cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Natyra
Materia dhe energjia
Disa fusha të shkencës e shohin natyrën si materie në lëvizje, duke iu bindur ligjeve të caktuara të natyrës të cilat shkenca kërkon ti kuptojë. Për këtë arsye, shkenca themelore përgjithësisht kuptohet të jetë "fizika" - emër me të cilin ende mund të quhet kuptimi dhe "studimi i natyrës".
Materia zakonisht përcaktohet si substancë nga e cila përbëhen objektet fizike. Ajo përbën universin e vëzhguar. Përbërësit e dukshëm të universit besohet se përbëjnë vetëm 4.9 përqind të masës totale. Pjesa tjetër besohet se përbëhet nga 26.8 përqind lëndë e errët e ftohtë dhe 68.3 përqind energji e errët. Rregullimi i saktë i këtyre përbërësve është ende i panjohur dhe është nën hulumtim intensiv nga fizikanët.
Sjellja e materies dhe energjisë në të gjithë universin e vëzhguar duket se ndjek ligje fizike të përcaktuara mirë. Këto ligje janë përdorur për të prodhuar modele kozmologjike që shpjegojnë me sukses strukturën dhe evolucionin e universit që mund të vëzhgojmë. Shprehjet matematikore të ligjeve të fizikës përdorin një grup prej njëzet konstantesh fizike që duket se janë statike në të gjithë universin e vëzhguar. Vlerat e këtyre konstantave janë matur me kujdes, por arsyeja e vlerave të tyre specifike mbetet një mister.
Njeriu dhe natyra
Njeriu dhe natyra ndërlidhen shumë me njeri tjetrin. Aty ku ka natyrë, ka edhe njerëz. Njeriu ndryshon mjedisin natyror duke e kthyer atë në një mjedis artificial. Aktiviteti i njeriut kundrejt natyrës po rritet me ritme alarmuese dhe kjo gjë vë në rrezik këtë të fundit, natyrën. Megjithëse njerëzit përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të biomasës së gjallë në botë, ndikimi i njerëzve në natyrë është disproporcionalisht shumë më i madh. Për shkak të gamës së ndikimit njerëzor, kufijtë midis atyre që konsiderojmë ambiente natyrale dhe artificiale janë të paqarta. Madhësia e sipërfaqeve të mjedisit natyror që nuk preket nga njerëzit me një ritëm shumë të shpejtë po shkon drejt zvogëlimit. Teknologjia e zhvilluar nga njerëzit ka çuar në përdorim më të madh të burimeve natyrore dhe ka ndihmuar në zbutjen e disa prej rreziqeve të paraqitura nga fatkeqësitë natyrore. Sidoqoftë, përkundër këtij përparimi, fati i civilizimit njerëzor mbetet i lidhur ngushtë me ndryshimet në mjedis. Ekziston një lidhje e reagimit shumë kompleks midis përdorimit të teknologjisë së përparuar dhe ndryshimeve mjedisore e klimatike që po shfaqen.
Kërcënimet ndaj Tokës nga njerëzit janë ndotja, shpyllëzimi dhe katastrofat e ndryshme natyrore (derdhjet e naftës, etj.). Njerëzit kanë kontribuar në zhdukjen e shumë bimëve dhe kafshëve. Njerëzit e përdorin natyrën për rekreacion dhe aktivitete ekonomike. Përdorimi i burimeve natyrore për industrinë mbetet njëra ndër komponentet kryesore të sistemit ekonomik botëror. Disa aktivitete të tilla si gjuetia dhe peshkimi përdoren si për ushqim ashtu edhe për rekreacion nga njerëz të ndryshëm. Bujqësia u shfaq në mijëvjeçarin IX p.e.s. Qoftë në fushën e prodhimit të ushqimit apo energjisë, natyra ndikon shumë në pasurinë ekonomike.
Pastrimi i sipërfaqeve të mëdha të tokës bujqësore ka çuar në një ulje të konsiderueshme të pyjeve dhe kënetave, gjë që ka rezultuar në humbjen e habitatit për shumë specie bimore dhe shtazore dhe shfaqjen e erozionit të lartë.
Përtej Tokës
Hapësira e jashtme kozmike e njohur si gjithësia i referohet rajoneve relativisht të zbrazëta të universit jashtë atmosferave të trupave qiellorë. Hapësira e jashtme përdoret për ta dalluar atë nga hapësira ajrore atmosferike. Nuk ka asnjë kufi të veçantë midis atmosferës së Tokës dhe hapësirës së jashtme, pasi atmosfera gradualisht zbutet me rritjen e lartësisë. Hapësira e jashtme brenda sistemit diellor quhet hapësirë ndërplanetare, e cila ndodhet në hapësirën ndëryjore në atë që njihet si heliopazë.
Hapësira e jashtme është e mbushur me disa dhjetëra lloje të rralla të molekulave organike të zbuluara deri më sot nga spektroskopia mikrovalore, rrezatimi i sfondit të zi të mbetur nga Big Bangu dhe origjina e universit, si dhe rrezet kozmike, të cilat përfshijnë bërthamat atomike të jonizuara dhe grimcat e ndryshme nënatomike. Ekzistojnë gjithashtu gazra, plazma, pluhur dhe meteorë të vegjël. Për më tepër, sot ekzistojnë shenja të jetës njerëzore në hapësirën e jashtme, siç janë materiali i mbetur nga lëshimet e mëparshme të anijeve kozmike me dhe pa pilot të cilat janë një rrezik i mundshëm për anijet e tjera kozmike. Disa nga këto mbeturina hyjnë në atmosferë në mënyrë periodike.
Megjithëse Toka është trupi i vetëm qiellor brenda sistemit diellor që dihet për ekzistencën e jetës, provat sugjerojnë se në të kaluarën e largët planeti Mars posedonte vende me ujë të lëngshëm në sipërfaqe. Për një periudhë të shkurtër në historinë e Marsit, mund të ketë qenë gjithashtu e mundur ekzistenca e jetës. Tani për tani, shumica e ujit të mbetur në Mars është i ngrirë. Nëse jeta ekziston fare në Mars, ka shumë të ngjarë të ndodhet nën sipërfaqen tokësore, ku akoma mund të ekzistojë uji i lëngshëm.
Bimët kacavjerrese
Mund të jenë si barishtorë dhe drunore ; kanë kërcell shumë të dobët për ti mbështetur dhe duhet të mbërthehen pas një mbështeteshe që mund të jetë një bimë tjetër, një shkëmb, një mur, etj. Nuk janë parazitare, por disa si për shembull urthi duke i qëndruar shumë afër bimës ku mbështetet mund ta shkatërroje.
Kanunnametë
Kanunnametë janë përmbledhje ligjesh të Perandorisë Osmane që përmbanin normat themelore për rregullimin e marrëdhënieve ekonomiko-shoqërore dhe që vlenin për të gjithë shtetin, ose vetëm për krahina të veçanta.
Gjatë shekullit XVI u nxorën Kanunnametë për sanxhaqët e Shkodrës (1529-1570), Vuçiternit (1530), Vlorës (1583), Elbasanit (1570), Prizrenit (1591), Ohrit (1613) etj. Këto konsakruan gjendjen e pronësisë tokësore, marrëdhëniet klasore midis spahinjve dhe fshatarëve, detyrimet feudale në dobi të spahinjve dhe të shtetit, etj. Kanunnametë përmbanin edhe dispozita mbi rregullimin ushtarak, politik të sanxhakëve, mbi çmimet e prodhimeve bujqësore, mbi regjimin doganor, etj.
Tërbimi
Tërbimi është një sëmundje virale që shkakton pezmatim të trurit te qeniet njerëzore dhe kafshët me gjak-të nxehtë. Simptomat e para mund të përfshijnë ethe dhe kruajtje në vendin e ekspozimit. Këto simptoma ndiqen nga një ose më shumë prej simptomave të mëposhtme: lëvizje të dhunshme, përpëlitje të pakontrolluara, frika nga uji, paaftësi për të lëvizur pjesët e trupit, konfuzion, dhe humbje të vetëdijes. Pas shfaqjes së simptomave, tërbimi pothuajse gjithmonë çon në vdekje. Periudha kohore ndërmjet kontraktimit të sëmundjes dhe fillimit të simptomave është zakonisht nga një deri në tre muaj. Sidoqoftë, kjo periudhë mund të ndryshojë nga më pak se një javë deri në më shumë se një vit. Periudha varet nga distanca në të cilën virusi duhet të udhëtojë për të arritur sistemin nervor qendror.
Tërbimi transmetohet te njerëzit nga kafshët e ndryshme. Tërbimi mund të transmetohet kur një kafshë e infektuar gërvisht ose kafshon një kafshë tjetër ose një qenie njerëzore. Pështyma e një kafshe të infektuar gjithashtu mund të transmetojë tërbimin në qoftë se pështyma bie në kontakt me membranën e mukozës së një kafshe tjetër ose me atë të një njeriu. Rastet më të shumta te njerëzit ndodhin si rezultat i kafshimit të qenve. Më shumë se 99% të rasteve të tërbimit në vendet ku qentë zakonisht kanë tërbimin shkaktohen nga kafshimi i qenve. In the Lakuriqët e natës, amerikanë janë shkaku më i zakonshëm i tërbimit, dhe më pak se 5% i rasteve të tërbimit te njerëzit janë për shkak të qenve. Brejtësit infektohen tepër rrallë nga tërbimi. Virusi i tërbimit udhëton në drejtim të trurit duke ndjekur nervat periferikë. Sëmundja mund të diagnostikohet vetëm pasi të fillojnë simptomat.
Kontrolli i kafshëve dhe programet e vaksinimit ka ulur rrezikun e tërbimit nga qentë në një sërë rajonesh të botës. Imunizimi i njerëzve përpara se të ekspozohen ndaj sëmundjes rekomandohet për ata që gjenden përpara një rreziku të lartë. Grupi të cilit-i kanoset një rrezik i madh përfshin njerëzit që punojnë me lakuriqë nate ose për ata që kalojnë një periudhë të gjatë kohe në ato zona të botës ku tërbimi është i zakonshëm. Në njerëzit që kanë qenë të ekspozuar ndaj tërbimit, vaksina e tërbimit dhe nganjëherë imunoglobulina e tërbimit janë efikase për parandalimin e sëmundjes në qoftë se personi merr trajtimin e duhur përpara fillimit të simptomave të tërbimit. Duke larë vendin e kafshuar dhe atë të gërvishtur për 15 minuta me sapun dhe ujë, povidone iodine, ose detergjent meqenëse ato mund ta vrasin virusin e gjithashtu duket se është në një njëfarë mënyre efikase për të parandaluar transmetimin e tërbimit. Vetëm pak njerëz kanë mbijetuar pas infektimit nga tërbimi dhe kjo për arsye të një trajtimi të gjatë, të njohur si protokolli Milwaukee.
Tërbimi shkakton rreth 26,000 deri në 55,000 vdekje në vit në të gjithë botën. Më shumë se 95% e këtyre vdekjeve ndodhin në Azi dhe Afrikë. Tërbimi është i pranishëm në më shumë se 150 vende dhe në të gjithë kontinentet përveç Antarktidës. Më shumë se 3 miliard njerëz jetojnë në zona të botës ku është i pranishëm tërbimi. Në pjesën më të madhe të Evropës dhe Australisë, tërbimi është i pranishëm vetëm te lakuriqët e natës. Në shumë vende të vogla ishullore tërbimi mungon krejtësisht. Vaksina e parë parandaluese e tërbimit u përgatit nga Lui Pastëri. Natyra virale e tërbimit u provua në vitin 1903 nga Reimbingeri dhe nga mikrobiologu shqiptar Rifat Frashëri. Transmetues më të shpeshtë të tërbimit janë qeni, macja, dhelpra, ujku e lakuriqi i natës, të prekur nga sëmundja. Vaksina kundër tërbimit prodhohej para viteve ‘90 në Institutin e Kërkimeve Veterinare në Shqipëri.
Etzelkofen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
503 p.e.s.
Mbi vitin 503 p.e.s..
Lista e basketbollistëve aktiv në NBA
Lista është akoma në përpunim.
Mjeshtër tigresha
Mjeshtër Tigresha është një tigër dhe gjithashtu themeluesi i Furious Five. Tigresha e hidhëroi ashpër Punë kur ai u zgjodh për të qenë Warrior Dragon në vend të saj dhe, gjithashtu kur i tha me përbuzje Pusë se ai ishte një turp për Kung Funë, ndërsa shokët e saj nuk e perkrahën atë, por Punë për të respektuar atë. Megjithëse i zhgënjyer, Pu përfundimisht zgjodhi të qëndronte dhe ata u bënë miqtë më të mirë. Tigresha ishte më e forta e grupit.
Elena Kornaro Piskopia
parapamje|Helena ishte femra e parë ne botë që arriti të marë [[Doktorati|doktoraturë në filozofi.]] Elena Lukrecia Kornaro Piskopia (latinisht: Helenae Lucretiae Corneliae Piscopiae; 5 qershor, 1646 – 26 korrik, 1684), ishte një filozofe venedikase e cila ishte njëra nga femrat e para në botë që u diplomuan në universitet e ndërsa me 25 qershor, 1678 para profesorëve të filozofisë dhe logjikës, mjekësisë dhe teologjisë ajo mbrojti teoritë e saj të doktoraturës duke u bërë femra e parë në botë që arriti të marë doktoraturë në filozofi.
Elena konsiderohej një muzikante e shkëlqyer. Ajo arriti të përvetësojë pothuajse të gjithë dijen e kohës, si dhe instrumente muzikorë si harpikorda, klavikorda, harpa dhe violina. Aftësitë e saj i tregon edhe muzika që kopmozoi gjatë gjithë jetës.
Ishte anëtare e akademive të ndryshme dhe vlerësohej në gjithë Evropën për arritjet dhe virtytet e saj. Ajo u emërua profesoreshë matematike ne Universtitetin e Padovës në vitin 1678. ku qëndroi deri në fund të jetës së saj së shkurtër.
Elena ndërroi jetë nga tuberkulozi në 26 korrik të vitit 1684 në moshë shumë të re, vetëm 38 vjeç. Ajo prehet në kishën e Shën Lukës në Padova të Italisë.
Familja Kornaro
Familja Kornaro (ose Korner, Corner) ishte nga të paktat familje fisnike italiane që arrinin të faktonin në pemën gjenealogjike rrënjë nga fisi romak Cornelia. Ky fis pati jetë aktive në Perandorinë romake duke i dhënë një të tretën e konsujve gjatë gjithë jetës së perandorisë. Gjithashtu ata u shquan për luftëtarë të zotë. Në antikitetin e vonë ata kanë lëvizur në Rimini e Venedikut, ku në vitin 982 bashkë me tre familje të tjera Venedikase themeluan Manastirin San Giorgio Maggiore.
Nga familja e hershme Kornaro, në Mesjetë u dalluan katër familje që rridhnin prej saj:
Jeta e hershme
Elena Kornaro Piskopia u lind në Palazzo Loredan, në Venedik, Republika e Venedikut me 5 qershor, 1646.
Elena ishte fëmija i pestë nga shtatë gjithësej i Xhovan Batista Kornaro (Giovan Battista Cornaro) dhe Zaneta Boni (Zanetta Boni). I ati, që i përkiste familjes fisnike venedikase Kornaro pati një lidhje të gjatë me Zanetën, një grua me origjinë fshatare, kohë gjatë të cilës u lindën te gjithë fëmijët. Çifti arriti të martohej vetëm në vitin 1654. Për shkak të origjinës së nënës se tyre, dy djemtë e rinj Françesko dhe Girolamo nuk mundën të bëhen pjesë në Librin e Artë të Fisnikërisë deri në vitin 1664, kur i ati i tyre pagoi një taksë prej 105,000 dukatë.
Historiografia
Historiografia e cila përmban përpjekjet e brezave të mëvonshëm për të njohur rrjedhën e ngjarjeve e të proceseve të brezave të mëparshëm. Pra nga njëra anë kemi të bëjmë me historinë reale produkt të brezave të kaluar, nga ana tjetër me shkrimin e saj nga breza që nuk kanë jetuar në kohën e ngjarjeve e të proceseve. Si rrjedhim, historia reale e cila nuk mund të zhbëhet ka karakter objektiv, kurse historia e shkruar, pra historiografia e cila ka për detyrë të pasqyrojë saktë historinë reale, ka megjithatë karakter subjektiv.
Kristo Frashëri
Zonja nga qyteti
Zonja nga qyteti është një film komedi xhiruar në Shqipëri nga regjisori Piro Milkani i vitit.
Skenari: Ruzhdi Pulaha, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Agim Krajka.
Përmbajtja
Vendimi i Ollgës për të jetuar me Melin, vajzën e saj që punon si ndihmës-mjeke fshati, kthehet në situata plot peripeci. Pas një panairi të tërë letërkembimi për të gjetur një dhëndër qyteti, Ollga i prezanton Melit Koçin që hiqet si artist i vërtetë. Por Meli ka rënë në dashuri me Bujarin dhe nuk shkulet nga fshati.
Aktorët dhe rolet
Aktorët dhe rolet e tyre në këtë film janë:
Shkurret
Bime të ndërtuara nga një kërcell i drejtë, i drurezuar, që merr origjinë trualli. Kur këto kërcenj nuk janë tërësisht të drurezuar, por mbeten të gjelbert në zonat skajore, flasim për shkurre frutore. Quhen nënshkurre ato bime që kanë kërcenj drunor zvarritës, ose që qëndrojnë pranë tokës, nga të cilët formohen sythe që qëndrojnë të gjelbër.shkurret kane kercell pak te zhvilluar me degezime qe fillojne nga siperfaqja e tokes.lartesia e tyre nuk i kalon 5-6 m.ketu bejne pjese :lajthia,mareja,dellinja.te shkurret futen bime te tilla si p.sh :qershia e tokes qe nuk e kalon 1m lartesi Ne kemi disa lloje shkurresh si pershembull shkurret mesdheteare.Keto shkurre jane te rralla.
Bimët njëvjeçare
Një bimë njëvjeçare është ajo bimë që kryen ciklin e saj të jetës, prej mbirjes tek prodhimi i farave, brenda një viti.Disa lloje bimesh jane:bizelet, misri, gruri, shalqiri etj..
Check Point
Check Point Software Technologies Ltd. është nje ndermmarje per software e njohur per firewall dhe VPN.
Ndermarrja u themelua ne 1993 ne Ramat Gan, Israel dhe ne te punojne afer 1800 bashkepunetore Mitarbeiter. Der Hauptsitz ist in Redwood City in USA, Entwicklung und der internationale Hauptsitz in Ramat-Gan. Nach Angaben von Check Point nutzen alle der Top100 Unternehmen Sicherheitslösungen des Unternehmens.
Kriza energjetike në Kosovë
Kriza energjetike në Kosovë apo shkurt KEK për tu dalluar nga Korporata Energjetike e Kosovës (shkurt KEK) e pafajshme.
Pas luftës së dytë botërore në komunën e Zubin Potokut janë ndërtuar disa fabrika. Mirëpo pas luftës së fundit 1999 për shkak të tensioneve ndërnacionale edhe ato pak vende të punësimit tani janë tërësisht të mbyllura. Fabrika kryesore e kësaj komune "Ivo Lola Ribar" që prodhonte pjesë rezervë për termocentralin e Obiliqit e ka humbur këtë treg.
Gjatë viteve të fundit të paraluftës në mungesë të kuadrit, në fabrikat që njëkohësisht prodhonin dhe riparonin pjesë të ndryshme të termocentraleve të KEK-ut, këto fabrika kanë prodhuar pjesë vetëm për nevoja të Serbisë.
Si pasojë e kësaj politike KEK-ut i është marr punishtja e riparimeve dhe çdo prishje reflektohej në mungesë të energjisë në Kosovë e cila më parë eksportonte energji elektrike.
Me hyrjen e trupave të NATOS në Kosovë edhe pse është paralajmëruar që ata e kanë kontrollin mbi tërë territorin ata nuk e kishin në kontroll të plotë. Në pjesën veriore ata dërguan forcat franceze të cilat llogariteshin që kishin pakë sa më tepër simpati nga popullsia serbe. Mirëpo popullsia shqiptare edhe gjatë kësaj kohe largohej nga këto pjesë. Kjo shkaktoi që edhe ajo fuqi e rralluar punëtore e fabrikave riparuese largohej. Me largimin e plotë të popullsisë shqiptare tërhiqen edhe forcat e KFOR-it dhe zbrazëtinë e krijuar e mbulon Mbrojtja territoriale e Serbisë e cila e shkëput tërësisht mundësin e riaktivizimit të fabrikave për të cilat nga komuniteti kombëtar ishin paraparë ndihma.
Ndihmat e parapara vidhen nga punëtorët e administratës së UNMIK-ut (Një gjerman ndërton villa për qëllime personale në Spanjë???) dhe pjesa e veriut të Kosovës mbesë nën sigurinë e prestarëve të ish-mbrojtjes territoriale të Kosovës që tani paraqiteshin si të Serbisë e që llogaritet që pas luftës ata janë përforcuar me vullnetarë nga Serbia.
Me emërimin e Petersenit si Kryeadministrator i UNMIK-ut fillon procesi që deri në atë kohë ishte "ngrirë" dhe në fund të mandatit të tij, kryeministri Çeku kërkon nga bashkësia ndërkombëtare vënien nën kontroll të kësaj pjese të Kosovës. Reagimi i bashkësisë ndërkombëtare ishte dërgimi, sipas lajmeve në media i 600 policëve.
Fraubrunnen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Kriza energjetike në Kosovë
Mirëpo edhe përkundër kësaj qeveria e Kosovës dhe UNMIK-u ende nuk kanë arritur që të kenë qasje në punishtet e Obiliqit. Për këtë KEK-ut i nevojitet të importojë rrymë dhe me pajisjet e prishura merren punëtorët e kualifikuar por pa aparaturat përkatëse. Supozohet se për pajisjet të cilat punëtorët nuk mund të i riparojnë dërgohen në vendet fqinje e ndodhë që të bëhen "marrëveshje në të zeze" dhe e njoftojnë popullin me shpjegimet :
Sido që të jetë fabrikat në Zveçan, Zubin Potok e gjë kund nuk i kanë ndërtuar pjesëtarët e mbrojtjes territoriale të Serbisë por nga tatimet e paguara prej popullsisë së Kosovës e cila për hir të paqes së rrejshme të paraqitur nga UNMIK-u duhet të pagoi rrymën me çmime të larta.
Çmimi i rrymës në Kosovë e kalon kufirin dhe kalon në çmim imagjinar. Kosovarët marrin një shërbim aq të dobët që nga ana e konsumatorit shihet si "kur po kanë qefë" dhe çudia më e madhe vije kur në mediume reklamohet për "rrymën" si produkt konsumues i cili duhet paguar.
Rryma nëse nuk është shërbim atëherë është produkt vetëm atëherë dhe vetëm atëherë nëse gjendet në vitrinë gjatë gjithë kohës.
Si duket është koha që qeveria e Kosovës të kundërshtojë mbulimin e mëtutjeshëm të marrës së ndërkombëtarëve që sillen si të plotë fuqishëm e në realitet janë por në pjesën veriore nuk e kanë treguar këtë.
Për një vend me gjendje ekonomike si Kosova të paguhet aq shtrenjtë (me pare, shëndet dhe material) çmimi i rrymës për çështje politike është katastrofal. Ndodhë që Gjermania për qëllime politike i mbanë disa miniera në jetë por buxheti i saj e lejon një investim të tillë në politik.
Manaferra
Manaferra është frut i ëmbël në shije, shpesh mund të ngatërrohet edhe me qershinë.
Mjekim
thumb|260px|left|Manaferra
Manaferra për ekspertët e mjekësisë popullore ky frut është super i pasur me vitamina dhe mineralet bazë për organizmin e njeriut. Pikërisht për këtë arsye rekomandohet që ky frut të konsumohet nga të gjitha grupmoshat, veçanërisht fëmijët dhe të moshuarit. Duket e pabesueshme, por është e vërtetë. Manaferrat bëjnë të mundur uljen e kolesterolit në trup. Njeriu mund të hajë sasi të mëdha manaferrash dhe të mos shëndoshet, përkundrazi ky frut bën të mundur rënien nga pesha si dhe kontrollon nivelin e yndyrnave në gjak. Ky frut lufton gripin dhe të ftohurit.
Muzeu i Kastriotëve
Muzeu i Kastriotëve ndodhet në fshatin Sinë të Njësisë Administrative Arras Bashkia Dibër. Muzeu ka filluar të ndërtohet në vitin 1982 dhe për herë të parë është hapur për publikun në vitin 1985. Në kuadër të “Vitit Mbarëkombëtar të Skënderbeut” (2018), u bë i mundur restaurimi i Muzeut të Kastriotëve, monument kulture i kategorisë së II-të.
Manaferra
Mjekim
Jeżyna
540 p.e.s.
Mbi vitin 540 p.e.s..
Bimët dyvjeçare
Bime që e kryejnë ciklin e tyre jetëson brenda dy vjetëve. Në vitin e pare bima pëson vetëm një zhvillim vegjetativ që i lejon të grumbulloje energji për vitin që do të vije, në momentin lulëzimit, për prodhimin e frutit dhe te farës. Pasi formohet fara, bima vdes. Bime dyvjeçare janë : majdanozi, karotat, panxhari, luletogëza, etj.
בוטניקה - מונחים
Hipotensioni
Për hipotension ose shtypja ose tensioni i ulët flitet kur vlerat e tensionit të gjakut bien nën vlerën 90/60 mmHg (milimetër Zhivë). Si pasojë e tensionit shumë të ulët mund të vjen deri te furnizimi i pakët i organeve (zemrës, trurit dhe organeve tjera) me gjak dhe oksigjen.
Hualpén
Hualpén është një qytet në Kili me 88,046 banorë (2004).
Hipotensioni
Simptomat më të zakonshme të tensionit të ulët të gjakut përfshijnë: marramendjen, dobësinë, të përzierat dhe mjegullimin e shikimit.
Dehidratimi, ndryshimet në stilin e të ngrënit, aktiviteti i ashpër fizik, anemia, stresi, tiroidja, niveli i ulët i sheqerit në gjak janë disa prej shkaktarëve të uljes së tensionit.
Rugova
Fjala Rugova në gjuhën shqipe emërton shumë njerëz, rajone dhe gjëra :
Lidhja Daj-Nip
Në traditën shqiptare gjinia njihet si “lidhje afrie, e cila sipas traditës etnografike vjen nga vija e nënës”. Gjinia përfshinte të gjithë ata që rridhnin nga një nënë e përbashkët sado e largët, qoftë dhe që ishin ushqyer me qumështin e saj apo me rrjedhën e qumështit të saj. Në disa krahina ndërmjet njerëzve të një gjinie lidhjet martesore ishin të ndaluara. Kjo ndalesë shkon në disa zona në 2-3 breza, kurse Kanuni i Lekë Dukagjinit (në të cilin vija e nënës quhej “lisi i tamblit”) e ndalonte martesën me pasardhësit e brezave të një gjinie “derisa të mbahej mend”. Prej traditës së gjinisë vijnë edhe lidhjet e dajës me nipin e me mbesën; sipas së drejtës kanunore daja për nip dhe nipi për dajë merrnin hak.
541 p.e.s.
Mbi vitin 541 p.e.s..
Kapitulacionet
Kapitulacionet janë një listë privilegjesh që disa shtete të Evropës Perëndimore kanë pasë gëzuar në Bizant dhe më pas në territoret e Perandorisë Osmane e në vende të tjera të Lindjes së Mesme e të Largme. Në fillim jepeshin vullnetarisht, por më vonë iu imponoheshin shteteve të këtyre zonave. Në thelb kapitulacionet ishin kufizimi i juridiksionit gjyqësor, administrativ, financiar, doganor etj. Kapitulacionet kanë rënduar edhe mbi shtetin shqiptar pas Shpalljes së Pavarësisë. Fuqitë e Mëdha e njohën pavarësinë e Shqipërisë në korrik 1913, por nuk hoqën dorë nga regjimi i kapitulacioneve, i cili zbatohej në Shqipëri në bazë të marrëveshjeve që këto fuqi kishin me Perandorinë Osmane.
Studime historike. Nr 4 viti 1980
Studime historike. Nr 4 viti 1980. Botim i Institutit të Historisë, Akademia e Shkencave e RPSSH.
Pasqyra e lëndës
- Vepër e shkëlqyer marksiste-leniniste. Libri i shokut Enver Hoxha "Hrushovianët" (kujtime). Në faqen 3
Materiale dhe dokumente
Kritikë dhe bibliografi
Jeta shkencore
- Sesion shkencor kushtuar 60-vjetorit të Luftës së Vlorës dhe rënies së Heroit të Popullit Selam Musa Salaria. Në faqen 289
- Nga analiza e punës në Institutin e Historisë dhe detyrat në dritën e mësimeve të Plenumit të 8-të të KQ të Partisë. Në faqen 291
- Mbrojtje disertacioni nga Muharrem Dezhgiu. Në faqen 297
Rajmonda Aleksi
Rajmonda Aleksi (Gjirokastra, 26 qershor 1960) ështe një aktore shqiptare.
Freimettigen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
542 p.e.s.
Mbi vitin 542 p.e.s..
Castelló de la Ribera
Castelló de la Ribera është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Ribera Alta, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Castelló de la Ribera ka 7458 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 20.3 km2.
Etten-Leur
Etten-Leur është një komunë në provincën Brabanta Veriore në Holandë me sipërfaqe 55.88 km² dhe popullsi 41550 banorë. Etten është kryeqendra e bashkisë.
Hamdi Ferhati
Hamdi Ferhati u lind në Tiranë më 23 shtator 1918. Së bashku me bashkëkohësin operatorin Mandi Koçi, xhiruan të parat kinokronika pas çlirimit të vendit në vitin 1947. Më 1947-1948 xhiroi dokumentarin e tij të parë “Hekurudha Durrës-Tiranë”. Gjatë punës në Kinostudio xhiroi qindra suzhete kronikash, punoi si bashkautor realizues i dhjetëra kinoditarëve dhe xhiroi në mënyrë autonome 90 filma kronikalë e dokumentare ndër të cilët “Qyteti i 1000 dritareve” me regji të Marianthi Xhakos 1959, “Kënga e Rozafës” 1960, “Teatri ynë” 1964, “Furra” 1970, etj. Për veprimtarinë e tij të gjerë si kameraman në Kinostudio, si fotoreporter në ATSH etj., iu akordua titulli “Hero i Punës Socialiste”. Vdiq në Tiranë më 1989.
543 p.e.s.
Mbi vitin 543 p.e.s..
Kantoni Rethel
Kantoni Rethel (frëngjisht: Canton de Rethel) është një kanton në departamentin Ardennes, rajonin Champagne-Ardenne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Rethel. Ka sipërfaqe 170.29km2 dhe popullsi 14092 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Rethel aktualisht përbëhet nga 17 komuna.
Gelterfingen
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Gramata
Gramata është një gji i vogël në anën perëndimore të Karaburunit në jug të Gjirit të Ariut. Është përdorur që në antikitet si vendstrehim për anijet që kishin rrezik të përplaseshin e të shkatërroheshin në shkëmbinjtë e gadishullit. Në faqet shkëmbore të gjirit ka shumë mbishkrime të gdhendura nga detarët. Mbishkrimet e vjetra i shprehin mirënjohje Poseidonit, perëndisë së detit, që mbahej si mbrojtës i lundrimit nga stuhitë. Mbishkrimet e para janë të shek.IV p.e.r dhe u përkasin detarëve me prejardhje të ndryshme nga Deti i Zi dhe të Mesdheut, midis tyre është një mbishkrim që i përket perandorit bizantin Manuel në rrugën për në Venedik.
Bimët shumëvjeçare
parapamje|Bimët shumëvjeçare Bimët që jetojnë për një numër të pacaktuar vitesh ; lindin, kanë një zhvillim vegjetativ që mund të zgjasë për disa sezone. Periudha e riprodhimit nuk sjell vdekjen e bimës, ajo mbijeton dhe vitin pasardhës lulëzon përsëri dhe prodhon fara te reja e kështu me radhe. Të gjitha bimët drunore janë shumëvjeçare, por edhe shumë barishtore, sidomos ato që kanë organe nëntokësore si rizoma, bulbe, etj. që i bëjnë të mundur mbijetesën më sythe të fshehur, ndërsa pjesa jashtëtokësore vdes.
בוטניקה - מונחים
Ciara
240px|thumb|right
Ciara Princess Harris (lindur më 25 tetor, 1985), e njohur më së miri si Ciara, është një këngë-shkruese, kërcimtare dhe modele amerikane. Ciara ka lindur në Austin, Teksas. Me albumet e shitura në të gjithë botën numërohen më shumë se 7 milion kopje disqesh dhe është renditur në shumë klasifikime botërore. Kënga e saj më e njohur është publikimi i saj i parë që e bëri atë të njohur në të gjithë botën: 1,2 step. Disa nga titujt e këngëve që ajo ka nxjerr në treg janë goodies, get up, promise, love,sex,magic – Justin timberlake, work-ms. Elliott, ride it & oh me luda chris, like a boy etj. Në klasifikimin e 100 këngëve më të mira në vitit, ajo ka mbajtur vendin e parë. Është e njohur për stilin e saj tepër të veçantë në hip-hop dhe r&b.
Kantoni Baud
Kantoni Baud (frëngjisht: Canton de Baud) është një kanton në departamentin Morbihan, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Baud. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 12414 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Baud aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Karantina
Karantina është tërësia e masave mbrojtëse që merren për të parandaluar përhapjen e një sëmundjeje ngjitëse ose edhe epidemike, kryesisht duke i mbajtur të sëmurët ose ata që dyshohen si të tillë, të veçuar nga të tjerët për një kohë të caktuar. Karantina vendoset edhe për bimët e kafshët kur ka rrezik për përhapjen e një infeksioni. Ka karantinë të pjesshme dhe karantinë të plotë. Karantina e plotë bëhet duke mbajtur njerëzit e dyshimtë në gjendje fare të veçuar, për aq kohë sa zgjat periudha e inkubacionit të sëmundjes.Në ditët e sotshme njerëzit karantinohen për shkak të virusit COVID-19.
Diploma shtesë
Diploma shtesë (Diploma Supplement, në anglisht) është një dokument që i bashkangjitet diplomës universitare dhe ka për qëllim ta avancojë ‘transparencën’ ndërkombëtare si dhe ta lehtësojë njohjen akademike dhe profesionale të kualifikimeve (diplomave, çertifikatave etj.).
Vështrim
Diploma shtesë është dizajnuar që të ofrojë një përshkrim të natyrës, shkallës, kontekstit, përmbajtjes dhe statusit të studimeve që i ka kryer me sukses personi që përmendet në kualifikimin origjinal, të cilit i është bashkangjitur diploma shtesë. Ajo nuk duhet të përmbajë mendime (vlerësime) morale, deklarata për ekuivalencën e studimeve jashtë vendit ose sygjerime për njohje. Është një vegël fleksibile që nuk është domosdoshme dhe e cila është dizajnuar të kursejë kohë, para dhe mund. Mund të adaptohet sipas nevojave lokale.
Galaktikat Lokale
Shumica e galaktikave formojnë grupe që mbahen së bashku me anë të gravitetit. Disa grupe me të vërtetë janë shumë të mëdhaja, p.sh. grupet në galaktikën Virgo dhe yllnaja “Flokët e Berenisës” paraqesin mijëra galaktika që janë larg rreth 20 milionë vite drite. Ekzistojnë grupe galaktike më të vogla, një shembull është galaktika jonë - Rruga e Qumshtit. Ky grup, i quajtur Grupi Lokal, përfshin rreth 30 galaktika të larguara rreth 5 milionë vite dritë. Galaktikat më të njohura janë: Rruga e Qumshtit, Andromeda, si dhe galaktika M33 në yllësinë Triangulum (Trekëndëshe). Vetë grupet formojnë grupe më pak të dendura, të quajtura supergrupe. Këto të fundit janë objektet më të mëdhaja në Gjithësi, të larg nga njëri tjetri mbi qindra miliona vite dritë. Grupi Lokal është pjesë e Supergrupit Lokal, në mesin e të cilt është vendosur në grupin e yllnajës Virgo.
Galaktika të parregullta
thumb|200px|Galaktikë e parregullt
Galaktikat që nuk kanë formë të rregullt quhen “të çrregullta”. Një shembull është Mjegullira më e Vogël e Magelanit. Galaktikat e çrregullta janë shumë të vogla, shumë më të vogla se Rruga e Qumshtit, por përmbajnë sasi të madhe të gazrave prej të cilëve formohen yje të reja. Mjegullira më e Vogël e Magelanit është në mes galaktikave më të afërta të Rrugës së Qumështit, mund të shihet në Hemisferën Jugore.
Galaktika elipsoide
thumb|200px|Galaktikë elipsoide
Galaktikat elipsoide janë shumë pak në numër në Grupin e Galaktikave Lokale, dhe shihen shumë dobët. Një shembull është galaktika M87 prej Grupit Virgo. Është një top i madh i përbërë prej mijëra miliardëve yjeve të kuq të vjetër dhe disa nova. Yjet gjithmonë lëvizin në të njëjtin drejtim në një galaksi elipsoide.
Shehzade Mehmed Abid
Shehzade Mehmed Abid Efendi (turqishtja osmane: شهزادہ محمد عابد; 17 shtator 1905 - 8 dhjetor 1973) ishte një princ osman, i biri i Sulltan Abdyl Hamid II dhe Saliha Naxhije Hanëm. Ai u martua me princeshën Senije, motrën e mbretit Zog të Shqipërisë.
Vitet e hershme
Shehzade Mehmed Abid lindi më 17 shtator 1905 në Pallatin Jëlldëz. Babai i tij ishte Abdul Hamid II, djali i Abdylmexhiti I dhe Tirimüjgan Kadën. Nëna e tij ishte Saliha Naxhije Hanëm, vajza e Arslan Bej Ankuap. Ai ishte djali i tetë dhe fëmija i gjashtëmbëdhjetë i lindur nga babai i tij dhe fëmija i madh i nënës së tij. Ai kishte një motër, Samije Sulltan tre vjet më të vogël se ai, e cila vdiq në foshnjëri. Ai u emërua pas vëllait të reduktuar të Abdyl Hamidit.
Më 27 prill 1909, Abdyl Hamid u rrëzua dhe u dërgua në mërgim në Selanik. Abid dhe nëna e tij ndoqën Abdyl Hamidin. Aty jetonin në Mansionin Alatini. Pasi Selaniku ra në duart e Greqisë më 1912, Abdyl Hamid u kthye në Stamboll dhe u vendos në Pallatin Bejlerbej. Rrethprerja e tij u bë më 9 tetor 1913. Abdyl Hamid vdiq në vitin 1918, kur Abid ishte trembëdhjetë vjeç.
Arsimi i hershëm i Abid u zhvillua në shkollën e mesme Galatasaraj. Ai mendohej si pikturë nga Halil Pasha dhe mësuesi i tij i historisë ishte Tevfik Bej. Pas diplomimit nga këtu, ai u regjistrua në Kolegjin Ushtarak Osman, dhe vazhdoi të bëhet toger i lartë në Ushtrinë Perandorake Osmane. Ai gjithashtu shërbeu si ndihmës i Sulltan Mehmed VI. Nëna e tij vdiq në vitin 1923, kur ai ishte nëntëmbëdhjetë vjeç.
Ndërmjet viteve 1918 dhe 1922, Abid jetoi në Pallatin Jëlldëz, dhe midis 1922 dhe 1924, ai jetoi në Pallatin Erenköy.
Mërgimi
Në mërgimin e familjes perandorake në mars 1924, Abid u vendos në Bejrut, Liban. Ai e kalonte shumicën e kohës në Xhunieh me vëllain e tij më të madh Shehzade Mehmed Selim, dhe verën në Aley. Më pas ai shkoi në Paris, ku qëndroi me motrën e tij të madhe, Ajshe Sultan. Këtu ai fitonte bukën e gojës si shitës sapuni. Më 14 janar 1925, ai i dha autorizimin Sami Günzberg, një avokati i njohur hebre turk, duke e autorizuar atë të rimarrë nga uzurpatorët ndërtesa, toka, miniera, koncesione të lëna nga Abdyl Hamid të vendosura në territorin turk dhe gjetkë.
Në Paris, ai shkoi në Fakultetin Juridik të Sorbonës dhe Fakultetin e Shkencave Politike nga ku u diplomua përkatësisht në 1936 dhe 1937. Ka doktoruar në drejtësi në Sorbonne. Ai gjithashtu shkoi në Ecole Nationale des Langues Orientales Vivantes, ku u diplomua për Gjuhë dhe Letërsi Persiane. Ndërmjet viteve 1940 dhe 1948, ai jetoi për periudha të shkurtra në Tulus, Nice, Madrid, Lisbonë, Kajro, Aleksandri dhe Tiranë.
Ndërmjet viteve 1936 dhe 1939, Mbreti Zogu I i Shqipërisë e emëroi atë ambasador të Shqipërisë në Francë.
Jeta personale
Në vitin 1930, Abid i kërkoi dorën për martesë vajzës së Abdylmexhiti II dhe Mehisti Hanëm, Dürrüşehvar Sultan. Megjithatë, babai i saj refuzoi, me arsyetimin se Dürrüşehvar ishte nën moshë. Në vitin 1934, martesa e tij u organizua me Mihrişah Sultan, vajzën e Shehzade Jusuf Izzeddin dhe Leman Hanım, dhe më pas me vajzën e Nizamit nga shteti i Hajderabadit. Megjithatë, asnjëra prej tyre nuk u materializua.
Pema e Pitagorës
Pema ose druri i Pitagorës është një fraktal që përbëhet prej katrorëve të tillë që ç'do tre katrorë fqinj me brrinjët e tyre formojnë një trekëndësh kënddrejt në formë të atillë si vërtetohet teorema e Pitagorës. Le të jetë brinja e katrorit të parë 1 atëherë krejt druri i Pitagorës mund të futet në një katërkëndësh kënddrejt me dimensione 6×4.
Xhamitë e prishura në Elbasan
Ndër xhamitë monumentale të Elbasanit përmenden edhe: Xhamia e vjetër e Fatihut. Ndodhej diku afër portës së Kalasë. Sot nuk gjenden gjurmë të saj. Xhamia e Gazit të Sinanit. Njihej ndryshe edhe si “xhamia e poetëve” për shkak se në të gjithë muret e saj ishin shkruar vjersha, lëvdata e fjalë profetike nga poetët dhe udhëtarët që vinin nga të katër annët e Perandorisë. Sipas Çelebiut, në muret e saj kishte aq shumë mbishkrime sa mund të formohej një vëllim me 1500 faqe. Mendohet se ka lidhje me Sinan Pashë Biçakçiun, i cili jetoi në vitet 1506-1596. Sinan Pasha ishte ushtarak dhe pushtetar i lartë. Ka qenë oficer pallati në kohën e Sulltan Sulejmanit, guvernator në Gaza e Tripoli. Kryevezir më 1582 dhe guvernator i Damaskut më 1568. Mendohet se ka financuar ndërtimin e xhamisë që njihet me emrin xhamia e Gazit. Pas kësaj periudhe permenden edhe xhamia e Lepurit, xhamia e Sinan Beut, xhamia e Tabakëve, xhamia e Beqarëve dhe 20 medrese. Sipas kronikanëve xhamitë e zotëroninn një cilësi të tillë ku të gjitha minaret ishin në harmoni mes tyre në të njëjtën lartësi. Xhamitë kanë qenë ndërtuar në qendër të qytetit.
Shehzade Mehmed Abid
Jeta personale
Gruaja e parë e Abidit ishte Pınardil Fahriye Hanëm. Ajo vdiq në vitin 1934 në Nice, Francë dhe u varros në varrezat myslimane Bobigny. Gruaja e tij e dytë ishte Princesha Senije Zogu, e bija e Xhemal Pashë Zogut dhe Sadije Toptanit dhe motra e Mbretit Zogu I. Ata u fejuan më 9 janar 1936 në Tiranë dhe u martuan më 13 janar 1936. Ata u divorcuan më 1949.
Pema e Pitagorës
Коnstruksioni
Konstruksioni fillon ashtuqë në fillim marrim një katror mbi të cillin konstruktojmë dy katrorë të vegjël me koeficient të ngjajshmërisë ½√2, ashtuqë secili katror ka nga një kulm të përbashkët me dy tjerët. Në hapin e dytë procesi vazhdohet në dy katrorët tjerë dhe ky proces pastaj vazhdohet deri në pafundësi. Figurat e mëposhtme i tregojnë katër hapat e para të konstruktimit të pemës së Pitagorës.
Xhamitë e prishura në Elbasan
Xhamia e Ballijes
Xhamia e Ballijes ose e cilësuar si “xhamia Blu e Elbasanit” është ndërtuar pas xhamisë së Nazireshës. Studiuesit mendojnë se ajo është ndërtuar në fillim të shekullit XVII, në kohën kur në Perandori kishte shkëlqyer si kryearkitekt Sedefqar Mehmet agë Biçakçiu. Xhamia e Ballijes është vizituar nga Evlija Çelebiu. Sipas Çelebiut, xhamia e Ballijes është ndërtuar nndërmjet vitit 1608 dhe 1609. Elementë përbërës të saj si salla e faljes, portiku, minareja etj plotësohen me siluetën e një kupole gjysmësferike me një tambur poligonal tetëkëndor. Elementi më tërheqës i xhamisë së Ballies ka qenë minareja, e cila për nga lartësia, modelimi dhe ballkoni kanë qenë të vetmet e këtij lloji në Shqipëri. Xhamia e Ballijes ndodhej pranë vendit ku sot është Teatri Skampa. Komuniteti mysliman i Elbasanit ka pasur shumë kontestime për mospërfshirjen e objektit në planin urbanistik për qendrën e re të qytetit. Në truallin e xhamisë është vendosur me anë të planit Urbanistik që të jetë një hapësirë e gjelbëruar.
Xhamia e Agait
Xhamia e Biçakçizades e njohur edhe si xhamia e Agait vlerësohej si xhamia e katërt në Elbasan për nga pikëpamja e vlerës arkitekturore. U shpall monument kulture dhe i mbijetoi Revolucionit Kulturor më 1967, por u shkatërrua në fillim të viteve '70. Plani rregullues i qytetit të Elbasanit e përjashtoi atë nga monumentet e kulturës, ndonëse kishte vlera të veçanta arkitekturore, pasi ekzistenca e saj kishte lidhje me emrat e arkitektëve të mëdhënj shqiptarë të kohës. Xhamia mendohet se ka qenë e projektuar nga Sedefqar Mehmet agë Biçakciu dhe u ndërtua disa vite më vonë. Sipas Çelebiut, xhamia është me e re se ajo e Ballijes dhe se kishte një minare shumë të bukur. Ka mendime se kjo xhami është ndërtuar në vitin 1640. Xhamia e Agait ka ekzistuar pranë vendit ku sot ndodhet Albtelekom, dhe dy ndërtesa banimi.
Shehzade Mehmed Abid
Vdekja
Në vitin 1966, Shehzade Mehmed Abid Efendi u vendos në Bejrut, ku vdiq nga sulmi në zemër më 8 dhjetor 1973 dhe u varros në Xhaminë Tekije, Damask, Siri.
Personaliteti
Abid ishte shumë i zgjuar, i kulturuar dhe i interesuar për historinë. Në ditët e fundit ai e kalonte kohën në biblioteka dhe librari. Ai mund të fliste turqisht dhe frëngjisht dhe dinte arabisht dhe persisht. Ai mori shumë oferta për të shkruar kujtimet e tij për të atin. Megjithatë, ai i hodhi poshtë ato oferta. Ai në përgjithësi refuzonte kërkesat e gazetarëve për ta takuar. Ai ishte i pashëm dhe vishej bukur dhe pastër. Ai fliste shumë pak dhe ishte shumë modest.
Elbi
Elbi është bimë barishtore një vjeçare, i takon grupit të drithrave. thumb|right|200px|Elbi Elbi ka përdorime të shumta. Ai shërben si ushqim për kafshët, si malt për birrë dhe pije të tjera të distiluara, dhe si një përbërës i ushqimeve të ndryshme të parapërgatitura. Elbi përdoret në supë, ose si bukë elbi. Ashtu si gruri dhe thekra, elbi përmban gluten që e bën atë të papërshtatshëm për tu konsumuar nga personat me disa sëmundje çeliake
Kultivimi
Elbi është një bimë gjerësisht 10% e adaptueshme. Ai është aktualisht i përhapur në zonat me klimë të butë ku rritet si një kulture e verës dhe zonat tropikale ku mbillet si një kulture e dimrit.
Elbi është më tolerant nga kripërat e tokës se sa gruri. Elbi ka një sezon të shkurtër në rritje dhe është gjithashtu relativisht tolerant ndaj thatësirës.
Mjekim
Një tjetër burim i fibrave dhe beta-glukozëve, elbi ka treguar që përmirëson imunitetin, aq mirë sa kolesteroli i ulët. Antioksiduesit që janë gjetur tek elbi, gjithashtu, mbrojnë qelizat nga dëmtimi. Elbi mund të shtohet lehtësisht tek supërat, mishi i zier, dhe sallatat. Elbi përmban Potasiumin, i cili është i përfshirë në shumë procese jetësore të trupit, duke mbajtur nën kontroll presionin e gjakut, funksionin e zemrës dhe veshkave. Këshillohet përdorimi i 4-5 biskotave me elb çdo ditë. Sidomos nëse doni të luftoni gripin.
Gjergj Qiriazi
parapamje|Gjergj Qiriazi Gjergj Qiriazi (angl. George Kyrias; Manastir, 1868 - 1912)ka qenë botues dhe shkrimtar shqiptar.
Ashtu si i vëllai Gjerasimi, ndoqi shkollën greke në vendlindje Manastir dhe kolegjin amerikan në Samokov. Edhe ai u mor në punë nga Shoqëria Biblike Britanike dhe Botërore.
Pas vdekjes së të vëllait më 1894 mori në dorë drejtimin e shkollës së vashave në Korçë, kurse më 1908 ishte delegat në Kongresin e Manastirit. Gjergj Qiriazi ishte një nga themeluesit e gazetës në gjuhën shqipe "Bashkim' i kombit" më 1909, duke u dalluar vazhdimisht për një aktivitet politik. Përveç hristomathisë së të vëllait, ai botoi një përmbledhje me vjersha fetare me titullin "Kënkë të shenjtëruara", Sofje 1906. Gjergj Qiriazi qe aktiv sidomos në botime tekstesh shkollore. Ai botoi një tekst për fizikën, "Fizika", Bukuresht 1899, si dhe një numër artikujsh në organe shtypi të kohës. Vdiq në Manastir më 30 dhjetor 1912.
Patatja e ëmbël
Patatja e ëmbël është bimë barishtore një vjeçare.
Mjekim
Patatet e ëmbla janë plot me fibra dhe imunizojnë sistemin, rrisin betakarotinën. Mund të fusësh të gjithën në furrë sobe, ose thekëse, dhe i pjek ato për një tas të shëndetshëm me patate të skuqura. Shikoni për patate me lëkurë të errët, të cilat përmbajnë një sasi të madhe betakarotine. Patatja është bimë barishtore njëvjeçare, me gjethe me push nga poshtë e me lule të bardha, zhardhokët e saj përmbajnë shumë niseshte e përdoren gjerësisht si ushqim etj. Në mjekësinë popullore patatja përdoret kundër djegieve, plagëve dhe syve të nxirë.
Sh.B. Bilal Xhaferri
Shtëpia Botuese “Bilal Xhaferri” është një nga entet e para botuese shqiptare të periudhës postkomuniste me synim për të përzgjedhur e publikuar vlerat më të spikatura të letërsisë botërore, të letërsisë disidente shqiptare dhe të krijimtarisë së talenteve të reja që janë të rrezikuara të humbasin në kushtet e vështira të ekonomisë së tregut.
Historia
Shtëpia botuese “Bilal Xhaferri” u krijua si rezultat i mendimit se kultura, arti, letërsia dhe figurat që i përfaqësojnë, me vlerat e tyre, janë ambasadorët dhe diplomatët më bindës e më rezultativë për paraqitjen dinjitoze të një kombi përballë kombeve të tjera të qytetëruara. Më 27 janar 1992 doli leja nga Ministria e Kulturës për themelimin e këtij enti botues. Ministër aso kohe ishte shkrimtari Vath Koreshi, një ndër përkrahësit e nxitësit e fillimeve letrare të talentit Bilal Xhaferri. Vathi e firmosi gjithë entuziazëm lejen për veprimtari botuese dhe premtoi se do të jepte vazhdimisht përkrahjen e tij dhe të shumë prej miqve të Bilalit.
Atëherë ishte një periudhë kur vepra e Bilal Xhaferrit ishte e harruar. Vlerat e tij ishin të mohura prej ish-diktaturës komuniste. Ishte detyrë e intelektualëve çamë si Shefki Hysa që të përpiqeshin për lartësimin e veprës së Bilalit dhe të thesareve të folklorit dhe kulturës çame, vlera të mëdha të nëpërkëmbura që ende nuk i njihte publiku shqiptar. Nëpërmjet figurës së Bilal Xhaferrit, talent i jashtëzakonshëm që kishte shkëlqyer si një yll në horizontin e letërisë shqiptare në vitet ‘60 dhe që ishte shuar befas prej goditjes fatale që mori prej ish-diktaturës komuniste, mund të shpaloseshin para shqiptarëve dhe botës së qytetëruar, perlat e mrekullueshme të eposit popullor çam. Duke njohur këto vlera të mahnitshme të Çamërisë, shqiptarët dhe tërë dashamirët e huaj do të zgjonin interesimin dhe do të dashuroheshin pas çështjes çame, si pas një institucioni besimi të rrallë e të shenjtë që u përkiste edhe atyre.
Shtëpia botuese “Bilal Xhaferri” në sajë të aftësive, përkushtimit të madh dhe lidhjeve të shumta me politikën shqiptare e atë ndërkombëtare të shkrimtarit Shefki Hysa, u rrit shpejt dhe po përjetonte dita-ditës një bum botimesh të veprave të zgjedhura nga letërsia botërore, të librave të shkrimtarëve ish të përndjekur politikë si Pjetër Arbnori dhe veçanërisht të talenteve të reja. Stafi i saj bënte të gjitha përpjekjet që djemtë dhe vajzat e reja plot talent, jo vetëm të Komunitetit Çam, të gjenin vetveten në Shtëpinë Botuese “Bilal Xhaferri”, të afirmoheshin e të mos pësonin fatin e dikurshëm të Bilalit, në periudhën e vështirë të tranzicionit të egër kapitalist që po përjetonte Shqipëria. Në vitet e para të periudhës postkomuniste ishte e vështirë të gjeje mjete monetare për botime librash dhe talentet e reja shihnin një strehë ëndrrash tek ky ent botues, pjesë përbërëse e institucionit Shoqata Kulturore "Bilal Xhaferri" (Komuniteti Kulturor i Çamërisë) dhe e revistës "Krahu i shqiponjës".
Në vitin 1993 u arrit të botohej edhe romani “Krastakraus” i Bilal Xhaferrit. Ishte një nga veprat më të realizuara artistikisht me temën dhe problematikën e etnisë shqiptare aq të parapëlqyer prej këtij autori. Botimi u mundësua edhe me ndihmën e intelektuales çame Ballkiz Halili, e cila e kishte ruajtur të fshehur për vite me radhë një kopje të daktilografuar të këtij romani. Ky botim ishte një sukses i madh e i papritur. Më në fund po i paraqitej një vepër nga më dinjitozet opinionit shqiptar, jo thjesht figura e Bilalit, shkrimtarit disident të kacafytur dhëmbë për dhëmbë me ish-regjimin diktatorial shqiptar. Numri i botimeve u rrit nga viti në vit dhe Shtëpia Botuese “Bilal Xhaferri” luajti një rol të madh për kombëtarizimin e ndërkombëtarizimin e problemit çam tashmë në prag të zgjidhjes.
Ja disa nga botimet më të spikatura të këtij institucioni me vlera kombëtare:
Gerzensee
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Prigoda
Prigodë është një vendbanim në komunën e Burimit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Goden.
Nerënxa
parapamje|Nerënxa Nerënxa është dru frutor i llojit të agrumeve, i lartë 10–15 m, me gjelbërim të përhershëm, me kurorë të rrumbullakët. Degët i ka me gjemba, gjethet vezake, të dhëmbëzuara, me ngjyrë të gjelbër të errët, me aromë karakteristike, lule të bardha që çelin në pranverë. Bën fryte të rrumbullakëta, pak të shtypura në të dy anët e me lëkurë të ashpër ngjyrë portokalli në të kuqërremtë. Jeton mesatarisht 60-70 vjet. Nerënxa e ka prejardhjen nga vendet e Azisë. Në Shqipëri mbillet kryesisht në Sarandë, Delvinë, Vlorë dhe Elbasan. Nga lulet, lëkura e frutit dhe gjethet nxirret esencë me vlerë.
Nafije Zogu
parapamje|Anëtarë të Familjes Zogu Princesha Nafije Zogu (1896–1955), ishte një princeshë shqiptare.
Jeta
Ajo ishte e bija e Xhemal pashë Zogollit dhe Sadije Toptanit dhe ishte një nga gjashtë motrat e Mbretit Zog I të Shqipërisë. Ajo u martua me Cena Bej Kryeziun, i cili u vra pas një konflikti me vëllain e saj në vitin 1927. Çifti u trashëgua me një djalë më 23 dhjetor 1923, Tatin.
Mërgimi
Ajo u largua nga Shqipëria me pjesën tjetër të familjes mbretërore në vitin 1939 me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore dhe ndoqi ish-monarkun në mërgim në Britaninë e Madhe në vitin 1940. Ajo, si dhe motrat e tjera, përveç Adiles, ndoqën Zogun në Egjipt. në vitin 1946. Në vitin 1955, ajo dhe pjesa tjetër e familjes ndoqën Zogun në Francë, ku ai vdiq. Ajo jetoi në Francë me motrat e saj deri në vdekjen e saj.
Grafenried
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.