Zija_Çela
Vlerësime mbi autorin
Persida Asllani: Sado i shpjeguar dhe i rrëfyer plot sinqeritet, kalimi nga jeta e zakonshme te jeta e artit, dhe veçanërisht te jeta e shkrimit, mbetet një moment mistik, i pazbërthyeshëm plotësisht. Cili është çasti, cili është gjykimi, cila është ndjenja, ndjesia, aroma, nuanca, cili është vizllimi, marramendja dhe, në fund, cila është kthjelltësia që përfshin njeriun e shkrimit dhe i thotë se tashmë, në jetën e tij, ka kapërcyer një prag të çmuar e të shtrenjtë, prej të cilit nuk ka më kthim pas? Misioni i tij që prej këtij çasti është i ri dhe i patjetërsueshëm: të shkruajë dhe ta lexojnë, dhe jeta e tij pulson me këtë ritëm të ri deri në fund. Tregimet e Zija Çelës e rrëfejnë bujarisht këtë çast. Në secilin prej tyre shfaqet para nesh një sekuencë, një situatë, një gjest, një fjalë apo fjali që prish një ekuilibër të vjetër dhe rivendos një harmoni të re të shkrimtarit me botën, të lexuesit me shkrimin. Është pika e moskthimit, e tija, e jona. Në këtë kapërcim pragjesh Zija Çela ribëhet për çdo herë shkrimtar, ripohon çastin e vet mistik, ndërsa ne si lexues përjetojmë mistikën tonë të leximit. Sepse i tillë është leximi i një vepre arti, ikje e përsosur nga vetja, për t’u rikthyer me një harmoni të re në mendje e në shpirt, me një ndjesi të pangatërrueshme lirie që e tradhtojmë veçse në një lexim të ardhëm. Dhe pikërisht “kjo është çështja”, leximi i ardhshëm! Kur është ai më i bukur e më cilësor se pararëndësi? Si bëhet ai anulues dhe paradoksalisht ripërtritës i të parit? Në ç’lojë honesh a pasqyrash mund të na flakë kjo vetëdije e re ne lexuesve dhe shkrimtarin? Kësaj pyetjeje shkrimtari Zija Çela i qaset vetëm në një prej tregim-pragjeve të tij, duke e shndërruar kështu në tekstin më emblematik të përmbledhjes së vet me tregime “Buza e kuqe dhe Gjaku i errët”, përzgjedhja më përfaqësuese e tij pas viteve ’90. “Gjurmë lotësh në avion” është tregimi që na shpie tek enigma e shkrimit, e cila, ndryshe nga ç’mund të përfytyrohet rëndom, nuk është ajo çka shkruhet si gjurmë, e zezë mbi të bardhë, por ajo çka nuk shkruhet, ajo që mbetet e fshehur dhe e pashqiptueshme teksa, pikërisht falë kësaj mistike, shkëlqen me heshtjen e saj dhe të përfshin paradoksalisht në leximin më të bukur. Ç’gradë fisnikërie duhet të mbërrijë shpirti i shkrimtarit për të shkuar drejt kësaj sakrifice? Me shumë finesë shkrimtari Zijai Çela ia dhuron këtë akt sakrifice qenies më të afërt dhe më të pafajshme ndaj botës së artit, amatorit të saj, atij që në shqip do të duhej ta thërrisnim “dashuruesi” i letërsisë, i artit. Në tregimin “Gjurmë lotësh në avion” sakrifica e shkrimit buron prej dashurisë absolute për shkrimin dhe, si e tillë, ajo gjeneron artin më të bukur dhe më të lirë. Në tregimin “Gjurmë lotësh në avion” do të gjeni një sallë modeste leximi, por ajo është unike në sakrificën e saj, sepse aty lexohen vetëm faqe bosh, të shënjuara vetëm me fillin e mëndafshtë ndarës nga seanca në seancë. Në tregimin “Gjurmë lotësh në avion” jetojnë lexues të lumtur, të zhytur në një prej metaforave më të bukura të lirisë së artit dhe të shkrimit... Le t’i qasemi kësaj përmbledhjeje me tregime me këtë metaforë në zemër. Ju uroj miqësisht, Lexim të lirë!” (Revista Letra, nr.3)