cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Një vonesë e vogël
Përmbajtja e filmit
Heronjtë e filmit janë një grup fëmijësh Besiana, Dorina, Ermali, Kliti të cilët në 7 Mars festën e mësuesit nisen për në shtëpinë e mësueses së tyre. Filmi është plot me situata të këndshme gjatë rrugës për në shtëpinë e mësueses.
Plaku dhe hasmi
Filmi "Plaku dhe hasmi" prodhim i vitit 1981. Regjia: Hysen Hakani, Skenari: Vath Koreshi, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Shaqir Kodra
Përmbajtja e filmit
Lufta e Dytë Botërore. Fashistët Italianë kishin internuar në jug të Shqipërisë një numër të madh njerëzish që kishin bërë rezistencë në 7 prill 1939 kuar ata zbarkuan në Shqipëri. Midis tyre është një plak që e thërrisnin të gjithë “daja”. Në retrospektivë jepen aspekte nga lufta e asaj dite. Daja lufton përkrah me të rinjtë. Më vonë ai bashkohet me partizanët.
Provinca e Ankonës
Provinca e Ankonës është një provincë në rajonin e Markes në Itali. Kryeqyteti i saj është qyteti i Ankonës. Ajo kufizohet në veri-perëndim nga Provinca e Pezaro dhe Urbinos, në jug nga Provinca e Maçeratës, në perëndim nga [[Provinca e Peruxhias e rajonit të Umbrias dhe në lindje laget nga Deti Adriatik.
Plaku dhe hasmi
AKTORET
Paskal Semini
Thesari (film)
"Thesari" është një film shqipëtar i prodhuar në vitin. Regjia Muharrem Fejzo, skenari Anastas Kondo, producent Shqipëria e re, muzika Aleksandër Lalo.
Hardhia e rrushit
Klasifikimi i hardhisë Evropiane nën kulturë V. vinifera, klasifikohet në bazë të vatrave të origjinës agro-ekologjike nga ato kanë ardhur. Ato klasifikohën në 3 vatra (proles) kryesore:
Thesari (film)
Aktoret
Gentian Basha Besnik Bisha Mirjam Bruçeti Enver Dauti Piro Kita Jani Riza
Hardhia e rrushit
Klasifikimi ekoomik i hardhisë
Klasifikimi ekonomik i hardhisë bëhet duke u bazuar në të dhënat agrobiologjike dhe teknologjike. Ato ndahen: freskët/ngrënjë; nënshartesave antifilokserike; sipër ngrënjë ashtu edhe për përpunim. Te kultivarët për konsum të freskët ose ngrënjë, përfshihen kryesisht: e shumë kultivarë të tjerë, ku shumica e këtyre kultivarëve takohën në dy llojet e bardhë dhe e zezë. Te kultivarët për përpunim ose për prodhimin e verërave cilësorë,përfshihen kryesisht: Te kultivarët për tharje, përfshihen kryesisht llojet pa farë si: Sulltanina e Bardhë dhe ajo e Zezë, Perleta, e shumë të tjera. Te kultivarët për prodhimin e nënshartesave antifiloxerike, përfshihen kryesisht: Rupestris dy Lo, Shassella x Berlandieri 41B, Berlandieri x Ripara Kober 5 bb, Berlandieri x Ripara Kober SO-4, Berlandieri x Ripara Kober 140 R, Berlandieri x Ripara Kober 110 Paulsen, e shumë të tjera. Te kultivarët për qëllime të dyfishta si për ngrënje ashtu edhe për përpunim, përfshihen kryesisht: Shesh i Zi dhe Shesh i Bardhë, etj
Thesari (film)
Aktoret
Aleksander Pogaçe
Hardhia e rrushit
Organet vegjetative dhe ato të riprodhimit
Pjesët përbërëse të hardhisë, ashtu si të gjithë speciet e bimëve të tjera frutore përbëhen nga dy grupime kryesore që janë: Te organet vegjetative të hardhisë bëjnë pjesë: Tek sistemi mbitoksore bëjnë pjesë: Te grupi i organëve të riprodhimit bëjnë pjesë:
Hero nga Aleksandria
Hero (ose Heron) nga Aleksandria (greqisht: Ἥρων ὁ Ἀλεξανδρεύς) (shekulli 10–70 e.s.) ishte një matematikan grek antik, banor i provinces romake te Egjiptit Ptolemaik; i njohur edhe si inxhinier ne qyetin e tij te lindjes, Aleksandrine e Egjiptit.
Hardhia e rrushit
Veprimtaria e sistemit rrënjor gjatë një cikli vjetor
Nga studimet e bëra është vënë re se, rrënjët e hardhisë rriten në të gjithë periudhat e vitit. Por intensiteti i rritjes së tyre, ndryshon në varësi të muajve të vitit. Në periudhën e dimrit (periudha pa gjethe), rritja e sistemit rrënjor është shumë e vogël ose gati e padukshme. Kur temperatura e tokës ku ndodhen rrënjët është nën +50C, rrënjët pothuajse e ndalojnë rritjen. Por në kushtet e klimës së ngrohtë, proceset e rritjes së rrënjëve vazhdojnë. Kur temperatura ngrihet në vlerat 18-260C, atëhere rritja e rrënjëve është më e vrullshme. Por kur temperatura e tokës vazhdon të rritet në mbi 350C, atëhere rritja e rrënjëve përsëri bllokohet. Rritja e rrënjëve në mënyrë më të vrullshme fillon, ateherë kur fillon lëvizja e lëngjeve, gjatë fryerjes së sytheve dhe gjatë fazës së çeljes së gjetheve të para. Periudha më intensive e rritjes së rrënjëve është atëhere kur llastarët dhe gjethet janë në fazën e rritjes më të fuqishme të tyre. Gjatë periudhës së Verës kur temperaturat e ajrit ngrihen më shumë dhe lagështira në tokë ulet, atëhere intensiteti i rritjes së rrënjëve ulët dhe fillon përsëri të rritet në fillim të vjeshtës, atëhere kur sasia e lagështirës në tokë fillon të rritet dhe temperaturat e ajrit fillojnë të bëhen më të freskëta. Është vënë re se ritmi i rritjes së rrënjëve tek bimët, ulet me rritjen e tepruar të lagështirës në tokë, gjithashtu ulet gjatë periudhës
Hero nga Aleksandria
Hero ishte gjeni i lodrave dhe shpikës. Ai ndërtoj një teatër automatik tkukullash, një lodër në formë zogu me krahët që përplaseshin dhe, më interesanten, automatin për të lozur me para. Lodra e tij, gjeneratori me avull, ishte një sferë metali e vendosur në mes dy kapësve ashtu që të mund të lëvizte. Sfera mbushej me ujë dhe nxehej mbi zjarr. Kur uji fillonte të avullohej, avulli i krijuar përmes dy pipave gjuhej në sferë dhe shtynte të rrotullohej. Hero në të vërtet e kishte shpikur gjeneratorin e parë me avull, mirëpo si duket para kohe sepse shpikja e tij nuk kishte gjetur ndonjë zbatim më të gjerë dhe për këtë mbeti vetëm një lodër për argëtim.
Hardhia e rrushit
Sistemi mbitokesor
Sistemi mbitokësor përbëhet nga
Hero nga Aleksandria
Hero i Aleksandrisë (/ ˈhɪəroʊ /; greqisht: Ἥρων [1] ὁ Ἀλεξανδρεύς, Heron ho Alexandreus; i njohur gjithashtu si Heron i Aleksandrisë / ˈhɛrən /; rreth 10 pas Krishtit - rreth 70 pas Krishtit) ishte një matematikan dhe inxhinier grek që ishte aktiv në qytetin e tij të lindjes të Aleksandrisë, Egjiptit Romak. Ai shpesh konsiderohet eksperimentuesi më i madh i antikitetit dhe puna e tij është përfaqësuese e traditës shkencore helenistike.
Hardhia e rrushit
Cungu
Cungu ose trungu i hardhisë fillon nga qafa e rrënjës dhe mbaron deri në fillimin e degëzimeve të para të krahëve të elementëve të prodhimit. Ai është i paqëndryeshëm dhe i lakueshem i cili ka nevojë për mbështetje. Ndryshe trungu i hardhisë quhet Cung Tërësia e organëve vegjetative apo gjenerative të hardhisë janë të vendosura mbi cung dhe formojnë atë që quhet kurora e hardhisë. Gjatësia dhe trashësia e cungut në varësi të moshës së bimës dhe të mënyrës së kultivimit. Ai shërben për të transportuar ujin dhe lëndët ushqimore nga sistemi rrënjor në drejtim të kurorës dhe të sistemit gjethor, si dhe të zbresin lëndët organike të formuara nga gjethet në drejtim të sistemit rrënjor. Cungu mund të jetë i përbërë nga një trung i vetëm, ose në 2 ose 3 trungje, varet nga mënyra e kultivimit. Në bimët e vjetra cungu pëson deformime si rezultat i zhvillimit jo proporcional të indeve përçuese të kërçellit. Ato shfaqen në formën e deviacioneve, gropave dhe të gungave. Pas rënjës së gjetheve të kurorës përveç cungut, i dallohen lehtë krahët dhe shamentat. Nëse një cungu me moshë 3- 4 vjeçare i bëjmë një prerje tërthore, do të vëmë re se përbëhet nga këto pjesë kryesore që janë: Palca është në pjesën qëndrore të cungut. Në fazat e para të rritjes palca duket qartë, ndërsa më avancimin e moshës, palca dalëngadalë thuajse humbet fare. Zona e drurit, është pjesa që ndodhet ndërmjet palcës dhe shtreses së kambiumit. Për çdo vit që kalon gjatë fazës së qetësisë dimërore, ndërmjet zonës së lëkurës dhe drurit, formohet një shtresë qelizash që janë më të ngjeshura, duke shënuar kështu mbarimin e një rrethi koncentrik vjetor. Në pjesën drunore janë të vendosura gypat përçuese drunore (tubot e ksilemës), që marrin ujin dhe lëndët ushqimore dhe i dërgojne ato në kurorë figure. Lëkura pjesa që mbulon cungun dhe e përbërë nga këto pjesë kryesor: Shtresa e kambiumit te hardhia përfaqëson pjesën më aktive dhe rritëse dhe ajo që është më e rëndësishme nga ana praktike, është pjesa më rigjeneruese e lëkurës. Ajo është e paisur me qeliza më të mëdha dhe në formën e thierzave të thtypura dhe të zgjatura, të cilat në kushte të përshtatshme temperature, të oksigjenit dhe të lagështirës, kanë aftësinë të transformohen në rrënjë mitake (adventive). Lëkura ka jo vetëm funsion mbrojtëse të trungut, por nëpërmjet (tubove të floemës) ajo mundëson lëvizjen e lëngjeve të përpunuara nga kurora në drejtim të tokës. Me kalimin e moshës në pjesën e jashtme të lëkurës krijohen të çara të thella dhe vetë lëkura luspërohet. Lartësia e rritjes natyrale e cungut nga qafa e rrënjës e deri në lartësinë e degëzimeve të degëve të para skeletore, është nga 1 – 3 m dhe rrallë herë më shumë. Kjo ndryshon në varësi të formës bimore dhe të kushteve të kultivimit.
Krahët,kordonet
Krahë të cungut (kordoni), quhet degëzimet shumëvjeçare që dalin drejtepërdrejte nga cungu. Dallimet ndërmjet Krahut dhe Kordonit qëndrojnë se të parët janë të prera shkurt dhe në to dalin çepat dhe sharmentat që janë elementët e prodhimit. Ndërsa Kordonet jene më të gjata, që edhe ketu dalin çepat dhe sharmentat që janë elementët e prodhimit. Krahët dhe Kordonet kanë një moshë mbi një vjeçare.
ELEMENTËT E PRODHIMIT
Elementët e prodhimit, quhen çepat dhe shamenta që janë të vendosura mbi krahët dhe kordonet mbi dyvjeçare. Ato janë llastarët ose degëzat që sapo kanë kaluar moshën njëvjeçare. Shamentat janë degëzat/ llastarët që sapo kanë kaluar moshën njëvjeçare, të cilat janë të vendosura mbi krahët ose kordonet e hardhisë. Ato kanë sythet dimërore të cilat përfaqësojnë sythet e prodhimit të vitit në vazhdim. Për nga origjina shamentat mund të klasifikohën: arrin nga 1-1,5 m, ndërsa ajo e hardhive Amerikave (antifiloxerike), arrin nga 10-18 metra gjatësi dhe trashësi nga 4–15 mm. Çepat janë degëzat/llastarët që sapo kanë kaluar moshën njëvjeçare, të cilat janë të vendosura mbi krahët ose kordonet e hardhisë, por që janë të shkurtuar nëpërmjet gërshërëve të krasitjes në gjatësinë e 2 deri në 4 sythave dimërore. Sythet dimërore përfaqësojnë sythet e prodhimit të vitit në vazhdim. Çepat zakonisht përdoren për tipet e krasitjeve të shkurtëra ose edhe ato të përzierat. Nëse një çep ka dy sythe dimërore do të thotë se sythi i bazës që ndodhet më afër krahut apo kordonit, do të shërbeje për formimin e çepit të vitit të ardhshëm, ndërsa ai i majës do të përfaqësojë shamentën e cila në fund të vegjetacionit gjatë krasitjeve dimërore hiqet fare.
Hero nga Aleksandria
Shumë nga shkrimet dhe dizajnet origjinale të Heroit kanë humbur, por disa nga veprat e tij u ruajtën - kryesisht në dorëshkrime nga Perandoria Romake Lindore, dhe një pjesë më e vogël në përkthimet Latinisht ose Arabisht.
Jeta dhe karriera Përkatësia etnike e Heroit mund të ketë qenë ose Greke ose Egjiptiane e Helenizuar. Almostshtë pothuajse e sigurt që Hero dha mësim në Musaeum që përfshinte Bibliotekën e famshme të Aleksandrisë, sepse shumica e shkrimeve të tij paraqiten si shënime leksionesh për kurse në matematikë, mekanikë, fizikë dhe pneumatikë. Megjithëse fusha nuk u zyrtarizua deri në shekullin e njëzetë, mendohet se puna e Heroit, pajisjet e tij të automatizuara në veçanti, përfaqësojnë disa nga hulumtimet e para zyrtare në kibernetikë.
Hardhia e rrushit
Llastaret
Llastarët dalin nga çelja e sytheve dimërore. Ndryshe ato quhen llatare kryesor. Pjesët përbërëse të një llastari janë: nyjet, ndërnyjet, gjethet, lulëritë dhe përdredhëset. Brënda llastari përbëhet nga palca. Në nyjet e llastarëve janë te vendosura gjethet dhe në anën tjetër të nyjes janë të vendosura ose lulëritë ose përdredhëset (fig. 11). Gjethet në llastar janë të vendosura në mënyrë të këmbyer. Pas gjethes së 4-6 në anët e kundërt të daljes së tyre, fillojnë të dalin lulëritë dhe më pas në vend të tyre dalin përdredhëset. Zakonisht lulëritë janë të vendosura në llastar në nyjet e 2-7. Kjo varet nga cilësitë biologjike të kultivarëve. Ka kultivarë qëlulëritë dalin në nyjet e 2-4 dhe kultivarë të tjerë që lulëritë dalin në nyjet e 5-7. Në sqetullorin e gjetheve (zakonisht mbi lulëritë) zhvillohen llastarët sqetullorë. Nga sythet anësore që zhvillohet në bazë të sqetullorit zhvillohet sythi dimëror që do të japi llastarin e ardhshëm në vitin tjeter.
Hero nga Aleksandria
Aeolipili i heroit Hero përshkroi ndërtimin e aeolipilit (një version i të cilit njihet si motori i Heroit) i cili ishte një motor reagimi si raketë dhe motori me avull i regjistruar i parë (megjithëse Vitruvius përmendi aeolipilin në De Architectura rreth 100 vjet më herët se Hero).
Hardhia e rrushit
Organet gjenerative
Te organet gjenerative bejne pjese:
Lulet
Lulet e hardhisë bashkohën në një lulesë që quhet vile ose veshuli. Lulesa del nga e njëjta nyja por në anën e kundërt te pozicionit të gjethes. Lulja është organi i riprodhimit seksual. Një lule normale përbëhet nga: Thekët përmbajnë polenin dhe pistili përbëhet nga trasta embrionale dhe vezëzat. Në çdo vezore ka 1-4 qeliza femërore, po zakonisht ndodhen 2 copë. Kështu te kultivarët Aligote Pino Gri, Pulez, etj, sasia e luleve në një lulesë është 80-100 lule. Ndërsa te kultivarët Afuzali, Kabernet, etj, sasia e luleve në një lulesë është nga 1200-1500 lule. Te hardhia dallohen tre tipe lulesh që janë: zhvilluar fare ose nuk është funksionale femërore janë tipike për kultivarët: Gjatë kultivimit është e domosdoshme që këto kultivarë duhet të shoqërohen me kultivarë të tjerë pllenues me kusht që periudha e lulëzimit duhet të jetë e njëjtë. Kështu psh, Çaushi duhet të shoqërohet me Afuzaline, Kallmeti me Manakuqen, Tajka e Kuqe me Manakuqen, etj. Nëse lulet funksionale femërore nuk arrijnë të pllenohen, atëhere ato ngelen të vogla dhe pa fara. Ky fenomen quhet “Melcim” dhe kokrrat quhen “melca”. Lulet funksionale mashkullore janë tipike për kultivarët e nënshartesave Rupestris dy Lot, 140 Ruxheri, 1103 Paulsen, 779 Paulsen, etj. Zakonisht tek lulet dyseksore pllenimin e realizojnë me anë të insekteve (entomofila), ndërsa ato njëseksualet pllenimi realizohet kryesisht me anë të erës (anemofila), por një ndikim të rëndësishëm kanë edhe insektet. Një nga insektet që ndihmojnë më mirë pllenimin është bleta. Mbajtja e 5-8 kosherëve blete për një ha vreshti, ndihmon shumë në pllenimin e luleve.
Veshuli, kokrrat dhe farerat
Fruti është organi i riprodhimi dhe rrjedh nga pllenimi i lules femërore me polenin e lules mashkullore. Nga pllenimi, vezorja shndërrohet në frut dhe vezëzat në fara. Kështu, si rezultat i lidhjes së frutave lulesa shëndërrohet në bistak/veshul. Veshuli mund të jetë i thjeshtë (me një bosht dhe i veshur me kokrra rrushi) Ose i përbërë me krahë. Sipas formës së jashtme veshulet mund të jenë: Sipas shkallës së ngjeshmërisë/afrisë së kokrrave në veshul, ato mund të jenë Kokrrat e rrushit janë frutat që vinë si rezultat i transformimit të vezores së lules pas pllenimit. Ato kanë një bisht i cili lidhet me frenjën e veshulit. Format e frutit janë nga më të ndryshme të cilat ndryshojne në bazë të kultivarit dhe klonit (figurë 18). Ngjyra është e larmishme dhe kjo varet nga kultivari dhe kloni përkatës. Ngjyrat më mbizoteruese janë: kombinime të tjera interesante, që i japin bukurinë dhe njëkohësisht kënaqësinë e të shijuarit (për më tepër kjo te kultivarët për ngrënie). Sipas madhësisë së kokrrave të rrushit, ato klasifikohën në këto grupe: Sipas madhësisë së veshulëve, ato klasifikohën në këto grupe: Vetë veshuli përbëhet nga këto komponentë: Fara është pjesë përbërëse e kokrrës së rrushit dhe është rezultat i vezëzave të pllenuara. Zakonisht në çdo kokërr duhet të ketë 4 fara, por gjatë pllenimit pllenohen vetëm 2 vezëza dhe rrallë 3. Kështu që në kokrrat e rrushit gjënden 2 dhe rrallë 3 fara. Ashtu si çdo bime tjetër, edhe bimët e hardhisë, përbëhen nga individë të cilat lindin, rriten, prodhojnë, shumëzohen dhe në fund vdesin, duke lëne trashëgimtarë/pasues. Te gjitha këto faza të jetës, realizohen nëpërmjet disa cikleve dhe stadeve të zhvillimit. Ato kalojnë duke i’u përshtatur kushteve agro-klimaterike të mjedisit ku ato jetojnë duke i’u përshtatur dhe shfrytëzuar ato. Hardhia është bimë drunore, kacavjerrese, shumëvjeçare, e cila jeton dhe shfrytëzohet për disa vite me radhë, madje në raste të veçanta edhe shekullore. Bimë të tilla janë gjetur në fshatin Shesh në Tirane, në Nartë, Leskovik, Përmet, Burrel, etj. Jetëgjatësia e hardhisë varet nga kushtet klimaterike-tokësore, agroteknika e përdorur, mënyrat e shtimit, mënyrat e kultivimit e shumë faktorë të tjere.
Ciklet e vogla të zhvillimit të hardhisë
Si çdo bime tjetër edhe hardhia rritet dhe zhvillohet në bazë të një ligjësie dhe ciklesh të cilat përsëriten nga viti në vit aq herë sa do të jetë edhe jeta e saj. Këto quhen cikle. Tërësia e dukurive periodike që çfaq hardhia brënda një viti përbën atë që quhet cikli vjetor i hardhisë. Cikli vjetor realizohet me qëllim që te hardhia të sigurohen 3 qëllime kryesore që janë: 1) Rritja dhe zhvillimi i bimës; 2) Grumbullimi i lëndëve rezervë; 3) Riprodhimi. Këto dukuri janë karakteristike për faza të ndryshme të ciklit vjetor. Ato vinë sipas një radhë të caktuar, plotësojnë njëra tjetrën, ndonëse syri i kultivuesit herë herë nuk e sheh këtë fenomen. Sipas funksionit cikli vjetor mund të ndahet në dy cikle që janë: 1) Cikli i rritjes dhe 2) Cikli i riprodhimit.
Cikli i rritjes
Në kushtet klimaterike ku ndodhet vëndi ynë, cikli vjetor i hardhisë ndahet në dy periudha bimore, që janë: i) Periudha vegjetative dhe ii) Periudha dimërore. Gjatë një cikli bimore vërehet se veprimtaria jetësore e një bime është herë e vrullshme dhe e dukshme dhe herë e qetë dhe e pa dukshme. Çdo periudhë që nga fillimi i tij dhe deri në mbarim kalon nëpër disa faza që qyhen Faza Fenologjike. Ato janë të ndryshme për kushte të ndryshme agro-ekologjike dhe në varësi të formës bimore, kultivarit dhe klonit.
Cikli i periudhës së qetësisë
Cikli i periudhës së qetësisë dimërore fillon me rënjën e gjetheve në vjeshtë dhe mbaron me fillimin e lëvizjes së lëngjeve dhe të zgjimit të sytheve në pranverë. Kjo është nga pikpamja vizuale. Në të vërtetë kjo periudhë ka filluar kohë më parë. Ajo ka filluar gjatë muajit gusht, kur llastarët e kanë ndaluar rritjen dhe kur sythat janë diferencuar plotësisht dhe janë futur në periudhën e Qetësisë Fiziologjike ose Organike. Para rënies së gjetheve, madje gjatë fazës së diferencimit të sytheve, gjethet fillojnë të formojnë disa komponime organike që quhen “hormone frenuese”. Këto hormone e përgatisin sythin të piqet dhe të përgadidet për fazën e qetësisë. Pas rënies natyrale të gjetheve, bimët kanë hyrë në periudhën e qetësisë dimërore. Gjatë kësaj periudhe të pjesa mbitokësore nuk ka më rritje. Ndërsa sythet dhe organet mbitokësore futen në këtë periudhë të qetësie, sistemi rrënjor e vazhdon aktivitetin e tij pa u ndikuar nga ndryshueshmeria e lagështirës dhe e temperaturave të jashtme. Pas mbarimit të periudhës së Qetësisë Fiziologjike ose Organike, sythat futen në periudhën e Qetësisë së Detyruar. Në këtë fazë sythet janë të gatshme për t’u çelur, por kushtet e mjedisit të jashtëm si temperatura e ulta nën 100C (si pragu i minimumit biologjik), ato qëndrojnë akoma në gjume. Gjatë fazës së qetësisë dimërore, sythet dhe organet e tjera të bimës nuk kalojnë në qetësinë apsolute, por përveç sistemit rrënjor, sythat dhe te gjithë pjesët e tjera mbitokësore, vazhdojnë proceset e metabolizmit qelizor në drejtim të sintetizimit te karbohidrateve dhe të transformimit te amidonit në sheqerëra. Nga ana praktike në këtë periudhë bëhen një sërë veprimesh agroteknike që janë: mbjellja e bimëve të reja, krasitjet dimërore, lidhjet dhe stabilizimi i sistemit mbështetës, trajtimet kimike dimërore, plehrimi organo- mineral, e shumë veprime të tjera me karakter agroteknik.
Cikli i periudhës vegjetative
Kjo periudhë fillon herët në pranverë me lëvizjen e lëngjeve dhe mbaron me rënjën e gjetheve. Kjo periudhë koencidon në fillim të muajit shkurt dhe vazhdon deri në Nëndor për zonën e ngrohtë, dhe nga fillimi i marsit deri në mesin e Nëndorit për zonën e ftohtë. Gjatë kësaj periudhe hardhia kalon nëpër këto faza rritjeje dhe zhvillimi, që janë: 1 - Lëvizja e lëngjeve; 2 - Zgjimi dhe çelja e sytheve; 3 - Rritja e llastarëve; 4 – Pjekja e llastarëve; 5 – Pjekja e frutave dhe, 6 – Rrëzimi i gjetheve.
Lëvizja e lëngjeve
Fillon menjëherë kur fillon rritja e temperaturave të shtresës së tokës ku shtrihet masa kryesore e sistemit rrënjor. Ajo fillon kur temperartura e tokës rritet në 7-8 C dhe intensifikohet me rritjen e metejshme të saj. Në këto kushte qimet thithëse fillojnë të formohen dhe të kryejnë aktivitetin e tyre thithës të ujit dhe të lëndëve minerale dhe të “shtytjes” së tyre për në drejtim të sytheve. Nëse në këtë periudhë bëhet ndonjë prerje apo hapet ndonjë plagë në trupin e bimës, menjëherë do të vërehet se fillon rrjedhja pika-pika e lëngut. Ky fenomen quhet “qarje” ose “lotim”. Gjatë kësaj periudhe në vreshtat duhet të merren këto masa agroteknike: 1) Duhet të ketë përfunduar krasitja dimërore; 2) Të përfundojnë lidhjet dhe stabilizimi i sistemit mbështetës; 3) Të vazhdojë plehrimi me plehrat organike dhe minerale si dhe punimi i sipërfaqes së tokës; 4) Të vazhdojnë plotësimet e boshllëqeve me anë të shumëzimit me an vazhdojne të përpanjave; 5) Të vazhdojnë trajtimet kimike dimërore pas krasitjeve me lëng bordulez, selinon e të tjera preparate dimërore; 6) Në fund të kësaj faze të përfundojnë shartimet me kalem te bimët që deshirohen të shartohen, etj.
Çelja e sytheve
Fillon menjëherë kur temperatura e ajrit ritet në mbi 10 C dhe intensifikohet me rritjen e mëtejshme të saj. Kjo periudhë fillon nga fundi i muajit mars dhe vazhdon në fillim të prillit për zonën e ngrohtë dhe rreth një muaj me vonë për zonën e ftohtë. Gjatë kësaj periudhe në vreshtat duhet të merren këto masa agroteknike: 1) Të vazhdohet me plehrimet organo-minerale; 2) Punimi i sipërfaqes së tokës me qëllim ruajtjen e vlagës dhe të zhdukjes së barërave të këqia; 3) Të vazhdohet me përmbysjen e bimëve pleheruese të gjelbërta si bathë apo të tjera legominoze, etj.
Rritja e llastarëve
Karakterizohet me zgjatjen e tyre. Pas formimit të 4-5 gjetheve të para, shfaqen lulesat. Rritja intensive e llastarëve vazhdon deri në fazën e lulëzimit, më pas intensiteti i rritjes së tyre ulët. Gjatësia vjetore e rritjes së llastarëve në vreshtat e shërbyera mirë arrin në 1,5-2m, ndërsa tek hardhitë antifilokserike, ajo shkon nga 8–15 m. Fenofaza e rritjes së llastarve te hardhia, ashtu si te bimët e pemëve frutore, vërehet e bashkeshoqëruar me fenofazën e lulëzimit, ate të rritjes së kokrrave të rrushit, madje edhe të pjekjes dhe të pas vjeljes. Temperatura e fillimit të rritjes së llastarëve është mbi 10 C. Ndërsa në 28-30 C rritja e tyre është intensive dhe në 40-42 C rritja ndërpritet. Fenofaza e rritjes së llastarve gjatë të gjithë periudhës së vegjetacionit kalon në këto peiudha: i) Rritja fillestare e ngadalshme; ii) Rritja intensive (e vrullshme) e kërcejve dhe të gjetheve; iii) Trashja llastarëve; iv) Pjekja ose drunjëzimi i llastarëve, dhe v) Përgaditja për dimërim. Njohja e këtyre periudhave për kultivuesin, ka një rëndësi praktike, sepse sa më mirë të ushqehen dhe të trajtohen bimët gjatë periudhës së rritjes intensive të llastarve, aq më e lartë është edhe lënda organike e prodhuar në dobi të frutave dhe të fuqizimit e të depozitimit të lëndës organike në trupin e bimëve. Në periudhën e trashjes së llastarve dhe të pjekjes së tyre, nëpër sqetullat e gjetheve fillojnë të diferencohen sythat të cilat përmbajnë elementët vegjetative dhe ato frutore, të cilat përfaqësojnë llastarët në vitin e ardhshëm. Në këtë periudhë shërbimet agroteknike duhen të intensifikohën me qëllim që diferencimi i sytheve të bëhet sa më normal. Gjatë periudhës së pjekjes së llastarve, bimët fillojnë të përgaditen për t’u futur në dimërim. Më pas vjen periudha e rënies së gjetheve, proces fiziologjik ky që tregon se sinteza e lëndës organike prej tyre ka përfunduar dhe se qëndrimi i tyre në pemë është i pa nevojshëm. Për të patur suksese në prodhimin e rrushit, gjatë kësaj periudhe në vreshtat duhet të merren këto masa agroteknike: llastarëve të tepërt dhe sidomos ato që nuk kanë lulesa. Kjo realizohet më mirë kur shfaqen/duken qartë lulesat; me qëllim ruajtjen e vlagës dhe të zhdukjes së barërave të këqia; sëmundjeve dhe dëmtuesve të ndryshëm; gjelbërta duke i vendosur ato në pozicionin vertikal ose duke i vendosur në çiftin e telave të ndërtuara enkas për këtë qëllim; kimike plotësuese, veçanërisht ato azotike; operacioneve të gjelbërta si: heqja e sqetullorëve, heqja e 3-4 gjetheve të para të vjetra zakonisht deri në gjethen paralel me lulesën e parë; 7) Lënja e llastarëve të rinj në cung me qëllim ripërtëritjen e krahëve dhe të elementëve të prodhimit, si dhe e llastarëve me qëllim aplikimin e shumëzimit me përpanja, kjo nëse në vendin fqinjë ka boshllëqe, etj.
Pjekja e llastarëve
Pjekja e llastarëve vërehet me ndryshimin e ngjyrës në bazën e tyre nga jeshile e hapur, në kafe të kuqerremët dhe më pas në ngjyrë gështenjë. Pjekja e llastarit fillon nga baza dhe ngjitet në drejtim të majës. Kjo dukuri njihet drunjëzim. Sa më e pjekur të jetë llastari, aq më rezistent është ndaj temperaturave të ulëta të dimërit. Në fund të kësaj faze lëndët ushqimore kalojnë nga gjethet në llastar, pastaj nga llastarët në drejtim të krahëve, cungut dhe me në fund në drejtim të rrënjëve. Në këtë periudhë bima është e gatshme të hyje në fazën e qetësisë dimërore. Kjo fazë ka rëndësi të madhe në jetën e bimëve, sepse sa më e pjekur të jenë llastarët aq më rezistente dhe të fuqishme janë ato për t’i qëndruar temperaturave të ulëta. Njëkohesisht në këtë fazë, edhe sythet piqen plotësisht dhe kanë të diferencuara mirë të gjithë elementët vegjetative dhe prodhues të llastarit të vitit të ardhshëm. Një rëndësi e veçante për këtë fazë, është edhe tek hardhitë antifilokserike. Sa më të pjekura të jenë llastarët e tyre, aq më shumë është mundësia e kallusimit gjatë periudhës së shartimit. Për të patur suksese në pjekjen sa më të mirë të llastarëve, gjatë periudhës së vegjetacionit, duhet të kihet kujdes në aplikimin e këtyre masave agroteknike, që janë: vazhdojnë rritjen intensive duhet aplikuar këputja e majës së tyre. Me prerjen e majës ato frenojne rritjen e tyre dhe asimilatet e prodhuara nga gjethet drejtohen për në kërcell duke ndikuar në pjekjen e tyre; të aktivizohen edhe sythet anësore të cilat edhe këto duhet të eliminohen. Në rast se shpërthimi i sytheve sqetullorë vazhdon përsëri, atëhere këshillohet të lihen 2 sqetullorët afër majës së prerë, me qëllim frenimin e shpërthimit të sqetullorëve të bazës. Kjo masë ndikon në pjekjen e llastarit deri në pikën e prerë; e gushtit është i vrullshëm, atëhere synohen në kufizimin deri në zerro i përdorimit të plehrave kimike sidomos ato azotike; gjelbërta duke i vendosur ato në pozicionin vertikal ose duke i vendosur në çiftin e telave të ndërtuara enkas për këtë qëllim, për arsye të ndriçimit dhe të ajrimit në maksimum të gjetheve dhe të gjithë kurorës; dhe pa kriter, sepse ato shkaktojnë vegjetacione të panevojshme; i rregullt dhe i kombinuar me të gjithë elementët ushqimore NPK dhe me mikroelementët e tjerë.
Rrëzimi i gjetheve
Rrëzimi i gjetheve, shënon mbarimin e periudhës së vegjetacionit. Me uljen e temperaturave zakonisht gjatë fundit të muajit Nëndor dhe fillimin e Djetorit për zonat e ngrohta, ndërsa për zonën e ftohtë gjatë muajit Nëndor, gjethet e ndalojne procesin e fotosintezës, të frymëmarrjes dhe të transpirimit. Ato ndryshojne ngjyrën duke e humbur klorofilin nga jeshile, në ngjyrë të verdhë për kultivarët e më rrush të bardhë dhe nga jeshile në të kuqerremet për kultivarët me rrush të zinj (përveç Sangioveze). Llastarët shëndërrohen në shamenta. Me vazhdimin e uljes së temperaturave në 10 C, gjethet bien natyrshem në tokë. Për efekt të prekjes nga sëmundjet dhe dëmtuesit e ndryshëm, disa herë në praktikë, ndodh që gjethet të dëmtohen para se të vijë rrëzimi natyral biologjik. Kjo vjen nga që në disa raste, sapo realizohet vjelja e prodhimit, vreshtave nuk i’u realizomet më kujdesi i duhur në drejtim të mbrojtjes së kurorës. Kjo ndodh shpesh herë në kultivarët e hershëm që vilen 3- 4 muaj para rënjes natyrale të gjetheve. Ato duke u prekur nga sëmundjet dhe dëmtuesit gjethet bien parakohe dhe llastarët nuk e kalojnë si duhet procesin e pjekjes dhe sythat dimërore nuk i kanë diferencuar si duhet elementët vegjetative dhe prodhues të llastarit të ardhshëm. Për të patur suksese në ruajtjen e gjetheve, gjatë periudhës së pas vjeljes duhet të kihet kujdes në aplikimin e disa masave agroteknike, që janë: i) Vazhdimi i shërbimeve agroteknike në drejtim të luftimit të barërave të këqia; ii) Trajtimet kimike sipas llojit të infeksioneve, me qëllim ruajtjen e gjetheve deri në fund të vegjetacionit; iii) Ujitje pa teprime, etj.
Shterpësia dhe rrëzimi i luleve. Jo çdo lule e çelur lidh fruta përkundrazi, shumica e tyre rrëzohet. Arsyet e rrëzimit të luleve janë të shumta, por më kryesore janë për shkaqe biologjike. Në shumë raste ato nuk pllenohen si rezultat i shterpësisë së luleve. Arsyet e shterpësisë së luleve janë të shumta dhe shpesh herë të ndërlikuara. Në shumë raste vërehet se lulet kanë formuar kokra të cilat janë më të vogla dhe pa fara. Ky fenomen në vreshtari njihet më emerin melcim (fig. 5). Një nga arësyet më kryesore biologjike është se lulet tek disa kultivarë si: Çaushi, Kallmeti, Kokërmadhja, Tajka e Kuqe, etj, janë më tepër me lule funksionale femërore. Nëse këto kultivarë nuk shoqërohen me kultivarë pllenues, atëhere numri i luleve të rrezuara është i lartë. Disa nga shkaqet më kryesore të mos pllenimit dhe i rrëzimit në masë të luleve, janë: 1–Ndërtimi me mangësi i luleve. Ato mund të jenë funksionale femërore (ky fenomen ndeshet me shpesh) dhe lule funksionale mashkullore; 2–Aplikimi i një sistemi plehrimi të pamjaftueshem kryesisht ato azotike, rritja e dobët e llastarëve dhe nganjëherë edhe e kundërta rritja e shpejtë e llastarëve si rezultat i teprimeve me plehra azotike; 3–Kushte të papërshtatshme të motit, si: lagështirë e lartë nga reshjet, ulje të temperaturave, erëra të forta, ndriçim i pakët, etj; 4–Infeksione nga sëmundje dhe dëmtues të ndryshëm si: tenja e rrushit, vrugjet, hiret, virozat, klorozat, etj; 5–Mangësi në aplikimin e shërbimeve agroteknike si: mos realizimi i t’harrjeve, mos heqja e gjetheve të tepërta, mos lidhja e llastarëve, mangësi në drejtim të ndriçimit dhe të ajrosjes, etj; 6–Shkaqe të rasti si: gazra helmuese, ujra helmuese, lëndë kimike të përdorua, herbicide, lëng bordolez gjatë fazës së lulëzimit, etj.
Lidhja dhe rritja e kokrrave
Fillon pas pllenimit të vezores, vazhdon me lidhjen e kokrrave ato që mbesin pas rrëzimit të luleve të pa pllenuara dhe mbaron me fillimin e ngjyrosjes së kokrrave nga jeshile në të verdhë të çelur për kultivarët e bardhë dhe në të trëndafiltë për kultivarët me fruta me ngyrë të zezë ose të kuqe. Gjatë kësaj periudhe, sipërfaqja e kokrrës së rrushit është në ndryshim të vazhdueshëm dhe në këtë periudhë kokrrat e rrushit janë më të predispozuara të preken nga shumë lloje sëmundjesh dhe dëmtuesish. Kjo lidhet me faktin se rritja në mënyrë të vazhdueshme të sipërfaqes së kokrrës, krijohen sektorë të zbuluar nga efektet e trajtimeve kimike te më pashme dhe janë më të predispozuara në mundësinë e infeksioneve. vërehet se numri mesatar i ditëve nga dita e parë e lidhjes së kokrrave e deri në pjekje, është rreth 120 ditë. Gjithashtu vërehet se duke filluar nga dita e parë e deri në ditën e 20, madhësia e kokrrës është në zmadhim të vazgdueshem. Deri në këtë periudhë pesha mesatare e një kokrre ka arritut në rreth 0,8-1,1 gr. Nga dita e 20 e deri në të 40-tën rritja e kokrrës është shumë e vogël dhe ditën e 50 – 60-te, ka filluar procesi i ngjyrimit të kokrrës. Nga dita e 60 e deri në ditën e 120 vazhdon njëkohesisht edhe procesi i ngjyrimit të mëtejshëm si dhe rritja e madhësisë dhe e peshës së kokrrave. Në fund të pjekjes pesha mesatare për kultivarin Sangiovese, arrin në rreth 1,8- 2 gr. Ndër shërbimet më kryesore agroteknike që duhet të bëhen gjatë kësaj faze, janë trajtimet kimike në jo më pak. preparatit dhe të ecurisë së shirave. Gjithashtu kjo fenofazë përkon me rritjen maksimale të kokrrave që do të thotë se në këtë periudhë janë kërkesat me kritike për elementët ushqimore dhe për sasinë e lagështirës së duhur në tokë. Prandaj krahas masave të tjera kundër sëmundjeve dhe dëmtuesve, sigurimi i kombinuar i elementëve ushqimor dhe sigurimi i lagështirës optimale nëpërmjet ujitjeve, janë masat më të domosdoshme që duhet të kryhen në këtë periudhë.
Pjekja e kokrrave
Kjo fazë ndahet në 3 fenofaza të ndryshme
Zbutja e kokrrave
Kjo fenofazë fillon me humbjen e klorofilit dhe shëndrrimin e lëndëve organike të asimiluara nga fotosinteza në sheqerëra (kryesisht glukozë). Këto ndryshim të mbrendshme sjellin ndryshime edhe në cipën e kokrrës së rrushit. Cipa e kokrrës bëhet më elastike dhe më e shkëlqyer. Në kultivarët me rrush të bardhë, cipa zverdhet, ndërsa në kultivarët me rrush të kuq dhe të zinj, cipa bëhet e trëndafiltë. Në këtë moment kokrra e rrushit e ka të formuar plotësisht farën. Në këtë fazë kokrrat e farës, nëse vihet në kushtet e mbirjes, ato janë totalisht të gatshme për të mbirë Nga ana tjetër kokrra e rrushit e rrit madhësine duke arritur në përmasat optimale sipas kultivarit, si dhe sa vjen e zbutet më shumë. Cipa e frutit vazhdon dhe bëhet akoma më e shndritshme dhe më alestike. Te disa kultivarë cipa shqitet lehtësisht nga tuli. Në fundin e kësaj periudhe vazhdohet me trajtimet kimike kryesisht kundër atyre të vrugjeve, kalbëzimeve të ndyshme, etj dhe kryesisht kundër tenjës e cila në këtë fazë bëhet shumë agresive. Trajtimet kundër hirit ndërpriten. Po kështu ujitjet e tepruara duhet të eleminohen sepse kjo masë vonon pjekjen për kultivarët e destinuara për verë. Ndërsa për rrushrat e tavolinës, nëse tentohet të shtyhet sa më vonë, atëhere mund të aplikohen ujitjet me norma disi të larta uji.
Pjekja e kokrrave
Kjo fenofazë përkon me pjekjen e llastarëve dhe karakterizohet me grumbullimin e shpejtë të lëndëve organike dhe transformimin e tyre në sheqerëra. Në këtë nënfazë kokrrat e rrushit grumbullojne sasinë maksimale të sheqerërave, të lëndëve ushqimore, si dhe të aromave më të mira sipas kultivarit. Në praktikë kjo fazë quhet pjekja industriale. Koha e vjeljes përcaktohet nga destinacioni i prodhimit. Nëpër vreshta në këtë fazë nuk bëhen shërbime të veçanta agroteknike, vetëm se punohet në drejtim të eleminimit të barërave të këqia, uljen deri në heqjen fare të ujitjeve, intensifikohet puna kundër infeksioneve të kalbëzimeve të ndryshme të rrushit.
Tejpjekja e kokrrave
Kjo fenofazë fillon pas grumbullimit maksimal të sheqerërave në kokrrat e rushit. Pas kësaj fenofaze frutat futen në tejpjekje. Në këtë fenofazë si rezultat i avullimit të ujit nga kokrrat, rritet si rezultat i koncentrimit sasia e sheqerit dhe ulët sasia e acideve organike. Ky rrush lejohet të kalohet në këtë fazë nëse ato janë të destinuara për tharje ose për prodhimin e verërave të embla ose të likereve të ndryshme. Njohja dhe dallimi i fenofazave të hardhisë ka rëndësi të njihen nga kultivuesit, sepse në bazë të saj ato janë më në gjëndje të përcaktojnë më drejtë se çfarë masash agroteknike duhem marrë dhe përse duhet bërë. Çdo fenofaze quhet e filluar nëse është shfaqur rret 5% e sasise së dukurive të një fenofaze, në masën 50% quhet fenofaze në maksimun e dukurise dhe në mbarin të fenofazës quhet kur janë realizuar rreth 90% e dukurive.
Kerkesat ndaj faktoreve te mjedisit
Ndër elementët më kryesor të mjedisit për kushtet normale të rritjes dhe të zhvillimit të hardhisë, janë: temperatura e ajrit; temperatura e tokës; lagështira ajrore dhe tokësore; drita; ajrimi; era; prania e elementëve ushqimore në tokë, etj. Secili nga këto elementë, ka rëndësinë dhe vëndin e vet në jetën e kësaj bime. Mungesa e njërit apo teprica e tjetrit ndikon për keq në rritjen e zhvillimin e saj. Vlerat e këtyre elementëve për një zonë apo mikrozonë të caktuar janë të ndryshme. Ato janë në varësi të lartësisë mbi nivelin e detit, kundërdrejtimit ndaj diellit, relievit, përbërjes kimike dhe fizike të tokës, të gjërësisë gjeografike, e shume te tjera.
Image Comics
thumb|[[Logo e Image Comics]]
Image Comics është një shtëpi botues për stripa amerikan, që u themelua 1992 nga shtatë vizatuesit e njohur. Këta ishin Todd McFarlane, Jim Lee, Erik Larsen, Rob Liefeld, Marc Silvestri, Whilce Portacio dhe Jim Valentino. Image boton vepra prej autorëve dhe vizatuesve, që të drejtat për krijimet e mbajnë.
Njeriu i mirë
Filmi "Njeriu i mirë" prodhim i vitit 1982. Regjia: Ibrahim Muço, Kristaq Mitro, Skenari:Nexhati Tafa, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Hajg Zaharjan.
Përmbajtja e filmit
Filmi tërheq vemendjn në tre personazhe Kiço, Telo dhe Vera e motra e Kiços e cila është e dashurar me Telon. Kur mer vesh për lidhjen e së motrës me Telon, nuk është tëpër i kënaqur. Gjëndja keqësohet me qëndrimin e Telos në nunën projektuese të Kiços, i cili duke qenë egoist dhe karrierist kërkon që ta largojë Telon, duke propozuar caktimin e tij në fshat. Mes shumë përpjekjesh të vëllait, dy të rinjtë janë të vendosur në dashurin e tyre. Me rikthimin e Telos në tiranë, Kiço kërkon nga Vera të bashkohet me të, i cili mund ta ndihmonte pasi tashmë atë e kishin caktuar të ishte drejtues në një fermë.
AKTORET
Bujar Asqeriu - Telo
Eva Alikaj - Vera Vangjush Furxhi - Kiço
Kolë Kaftalli - Mësuesi i matematikës
Irakli Lefteri -
Ervehe Veizi - Bali
Lyneburgu
Historia
thumb|290px|left|Vitet 1444-1447. Dënimi i I´parit Aegeas thumb|left|290px|Matthäus Merian, "Lyneburgu më shek. XVII Sipas dëftesave, Lyneburgu përmendet më 956. Si bëthamë ishte kështjella dhe manastiri i Shën Mikelit (St.Michaelis) në Kalkëberg si dhe Salina (kriporja). Përreth kësaj bërthame deri në mesin e shekullit XIII-të, nën udhëheqjen e I´parëve, në fillim Billunger e më vonë Welfen, formohet qyteti të cilit tani i bashkëngjitet edhe katundi Modestorp me kishën e Shën Johanit. Hercogu Otto, nipi i Hajnrit të Luanëve, e pasuron Lyneburgun me kanun të vet, më 1247. Salina dhe Mynce bien gjithnjë e më shumë nën ndikimin e qytetit.
Kështjella dhe Manastiri, Këshilli dhe Porti paraqiten si pika të zhvillimit politik e ekonomik të qytetit mesjetar. Si prodhues i mirë i kripës, Lyneburgu gjithnjë e më shumë bëhet i rëndësishëm në lidhjen Hansatike. Posaçërisht Porti i Lyneburgut, i krijon marrëdhënieje të mira me "Kryesuesin e Hansatikut" të Lybekut, si ndërmjetësues në mes të përfaqësuesve të saksonëve dhe vendesitëve.
Lufta për trashëgimin e Lyneburgut, i ofrojë Lyneburgut edhe një mundësi për të hedhur hapin tjetër emancipues. Kështu më 1371 vije deri te shkatërrimi i tokave të I´parisë së kështjellës në Kalkëberg dhe shkatërrimi i manastirit. Më 1392, Lyneburgu nisë marrëveshje për paqe me fshatarët duke përmirësuar kanunin, për të cilit për një kohë ishin të lidhur edhe I´paria.
Pas luftës së njohur si "Pralatenkrig" nga mesi i shekullit XV, luftë e cila e bie Lyneburgun në një gjendje të rëndë, në pjesën e dytë të këtij shekulli qyteti përjeton një lulëzim të vërtet ekonomik dhe politik. Deri më 1600-en riparohen e ndërtohen Kisha, Këshilli, Shtëpia e Kambanës si dhe shumë shtëpia të qytetarëve. Me këtë qyteti përforcon pavarësinë nga I´pari, dhe krijon plane për krijimin e një Universiteti.
Në shekullin e XVII, përshpejtohet rënja ekonomike dhe politike e qytetit, këtë e ndihmuan lufta e rëndë 7 vjeçare si dhe rënia e përkohshme e qytetit më 1800 nën perandorin e Napoleonit. Salina bie në duar të I´parit.
Rëndësia e Lynburgut si qendër administrative rritet me tharjen e kënetave në vitin 1823. Me aneksonin e Hanoverit nga ana e Prusisë, pra gjatë viteve 1885-1919, vije deri tek krijimi i qeverisë së qarqeve, si dhe krijimi i Gjyqit, i cili del pas ndarjes së qeverisjes nga drejtësia më 1852.
Në shekullin e XX, Lyneburgu fiton rëndësi të re, si qenër e arsimit me themelimin e shkollave të reja. Nga manifestimet përparadente të shekullit XIX krijohen seminaret; më 1946 Normalja e pedagogjisë dhe më 1989 Universiteti. Pos tjerash qyteti shndërrohet në një strehe të vërtet të degës së shkollave të larta të institutit veri-lindor të Saksonisë së ultë (FH Nordostniedersachsen).
Në të vërtet në këtë kohë (rreth 1980-ës) merr fund historia një mijë vjeçare e Salinës (kripores), mirëpo më 1973 aty hapet qendra shëruese "Solo" e cila më vonë thirret "SaLü". Më 1976 pranë kanalin anësorë të Elbës, ndërtohet një portë e industrisë dhe më 1995 me vijën e rrugës "BAB A 250" përmirësohet dukshëm rrjeti rrugorë. Në brendi të qytetit, rrjeti i rrugëve për këmbësorë, i planifikuara që më 1968 përmirësohet dhe plotësohet me planin urbanistik të vitit 1993 deri në brendi të qytetit të vjetër. Kështu më 1994, Lyneburku merr titullin si qendër kryesore e rajonit të pjesës veri lindore të Saksionisë së ultë. Ndërtesat e ushtrive të huaja dhe ato që u lëshuan me zvogëlimin e ushtrisë gjermane më 1996 shndërrohen në një qytet të studentëve "Uni-Campus". Dhe nga ky vit për herë të parë, Kryetari i qytetarëve zgjidhet drejtpërdrejtë nga qytetarët votues.
Historia e shqiptarëve në Lyneburg
thumb|290px|Rrugët e qytetit të vjetër Mërgimtarët e parë shqiptarë që kanë zënë vend në këtë qytet duket të kenë ardhur në vitet 60-70 gjatë zbatimit të marrëveshjes së punësimit të thirrur në jetë nga RSFJ-a dhe RFGJ-a. Deri në vitet 90-ta, në qytet kanë qenë tri familje shqiptare dy nga Mali i Zi dhe një familje nga Kosova ndërsa një familje tjetër nga Kosova ka banuar në rrethinën e qytetit.
Pas fillimit të 90-ve në qytet fillojnë gjithnjë e më shumë të vijnë mërgimtarë nga vise të ndryshme të Kosovës. Kështu gjatë luftës në vitin 1999, në Lyneburg kanë jetuar mbi 2000 shqiptarë dhe një numër i konsiderueshëm i romëve nga Kosova kryesisht nga rrethina e Pejës. Pas përfundimit të luftës një numër i popullsisë kosovare është dëbuar nga qeveria e rrethit të Lyneburgut, një pjesë ka migruar në qytete jugore të Gjermanisë për kushte më të mira punësimi. Gjatë intervalit kohorë 1994-1999 për t´posa ardhurit janë përkujdesur aktivist të lëvizjes shqiptare të quajtur LDK - Dega e Lyneburgut, të cilët në mbledhjet e rregullta mujore bënin këmbimin e informatave për vende punësimi dhe mbrojtjen e të rinjve nga kriminaliteti dhe blerja e vendeve të punës (dukuri e përhapur tek racat tjera lindore). Po ashtu mërgata e Lyneburgut gjatë kësaj kohe ka ndërmarrë disa aksione për të ndihmuar arsimin kosovar dhe për të ndihmuar familjet e vobekta si dhe ka realizuar aksionet e organizuar nga qeveria kosovare në mërgim për çlirimin e Kosovës. Gjatë vitit 1999 janë ndërmarr disa aktivitete në qendër të qytetit dhe rrethin me qëllim informimin të Lyneburgianëve me dhe për Kosovën. Kulmi i aktiviteteve ka qenë organizimi i protestës (parakalimit) të rinjve shqiptar dhe shokëve të tyre Lyneburgianë në qendrën e qytetit.
Gjatë kësaj kohe mërgimtarët kanë lënë gjurmë edhe në ekonomin e Lyneburgut kryesisht në hoteleri, ku dallohet restaurantet "Dubrovnik" dhe "Pacos".
Gjeografia
thumb|
Demografia
Pasqyrat e më poshtme tregojnë numrin e banorëve sipas gjendjes së qytetit. Të dhënat deri më 1813 janë kryesisht llogaritje të bëra, të tjerat janë regjistrim i popullsisë (¹) ose të dhëna nga enti i statistikës së vendit. Nga 1871-ta të dhënat janë të përmbledhura sipas "vendeve të banorëve", nga 1925-ta sipas popullsisë dhe nga 1987-ta sipas "Vendbanimeve të banorëve në lokalitet". ¹ Të dhëna nga regjistrimi i popullsisë
Kultura
Kultura e qytetit po thuaj se i mbulon gjitha drejtimet artistike si dhe segmetet e moshave të shoqërisë. Lyneburgu është një qenër kulturore, me një reze mbuluese që pritet me Hamburgun, Branshvain dhe Hanoverin. Ka teatrin e qytetit "TNT" në të cilin kryesisht shkojnë adhurues të abonuar. Dallohet për grupe të shumta të drejtimeve të reja e të ndryshme muzikore. Ka disa ditë festive kulturore ndër të cilat festen e qytetit, festen e qytetit të vjeter-mesjetar, festat e rrugëve si b.f. festa e Stintit. Ndërsa si një organizim të njohur në nivel të Gjermanis e më gjërë ka "Ditët e Bahut".
Për kultivimin e kulturës gjermano-shqiptare në Lyneburg që nga fillimi ardhjes së mërgimtarëve shqiptarë në këtë qytet është përkujdesur anëtarësia e LDK-së Dega e Lyneburgut. Me përfundimin e luftës (1999) aktivitete kulturore organizohen në mjedise private.
Me rastin e paralajmërimit të shpalljes së kërkesës për njohjen e shtetit të Kosovës, për qytetarët e Lyneburgut, miku i shqiptarëve, i njohur si Hollurumi më 16 shkurt 2008, organizoj në qendrën e Lyneburgut, një manifestim me këngë e valle, në moton "Mirsevjen Kosovë" (Willkommen Kosova). Me këtë rast u bë edhe një parakalim spontan në rrugët e bukura të Lyneburgut.
Një natë pa dritë
Filmi "Një natë pa dritë" prodhim i vitit 1981. Regjia: Gëzim Erebara. Skenari: Kiço Blushi. Producent: Shqipëria e Re. Muzika: Hajg Zaharjan.
Përmbajtja e filmit
Një penë e re shfaqet në qarqet letrare të Shkodrës në vitet ’30 – ajo e poetit revolucionar Millosh Gjergj Nikolla i njohur si Migjeni. Realiteti i errët e revolton poetin thellësisht. Shkodër, vitet 30, të sundimit të Mbretit Zog I. Ku populli shqiptar, sidomos veriu vuan nga uria, skamja dhe pasiguria për një jetë të mirë. Ngjarja fillon në Shkodër, ku bazohet mbi jetën e poetit shqiptar Migjenit. Milloshi është mësues në një fshat të Shkodrës. Ai ishte i njohur për veprat e tij letrare. Nxënësit e tij kishin disa kohë pa shkuar në shkollë,kjo e shqetëson mësues Milloshin. Ai shkon të ankohet tek kryeplaku i fshatit, por si gjithmonë fjalët e kryeplakut ishin: "aty ku ka fukarallëk nuk i vjen mendja njeriut për shkollë". Milloshi shikon jetën e përhershme të njerëzve rreth tij, të varfër, ku të varfrit presin një jetë më të mirë, një jetë që nuk e patën, ku besojnë tek Zoti, ku ata i luten Krishtit dhe Allahut, ku këmbanat e kishës zgjojnë fëmijët natë e ditë, ku meshat e agjërimet mbushin njerëz me mendjen se Zoti nuk do ti lërë ne skamje dhe uri. Pasi vijnë nxënësit e Milloshit plot gëzim në shkollë, kryeplaku dhe prifti i fshatit i drejtohen me zemërim se duhet ti lëjë fëmijët të kryejnë mësimin e Zotit. Mësues Milloshi zhvendoset në Pukë që të hapë një shkollë për fëmijët e Pukës. Pasi hap shkollën vijnë shumë fëmijë për tu shkolluar. Pasi vjen inspektori shkollave, e akuzon Milloshin dhe për veprat e tij, se i mësonte fëmijët me ide bolshevike. Pas atyre vështirësive dhe pengesave, për ti arsimuar fëmijët, mësues Milloshi sëmuret nga tuberkulozi. Pasi hipen ne anijen per në Itali, vdes në moshën 27-vjeçare.
Dritat e qytezës
Dritat e qytezës është një film shqiptar i prodhuar në vitin 1983. Regjia: Fehmi Hoshafi, Skenari: Sabri Godo, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Tasim Hoshafi.
Përmbajtja e filmit
Harizi jeton në qytetin e bukur të Ksamilit. Një kushuri i tij, Seferi i cili e viziton, kërkon që edhe ai të mund të jetoj aty. Pas aprovimit, ai shfaq shenja dembleizmi dhe përtacërie për punën, dhe mundohet të përfitojë ndonjë vend të rehatshëm duke falsilikuar raporitin e tij. Duke parë se gjërat nuk po shkonin siç duhet fillon të trillojë histori në kuriz të të tjerëve, ku nuk përjashtohet edhe doktoresha e klinikës, duke dërguar letra anonime. Tana kërkon nga Harizi ta largojë nga shtëpia e tyre, por ai ndihet i detyruar ta pranojë nga opinioni. Ky qëndrim i Harizit, e bën që gruaja e tij Tana, të largohet nga shtëpia. Pasi shqyrton qështjen me qetësi, gjenë forcën që të demaskoj Seferin për sjelljen e tij.
Skënderbeu, ideator i bashkimit europian
Skënderbeu, ideator i bashkimit europian me Autor Gjon Keka. Botuar nga shtëpia botuese "BOTART". Libri është një studim me dokumente të reja historike-politike, diplomatike, që hedh dritë më tepër rreth personalitetit mbikohor të kombit shqiptar europian Gjergj Kastrioti.