushtimin italian të Shqipërisë në vitin 1939, Adile e shoqëroi Zogun në Angli. Pas largimit të tij në Egjipt, ajo qëndroi prapa dhe u vendos në Henley-on-Thames me dy vajzat e saj (të cilët ishin të arsimuar në anglisht) dhe kunata e saj, Princesha Ruhije Xhelal Zogolli (1881-1956). Në fund të viteve 1950, ajo u bashkua me vëllezërit dhe motrat e saj të mbijetuara në Francë. Pas vdekjes së Zogit në vitin 1961, ajo jetonte në Paris me djalin e saj më të madh, Salihun, deri në vdekjen e saj në vitin 1966. parapamje|Anëtarë të Familjes Zogu
Banesa në rrugën "Gjergj Kastrioti"
Banesa në rrugën "Gjergj Kastrioti" është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr. 654, Dt. 09.11.2006".
Bègles
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Sophie Rundle
Sophie Rundle (lindur më 21 prill 1988) është një aktore angleze, e njohur më së shumti për portretizimin e Ada Thorne në serialin televiziv historik të dramës kriminale të BBC One, Peaky Blinders, Ann Walker në BBC One dhe dramën e periudhës së HBO Gentleman Jack, Vicky Budd në serialin televiziv BBC. Bodyguard, shkelësi i kodeve Lucy në serialin dramatik të ITV, Rrethi Bletchley dhe Labia në serialin televiziv britanik/amerikan "Episodes". Ajo gjithashtu luajti Alice në dramën Jamestown të vitit 2017 të Sky One.
Bègles
Bègles (Gaskon : Begla ; Shqip: Begla) është një komunë në departamentin Gironde në Francën jugperëndimore.
Yasuyuki Kuwahara
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 12 ndeshje dhe ka shënuar 5 gola.
Banda e Monikës
Banda e Monikës (Turma da Mônica)është një serial i animuar brazilian i krijuar nga Maurício de Sousa, i bazuar në serinë homonime të librave komik. Me episode të shfaqura që nga viti 1976, mund të konsiderohet si prodhimi më i gjatë i segmentit në vend.
Episodet e tij tashmë janë transmetuar me mjete të ndryshme ekspozimi, fillimisht në televizion, por edhe në filma Super-8, kinema, video në shtëpi - në VHS dhe DVD - dhe aktualisht edhe në platformat e transmetimit. Në Shqipëri u transmetua në Çufo dhe Bang Bang.
Sinametaj
Sinametaj është një fshat në Komunën Karinë, Rrethi i Peqinit, Qarku i Elbasanit, Shqipëri.
Tempulli Thiruporur Kandaswamy
Tempulli Thiruporur Kandaswamy (gjithashtu Tempulli Thiruporur Murugan ose Tempulli Kanthswamy) në Thiruporur, një qytezë panchayat në distriktin e Kanchipuramit në shtetin indian Tamil Nadu, i është kushtuar adhurimit të Muruganit. I ndërtuar në Stilin e skalitur në shkëmb të Arkitekturës Dravidiane, tempulli mendohet se është zgjeruar gjatë shekullit të XVIII me imazhet e gërmuara nga Thiruporuri. Tempulli ka një kullë portiku tempullore me pesë kate që të çon në një sallon me kolona dhe te shenjtërorja. Tempulli është i hapur nga ora 6:30 e mëngjesit deri në orën 12:00 të mesditës si dhe nga ora 5 pasdite deri në orën 8 të mbrëmjes. Në tempull zhvillohet katër rituale të përditshme dhe shumë festa vjetore, nga të cilat më të shquara janë Vaikasi Visagami i zhvilluar gjatë muajit tamil të Vaikasit (maj - qershor), festa Kanthasasti dhe festa Navarathri. Tempulli mirëmbahet dhe administrohet nga Bordi i Përkrahjes së Besimit Hindu në Qeverinë e Tamil Nadusë.
Legjendat
Sipas legjendave hindu, Murugani luftoi me demonët në tre vende, përkatësisht në det në Tiruchendur, në tokë në Thirupparankundram dhe në ajër në Thiruporur. Besohet se i dituri Agastya e vizitoi këtë vend gjatë rrugës së tij për në kodrat Pothigai. Fjala Thiruporur në gjuhën tamile do të thotë “vendi i luftë së shenjtë”. Që kur Murugani fitoi mbi Tharukan, ky vend u quajt Porur (por në gjuhën tamile do të thotë luftë) dhe u quajt gjithashtu me emra të tjerë si Tharukapuri dhe Samarapuri. Gjatë njëfarë kohe, vendi ishte i përmbytur nga uji. Një i ditur i quajtur Chidambara Adigal banonte në Madurai dhe një zë hyjnor i kërkoi atij të zbulonte statujën nën një palmë. Ai gërmoi duke nxjerë statujën dhe ndërtoi një tempulli pranë saj. Në tempull ndodhet një faltore e veçantë kushtuar atij dhe atij i kushtohet një respekt i veçantë gjatë festës Vaikasi Visagam. Gjatë eventit të fundit të festës, ai paraqitet i bashkuar me hyjninë kryesuese. Sthalapurana tregon gjishtashtu se në këtë vend Murugani me bashkëshortet e tij Valli dhe Devayanai mori nën mbrojtje devat dhe i shpjegoi kuptimin e Pranavas Agastya Munit. Sipas legjendës, këtu Skanda shpalli parimin e pranavas ose realitetin e devave. Koncepti i Pranavas këtu thuhet se ka adhuruar Skandan dhe kodra mbrapa tempullit është e njohur si Pranava Malai. Sipas legjendës Vishnu adhuroi Shivën mbi kodrën Pranava. Ajo tregon gjithashtu se Skanda adhuroi Shivën si Vanmeekeswarari për tu çliruar nga faji i vrasjes së Soorapadmanit. Legjendat tregojnë se Chidambara Swamy që ishte një adhurues i zjarrtë i "Madurai Meenakshi Amman" pati një vizion të hyjneshës që i kërkoi atij ti ndërtonte një tempull për Muruganin në Thiruporur. Kjo ndodhi kur i dituri e sfidoi hyjneshën se ai nuk do të hante deri sa ajo ta bekonte atë me vizionin e saj. Kaluan shumë ditë dhe Chidambaraswamy ishte pothuajse pa ndjenja, kur papritur ai mundi të dëgjoi byzylykët e hyjneshës Meenakshi dhe kur hapi pak sytë, për një çast të mrekullueshëm pa këmbët hyjnore. Hyjnesha pastaj ngriti Swamyn në këmbët e tij dhe pasi duart e saj e prekën, lëkura e tij u kthye në ar. Ajo i tregoi atij se gjashtë përpjekje të mëparshme për të vendosur tempullin kishin dështuar. Chidambaraswamy arriti në Thiruporur për të gjetur se ishte një pyll i dendur plot me palma. Ai mezi mundi të vendosi se ku ishin bërë përpjekjet për të ndërtuar tempullin. Kur ai ishte duke bërë përpjekje të dëshpërimisht të pasukseshme për të gjetur vendndodhjen e sitit, iu shfaq vetë Murugani si një djal i vogël dhe i dha atij vizionin e vendit ku Murugani si Swayambhu Murti mbuloi një pirg milingonash. Chidambara Swamigali duke zbuluar Swayambu Moortit e Muruganit me bashkëshortet e tij në vendin që i gjeti ndërtoi tempullin. Pasardhësit e Chidambara Swamigalit ndoqën shërbimin fetar dhe e sollën rrëfenjën deri në ditët e sotme. Chidambara Swamigali e kishte zakon të kryente abhishekam (pastrim ceremonial) për këta imazhe.
Historia
Tempulli Thiruporur Kandaswamy i njohur edhe si Tempulli Subramanya Swamy është një tempull i lashtë që daton nga Periudha Pallava dhe është një nga 33 tempujt madhorë në Tamil Nadu kushtuar adhurimit të Muruganit. Tempulli mendohet se është ndërtuar gjatë sundimit Pallava. Chidambara Swamigali, që besohet se ishte një pasardhës i poetëve të Periudhës Sangam, e rindërtoi tempullin gjatë shekullit të XVII. Gjatë vitit 2013 u bë një përpjekje për të gërmuar një dhomë në tempull nga arkeologët, që zbuluan vetëm pajisje të përdorura gjatë ritualeve dhe asnjë artifakt arkeologjik. Gjatë vitit 2013, nga zaptuesit u rikuperua 15 hektarë tokë që i përkiste tempullit në Thandalam dhe që ishte dhënë me qera më herët. Toka e rikuperuar u vlerësua rreth 100 krorë. Në kohët moderne, tempulli mirëmbahet dhe administrohet nga Bordi i Përkrahje së Besimit Hindu në Qeverinë e Tamil Nadusë. Thirupporur Devasthanami ruan mbishkrime Pallava, nga shekulli i X dhe nga periudha e Vikrama Cholas së shekullit të XII. Siç dëshmohet nga një mbishkrim i gjetur në një kolonë guri në këtë tempull, studiuesit priren ta konsiderojnë këtë tempull si të ndërtuar fillimisht në mbretërit Pallava për shkak të dy biruduve të Atyantakamas dhe Adiranachandras të atribueshme mbretit Pallava, Rajasimhas (Narasimha Varma II). Thirupporuri në atë kohë lulëzoi, por u zhduk duke dalë nga kujtesa për disa kohë. Gjatë mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë, Thirupporuri u rizbulua dhe u rikonstruktua nga Chidambara Swamigali, që thuhet se ishte një pasardhës i një prej poetëve të Tamil Sangamit të Madurait.
Arkitektura
Tempulli është i vendosur në Thiruporur, në rrugën e Vjetër të Mahabalipuramit, 28 km nga Chennai, kryeqyteti i Tamil Nadusë. Tempulli ka një raxhagopuram me pesë kate, kulla e portikut, që ngrihet deri në një lartësi prej 21.4 metrash dhe një gjerësi prej 61 metrash. Tempulli mbulon një sipërfaqe prej 16.000 m2. Shenjtërorja e tempullit arrihet nëpërmjet një salle me 24 kolona pranë portikut. Depozita e tempullit gjendet jashtë tempullit. Shenjtërorja është ndërtuar me granit, që bujt imazhin e Muruganit në formën e Kandaswamyt që qëndron në këmbë. Shenjtërorja është e drejtuar nga lindja dhe statuja e hyjnisë kryesuese është 2.14 metra e lartë. Statuja paraqitet me dy duar, ku njëra prej tyre është duke mbajtur velin (shtiza hyjnore), ndërsa tjetra një imazh palloi përkrahë hyjnisë kryesuese. Përreth rrethimit të parë ndodhen faltore të veçanta për bashkëshortet e tij Valli dhe Deivanai. Ndodhet edhe një faltore e veçantë për Shivën dhe Parvatin si dhe të gjitha Parsvatah Devatat (hyjnitë ndihmëse) të lidhura me tempujt e Shivës. Salla me 24 kolona dhe salla rrethore me 30 kolona janë veçori të tjera të këtij tempulli. Nën një pemë neemi është një faltore për Vembadi Vinayakarin. Në anën jugore të tempullit ndodhet Saravana Poigai dhe Valliyar Odai, dy teerthamët e shenjtë. Në anën lindore të teerthamëve, ndodhet një mandapa me katër kolona. Në tempull ndodhet gjithashtu edhe një tjetër teertham i quajtur Pranavāmritam. Shenjtërorja e këtij tempulli është vendosur në anën lindore, ku mund të shihet pema e palmës dhe pirgu i milingonave nën të, ku është Kanda Perumali me Vallin dhe Devayanain mbi një peetham të vogël. Murti (idhulli) në folenë e milingonave është mbuluar me kavacham dhe stoli të tjera, por për këtë idhull nuk kryehet abhishekam. Ky tempull përfshin imazhe të Skandas në mjaft forma që lidhen me legjendat nga Skanda Purana. Më e shquara prej tyre është paraqitja e Skandas si një luftëtar, Samhāra Subramanyari. Ai është i vendosur gjithashtu në formën e një fëmije, duke i shpjeguar kuptimin e njësisë së krijimit Om babait të tij, Shiva. Në mandapan e jashtme është vendosur sannidhi i Teyvayanait. Gjatë ecjes rituale përreth prakaras së brendshme mund të kesh një shikim të shpejtë të idhujve panchaloha të skalitur mjeshtërisht të Vighneswaras, Somāskandas, Chandrasekaras, Dwanishandeswaras, Astra Devas, Brahmas, Vishut, Devendra Nandit dhe Matruchandesas. Ikona prej bakri e Muruganit që qëndron mbi gjunjët e Shivën duke dëgjuar pranava upadeshas të skalitur sipas detajeve dhe përshkrimeve të gjetura te Manasarami, një traktat mbi Shilpa shastran. Relievi në bazë i Upadesa deri te Agastya, Vallikalyana dhe Agni-ganta Subrahmanya janë skalitur në mënyrë shumë të bukur te kolonat e Sarvavaidya Mandapas. Yantra e vendosur nga Chidambaram Swamigali mund të gjendet në veri-lindje të tempullit mbi një platformë me kūrma, ashtagaja, astnaga dhe gana. Për këtë yantra kryhen rituale puxha të përditshme.
Domethënia fetare
Kandaswamy lartësohet nga Chidambara Swamigali në 726 vargje. Statuja e Muruganit besohet se është gjetur poshtë një gjethe palme. Në tempull ndodhet një gjethe palme që mirëmbahet, dhe besohet se ka qenë gjethja zanafillore e palmës. Arunagirinathari, një shenjt i shekullit të XVI e ka lartësuar tempullin në veprën e tij Thirupugazhi. Ai ka përmendur se Arunagirinathari është kreu i të gjitha Vedave, teksteve të shenjta. Baladevaraya e ka përmendur Kandaswamyn si "Samarapurivaazh Shanmugatharase" në veprën e tij Kanda Shasti Kavasam. Arunagirinatha ka kënduar katër lavde Tiruppugazh për hyjninë Murugan në Thirupporur. Thirupporur Sannidhimurai, Thirupporur Purana, Kalambagami, Alamkara-Panchakami dhe Pranavachala Satalami janë disa nga veprat e lidhura me këtë tempull nga Purasai Ashtavadanam Sabhapati Mudaliari. Vepra të tjera të shquara që lidhen me këtë tempull janë Tirupporur Kovali Thirupporur Anadadi dhe këngët e Ramalinga Vallalarit dhe Pamban Swamigalit. Thirupporuri është konsideruar si kreu i vendeve ku perëndia Murugan jeton me dëshirë. Arunagirinatha arrin të thotë se të katërta vedat e adhurojnë Thirupporurin. Te shenjtërorja mund të meret darshani i Swayambhu Murtit të Muruganit në formën e një palme. Poshtë Swayambhu murtit në një platformë të vogël është idhulli i Muruganit në formën Brahmasasta me dy bashkëshortet e tij në të dy krahët. Thuhet se idhujt e vegjël ishin bërë nga Chidambaram Swamigalit për kryerjen e abhishekas dhe aradanas.
Festat dhe praktikat fetare
Statuja e Kandaswamyt besohet se është vetë-krijuar dhe kështu pastrimi i saj nuk bëhet për hyjninë kryesuese si në tempujt e tjerë. Në tempull ndodhet një yantra mbi një bazë breshke, ku kryhen të gjitha ritualet. Tempulli është i hapur nga ora 5:30 e mëngjesit deri në orën 12:30 të drekës si dhe nga ora 5 pasdite deri në orën 8 në mbrëmje në të gjitha ditët përveç gjatë rasteve të festave, kur ka orare më të zgjatura. Priftërinjtë e tempullit kryejnë rituale puxha gjatë festave dhe mbi një bazë ditore. Në tempull zhvillohen edhe rituale javore, dy-javore dhe mujore. Katër ritualet kryesore të ditës përfshijnë Kalasandhin në orën 9 të mëngjesit, Uchikala Puxhan në orën 12 të mesditës, Sayaratchain në orën 5:30 pasdite dhe Rakkalamin në orën 8 të mbrëmjes. Festat kryesore të tempullit përfshijnë Vaikasi Visagamin që zhvillohet gjatë muajit tamil të Vaikasit (maj - qershor), festa Kanthasasti dhe Navarathri gjatë Aippasit (tetor - nëntor).
Kozhinca
Kozhincë (serbisht: Кожинце/Kožince) është fshat në komunën e Prokuplës, Serbi.
Reka e Epërme
parapamje|300x300px|Harta e Rekës së Epërme. (Pjesët e lehta janë vendet që konsiderohen etnografikisht të rajonit shkak të ngjashmëritë kulturor dhe gjuhësor, por gjeografikisht janë pjesë e rajonit fqinje Pollog i Epërm) Reka e Epërme (maqedonisht: Горна Река Gorna Reka) është një nën-krahinë gjeografike dhe etnografike e rajonit më të madh të Rekës në perëndim të Republikës së Maqedonisë, që përfshinë vendbanime në pjesën e sipërme të Komunës së Mavrovës dhe Radostushës dhe Komunës së Gostivar it. Krahina është vendlindje e dy komuniteteve, një mysliman shqiptar dhe tjetri shqipfolës ortodoks që identifikon veten si maqedonas, ndonëse me disa përjashtime në kohët e kaluara dhe të fundit.
Banesa e Beqir Gjokës
Banesa e Beqir Gjokës është një monument i trashëgimisë kulturore në Drashovice, Rrethi i Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri.
Reka e Epërme
Reka e Epërme është një krahinë malore alpine, e thyer dhe me kullota të begatshme. Në ditët e sotme, vendbanimi më i banuar është fshati Vërbjan. Reka e Epërme është një rajon me komunikim të kufizuar, i izoluar dhe i pazhvilluar, ku qasja dhe udhëtimi bëhet i vështirë gjatë muajve të dimrit me dëborë.
Banorët e Rekës së Epërme historikisht janë marrë kryesisht me bujqësi dhe blegtori dhe këtë, një pjesë e popullsisë së mbetur, vazhdon t'a kultivojë edhe në ditët e sotme. Për shkak të migrimit sezonal ose të përhershëm në rajonet e afërta dhe jashtë vendit në kërkim të punësimit dhe për kushte më të mira jetësore, kjo krahinë është ç'populluar shumë me kalimin e kohës. Në shekullin 14 (deri në vitin 1395), Reka e Epërme ishte pjesë e sundimit të Përlepit, të familjes Mrnjavčević, kur territori iu nënshtrua Sulltan Bajazitit I të Perandorisë Osmane, gjendje e cila mbeti e pandryshuar deri në luftërat Ballkanike të viteve 1912-1913. Pas kësaj kjo krahinë u bë pjesë e Mbretërisë së Serbisë, Mbretërisë së Jugosllavisë, Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, dhe përfundimisht pjesë e Republikës së Maqedonisë.
Vendndodhja
parapamje|150x150px|Pamje nga Vallkavi nga shpatet e malit Korab dhe kanionit të lumit Radikë Rajoni i gjerë Rekës është i ndarë në nën-rajonet (etnografike/gjeografike) si "e Vogël" (maq. Mala), "e Poshtme" (Dolna) dhe "e Madhe" (Golema) apo "e Epërme" (Gorna). Reka e Epërme së bashku me rajonin më të gjerë të Rekës është konsideruar gjithashtu (dhe nga pikëpamja shqiptare konsiderohet ende) se i përket rajonit më të madh të Dibrës që përfshin më shumë nën-rajone të përqendruara rreth qytezës së Dibrës në të dy anët e kufirit shqiptaro-maqedonas.
Kufiri jugor i Rekës së Epërme është në anën e djathtë brenda luginës së lumit Radikë. Ajo është në mes të fshatrave Vërbjan në Rekën e Epërme dhe Zheranicë (maq. Žirovnica) në Rekën e Poshtme që përfaqësohen nga kufizimet gjeografike dhe komunikative të paraqitura nga malet e mëdhaja të Korabit. Një rrugë bashkon të dy fshatrat dhe është dalje kryesore për komunikim tranzitor brenda rajonit që shkon gjatë gjithë rrugës për në Dibër. Pjesa lindore e kufirit jugor nga ana e majtë e luginës së lumit Radikë plotësisht i takon malit Bistra me majën Medenica në 2163 m. Një rrugë lindore që kryqëzohet me të tjerët në fshatin Vallkavi shkon në drejtim afër fshatit Vërben, që gjendet afër kufirit lindor të Rekës së Epërme. Më tutje rruga vazhdon drejt në fshatin Hanet e Mavrovës dhe Liqenit të Mavrovës dhe më tej për në Gostivar. Në rajonin e Rekës së Epërme egzistojnë shumë lumej të vegjël si: Përroi i Thellë (maq. Dlaboka Reka), Ujë të Vaut apo Uji i Vaut (Brodečka Reka), Përroi i Rimnicës (Ribnička Reka) etj, të cilët i bashkangjiten dhe e mbushin lumin kryesor dhe më të madh Radika. Kullotat e begatshme malore si: Bjeshka e Reçit (Rečka Planina), Korabi i Nistrovës (Nistrovski Korab) dhe Qafa e Kadisë (Ḱafa Kadis), përdoren për kullotjen e bagëtive nga popullata vendase. Gjithsej, kufitë e rajonit Reka e Epërme përfshijnë një sipërfaqe prej rreth 358,8 kilometra katrorë (138.5 mi sq). parapamje|majtas|150x150px|Lumi Përroi i Thellë dhe ujëvarë e saj në sfond
Vendbanimet
Vendbanimet e Rekës së Epërme brenda komunës Mavrovë dhe Radostushë përfshijnë: Tanushaj (maq. Tanuše), Nivisht (Nivište), Rimnicë (Ribnica), Zhuzhnjë (Žužnje), Nistrovë (Nistrovo), Niçpur (Ničpur), Vallkavi (Volkovija), Kiçinicë (Kičinica), Krakarnicë (Krakornica), Beliçicë (Beličica), Vërben (Vrben), Bogdë (Bogdevo), Sencë (Sence), Vërbjan (Vrbjani), Bibaj dhe Grekaj. Vendbanimet e Rekës së Epërme brenda komunës së Gostivarit janë: Va, trajta e shquar: Vau (Brodec). Tradicionalisht tre fshatra të tjerë fqinj, Duf dhe Orqushë (Orḱuše) në komunën e Mavrovës dhe Radostushës edhe Jalloc e Epërm apo Jallofcë e Epërme (Gorno Jelovce) janë të gjitha në rajonin fqinj Pollog e Epërme dhe konsideruar t'u përkasin Rekës së Epërme vetëm për shkak të ngjajshmërive gjuhësore dhe lidhjet kulturore. Gjithashtu për shkak të kryengritjeve në rajonin e Rekës së Epërme, ish vendbanime të tilla si: Tërnicë (Trnica), Reç (Reč), Dëbovë (Dubovo), Shtirovicë (Štirovica), Shtrezmir (Strezimir) dhe Zavojskë (Zavojsko) u dogjën nga forcat serbe dhe bullgare ndërmjet viteve 1912-1916.
Klima, fauna dhe kafshë të egra
parapamje|majtas|180x180px|Rruga për në fshatin Beliçicë Rajoni Reka e Epërme është e vetmja zonë në Maqedoni që të ketë një klimë të ftohtë alpine. Për shkak të lartësisë së madhe, rajoni është i ekspozuar ndaj erërave nga drejtime të ndryshme. Rekalinjtë i referohen shkulm ere të fortë që vjen nga lindja si era bardh, kurse era juglindore të ngrohtë që sjell shi quhet ladas, dhe era veriperëndimore që lajmëron ndryshimi i kohës quhet era poshtër. Krahina është i ekspozuar ndaj stuhi kryesisht gjatë verës, ndërsa shi, brymë, breshër dhe ylberët bëhen sipas stinorët të motit. Stina e dimrit është shpesh i gjatë, me dëborë dhe kështu stina e verës është i gjatë, ndërsa stinët e pranverës dhe vjeshtës janë të shkurtër. Dëbora së shumti bie në rajon prej mesi i vjeshtës deri në mes të pranverës. Në kohët e fundit rënia e borës vazhdon deri vonë në pranverë dhe madje edhe në kohe në fillim të verës. Për shkak të rënies së borës, Reka e Epërme bëhet një rajon i izoluar që komunikim për shumicën e vitit me zonat fqinje është shumë i kufizuar, madje edhe të pakalueshme të tilla si ajo me Shqipërinë nëpërmjet maleve të Korabit. Në kohët e fundit, popullsia ishte e detyruar gjatë stinorit veror të shkurtër për furnizimin me drithëra, kripë, kokërr dhe lëndëve të tjera ushqimore sepse dëbora i bëri komunikimet të vështira midis fshatrave përreth dhe botës së jashtme. Shumica e Rekës së Epërme bashkë me Rekën e Poshtme ndodhet brenda Parkut Kombëtar të Mavrovës. Në sipërfaqjen e Rekës së Epërme, pjesë e rajonit ende përmbajnë pyjet të virgjër dhe llojeve të vjetra dhe unike të pemëve Ahu (latinisht: Abies borisii-regis) në veçanti rreth lumit Përroi i Thellë dhe pjesën veriore të luginës së lumit Radikë. Pjesë e pyjet të Rekës së Epërme ishin prerë deri në 1950-të për të krijuar kullota për kullotjen e deleve. Reka e Epërme është gjithashtu vendi e nënspeciet të rrezikuara në mënyrë kritike të rrëqebullit euroaziatik, rrëqebulli i Ballkanit (lat. Lynx lynx balcanicus).
Popullsia dhe identiteti
Reka e Epërme është banuar me njerëzit shqipfolës myslimanë dhe krishterë të quajtur në gjuhën maqedonisht si: Gornorekanec (shumës: Gornorekanci) dhe njohur në gjuhën shqip si: Rekali (shumës: Rekalinj/të). Nga të huajt që ata janë të referuara si Shkreti, nga fjala shqipe dhe shprehjes shkretë/i shkret që ka kuptimin ato të varfër, për shkak se vendin e tyre të izoluar malor dhe rrethana të vështira jetësor. Për popullsinë shqipfolës, një pjesë që mbeti krishterë ortodoks u asimiluan dhe identifikohen si maqedonas, ndërsa ata që pranuan Islamin e konsiderojnë veten si shqiptarë. Për shkak të migrimit e krishterëve ortodoksë në qendrat urbane disa dekada më parë, sot shumica e Rekalinjtë janë shqiptarë myslimanë, me një pakicë shqipfolës ortodokse, të cilët vetë-identifikuan si maqedonas. Vendbanimi më i madh mysliman shqiptare sot në Rekën e Epërme është Vërbjan me 625 banorë. Ndërsa vendbanimi kryesor ortodokse sot është Vërben me 142 banorë. Në Rekën e Epërme, familjet janë quajtur shpi (shqip standarde: shtëpi) dhe tradicionalisht përbëhet nga familjet patriarkale të mëdhenj. Këto familje, disa të pasura, kanë jetuar në të mëdha dhe nganjëherë të fortifikuara banesa prej guri me disa kate quajtur kulla, ndërsa familjet e tjera kishin shtëpi të vogla. Krahina fqinj Reka e Poshtme (Dolna Reka) është e banuar nga myslimanët maqedonas (të njohur si "Torbeši" ose "turq" dmth myslimanët), ndërsa një pakicë janë maqedonasit ortodoksë. Ndërsa Reka e Vogël (Mala Reka) është banuar vetëm nga maqedonasit ortodoksë dhe popullatat e Rekës së Vogël dhe Poshtme i përkasin grupit sllave etnografik Mijak/ë ose Mjak/ë, që flasin dialektin maqedonisht të Rekës.
Ekonomia edhe migrimi stinor dhe i përhershëm
parapamje|majtas|150x150px|Bariu veshur me gunë dhe me disa burra nga Shtirovicë, 1907 Për shkak të rrethanave të vështira e jetesës dhe nganjëherë trazirat sociopolitike, sidomos në shekullin 19, Reka e Epërme ka qenë historikisht një rajon me shumë jashtë përkohshëm dhe të përhershëm migrime. Tradicionalisht popullsia është marrë kryesisht me blegtori dhe aktiviteteve bujqësore të cilat disa nga popullsi të vogël dhe mbetur ende e kryejnë. Kështu më vonë gjatë epokës osmane, meshkujt (kryesisht të rriturit) të Rekës së Epërme shkonin më kurbet apo emigrimit ekonomik. Shpesh ata gjetën punë si bërësit e pastave apo si tregtarët të hallvës, salepit dhe bozës edhe si shitës në kryeqytetin osmane Stamboll apo qytete të rajonit si Shkup dhe Edrene. Në Rumani dhe Bullgari, disa njerëz prej Reka e Epërme ishin të punësuar edhe në industrinë e ndërtimit të banesave, si muratorë ose ndërtuesit dhe po kështu, kur nevoja u ngrit në qytete të tilla si Shkodra apo në krahinën e tyre.
Ndërsa flukset migratore të përhershme gjatë periudhës së vonë osmane ishin kryesisht për në fshatrat fqinje, dhe rajonet ku sot këto popullata shpesh formojnë disa familje brenda një vendbanim mes popullsisë së tyre më të gjerë shqiptare. Në rajonin e Pollogut të Epërme, Rekalinjtë u zhvendosen në fshatrat e mëposhtme: Çegran (maq. Čegrane), Forinë (Forino), Koritë (Korito), Balindoll (Balin Dol), Turçan i Vogël (Malo Turčane), Banjicë e Poshtme (Dolna Banjica), Sretkovë (Sretkovo), Novosellë (Novo Selo), Reçan (Rečane), Vërtok (Vrutok), Peçkovë (Pečkovo), Zdunjë (Zdunje), Vrapçisht (Vrapčište), Kalisht (Kalište) dhe Gradec (Gradec). Në Pollogun e Poshtme: Sellarcë e Epërme (Gorno Sedlarce), Rakovec (Rakovec), Zherovjan (Žerovjane), Radovec (Radiovce), Tenovë (Tenovo), Lukovicë (Lukovica), Sallarevë (Sedlarevo) dhe Gurgurnicë (Gurgurnica). Në fshatrat brenda afërsi të qytetit së Shkupit: Cërnivor (Crn Vrv), Krushapek (Krušopek), Satapetkë (Sveta Petka) dhe Patishka Rekë (Patiška Reka), ndërsa në afërsi të Velesit në: Jabollçisht i Epërm (Gorno Jabolčište), Soglë (Sogle), Kukavec (Klukovec) dhe Buzallakovë (Buzalkovo). Në disa fshatra, Rekalinjtë emigruan atje si krishterë për shembull në Lukovica dhe më pas ndryshuan fenë në Islam. Ndërsa në Patishka Reka, ata mbetën ortodoksë dhe shqipfolës deri në Luftën e Dytë Botërore, para se të zhvendosen në Shkup. Disa banorë Rekalinj prej Vërbjani kanë në dekadat e fundit emigruar në fshatin fqinje mysliman maqedonas Zheranicë me shërbimet komunale në Rekën e Poshtme dhe ata numërohen disa 258 njerëz. Ndërsa të krishterët ortodoksë emigruan prej vitet 1950-të në kryeqytetin jugosllav, atëherë Beograd, qytete të tjera, si në Shkup dhe në qytetin e afërt të Gostivarit, ku ata formojnë popullsinë kryesore të lagjes Durtllok. Për shkak të kryengritjes së vitit 2001 në Maqedoni veriore, fshati Tanushaj është prekur nga lufta që bëri disa banorë të emigrojnë më pas në vende të tjera. Rekalinjtë të rinj në kohët e fundit kanë emigruar edhe në vendet perëndimore, ndërsa disa banorë të moshuar kthehen në shtëpitë e tyre në Rekën e Epërme gjatë periudhës së verës.
Dialekti shqiptar i Rekës e Epërme
Nën-dialekti i shqipes folur në Rekën e Epërme është pjesë e dialektit gegënisht folur nga shqiptarët e veriut. Dialekti të Rekës përmban veçantitë gjuhësore që dallojnë atë nga varieteteve të tjera të shqipes. Për shembull, tingulli shqiptar q shpeshherë thënë si zanor të rëndë ç në disa dialekte veriore është e thënë si një zanor të butë ç në Rekën e Epërme. Ndryshe nga dialektet e veriut të Shqipërisë, të cilat kryesisht shqiptojnë karaktere gj si një zanor të fortë xh, në Rekë e Epërme nganjëherë ajo zanor është thënë si të butë gj, ngjashme të disa dialekte shqiptar të jugut. Kurse grumbulli zanor dj si në fjala djath janë zëvendësuar edhe për një tingull gj (dmth gjath) në raste të caktuara. Grumbulli zanor i shqipes pl përfshira në fjalë si plak, pleh dhe plis i dialektit të Rekës është zëvendësuar në raste të caktuara me pt duke shkaktuar fjalët të shqiptohen si ptak, pteh dhe ptis. Ndërsa grumbulli zanor ps përbrenda fjalët të tilla si tepsi në dialektin të Rekës është shndërruar në mc qe i bën fjalët të shqiptohet për shembull si temci.
Ndryshe nga disa dialekte shqiptare, ku grumbulli zanor nd ka kontraktuar si në n, në Rekën e Epërme ajo tingull është mbajtur si në fjalët katund, nder dhe vend. Dialekti e Rekës ka ruajtur edhe shqiptim hundës e zanoreve ā (shpesh si ë në shqipen standarde) dhe ō ku fjalët të tilla si dhëmb, dhëndër dhe këmb janë shqiptuar si dhāmb, dhōndr dhe kōmb. Tingulli a (shpesh: ë në shqipen standarde) në fjalë të tilla si baballak zëvendësohet nganjëherë për tingullin o (dmth baballoku), kur është në trajtën e shquar. Kurse grumbulli zanor mj në fjalët si mjekër dhe mjaltë është shndërruar në tingullin mn në Rekën së Epërme, që tani fjalët janë shqiptuar si mnjekrr dhe mnjalt. Gjithashtu tingulli h, që në shumicën dialekte shqiptar është theksuar si tingull i dobët që në Rekën e Epërme është thënë si h i fortë.
Arsimi dhe letërsia
Shembulli më i hershëm të njohur i dialektit shqiptar të Rekës së Epërme që ishte punësuar me shkrim në varrezë ortodoks me një mbishkrim më gur varri shkruar në alfabetin cirilik në Duf që daton prej 1889. Ndërsa një vepër etnografik prej Bajazid Elmaz Doda nga Shtirovica me titull Albanisches Bauerleben im oberen Rekatal bei Dibra (Makedonien) upërfundua në vitin 1914. Vepra përmban informacion për kulturën, zakonet, gjuhën dhe aspektet e tjera të jetës në Rekën e Epërme gjatë periudhës së vonë osmane. Robert Elsie e gjeti veprën brenda arkivat austriake në vitin 2007, dhe ai thotë se dorëshkrimi origjinal mund të ketë qenë përkthyer në gjermanisht prej shqipes për shkak të sasisë e leksikut shqiptar të përfshira në versionin gjermanisht. Elsie tregon se vepra ishte i pari për të punësuar dialektin e Rekës së Epërme në letërsi dhe e përbërë në një kohë kur pak letërsi shqiptar ishte prodhuar. "Das in der Österreichischen Nationalbibliothek aufbewahrte Typoskript, Albanisches Bauernleben im Oberen Rekatal, wurde von seinem damals sechsundzwanzigjährigen Verfasser in Wien im April 1914 fertiggestellt aber nie veröffentlicht. Aus dem Vorwort des Verfassers geht hervor, dass der Text von Nopcsa ins Deutsche übersetzt wurde. Da die deutsche Fassung starke Ähnlichkeiten mit anderen ethnographischen Werken Nopcsas aufweist, kann man davon ausgehen, dass dieser bei der Gestaltung des Manuskriptes seinen Einfluss zur Geltung brachte. Dies wird insbesondere in den vielen in Nopcsas Schrift verfassten Ergänzungen und Korrekturen ersichtlich. Wenn es eine albanischsprachige Urfassung des Werkes gab, so muss sie nun als verschollen gelten. Albanisches Bauernleben im Oberen Rekatal wurde zu einer Zeit geschrieben, als es für die albanische Sprache, und um so mehr für die nun ausgestorbene albanische Mundart von Reka, keine allgemein anerkannte Schreibweise gab. Die in dem Text zahlreich vorkommenden albanischen Worte und Ortsbezeichnungen wurden von Doda und Nopcsa daher in deutscher Umschrift angegeben - und zwar nicht immer auf sehr konsequenter Weise -, und werden hier in gedruckter Form nach einigen Anpassungen wie im Original gelassen. Der des Albanischen mächtigen Leser dürfte mit der Umschrift keine allzu große Schwierigkeiten haben. Die vorliegende Studie enthält eine Fülle von Angaben und Informationen aus den verschiedensten Bereichen und wird daher in vielen Fachgebieten Interesse wecken und Verwendung finden. Darüber hinaus dürfte sie die frühste in deutscher Sprache von einem Albaner verfasste Studie zur Ethnographie sein. Allein aus diesem Grund ist es uns eine besondere Freude, das Werk Albanisches Bauernleben im oberen Rekatal nach so vielen Jahren dem Publikum vorstellen zu dürfen." Vepra është lavdëruar nga Elsie dhe studiues të tjerë si Andrea Pieroni për informacion të detajuar dhe të rëndësishme për Rekën e Epërme.