Ivan_Cankar
Biografia
Ivan Cankar lindi në vitin 1876 në Slloveni. Ai u rrit nga nëna e tij dhe ishte njëri nga shumë fëmijë të varfër që emigruan në Bosnje. Pas mbarimit të shkollës të ciklit të lartë në vendlindjen e tij, ai ka studiuar në Shkollën e Lartë Teknike (Realka) në Lubjanë. Gjatë kësaj periudhe, ai filloi të shkruaj letërsi, kryesisht poezi, nën ndikimin e poetëve romantikë dhe post-romantikë të tillë si Franca Prešeren, Heinrich Heine dhe Simon Simon Jenko Gregorčič. Në vitin 1893, ai zbuloi poezinë epike e Anton Aškerc, e cila kishte një ndikim të madh në zhvillimin e stilit të tij dhe idealet. Nën ndikimin e Aškerc, Cankar refuzuar sentimentale poezi post-romantike dhe përqafoi realizmit letrare dhe liberalizmin kombëtar. Në vitin 1896, ai u regjistrua në Universitetin e Vjenës, ku studioi inxhinieri, por më vonë kaloi te filologjia sllave. Në Vjenë, së shpejti filloi të kaloi një mënyrë jetese boheme. Ai filloi të ndikohej nga letërsia bashkëkohore evropiane, sidomos simbolizmi dhe natyralizmi. U bë mik me Fran Govekar, një shkrimtar dhe intelektual i ri slloven në Vjenë, i cili paraqiti atë të pozitivizmit dhe natyralizimi. Ndërmjet viteve 1897 dhe 1899, idetë trëndafil lënduar në thelb ishin pozitivist. Në pranverën e vitit 1897 ai u zhvendos përsëri në Vrhnika.Pas vdekjes së nënës së tij në vjeshtë të të njëjtit vit, ai shkoi në Pula dhe mbrapa në vitin 1898 në Vjenë, ku ai jetoi deri në 1909.Gjatë qëndrimit të tij të dytë në Vjenë, botëkuptimi Cankar-së ka pësuar një ndryshim të thellë. Në një letër të famshme për autorin feministe Kveder sllovene Zofka në 1900 ai kundërshtoi pozitivizmin dhe natyralizëm. Ai e përqafoi, simbolizmin spiritualizëm dhe idealizmit, dhe më vonë publikisht shkatërroi me Fran Govekar. Në të njëjtën kohë, ai u bë mjaft kritik ndaj liberalizmit sllovene, publikoi një kritikë shkatërruese të poezisë Anton Aškerc-së dhe gradualisht u zhvendos drejt socializmit. Ai u ndikua fort nga prifti katolik romak slloven Janez mendimtar dhe Evangjeliste Krek, i cili mbrojti aktivizmin radikal social mbi një bazë të krishterë. Ai megjithatë vazhduan të kundërshtojnë klerikalizmit dhe konzervativizmit e Socialistëve krishterë austriak në përgjithësi dhe Partia Popullore Sllovene Krek së në veçanti. Ai u bashkua me Partinë Social Demokratike Jugosllave, një austro-marksiste partisë aktive në tokat sllovene dhe në Istria. Në zgjedhjet e para të përgjithshme për Parlamentin Austriak në 1907, ai kandidoi si kandidat për partinë në lagjen e klasës punëtore në masë të madhe elektorale të Zagorje-Litija në Karniolës, por humbi ndaj kandidatit të Partisë Popullore Sllovene. Në vitin 1909, ai u largua Vjenën dhe u zhvendos në Sarajevë në Bosnje dhe Hercegovinë, ku Karlo vëllai i tij punoi si prift. Gjatë qëndrimit të tij në Sarajevë, ai gradualisht u largua nga puna e mëparshme e tij anti-klerikalizmit militant, duke u bërë më të hapur për të spiritualitetit të krishterë.Në të njëjtin vit, ai u vendos në rrethin Rožnik e Lubjanës. Edhe pse ai mbeti një anëtar aktiv i Partisë Social Jugosllave Demokratike, ai hodhi poshtë pikëpamjen e partisë jugosllav komb-ndërtimit: në një rezolutë në 1909, partia favorizuar një unifikimin gradual të kulturës sllovene dhe gjuhës me serbo-kroate ato në mënyrë që të të krijojë një komb të përbashkët kulturore jugosllave. Cankar, nga ana tjetër, mbrojti fuqishëm individualitetin kombëtar dhe gjuhësor të sllovenëve. Së bashku me Mihajlo Rostohar, ai u bë mbrojtësi më i zëshëm i individualitetit sllovene brenda një kuadri politik sllav e Jugut. Tashmë, pas humbjes së tij zgjedhore në 1907, Cankar kishte filluar të publikojë ese shumta që shpjegojnë pikëpamjet e tij politike dhe estetike dhe opinionet. Pas kthimit të tij në Karniolës në 1909, ai filloi të udhëtonte përgjatë tokave sllovene, duke dhënë leksione dhe konferenca.Më e famshme e këtyre ligjëratave ishin "njerëzit e sllovenë dhe kultura sllovene" (Slovensko ljudstvo në Slovenska Kultura), dorëzohen në Trieste në vitin 1907, dhe "Sllovenëve dhe Jugosllavët" (Slovenci në Jugoslovani), dorëzohen në Lubjanë në vitin 1913. Në këtë të fundit, Cankar shprehu një opinion të favorshëm për bashkimin politik të të gjithë sllavëve të jugut, por refuzoi një shkrirje kulturore të Jugut popujve sllavë. Për shkak të ligjërimit, ai u dënua me një javë në burg për shpifje e Monarkisë Austro-Hungareze. Pas shpërthimit të Luftës së Parë Botërore në vitin 1914, ai u burgos përsëri në Kështjellën e Lubjanës për të supozuara pro-serbe qëndrimet, por u lirua shpejt. Në vitin 1917, ai u hartua në ushtrinë austro-hungareze, por u demobilizuar për shkak të shëndetit të dobët. Në leksionin e tij të fundit, mbajti në Klubin Kombëtar të Triestes vetëm pas përfundimit të Luftës, ai bëri thirrje për një pastrim moral dhe përtëritje të politikës dhe kulturës sllovene. Ai u zhvendos nga Rožnik në qendër të Lubjanës, ku ai vdiq në dhjetor 1918. Funerali i tij u ndoq nga një turmë e madhe dhe përfaqësues të lartë nga jeta kulturore dhe politike në Slloveni. Në vitin 1936, varri i tij u zhvendos tek varrezat Žale në Lubjanë, ku ai u varros pranë miqtë e tij rinore dhe shokët e autorëve Dragotin Kette dhe Josip.