cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Merkuri (planet)
Zonat e goditura dhe krateret
Krateret në Mërkurr kanë diametër qindra kilometra ato janë në formën e vazove të vogla. Krateret shfaqen në të gjitha gjëndjet e degradimit (gërryerjes), nga kratere relativisht të freskëta të valëzuara si dhe të tjera  shumë të degraduara. Krateret Mërkurriane ndryshojnë pak nga krateret hënore zonat e  mbuluara  nga materiali i hedhur i tyre është shumë më i vogël, si pasojë e gravitetit të fortë të sipërfaqes së Mërkurrit. Sipas rregullave të UAN (Unioni Astronomik Ndërkombëtar), çdo krater i ri duhet të emërohet sipas një artisti që ishte i njohur për më shumë se pesëdhjetë vjet, dhe të vdekur për më shumë se tre vjet, përpara emëtrimit të datës së kraterit. Krateri më i madh i njohur është Pellgu (baseni) Kaloris (Caloris), me një diametër prej 1.550 km. Goditja që krijoi pellgun Kaloris ishte aq e fuqishme sa që shkaktoi shpërthime të lavës duke lënë një unazë mbi 2 km i gjatë përreth kraterit të impaktit. Në antipod me pellgun Kaloris është një rajon i madh i pazakontë, një terren kodrinor i  njohur si " Terreni  i çuditshëm". Një hipotezë për origjinën e tij është se valët tronditëse të gjeneruara gjatë ndikimit Kaloris udhëtuan rreth planetit, duke kaluar  në antipodin(180 gradë) e basenit  në anën tjetër të planetit. Nga presioni i lartë ato kanë dalë në sipërfaqe. Nga ana tjetër, mendohet se ky terren është formuar si  rezultat i materialit të hedhur në këtë pellg të antipodit. Në përgjithësi, rreth 15 pellgje nga goditjet janë identifikuar me anë të imazheve të Mërkurrit. Një pellg i dukshëm me shumë unaza Pellgu Tolstoj është 400 km i gjerë, që ka një shtrirje të materialit të hedhur deri në 500 km hapësirë nga buza e tij dhe është mbushur nga  materialet që kanë rënë në sipërfaqe. Pellgu Beethoven ka një mbulesë  të ngjashme me madhësi  të materialit të hedhur me një diametër rreth 625 km. Ashtu si në Hënë, edhe në sipërfaqen e Mërkurrit  kanë ndikuar efektet e agjentëve atmosferikë hapësinorë, ku  përfshihet  era diellore dhe ndikimet e mikrometeorëve.
Rrafshinat
thumb|Krateri DegasKa dy rajone rrafshinash gjeologjikisht të dallueshme mbi Mërkurr. Kodrinat të buta janë rrafshinat kodrinore në rajonet midis kratereve ato janë sipërfaqet më të vjetra të dukshme të Mërkurrit, të cilat kanë egzistuar para se terreni të jetë kraterizuar rëndë. Këto fusha midis kratereve duket se kanë zhdukur shumë kratere të vjetra, dhe që tregojnë një mungesë të kratereve të vogla, më poshtë se 30 km në diametër. Nuk është e qartë nëse ato janë me origjinë vullkanike ose nga goditjet. Krateret midis rrafshinave janë të shpërndara  pothuajse në mënyrë uniforme mbi të gjithë sipërfaqen e planetit. Rrafshinat e lëmuara janë zona të sheshta që mbushin relievin, ato janë  të madhësive të ndryshme dhe kanë një ngjashmëri të madhe me mjedisin hënor. Veçanërisht, ato mbushin një hapësirën e gjerë që rrethon pellgun Kaloris. Ndryshe nga mjedisi hënor, rrafshinat e lëmuara të Mërkurrit kanë të njëjtën pamje si rrafshinat e vjetra midis kratereve. Me gjithë mungesën e karakteristikave vullkanike, pa mëdyshje, forma e tyre, vendndodhja dhe rrumbullakësia, mbështesin fuqishëm origjinën vullkanike. Të gjitha rrafshinat e lëmuara Mërkurriane janë formuar në mënyrë të konsiderueshme më vonë se pellgu Kaloris, siç dëshmohet nga densiteti dukshëm më i vogël sesa mbulesa e materialit të hedhur në kraterin Kaloris. Hapësira e Pellgut Kaloris është e mbushur nga një fushë e sheshtë gjeologjikisht e veçantë, ndërthurur nga kreshta dhe thyerje në një model afërsisht shumëkëndësh. Nuk është e qartë nëse ato janë llava vullkanike shkaktuar nga goditjet, ose e formuar nga përhapja e goditjes. Një tipar i pazakonshëm i sipërfaqes së planetit janë rrudhat e shumta të shtypura, që kryqëzojnë rrafshinat. Nga ftohja e brendshme e planetit, ato mund të jenë tkurrur dhe sipërfaqja e tij filloi të shtrembërohej, duke krijuar këto tipare. Rrudhat mund të dallohen mbi karakteristikat e tjera të terrenit të tilla si, krateret apo fushat e lëmuara,  duke treguar se rrudhat janë të kohëve të fundit. Sipërfaqja e Mërkurrit është ndryshuar edhe nga xhungat e ngritura nga baticat Diellore, në Mërkurr ato janë rreth 17 herë më ë forta nga ato që shkakton Hëna në Tokë.
Rrotullimi orbital
thumb|Pas një orbitimi, Mërkurri rrotullohet 1,5 herë, kështu pas dy orbitave të plota ndriçohet përsëri e njëjta hemisferë.Për shumë vite është menduar se Mërkurri ka pasur një tërheqje gravitacionale të sinkronizuar me Diellin, për çdo rrotullim rreth orbitës mban gjithmonë të njëjtën fytyrë të drejtuar në drejtim të Diellit, në të njëjtën mënyrë që Hëna gjithmonë ia tregon Tokës. Nga vëzhgimet me radar në vitin 1965 provoi se planeti ka një raport 3:2 midis rrotullimit rreth vetes dhe rrotullimit rreth Diellit, sjellja e çuditshme e orbitës së Mërkurrit  e bën këtë raport  të qëndrueshëm  në perihel, kur vala diellore është më e fuqishme, dielli është shumë afër qiellit Mërkurrian. Arsyeja e veçantë që astronomët mendonin se ishte kaq e mbyllur sinkronikisht ishte se, sa herë që Mërkurri ishte në pozicionin më të mirë për vëzhgim, ai ishte gjithmonë gati në të njëjtën pikë në raport 3:2, duke treguar të njëjtën fytyrë. Kjo është për shkak se, periudha e rrotullimit të Mërkurrit është pothuajse saktësisht sa gjysma e periudhës së tij sinodike në lidhje me Tokën. Për shkak të raportit 3:2, një ditë diellore (gjatësia në mes të dy meridianëve të ndërmjetëve të Diellit ) zgjat rreth 176 ditë Tokësore. Një ditë yjore (periudha e rrotullimit në raport me yjet fikse) zgjat rreth 58.7 ditë Tokësore. Simulimet tregojnë se jashtëqëndërsia e orbitës së Mërkurit ndryshon në mënyrë kaotike prej gati zero  (rrethore) në më shumë se 0.45 në miliona vite për shkak të tërheqjes nga planetet e tjera. Kjo është menduar për të shpjeguar raportin 3:2 midis rrotullimit rreth vetes dhe rreth orbitës së Mërkurrit (në vend të më të zakonshmes 1:1), sepse kjo gjëndje ka më shumë gjasa që të ndodhë për shkak të jashtëqëndërsisë së lartë. Llogaritjet tregojnë se në të ardhmen ndërveprimi i orbitës së tanishme me Jupiterin mund të rrisë jashtëqëndërsinë me 1% deri në atë pikë sa mundësia për tu përplasur me Venusin që mund të ndodhë brenda pesë miliard viteve të ardhshme.
Devijimi i perihelit
Në vitin 1859 matematikani dhe astronomi francez Urbain Le Verrier raporton se ngadalësimi i lëvizjes së Mërkurrit gjatë lëvizjes në orbitën rreth Diellit nuk mund të shpjegohet plotësisht nga mekanika Njutoniane dhe tërheqja gravitacionale nga planetet e njohur. Ai sugjeronte se, ndër shpjegimet e mundshme ishte, që një tjetër planet (ose ndoshta në vend të tij, një seri sferash më të vogla) mund të ekzistojnë në një orbitë edhe më të ngushtë midis Diellit dhe Mërkurrit, kjo mund të ndikojë në  këtë turbullim (të tjera shpjegime përfshijnë një deformim të lehtë të Diellit). Suksesi i kërkimit të Neptunit bazuar në turbullimet në orbitën e Uranit i bëri astronomët më të vendosur në këtë shpjegim të mundshëm, dhe planeti hipotetik u emërua Vulkan, por asnjë planet i tillë nuk është gjetur ndonjëherë. Devijimi i perihelit të Mërkurrit është 5600 harksekonda (1,5556 gradë) për shekull krahasuar me Tokën, ose 574,10 ± 0,65 harksekonda për shekull sipas inercisë. Mekanika e Njutonit, duke marrë parasysh të gjitha efektet nga planetet e tjera, parashikon një devijim 5557 harksekonda (1,5436 gradë) në shekull. Në fillim të shekullit 20, Albert Ainshtain tek Teoria e Përgjithshme e Relativitetit dha shpjegimin për devijimin e vërejtur. Efekti është shumë i vogël, periheli i Mërkurrit avancon relativisht vetëm 42.98 harksekonda në shekull, prandaj, kjo kërkon pak më shumë se dymbëdhjetë milionë orbita për një spostim të dukshëm. Efekte të ngjashme, por shumë më të vogla, veprojnë për planetë të tjerë. Për Venusin është 8.62 harksekonda  për shekull, 3.84 për Tokën, për Mars 1.35, dhe 10.05 për asteroidin 1566 IKARUS (Icarus).
Eksplorimi i Mërkurrit
thumb|left|MESSENGER duke u pregatitur për lëshimArritja e Mërkurrit nga Toka paraqet sfida të rëndësishme teknike, sepse orbita e planetit është shumë më afër Diellit sesa Toka. Një anije nisur nga Toka drejt Mërkurrit është e detyruar të udhëtojnë mbi  91 milionë kilometra drejt fushës së fuqishme gravitacionale të Diellit. Mërkurri ka një shpejtësi orbitale 48 km/s, ndërsa shpejtësia orbitale e Tokës është 30 km/s. Kështu anija duhet të bëjë një ndryshim të madh në shpejtësinë (delta-v) për të hyrë në orbitën e transferimit HOHMANN (një orbitë eliptike që përdoret për tu transferuar midis dy orbitave rrethore në diametër të ndryshëm në të njëjtin plan), që kur kalon pranë Mërkurrit, është e ndryshme krahasuar me delta–v kërkuar për misionet e tjera planetare. Energjia potenciale e çliruar duke lëvizur pranë fushës së fuqishme gravitacionale të Diellit kthehet në energji kinetike, kjo kërkon një tjetër ndryshim të madh delta–v që nuk bën gjë tjetër veçse rrit shpejtësinë orbitale rreth Mërkurrit. Për tu ulur në mënyrë të sigurtë apo të hyjë në një orbitë të qëndrueshme anija duhet të mbështetet tërësisht në motorët raketorë shtytës. Manovrat e tjera ajrore përjashtohen sepse Planeti ka shumë pak atmosferë. Një udhëtim në Mërkurr kërkon aq karburant raketor sa nevojiten për tu shkëputur plotësisht nga Sistemi diellor. Si rezultat, vetëm dy anije hapësinore kanë mundur të vizitojnë planetin deri tani. Një alternative e propozuar do të përdorë një anije me vela diellore për tu vendosur në një orbitë të sinkronizuar me Mërkurrin dhe Diellin.
Mariner 10
Anija e parë që ka vizituar Mërkurrin ishte Mariner 10 e NASA-s në (1974-1975). Anija kozmike përdori tërheqjen gravitacionale të Venusit për të rregulluar shpejtësinë orbitale për t’ju afruar Mërkurrit, duke u bërë  anija e parë që ka përdorur efektin e ashtuquajtur  "llastiqe gravitacionale" dhe misioni i parë i NASA që ka vizituar më shumë se një planet. Mariner 10 na dha për herë të parë imazhe me përshkrime të hollësishme të sipërfaqes së Mërkurrit, që treguan shumë shpejt natyrën e tij me shumë kratere, dhe zbuloi shumë lloje të tjera të karakteristikave gjeologjike, të tilla si kreshtat gjigande të cilat më vonë u quajtën si efekti i një tkurrje të lehtë të planetit gjatë ftohjes së bërthamës së tij prej hekuri. Për fat të keq, gjatë periudhës së orbitimit të Mariner 10, e njëjta faqje e planetit iu ekspozua në secilën afrim të Mariner 10. Kjo bëri të pamundur vëzhgimin e të dy anëve të planetit, dhe rezultoi në një hartë me më pak se 45% të sipërfaqes së planetit. Më 27 mars 1974, dy ditë para afrimit të parë të Mërkurrit, instrumentet e Mariner 10 filluan të regjistronin papritur sasira të mëdha të rrezatimit ultravjollcë pranë Mërkurrit. Kjo çoi në një tentativë identifikimi të hënës së Mërkurrit. Por më pas, burimi ultravjollcë i tepërt është identifikuar si ylli 31 Crateris, dhe hëna e Mërkurrit kaloi në librat e historisë së astronomisë si një shënim. Anija kozmike bëri tre fluturime shumë afër Mërkurrit, më i afërti u bë brenda 327 km nga sipërfaqja. Në afrimin e parë, instrumentet zbuluan një fushë magnetike, një surprizë e madhe për gjeologët planetarë të Mërkurrit rrotullimi i të cilit pritej të ishte shumë më tepër i ngadalshëm për të krijuar një efekt të rëndësishëm “dinamo”. Afrimi i dytë është përdorur kryesisht për imazhe, por në afrimin  e tretë, u morrën të dhëna të shumta për fushën magnetike. Të dhënat zbuluan se fusha magnetike e planetit i ngjante shumë Tokës, e cila devijonte erën diellore rreth planetit. Origjina e fushës magnetike të Mërkurrit është ende subjekt i disa teorive kundërshtare. Më 24 mars 1975, vetëm tetë ditë pas afrimit të tij përfundimtar, Mariner 10 iu mbarua karburanti. Për shkak se orbita e tij nuk mund të kontrollohej me saktësi, kontrollorët e misionit udhëzuan dhe fikën pajisjet. Mariner 10 mendohet të jetë ende në rrotullim rreth diellit, duke kaluar në afërsi të Mërkurrit për çdo disa muaj.
MESSENGER
Një mision i dytë i NASA për Mërkurrin, i quajtur MESSENGER (MErcury Surface ,Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging), u nis më 3 gusht 2004 nga Cape Canaveral Air Force Station në bordin raketës  Boeing Delta 2. Ajo bëri një rrotullim gravitacional rreth Tokës në gusht 2005, dhe në Venus në tetor 2006 dhe qershor 2007 për tu vendosur mbi trajektoren e duhur në një orbitë rreth Mërkurrit. Afrimi i parë orbital rreth Mërkurrit ka ndodhur më 14 janar 2008, i dyti më 6 tetor 2008, dhe një i tretë më 29 shtator 2009. Shumica e hemisferës që nuk fotografoi dot Mariner 10 u fotografua plotësisht gjatë këtyre fluturimeve. Anija hyri me sukses në një orbitë eliptike rreth planetit më 18 mars 2011. Imazhi i parë orbital i Mërkurrit është marrë më 29 mars 2011. Anija përfundoi misionin njëvjeçar të hartës, dhe pastaj hyri në një mision tjetër më të zgjeruar njëvjeçar në vitin 2013. MESSENGER plotësoi me vëzhgime të vazhdueshme  hartën e Mërkurrit, dhe vëzhgoi aktivitetin maksimal  diellor në vitin 2012. thumb|200px|right|Mërkurri i parë nga Anija Curiosity rover në Mars më 3 qershor 2014).Misioni ishte projektuar qartë për të zgjidhur gjashtë çështjet kryesore : dëndësinë e lartë të Mërkurrit, historinë e tij gjeologjike, natyrën e fushës magnetike, strukturën e bërthamës, nëse ka akull në polet e tij, dhe nga se vjen atmosfera e tij e dobët. Për këtë qëllim, anija kishte pajisje fotografike të cilat do të mblidhnin imazhe me rezolucion shumë më të lartë shumë më tepër se Mariner 10, spektrometra të ndryshme për të përcaktuar sasinë e elementeve në kore, magnetometra dhe pajisje për të matur shpejtësitë e grimcave të ngarkuara. Matjet e detajuara të ndryshimeve të shpejtësinë orbitale si dhe përfundimi  detajeve të strukturës së brendshme të planetit.
BepiColombo
Agjencia Europiane Hapësinore është duke planifikuar një mision të përbashkët me Japoninë i quajtur BepiColombo, e cila do të orbitojë Mërkurrin me dy sonda. Njëra të bëjë një hartë të planetit dhe tjera të studiojë magnetosferën e tij. Me tu nisur në vitin 2015, anija pritet të arrijë Mërkurrin në 2019. Anija do të lëshojë një magnetometër-sondë në një orbitë eliptike, pastaj raketa do të ndezë motorrat për tu vendosur në një orbitë rrethore. Të dy sondat do të operojnë për gati një vit tokësor. Sonda që do të bëjë hartën e planetit do të kryejë një seri matjesh me spektrometra të ngjashme me ato që bëri MESSENGER, dhe do të studiojnë planetin në gjatësi valore të ndryshme duke përfshirë rrezet infra të kuqe, ultravjollcë, rreze X dhe rreze gama.
Barbun
Peshk i ujërave te kripura, me kokë të gjerë e me luspa të blu te errëta dhe te argjendta. Specia me e zakonshme e peshkimit në brigjet dhe lagunat e Shqipërisë.
Kukësi
thumb|Ura e vjetër në fund të Rezervuarit bosh te Fierzës në shkurt 2002 Kukësi është qytet në Shqipërinë verilindore, i shtrirë në koordinatat 42,09° V, 20,43° L. Është qendra e Qarkut Kukës. Shtrihet në rrëzë të Malit të Gjallicës dhe në breg të Liqenit të Fierzës, në Rrafshin e Lumës. Motoja e qytetit është “Qyteti i mikpritjes dhe bujarisë”.
Raúl González Blanco
Raúl González Blanco (lindur më 27 qershor 1977), njohur si Raúl, është një ish futbollist profesionist spanjoll i cili luajti si sulmues. Ai është konsideruar si një nga lojtarët më të rëndësishëm në historinë e Real Madrid dhe gjithashtu njihet si një nga lojtarët spanjoll më të mëdhenjë të të gjitha kohërave.
Barbun
Përhapja në brigjet e Shqipërisë dhe disa karakteristika te trupit
Qefulli ekziston në disa variete te ndyshme te tij. Te zakonshëm janë llojet e kësaj specie që në zhargonin e peshkatarëve te brigjeve tona quhen : Qefulli ka një trup thuajse cilindrik me forme te mprehte te kokës, me shume luspa. Spektri i ngjyrave te lëkurës nis nga bluja e grija e erret në kurriz vazhdon e argjende dhe përfundon e bardhe në pjesën e poshtme te trupit.
Kukësi
Në vitin 2000 Kukësi kandidoi për Çmimin Nobel për Paqe me motivacionin e pritjes së mbi 450.000 shqiptarëve nga Kosova, të dëbuar nga ushtria serbe, paraushtarakët serbë dhe serbët e armatosur në Kosovë. Në vitin 2010 banorët e Kukësit u shpallën nga USAID si më të lumturit e Shqipërisë.
Raúl González Blanco
Statistikat
''Freskimi i fundit u bë më 15 shkrut, 2009.
Kukësi
Megjithëse zona e Kukësit është një vendbanim i hershëm historik, siç dëshmohet prej varreve ilire të zbuluara në fshatin Kënetë, Kukësi ose Kukësi i Ri është një ndër qytetet më të reja në Shqipëri.
Barbun
Te ushqyerit
Ushqehet me organizma jovertebrore si edhe me lende organike te dekompozuara. Ushqevet në thellësi te ujërave megjithëse takohet edhe në sipërfaqe.
Raúl González Blanco
Statistikat
!colspan="2"|Gjithsej !!!505!!216!!35!!18!!126!!65!!666 + 191!!299 + 10 1 1 Përfshihen ndeshjet dhe golat nga FIFA Kampionati Botërorë i Klubeve & UEFA dhe Super Kupa Spanjolle.
Kukësi
Etimologjia
Emri i Kukësit lidhet me familjen feudale të Kukajve, ku njëri nga bijtë e tij ka qenë komandant në ushtrinë e heroit kombëtar Gjergj Kastrioti-Skënderbeu. Kjo familje për herë të parë përmendet në regjistrin Osman të vitit 1571.
Barbun
Riprodhimi
Kur specia arrin 20 cm konsiderohet seksualisht e pjekur për riprodhim. Vezët lëshohen pranë kontaktit me ujërat e ëmbla te lumenjve.
Kukësi
Kukësi i Vjetër
Shtrihej në territoret e përmbytura nga ujërat e Liqenit të Fierzës. Shtrihej në një brezare të krijuar nga Drini i Zi dhe Drini i Bardhë. Një varg zbulimesh arkeologjike dëshmojnë banimin e pandërprerë të kësaj hapësire që nga neoliti e këtej. Mendohet se në territorin e Kukësit ka jetuar fisi ilir i Sikuliotëve. Bep Jubani i quante banorët e Kukësit "ilirët alpinë".
Barbun
Te peshkuarit
Është një nga peshqit e preferuar për peshkatarët sportive. Gjuhet me grep, rrethim (rrjete), mrexhe (rrjete therëse apo korridor), si dhe me pezevol (rrjete tip lak) në cektira 10 - 50 cm.
Kukësi
Kukësi i Vjetër
Përmendet së pari si fshat i Nahijes së Lumës, në vitin 1571 (me 9 shtëpi të krishtera dhe 3 të myslimanizuara). Në vitin 1591 Kukësi kishte 11 shtëpi të krishtera e 6 të myslimanizuara. Në vitin 1610, arqipeshkvi i Tivarit, M. Bici, e shënon Coccus, Vila di Cocus, me rreth 50 shtëpi, prej tyre 5 myslimane e të tjerat të krishtera (katolike) dhe si qendër peshkatare dhe e një garnizoni të avancuar turk. 30 vjet më vonë dëshmohet me 50 shtëpi, një kishë të rrënuar dhe shumicën e banorëve të myslimanizuar. Më 1633, P. Mazreku, edhe ky arqipeshkv i Tivarit, përmend Vaun e Kukut. Mortaja e vitit 1689, shoi shumë vendbanime dhe kjo bëri që kjo zonë të braktisej për një kohë të gjatë deri në gjysmën e parë të shek. XVIII, kur u ripopullua nga banorë me mbiemër Haziri, Elezi, Zeneli e Cena. Në këtë kohë u shfaq me emrin Drinabardh. Në vitin 1869 rishfaqet me emrin Kukusa.
Barbun
Vlerat ushqimore
Qefulli është përdoret shpesh në gatimet e menuve peshkatarë jo vetëm sepse është produkti me i shpështë i këtij aktiviteti por edhe pse shija e tij është e përshtatshme për disa receta gatimi siç janë ato në tave me perime dhe salce. Si çdo lloj peshku një vlere te veçante ushqimore kane vezët e tij te cilat për dorën shpesh te thara në tym dhe te kriposura në formën e një produkti i cili quhet në gjune e zakonshme te peshkatarëve si putarga.
Kukësi
Kukësi i Vjetër
Në vitet 1912-1921 u pushtua nga serbët, bullgarët dhe austriakët. Mori pjesë në luftërat kundër forcave serbe në vitet 1912-1913. Shumë banorë të tij u masakruan nga forcat serbe. Në vitin 1921 deputeti i parë i Kukësit zgjidhet Mustafë Lita. Deri në vitin 1922, kur përfshihet në Prefekturën e Kosovës, ishte një qendër e vogël ku hani ishte institucioni më i madh publik. Në vitin 1923 u bë qendër krahinore me 28 shtëpi e 186 banorë. Në zgjedhjet e vitit 1923 fiton grupi i majtë me përfaqësues Avni Rustemin. Sulmohet më 16 qershor 1924 nga forcat kryengritëse të Bajram Currit. Rimerret nga forcat qeveritare të Muharrem Bajraktarit në dhjetor 1924. Në gusht 1925, shpallet qendër e Prefekturës duke zëvendësuar Krumën e Hasit. Në këtë periudhë, popullsia e Kukësit shtohet në mënyrë të konsiderueshme me ardhjen e qindra familjeve nga Gjakova dhe Prizreni. Ata sjellin me vete tregtinë dhe tradita të reja gatimi e shërbimi, e shumë zeje. Largimi i qindra familjeve gjakovare nga Gjakova erdhi si pasojë e likuidimit të Zonës Neutrale të Junikut dhe pushtimit të Gjakovës nga forcat serbe, si pasojë e marrëveshjes mes qeverisë së Ahmet Zogut dhe qeverisë së Nikola Pashiqit. Gjatë kësaj kohe vijnë dhe shumë familje nga Gora. Në fillimin e viteve 30 shpallet bashki.
Kukësi i Ri
Më 31 mars 1962 u vendos përmbytja e Kukësit të Vjetër dhe ndërtimi i Kukësit të Ri. Më 22 korrik 1962 filluan punimet për ndertimin e Kukësit të ri. Në prill të 1965 filloi popullimi i tij. Në vitin 1978 e tërë popullsia vendoset në qytetin e ri. Në gusht 1988 varet në qendër të qytetit poeti disident Havzi Nela. Diktatura komuniste ishte tepër e ashpër në Kukës, duke shtypur çdo mendim të lirë me burgosje e përndjekje për çdo atdhetar, e duke diskriminuar me direktiva të posaçme popullatën që kishte prejardhje nga Gjakova. Më 5 janar 1991 krijohet dega e Partisë Demokratike për Kukësin. Në 11-12 Mars 1997 banditë të armatosur sulmojnë depot e armatimit të ushtrisë në rrethinat e Kukësit dhe repartet ushtarake nëpër fshatra. Qyteti mbushet me njerëz të armatosur duke shtyrë qytetarët e Kukësit të armatosen për vetëmbrojtje. Me 12 Mars 1997 përhapet lajmi se ushtria serbe po përparonte drejt Kukësit, që çoi në largimin e shumicës së popullsisë së qytetit, përveç një pjese të vogël që qëndruan për mbrojtjen e qytetit. Disa ditë më vonë grupe të armatosura të ardhura nga fshatrat përreth, sulmojnë bizneset në qytet; vritet një nga sulmuesit, duke sjellë dhe fundin e plaçkitjeve në qytet. Në vitin 1999, Kukësi pret afro 450.000 shqiptarë nga Kosova të dëbuar nga ushtria dhe paraushtarakët serbë. Përjeton periudhën më të vështirë në historinë e tij duke u përballur dhe me bombardimet serbe në kodrat përreth qytetit. Në vitin 2000 kandidohet për Çmimin Nobel për paqe duke u bërë i pari qytet në botë i kandiduar për një çmim të tillë. Në vitin 2004 përfundon ndërtimi i Aeroportit të Kukësit. Në vitin 2010 përfundon ndërtimi i rrugës Durrës-Kukës që lidh më shpejt Kukësin me Tiranën.
Kriza e marsit 2018
parapamje|Djegia e kioskave të pagesës dhe thyerja e trarit në Rrugën e Kombit, Kalimash, Kukës, nga qytetarë të Kukësit dhe qytetarë të tjerë nga Republika e Shqipërisë dhe Republika e Kosovës. Qeveria Rama dha në vitin 2017 Rrugën e Kombit me konçesion me një kontratë të mbushur me parregullsi e akte të kundraligjshme, si p.sh. shënimi që pagesa është taksë dhe mblidhet e i shkon në llogari firmës private që merr rrugën me konçesion. Tarifat variojnë nga 5€-22,5€ për një kalim. Trari dhe mbledhja e pagesës fillon më datë 25 mars 2018, duke sjellë paralajmërim nga qytetarët shqiptarë të Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës që kjo do të sjellë dëme të mëdha për ekonominë e Republikës së Shqipërisë, si dhe izolimin e qytetit të Kukësit.
Më 27 mars, kuksianët paralajmëruan një protestë masive për datën 31 mars 2018. Ndërkohë, më 28 mars, 150 kamionë nga Republika e Kosovës protestuan duke bërë rrugën bosh deri në Kukës e u kthyen përsëri në Doganën e Morinit. Më 31 mars, gati gjysma e popullsisë së qytetit të Kukësit, plus qindra të tjerë të ardhur nga Peja, Gjakova, Prizreni, Hasi e Tirana, u tubuan për protestën e paralajmëruar. Kur u afruan te trari i pagesës në Kalimash, policia i qëlloi me gaz lotsjellës dhe i rrahu me shkopa gome 5 të moshuar që ishin në krye të protestuesve. parapamje|Thyerja e trarit të Kalimashit, Kukës, 31 mars 2018 Kjo solli reagimin e turmës, e cila qëlloi me gurë forcat e policisë, theu barrikadën e tyre dhe sulmoi e dogji kioskat e pagesës, si dhe hoqi trarët. Protestuesit u larguan për në Kukës pasi iu dha fjala nga policia që nuk do të arrestohen. Me urdhër të kryeministrit Rama, në Kukës u dërguan rreth 60 autoblinda e makina policie me qindra policë të armatosur, duke vendosur qytetin në një shtetrrethim të paligjshëm, e duke rrëmbyer në orën 3 të mëngjesit 23 kuksianë nga shtëpitë e tyre. Ditën pas djegies së trarit, kryeministri Rama dhe ministra të qeverisë dolën publikisht nëpër televizionet kombëtare shqiptare, duke fyer qytetarët e kukësit e duke i quajtur ata "barbarë" e "vandalë", e duke kërcënuar se do të hakmerren ndaj Kukësit. Gjyqi i kuksianëve të rrëmbyer u bë në Tiranë më 4 prill 2018, duke fallsifikuar edhe raportet e arrestimit dhe nën bllokimit e gjysmës së Tiranës nga mijëra forca policore që shumë tiranasve u kujtoi gjyqet e regjimit komunist para viteve '90. 12 kuksianë u lanë të lirë me detyrim paraqitje ndërsa 11 prej tyre u dënuan me burg.
Gjeografia
450px|parapamje|Mali i Gjalicës dominon qytetin e Kukësit Qyteti i Kukësit shtrihet në pjesën verilindore të Republikës së Shqipërisë. Është qytet që kufizohet në verilindje dhe lindje me qytetin e Prizrenit (Kosovë), ku si pikë kontakti është dogana e Morinës, dhe në brendësi të territorit shqiptar kufizohet me Hasin në veri, Pukën në perëndim dhe Peshkopinë në jug. Kukësi ose Kukësi i Ri është vendosur në këmbë të malit të Gjallicës (2487 m) dhe është një ndër qytetet më të reja në Shqipëri. Përfundoi së ndërtuari në vitin 1976, dhe vendin e Kukësit të Vjetër e zuri hapësira ujore e liqenit artificial të Fierzës, i cili u ndërtua si rezultat i ndërtimit të hidrocentralit me po të njëjtin emër. Baseni i këtij liqeni furnizohet nga dy lumenj të rëndësishëm, Drini i Zi (buron në liqenin e Ohrit) dhe Drini i Bardhë (buron në Malet e Rugovës, Kosovë). Të dyja këto degë formojnë Lumin Drin, më të gjatin në Shqipëri me 280 km, i cili derdhet në Detin Adriatik nëpërmjet Gjirit të Lezhës. Bashkimi i dy Drinave i kanë dhënë Kukësit formën e një gadishulli, gjë që i jep një pamje shumë piktoreske.
Ka një shtrirje veri-jug prej 1,4 km dhe lindje-perëndim prej 0,9 km. Ka një sipërfaqe të përgjithshme prej 150 ha dhe lartësi mesatare 950 m mbi nivelin e detit.
Klima
parapamje|300px|Kukësi Klima karakterizohet nga një dimër i ashpër dhe një verë e nxehtë. Temperatura mesatare vjetore në rrethin e Kukësit sillet rreth 11,9 °C. Temperaturat mesatare ekstreme sillen nga 3,9 deri 25,4 °C. Reshjet vjetore mesatare sillen nga 800 deri në 1100 mm. Shpejtësia mesatare e erës është 3,5 m/s në dimër, 3,1 m/s në pranverë dhe 2,3 m/s në vjeshtë. Trashësia e shtresës së borës është në varësi të drejtpërdrejtë me lartësinë mbi nivelin e detit dhe nga ekspozimi i shpateve. Zakonisht ajo lëviz nga 40 cm deri në 200 cm. Shtresa e dëborës mesatarisht zgjat 35-40 ditë.
Politika
Qyteti i Kukësit u shpall bashki në fillimin e viteve '30. Tradicionalisht njihet si qytet me bindje të djathta. Kryetar i Bashkisë së Kukësit është z. Safet Gjici i PS-së. Përpara tij kryetarë bashkie kanë qenë: Shefqet Çela (periudha e Mbretit Zog), Abedin Budinaku (periudha e Mbretit Zog), Tahir Kolgjini (periudha e pushtimit italian), Xhaferr Bislimi (periudha e pushtimit gjerman, i vrarë me atentat nga celula komuniste e Kukësit). Në vitin 1944 bashkitë u zëvendësuan me Këshillat Popullorë të qyteteve dhe u rikthyen në zgjedhet lokale të korrikut 1992. Nga viti 1992 e këtej kryetarët e bashkisë kanë qenë: Qemal Parllaku (1992-1996, Partia Socialiste), Safet Sula (1996-2000, Partia Demokratike), Ylber Zeneli (2000-2003, Partia Demokratike) dhe Osman Elezi (2003-2007, Partia Socialiste). Hasan Halilaj është i vetmi që ka fituar 2 herë zgjedhjet lokale në vitet 2007 (PD) dhe 2011 (PD, më pas LSI). Më pas u zgjodh Bashkim Shehu (PD), në vitin 2015 dhe Safet Gjici (PS) në 2019-ën.
Ekonomia
Para vitit 1925, fshati Kukës banohej kryesisht nga banorë vendas, aktiviteti kryesor i të cilëve ishte bujqësia dhe blegtoria e cila zhvillohej në të dy anët e lumenjve Drin i Zi dhe Drin i Bardhë. Pas vitit 1925, Mbretëria Shqiptare i kushtoi një rëndësi të veçantë këtij fshati duke i dhënë statusin e një qyteti gjë që u be shkak që ai të popullohet me banorë të ardhur nga Shkodra, Prizreni, Gjakova dhe Gora. Ardhja e tyre shënon dhe futjen në jetën e këtij qyteti të aktiviteteve tregtare dhe prodhuese. Janë këta banorë të rinj që i japin Kukësit një pamje të re përmes ndërtimit të shtëpive të reja dhe moderne dhe krijimit të një fryme të re qytetare përmes aktiviteteve sportive dhe kulturore.
Falë tyre, Kukësi nis të bëhet i njohur si një nyje lidhëse dhe me rëndësi për të dy anët e kufirit. Në ato vite nisën aktivitetin zeje të tilla si: kafet dhe restorantet, tregtia me shumicë dhe pakicë, prodhimet e ëmbëlsirave, fotografia, mjetet moderne te transportit (biçikletat, veturat, kamionat dhe autobusët) ngjyrosja dhe përpunimi i leshit, përpunimi i lëkurës dhe i mishit, prodhimi i rrobave dhe këpucëve, shërbimi postar dhe telegrafik, prodhimi i energjisë elektrike, përpunimi i metalit, prodhimet prej ari dhe argjendi, arkitekturë dhe plan urbanistik, një traditë e re gatimi dhe shërbimi, etj.
Ardhja e sistemit komunist shkaktoi dhe shkatërrimin total të kësaj përvoje, grabitjen dhe sekuestrimin e pronave dhe të pronarëve, shpronësimin e banesave dhe objekteve tregtare, nëpërkëmbjen e të drejtave dhe të lirive elementare të njeriut, degradimin e plotë të elementëve kapitalistë etj.
Kukësi gjatë regjimit komunist ishte një qendër industriale në Shqipëri. Deri në vitet '90, Kukësi kishte një industri të nxjerrjes dhe shkrirjes së bakrit (teknologji sovjetike e viteve '60), nxjerrjes dhe koncentrimit të mineralit të kromit, nxjerrjes së mineralit të kuarcit, prodhimit të materialeve të ndërtimit (materiale inerte, parafabrikate etj), përpunimit të lëndës drusore dhe prodhimit të mobilieve, prodhimit të qilimave dhe sixhadeve, prodhimeve ushqimore (pije alkoolike, prodhime të qumështit, prodhime përpunuese të frutave dhe perimeve, prodhimit te bukës etj.), mbledhjes dhe përpunimit të bimëve mjekësore, prodhime të industrisë mekanike, shërbim hotelier përmes dy hoteleve turistike të cilat pritnin dhe përcillnin dhe disa qindra turistë të huaj, etj.
Kukësi ishte një vend i njohur dhe me traditë në rritjen dhe mbarështrimin e deleve. Cilësia e mishit dhe e leshit të deleve lumjane ishin të njohura në të gjithë Ballkanin. Regjimi komunist dhe veçanërisht fushata antiekonomike e tufëzimit të bagëtive, bëri që numri i krerëve të vijë vazhdimisht në rrënje dhe kjo veç kësaj çoi në ftohjen e dëshirës së blegtorit për të rritur e mbarështruar bagëti.
Kukësi ishte gjithashtu një qendër e njohur e transportit. Krahas llojeve të tjera të transportit, aty ishte i zhvilluar dhe transporti ujor, përmes liqenit artificial të Fierzës, i cili bënte të mundur transportin e mallrave dhe të udhëtarëve.
Një pjesë e konsiderueshme e banorëve të qytetit dhe të fshatrave punonin në zonën nxjerrëse dhe përpunuese të kromit në Kalimash, në minierën e nxjerrjes së bakrit në Gjegjan etj.
Transformimet e domosdoshme ekonomike drejt tregut të lirë pas viteve '90 bën që pjesa më e madhe e industrisë së lartpërmendur të falimentojë tërësisht, sepse ajo industri ishte ngritur për të funksionuar në kushtet e një ekonomie të centralizuar dhe të planifikuar. Mirëpo kjo shkaktoi shumë plage sociale, duke çuar në krijimin e një mase të madhe të papunësh.
Moszgjidhja në kohë e problemeve të pronësisë mbi tokën (veçmas problemet e shumta të krijuara nga shpërngulja e detyrueshme e banorëve të Kukësit të Vjetër pas ndërtimit të HEC-it të Fierzës) shkaktuan shumë konflikte pronësore dhe bllokuan tërësisht nismat e biznesit vendas dhe atij të huaj, duke krijuar një ngërç absurd që ende dhe sot e kësaj dite vazhdon t'a mbajë të mbërthyer dhe nën tension të gjithë Kukesin.
Një rol shkatërrimtar për ekonominë e Kukësit dhe në acarimin e mëtejshëm të problemeve sociale, ka luajtur ekzistenca e kufirit me Kosovën, që nga viti 1948 e më tej pas viteve 90' dhe veçanërisht embargoja e komunitetit ndërkombëtar ndaj ish-Jugosllavisë, gjatë konflikteve etnike pas shpërbërjes së saj.
Lidhjet telefonike ndonëse janë përmirësuar, ato janë ende në një gjendje të mjeruar, për të mos folur për internetin, i cili ende nuk ka gjetur kushtet për t'u shtrirë nëpër familje. Të gjithë këto faktorë, por dhe shumë faktorë të tjerë e kanë detyruar qytetarin e Kukësit të braktisë vendin e të drejtohet për në Tiranë e zona të tjera apo edhe për të emigruar jashtë vendit.
Ky proces ka shkaktuar dhe një largim në përmasa dramatike të njerëzve me arsim të lartë dhe me përvojë pune, duke shkaktuar kështu një boshllëk shumë të madh në administratën publike, në arsim dhe kulturë, shëndetësi etj.
Transporti
right|250px|parapamje|Prill 2015 Qyteti i Kukësit, që nga viti 2009, është kthyer në një nyje të transportit mbarëkombëtar dhe ndërkombëtar, pas vënies në përdorim të autostradës që zë fill në pikën e kalimit kufitar në Morinë. Kjo autostradë e ka vendosur Shqipërinë në rrjetin evropian të autostradave.
Njëkohësisht po punohet në zgjerimin dhe rikonstruksionin e rrugës Kukës-Peshkopi. Edhe një segment i rrugës lidhëse me zonën e Gorës është në zbatim, mirëpo ky segment shtrihet në një terren shumë të vështirë dhe do të kërkojë më shumë kohë dhe fonde për t'u përfunduar.
Duke parë investimet e kryera viteve të fundit, mund të thuhet se kjo pjesë e vendit nuk është më e izoluar si më parë dhe se janë krijuar kushtet për të nxitur investimet private vendase dhe të huaja, në fusha të tjera me leverdi ekonomike, që do të ulnin treguesit e papunësisë dhe do të rrisin mirëqënien e banorëve.
Qeveria shqiptare që prej kohësh ka nxitur projektimin e rrjetit hekurudhor që do të lidhë Shqipërinë me Kosovën dhe me rrjetet e tjera të rajonit dhe që do të kalojë nëpër Kukës, për t'u lidhur me pikën më të afërt, që është qyteti i Prizrenit, i cili ka lidhje hekurudhore me pjesët e tjera të Kosovës dhe të rajonit.
Radio Kukesi
parapamje|300px|Objekti i Radio Kukësit "Ju flet Kukësi...” Kjo sigel zanore që u përhap më 16 tetor 1959, nga katër altoparlantë, që vareshin në pemët e qytetit të vjetër të Kukësit, hapi rrugën e një radioje, që në jetën e saj të gjatë do të bëhej një legjendë e informimit në gjuhën shqipe. Sigla që ende shoqëron mëngjeset e mijëra dëgjuesve, nuk është ndalur në këta 45 vjet.
Kjo radio i afirmoi vlerat në ruajtjen e ndjenjës kombëtare të gjuhës, kulturës dhe historisë, sidomos te shqiptarët jashtë kufijve në Kosovë e Maqedoni, për të cilët u ngrit dhe ky radiostacion që më pas do të identifikohej me vetë qytetin e Kukësit.
Në qytetin e vogël, njerëzit që nuk kishin dëgjuar më parë radio, habiteshin kur nga altoparlantët në vatrat e tyre, hyri vala e Radio Kukësit, që u bë pjesë e pandarë e jetës së tyre.
Fillimi ishte krejt i natyrshëm. Një program i improvizuar, një tribunë ku ngjitet ish-presidenti Haxhi LLeshi, për të prerë shiritin ishte dita e fillimit të kësaj radioje që ishte e dyta në vend, për nga rëndësia dhe numri i dëgjuesve, pas Radio Tiranës. Qyteti dhe rrethi i Kukësit kanë jetën e tyre në këtë radio, që nga viti 1959 e deri më sot. Koha vlerëson si të pazëvendësueshme punën e radios që identifikohet me emrin e qytetit.
Nukleoni
Nukleon,term i cili i referohet llojite te nje protoni ose neutroniu ne nje bertham atomi.
Künten
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Metani
thumb|160px|Pamja e formulës strukturale së metanit thumb|160px|Pamja tridimenzionale e formulës së metanit thumb|160px|Pamja tridimenzionale e formulës së metanit Metani është përfaqësuesi i parë hidrokarbureve i serisë së alkanëve me formulë molekulare CH4. Metani është përbërësi kryesor i gazit natyror, që nxirret nga thellësitë e tokës. Gjendet në gazrat që e shoqërojnë naftën, në galeritë e minierave të qymyrit, në këneta, në formë fluskash, dhe formohet nga shpërbërja e mbeturinave bimore.
Metani pikën e shkrirjes e ka në –184 °C ndërsa ata të avullimit –164 °C. Dendësia e tij është 0.424 g/cm3(në temperaturë –162 °C). Është gaz pa erë dhe përdoret si lëndë djegëse si dhe për ngrohje. Prej metanit mund të nxirren gazra tjerë që e bëjnë këtë të jetë gaz transformues.Emri i perberjes se saj perbehet nga rrenja = met dhe prapashtesa = an
Metani
Metani është përbërës kryesor i gazit natyror, që nxirret nga thellësitë e tokës. Gjendet në gazra që e shoqërojnë naftën, në galeritë e minierave të qymyrit, në këneta, në formë fluskash, dhe formohet nga shpërbërja e mbeturinave bimore. Metani paraqet rrezik në galeritë e qymyreve, sepse me ajrin formon një përzierje, që mund të shpërthejë qoftë edhe një shkëndijë e vogël. Përzierja që përmban 3-7.5% metan kurse përqindje tjetër ajër është shpërthyese. Minatorët duhet të jenë të pajisur me llampë speciale që sinjalizon praninë e metanit.
Metani është gaz pa ngjyrë, pa erë, tretet pak në ujë, është afërsisht dy herë më i lehtë se ajri. Metani digjet në ajër me flakë pa ngjyrë, liron shumë nxehtësi dhe formon doksid karbon dhe ujë.
Metani dhe seria e alkaneve të tjerë në temperaturë të zakonshme tregohet i plogët ndaj substancave me veti të forta okssiduese, siç është permanganati i kaliumit, uji i bromit, etj. Metani shërben lëndë e parë në gatitjen e shumë artikujve dhe të komponimeve organike me interes të madh për jetë. Të rëndësisë së veçantë janë derivatet halogjene të tij, të cilat gatiten me reaksione të hologjeniumit të tij. Halogjenet e metanit janë tretës të mirë organikë, por shërbejnë edhe lëndë fillestare për gatitjen e shumë lëndëve të tjera oreganike.
Metani përdoret për përftimin e hidrogjenit, i cili është lëndë e parë e industrisë së amoniakut, të plehrave kimikëe të azotuara dhe të blozës, që përdoret lëndë shtesë për përgatitjen e gomës teknike, sipas ngjyrës topografike. Metani gjithashtu përdoret si lëndë djegëse në amvisëri, për motorët e automobilëve, për ngjitjen autogjene të metaleve.
Komponimet e metanit
200px|Struktura e Metanit|thumb|left
Komponimi i metanit me oksigjenin na e jep dioksidin e karbonit dhe ujin:
Ketu mund te themi edhe per djegjen e metanit CH4 + 2O2 =CO2+2H2O
Dushk i Madh
Dushku i Madh është një fshat në komunën Dushk në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Mägenwil
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Nizami
Nizam - ushtar i shërbimit të detyrueshëm në kohën e Perandorisë Osmane (më pas edhe ushtari i rekrutuar në këtë ushtri). Organizimin e Nizamit e nisi në fillim të shek XIX Selimi III. E vazhdoi me energji këtë reformë, në kuadrin e përgjithshëm të Tanzimatit, Mahmudi II. Pas shembjes së pashallëqeve shqiptare filloi në Shqipëri në vitet ’30 rekrutimi i rregullt i ushtarëve nizamë. Shërbimi ushtarak ishte i detyrueshëm pa shpërblim për të gjithë myslimanët për 5 vjet si rekrutë e 7 vjet si rezervistë (redif). Të krishterët paguanin një tatim të veçantë (nizamie) në vend të shërbimit ushtarak. Zbatimi i Nizamit u bë një nga shkaqet për shpërthimin e kryengritjeve popullore të viteve ’30 të shek XIX dhe ka lënë një jehonë të gjerë në këngët popullore të kohës.
Mellingen
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Casla, Segovia
Casla, Segovia është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun, të provincës Segovia, në Castile dhe León. Casla, Segovia ka 173 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 17.59 km2.
Buzezi
Buçë është një vendbanim në komunën e Sharrit, Kosovë. Gjeografikisht Buzezi gjendet në krahinën e Opojës e cila përbëhet nga gjithesej 19 fshatra plotësisht të banuara me shqiptar. Ky fshat është krijuar në fillim të luftës së parë botërorë. Në vitin 1914 janë shpërngulur 7 familje nga fshati Brrut i Opojës dhe kan ndërtuar shtëpitë e para në Buzez. Ato ishin: familja Asllani, Halimi, Hasani, Jusufi, Rexhepi, Sadiku dhe Zyberi. Buzezi kufizohet në lindje me fshatrat; Brodosanë, Kuklibeg, Kuk. Në jug me Kosavën dhe Kaprën, ndërsa në perëndim me fshatin Bardhaj dhe në veri me Brrutin dhe Zgatarin.
Komuna e Kamenicës (Maqedoni)
Komuna e Kamenicës është komunë që shtrihet në pjesën lindore të Maqedonisë. Qendra e komunës gjendet në Kamenicë.
Lista e matematikanëve gjermanë
Kjo është Lista e matematikanëve gjermanë.
Komuna e Kamenicës (Maqedoni)
Demografia
Sipas regjistrimit të vitit 2002 në Komunën e ... jetojnë 8 110 banorë nga të cilët x % janë ...
Pulla poste shqiptare: Papa Françesku në Shqipëri – 21 shtator 2014
Pulla poste shqiptare:Papa Françesku në Shqipëri – 21 shtator 2014
Emisioni përbëhet nga 1 seri me 1 pamje
Vlera e serisë: 100 lekë
Përmasat e pullës: 31 x 43 mm
Zarfi i ditës së parë: 740 lekë
Data e emetimit: 21.09.2014
Zarfi i ditës së parë: 200 copë
Autor: Petraq Papa
Shtypur në Shqipëri nga "Adel CO"
Burgonja
Burgonja (frën:Bourgogne) është një rajon administrativ i Francës. Gjendet në qendër të Francës. Rajoni përbëhet nga katër departamente, prefktura dhe qyteti më i madh i rajonit është Dijoni.
Me një sipërfaqe të 31 582 km2 dhe me 4 departamentet e tij, rajoni i Burgonjës është një nga rajonet më të mëdha të Francës radhitet në vendin e gjashtë. Rajoni mbulon 6% të territorit kombëtar. Numëron 2 046 komuna.
Ramadan Shabani
Ramadan Shabani i Kijeves 1865-1931. Është një nga figurat më të shquara në historinë shqiptare për zgjidhjen e ngatrresave e pajtimin e gjaqeve.
Biografia
Ramadan Shabani rrjedh nga një familje e vjetër që ka ndarë pleqni disa brezni me radhë. Bir i Shaban Kajtazit, i cili ka marrë pjesë në Luftën e Dibrës kundër Hajredin Pashës dhe në Besëlidhjen e Pejës, Ramadani u lind në vitin 1865 në fshatin Carravik ku jotonte me parë familja e tij. Aty i kaloi dhe vitet e djalerisë si bari. Kur ishte 16 vjeqar e tërë familja shpërngulen në Kijevë të Llapushës, ku jeton dhe sot. Pa i mbushur ende të njëzetat Ramadani filloi të mirret me pleqni dhe këtë profesion do ta ushtrojë gjatë gjithë jetës me një autoritet dhe aftësi të dalluar ngase gëzonte besim të madhë në shtresat e gjëra popullore. U përpoq sa mundi për emancipimin dhe çlirirmin e vegjëlisë nga shtypja dhe shfrytëzimi shekullor. ,,Beglerët, thontë, e kanë mallin mrena, kurse katunari me krejt mallin âshtë jasht e askush s'e bân gajlen e ti". Më 1913 takohet për herë të parë me Hasan Bej Prishtinën dhe me Isa Boletinin. Pasi mbaroi Lufta e Parë Botërore, ishte kryetar i Komunës së Kijevës, mban lidhje me tribunin e vegjëlisë, Bajram Currin. Pleqtë tregojnë se në një tubim në kullën e Minush Sylës nga Damaneku, afër Kijevës, Ramadani u pat thënë të pranishëmve: „Kam nêjte me Bajram Currin n'Junik e m'ka thanë se kur t'binë ni rasad si e ka qitë hazdreti Lenini i Rusisë, era e kralive s'ka me u nie n'Evrope e n'Ballkan". Ishte përkrahës i madh dhe këshilltar i Azem Galicës dhe, pas përleshjes së përgjakshme me 3 maj 1919 në mes të xhandarmerisë dhe të Çetës së Azem Galica në Kijevë dhe fshatrat për rreth, bashkë me Azemin dhe luftëtarët e tij shkon në Shkodër. Në Shqipëri qëndroi dy vjet dhe njihet me patriotët e dalluar demokratë të kohës si Hoxhë Kadriun e Prishtinës, Luigj Gurakuqin dhe Avni Rrustemin. Më 1921 kthehet në Kosovë ku i kushtohet krejtësisht punës së pandërprerë në pajtimin e gjaqeve dhe zgjidhjen e ngatrrësave e grindjeve, i bindur (siç dëshmojnë edhe fjalet e tij që përsëriten ende nga pleqt tanë në moshë) se pajtimi i gjaqeve, ndalimi i gjakderdhjes dhe i hakrnarrjes nuk është vetëm çështje e dy personave apo dy famiijeve, por është një gjë shumë me rëndësi për jetën dhe fatin e vetë popullit.
Dekorimi nga presidenti Sali Berisha
Me rastin e 115 vjetorit të Lidhjes shqiptare të Prizrenit, Presidenti i atëhershëm dhe Kryeministri i sotëm i Republikës së Shqipërisë, Dr.Sali Berisha, e dekoroi Ramadan Shabanin me „Urdhërin e Lirisë të klasës së parë“, si „udhëheqës dhe organizator i shquar i kryengritjeve gjithëkombëtare për pavarësi që sollën krijimin e shtetit shqiptar në vitin 1912“. Është ky urdhëri më i lartë që jepej në Republikën e Shqipërisë.
Xhemal Naipi
parapamje|Xhemal Naipi [[Skeda:Xhemal Naipi (nënshkrim).svg|150px|Nënshkrim]] Xhemal efendi Naipi (Shkodër, 1 mars 1889 - Burgu i Burrelit, 1955) ka qenë kadi, myfti dhe Kryetari i parë Këshillit Kombëtar të Shqipërisë, nga 27 mars 1920 deri më 1920.
Biografia
Lindi në qytetin e Shkodrës, i biri i Hasan Naipit, në një familje të vjetër e të njohur qytetare, e përmendur për ushtrimin e detyrës së kadinjëve (gjyqtarëve) në kohët e Perandorisë Osmane, me lidhje të shumta fisnore e miqsore me familje në zë të qytetit. Arsimin fillor dhe të mesëm e mori në vendlindje, kurse studimet e larta i ndoqi dhe i përfundoi në Stamboll në dy degë: në teologji dhe jurisprudencë, duke i qëndruar traditës familjare. I mbrujtur si me kulturë lindore ashtu dhe perëndimore, zotëronte persishten, arabishten, turqishten, italishten dhe frëngjishten.
Në vitet 1913 - 1916 qe kadi, kohë kur edhe qe kryetar i komisionit të arsimit të Shkodrës, hapi tri shkolla fillore që mbaheshin me fondet e Bashkisë. Më 1916 nga fusha e arsimit emërohet drejtor i përgjithshëm i Vakufeve, hera e parë kur ky institucion përshtatej me një realitet nacional tashmë. Ndihmoi pa u kursyer Komitetin "Mbrojtja Kombëtare e Kosovës", e reflektuar kjo nga letra e 22 shkurtit 1920 që Komiteti i dërgon nga Tirana nënshkruar nga Hoxhë Kadria: "Presim shumë shërbime nga kadia patriot, Z. Xhemal efendi. Te tanë janë kondend nga ai. Lutemi t'i paraqitni të falat t'ona."Në një protestë të datës 30 janar 1919, e botuar më 31 janar 1919 në të përkohshmet "Koha e re" dhe "Populli", në mes të tjerash shprehej: "A thue na shqiptarët, e sidomos shkodranët, nuk jena regjë ma me proteksione të hueja... Të na hiqen sysh ngatrrestarët e ta largojnë prej Shqipnisë zemrën e keqe që kanë, se kombi shqiptar nuk don gja tjetër, po qeverinë e vet pa proteksione."Gjatë kohës së Mbretërisë, u zgjodh deputet i Shkodrës në Legjislaturën III (10 shkurt 1937-prill 1939). Me filliminin e luftës, u internua si anti-italian në Ceresara të Mantovës, ku u mbajt deri më 1942. Pas kthimit, u përfshi në çetat legaliste. Në nëtor 1943, në mbledhjen e Zall Herrit, u zgjodh Kryetar i Lëvizjes së Legalitetit.
Pas marrjes së pushtetit nga komunistët, qëndroi i fshehur gjer më 1946. Gjatë viteve 1945-1946, iu konfiskua pasuria, kurse familja iu internua në Berat. U dorëzua me shpalljen e amnistisë. U arrestua më 7 tetor 1946, dhe me vendim nr. 218, datë 23 qershor 1947, Gjykata Ushtarake e Shkodrës e deklaroi fajtor për «pjesëmarrje në organizatë e cila ushtronte aktivitet kundër pushtetit popullor» dhe për «agjitacion e propagandë kundër pushtetit», dhe e dënoi me burgim të përjetshëm me punë të detyruar, humbjen e të drejtave civile-politike për jetë dhe konfiskimin e pasurisë së tundshme e të patundshme. Njohu shumë prej kampeve të punës së detyruar në të gjithë vendin.
Vdiq në vitin 1955, në burgun e Burrelit. Është dekorua nga Presidenti i Republikës me urdhërin «Për Veprimtari Patriotike të Klasit I» (me rastin e 75 vjetorit të Kongresit të Lushnjës), si dhe me medaljen «Pishtar i Demokracisë».
Zhelini
Zhelin (greqisht: Χιλιόδενδρον/Khiliódendron) është fshat në qarkun i Kosturit, Greqi. Përpara vitit 1927, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Ζελήνη/Zelíni.
Golloborda
Golloborda (Bullgarisht: Голо Бърдо/Golo Bărdo, Maqedonisht: Голо Брдо/Golo Brdo) i referohet një zone gjeografike prej 24 fshatrash tradicionalisht nga të cilët 18 ndodhen kryesisht në Shqipërinë lindore, me një pjesë të vogël të përbërë nga gjashtë fshatra që shtrihen brenda Maqedonisë së Veriut. Ky rajon ndodhet brenda qarqeve Dibër dhe Elbasan, të cilët përmbajnë fshatra bullgarë dhe shqiptarë.
Ky rajon, si rajonet fqinje, ka qenë historikisht i lidhur ekonomikisht me qytetin e Dibrës, i cili tradicionalisht nga banorët quhej thjesht "Qyteti".