cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Organizata Botërore e Shëndetësisë (Shqipëri)
Organizata Botërore e Shëndetësisë është një agjensi e specializuar e Kombeve të Bashkuara me synim parësorë shëndetin publik.
Ajo ka hapur zyren e saj në Tiranë në vitin 1991.
Që nga viti 1992 drejtues i zyrës ka qenë shqiptar. Në vitin 1997 si pasojë e krizes kjo organizatë hap edhe një mision të emergjencës i cili forcohet edhe më tej gjatë krizes së Kosovës në 1999.
Adresa
Sot zyra e Organizatës Botërore të Shendetësisë ndodhet në Tiranë në rrugën që lidh Ambasadën Italiane me rrugën e Elbasanit përbri ndërtesës së Radiotelevizionit Shqiptarë.
Sami Frashëri
Sami bej Frashëri i njohur në kohën e tij si Shemsedin Sami Bej (turqisht: Şemseddin Sami Bey; Frashër, 1 qershor 1850 - Stamboll, 18 qershor 1904) ka qenë nëpunës dhe intelektual shqiptar i Perandorisë Osmane, gjuhëtar, leksikograf, enciklopedist, romancier, dramaturg, përkthyes dhe ideologu themelor i Rilindjes Kombëtare, së bashku me dy vëllezërit e tij Abdylin dhe Naimin. Me veprimtarinë e tij u bë mendimtari më i shquar i nacionalizmit shqiptar dhe ndër pionierët e nacionalizmit turk, i njohur përgjithësisht si Samiu në mënyrë informale në shqip dhe Shemsedin Samiu në turqisht. Në opinionin turk njihet si "babai i enciklopedistëve."
Nisi veprimtarinë e tij kulturore me përkthime, vepra autoriale, themelim i të përkohshmeve dhe drejtimin e një kolane botimesh. Veprimtaria e tij u shtri në gjuhën turke osmane dhe atë amtare, duke lënë kontribut themeltar për të dyja. Turqishtes i hartoi përmbledhjet e para leksikografike, enciklopeditë, romane dhe drama, shtroi çështje për reformimin e gjuhës turke osmane, por gjithashtu në hapësirën shprehëse të saj loboi për identitetin, problematikat dhe çështjen shqiptare. Është autor i të parit roman të gjuhës turke, titulluar Ta'aşşûk-ı Tal'at ve Fitnât (sq. Dashuria e Talatit me Fitneten) botuar më 1872. Nëpër pamfletet që botoi përhapi qëndrimet e tij mbi rrënjët islame të qytetërimit evropian dhe çështjet e gruas.
Veprimtaria e tij në gjuhën shqipe përmbledhet tek disa tekste mësimore, përpilimin e një gramatike dhe hartimin e alfabetit të Stambollit që u njoh edhe me emrin e tij, si dhe me traktatin Shqipëria ç'ka qenë, ç'është e ç'do të bëhet që u bë manifesti politik i Lëvizjes Kombëtare.
Biografia
U lind në fshatin Frashër të Vilajetit të Janinës (sot në rrethin e Përmetit), i biri i Halit beut (1797–1859) dhe Emine hanëmit (1814–1861). Nga i ati ishin pasardhës timarlinjsh muslimanë bektashi me prejardhje nga Berati, që më vonë u njohën si Dulellarët, ndërsa familja e së ëmës vinin prej Iljaz bej Mirahorit.
Mësimet e para i mori në vendlindje së bashku me Naimin në teqenë e Frashërit nga myderrizi Mustafa efendi Tetova. Pas vdekjes së prindërve, me në krye vëllain e madh që ishte bërë zot shtëpie, Abdylin, më 1865 familja u shpërngul në Janinë, ku sërish me Naimin ndoqi dhe mbaroi gjimnazin grek "Zosimea" më 1869. Përgjatë rrugëtimit shkollor ra në kontakt me filozofinë perëndimore, greqishten e lashtë dhe të renë, latinishten, frëngjishten dhe italishten. Më pas në një shkollë po lokale, nxuri mësoi arabisht, persisht dhe turqisht. Si nxënës i shkëlqyer, kreu programin tetëvjeçar të shkollës në shtatë vite; shkollë të cilën më vonë në jetë e cilësonte "të shkëlqyer". Duke qenë shkolluar në mjedise të ndryshme kulturore dhe gjuhësore, u aftësua me mjetet e duhura intelektuale dhe emocionale për të hulumtuar kultura të ndryshme.
Pasi kreu shkollën filloi punë në Zyrën e Shtypit (Matbuat Kalemi) të pushtetit lokal në Janinë. Më 1871 po me Naimin u shpërngulën në Stamboll me po të njëjtin pozicion pune tashmë në Zyrën e Shtypit në kryeqytet, ku zuri miqësi me gazetarët dhe intelektualët përparimtarë Namık Kemal, Ebüzziya Tevfik, etj. por duke mbajtur kontaktet edhe me atdhetarët shqiptarë; si dhe, duke qenë i dhënë pas kulturës e gjuhës frënge, nisi të përkthente nga kjo gjuhë në osmanisht. Më 1872 nis kontributi i tij me romanin e parë në gjuhën turke Ta'aşşûk-ı Tal'at ve Fitnât, më 1873 u bë bashkëpunëtor i gazetave Sırac (Drita) dhe Hadika (Kopshti). Kur në Tarabulluz kërkohej një radhitës për gazetën lokale Vilayet, Zyra e Shtypit caktoi atje me punë Samiun, ku punoi për 9 muaj. Më pas u kthye në Stamboll dhe vazhdoi të punonte nëpër organe të shtypit. Botoi katër numrat e parë të së përkohshmes Muharrir, të Ebüzziya Tevfik, i cili ishte në syrgjyn. Më 1876 botoi për gati një vit gazetën Sabah.
Më 1877 u caktua me punë në Rodos si sekretar i valiut, ku qëndroi për 5 muaj. Gjatë luftës Ruso-Turke u caktua me punë kryenëpunës në Komisionin për Regjistrimin Ushtarak në Janinë. Pasi u kthye në Stamboll, më 1878 u bë kryeredaktor i gazetës Tercümân-ı Șark (Terxhumani i Lindjes). Pas vendimeve të Kongresit të Berlinit u caktua sekretar i Komisionit të Kontrollit Ushtarak të themeluar më 1881, post të cilin e mbajti gjersa ndërroi jetë. dhe nuk do të lëvizte më për pjesën e ngelur të jetës së tij. U shqua si një ndër intelektualët më në spikamë të kryeqytetit osman, duke drejtuar dhe redaktuar disa gazeta, duke shkruar mbi dymbëdhjetë libra në osmanisht si  Insan  (Njeriu),  Medeniyet-i Islamiye  (Qytetërimi islam) and  Kadınlar  (Gratë). Hartoi një fjalor frëngjisht-turqisht më 1882 dhe një tjetër turqisht-frëngjisht më 1884, një fjalor të gjuhës arabe më 1898, një fjalor në dy vëllime në osmanisht (1899-1901) së bashku me enciklopedinë gjashtëvëllimshme Kamus al Alam. Duke shtuar këtu një pamflet për çështjen e alfabetit të gjuhës shqipe, një gramatikë dhe traktatin politik mbi çështjen shqiptare, të titulluar "Shqipëria ç'ka qenë, ç'është e ç'do të bëhet".
Drama "Besa yahut Ahde Vefa"
Më 1874 Samiu kishte shkruar dramën "Besa yahut Ahde Vefa" (shqip: Besa ose Mbajtja e Fjalës) në osmanisht me temën rreth çështje së një etnie shqiptare, të lidhur me një territorialitet etnik, një diversitet etno-kulturor që mëton përbashkimin, nderin, besnikërinë dhe vetëflijimin osman. Me këtë vepër Samiu u përpoq t'i paraqiste shqiptarët nën një dritë tjetër për opinionin osman, duke e informuar për moralin, vlerat, zakonet e traditat e shqiptarëve të cilët i mendonte një element tejet të rëndësishëm të perandorisë; gjithashtu donte të hidhte themelet e një teatri autentik osman, i cili asokohe kishte shumë ndikime të jashtme. Për audiencën më të hollë elementi i besës nënkuptonte zhvillimin ushtarak e politik që mund të merrte.
Më 1901 u përkthye në gjuhën shqipe nga miku i tij, Abdyl bej Ypi dhe u botua nga Kristo Luarasi në Sofie, ndërkohë që ishte pjesë e kurrikulave shkollore në Mësonjëtoren e Korçës deri kur u mbyll më 1902. Përkthimi shqip i dramës nga autoritetet osmane mbahej si "nxitës i ndjesive kombëtare të shqiptarëve" dhe pas Revolucionit Xhonturk më 1908 kishte raportime se çeta kaçakësh luanin pjesë nga drama rreth zjarrit. Drama e Samiut nuk do të shfaqej gjer pas kalimit të Revolucionit Xhonturk, më pas u shfaq për tre vjet të tjera deri më 1911-1912.
Periudha e Lidhjes së Prizrenit
Përgjatë Krizës së Madhe Lindore, qe pjesë "Komitetit Qendror për mbrojtjen e të drejtave të kombësisë shqiptare" të drejtuar nga i vëllai, Abdyli. Ishte pjesë e 10 funksionarëve të lartë të shqiptarëve të kryeqytetit perandorak që nënshkruan memorandumin dërguar pritësit të Kongresit të Berlinit, kancelarit Bismark dhe kontit austro-hungarez Andrassy duke kërkuar reforma dhe shqiptarët të mund të rrinin brenda Perandorisë Osmane duke iu respektuar të drejtat, dëshirat, interesat dhe traditat. Po atë periudhë, në të përkohshmen Tercüman-ı Hakikat në një artikull me datë 24 dhjetor 1878 raportoi mbi situatën gjeopolitike dhe ndodhitë, duke thënë se Shqipëria ishte vatani i tij dhe ndihej i lidhur me mëmëdheun e gjerë osman dhe duke theksuar se shqiptarët ishin besnikë ndaj perandorisë. Vinte në pah rrezikun ushtarak të fqinjëve të shqiptarëve dhe kultivimin e gjuhëve të tyre ndër shkolla në viset shqiptare. Zgjidhja për të ishte përbashkimi i vilajeteve të banuara nga shqiptarët në një vilajet të vetëm, që të mund të ushtronte një forcë rezistuese më të madhe, ku pas dëshirës për të kultivuar gjuhën amtare do t'i bënin ball si ç'duhet sllavizmit dhe helenizmit.
Nga tetori i 1879 Samiu drejtonte "Shoqërisë së të shtypurit me shkronja shqip", ku libra dhe tekste shkollore hartoheshin nga ai me Naimin.
Samiu drejtoi revistat e para në gjuhën shqipe "Drita" dhe pastaj "Dituria" (Stamboll, 1884-85) ku shkroi një numër të madh artikujsh. Për nevojat e shkollës shqipe hartoi librat "Abetare e gjuhës shqipe" (1886), "Shkronjtore e gjuhës shqipe" (gramatika, 1886) dhe "Shkronjë" (Gjeografia, 1888) në gjuhën shqipe. Nga veprat më të shquara të këtij mendimtari të shquar, patriot, demokrat dhe iluminist është, botuar më 1899 pa emër autori në Bukuresht. Ky traktat u bë manifesti i Rilindjes Kombëtare Shqiptare, vepra që sintetizoi programin e lëvizjes, strategjinë dhe taktikën e saj. Në të u shprehën idealet demokratike të zhvillimit politik e shoqëror të vendit, të zhvillimit të arsimit, të kulturës e të shkencës. Sami Frashëri hartoi dhe një fjalor të gjuhës shqipe i cili mbeti i pabotuar. Gjithashtu ai la në dorëshkrim një përmbledhje këngësh popullore shqiptare.
Çështjen shqiptare Sami Frashëri e mbrojti edhe në organet e ndryshme të shtypit që drejtoi, sidomos në gazetën turke "Terxhuman-i Shark". Sami Frashëri është autor i 57 veprave në gjuhën shqipe, turke dhe arabe duke përfshirë këtu edhe revistat e gazetat që i drejtoi duke botuar vetë në to. Çështjen shqiptare dhe historinë e popullit shqiptar Sami Frashëri i trajton edhe në veprat në gjuhën turke e sidomos në artikujt e botuar në shtypin e kohës, si edhe në veprat letrare me motive nga jeta shqiptare.
Si dijetar i madh Sami Frashëri dha kontributin e tij të vyer në disa fusha të shkencës ku u dallua si përfaqësues i mendimit të përparuar materialist, jo vetëm për Shqipërinë, por edhe për vendet e Lindjes. Është autor i fjalorit normativ të gjuhës turke (Kamus-i türki, 1901) i cili ruan vlerën e vet të madhe edhe në ditët e sotme. Fjalori "Kamus-i türki" përmban mbi 40 mijë fjalë e shprehje gjuhësore dhe është pajisur me një parathënie të gjatë të shkruar nga vetë Samiu ku parashtron parimet e tij mbi fjalorin e një gjuhe letrare. Samiu është edhe autor i disa fjalorëve dygjuhësh frëngjisht-turqisht 1882); turqisht-frëngjisht 1885); arabisht-turqisht (Kamus-i arabi). Vepra madhore e Sami Frashëri në gjuhën turke është Enciklopedia e tij "Kamus-ul alâm" (1900) në 6 vëllime, ku Samiu u jep një vend tëdukshëm botës shqiptare, figurave të rëndësishme që ka nxjerrë populli shqiptar gjatë historisë së tij. Në enciklopedinë e Samiut gjenden njoftime për institucionet shtetërore, arsimore, fetare etj., si edhe të dhëna gjeografike jo vetëm për qytetet dhe qendrat administrative më të rëndësishme të Shqipërisë, por edhe për fshatrat më të njohura.
Si shkrimtar Sami Frashëri shkroi në gjuhën turke drama e romane. Vepra më e rëndësishme tregimtare "Besa", e botuar më 1875 e ka marrë subjektin nga jeta shqiptare. Ajo u shfaq në teatrin perandorak në Stamboll më 1874, një vit para se të botohej.
Për popullarizimin e dijeve shkencore shkroj disa libra dhe broshura, të ciat i përmblodhi në "Bibliotekën e xhepit", hartoi tekste të ndryshme, botoi antologji me pjesë të zgjedhura nga letërsia botërore dhe kryesisht orientale, ai la në dorëshkrim 11 vepra kryesisht nga fusha e gjuhësisë dhe e letërsisë.
Sami Frashëri ishte edhe një gazetar i talentuar. Ai ka bashkëpunuar me shkrime dhe ka qenë redaktor dhe kryeredaktor në disa gazeta si psh: "" ("Mëngjezi" 1876), ku për një kohë ishte kryeredaktor, ("Java") etj.
Biblioteka personale e tij kishte 20,000 vëllime.
Familja
Më 4 maj 1884 u martua me Emine Velije hanmin, e bija e kazasqerit Sadettin Efendiut nga Edremiti. Së bashku patën 4 fëmijë, Samijen, Ali Samiun, Sadijen dhe Sadiun. Ali Sami Jeni është ndër sportistët më të mëdhenj turq. Më 1893 e shoqja i ndërron jetë. Pas një viti martohet me Belkizen, e veja e të vëllait, Abdylit që kishte ndërruar jetë më 1892. Së bashku u trashëguan me një djalë, Iskender Samiun. Abdyli ia kishte lënë amanet Samiut të birin dhe të bijën, Mid'hatin me Eminenë.
Më e madhja, Samija, ka lënë disa kujtime për të atin që u radhitën në shtypin turk nga gazetari Hikmet Feridun Es, pjesë e një serie shkrimesh në nderim të jetës dhe veprimtarisë së njerëzve të shquar. Në opinionin turk u kujtua si "babai i enciklopedistëve."
Vepra
Vepra e tij numron punime, hulumtime dhe krijime në rrafsh përkthimesh, dramaturgji, një roman, publicistikë, enciklopedi, leksikografi dhe gramatologji mes gjuhës turke dhe asaj shqipe.
Përkthime
Punët e tij të para intelektuale ishin përkthime, shumica e të cilave qenë vepra frënge, nga origjinali në turqisht. Përkthimi i parë qe me Tarih-i Mücmel-i Fransa (Joanne-Mathurine Ponctis de Boën, Histori e shkurtër e Francës) më 1872, më pas İhtiyar Onbaşı (sq. Tetari i vjetër) nuk i dihet autori apo nga cila gjuhë u përkthye; pjesa teatrale Galatée përkthyer nga frëngjishtja më 1873 me autor Jean Pierre Claris de Florian. Vite më pas, më 1878 përktheu romanin Şeytanın Yadigarları (sq. Kujtimet e Shejtanit) nga autori Fredérick Soulié dhe më 1879 Sefiller / Të mjerët e Hygoit si dhe Robinson të Daniel Defoe nga një variant në frëngjisht.
Leksikografi
Vepra që kontribuoi bindshëm në namin e tij qe përpilimi i enciklopedisë me gjashtë vëllime Kamus-ul Alam që e nisi më 1888 dhe e përfundoi më 1898. Fjalorët e tij u vlerësuan dhe çmuan shumë nga intelektualët e kohës, duke qenë frëngjishtja gjuha kryesore e komunikimit me botën perëndimore.
Kryengritjet popullore në fillim të rilindjes sonë (1830 - 1877)
Kryengritjet popullore në fillim të rilindjes sonë (1830 - 1877) libër me autor Ligor K. Mile. Kandidat i shkencave historike. Botim nga Universiteti Shtetëror i Tiranës. Tiranë, 1962.
Phoebe Cates
Phoebe Belle Cates ( New York 16 korrik, 1963) është një aktore amerikane. Ajo gëzoi popullaritet të papritur në vitin 1982 në sajë të filmit kult Paradise dhe Fast Times në adhurim Ridgemont, sidomos në sajë në skenën ku mbeti gjysëm nudo sipër. Në kohën e filmit aktorja ishte vetëm 19 vjeç, por më vonë pohoi se ajo ishte argëtuar shumë për të xhiruar atë skenë. Në të njëjtën kohë ka punuar në një tjetër film, Xhennet , që pasoi dy vjet Blue Lagoon , e cila ishte frymëzuar në mënyrë të qartë. Nga ana tjetër, në krahasim me jetën modeste e Blue Laguna Brooke Shields , Phoebe Cates tregoi shumë lakuriqësinë me të njëjtin sukses. Në filmin Parajsa Cates gjithashtu luajti temën kryesore muzikore, në testin e saj të parë si një këngëtare.
Cates ka luajtur rolin kryesor në film dhe Gremlins Gremlins 2, dhe komeditë e tjera që kanë për qëllim një audiencë adoleshente , por që nuk e ka arritur suksesin e punës së saj të mëparshme. Ajo u zgjodh edhe për të luajtur rolin e bijës së Steve Martin në Babain e nuses xhirim të vitit 1991, por u detyrua të heqë dorë nga një pjesë e filmit sepse ishte shtatzënë.
Në vitin 1989, në fakt , Cates ishte e martuar me aktorin fitues i çmimit Oskar Kevin Kline , i cili i dha asaj tre fëmijë: Owen ka lindur në vitin 1991 në fakt , Greta Belle në vitin 1994 dhe në vitin 2005 dy bashkëshortët të punojnë së bashku në filmin 1994 Princesha Caraboo Owen dhe  Greta gjithashtu u shfaq në Anniversary Party si  aktore 2001: kjo është historia gjysmë- biografike e një aktoreje që në pension të jetë një kohë të plotë mama. Në film, me regji të Alan Cumming , edhe yjet Jennifer Jason Leigh , shoku më i mirë i Cates për disa vjet. Në vitin 2005, Phoebe Cates hapi një Boutique quajtur Blue Tree në Madison Avenue në Nju Jork.
Gryka e pusit
Gryka e pusit roman, Autori: Arben Shehi. Botuesi: Toena. Faqet e librit 384.
Në mesin e viteve ‘80, Argent Boksi, një arkitekt i ri dhe i talentuar "i sjellë me grup pune" në Institutin Shtetëror të Projektimit, befas vihet në dijeni të disa thashethemeve në lidhje me një projekt të tij të para disa kohëve. Përpjekjeve të tij të kota për të marrë vesh diçka reale përtej këtyre thashethemeve i bashkohen edhe kolegët e zyrës: Hektori, miku i tij më i besuar dhe Diana Dardha, gruaja bukuroshe e një zyrtari të lartë të administratës partiake.
Përmes absurdit të dramës së Argent Boksit, autori na rrëfen mjeshtërisht se, realiteti i asaj kohe nuk është gjë tjetër veçse një tërësi absurditetesh të kthyera në sistem. Simbolika e groteskut me një lojë artistike të përsosur të galerisë së absurdit te personazhet butaforikë si, Turhani, Qimo Kostari, Rufi, Aristidhi etj., shpesh herë merr përmasa përgjithësuese për tërë realitetin tragjikomik të kohës.
Vals
është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
Surja et-Tekvir
është surja e 81 e radhitur në Kur'an, ka 29 ajete. Mekase.
Edukologjia
Edukologjia nënkupton sistemin e përgjithshëm të njohurive rreth procesit edukativ e arsimor apo siq quhet ndryshe shkenca e përgjithshme mbi edukatën. Termi "edukologji" fillimisht ka lindur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe i pari i cili e ka përdorur nocionin në fjalë konsiderohet profesori amerikan i Universitetit Shtetëror të Ohajos, Lowry W. Harding në veprat, "Anthology in Educology" publikuar në vitin 1951, si dhe në, "Essays in Educology" publikuar në vitin 1956.
Argumentet
Në kuadër të përdorimit të përbashkët të gjuhës angleze dhe gjithashtu brenda përdorimeve të veçanta (dmth. përdorimet teknike) të asaj gjuhe, disa terme përdoren për të emëruar fondin e njohurive të përgjithshme të evidencuara në lidhje me edukimin (edukatën) dhe arsimin. Të përfshira në këto terma janë pedagogjia, andragogjia, etologjia, arsimi (edukimi), studimet arsimore, arsimi profesional dhe psikopedagogjia. Megjithatë, edukologët dhe pedagogët argumentojnë se një term i vetëm mjafton për të emërtuar fondin e përgjithshëm të njohurive për edukimin dhe arsimin edhe më mirë se emrat e lartëprmendur: edukologjia. Edukologët dhe pedagogët pohojnë se termi "edukologji" është shumë më i përshtatshëm për tre arsye bindëse: (a) procesi edukativ e arsimor me (b) njohurit e regjistruara dhe të propozuara për këtë proces.
Edukologët argumentojnë se koncepti i ri "edukologjia" nënkupton përfshirjen e gjithë fondit të njohurive të regjistruara për të gjithë procesin e edukimit dhe arsimimit, që nga lindja deri në pleqëri. Ky emërtim nuk kufizohet vetëm në njohjen e arsimimit të fëmijëve (pedagogjia) ose atij të të rriturve (andragogjia).
Edukologët theksojnë fuqinë e termit "edukologji" për të hequr dykuptimësinë nëpërmjet teknikave të tilla si zëvendësimi i fjalëve në fjali. Për shembull, praktika e kapitalizimit të termit të arsimit dhe shtimi i termit profesional në termin e edukimit janë përpjekje për të hequr dykuptimësinë. Edukologët argumentojnë se përdorimi i këtyre dy termave (edukimi dhe arsimi profesional) nuk janë aq të fuqishme sa duhet për të eliminuar dykuptimësinë e deritashme, aq sa është përdorimi i termit "edukologji".
Tribuna e gazetarit
Tribuna e gazetarit botim i Bashkimit të Gazetarëve të Shqipërisë, në kohën e socializmit. Revistë tremujore, numri i parë doli më 17.4.1964. Trajtonte probleme të teorisë, të praktikës dhe të mjeshtërisë së gazetarit. Botonte edhe shkrime nga historia e shtypit tonë shqiptar.
Portieri
Në shoqatën e futbollit, portieri zë një pozitë që e përfaqëson vijën e fundit pas mbrojtjes. Roli kryesor i portierit është për të mbrojtur portën (golin) e ekipit të tij. Portieri është i vetmi lojtar që i është lejuar për të prekur topin me duar në një zonë të quajtur si zona e 16. Secili ekip është i detyruar të ketë një portjeri në fushë në çdo kohë gjatë një ndeshje. Nëse një portier është i detyruar të lërë fushën për shkak të lëndimit apo duke u nxjerr jashtë për shkelje rregullash, një tjetër lojtar duhet të vendoset në rolin e tij, edhe në qoftë se një ekip nuk e ka portierin zëvendësues për arsye të ndryshme portieri duhet të zëvendësohet nga një lojtar tjerër.
Llozna
Lloznë është një vendbanim në komunën e Albanikut, Kosovë.
Portieri
Portierët e zgjedhur' IFFHS
TNë këtë listë janë portierët më të mirë të shekullit të kaluar(20)."
Lev Yashin
=== IFFHS' Portieri Botëror më i mirë i vitit ===
Jusuf Osmani
thumb|right|300px
Jusuf Osmani lindi në Albanë të Madhe (Sllatinë të Madhe) të Fushë Kosovës në vitin 1948. Pasi kreu shkollën fillore, të mesmen, fakultetin dhe studimet pasuniversitare në Zagreb (1878), në vitin 1986 doktoroi në fushën e arkivistikës pranë Fakultetit Filozofik (Dega e Arkivitikës). Është doktori i parë i arkivistikës në Kosovë si dhe është kandidati i parë në Universitetin e Lubjanës që e mbrojti temën nga kjo lëmi.
Ka punuar si arsimtar, profesor, kurse prej vitit 1973 në Arkivin e Kosovës në Prishti-në, prej vitit 1987 - 2001 në Arkivin e Qytetit të Prishtinës, ndërsa prej marsit të vitit 2001 prapë kthehet në Arkivin e Kosovës në vendin e punës drejtor, ku edhe tani e kryen këtë funksion.
Veprat
Deri më tani ka botuar vepra, punime e artikuj të shumtë nga lëmia e arkivistikës dhe historisë, nga të cilat po i veçojmë disa prej tyre:
Kantoni Écury-sur-Coole
Kantoni Écury-sur-Coole (frëngjisht: Canton d'Écury-sur-Coole) është një kanton në departamentin Marne, rajonin Champagne-Ardenne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Écury-sur-Coole. Ka sipërfaqe 417.99km2 dhe popullsi 6757 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Écury-sur-Coole aktualisht përbëhet nga 26 komuna.
Brigada e V-të Sulmuese
Brigada e V-të Sulmuese ka qenë një nga formacionet e Lëvizjes Nacional-Çlirimtare gjatë Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri.
Themelimi
Sipas një urdhëri nga Komanda dhe Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë NÇl dalë më 28 nëntor të vitit 1943 në fshatin Gumenicë të Vlorës, ne shtepine e Manxhar Fejzo Deraj, u formua brigada e peste sulmuese, si pasoje pushtuesi gjerman i informuar nga disa tradhetare balliste dogji shtepine e Manxhar Fejzo Deraj si hakmarrje ndaj formimit te kessj brigade. Baza e formimit të kësaj brigade qe bashkimi i batalioneve "Halim Xhelo" dhe "Ismail Qemali" me një efektiv prej më se 500 vetësh. Komandant i kësaj njësie u caktua Abaz Shehu dhe komisar Hysni Kapo.
Brigada u inaugurua më 20 janar 1944 në Bramyshnjë të Tërbaçit.
Historia
Pas disa luftimeve në dhjetorin e 1943 që i paraprinë betejës së Gjormit, vritet komandanti i brigadës Abaz Shehu. Komandant më pas caktohet Shefqet Peçi, zëvendës Dervish Hekali, komisar vazhdoi Hysni Kapo, zëvendës Manush Myftiu.
Disa prej luftarëve të brigadës: Adem Bozheku Refit Jazo {{div col end} Sinan Gjondedaj Hakim Zaçaj
Agron Aliaj
Agron Aliaj (Delvinë, 30 tetor 1933 - Tiranë, 17 maj 2012) ka qenë një koreograf shqiptar.
Biografi
Pasioni për vallen dhe kërcimin lindën tek ai që në vogëli. Krijimi i grupit të valleve në Shtëpinë e Pionierëve në vitin 1946 në Tiranë nën drejtimin e mjeshtrit Panajot Kanaçi qe një nxitje për të. Ai është ndër të parët solistë të Filarmonisë Shqiptare (1948). Studimet e larta i kreu në shkollën koreografike pranë Teatrit Akademik të Moskës (1950-1956). Emërohet solist i parë i trupës së baletit të Teatrit të Operës dhe baletit ku realizoi me nivel të lartë artistik interpretativ disa kryerole të literaturës së baletit nacional dhe atij botëror: “Halili dhe Hajrija” (1963), “Delina” (1964), “Cuca e maleve” (1970) apo tek baletet klasike: “Kujdesi i kotë” (1957), “Romeo dhe Zhulieta” (1957), “Francesca da Rimini” (1962), “Lola” (1958), “Paganini” (1963), “Fadeta” (1960) etj. Aktiviteti artistik pasurohet me veprën e tij krijuese koreografike. Pas realizimit të shumë valleve dhe numrave koncertorë është autori i shumë baleteve kombëtare “Cuca e maleve” (1970), “Tokë e pamposhtur” (1977), “Para stuhisë” (1982), “Plaga e dhjetë e Gjergj Elez Alisë”, “Halili dhe Hajria”, (1966) si dhe baletet klasike “Zhizel” (1988), “Don Kishoti” (1990), “Romeo dhe Zhulieta” (1996), “Hirushja” (2002), “Katedralja e Parisit” (2003), “Liqeni i Mjellmave”, “Plaga e dhjete e Gjergj Elez Alise”, “Migjeniana”, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, “Lumi i vdekur”, etj.
Për një periudhë të gjatë kohe deri në çastin e ndarjes nga jeta ka qenë pedagog në Akademinë e Dansit dhe Akademinë e Artit, Tiranë. Është nderuar me çmimin e Republikës dhe mban titullin e lartë “Artist i Popullit”.
Big Mama
Besiana Kasami (lindur më 28 Shkurt 1986 në Tetovë) është një këngëtare shqiptare-maqedonase e gjatë 1.77m. Emri i saj në skenë është Big Mama, ndërsa shkurtë Big-u.
Jeta ...
Besiana Kasami është fëmija i shtatë dhe i fundit i një familje në Tetovë. Muzika për të ka luajtur gjithmonë një rol të madh në jetën e saj. Ajo kur ishte fëmijë, luante sikur të ishte këngëtare profesioniste. Babai i saj është drejtor i një institucioni shëndetësor. Ai përkrah dhe ndihmon vajzën e tij në karrierë.
Big Mama ka studiuar shkenca politike në Universitetin e Prishtinës. Ajo angazhohet në politikë. Ajo ka dëshirë të krijoj një parti politikë, cila do ketë emrin, partia e Big Mama's.
Muzika
Muzika e Big Mama's "shpërndahet" në R'n'B, Hip Hop, Pop edhe një lloj muzike alternative, të cilën e zgjedh vetë. Tekstet e shkruara të Big Mama's nuk janë gjithnjë në shqip-gramatikal (toskërisht) por edhe në dialektin e Tetovës.
Goja e botës
Goja e botës është roman i autorit Zija Çela. Botuesi: Toena.
Përmbajtja
Ne ishim mësuar që të shihnim ëndrra të përbashkëta, ose ëndrra që kalonin nga njëri te tjetri,ose ndonjë ëndërr që ishte fort e gjatë, si filmat serialë, dhe atë e shihnim me vijim natë pas nate. Aty ku jeton, njeriu i shkretë jepet pas ëndrrës së vet. Mirëpo njerëzimi një ëndërr të përbashkët sheh, veçse diku shihet më herët dhe diku më vonë. Prandaj ka versione.
Leonid Grigorieviç Abramov
Leonid Grigorieviç Abramov, ambasador i Federatës Ruse në Tiranë i lindur në vitin 1954. Arsimi - i lartë, në vitin 1977 mbaroi Universitetin Shtetëror të Moskës M.V.Lomonosov. Zotëron gjuhën angleze dhe çeke. Punon në punën diplomatike që nga viti 1986. Ka punuar në ambasada në: Republikën e Çekoslovakisë (1986-1992), Republikën Federative të Çekisë dhe të Slovakisë (1992-1993). Në vite 1998-1999 anëtari i Misionit të vëzhguesve diplomatik të Rusisë në Kosovo (RFJ), Drejtuesi i degës humanitare të qendrës rajonale të OSBE-së në Kosovë. Në vitin 2000 këshilltari politik të MPJ të Rusisë pranë kontingjentit ushtarak rus në Kosovë. Në vite 2001 – 2004 minister-këshilltar i Ambasadës Ruse në Qipro. Në 2004 – 2008 përfaqësuesi i posaçëm të Ministrit të punëve të jashtme të Federatës Ruse për zgjidhjen e qështjes së Qiprosë. Nga 2008 – zëvendësdrejtori i Departamentit të Katërt të MPJ të Rusisë. Ka rangun të të Dërguarit të Jashtëzakonshëm dhe Fuqiplotë, klasa 2. I martuar, ka një djalë dhe dy vajza.
Referime
Web faqja e ambasadës Ruse në Tiranë
Shqiptarët e Medvegjës nëpër shekuj
Shqiptarët e Medvegjës nëpër shekuj (rrënjët e lëkundura) libër në dy pjese me Autor Ismajl Muharremi. Botim i vitit 2010.
Libri përshkruan jetën, traditat, zakonet çdo gjë që ka të bëj me shqiptarët e kësaj ane qysh nga kohët e lashta e deri me sot.
Klejda Tare
Klejda Tare ka lindur në Korçë. Diplomuar me medalje ari në Akademinë e Arteve. Është pianiste, lektore në Universitetin e Arteve, Tiranë. Fituese e mjaft cmimeve kombetare.
Arian Ademi
Arian Ademi lindi më 29 maj 1991 në Shibenik, shqiptar me prejardhje nga Maqedonia, është futbollist i Dinamos së Zagrebit.
Biografia
Arian Ademi është një mbrojtës, ka luajtur për Shibenikut. Ai është anëtar standard i ekipit U-19 kombëtar kroat, ka shtetësi kroate.
Versam
është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
Schagen
Schagen është një komunë në provincën Holanda e Veriut në Holandë me sipërfaqe 19.35 km² dhe popullsi 18722 banorë. Schagen është kryeqendra e komunës.
Qeparo Fshat
Qiparoi shpalos pamjen e vetë menjëherë pas gjirit të Panoramës (Palermos) shfaqet një pamje tjetër e mrekullueshme, lugina e Qeparoit, plazhi, fusha e gjelbër dhe fshati i ri Qeparo fushë, më lart Qeparoit, kalaja e Karosit dhe në thellësi fshati Kudhës. Emri i fshatit Qeparoi vjen nga bima e qiparisit. Plazhi i Skalomes, i veçantë për rërën e hollë dhe detin e cekët të shfaqet përpara.
Në gjirin e vogël gjendet moli i lashtë, një bankinë prej blloqesh guri, shpella e Frëngut dhe Hunda e Madhe. Rruga nacionale përmes ullishtave të çon në qendër të fshatit, përmbi të cilin ngrihet manastiri i Shën Mitrit i ndërtuar në 1881, Kisha e Shën Mitrit është e stilit bizantin e ndërtuar në vitin 1760 dhe ka vlera të mëdha për ikonostaset e saj prej druri.
Ne Qafen e Lerës shpaloset një pamje : deti i kaltër mes te cilit janë zhytur dy gadishuj, ai i Panormit mjaft i madh dhe i Palermos me i vogël te cilët përfshijnë midis tyre një hapësire deti dhe xhepa te qete natyrore për ankorimin e anijeve qe ne kohet e lashta. Kjo u provua gjate punimeve te portit te Palermos ku u gjeten amfora dhe qeramika te lashtësisë. Vete emri Panormo jep krejt përmbajtjen e fjalës (qe ne greqisht dmth liman natyror ku mund te hedhin spirancen dhe te strehoen anijet qe i zë furtuna. (φυσικό λιμάνι, όρμο όπου μπορούν να καταφύγουν και να αγκυροβολήσουν τα πλοία). Mali përballe me gjelbërimin e përhershëm te shkurreve me aromën qe pranverës mplekset me erën e jodit dhe te leshterikëve te detit dhe ndokush pa frike mund te thote se te tille arome duhet kishte pija amprosio qe pinin perëndite ne Olimp.  Ne ditët e sotme janë ndërtuar bankina për ankorim ne Palermo dhe ne Armeridhe.  Ne këtë te fundit ka një hapësire plazhi ku derdhen dhe ujera te ëmbla siç e thotë dhe emri Almeridha (domethene burim i ujërave te ëmbla ne greqisht- αλμυρά).  Te dy gadishujt duket se ne epoka te largëta gjeologjike kane pësuar shembje tektonike duke u bere te pa arritshme nga pjesa perëndimore e detit.  Lartësia e humnerave ne Panorme arrin gjer ne 115 m Kjo ka favorizuar ndërtimin e kalave te mbrojtura mire nga sulmet e pirateve. Panormos, sipas autoreve antike, përmendet nder limanet me te rëndësishme ne brigjet e Kaonise-Himares se lashte (Χαονία-gr) dhe arkeologjia ende nuk e ka thëne fjalën e vet te fundit për qytetin antik dhe kështjellën qe duhet te ketë ekzistuar ne kete gadishull.
Gadishulli i vogël i Palermos qe lidhet me një istëm prej 50 m me bregun e detit eshte nje fortese e vertet natyrale mbi te cilën është ngritur kalaja e Ali Pashës qe banoret vendas e quajnë thjesht Kastri (Kastro-keshtjelle nga greqishtja). Ne te vërtete Kalaja e Alipashes, vepër e projektuar nga arkitekt ushtarak francez është ngritur ne germadhat e nje kalaje te mëparshme dhe sot paraqet vlera te veçanta arkitektonike dhe turistike (shih Jano Koci-Himara-Arkeologji-Kulture-Histori, Tirane 2006). Mbi portën e hyrjes Ali Pasha vendosi nje pllake guri ku ishte gdhendur një vjershe hymnizuese e figurës se tij qe besohet se ka autor iluminstin e shquar epirot Jani Vilarai. Tekstin i shkruar ne greqishten popullore (dhimotiko) e gjejme ne shqip për here te pare. Siç thotë autori, i cili na e paraqet tekstin edhe ne greqisht me germa latine, perkthimi ne shqip është bere nga mesuesi i tij J. Pali qe e pati kopjuar direkt nga pllaka e gurit. Ne literaturën greke e gjejmë te botuar ne 1899 nga P. Petridhi. Ne fillim te istmit te Palermos gjrendet kisha e Shën Nikolles e cila me pare ndodhej ne zonën e kalasë. Ali pasha ndonse ishte një figure diktatore e egër kishte një adhurim te veçante për kultet e krishtere dhe prandaj e ndërtoi kishën qe prishi pak me tej.
Nje kishe tjeter e Shen Nikolles, mbrojtesit te detareve, gjendet ne istmin e Panormes, por tashme e shkatërruar krejt. Plazhi i Qeparoit Gjyri mbyllet nga kodra e Suges dhe mali i Kukumit ne maje te te cilit gjendet nje fortifikim i vjeter qe arkeologu Jano Koci e konsideron 4000 vjecare. Ne këtë hapësire te mbushur me legjenda dhe histori pushuesit dhe amatoret e ujit do te gjejne parajsen e tyre, biologet dhe natyralistet laboratorin e tyre dhe sportistet mund ti bien pash me pash brigjeve te shkembta kur deti eshte i qete ose te sodisin shkumen e qumesht te valeve qe ngjyros me penelin e saj te shpejte brigjet e thepisura.
Dikur ketj ka kalur dhe Patro Kosmai dhe pikerisht ne Perroin e Dafines, ku ndodhet një fik, ka profetizuar se aty do te mbytej një njeri i mire. Me vone ai u quajt fiku i Polimerit. Pikerisht mbane fikut te Polimerit një gji shume i vogël ati ku përfundon Përroi i Dafines është si një sere e ngrohte i desheruar mjaft prej plazhisteve. * parapamje|Qeparo Landschaft
Valta, Ngura (Vendbanim i lashtë)
Rruga gjarpëruese rreth kodrinës se bute te Suges e udhëzon vizitorin derjt Qeparoit legjendar. Dy fshatrat, Qeparoi i vjetër 1000 vjeçar dhe fati i ri i ndërtuar buze detit, dy legjenda dhe një parajse e vogel ! Ata ndodhen ne ane te lugines plot me ullishte ku gjarpëron një lume i cili fryhet vetëm dimereve te ashpra duke përmbytur krejt luginen dhe sjelle aluvione te cilat e pasurojnë periodikisht këtë fushe qe fshataret e quajnë si një cope Misiri. Aty ne Valta (Βάλτος- vend me ujera te ndenjura-greqisht) fillon plazhi i Qeparoit, buze se Frëngut, përballe Hundës se Madhe ku gjenden rrënojat e një limani te lashte te rindërtuar periodikisht gjate epokave te mëvonshme. Nga ana lindore e malit te Kukumit ne rreze te tij ndodhet territori i quajtur Gone (nga greqishtja Γονή= kend) Fshati i ri e ka fillimin tek Manastiri i Shën Dhimitrit qe sipas S. Rushes është ndërtuar ne formën me te plote rreth viteve 1730. Ikonostasi prej druri, me figura engjejsh dhe gjethe akanthi perbejne një pasuri kulturore te fshatit dhe pjesershit është grabitur prej vizitoreve dhe “ruajtesve te monumenteve kulturore”. Lagjia e Manastirit ka përpara detin e ullinjve dhe shtrihet kryesisht nen kanalin vaditës te ndërtuar ne 1959-60.Lagja Ngura ose Protopapa (toponime greke, γούρνα = gropa shkëmbore ku grumbullohet ujë - γούρνα=κοιλότητα, όπου συγκεντρώνεται νερό φυσική ή τεχνητή) Ne maje te kodrës ne Ngura është zbuluar një vendbanim prehistorik qe datohet rreth 3700 vjet me pare.Ne shek e IV-III para Kr., ky vendbanim ka pasur jete aktive te nivelit qytetar, siç tregoi qeramika e sjelle nga Korfuzi, Korinthi si edhe një monedhe e Thyres (Santorini) e vitit 376 para Kr (shih J. Koci librin e cituar me siper). Kjo zone tani është e rindërtuar dhe ka një frekuentim te madh prej pushuesve shqiptare por edhe te huaj. Tej Hostonit ku derdhen ujera te ftohta një gji i vogël ekzotik, Kshirat i fton drejt tij plazhistet qe kërkojnë virgjërinë natyrore.
Në Himarë janë familjet: Gjoleka, Kolila, Gjini, Kokaveshi, Cani, Gjicali, Marku, Gjergji, Prifti, Koleka, Kokaj, Zaho, Gjoka, Nikolla, Duna, Kushta, Kocana, Pali, Dudushi, Vreto, Memi, Zoti, Duka, Konomi, Cipa, Gjezo, Xhagjika, Milo, Kokushta, Nushi, Kasneci, Gjonmema, Ndrenika etj.
Karosi (Pirgu 3000 vjeçar)
Pikërisht tek Shpella e Shirokut degëzohet rruga automobilistike qe çon drejt fshatit te vjetër Qeparo (ose Κηπαρο-greqisht sipas Ll. Spiro ne librin e vet Himara, Athinë 1966). Ngrihet mbi një kështjelle natyrore brigjet perëndimore te se cilës krijojnë hone madhështore dhe katarakte si Buza e Ujit te Vjere (vare) qe përbën një model Niagare kur qiejt derdhin rrebeshet e tyre. Ne pjesën e lartme te fshatit janë zbuluar gjurme fortifikimesh te rreth 3000 viteve me pare. Ky fshat datohet i ndërtuar rreth 1000 vjet me pare (Mustakidhi-Ipirotiko Imerollojio-1914-cituar edhe nga S. Rrusha ne librin "Historia e Qeparoit") dhe konsiderohet i treti vendbanim qe kanë ndryshuar qeparotesit e hershem dhe është nga te rrallët për legjendat dhe kapetanet gjate shekujve. Fshati i pare ka qene vendosur ne zonën e quajtur pirg (πύργος = kështjelle-greqisht), pikërisht aty ku ndodhet kalaja 3000 vjeçare e Karosit me 5 radhe muresh, me e madhja ne Shqipe juge-perëndimore (J. Koci, M. Korkuti, Himara ne shekuj, f 28) e cila pret arkeologet për gërmime sistemtike qe ende nuk janë bere. Edhe sot e kësaj dite shpati i malit quhet Nenpirg. Me vone kjo zone është quajtur Kastel qe është përkthimi ne gjuhen latine i emërtimit grek Pirgos (keshtjelle). Ndërsa vendbanimi i shekujve VI-IX pas Kr., morri emrin sllav, Gradishte.
parapamje|220x220px
Pemet e mehallave
Rreth origjinës së mëhallës pos Pecolatëve në Qeparo janë edhe këto mëhalla: Mërtokaj, Rushatas, Gjikëbitaj, Ndregjinaj, Bogdanaj, Ballëguras, Bragjinas dhe Dhimëgjonas. Mëhalla e Mërtokajve përfshin Polajt, Malajt, Bramajt, Cakajt dhe Savajt. I pari i mëhallës së Mërtokajve ishte shqipfolës nga Progonati. Në Rushataj hyjnë Pecajt (janë shuar), Kocajt, Bocajt, Rushajt, Gjonajt dhe Katiajt. I pari i Rushatasve ishte një shqipfolës nga Zhulati dhe erdhi në Qeparo në shekullin XVI. Gjikëbitajt përfshijnë: Vjerajt, Markajt, Savajt, Kushtajt, Mërtirajt, Dushajt dhe Qirjaqajt. I pari i kësaj mëhalle ishte Bite Gjini. Bite Gjini, Ndre Gjini dhe Xharo Gjini qenë tre vëllezër nga Velça. Xharo Gjini u vendos në Borsh dhe prej tij nisi mëhalla e Xharogjinëve të Borshit, ndërsa Bite dhe Ndre Gjini u vendosën në Qeparo. Nga Ndreja rrodhi mëhalla e Ndregjineve ku përfshihen: Lekajt, Apostolajt (Kacajt), Dhimuçajt, Lanajt, Nikajt. I pari i Bogdanajve vjen nga Zhulati. Ai ishte shqipfolësi Nikë Zhulati. Në mëhallën e Bogdanajve bëjnë pjesë Polajt, Panajt, Shulajt (Zahajt) dhe Kostajt. Dhe tani të shpjegojmë Ballgurasit. I pari i tyre qe shqipfolës nga Ballguri i Korçës. Mëhalla e Ballgurasit fillon në shekullin e 16-të dhe përfshin Ballgurasit e sipërm, që janë: Karmenajt, Zhupajt, Dedajt, Vlashajt dhe Ballgurasit e poshtëm që janë Canajt, Kulumbajt, Todhrajt dhe Janjajt.
Historia e mëhallës së Bragjinasit
Në Bragjinas bëjnë pjesë Bragjinasit e sipërm ku hyjnë Aleksajt, Kokëdhimajt, Thanasajt, Zenajt dhe Nakajt; Bragjinasit e poshtëm ku hyjnë Spirogjikajt, Konomajt, Kapetanajt dhe Qeskajt; Bragjinasit e mesëm ose Papagjikajt ku hyjnë Lanajt, Kostëcalajt, Nacajt dhe Gjinajt. Mëhallën tonë e krijoi Papa Nika nga Tërbaçi. Papa Nika qe prift dhe nën presionin e islamizimit e la Tërbaçin dhe u vendos për disa vite në Kallarat. Më pas erdhi në Qeparo dhe shumë shpejt u mor vesh me burrat e tjerë të rëndësishëm dhe u vu në krye të fshatit. Ja si thotë një këngë e vjetër: Papa Nikë o mjekër Cjapi/ Do të të merretë fshati,/ Sa të kem Nikë Zhulanë,/ Kurrë s’ma mirrni dot fshatnë. Në mes të shekullit XIX drejtuesit e vilajetit kishin urdhëruar që mëhallët e zonës të shkruanin pemët gjenealogjike për të dokumentuar rrënjët e prejardhjes së tyre.
Romanishtja baltike
Romanishtja Baltike është një grup dialektesh të gjuhës rome të folur në shtetet baltike dhe rajonet fqinje të Polonisë dhe Rusisë. Gjysma e folësve jetojnë në Poloni. Quhej gjithashtu Balt Romani, Balt Slavic Romani, Baltic Slavic Romani dhe Roma. Romanishtja filloi si një gjuhë indoevropiane, e cila u shndërrua në një gjuhë indoiraniane dhe më pas në një gjuhë indoariane. Më pas gjuhë rome u nda në rome ballkanike dhe rome qendrore. Romanishtja Baltike erdhi nga dialekti i Romanishtes Qendrore, i cili degëzohet në dialekte të tjera. Ka gjithsej rreth 35,000 folës në të gjitha shtetet.
Qeparo Fshat
Historia e mëhallës së Bragjinasit
Historinë e Bragjinasve dhe të fshatit të Qeparoit e shkroi Nikollaq Polimeri. Ai e plotësoi edhe pemën gjenealogjike të Bragjinasve. Nikollaq Polimeri jetoi në shekullin e 19-të. Në shekullin e 20-të pemën e Bragjinasve e plotësoi Minella Spirogjika. Nertimi i fashtit te vjeter Qeparoi sipas mehallave pasqyron dhe zhvillimin historik te tij. Punimet artistike prej druri, mobiljet dhe menyra eurpiane te jetuarit me sistem kanalizimesh ku shtepite janë ngjitur me njëra tjetrën te ndertuar nga nevoja per tu mbrojtur prej sulmeve pirateske nga deti dhe invadoreve qe kalon nga brigjet Jonit dëshmon për një nivel te zhvilluar qytetar. Me fqinjet e tyre te detit korfjatet kembeheshin dhe Federata e shtate ishujve ne sudimin venecian ka ndikim te rendesishem tek Qeparoi ashtu si dhe gjithe Himara. Permendim kullen tre kateshe me oden e madhe për miqtë te Spirogjike qe ishte dhe qender e mbledhjeve te perfaqesive te krahines. Pemet familjare te mehallave përbejnë historikun e pare te Qeparoit. E para filloi te shkruhet ne vitin 1847 nga kapedanet Spirogjikaj. S. Rrusha ka identifikuar dhe vitin e vendosjes se secilës mehalle ne Qeparoi duke u bazuar tek legjendat dhe sitemi i kumbarive. Ne baze te gojedhenave banoret e vellazerive te Qeparoit dine edhe fshatin e origjinës se tyre, prej te cilit kane emigruar për t'u vendosur ne Qeparo shkruan S. Rusha ne librin e ti. Siç del sipas këtij libri te ardhurit jane kryesisht nga nga Epiri, emertim ky qe eshte perdorur deri vone ne letrat qe dergonin emigrantet ne Qeparo (merr filani Qeparoi Himara Epir). Keshtu per Pecolatasit nuk ka asnjë te dhene se kur kane ardhur, pra konsiderohen si me te vjeterit ne Qeparoi. Kurse mehallat e tjera kane ardhur kryesisht mbas shekullit te 15. Njera prej mehallave e ka origjinen nga Karushadheza e Korfuzit rreth viteve 1600 (sipas pemes familjare te qe disponohet nga Vasil Guma).
Romanishtja baltike
Klasifikimi
Indo-Europiane, Indo-Iraniane, Zona Qendrore Indo-ariane, Romanisht, Romishte Qendrore
Historia
Folësit e parë të kësaj gjuhe u vendosën në Evropën Juglindore gjatë shekujve 10 dhe 13 në një numër të madh. Nga shekulli i 14-të e tutje, gjuhë u përhap edhe në Evropën Qendrore dhe Perëndimore. Emigrantët që flisnin këtë gjuhë kishin një ngjyrë më të errët dhe shumë nga këta folës quheshin ciganë. Vendi i origjinës për këtë gjuhë rezultoi të ishte India pasi krahasimet midis gjuhëve të tjera treguan ngjashmërinë.
Qeparo Fshat
Historia e mëhallës së Dhimëgjonajve
Historia e mëhallës së Dhimëgjonajve u krijua nga Dhimë Gjoni ka origjinën nga Karushadhëza e Korfuzit rreth viteve 1600 (sipas pemes familjare që disponohet nga Vasil Guma), kjo u krijua nga Dhimë Gjoni. Ai ishte peshkatar dhe vrau një person e ra në hasmëri në vendin e tij. Erdhi vetëm në Qeparoi dhe u vendos në një shpellë buzë detit në Skalomë. Qysh në shekullin e 16-të, kur ka ndodhur kjo histori, edhe sot, shpella në fjalë atëherë edhe sot quhej Shpella e Frëngut. Dhimë Gjoni,*(konsiderohet të jetë ardhur nga rrethi vlonjat Fushëdjegur pas vdekjes së Skenderbeut familja Koka si familje fisnike e mbështetëse e Kastriotëve, shpërngulen drejt nga Dukagjini drejt jugut, Italisë dhe veriut (Rjoll, Dardhë, Kokajt në Mat. DhimëGjoni me kalimin e kohës, u njoh me fshatin dhe fshati e pranoi dhe i dha nuse një vajze vendi, me te cilën bëri Gjon Dhimën. Dhe kështu nisi Mëhalla e Dhimëgjonasve me Gumajt, Qesarajt, Kokajt, Kondajt, Merxhanajt, Mëhillajt, Stamatajt. Nga Kokajt(Piluri -Disa duan të thonë se ne jemi të ardhur, nga krahinat veriore të Mirditës, Dukagjini etj.) e kësaj mëhalle në këtë mëhallë vjen ... me Vangjelinën himarjote Qirjako u gëzua me dy djem binjakë Xhorxhin dhe Billin prej nga vjen Xhorxh Teneti, kreu i CIA-se (Koka)nga Korfuzi me një shqiptare. Të gjitha fiset dhe familjet e fshatit Qeparoi janë shqiptare të pastër prej vendi, prej gjuhe e prej gjaku. intervistoi Koço Kokën, por nuk i kuptoi mirë dhe i shkroi gabim shpjegimet dhe fjalët e tij për historinë e familjes së Xhorxh Tenetit''. Nga kjo familje e ka origjinën ish Drejtori i CIA Amerikane Xhorxh Tenet. Koço Koka e shpjegoi historinë kështu siç është e vërteta. Historia dhe pema gjenealogjike e Dhimëgjonajve u shkrua nga Nine Guma, në fillim të shekullit të 20-të. Ai u vra në luftën italo-greke. Gjatë bombardimeve italiane ra një predhë në shtëpinë e tij dhe e vrau. Pas tij, pemën gjenealogjike të Dhimëgjonajve e ka plotësuar dhe vazhdon ta mirëmbajë edhe sot nipi i Nines, Vasil Guma. Nine Guma përmendet edhe sot për bletët e tij. Ai, në vitet ’30 kishte 200 koshere, që i mbante në Harcale.
Romanishtja baltike
Shpërndarja gjeografike
Kjo gjuhë flitet në vendet e mëposhtme;
Qeparo Fshat
Objekte kulti
parapamje|Qeparoi i vjetër Qeparoi i Vjetër Qeparoi i Vjetër (i sipërm) – Gjithë fshati ka pamje të bukur dhe arkitektonikë tradicionale. Gjithë rrugicat me kalldrëm dhe kishat e vjetra përbëjnë një figurë magjepsëse. Interes të veçantë paraqesin epigramet Iliro-Kaone në muret e ndërtesave të ndryshme. Ne territorin e Qeparoit ka pasur 8 kisha me gjithë ato qe përmenden ne Palermo, Panorme dhe lagjen Manastir. (P. Polo, Qeparo turistik dhe historik, Tirane 2000). Ne fshat ndodhet kisha e Shen Marise, e ndertuar mbi rrenojat e nje me te vjetre ne vitin 1796 siç dëshmon dhe mbishkrimeve i ruajtur ne muret e saj. Ikonostasi i bukur prej druri te gdhendur u be me 1851 me finacimin a Papa Curres. Kambanorja monumentale prane saj (1867), me lartesi 27 m i shtohet arkitektures interesante te ketij fshati. Permbi Qeparo ndodhet kisha e Shen Spiridhonit. Ne ikonen e Shen Spiridhonit ndodhet mbishkrimi i rendesishem i vitit 1859 “Lutja e Kapedan Sokrat Lekes” (J. Koci libri i cituar me lart). Kisha e rrenuar eshte restauruar me dhuraten perj 11 milion lekesh qe Lefter Rrusha i dhuroi per shpirt te djalit te tij te aksidenuar ne Greqi. Permendim gjithashtu kishen ne Protopape, e rrenuar shume kohe perpara sistemit monist, kisha e Shen Theodhorit edhe ajo e rrenuar prej vitesh. Kisha e shen Thanasit qe po restaurohet me perkujdesjen e epitropit te kishes T. Katiu ndodhet ne rafshnalten me te njejtin emer prane Karosit.
Romanishtja baltike
Statusi zyrtar
Kjo gjuhë nuk është gjuhë zyrtare në ndonjë shtet të caktuar, por ka statuse të tjera në ato që flitet.
Dialektet/Varietetet
Dialektet janë si më poshtë;
('CL' qëndron për gjuhën kryesore të kontaktit):
Fonologjia
Ekzistojnë tri pozicione të thjeshta ndalimi në gjuhën rome. Këto vijnë nga indo-ariane dhe ruhen në çdo dialekt të kësaj gjuhe. Pozicionet janë si më poshtë; labiale /p/, dentare /t/, dhe velare /k/. Së bashku me këto pozicione ndalimi, ka edhe pozicione palatale të cilat janë unike për gjuhën rome. Ndryshimet specifike të zërit kanë ndryshuar mbaresat gramatikore dhe dialekte të ndryshme kanë mënyra të ndryshme për të interpretuar zanoret. Disa janë shndërruar në versione më të reja të gjuhës rome dhe të tjerë kanë zbatuar elementë të tjerë si britmat.
Gramatika
Në gjuhën rome, emri ndryshon mbaresat e fjalive për të treguar kuptimin. Përdoret për të ilustruar se si ajo fjalë specifike vepron në fjali dhe është e ngjashme me latinishten. Foljet rome janë të ngjashme me ato në gjuhët italiane, spanjolle dhe latine. Varësisht se kush po kryen veprimin, mbaresa e foljes ndryshon. Ka shumë mbaresa të ndryshme të foljeve në gjuhën rome që ndryshojnë kuptimin e fjalëve. Ekzistojnë gjithashtu mbaresa të ndryshme të foljeve sipas kohës së shkuar dhe të tashme në gjuhë. Gjuha ka edhe gjini gramatikore pasi ka edhe fjalë mashkullore edhe femërore. Në këtë gjuhë ka nyja shquese, së bashku me, "nyja të ndryshme për emrat e gjinisë mashkullore dhe femërore, për kryefjalën dhe josubjektin dhe për nyjat njëjës dhe shumës".
Gjuha filloi kur një gjuhë indo-evropiane u shndërrua në një gjuhë indo-iraniane. Prej aty ajo u shndërrua në një gjuhë indo-ariane e cila përfundimisht çoi në gjuhën rome. Më pas gjuha rome u nda në rome ballkanike dhe rome qendrore. Romanishtja baltike erdhi nga dialekti i Romës Qendrore, i cili degëzohet në shumë dialekte të tjera të listuara më sipër.
Gjuhët baltike, si gjuha baltike rome, kanë rregulla unike që numrat e tyre ndjekin kur shkruhen. Numrat e tyre rregullojnë emërtimet e tyre, por jo në shkallën që bëjnë gjuhët sllave. Gjenitivet baltike shënojnë objekte të pjesshme dhe nganjëherë subjekte dhe gjithashtu luajnë një rol të spikatur në sintaksën e ndërtimeve numerike. Gjuhët baltike janë shumë të ngjashme pasi gjuha letonisht dhe letonishtja rome ndajnë të njëjtën kundërshtim të parafoljeve dhe pjesëzave të foljeve.