cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stjarnan
Skuadra njihet nga e gjithë bota për festimet e tyre qesharake dhe të bukura pasi shënon gol, disa nga festimet janë: kapja e një peshku, kërcim në grupe, një biçikletë humane, zhytje. Këto festime u përgapën shumë shpjet në internet dhe janë shikuar nga e gjithë bota duke fituar edhe tifozë të shumtë. Kompania e rrjetit celular Movistar bëri edhe një video në You Tube në lidhje me skuadrën islandeze.
Skuadra e femrave fitoi kampionatin islandez në vitin 2011 dhe 2013.
Skuadra e femrave
Skuadra e femrave të Stjarnan luan në divizionin më të lartë të futbollit islandez për femra. Në vitin 2011, skuadra fitoi kampionatin dy javë përpara fundit. Skuadra gjithashtu ka arritur në finale të kupës islandeze në vitet 1993 dhe 2010, duke humbur rrespektivisht 1–3 dhe 0–1. Skuadra fitoi kupën islandeze në vitin 2012 duke mundur në finale Valurin me rezultatin 1–0. . Në vitin 2013, skuadra fitoi kampionatin për herë të dytë në histori.
Provinca
Provinca është një njësi territoriale. Provinca përdoret në disa shtete (kryesisht shtete më të vogla) si niveli i parë i pushtetit vendor (shëmbuj: Kosta Rika, Panama, Ekuadori, Irani, Pakistani), por ka dhe shtete ku përdoret provinca si niveli i dytë i pushtetit vendor (shëmbuj: Italia, Argjentina).
Mustafa Matohiti
Mustafa Matohiti Hero i popullit. Lindur ne Lekdushi, Figurë e shquar e patriotike i cili që nga viti 1943-1944 dha kontribut të madh në organizimin e lëvizjes komuniste, për organizimin e luftës NAÇL në krahinën e Kurveleshit, Përmetit e Delvinës, për të cilat dha jetën më 29 mars 1944; u vra gjatë luftimeve të pabarabarta me forcat gjermane. Hero i Popullit. Matohiti përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.
50 Lekë (1976)
50 Lekë është kartëmonedhë e emetuar nga Banka e Shqipërisë në vitin 1976.
Xàbia
Xàbia është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Marina Alta, të provincës Alicante, në Komunitetin e Valencias. Xàbia ka 33149 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 68.59 km2.
Diagrami i klasës
UML në pergjithësi
UML është Gjuhë modeluese në fushën e Software Engineering. Vegël për vizualizimin,specifikimin, ndërtimin dhe dokumentimin e elementeve të një sistemi softuerik. UML është e përbërë nga 9 diagrame të cilat përdoren për të modeluar një sistem në kohë reale. Nëntë llojet e UML diagrameve janë: Activity diagram, use case diagram, class diagram, object diagram, state diagram, sequence diagram, collaboration diagram, component diagram, deployment diagram.[1]
Klasat
Entitetet themelore logjike në UML janë klasat. Klasat percaktojnë të dhënat dhe sjelljen e një njësie strukturore. Ata përdoren si për modelimin e përgjithshëm të një aplikacioni të caktuar ashtu edhe për modelim të detajuar që do të thotë përkthimnin e modeleve në kod të programimit. Klasat përbëhen nga: emri i klasës, të dhënat si dhe operacionet (metodat). Në këtë shembull: Në reshtin e parë është paraqitur emri i klasës, në të dytin janë paraqitur të dhënat e klasës (attribute) si dhe në reshtin e tretë paraqiten metodat së bashku me parametrat.
Visibiliteti i operacioneve
Operacionet mund të jenë me qasje: '+ publike ose të pakufizuar, ' '# protedcted - vetëm nënklasa ka qasje dhe janë operacione në të cilën ata bashkëpunojnë dhe krijon varshmëri në nën-klasë nga implementimi i prindit' dhe '- private e cila nuk ka qasje nga jashtë dhe shfrytëzohet nga funksionet ndihmëse.'
Relacionet mes klasave
Klasat përshkruajnë objekte dhe ata objekte të cilat përshkruhen nga një klasë e caktuar bashkëpunojnë. Relacionet mes klasave janë: Association, Aggregation, Composition, Inheritance.
Asociacioni
thumb|350px|right|Shembull i klasave në lidhjen e asociacionit Asociacionet janë lidhja më e shpeshtë dhe më e zakonshme e cila haset në një klasë diagram. Zakonisht përdoret për te treguar maredheniet ne mes instancave të klasave. Asociacionet mund të jenë unare dhe binare. Tek Asociacionet unare klasa B nuk e njeh klasen A ndërsa tek asociacionet binare te dy klasat e njohin njëra tjetrën.
Agregacioni
Është specializim i asociacionit në të cilën një klasë është pjesë e një klase tjetër. Për dallim nga kompozicioni këtu cikli jetësor I klasës përbërëse nuk varet nga cikli jetësor i klasës përmbajtëse .Specifikohet me një “diamante” të zbrazët nga ana e klasës kryesore.
Kompozicioni
350px|thumb|right|Shembull i klasave në lidhjen e kompozicionit Është specializim i aggregation. Cikli jetësor i pjesës përbërëse varet nga cikli jetësor i klasës përmbajtëse që do të thotë nëse të dhënat në klasën kryesore fshihen atëherë në mënyrë automatike Çdo e dhënë tjetër që lidhet me atë klasë do të fshihet (shkaterrohet). Specifikohet me një “diamant” të plotë nga ana e klasës kryesore.
Trashëgimia përdored kur dy klasa janë të ngjashme, por kanë disa dallime ne mes tyre. Gjithashtu mund ta quajme edhe si “is a “ relacion sepse klasa e trasheguar është pjese e klases kryesore.
Reference
Dr. Bekim Fetaji (2012), Manuscript, Software Engineering, SEE University, Tetovo, Macedonia
Software Engineering
Traktati i Varshavës
parapamje|Traktati i Varshavës, 1955 Traktati i Varshavës është pakti i vendosur në mbledhjen e mbajtur më 14 maj të vitit 1955 në Varshavë nga 8 shtetet europiane: Shqipëria, Hungaria, RD e Gjermanisë, Polonia, Bashkimi Sovjetik, Çekosllovakia, Rumania dhe Bullgaria. Pakti që kishte si qëllim forcimin e miqësisë, bashkëpunimin dhe ndihmën reciproke ndërmjet këtyre vendeve, si dhe sigurimin dhe ruajtjen e paqes. Pakti hyri në fuqi në 5 qershor të të njejtit vit. Shqipëria doli nga ky traktat në vitin 1968.Organet kryesore te paktit me qender ne Moske ishin Byroja e Keshillit Politik dhe Kryekomanda e Bashkuar. Traktati i Varshaves drejtohej nga Bashkimi Sovjetik ,i cili nepermjet saj perforcoi kontrollin ne vendet anetare. Ketyre vendeve iu imponua i shtuquajturi "sovraniteti i kufizuar kombetar".
Haman (Islam)
Në Kuran Hamani ishte Veziri i Madh dhe prifti i lartë i faraonit në kohen e Mojsiut apo Musaut. Edhe pse nuk permendet me emer,qartazi në Librin e Allahut në Kur'an por neve na përngjan me një hisotri në ngjashmeri me tregimin e Kullës së Babelit.Kur faraoni urdheron Hamanin për t'ia ndërtuar një kullë të lartë te madhe të hyp mbi të e ta shoh Zotin e Musait alejhi selam.
Kjo përmendet në Suren Kasas ajeti 38:
"Andaj ti o Haman mi pjek(tullat) nga dheu e më ndërto një kullë të lartë ndoshta do të arrijë ta shoh Zotin e Musait,sepse unë mendoj se ai është genjshtar"
Mjalti Manuka
thumb|Ky mjalt është perdorur që në lashtësi për të trajtuar sëmundje . Mjalti  është anti bakterial Mjalti Manuka prodhohet në Zelanden e Re nga nektari i pemes Manuka. Ky mjaltë është perdorur që në lashtësi për të trajtuar sëmundje. Mjalti është anti bakterial. Gjithashtu ky mjaltë stimulon prodhimin e qelizave speciale të cilat riparojnë indet e dëmtuara nga infeksionet. Akoma më tej, ky mjaltë është anti – inflamator dhe pasi aplikohet , ai në menyrë të shpejtë redukton dhimbjet dhe inflamacionin.
Përberësit e mjaltit Manuka
Përbërësi kryesor në mjaltin Manuka i cili është shumë anti- bakterial, është methylglyoxal (MG). MG është një komponent i cili gjendet në shumicën e llojeve të mjaltit por në sasi shumë të vogël. Në Mjaltin Manuka, MG vjen i kombinuar me një tjetër komponent i cili është dihydroxyacetone , i cili gjendet në një sasi shume të madhe në nektarin e luleve manuka. Mendohet se MG është ai që i jep mjaltit manuka kaq shumë fuqi antibiotike. Sa më i lartë përqendrimi i MG, aq më i lartë është edhe efekti antibiotik. Prodhuesit e mjaltit kane zhvilluar një shkallë për matjen e fuqisë së mjaltit manuka, e cila quhet UMF ( Unique Manuka Factor ). UMF korrespondon me koncetrimin e MG. Që mjalti Manuka të jetë mjaftueshem potencial duhet që të jetë të paktën 10 UMF.
Benefitet e mjaltit Manuka
Përdorimi kryesor i mjaltit Manuka është për trajtimin e plagëve dhe djegieve. Mjalti Manuka përdoret gjithashtu edhe për qellime të tjera. Ketu përfshihen:
• Reduktimi i kolesterolit te lartë
• Reduktimi i inflamacionit
• Trajtimi i diabetit
• Trajtimi i infeksionëve të veshit, syrit dhe të sinusit. • Trajtimi i problemeve të stomakut ( gastritit)
Referime
' Benefitet e mjaltit Manuka
Farmaceutika në Shqipëri
Sipas dëshmive historike ilirët kanë ditur të dallojnë e të përdorin në forma të ndryshme për mjekimin e sëmundjeve shumë bimë mjekësore, lëndë minerale etj. Farmacitë e para në Shqipëri u hapën nga mesi i shek.XIX në Shkodër, Durrës, Vlorë, Elbasan, Gjirokastër, Korçë etj.
Farmacitë e spitaleve ngrihen në fillim në Korçë në vitin 1917. Këto institucione para Çlirimit ishin krejt të pamjaftueshme. Pas Çlirimit të Shqipërisë, me shtetëzimin e tyre në vitin 1946, farmaceutika u organizua si shërbim institucional shtetëror dhe hyri në rrugën e zgjerimit e të përsosjes për të plotësuar kërkesat e shëndetësisë popullore. Pas vitit 1948 është ngritur e është rritur me ritme të shpejta prodhimi farmaceutik. Sot, shërbimi farmaceutik është shtrirë deri në zonat më të thella më një sistem të tërë ndërmarrjesh farmaceutike.
Mleçani
Mleçan është një vendbanim në komunën e Malishevës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Rrezor.
Ditar për çështje ndërkombëtare 1, Enver Hoxha
Ditar për çështje ndërkombëtare 1, me autor Enver Hoxha ky vëllim përmbledh vitet 1958 - 1960. Instituti i studimeve Marksiste - Leniniste pranë K Q të PPSh. Tiranë, 1981.
Përmban periudhat:
- janar - maj 1958 - qershor - dhjetor 1958 - janar - maj 1959 - qershor - dhjetor 1959 - janar - korrik 1960 - gusht dhjetor 1960 - Treguesi tematik i lëndës
- Treguesi i emrave
- Treguesi gjeografik
- Lënda
Kantoni Aigurande
Kantoni Aigurande (frëngjisht: Canton d'Aigurande) është një kanton në departamentin Indre, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Aigurande. Ka sipërfaqe 284.19km2 dhe popullsi 5936 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Aigurande aktualisht përbëhet nga 9 komuna.
Qemal Koni
Qemal Koni lindi në vitin 1950. Vdiq në vitin 2006 gjatë transportimit në Itali të Gramoz Pashko. Tekniku i fluturimit dhe specialisti i avionit, Qemal Koni, ndodhej në bordin e helikopterit “Bell 222” pas kërkesës që i kishin bërë pilotët, që ai t’i shoqëronte në fluturimin drejt Italisë. Qemal Koni iu akordua me datë 20 nëntor 2006, “Medalja e Artë e Shqiponjës”, pas vdekjes, nga Presidenti Moisiu. Qemal Koni përshkruhet nga kolegët e tij pilotë, si një teknik i përsosur dhe një prej profesionistëve të aviacionit shqiptar. Ai prej shumë vitesh kujdesej për mirëmbajtjen dhe kontrollin e helikopterit që shërbente për personalitetet shtetërore shqiptare.
Virusi i kompjuterit
Virusi është një program i vogël i cili është në gjendje të shumëzohet e të shpërndahet nëpër funksionet e caktuara të kompjuterit dhe ta bëje atë që të mos funksionoj normalisht apo ta shkatërroj gjithë sistemin e eksplorimit.Virusi mund ta demtoje kompjuterin duke shkarkuar programe me vuirus,i ben restart vet, ndizet vet pa i dhene komanden,ngadaslohet etj. Per tu mbrojtur nag viruset shkaekoni nje virus scan dhe virus scan ka she delet virus. op
Por dëmet mund të jene të ndryshme ka nga ata që sjellin pak dëme si psh ata qe sulmojnë mousin apo tastierën disa të tjerë pengojnë disa programe të funksionojn normalisht por me të rrezikshmit sot janë në gjendje ta fshijnë tërë hard diskun.
Virusi i kompjuterit është program kompjuteri i cili shkruhet nga “njerëzit e dobët dhe infektojnë një ose shumë kompjutera pa lejen apo dijen e përdoruesit të kompjuterit. Këto programe u ngjiten programeve tjera dhe shkatojnë viroza të ndryshme në ato programe duke i infektuar në forma të ndryshme fajllat e programit të cilët ekzekutohen ose edhe tërë programin. Virusët punojnë njëjtë si në Windows, po ashtu edhe në IOS duke infektuar fajllat me prapashtesën .zip ose .exe. Një virus është joakiv derisa ekzekutoni një program apo aplikacion të infektuar, ose startoni kompjuterin tuaj, i cili përmban një disk që është i infektuar me viruse të cilët po ashtu kanë infektuar sistemin tuaj kompjuterik. Virusi është aktiv atëherë kur ai futet në memorien e kompjuterit dhe krijon kopje të vetvetës ose sistemit të fajllave në diskun e kompjuterit. Disa viruse janë programuar posaqerishtë për të dëmtuar të dhënat në kompjuterin tuaj duke krijuar defekte në programe, fshirjen e fajllave ose edhe fshirjen e tërë hard diskut. Shumë viruse sillen në atë formë duke shfaqur një mesazh në ekran ose duke bërë komente në formë të zërave “verbal” në një kohë të caktuar ose si një ngjarje e programuar pas replikimit të vetvetës së tyre, që në njëfarë mënyre të bëjnë pre e gjahut të tyre. Viruset tjera e bëjn sistemin e kompjuterit të çrregullohet ose të ketë përplasje të shpeshta brenda-përbrenda sistemit kompjuterik [1].
Abstrakti
Me shfaqjen e virueseve të kompjuterit për herë të parë si epidemi softuerike, interesi për ta ishte mjaftë i madh, sidomos viteve të fundit numëri i tyre sa vjen e shtohet dita–ditës në mjediset kompjuterike. Viruset janë shkruar në atë formë që të krijojnë probleme në siguri, të tilla, si: probleme sociale dhe probleme në mjediset në të cilat kryhen punë të dobishme (mjediset e distribuara për llogaritje). Viruset e kompjuterit paraqesin rrezikë jo vetëm për siguri, por edhe në integritetin e të dhënave. Ata shkaktojnë humbjen e të dhënave, të cilat janë mjaftë të vlefshme, duplikimin e tyre e ndonjëherë edhe humbjen e tërësishme, që pastaj riparimi ose rikthimi i tyre do të ishte i zorëshëm. Problemet që shkaktojnë viruset janë në rritje e sipër, andaj ne duhet t`i detektojmë ata me pajisje adekuate për t`i çrrënjosur nga sistemet tona kompjuterike. Viruset e kompjuterit shkaktojnë kërcnime të ndryshme në kompjuterët tonë, sa që nuk mund të zhvillojmë detyrat apo punët në formën e duhur; thjeshtë shkaktojnë pengesa në sistemin kompjuterik, ngadalësim të resurseve për të cilat kemi nevojë t`i shfrytëzojm, e gjëra të tilla. Popullariteti i Internetit ka shkaktuar kërcënim edhe më të madh, si ambient ideal i shkruesve të viruseve, i cili u jep hapësirë atyre që të krijojnë viruse dhe të njëjtët t`i shpërndajnë përmes tij gjithandej, të cilët pastaj paraqesin rrezikë për çdonjërin i cili është i kyqur në rrjet, por duke mos menjanuar faktin se viruset e tillë mund të barten edhe përmes mediumeve të tjera fizike. Me poshtë shpjegohet rreth natyrës së viruseve, historisë dhe zhvillimit të tyre, dëmet që shkaktojnë disa lloje të viruseve të kompjuterit, masat parandaluese që duhet ndërmarrë paraprakishtë që të mbrohemi nga kërcnimet e tyre, etj.
Çfarë janë viruset ?
Virus është skedë e përgjithshme për programe keqbërëse që janë të aftë të infektojnë kompjuterët dhe të shpërndahen vetvetiu. Viruset nuk lindin vetvetiu por programohen nga specialistët e kompjuterëve për të kryer funksione të ndryshme. Viruset kanë për qëllim dëmtimin e skedarëve, fshirjen e memories, përgjimin dhe spiunimin, vjedhjen e informacionit, ngadalësimin e rrjeteve kompjuterike, etj.
Virusi i parë informatikë "Brain"
Mjerishtë shumë njerëz të cilët kanë probleme ose rreziqe të shpeshta në kompjuterët e tyre nuk e kuptojnë se ata kanë viruse në kompjuterët e tyre, prandaj jetojnë të shqetësuar nga problemet e tilla. Viruset më të zakonshme janë : Virusët - Virusi është një pjesë e vogël e softuerit e cila transportohet në programe të tjera. P.sh., një virus mund t`i bashkangjitet programeve për menaxhimin e të dhënave. Sa herë që programi vepron, vepron edhe virusi. Ai ka shans të riprodhojë virusa të tjerë (duke ia bashkangjitur programeve) dhe të shkaktojë problem fatale në sistem.
Virusët e e-mail-it - Një virus e-maili udhëton si një shtojcë e ngjitur në e-mail dhe zakonisht replikon veten në mënyrë automatike në e-mail duke ju shperndarë shumë njerëzve të cilët gjenden në listën e personit i cili posedon atë e-mail. Disa viruse nuk kërkojnë që ju të kikoni dyfish mbi ta, por ata aktivizohen kur ju shikoni ndonjë mesazhi në panelin preview të e-mail softuerit tuaj [2]. Kuajt Trojan (Trojan Horses) - Kali i Trojës është thjeshtë një program kompjutrikë. Qëllimi i programit është të dëmtojë sistemin tuaj kompjuterikë, atëherë kur ju e aktivizoni programin e tillë. Kuajt Trojan nuk e replikojnë veten e tyre gjatë infektimit të kompjuterit tuaj [3]. Krimbat (Worms) - Krimbi virusal është pjesë e softuerit, i cili përdorë rrjetet kompjuterike dhe vrimat e sigurisë për të replikuar vetveten. Një kopje e krimbit virusal skanon rrjetin i cili ka një vrimë të veçantë sigurie. Ajo kopjon veten në kompjutërin i cili është infektuar me këtë lloj virusi, duke përdorur vrima sigurie dhe pastaj fillon me replikimin e vetvetes në atë kompjuter [4].
Si lindi virusi i parë
Në fillim të viteve të 60 kërkuesit e laboratorit Bell krijojnë një lojë ku dy programe kanë për mision ta shkatrojn njëri tjetrin.Këta dy programe kishin aftësi që të vetë shumëzoheshin dhe këtu pra u venë bazat e virusit Termin virus i pari e përdor profesori amerikan Fred Cohen për të përshkruar programet që kanë mundësi të riprodhohen dhe të shpërndahen përmes rrjetit informatikë.
Viruset e kompjuterit janë quajtur viruse, sepse ata përmbajnë disa tipare të ngjashme me viruset biologjik. Një virus kompjuteri kalon prej njërit kompjuter në tjetërin sikurse virusi biologjik që kalon prej njërit person tek personi tjetër. Viruset mund të përhapet prej një kompjuteri në kompjuterin tjetër të painfektuar, përmes mediumeve të ndryshme, të tilla si: CD, DVD, USB, etj. Përveq kësaj viruset mund të përhapen në kompjutër edhe përmes fajllave të infektuar nga një sistem i fajllave të rrjetit ose një fajll i sistemit të kompjuterit tjetër, të cilit i qasemi në njëfarë forme. Që nga dalja në skenë e viruseve, sistemi juaj kompjuterik mund të dëmtohet nga këta shkatërrues të rrezikshem, dëmtimet e të cilëve mund të jenë serioze. Edhe pse sulmet e virusëve duken si një koncept relativisht i ri, dobësia e këtyre sulmeve bëhët mjaftë reale, atëherë kur kompjutëret lidhen në rrjetë, ose krijohet lidhja e një kompjuteri me një kompjuter tjetër dhe bëhet zgjerimi i linjës së rrjetit në mes dy kompjuterëve të lidhur në rrjet. Në çdo çast rritet rreziku i sulmeve kur në qendrojmë të lidhur në rrjet, sepse shkaku i gjithë kësaj qëndron në faktin se rrjeti mbulon shumë përdorues dhe media të ndryshme. Historikisht viruset kanë infektuar sisteme të ndryshme operative. Aktualishtë, pre e viruseve janë sistemet e Microsoft Windows-it. Një tjetër dallim të cilin e vërejm mes viruseve të mëparshëm dhe virusëve të tanishëm është ashpërsia e efektit se si ata reagojnë [5]. Para viti 1990, kompjuterët janë prekur nga virus të ndryshëm duke shkaktuar çrregullime të theksuara me sjelljen e tyre nëpër këto sisteme. Sot, jo vetëm se shkaktojnë probleme në sistemet kompjuterike, por gjithashtu përdorën për të vjedhur informata të vlefshme të përdoruesve të kredit kartelave dhe numërave të sigurimeve shoqërore. Ju me siguri e kuptoni pse industria e krijimit të viruseve është shumë e madhe krahasuar me atë që ishte kohë me parë. Gjeneratat e reja të virusëve janë janë shumë të rrezikshme, por edhe fitimprurëse për njerëzit që merren me krijimin e tyre [6].
Llojet e virusëve të kompjuterit
Virusi i kompjuterit është një lloj i softuerit me qëllim të keq i shkruar qëllimisht për të hyrë në kompjuter pa lejen dhe dijen e përdoruesit, i cili ka aftësi të replikojë veten duke u përhapur gjithandej, brenda sistemit kompjuterik.
Llojet më të zakonshme të virusëve janë :
• Virusët rezidente (të përherëshme) (Resident Viruses): Ky lloj i virusit është virus i përherëshëm, i cili qëndron në RAM memorie. Nga aty pastaj ndërpren të gjitha operacionet e ekzekutuara nga sistemi: dëmton fajllat dhe programet, të cilat janë të hapura, të mbyllura, i kopjon ato, i riemron, etj. Lloje të këtyre viruseve janë: Randex, CMJ, Meve dhe MrKlunky [8].
• Virusët me veprim të drejtpërdrejtë (Direct Action Viruses): Qëllimi i këtij virusi është të replikoj vetën dhe të veproj, atëherë kur ai është ekzekutuar. Kur plotësohet një kusht specifik, virusi i llojit në fjalë vepron dhe infekton fajllat të cilët gjenden në direktorium ose në folderin përkatës, po ashtu infekton edhe fajllat të cilët ndodhen në direktoriumet që janë specifikuar si AUTOEXEC.BAT në shtegun e fajllave. Kjo skedë gjithmonë ndodhet në direktoriumin rrënjë (root directory) të hard diskut dhe kryen operacione të caktuara kur kompjuteri është i ndezur (booted) [9].
• Virusët shkatërrues - prishës (Overwrite Viruses): Virusi i këtij lloji është emruar me këtë epitet nga fakti se ai fshin informacionet e përfshira në dosje, duke i bërë ato pjesërishtë ose tërësishtë të padobishme, pasi t`i infektoj ato. E vetmja mënyrë për të pastruar një skedar të infektuar nga virusët është të fshini skedarin plotësishtë, duke humbur kështu përmbajtjen origjinale të tij. Disa nga shembujt e këtij virusi janë: Way, Trj.Reeboot, Trivial.88.D [10].
• Virusët e operacioneve fillestare të sistemit kompjuterik (Boot Viruses): Ky lloj i virusit ndikon në sektorin e operacioneve fillestare të sistemit kompjuterik (boot), në një fllop disk (floppy disk) ose hard disk. Boot është pjesë thelbësore e një disku, i cili është ruajtur sëbashku me një program dhe bën të mundur që kompjuteri të fillojë (boot) nga disku. Mënyra më e mirë për të shmangur virusët e operacioneve fillestare (boot viruses) është të sigurohesh së fllop disku apo hard disku është i mbrojtur dhe kompjuteri juaj kurrë nuk fillon punën e tij nga ndonjë disk i panjohur. Shembuj të virusëve të tillë janë: Polyboot.B, AntiEXE [8].
• Makro virusët: Janë viruse të cilat infektojnë fajllat që janë krijuar nga aplikacione ose programe të caktuara të cilat përmbajnë makro. Këto mini-programe kanë aftësi të rradhitjes automatike të operacioneve, kështu që ato kryejn veprime të veçanta, prandaj i mënjanojnë përoruesit nga detyra e kryerjes së këtyre operacioneve një nga një. Shembuj të virusëve makro janë: Relax, Melissa.A, Bablas, aO97M/Y2K [8].
• Virusët e direktoriumit (Directory Viruses): Virusët e tillë ndryshojnë shtigjet apo rrugët të cilat tregojnë vendndodhjen (lokacionin) e një skedari (fajlli). Duke ekzekurtuar një program (skedar me prapashtesën .exe ose .com), i cili është infektuar nga një virus i tipit të tillë, ju nuk jeni në dijeni se aty është duke vepruar një virus, ndërsa virusi i cili ka vepruar ka lëvizur skedarin original dhe programin përkatës. Njëherazi infektimi i tij e bën të pamundur lokalizimin e fajllit original [11].
• Virusët polimorfik (Polymorphic Viruses): Virusët polimorfik enkriptojnë ose kodojnë vetën në mënyra të ndryshme (duke përorur algoritme të ndryshme dhe çelësa enkriptues) në çdo kohë që ata infektojnë sistemin. Kjo e bën të pamundur detektimin e tyre nga antivirusët, për t`i gjetur ata duke përorur stringje për kërkimin e nënshkrime  (signature)  (sepse ata janë të ndryshëm në secilin enkriptim) dhe gjithashtu kjo u mundëson atyre të krijojn një numër të madh të kopjeve të vetvetës në sistemin kompjuterik. Shembuj të këtyre viruseve janë paraqitur si në vazhdim: Elkern, Marburg, Satan Bug dhe Tuareg [8].
Aksioma e Cantorit
Në planin kompleks C pika M (x, y) që korrespondon numrit kompleks z=(x, y) quhet figura e atij numri, ndërsa numri kompleks z = (x, y) quhet afiksi i pikës M (x, y). Mirëpo, meqë në planin koordinativ xOy secilës pikë M (x, y) mund t'i shoqërohet edhe nga një vektor i lirë, konkludojmë se secilit numër kompleks z=(x, y) mund të shoqërohet nga një vektor i lire.
Virusi i kompjuterit
Llojet e virusëve të kompjuterit
• Infektuesit e fajllave (File Infectors): Ky lloj virusi infekton programet ose fajllat e ekzekutuar (fajllat me prapashtësën .exe ose .com). Kur njëra nga këto programe me prapashtesat e përmendura më lartë është duke vepruar në mënyrë direkte ose indirekte, virusi aktivizohet, duke prodhuar efekte dëmtuese në këto programe. Shumica e virusëve ekzistuese i përket kësaj kategorie dhe klasifikohen në bazë të efekteve të tyre [12].
• Virusët “shoqëruese” (Companion Viruses): Konsiderohen të gjithë fajllat e infektuar me viruse rezidente ose viruse me veprim të drejtpërdrejtë. Këto viruse janë quajtur viruse “shoqëruese” nga fakti se sapo të arrijnë në sistem ato “shoqërojnë” fajllat tjerë që tanimë janë ekzistent. Me fjalë të tjera, në mënyrë që të kryejn rutinat e tyre të infektimit, virusët “shoqëruese” presin në memorie derisa të veprojë një program (virusët e menjëherëshme) ose veprojnë direkt duke krijuar kopje të vetvetës (virusët me veprime të drejtëpërdrejta). Disa shembuj të virusëve “shoqëruese” janë dhënë si në vazhdim: Stator, Asimov.1539 dhe Terrax.1069 [8].
• Krimbat virusal (Worms): Krimbi virusal është program kompjuterik, i cili ka aftësi për të kopjuar vetën nga njëra makinë në makinën tjetër. Për tu replikuar, krimbat përdorin kohën e kompjuterit dhe banduithin e rrjetit. Shpesh krijojnë payload –e të cilat bëjnë dëme të konsiderueshme. Shembuj të krimbave virusal janë: PSWBugbear. B, Lovgate. F, Trile. C, Sobig. D, Mapson dhe Code Red [4].
• Trojanët ose kuajt Trojan (Trojans or Trojan horses): Një tjetër lloj i virusëve shkatërruese dhe të dëmshme janë Trojanët ose kuajt Trojanë, të cilët ndryshojnë nga virusët tjerë dhe nuk e replikojnë vetën. Ngjajnë pothuajse tërësishtë me krimbat virusal [4].
• Bombat logjike (Logic Bombs): Këto nuk konsiderohen si viruse, sepse nuk e replikojnë vetveten. Këto nuk janë as programe, nëse e themi realisht, por më shumë kryejn rolin e levizjës së më tepër segmenteve të programeve. Objektivi i tyre është të shkatërrojë të dhënat në kompjuter në kushte të caktuara. Bombat logjike aktivizohen pa u vënë re nga shfrytëzuesi dhe rezultatet e tyre janë shkatërruese [8].
Kush i shkruan virusët e kompjuterit ?
Autorët e virusëve janë zakonishtë meshkuj 14-24(26) vjeç, të cilët kalojnë kohë të gjatë në kompjuterët e tyre. Disa prej tyre duan të provojnë se a janë programues të mirë. Të tjerët duan të tregojnë se ata kanë fuqi për të shkatuar probleme të shumëta. Por, shumica e virusëve kanë qëllime shkatërruese. Shumë nga verzionet e vjetra të programeve virusale janë “ripërtrirë” (re-hashed), nga shkaku se kërkojnë më pak punë për tu riprodhuar [13].
Antivirusi dhe masat tjera parandaluese
Shumica e përdoruesve instalojnë antivirusin që të detektojnë dhe eleminojnë virusët. Ekzistojnë dy metoda, të cilat i përdorë një aplikacion antivirusi për të zbuluar virusët. E para, kjo metodë antivirusi përdorët për të detektuar virusët duke përdorur listën e definicioneve të nënshkrimeve të virusit (virus signature definition). Kjo punon duke kontrolluar përmbajtjen e memoriës së kompjuterit, fajllat e ruajtur në disqe të fiksuara ose levizëse (fixed or removable drives) (hard disqe, flopi disqe) dhe duke krahasuar ato fajlla me një bazë të dhënash të “nënshkrimeve” të virusit. Mangësia e kësaj metode të zbulimit është se përdoruesit janë të mbrojtur nga virusët vetëm atëherë kur antivirusi azhurnohet me të dhënat e fundit të definicioneve të nënshkrimeve të virusit. Metoda e dytë përdorë algoritme deduktive (udhëheqëse) (heuristic algorithms) për të zbuluar virusët. Kjo metodë ka aftësi për të zbuluar virusët përmes nënshkrimeve të cilat janë krijuar nga firma e antivirusit. Disa antiviruse janë në gjendje të skanojnë fajllat e hapur, po ashtu edhe fajllat dhe e-mailat të cilët i dërgojmë përmes Internetit. Kjo mënyrë është quajtur si “skanim në qasje (on-access scanning)”. Përdoruesit duhet t`i azhurnojnë rregullisht antivirusët e tyre për të rregulluar “vrimat” e sigurisë. Me azhurnimin e përditshëm të antivirusëve parandaloni kërcnimet, të cilat u kanosën në sistemit tuaj kompjutërik [14].
Përfundimi
Virusi i kompjuterit shkakton dobësi dhe kaos në industrin e kompjuterëve dhe se efekti i tij është mjaftë shkatërrues. Për këtë arsye, në shumicën e shteteve të botës është ndaluar me ligj krijimi i virusëve me qëllim shkatërrues. Virusët janë rreth e rrotull planetit, që nga zbulimi i tyre, disa dekada me parë dhe do të mbetën njëri nga kërcnimet me efekt të brisht për programet softuerike. Duke ndërmarrur masat e duhura dhe procedurat parandaluese, individi mund të kujdeset ndaj dëmëve që shaktojnë virusët. Virusët janë duke kryer veprime ilegale në sisteme të ndryshme kompjuterike, por nëse përdorën masat adekuate-parandaluese, efekti i tyre do të mënjanohet plotësishtë dhe sistemet tona kompjuterike do te jenë më të sigurta.
Protagora
Protagora lindi në Abder të Thrakisë nga viti 480 p.e.s. Njihet si sofisti i përkryer si dhe relativist e skeptik. Udhtoi shum, nga qyteti në qytet ku ligjëronte të pasurve si të mbrojnë çdo tezë, çfarë do qoftë ajo si dhe si ti kundërvihen të njejtës tezë. Vizitoi edhe Athinën, u largua dhe përsëri u këthye aty nga viti 431. Besohet se këtu është ngritur padi kundër tij pasiqë mohoi perenditë. Në të vërtetë Protagora nuk është ateist si që pretendohet të paraqitet nga disa studjues. Ai këtu shpreh më tepër paftësine e njeriut të kohës për të ditur dhe kuptuar çjanë perënditë... Sidoqoftë, ai iku para procesit dhe duke lundruar për në Sicili anija u fundos... Duhet vënë re se kjo është më tepër gojëdhanë se një e vërtetë, e më poshtë do të parashtrojmë disa variante më të afërta me të vërtetat historike rreth këtij procesi.
Shumë shekuj. Kërcënimi për mbajtje të procesit nuk u vëndua në dyshim. Vetëm nga gjusma e qindveçarit të XX historianët filluen ta gjykojnë një qëndrim të tillë duke e quajtur të pastudjuar mirë dhe naif. Në fillim do të ndalem në një kronologji kohore për të lëvizur në periudhë më të vonshme procesin eventual. Protagora ishte mik i Perikleut dhe ai e angazhoi ti krijoj ligjet e Turioit. Kjo daton nga viti 443 që njiherit e vonon ndjekjen e diku gjer nga vitet 418-415.
Mbi të tjera duhet të dijmë se gjithashtu se burimet janë pak të besueshme kur të kemi parasyshë se athinasit e ndoqën nga qyteti me dekret të sjellur n¨èe proces, kurse të tjera burime thone se ai iku para procesit.
Mëtej dyshimet mbi këtë vijnë edhe nga fakti se gjatë kohë është heshtur për këtë ngjarje. Ndoshta nga ajo se Protagora nuk pati nxënës të kalibrit të nxënësve të Sokratit për të evidentuar një gjë të tillë si që bërë Platoni dhe Tucididhi për mësusin e tyre. Mëtej mendohet gjithashtu se heshtja e procesit vjen edhe nga fakti se Protagora ishte vetëm një i huaj në Athinë !? Ndoshta heshtja është frut i mendimit të asaj kohe se kjo ngjarje nuk pati rëndësi për historinë dhe askush nuk mori mundimin të shkruaj pasiqë në këtë kohë vëndin kyq të interesave e zë Lufta e Peloponezit.
Heshtja ndërpritet nga Aristoteli një shekull më vonë. Ai përmend procesin dhe jep emrin e akuzuesit që në të vërtet është edhe prova më e fortë se ngjarja ka ndodhur.
Sa i përket shkatërrimit të librave faktet janë më të moçme se datojnë nga fillimi i shekullit III p.e.s. Filozofi skeptik Timoni thot se « kanë dashur ti asgjësojnë në hi veprat pasiqë kishte shkruajtur se nuk dinte dhe nuk mundeshte kuptoj si janë dhe kush janë perënditë. »
Nga « Koha Romake », në shekullin e parë p.e.s., Ciceroni e përmend djegjen si një gjë « reale ».
Sido që të jetë unë, për të përfunduar do të them se krejtë procesi egzistoi apo jo, nuk është edhe aq i rëndësishëm sa që është i këndshëm fakti se sofizmi i Protagorës që qe shpesh i përbuzur si nga Sokrati, Platoni e gjer më sot, nuk u ndal asnjëherë të ngrej debate që janë më sofizëm se sofizmi i Protagorës e për më tepër, kur vetë kundërsofistët për të thënë të vërtetën e tyre mbi këtë ngjarje, kaplohen nga sofizmi Protagorian. Dhuratë më të madhe as që nuk ka paramenduar Protagora…
Spitali Universitar i Norrlandit
Spitali Universitari i Umeas, në suedisht Norrlands universitetssjukhus (Nus) është spitali kryesor në Suedinë veriore, që ndodhet në Umea. Spitali ka 5,600 të punësuar.
Është po ashtu një spital për mësime për Universitetein e Umeas, me Fakultetin e Mjekësisë si autoritet përgjegjës; 13 departamente dhe 11 programe akademike. Brenda fakultetit janë 2,860 të padiplomuar dhe 450 të diplomuar dhe një staf prej 1,020 vetësh, ndër të cilët rreth 500 mësues/hulumtues.
Historia
Ai u themelua si një lasarett në vitin 1784, i njohur si Shtëpia e Verdhë (Gula huset), në Storgatan, Umeå. Ai kishte tetë qendra kujdesi. Ndërtesa ekziston ende por nuk përdoret më si spital.
Me zgjerimin e Umeas u ndërtu spitali i ri në Alidbacken në qendër të Umeas. Ndërtimi filloi në vitin 1907 (festoi qindvjetorin e tij në vitin 2007). Ai pati 134 qendra kujdesi.
Sot të gjitha ndërtesat origjinale në Alidbacken u shkaëtrruan dhe u rikthyen në spitalin e tanishëm.
Një dekret fotografish u prezantua në vitin 2011 nga Këshilli i Qarkut Vasterbotten, duke përmendur integritetin e pacientëve dhe personelit. Dekreti megjithatë nuk u kufizua vetëm në spital por përfshiu të gjitha ambientet e Këshillit të Qarkut. Dekreti u takua me protesta, përfshirë ato nga Sveriges Television, TV4 dhe Västerbottens-Kuriren.
Filozofia
parapamje|200px|[[Platoni (majtas) dhe Aristoteli (djathtas): detaj nga Shkolla e Athinës nga Raffaello Sanzio, 1509]]
Filozofia merret me problemet e përgjithshme dhe thelbesore rreth çështjeve si ekzistenca, dituria, e vërteta, bukuria, ligji, drejtësia, vlefshmëria, mendja, dhe gjuha. Filozofia dallohet nga mënyrat e tjera të zgjidhjes së këtyre problemeve (siç janë misticizmi ose mitologjia) nga qasja kritike dhe sistematike e saj si dhe mbështetja në argumente të arsyeshme. Fjala filozofi rrjedh nga greqishtja: φιλοσοφία, philosophía, "dashuria për dituri".
Degët e filozofisë
Degët kryesore të studimit filozofik janë:
Shumica e subjekteve akademike kanë një filozofi, për shembull filozofia e shkencës, filozofia e matematikës, filozofia e logjikës, filozofia e ligjit, dhe filozofia e historisë. Përveç kësaj, një sërë subjektesh akademike kanë filluar të mirren me çështje që historikisht do të kishin qenë detyrë e filozofisë. Këtu përfshihet psikologjia, antropologjia dhe shkenca natyrore.
right|thumb|400px|[[Vdekja e Sokratit nga Jacques-Louis David (1787). Në pikturë paraqitet filozofi Sokrati para se të pinte helmin.]]
Historia
Prezantimi i termeve "filozof" dhe "filozofi" konsiderohet meritë e mendimtarit grek Pitagora (Pythagoras). Ky përfundim bazohet në një shteg në një punim të humbur të Herakleides Pontikos, një disiplinë e Aristotelit. Konsiderohet të jetë pjesë e legjendave shumë të përhapura të Pitagoras në këtëkohë. "Filozofi" zëvendësoi fjalës "sofist" (nga sophoi), që përdorej për të përshkruar "njerëz të mençur", mësues të retorikës, të cilët ishin të rëndësishëm në Demokracinë Athinase.
Filozofia antike (rreth 600 Par.K.–rreth Pas. K. 500)
thumb|right|[[Aristoteli]]
Filozofia antike është filozofia e botës Greko-Romake prej shekullit të gjashtë (VI) para Krishtit [rreth 585] deri te shekulli i katërt pas Krishtit. Zakonisht ndahet në tri periudha: Filozofia Para-Sokratike, periudhat e Platonit dhe Aristotelit, dhe periudha post-Aristoteliane (ose Helenistike). Ndonjëherë i shtohet një periudhë e katërt që përfshin filozofët e krishterë dhe Neo-platonist. Më të rëndësishmit e filozofëve antikë (nga aspekti i ndikimit të vazhdueshëm) janë Platoni dhe Aristoteli.
Temat e filozofisë antike janë: kuptimi i shkaqeve fondamentale dhe principet e universit; duke e shpjeguar atë në një mënyrë ekonomike dhe të njëtrajtshme; problemi epistemologjik i pajtimit të dallimeve dhe ndryshimit të universit natyral, me mundësinë a arritjes së diturisë absolute dhe të sigurtë mbi të; pyetje rreth gjërave që nuk mund të perceptohen me anë të shqisave, siç janë numrat, elementet, universalet, dhe zotërat; analizimi i konstelacioneve të arsyetimit dhe argumentit; natyra e jetës së mirë dhe rëndësia e kuptimit dhe diturisë në mënyrë që të ndiqet ajo; Ekspliktimi i konceptit të drejtësisë, dhe marrëdhënieve të saj me sistemet e ndryshme politike.
Në këtë periudhë u themeluan karakteristikat vendimtare të metodave filozofike: një çasje kritike ndaj pikëpamjeve të themeluara, dhe apeli ndaj arsyes dhe argumentimit.
thumb|upright|[[Thomas Aquinas|Shën Tomas Akuinasi]]
Filozofia mesjetare (rreth 500 par.K.– rreth 1350)
Filozofia mesjetare është filozofia e Evropës perëndimore dhe Lindjes së mesme gjatë periudhës që njihet si Mesjeta, që fillon diku pas rënies së Perandorisë Romake deri te Rilindja. Filozofia Mesjetare karakterizohet pjesërisht nga rizbulimi dhe zhvillimi i mëtejshëm i filozofisë klasike greke dhe Filozofisë Helenistike, dhe pjesërisht nga nevoja për çasje tek problemet teologjike dhe integrimi i doktrinës së shenjtë (në Islam, Jahudizëm dhe Krishterim) me mësimet shekullare.
Disa probleme të diskutuara në këtë periudhë janë marrëdhëniet e fatii me arsyen, ekzistenca dhe uniteti i Zotit, objekti i teologjisë dhe Metafizikës, problemi i diturisë, i universaleve, dhe individualizmit.
Filozofët nga Mesjeta përfshijnë filozofët myslimanë Alkindus, Alfarabi, Alhazen, Avicenna, Algazel, Avempace, Abubacer dhe Averroes; filozofët hebrenjë Maimonides dhe Gersonides; dhe filozofët e krishterë Anselm, Augustine of Hippo, Boethius, Peter Abelard, Roger Bacon, Thomas Aquinas, Duns Scotus, William of Ockham dhe Jean Buridan.
Rilindja (rreth 1350–rreth 1600)
Rilindja (apo Renesanca) ishte periudhë tranzicioni mes filozofisë teologjike të Mesjetës dhe mendimit modern, ku latinishtja filloi të humbiste rolin e saj si gjuhë standarde për bisedime filozofike. Studimi i klasikëve (sidomos Platonit dhe Neoplatonizmit) dhe arteve humane, si historia dhe letërsia shijuan popullaritet të ri. Koncepti i njeriut u bë objekti qendror i reflektimit filozofik.
Me dobësimin e strukturave teologjike te mendimit, Rilindja shfaqi interesim në filozofinë naturale, si p.sh. Nicholas of Kues, Giordano Bruno, Francis Bacon dhe Telesius. Kjo ndoshi bashkarisht me rilindjen e magjisë, mënyrave misterioze të njohjes dhe zotërimit të natyrës (si Pico dhe Marsilio Ficino për shembull ). Filozofia politike dhe etike u ringjall me punimet e Makiavelit dhe me utopitë e Thomas More, Tommaso Campanella dhe Francis Bacon. Brenda vet Krishterimit, këto lëvizje të reja bashkëjetuan me Reformacionet.
Filozofia e hershme moderne (rreth 1600 – 1800)
thumb|[[John Locke]]
Figura kanonike përfshijnë Hobbes, Descartes, Locke, Spinoza, Leibniz, Berkeley, Rousseau, Hume, dhe Kant. Kronologjikisht, kjo epokë përfshinë shekujt XVII dhe XVIII, dhe konsiderohet në përgjithësi të ketë përfunduar me përpjekjen sistematike të Kantit për të pajtuar fizikën Njutoniane me temat tradicionale metafizike.
Filozofia e shekullit XIX (19)
Filozofia e mëvonshme moderne zakonisht konsiderohet të ketë filluar me filozofinë e Immanuel Kantit në fillimin e shekullit XIX. Idealistët gjermanë, si Fichte, Hegel, dhe Schelling, zgjeruan punën e Kantit duke mbajtur qëndrimin se bota përbëhet nga në proces racional i ngjashëm me mendjen, dhe si e tillë është tërësisht e njohshme (që do të thotë se gjithçka rreth saj mund të dihet).
Në kundërshtim të idealizmit, filozofë të tjerë, shumica duke punuar nga jashtë universitetit, filluan linja mendimi që okupuan filozofinë akademike në shekullin XX:
Baleti në Shqipëri
Në Shqipëri përpjekjet e para u bënë me tablotë koreografike dhe duke vënë në skenë pjesë të huaja klasike.
Filozofia
Filozofia e shekullit XX
thumb|left|200px|[[Jean-Paul Sartre]]
Baleti në Shqipëri
Më 1956, trupa e baletit u përforcua me profesioniste dhe nisën të vihen në skenë balete të zhanreve të ndryshme duke ngritur nivelin artistik. Në reporterin e Teatrit të Operas dhe të Baletit u vunë në skenë balete të zhanrit klasik: “Romeo dhe Zhuljeta”, “Paganini” etj. Një etapë e re nisi me krijimin dhe vënien në skenë të veprave nga autorë shqiptarë. Kështu lindi baleti kombëtar me vepra si “Halili dhe Hajria”, “Shote Azem Galica”, “Delina” etj. Shkolla shqiptare e baletit ka nxjerrë gjatë viteve nxënës që kanë spikatur jashtë vendit edhe pas viteve ‘90.
Filozofia
Filozofia e shekullit XX
Brenda shekullit të kaluar, filozofia është bërë gjithnjë e më shumë e praktikuar në universitet, dhe është bërë më e specializuar dhe ndryshe nga shkencat natyrore. Pjesa më e madhe e filozofisë së kësaj periudhe merret me shpjegimin e marrëdhënieve mes teorive të shkencave natyrore dhe idetë e humaniteteve ose "common sense".
Në botën Anglofone, filozofia analitike u bë shkolla dominuese. Në pjesën e parë të shekullit, ajo ishe shkollë kohezive, pak a shumë identike me pozitivizmin logjik, të bashkuar me nocionin se problemet filozofike munden dhe duhet të zgjidhen duke i kushtuar vëmendje logjikës dhe gjuhës. Në pjesën e dytë të shekullit XX, filozofia analitike u nda në një llojllojshmëri pikëpamjesh filozofike, të lidhura mes veti vetëm nga linja historike të ndikimit dhe përkushtim të vetëshpallur ndaj qartësisë dhe rigorit. Nga viti 1960, filozofia analitike ka shfaqur ringjallje interesimi për historinë e filozofisë, si dhe përpjekje për të integruar punimet filozofike me rezultate shkencore, sidomos në psikologji dhe shkencë kognitive. Përveç kësaj, lëvizja e filozofisë eksperimentale ka tentuar të sjellë teknika hulumtime nga shkenca sociale në këtë fushë.
Në Evropën kontinentale nuk kishte dominim të ndonjë shkolle të veçantë filozofike. Ardhja e pozitivistëve logjikë nga Evropa qendrore gjatë viteve 1930-1940 pakësoi interesimin filozofik për shkencat natyrore, duke vërë theksin në humanitet, qe konsiderohet që figuron si pjesë e rëndësishme në atë që quhet "filozofia kontinentale". Lëvizjet e shekullit XX si fenomenologjia, Ekzistencializmi, Hermeneutika, Strukturalizmi, dhe Poststrukturalizmi përfshihen në këtë kategori të padefinuar rreptësisht.
Filozofët kryesorë të shekullit XX përfshijnë:
Realizmi dhe Nominalizmi
Realizmi ndonjëherë do të thotë kundërshtimi i Idealizmit të shekullit VIII, përkatësisht se disa gjëra ekzistojnë në realitet, pra jashtë mendjes. Klasikisht, sidoqoftë, realizmi është doktrina që entitetet abstrakte, të cilat korrespondojnë me terme universale si 'njeriu', kanë ekzistencë reale përmes degëve të filozofisë të njohura si metafizika dhe specifikisht ontologjia. Kjo teori i kundërvihet Nominalizmit, pikëpamjes se termet abstrakte ose universale janë thjesht fjalë, ose simbolizojnë gjendje mendore si ide, besime, ose qëllime. Kjo e fundit, e zhvilluar nga Peter Abelard dhe e mbajtur nga William of Ockham, quhet Konceptualizmi.
Racionalizmi dhe Empiricizmi
thumb|[[René Descartes]]
Racionalizëm është çdo pikëpamje që thekson rolin ose rëndësinë e arsyes njerëzore. Racionalizmi ekstrem provon të bazojë gjithë diturinë vetëm në arsye. Racionalizmi tipikisht fillon nga premisat që nuk mund të mohohen koherentikisht, pastaj tenton të deduktojë çdo objekt të mundshëm të diturisë me hapa logjikë.
Racionalisti i parë, në kuptim të gjerë, shpesh konsiderohet Parmenidi (fl. 480 Par.K.), sipas të cilit është e pamundur të mohohet që "mendimi" ekziston. Por mendimi duhet të ketë një objekt, pra diçka përtej mendimit ekziston realisht. Parmenidi deduktoi se ajo që ekziston në të vërtetë duhet të ketë disa veti të caktuara – për shembull, që nuk mund të fillojë të ekzistojë apo të ndalet së ekzistuari, që është një tërësi koherente, që mbetet e njëjta përjetësisht (në fakt, ekziston në tërësi pavarësisht ose jashtë kohës). Kjo teori njihet si argumenti i njeriut të tretë. Zenoni i Eleas (lindur rreth 489 Par.K.) ishte apostull i Parmenidit, dhe thoshte se lëvizja është e pamundur, meqë pohimi se ajo ekziston implikon një kontradiktë (shih Shigjeta e Zenonit).
Platoni (427–347 P.K) u ndikua gjithashtu nga Parmenidi, por e kombinoi racionalizmin me një formë të realizmit. Puna e filozofit është të marrë parasysh qenien, dhe esencën (ousia) e gjërave. Por karakteristika e esencave është se ato janë universale. Natyra e një njeriu, një trekëndëshi, një bime, vlen për të gjithë njerëzit, trekëndëshat dhe bimët. Sipas Platonit, këto esenca janë 'forma' të pavarura nga mendja, dhe njerëzit (në veçanti filozofët) mund të arrijnë "të njohin" përmes arsyes, dhe duke injoruar hutimet perceptimit të shqisave.
Lluka e Epërme
Llukë e Epërme është një vendbanim në komunën e Deçan, Kosovë. Fshati ndodhet në Dukagjinit të Kosovës. Sado që ky fshat është ndër fshatrat më të vjetra në Dukagjin, për te është shkruar shumë pak. Në veçanti, edhe kur është shkruar, gjithmonë është përmendur në lidhshmëri me Verrat e Llukës si një vend historik dhe i njohur. Mirëpo, shikuar në bazë të dokumenteve dhe historisë që ka ky fshat, ka mundur të bëhen kërkime studimore shumë më serioz se sa ato shkrime rasti që janë bërë gjer sot. Ndryshe, duke u mbështetur nga disa të dhëna, qofshin ato të dhëna studimore nga antroponimia, toponimia dhe etnografia del se shumë pak dihet për Llukën, për lashtësinë e saj dhe për rrënjën e fjalës Llukë.
Filozofia
Racionalizmi dhe Empiricizmi
Racionalizmi modern fillon me Dekartin. Reflektimi në natyrën e eksperiencave të perceptuara, si dhe zbulimet shkencore në fiziologji dhe optikë, e drejtuan Dekartin (si dhe Lokun) në qëndrimin se ne jemi direkt të vetdijshëm për idetë, e jo për objektet. Kjo teori i ngriti tri pyetje:
Lluka e Epërme
Edhe konstatimi se, ka pak të dhëna të botuara për këtë fshat, na detyron t´u referohemi atyre pak shënimeve që i kemi hasur nëpër studime të ndryshme të toponimisë, onomastikës, historisë dhe trashëgimisë gojore mbetura nga shumë kujtime dhe rrëfimeve të pleqve po nga ky fshat.