cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skica për zhvillimin e televizionit dhe kinematografisë në Kosovë
Ne vitin 1970 punësohet edhe Murat ZEKA (1940-), në TVB vjen nga puna e arsimtarit të artit figurativ. Në vitin 1980 shpërngulet në Australi nga represioni i policisë serbe. Pos kronikave të emisionit për lajme, ka punuar shumë reportazhe, udhëpërshkrime dhe emisione muzikore. Filmin e parë profesional e xhiroi në vitin 1977 “RUFAITË” në prodhim të Kosova-filmit.
Ne vitin 1971 punësohet Shaban GASHI (1939-1990), në TVB vjen nga puna e fotografit shumëvjeçar në Prizren. Më vonë studion kamerën në Akademinë e filmit në Zagreb. Pos punëve të rëndomta për lajme, ka xhiruar edhe emisione nga kultura dhe emisione dokumentare e muzikore. Ka asistuar në shumë projekte te xhiruesi R. Sopi për Kosova-film dhe RTP.
Ne këtë vit punësohet edhe Agron SEDLLARI (1944). Në TVB vjen nga puna e teknikut të bujqësisë. Në vitin 1989 shpërngulet familjarisht në Zvicër nga represioni serb. Ka punuar në lajme dhe në shumë emisione dokumentare e muzikore. Në vitin 1972 punësohem edhe unë, Shukri KAÇANIKU (1951). Në TVB shkova nga Mitrovica, pas mbarimit të shkollës së mesme, me përvojën 3 vjeçare në kino-klubin “Optika”, ku kam punuar me kamerën 2x8mm. Më vonë vijova studimet në Akademinë e filmit në Beograd, degën e kamerës. Pos kronikave dhe reportazheve dokumentare dhe programeve të rregullta, kam xhiruar filma TV “Kopshti i pleqërisë” 1977 “E kafshoja terrin” 1977”, “Një jetë e tërë” 1980, serialin për fëmijë “Fidani” 1980 etj. Shumë filma dokumentarë, ndër ta, atë të parin, filmin profesional dokumentar, më 1974, me titull “KOSOVA”, në regji të Ekrem Kryeziut dhe në prodhim të Lidhjes Turistike të Kosovës.
Kështu, lirisht mund të themi se fillet e kinematografisë kosovare ishin në atë bërthamën e vogël të redaksisë shqiptare të “Pasqyrës televizive” në TV Beograd. Kjo redaksi, pastaj, me fillimin e punës të Televizionit të Prishtinës, më 1974, do të pasurohet me një numër të konsiderueshëm xhiruesish të shkolluar e të talentuar.
Ja një radhitje e filmave dhe serialeve të realizuara në TV PRISHTINA PRODUKSIONI I FILMIT DHE SERIALEVE  NË TV PRISHTINA Realizuar me  kamera filmike dhe negativ 16 mm
KOSOVA NË KINEMATOGRAFINË E ISH-JUGOSLLAVISË 1945-1965
Deri në vitin 1965 janë xhiruar 2977 tituj.
Shumë pak në Kosovë.
Nga 2977 tituj në periudhën 1945 – 1965, në Kosovë dhe për Kosovën janë xhiruar  29  filma,  26 dokumentarë dhe 3 filma artistikë :
Kinematografia në ish Jugosllavi, mbas Luftës së Dytë Botërore, zhvillohet sipas kritereve të politikës së Lidhjes së Komunistëve. Ndërkaq, drejtpërdrejte për zhvillimin e kinematografisë në vend merrej Komiteti për Kinematografi i Qeverisë së RFPJ-së në Beograd, kurse nëpër republikat e tjera kanë funksionuar qendrat republikane të kinematografisë. Nga ky organizim, Kosova ishte lënë anash dhe nuk kishte asnjë ndikim ose asnjë mundësi për pjesëmarrje ne prodhimin e filmit dokumentare dhe te luajtur artistik si dhe në shkollimin e kuadrit për kinematografi, sikur pjesët e tjera të ish-Jugosllavisë. Mbas Plenumit te 4 te PK te Jugosllavisë me 1966, ku dënohet politika anti shqiptare e Rankoviqit  fillon te depërtoj fryma e re ne zhvillimin e  kulturës ne Kosove. Kështu fillon edhe kinematografia me formimin e Qendrës për kulture te Kosovës.
AKTIVITETI I QENDRËS KULTURORE TË KOSOVËS : Përpos aktivitete tjera, qendra është mare edhe me prodhim te filmit, ne mungese te shtëpisë filmike ne Kosove. Ajo i prodhoi këto projekte :
1967: “UKA I BJESHKËVE TË NEMUNA” – filmi i pare artistike që flet shqipe në ish-Jugosllavi
1.“UKA I BJESHKËVE TË NEMUNA”, format 35 mm Widescreen 1:1,66 color Skenari : Murteza Peza, Abdurrahman Shala dhe Kole Çashule Regjia : Miodrag-Miki Stamenkoviq Drejtor i fotografisë : Branko Ivatoviq Ass. regjisor : Ekrem Kryeziu
3.1968 ”SKENDERBEU” format 35 mm, dokumentar Regjia : Zdravko Velimirovic
LIDHJA TURISTIKE E KOSOVËS: Është producent i filmit turistik-dokumentar :
“KOSOVA “ 1974 formati 16mm kolor Skenari dhe regjia: Ekrem Kryeziu Kamera: Shukri KAÇANIKU
Me formimin e Kosova filmit fillon kinematografia e mirëfilltë kosovare
AKTIVITETI I KOSOVAFILMIT KOSOVAFILMI- U themelua në shkurt të vitit 1969 nga Kuvendi i Kosovës. “Kosovafilmi”kultivoi me përkushtim vlerat artistike të kinematografisë kosovare në kushtet dhe rrethanat tejet specifike. Financohej nga buxheti i Kosovës.
Drejtori i parë i “Kosovafilmit” ishte Abdurrahman Shala (1922-1994), njëri ndër aktorët më të mëdhenj të kinematografisë shqiptare në Kosovë. Deri ne vitin 1974 Kosovafilmi angazhonte xhirues nga ish Jugosllavia, kurse me ardhjen e Azem Shkrelit (1938-1997)si drejtor, filluan gjerat te ndryshojnë. Se pari, ai angazhoi xhiruesin e TVP Rudolf Sopin (1932-1984), qe te bej hulumtime dhe zgjedhje për blerjen e teknikes filmike per nevojat e Kosovafilmit. Kështu ne vitin 1975 nga firma ARRIFLEX e Munihut arritën 2 kamera 35 mm Arriflex 2C dhe një 16mm Arri st 16 mm, me komplet pjesët dhe optika e nevojshme, qe për atë kohe përdoreshin ne xhirime ne ish Jugosllavi. Teknika filmike ne vitin 1999 u bajt ne Serbi bashkë me stabilimentet tjera prone e Kosovafilmit.
Projektet e para filmike të ndërmarrjes së vetme për prodhim të artit filmik KOSOVAFILM i realizuan kineastët : Rudolf SOPI, Afrim SPAHIU, Shaban GASHI, Murat ZEKA, Shukri KAÇANIKU dhe Agron NELA me regjisorin e skenaristin Ekrem Kryeziu dhe Besim Sahatqiu.
Me fillimin e produksionit të pavarur u vunë themelet e prodhimtarisë filmike origjinale, me ngjyrime të theksuara autoktone, që flisnin shqip dhe që paraqisnin kulturën e traditën tonë, por pati edhe dështime evidente në koprodukcionet me producentë të tjerë, ku nuk iu kushtua kujdes aspak shkollimit te kuadrit teknik dhe artistik nga Kosova.
Afrim SPAHIU-(1951), Dibër, Maqedoni. I punësuar si xhirues në Kosovafilm nga viti 1976. Kuadri i parë që vjen në Kosovë pas mbarimit të shkollimit për kamerë në Zagreb. Si bursist i RTP-së, punon një vjet në TV Prishtina e mandej vazhdon karrieren në Kosovafilm. Realizon me sukses disa filma dokumentarë dhe artistikë. Filmin e parë dokumentar e realizon në vitin 1976 me regjisorin Besim Sahatçiu “117”, kurse më 1980 filmin artisik “Gjurmët e bardha” në regji të Ekrem Kryeziut. MENDUH NUSHI-( 1953), Pejë. Pas përfundimit të Akademisë së filmit në Zagreb më1979 kthehet në Kosovë dhe punësohet në Akademinë e Arteve në Prishtinë si mësimdhënës i lëndës së fotografisë, në degën e disejnit grafik. Bashkëpunon me Kosovafilmin në disa projekte. Filmin e parë e xhiron në vitin 1984 “Njeriu prej dheut” në regji të Agim Sopit.
SHKOLLIMI I KUADRIT PËR KINEMATOGRAFI DHE TV NE KOSOVE Para vitit 1977 nga Kosova shume pake studentë shqiptare kanë studiuar kamerën ne akademi te filmit: Fatmir Bajrami ne vitin 1974 vjen nga Franca, kurse Afrim Spahiu me 1975 nga Kroacia ,kurse 2 studentë nga Kosova qe kanë kryer studimet ne akademinë e njohur FAMU ne Praga te Çekisë ne vitin 1977 Destan Seferaj dhe Rifat Dobra  nuk kthehen ne vendlindje por mbesin ne boten e jashtme.
Në vitin 1977 RTP dërgon në shkollim komplet një gjeneratë të studentëve nëpër akademitë e filmit dhe TV-së në ish-Jugosllavi. Konkretisht, në Beograd dhe Zagreb,ne te gjitha degët e prodhimit filmik, studentët e katedrës së kamerës: Fatos Kastrati(1954-2007), Sylejman Klokoqi, Xhon Marku, Milazim Salihu,, Njazi Qukiq, Rafet Elezi, Nazmi Hajrullahu të cilët kthehen në Kosovë pas 4 vjetëve edhe fillojnë punën në TV Prishtina dhe Kosovafilm. Disa prej tyre edhe realizojnë filmat e parë artistikë të metrazhit të gjatë.
TELEVIZIONI I PRISHTINES - Teknika filmike dhe elektronike ENG qe numëronte afërsisht 40 kamera dhe 1 komplet për xhirime animacioni me pjesët përcjellëse, 3 autoreportazhe OB e shume pjese teknike  për montazhin filmik dhe elektronik, shume reflektor për ndriçim etj. u vodhën ne mënyrë te organizuar gjate viteve 1992-99 nga Televizioni i Serbisë RTS.
Produkcioni i Televizionit Prishtina –sektori i kamerës:Lista e punëtoreve te sektorit te kamerës deri ne mbyllje nga policia serbe me 5.07.1990. Xhiruesit filmik dhe ENG : Ruzhdi Fejzullahu, Shaban Gashi, Shukri Kaçaniku, Nihat Zherka, Fatmir Bajrami, Miodrag Stojanovic Lulzim Shasivari, Aziz Krasniqi, Fatos Kastrati, Rafet Elezi, Milazim Salihu, Njazi Çukiç, Branko Milosavljevic, Fadil Turuskovic, Halim Kollqaku, Sahit Kokoli, Nazmi Hajrullahu,Shaip Dubova, Leonard Mulliqi, Bedri Dibra, Novica Tanasijevic, Tefik Gashi, Ahmet Konjusha, Tarik Pagarusha, Dervish Lekaj e Remzi Abdullahu (Kurse para vitit 1999 per arsye te ndryshme e kan leshuar TVP keta xhirues : Urim Ukimeri 1978, Ramadan Bobaj 1979, Fadil Bajgora 1980, Murat Zeka 1981, Agron Sedllari 1988, Sylejman Klokoqi 1986 ne RTS Beograd, Xhelil Halili 1987 Dragan Grubanovic 1988 dhe Kujtim Bejtullahu 1988).
Kamermanet : Nexhdet Osmani,Anton Noka, Dimitrije Puzhic, Ruzhdi Domi, Abaz Zeka, Abdullah Berisha, Xhevdet Shala, Sadik Shabani, Jusuf Rizvanolli, Ekrem Perjuci, Adnan Sulejmani, Smajo Gashi, Zoran Popovic, Dragan Djordjevic, Agim Rukovci, Gazmend Ballabani, Gazanfer Nishliu,
Viti 1978 , ERA DHE LISI- komplet prodhim kosovar. Ne vitin 1978 filloi realizimi i projektit filmike dhe serial TV ma te madhe deri atehere ne Kosove. Ne projekt kane qen te anagazhuar pos aktoreve kosovare edhe nje numer i konsiderushem i specialisteve filmik dhe TV nga Televizioni Prishtina. Konsiderohet se projekti ERA dhe LISI ka qene suksesi i madhe artistike dhe organizative i kinematografise dhe televizionit Kosovare. “Era dhe lisi” Çmimet : “Arena e Artë” për skenar “Pula 1979” (Petrit Imami) “Arena e Art” për rolin kresor “Pula 1979”(Abdurrahman Shala) “Shperblimi tradicional i kritikeve te filmit” Sarajeve 1979” PRODUKCIONI I KOSOVAFILMIT 1969-1990 “Dashuria e parë” 1970, “Rekuiem për të nesërmen” 1970, “Koka ime e krisur” 1971, Si të vdiset 1971, Hedhësit e bombave, 1973, Sulmi i kuq 1974, Dervishi dhe vdekja 1974, Majat e Zelengorës 1976. (Keta filma jane punuar nga xhirues jashtë Kosoves dhe shumica e ketyre filmave jane koprodukcione ku vetem disa aktore nga Kosova kane mare pjese). 1979- Kur pranvera vonohet
Lekë Zaharia
Aleksander Zaharia (? - 1444) ka qene një fisnik arbër nga familja Zaharia. Ai ishte biri i vetëm i te atit Koja Zaharia dhe nenës se tij Bosa (ose Bosha) e cila kishte gjithashtu një bije, Bolja, qe e quajti djalin e saj Koja sipas babait te tij.
Problematika
Vrasja e Lekë Zaharisë, i cili nuk kishte trashëgimtar, ngriti çështjen e trashëgimit të qytetit të rëndësishëm dhe zotërimeve të tij të Dejës. Venediku, duke bërë për vete nënën e të vrarit, u përgatit për të vënë dorë mbi këtë qendër të rëndësishme doganore.
Skënderbeu dërgoi pranë saj Vrana Kontin për ta bindur që ta vinte qytetin në mbrojtje të Lidhjes Shqiptare të Lezhës. Pushtimi i qytetit nga venedikasit dhe lajmet diskredituese që kishin përhapur ata se Skënderbeu kishte gisht në vrasjen e Lekë Zaharisë, u bënë shkak për shpërthimin e luftës që ndërmori Lidhja e Lezhës kundër sundimit të Venedikut mbi qytetet shqiptare.
Sipas Marin Barletit, në 1445 gjatë ceremonisë së martesës së motrës së Skënderbeut Mamica Kastriotit, ai pati një grindje me Lekë Dukagjinin. Arsyeja e kësaj grindjeje ishte një grua me emrin Irenë Dushmani, nga familja fisnike e Dushmanëve.
Si duket ajo preferoi Zaharian, gjë e cila nuk u pranua nga Dukagjini. Në një luftim të ndodhur në dasmë Lekë Dukagjini mbeti i plagosur, dhe shpëtoi vetëm me ndërhyrjen e Vrana Kontit. Më pas, Lekë Zaharia u vra në një pritë dhe Lekë Dukagjini u akuzua për këtë vrasje.
Lidhja e Lezhës
Ne 1444 ai ishte një nga themeluesit e Lidhjes së Lezhës which included some other members of Albanian nobility :
Vdekja e Lekes
Sipas Marin Barletit, ne 1445 gjate ceremonisë se martesës se motrës se Skanderbeg Mamica Kastrioti, ai pati një grindje me Lekë Dukagjini. Arsyeja e kësaj grindjeje ishte një dora e Irene Dushmani. She seemed to prefer Zaharia, while this was not accepted by Dukagjini. A skirmish happened and Lekë Dukagjini remained wounded, saved only by the intervention of Vrana Konti. Two years later, in 1447, Lekë Zaharia was killed in an ambush and Lekë Dukagjini was accused for this murder.
Original Venetian documents show that this murder happened in 1444. According to Venetian chronicler Stefano Magno it was Nicholas Dukagjin, Zaharia's vassal, who killed Lekë Zaharia in the battle, not Lekë as stated by Marin Barleti. Stefano Magno also stated that, before he died, Lekë Zaharia expressed his wish that his properties should be handed over to Venetian Republic.
Me pas
Having left no heirs, the fortress of Dagnum was claimed from Skanderbeg in the name of League of Lezhë, whose Lekë Zaharia was a participant. However, his mother surrendered the castle to the Venice Republic. This events triggered the Albanian Venetian war which lasted two years. In the end the castle of Dagnum remained in Venetian hands toward an annual tribute to Skanderbeg.
Genc Anastasi
Genc Anastasi është një aktor shqiptar. "Beni ecën vetë" është filmi i tij më i njohur. Është një film i vitit 1975 dhe zgjat rreth 80 minuta. Sugjeruar nga Valaa......
Lela Kokona
Lela Kokona (Dardha) ka lindur më 21 dhjetor 1949, në Burrel. Ka kryer shkollën e Gjuhëve të Huaja, dega rusisht në Tiranë. Ajo lindi e u rrit në një familje me tradita patriotike dhe intelektuale.
Biografi
Lela largohet nga Tirana dhe vendoset në Shijak, ku ajo martohet me një djalë nga ky qytet. Ishoqi, Tofiku, ishte mësues i gjuhës dhe letërsise shqipe, por kishte studiuar edhe histori e gjeografi. Serioz e i përkushtuar, ai ka qenë drejtor shkolle për 25 vjet, në shkollën 8-vjecare të fshatit Rreth, fare pranë Shijakut. Në vitin 1971 edhe Lela fillon punë si mësuese, fillimisht e rusishtes, por më pas, duke iu bërë kjo e pamundur, ndërron profil dhe kalon si mësuese e ciklit të ulët. Punonte me pasion dhe dëshirë dhe klasat e saj, gjithmonë dilnin me rezultate të larta.
Kjo i jepte edhe më shumë motiv dhe stimul për të punuar. Brenda një kohe të shkurtër, Lela përshtatet me këtë ambient të ri, madje duke u bërë shumë e dashur dhe e afërt për fëmijët dhe kolegët. Dhe puna e shpërblen gjithnjë njeriun; Nga viti 1990, deri në 1995-ën, vit në të cilin doli në pension, kreu detyrën e përgjegjëses së punës metodike për ciklin e ulët për ish komunën Xhafzotaj, duke inspektuar shkollat 8-vjecare të fshatrave Xhafzotaj, Sallmone, Koxhas- Borakaj, Rreth, Pjesëz; për ish komunën Maminas, e cila përfshinte fshatrat Maminas, Rrubkekë, Metaliaj; për komunën Gjepalaj: shkollat e fshatrave Gjepalaj, Hardhishtë, Shetel, e Shtrazë. Përvec kësaj, Lela është aktivizuar edhe me grupet kulturore dhe artistike në fshatrat Koxhas, Borakaj dhe Xhafzotaj, duke tërhequr sidomos gratë dhe vajzat e kësaj zone. Gjitashtu, lela Dardha ka qenë aktiviste e organizatës së frontit dhe Gruas në qytetin e Shijakut ku është dalluar për punë të të frytshme e të palodhur për Lelën, kjo ishte veç të tjerash edhe një mundësi e mirë për të njohur më në thellësi jetën e atyre njerëzve, përpjekjet, sakrificat për mbijetesë, por edhe zakonet dhe mënyrën e jetesës, çka, më vonë, do t’i vlente shumë në aktivitetin e saj letrar.Në vitin 1995 Lela Dardha del në pension të parakohshëm dhe pak muaj më pas, kthehet në Tiranë me gjithë familjen, Tofikun dhe djalin, Bashkimin, asokohe i punësuar në Ambasadën Franceze, sot në atë Spanjolle, ku mbulon kryesisht cështjet konsullore.
Në vorbllën e trazuar të kohës, ajo i rikthehet mësimdhënies, duke u angazhuar si mësuese në shoqatën humanitare franceze ‘’Fëmijët e Botës’’ (Enfants du Monde), që merrej me strehimin dhe integrimin e fëmijëve të rrugës. Aty vë tërë forcat dhe shpirtin e saj për të mësuar, por edhe për të ndihmuar me sa mundej, por me gjithë fuqinë e dhpirtit të saj energjik, ata fëmijë të harruar të fatit.
Veprimtaria profesionale sociale, mesuese, gjuhetare
Në fakt, edhe pa një formim të mirëfilltë të profilizuar, krejt vetvetishëm, ajo bëri më së miri punonjësen sociale. Orët e mësimit ishin për fëmijët momenti më i gëzuar i ditës, momenti kur ata ndjenin përfilljen dhe dashamirësinë, kujdesin dhe dashurinë. Ndjente se puna me ata fëmijë në nevojë po bënte diçka madhështore e të fuqishme me jetën e saj. Ishte kjo mirënjohja më e mirë dhe dhurata më e çmuar, që jeta i kishte bërë dhe që e shoqëronte si një aureolë. Në vitin 2014-2016 Lela u angazhua ne një tjetër shoqatë humanitare, me qendër në Francë, e cila merrej me fëmijët dhe të rriturit me ‘’aftësi ndryshe’’. Me shumë punë dhe përpjekie, bashkë me motrat misionare franceze, Helene-Jeanne dhe Odette Marquet, e dekoruar nga Presidenti i Republikës për aktivitetin e saj humanitar në Shqipëri, disa bashkëpunëtorëve dhe aktivistëve shqiptarë dhe prindër fëmijësh të prkur nga ky problem, u bë e mundur themelimi i ‘’Shtëpisë së Yjeve’’. Qëllimi i saj ishte pritja dhe trajtimi me dashuri njerëzore, respekt dhe me sa ishte e mundur integrimi i tyre në shoqëri, si njerëz të barabartë e të denjë për respekt e vlerësim. Misioni i Lelës ishte që t’i mësonte atyre njerëzve me aftësi ndryshe nga të tjerët, shkrimin, leximin, por edhe njohuri e nocione të tjera të fushave të dijes, sipas mundësisë përthithëse të secilit. Ishte një punë e vështirë, delikate, disa herë e shoqërurar edhe me tension.
Duhet theksuar se Lela ishte mësusese vullnetare, pa asnjë lloj pagese a shpërblimi material; shpërblimi që ajo kërkonte e merrte ishte më i madh se aq, ishte mirënjohja dhe respekti që merrte nga njerëzit që kishte rrotull, sidomos nga prindërit, të cilëve falenderimi dhe bekimet që jepnin u lexoheshin në fytyrë edhe pa qenë nevoja t’i shprehnin me fjalë. Ishte një punë nën moton, ‘’Nëse doni të më shpërbleni, bëni edhe ju kështu’’. E gjithë kjo përvojë jete i shërbeu në krijimtarinë e saj letrare, së cilës iu perkushtua më pas. Lela Kokona Dardha, sic njihet në shkrimet e saj, është autore e pesë romaneve dhe e një numri jo të vogël skicash, të botuara në faqet kulturore të shtypit të përditshëm.
Botime si shkrimtare
Në vitin 2015 botoi romanin, ‘’Kujtime të Trishta’’ ISBN: 978 9928 179 98 2
Vitin 2016 botoi romani ‘’Fate të trashëguara’’. ISBN: 978-9928-4323-3-9 Ky roman është një psikanalizë origjinale e mjedisit tradicional shqiptar, por edhe një himn për gruan.
Në vitin 2017 botoi ‘’Dashuri Rrëqethëse’’ ISBN: 978-9928-4427-2-7 Në vitin 2019 botoi romanin ‘’Në telat e kitarës melankolike’’ ISBN: 978-9928-268-19-8
Në vitin 2020 botoi romanin ’’Me sytë nga deti’’ ISBN: 978-9928-00-433-8 që është edhe romani i fundit i saj.
Ajo çka të mahnit në rastin e Lelës, është se ajo gjithmonë përpiqet të mbetet e re dhe aktive, me gjithë vitet që ikin dhe ngjarjet që rrjedhin. Ajo mund të përbënte nje shembull, apo model, për shumë gra e vajza të këtij vendi, të cilat të pafuqishme dhe pa kurajon për t’u përballur, shtyjnë ekzistencën e tyre nën qiellin përherë gri të mjedisit tradicional shqiptar. Ndërsa Lela guxon. Për sa kohë, udhërrëfyese të saj janë mirësia, drejtësia dhe ndershmëria, ajo jeton lumturisht jetën e saj dhe thith ajrin e kulluar të lirisë.
Honorary Aëard- Elita e gruas shqiptare - ‘’Per aktivitetin e saj te spikatur si mesuese, shkrimtare dhe aktiviste humane e gruas ne Shqipëri’’
Referencat
Suplementi Pena Shqiptare/ Lela Kokona Dardha: E dashuruar me artin e fjalës | Gazeta Telegra
fLELA KOKONA(DARDHA), SHKRIMTARJA PSIKOANALISTE – Dielli | The Sun (gazetadielli.com)
Lela Dardha Kokona:Në këtë vel zgjimi,u zgjova mes dy ndenjash (gazetadestinacioni.al)
Lela Kokona Dardha | POETIC GALAXY ATUNIS (atunispoetry.com)
Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit
Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit është krijuar me anë të Vendimit të Këshillit të Ministrave Nr.248, datë 27.04.2007, i ndryshuar. Kjo agjenci është bërë funksionale me emërimin e Drejtorit të Përgjithshëm të saj në shtator të vitit 2007. Nga kjo periudhë dhe deri në janar të vitit 2008 është bërë i mundur plotësimi i agjenicisë me stafin e saj. Që nga kjo periudhë agjencia funksionon me efikasitet të plotë.
Strategjia Ndërsektoriale për Shoqërinë e Informacionit
Dokumentat kryesore ku është mbështetur Strategjia Ndërsektoriale për Zhvillimin e shoqërisë së informacionit 2007-2013 janë:
Lidhje të Jashtme
https://web.archive.org/web/20150206143719/http://www.akshi.gov.al/
Bârsăneşti
Bârsăneşti është një komunë në qarkun Bacău në Rumani. Ka një popullsi prej 5199 banorësh dhe sipërfaqe 70.38 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 4 fshatrave: Albele, Bîrsăneşti, Brăteşti, Caraclău.
Sao Tome dhe Principe
Sao Tome dhe Principe ose siç njihet zyrtarish Republika Demokratike e Sao Tome dhe Principe (Gjuha portugeze: República Democrática de São Tomé e Príncipe) është një vend i vogël, i cili përbëhet prej dy ishujve në Gjirin e Guinesë. Ishujt janë të vendosur 140 km larg, dhe gjendet rreth 250 kilometra në veri-perëndim të brigjgdetit të Gabonit. Sao Tome është e vendosur pothuajse saktësisht në ekuator. U emërua sipas Shën Thomait, në të cilën ditë portugezët zbuluan këtë ishulli.
Historia
Ishullin u zbulua nga marinarët portugez në mes viteve 1469 dhe 1472. Vendbanimi i parë Sao Tome e ngriti në vitin 1493 Alvaro Caminha i cili kishte marrë tokën nga mbreti portugez. Principe është themeluar nga një marrëveshje e ngjashme në vitin 1500. Portugezët, duke përdorur skllevërit në mesin e shekullit të XVI e shëndrruan ishullin në eksportuesin më të madh të sheqerit në Afrikë.
Politika
Sao Tome dhe Principe është republikë.
Gjeografia
Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve Shën Toma dhe Principe është 1,001 km2 shtrihen rreth koordinatave gjeografike 1 00 ‘‘‘V’’’, 7 00 ‘‘‘L’’’.
Ishujt Shën Toma dhe Principe kanë një vijë bregdetare 209 km dhe nuk ndajnë ndonjë pjesë të tyer me fqinjët.
Klima në Ishujt Shën Toma dhe Principe është tropikale e nxehtë me vapë dhe një sezon reshjesh shiu që fillonë në tetor dhe zgjatë deri në maj.
Relievi i Ishujve Shën Toma dhe Principe është vullkanik dhe malorë. Pika më e ultë e relievit 0 m është përgjatë bregdetit në oqeanini Atlantik dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,024 metrave në vendin e quajtur Pika e Shën Tomës (ang.: Pico de Sao Tome ).
Ekonomia
Ekonomia e shtetit
Demografia
Popullsia: 159 883 (korrik 2000)
Struktura sipas moshës:
0-14 vjet: 48% (38 588 meshkuj, 37 624 femra)
15-64 vjet: 48% (37 216 meshkuj, 39 959 femra)
65 + vjet: 4% (meshkuj 2961, femrat 3535) (2000).
Rritja e popullsisë: 3.16% (2000).
Raporti sipas gjinisë:
lindja: 1.03 meshkuj / femra
nën 15 vjet: 1.03 meshkuj / femra
15-64 vjet: 0.93 meshkuj / femra
65 + vjet: 0.84 meshkuj / femra
total: 0.97 meshkuj / femra (2000).
Vdekshmëria foshnjave: 50.41 të vdekur/1.000 lindje (2000).
total: 65.25 vjet
mashkuj: 63.84 vjet
femra: 66.7 vjet (2000 est).
Numri i fëmijëve për grua: 6.08 fëmijë të lindur / grua (2000).
Gjuha: portugalisht (zyrtare)
Arsimimi:
Përkufizimi: mosha 15 + të cilët mund të lexojnë dhe shkruajnë
gjithsej: 73%
meshkuj: 85%
gratë: 62% (1991).
Kultura
Kultura e Shtetit
Të tjera
* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime
Maxhunaj
Maxhunaj është një vendbanim në komunën e Vushtrrisë, Kosovë.
Njësia administrative Libofshë
Komuna Libofshë është një komunë në Shqipëri.
Llamburima e detit
Llamburima e detit është një fenomen biolumineshent që shfaqet si dritë e bruztë (blu në të blertë) në ujërat e detit. Llamburima e detit shkaktohet ngadisa specie të ndryshme në grupe të ndryshme organizmash, pos tjerat nga planktonet dinoflagelate. Kur ndjehen të kërcënuara, p.sh. nga peshq të vegjël që ushqehen me to, ato lëshojnë një ndricim që josh specie rrëmbyese, të cilët i shpëtojnë nga rreziku.
Burimi (nyje e jashtme) http://www.britannica.com/EBchecked/media/106436/A-species-of-dinoflagellate-known-as-Noctiluca-scintillans-commonly-called
Teknologji Informacioni dhe Komunikimi
Hyrje
Teknologjia e informacionit dhe komunikimit ndikon ndjeshem ne :
Kantoni Coulonges-sur-l'Autize
Kantoni Coulonges-sur-l'Autize (frëngjisht: Canton de Coulonges-sur-l'Autize) është një kanton në departamentin Deux-Sèvres, rajonin Poitou-Charentes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Coulonges-sur-l'Autize. Ka sipërfaqe 261.19km2 dhe popullsi 10914 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Coulonges-sur-l'Autize aktualisht përbëhet nga 14 komuna.
Janusz Leon Wiśniewski
Janusz Leon Wiśniewski. Janusz Leon Wisniewski (i lindur më 18 gusht 1954 në Torun) është një shkencëtar polak dhe shkrimtari i njohur kryesisht për romanin e tij "S @ motność w SIECI" përkthyer në Shqip si Vetmi në Rjet. Wisniewski ka një Master ne fizike dhe Master në Ekonomi, dy kualifikimet e fituara në Universitetin e Nicolaus Copernicus në Torun, PhD në Teknologjia e Informacionit nga Universiteti i Varshavës e Teknologjisë dhe Habilitation në Kimi në Universitetin Teknik të Łódź. Ai është një nga autorët e programit kompjuterik AutoNom, një mjet emërtimin për substancat organike në nomenklaturës IUPAC. Aktualisht Wisniewski jeton dhe punon në Frankfurt, Gjermani. Më i famshëm roman S @ motność i tij w SIECI (Vetmi në Rrjet) u botua në vitin 2001 dhe të përkthyer në shumë gjuhë. Është regjistruar dhe filmi bazuar në romanin.
Punet e tij
Natyra e jetes
Qeniet e gjalla karakterizohen nga cikli jëtësor. Ato lindin, rriten, vdesin. Gjatë ciklit jëtësor gjallesat kryejne funksionet bazë te jëtës.
Nysret Metarapi
Nysret Metarapi lindi në vitin 1937 në Mitrovicë, Kosovë. Me fotografi artistike filloi të merret që nga rinia e hershme ,nga viti 1951. Ka qenë fitues i shumë shpërblimeve në lëmin e fotografisë artistike në ish Jugosllavi dhe në Evropë. Gjer në vitin 1970 punon në Teknika popullorë në Mitrovicë, kurse nga viti 1970 punësohet në gazetën e vetme periodike në Prishtinë Zëri i rinisë. Fillon si fotoreporteri i parë në Kosovë me përdorimin e fotografisë me ngjyra në gazetë.
Pjetër Arbnori
Pjetër Arbnori (Durrës, 18 janar 1935 - Napoli, 8 korrik 2006) ka qenë i përndjekur politik në kohën e regjimit komunist, shkrimtar, deputet dhe Kryetar i Kuvendit të Shqipërisë. Ai është quajtur "Mandela i Ballkanit", për shkak të kohës së gjatë të kaluar në burgjet e diktaturës komuniste per 28 vjet.
Biografia
U lind më 18 janar 1935 në Durrës, në gjirin e një familjeje shkodrane me prejardhjen nga lokaliteti buzëliqenor i Shirokës, i biri i Filip Tomës dhe Gjystinës. I ati oficer xhandarmërie, mori pjesë në qëndresën kundër pushtimit italian më 7 prill në Durrës, drejtuar nga Abaz Kupi. Më 1940 familja qe vendosur në Ersekë dhe i ati shërbente në luftën italo-greke, Pjetri ndoqi në Mësonjëtoren e Korçës klasën e parë fillore. Dimrin e 1940 familja pa të atin, që shërbente në luftë, u kthye në Shkodër, ku blenë një shtëpi në Shirokë dhe Pjetri vijoi mësimet në shkollën lokale.
Më 1942 Filipi u vra në përpjekje me pritën e çetës së Teki Kolanecit, Petrit Dumes dhe Nevzat Haznedarit.
Pjetri klasën e tretë të fillores e ndoqi në Kolegjin Saverian dhe më pas shkollën e mesme e kreu në gjimnazin "29 Nanduer", shkolla në të cilat figuronte i regjistruar Pjetër Filipi. Në vitet 1949-50 u organizua me shokë e bashkëmoshatarë në grupe trevetëshe që shtypnin dhe shpërndanin trakte, grumbullonin dhe transportonin traktet e Komitetit "Shqipëria e Lirë" që hidheshin nga avionët. Me të kryer maturën për violinë, duke pasë qenë në orkestrën e filarmonisë së Shkodrës, mësuesi i tij Prenk Jakova bëri të mundur që të shkonte mësues si fillim në shkollat e qytetit. Pasi u pushua nga puna, iu gjet një vend në një shkollë tetëvjeçare në Dukagjin. Më pas shkoi ushtar dhe nisi punën në bujqësi në fermën Xhafzotaj, më pas në SMT Shijak. Më 1957 iu dha leje që të vazhdonte me korrespondencë Universitetin Shtetëror të Tiranës. Me vendim të Komitetit të Partisë në Durrës u caktua mësues letërsie në Shkollën e Mesme Bujqësore në Golem, nën emrin Pjetër Toma.
Më 1962 u arrestua i akuzuar se kish dashur të formonte një parti social-demokrate, gjë për të cilën u dënua me 25 vjet burgim. Pas tetëmbëdhjetë viteve burgim e ridënuan me 10 vite të tjera burgim.
Në kushtet më të vështira në burg ai shkroi një pjesë të madhe të veprës së tij letrare. Në kohën që periudha e dënimit të tij po përfundonte, atë e dënuan përsëri me dhjetë vjet burg. Në gusht të vitit 1989 Pjetër Arbnori u lirua nga burgu. Arbnori kaloi 28 vjet në burgun e Burrelit. Ai u arrestua në moshën 26 vjeçare dhe u lirua kur ishte 54 vjeç.
Në janar të 1990 ai mori pjesë në Shkodër në demostratën kundër pushtetit komunist që rrëzoi bustin e Stalinit. Po në të njëjtin vit ai ishte bashkthemelues i degës së Partisë Demokratike në Shkodër. Prej vitit 1991 deri më 2001 ishte deputet në Kuvendin e Shqipërisë, dhe prej vitit 1992 deri më vitin 1997 ishte Kryetar i Kuvendit.
Me ndihmën e tij u bë e mundur atdhesimi i eshtrave të shkrimtarit çam Bilal Xhaferri.
Në vitin 1997, Partia Demokratike tij humbi zgjedhjet ndaj Partisë Socialiste të Shqipërisë të kryesuar nga Fatos Nano, pas trazirave të shkaktuara nga rënia e skemave e piramidale, që kishte shkaktuar shkatërrimin financiar të mijëra vetëve. Për Pjetër Arbnorin shpejt u bë e qartë se, ekzistonte rreziku që censura që ishte e zakonshme nën regjimin e vjetër të mund të rivendosej. Kështu, kur stacioni televiziv shtetëror nuk pranonte të transmetonte deklaratat dhe nismat e partisë opozitare, ai hyri në grevë urie. Fama e "Mandelës së Ballkanit" tërhoqi vëmendjen e shumë qeverive të botës perëndimore, mbështetja e të cilëve e detyroi koalicionin e shumicës së majtë në Parlament për të rishikuar qëndrimin e saj dhe të miratojë një garanci formale të pavarësisë së shtypit nga ndërhyrja e shtetit. Ndryshimi në ligj u njoh si "Amendamenti Arbnori".
Pjetër Arbnori vdiq në Napoli, Itali ku kishte shkuar pas një hemorragjie celebrale. Ai ishte i martuar dhe la dy fëmijë. Partia Demikoratike, që kishte ardhur në pushtet në këtë kohë, e nderoi atë duke zhvilluar një ceremoni zyrtare shtetërore.
André Schürrle
André Schürrle (lindur më 6 Nëntor 1990) është një futbollist profesionist gjerman i cili luan si sulmues për klubin rus Spartak Moska në huazim nga Borussia Dortmund dhe kombëtaren gjermane.
Ai ka përfaqsuar kombëtaren e tij në Euro 2012 dhe në Kupën e Botës 2014.
Jeta e hershme
Schürrle ka lindur në Ludwigshafen, Rhineland-Palatinate nga prindërit Luise dhe Joachim Schürrle. Ai u rrit në Ludwigshafen dhe ju bashkua klubit lokal Ludwigshafener SC që në moshën 6 vjeç, ku aftësitë e tij fillojnë të lulëzojë.
1. FSV Mainz 05
Në gusht 2009, Schürrle bëri debutimin e tij në Bundesligë në barazimin 2–2 kundër Bayer Leverkusen në javën hapëse të sezonit 2009–10. Në muajin tjetër, më 19 shtator, Schürrle shënoi dy golat e para në ligë në një fitore 3–2 në transfertë kundër VfL Bochum. Pas një jave, ai firmosi kontratën e parë si profesionist. Ai e përfundoi sezonin debutues në Bundesligë me pesë gola të shënuar dhe tre asiste, me Maniz që u rendit në vendin e nëntë.
Në shtator 2010, Mainz lajmëroi se Schürrle kishte firmosur një kontratë pesë-vjeçare me Bayer Leverkusenin, dhe se gjermani do t'i bashkohej klubit në fund të sezonit 2010–11. Shuma e transferimit besohej të ishte 8 milion €. Ai e përfundoi sezonin brilant të tij dhe të dytin me Mainzin dukë shënuar 15 gola në bundesligë në 34 ndeshje; një rekord për klubin, duke kaluar rekordin e vendosur më parë nga Mohamed Zidan, i cili shënoi 14 gola në sezonin 2006–07. Ai gjithashtu ndihmoi ekipin t'a përfundonte sezonin në vendin e pestë duke u kualifikuar në Ligën e Evropës.
Bayer Leverkusen
Schürrle mbylli transferimin e tij te Bayer Leverkusen për 6.5 milion £ në vitin 2011, duke firmosur një kontratë pesë-vjeçare që do të përfundonte në verën e vitit 2016. Ai shënoi gol në debutimin e tij me klubin në Kupën e Gjermanisë kundër SG Dynamo Dresden. Ai duhej të priste deri më 15 tetor 2011 për të shënuar golin e parë në Bundesligë për Leverkusenin, ku ai shënoi golin e barazimit kundër Borussia Mönchengladbach në ndeshjen që përfundoi në barazim 2–2. Ai shënoi golin e parë evropian për klubin e ri në Ligën e Kampioneve në një fitore kundër Valenciës vetëm katër ditë më vonë. Schürrle e mbylli sezonin 2011–12 duke shënuar vetëm gjashtë gola në ligë, me ekspertët që përmendën arsyen kryesore për mospërputhjen e tij, sepse me Leverkusenin nuk luante sulmues siç bënte me Mainz.
Në maj 2012, media filloi raportimet se Schürrle kërkohej nga klubi anglez Çelsi, të cilët ishin bërë një ofertë. Bayer Leverkusen konfirmoi se klubi i Premier Ligës duhej të paguante 23.5 milion £. Drejtori sportiv i Bayerit Rudi Völler tregoi se Çelsi kishte shfaqur interes për të firmosur me të edhe në verën e vitit 2011, duke deklaruar: "Është e vërtetë. Ka pasur interes nga Anglia në vitin e shkuar. Është e qartë se klubet na pyesin ne në lidhje me Andre. Ne nuk kemi për ta lënë të largohet." Schürrle gjithashtu komentoi interesin e Çelsit duke thënë: "Unë dhe agjenti im nuk kemi pasur kontakt me asnjë (me Çelsin), kështu që ne vetëm do të presim. Ne do të shohim sa interesant do të bëhet klubi kur të ketë interes konkret".
Më 26 shtator, Schürrle shënoi golin e parë të sezonit në një fitore 3–1 kundër Augsburg. Në një ndeshje kundër Bayern München më 28 tetor, ai asistoi golin e Stefan Kießling dhe ndihmoi ekipin të fitonte 2–1 në Allianz Arena. Kjo gjë i solli Bayernit humbjen e parë të sezonit dhe Leverkusenit fitoren e parë në Mynih që nga tetori i 1989. Më 30 mars 2013, Schürrle shënoi dy gola në fitoren e skuadrës 4–1 kundër Fortuna Düsseldorf. Më 20 prill, Schürrle shënoi edhe dy gola të tjerë dhe dhuroi një asist në fitoren shkatërrimtare 5–0 kundër Hoffenheim në shtëpi. Ai e përfundoi sezonin 2012–13 duke kontribuar me 14 gola dhe 9 asiste.
Chelsea
Më 18 prill 2013, u raportua se drejtori sportiv Rudi Völler kishte udhëtuar në Londër për të biseduar me Çelsin në lidhje me transferimin e Schürrles, edhe pse nuk kishin rënë dakort për asnjë shumë. Më 13 qershor, Çelsi konfirmoi në faqen e saj zyrtare në internet se kishte arritur marrëveshjen me Leverkusenin për blerjen e lojtarit. Shuma e transferimit u raportua të ishte 21 milion € (18 milion £). Më 25 qershor, Çelsi njoftoi se e kishte mbyllur transferimin e Schürrles, me gjermanin që firmosi një kontratë pesë-vjeçare dhe mori numrin 14. Më 4 gusht 2013, Schürrle shënoi golin e parë me skuadrën në ndeshje miqësore para sezone kundër Milanit gjatë turneut të londinezëve në Shtetet e Bashkuara.
Më 18 gusht, Schürrle bëri debutimin e tij zyrtar me Çelsin duke hyrë në fushë në minutën e 67të në vend të Kevin De Bruyne në fitoren 2–0 në Premier Ligë kundër Hull Cityt në Stamford Bridge. Ai shënoi golin e parë për klubin e ri në fitoren 2–1 në shtëpi kundër rivalëve për titull Manchester City më 27 tetor, duke mposhtur portierin pas një korisimi të Fernando Torres. Më 7 dhjetor, ai shënoi edhe dy gola të tjerë në humbjen 3–2 në transfertë kundër Stoke Cityt. Më 1 mars 2014, Schürrle regjistroi tregolshin e parë në Premier Ligë në fitoren 3–1 në transfertë kundër Fulhamit. Më 22 mars, Schürrle fillimisht asistoi golin e Samuel Eto'o në minutën e 5të dhe shënoi vetë dy minuta më pas në fitoren 6–0 kundër rivalëve të Arsenal; kjo ishte ndeshja e 1,000të e Arsène Wenger si trajner i Arsenalit dhe gjithashtu ky gol ishte i shtati i Schürrles në Premier Ligë.
Më 8 prill, Schürrle shënoi në ndeshjen e kthimit të çerek-finales së Ligës së Kampioneve kundër ekipit francez Paris Saint-Germain, duke ndihmuar ekipin të fitonte 2–0 dhe të kalonte në raundin tjetër me rregullin e golit jashtë fushe pasi rezultati i përgjithshëm i të dy ndeshjeve ishte 3–3. Ai e mbylli sezonin e parë në Angli me 8 gola në 30 ndeshje në Premier Ligë.
Karriera ndërkombëtare
djathtas|thumb|200px|Schürrle duke luajtur për Gjermaninë në një ndeshje kualifikuese të [[UEFA Euro 2012 kundër Austrisë më 3 qershor 2011.]]
Të rinjtë
Schürrle bëri debutimin e tij në një kualifikuese të UEFA Kampionati Europian U–19 kundër Luksemburgut, që rezultoi një fitore 3–0. Pasi impresionoi me 1. FSV Mainz 05 në Bundesligë, ai u thirr në kombëtaren U–21 në vitin 2009.
Ekipi i parë
Në Nëntor 2010, Schürrle mori një thirrje për të luajtur në kombëtaren e parë. Ai më pas bëri debutimin e tij në një ndeshje miqësore kundër Suedisë, duke u aktivizuar në minutën e 79të. Schürrle dhe Mario Götze, të cilët hynë në fushë në të njëjtën kohë, ishin dy lojtarët e parë gjermanë ndërkombëtarë që kishin lindur në Gjermaninë e ribashkuar. Më 29 maj 2011, ai shënoi golin e parë me kombëtaren e parë në fitoren 2–1 kundër Uruguajit në një ndeshje miqësore.
Euro 2012
Schürrle luajti rregullisht në fushatën kualifikuese të Gjermanisë për Euro 2012. Ai shënoi kundër Azerbajxhanit në një fitore 3–1 më 7 qershor 2011. Më 2 shtator 2011, ai shënoi sërisht në fitoren tenistike 6–2 kundër Austrisë; në të dyja ndeshjet ai hyri në fushe si zëvëndësues. Në ndeshjen tjetër kualifikuese kundër Belgjikës më 11 tetor 2011, Schürrle luajti si titullar për herë të parë në këto kualifikuese. Ai shënoi një nga golat e ndeshjes në minutën e 33të.
Gjermania e mbylli grupin A kualifikues në vendin e parë kurse Schürrle regjistroi gjithsej tre gola. Ai ishte një nga 23 lojtarët e thirrur për të luajtur në finalet e turnamentit nga trajneri Joachim Löw. Ai mori fanellën me numrin 9. Ndeshja e tij e parë në Euro 2012 erdhi më 17 qershor, duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 2–1 kundër Danimarkës. Ai luajti si titullar në çerek-finalen kundër Greqisë, por nuk e gjeti golin dhe u zëvendësua me Mario Gómez; Die Adler fitoi me rezultatin 4–2.
Kupa e Botës 2014
Më 11 tetor 2013, Schürrle shënoi një gol në fitoren 3–0 kundër Irlandës. Katër ditë më vonë, ai shënoi një tregolësh në fitoren 5–3 në transfertë kundër Suedisë në ndeshjen e fundit të kualifikueseve të Kupës së Botës 2014. Die Adler i mbyllën kualifikueset në vendin e parë duke u kualifikuar direkt në Kupën e Botës. Ai ishte në listën e 23 lojtarëve të thirrutr nga trajneri Joachim Löw për të luajtur në Kupën e Botës 2014. Ai bëri debutimin e tij në Kupën e Botës si zëvëndësues në fitoren 4–0 kundër Portugalisë në ndeshjen hapëse. Në fitoren 2–1 kundër Algjerisë në raundin e 16-tave, Schürrle zëvëndësoi mesfushorin Mario Götze në pjesën e dytë dhe shënoi golin e parë të skuadrës së tij në minutën e dytë të kohës shtesë. Më 8 korrik, Schürrle shënoi dy golat e fundit të Gjermanisë në fitoren rekord 7–1 në gjysëm-finalen kundër vendit organizator Brazilit; ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të Miroslav Kloses në minutën e 58të.
Stili i lojës
Schürrle te VfL Wolfsburg u aktivizua si anësor i djathtë por pozicioni natyral i tij është sulmues i dytë. Një nga aftësitë kyçe të Schürrles është "vrapi i tij nga distancat e largëta" dhe "kundër-sulmuet". Ai është konsideruar të jetë një "shënues i mirë" dhe i aftë "për ti krijuar kundër-sulmues në mënyrë efektive".
Xhaferr Deva
Xhaferr Deva (Mitrovicë, 21 shkurt 1904 - Palo Alto, Kaliforni 25 maj 1978) ka qenë llogaritar, inxhinier pyjor, sipërmarrës, nëpunës, Ministër i Brendshëm i Shqipërisë, veprimtar antikomunist në mërgim dhe lektor.
Biografia
Lindi nё Mitrovicё më 21 shkurt 1904 si djali i pestë, ndër shtatë djemt e Ibrahim agë Devës dhe Esmës nga familja Osmani. I ati i Xhaferrit ishte me origjinë nga Deva, kishte jetuar e punuar në Nish, ku kishte qenë ndër tregtarët më të njohur dhe vijoi veprimtarinë e tij si grosist druri edhe në vendbanimin e ri ku u vendos si muhaxhir.
Mësimet fillestare i kreu në Mitrovicë, dhe të mesmen në Selanik para Luftës Ballkanike. Më pas vazhdoi shkollimin e tij në Stamboll në "Robert College" për tregti - shkolla më e vjetër amerikane jashtë territorit të Shteteve të Bashkuara, që në gjuhën turke quhet: İstanbul Amerikan Robert Lisesi, ku mësoi anglishten. Ndoqi kurse për Pyjëtari në Vjenë.
Pas “Robert Kolexhit” në Stamboll, Deva u vendos në Aleksandri si punonjës në Bankën Osmane. Duke vuajtur nga reumatizmi, la Egjiptin dhe shkoi për kurim në Austri. U rikthye në vendlindje më 1932 për t'u përkujdesur dhe për ta mbarështuar më tej sipërmarrjen drusore, manifaturën dhe 8 mijë lirat turke që i la i ati i ndjerë. Me paratë ndërtoi një punishte bashkëkohore për përpunimin e drurit, pjesët e së cilës i solli nga Çekosllovakia.
Qe kryetar i dhomës së tregtisë të Mitrovicës dhe anëtar i bordit financiar të njësisë administrative.
Veprimtaria politike
Hyn në politikë pas pushtimit të Mbretërisë Serbo-kroato-sllovene më 17 prill 1941, pёr organizimin e pushtetit nё rajonin Mitrovicë-Podujevё-Vushtrri, që ishte ajo pjesë e trevës së Kosovёs nёn pushtimin gjerman. I cilësuar si njeri i afërt me të Plotfuqishmin e Reich-ut në Europën Juglindore Hermann Neubacher, të cilit i kishte fituar besimin; themeloi administratën me nëpunës, agronomë, arsimtarë shqiptarë. Mendohet të ketë punuar pranë Abwehr, shërbimit informativ ushtarak gjerman për një kohe të pacaktuar. Në bashkëpunim me Rexhep Krasniqin dhe Ernest Koliqin, hap shkolla shqipe në territoret shqiptare të ish-Mbretërisë SKS, e drejtë e cila ishte mohuar nga ish-mbretëria.
Pasi takoi Neubacher në Beograd, niset për Tiranë me Ago Agajn dhe me vete batalionin "Kosova". Deva merr postin e min. të Brendshëm në qeverinë Mitrovica.
Nё shtator të 1944 Shefqet Verlaci pat propozuar Devën të bëhej kryeministër dhe ministër i Punëve të Brendshme, por ky propozim nuk u pëlqye nga shumica e asaj kohe.
Mbas arratisjes ne Austri me 1944, rekrutohet nga CIA amerikane dhe sherben si agjent deri ne fund te jetes se tij.
Mërgimi
Pas mbarimit tё luftёs shkoi nё Austri në dhjetor të 1944, mandej në Itali, nga Italia në Egjipt më 1947 ku takohet me Mbretin Zog. Takoi anëtarët e grupeve politike të ndryshme dhe nënshkroi një protokoll të quajtur "Protokolli i Aleksandrisë" me katër pika.
Nga Egjipti në Damask të Sirisë në fund të 1947. Këtu filloi një aktivitet politik, sikurse botimi i gazetës "Bashkimi i Kombit" në vitin 1948, si zëdhënse e parë e nacionalizmit shqiptar, pas Luftës II Botërore. Në shkurt të vitit 1948 ambasada amerikane në Romë e thërret, ku dhe kthehet. Nga 20 prill 1950 largohet drejt Greqisë e Turqisë e Egjiptit që të takonte dhe rekrutonte njerëz në dobi të axhendës së Komitetit Kombëtar "Shqipëria e Lirë" dhe operacionin "Valuable". I zhgënjyer, kthehet në Romë ku punoi pranë Zyrës Polake për Ndihmën e Emigrantëve duke mbledhur fonde për emigrantët shqiptarë.
Në vitin 1956, Deva shkoi në Amerikë. Në fillim jetoi e punoi në New York, më vonë në Boston, kurse në vitin 1960 shkoi në Kaliforni, ku vendoset në Calavera County.
Më 1966 rikrijoi organizatёn "Lidhja e Tretë të Prizrenit në Mërgim", qё propagandoi çlirimin e Kosovёs e tё trojeve tё tjera shqiptare nё Jugosllavi. E respektuar nga të gjitha organizatat nacionaliste shqiptare jashtë Atdheut; vërehet në krye të tubimeve politike shqiptare të udhëheqjes nacionaliste, në Aleksandri të Egjiptit, më 1949 dhe në Madrid më 1972.
Ndërroi jetë më 25 maj 1978, në nekrologjinë e tij shkruhet se shërbente si ndihmësdrejtor i shërbimit postar në Universitetin e Stanfordit, ku qe lektor në vitet 1959-1971.
Trashëgimia politike
" Shiko edhe: Masakra e 4 shkurtit 1944 "Ndër bëmat e jetës politike së Devës përmendet ngritja në këmbë e një administrate shqiptare në Mitrovicë pasi Mbretëria Jugosllave u pushtua nga trupat gjermane.
Bashkëkohësit
Kolonel Faik Quku e përshkruan:
Shpëtimi i hebrenjve
Nga fundi i pranverës së vitit 1944 nazistët kërkuan zyrtarisht jo vetëm listat, po dhe grumbullimin e gjithë hebrenjve në një fushë përqendrimi. Mbështetur në burimet amerikane, sipas Sarner, dy përfaqësues të bashkësis hebraike në Shqipëri, duke përfshirë dhe hebrenjtë e deportuar prej vendeve të Europës Qendrore, që kishin gjetur këtë vend si strehë shpëtimi, Rafael Jakohel dhe Mateo Mathatia, duke qenë të vetëdijshëm se ky urdhër i nazistëve do të thoshte arrestim dhe shfarosje të gjithë bashkësisë ("Shoah"), iu drejtuan Mehdi Frashërit për ndihmë: "'Ky i fundit i këshilloi ata që të takoheshin me ministrin e brendshëm Xhafer Deva, i cili njihej si anti-semit. Ata shkuan të takonin me ministrin Deva, megjithëse e dinin rrezikun që u vinte rrotull nga ky takim. Të dy pranuan sfidën, duke u lënë familjeve lamtumirën përpara se të niseshin. Për çudinë e tyre, sedra nacionale e ministrit Deva doli më e fortë se anti-semitizmi i tij i njohur. Ai mori përsipër të kundërshtonte kërkesën e nazistëve. Deva ia doli që t'i bindtte ata që të tërhiqeshin nga kërkesa për dorëzimin e listave të hebrenjve'."
Nderime
Në Prishtinë, Ferizaj dhe Mitrovicë ka rrugë që mbajnë emrin e tij.
Ligjet e Keplerit
thumb|Afel (ketu planet 2) quhet pika më e largët e pozitës së planetit rreth Diellit, ndërsa perihel (ketu planet 1) më e afërta, siç tregon figura