cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
151 Klementi II. 1046-1047
152 Damasus II. 1048
153 Leoni IX 1049-1054
154 Victor II. 1055-1057
155 Stephan IX. 1057-1058
156 Benedikti X. 1058-1059
158 Alexander II. 1061-1072
--- Honorius II. (Kundërpapa) 1061-1064
--- Klementi III. (Kundërpapa) 1080-1100
160 Victor III. 1086-1087
161 Urban II. 1088-1099
162 Paschalis II. 1099-1118
--- Theoderich (Kundërpapa) 1100-1102
--- Albert (Kundërpapa) 1102
--- Sylvester IV. (Kundërpapa) 1105-1111
163 Gelasius II. 1118-1119
--- Gregori VIII. (Kundërpapa) 1118-1121
164 Calixtus II. 1119-1124
165 Honorius II. 1124-1130
166 Innozenz II. 1130-1143
167 Coelestinus II. 1143-1144
168 Lucius II. 1144-1145
170 Anastasius IV. 1153-1154
171 Hadrian IV. 1154-1159
172 Alexander III. 1159-1181
--- Viktor IV. (Kundërpapa) 1159-1164
--- Paschalis III. (Kundërpapa) 1164-1168
--- Kalixt III. (Kundërpapa) 1168-1178
--- Innozenz III. (Kundërpapa) 1179-1180
173 Lucius III. 1181-1185
174 Urban III. 1185-1187
175 Gregori VIII. 1187
176 Klementi III. 1187-1191
177 Coelestinus III. 1191-1198
178 Innozenz III. 1198-1216
179 Honorius III. 1216-1227
180 Gregori IX. 1227-1241
181 Coelestinus IV. 1241
182 Innozenz IV. 1243-1254
185 Klementi IV. 1265-1268
187 Innozenz V. 1276
188 Hadrian V. 1276
189 Gjoni XXI. 1276-1277
190 Nikolaus III. 1277-1280
191 Martinus IV. 1281-1285
193 Nikolaus IV. 1288-1292
194 Coelestinus V. 1294
195 Bonifatius VIII. 1294-1303
196 Benedikti XI. 1303-1304
197 Klementi V 1305-1314
198 Gjoni XXII. 1316-1334
--- Nikolaus V. (Kundërpapa) 1328-1330
199 Benedikti XII. 1334-1342
200 Klementi VI. 1342-1352
201 Innozenz VI. 1352-1362
202 Urban V. 1362-1370
203 Gregori XI. 1370-1378
204 Urban VI. 1378-1389
--- Klementi VII. (Avignon) 1378-1394
--- Benedikti XIII. (Avignon) 1394-1423
205 Bonifatius IX. 1389-1404
206 Innozenz VII. 1404-1406
207 Gregori XII. 1406-1415
--- Alexander V. (Konzilspapst) 1409-1410
--- Gjoni XXIII. (Konzilspapst) 1410-1415
--- Klementi VIII. (Kundërpapa) 1424-1429
--- Benedikti XIV. (Kundërpapa) 1424-?
209 Eugenius IV. 1431-1447
--- Felix (Gegenpapst) 1439-1449
210 Nikolaus V 1447-1455
211 Calixtus III. 1455-1458
212 Pio II. 1458-1464
Bangerten
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Enzima
Enzimat janë proteina që funksionojnë si katalizatore, që do të thotë se janë substanca që kanë vetinë të shtojnë shpejtësinë e reaksioneve kimike pa u shnderruar. Ne fakt, ato mbeten të pandryshuara në fund të reaksionit në të cilin kanë marrë pjesë.
Çdo gjë e gjallë ka këto përshpejtues dhe e përdorin për funksione të ndryshme. Ato shërbejnë gjithashtu për të formuar molekula të mëdha e të vogla.
Emërtimi i tyre bëhet në përputhje me reaksionin të cilin kristalizojnë. Për shembull në:
* Karbohidrate- Karbohidraza
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
213 Pali II. 1464-1471
Enzima
*Proteina- Proteaza
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
214 Sixtus IV. 1471-1484
215 Papa Innocenci VIII. 1484-1492
Enzima
*Yndyrna(lipide)- Lipaza
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
216 Alexander VI. 1492-1503
217 Pio III. 1503-1503
Enzima
*Amilazë, maltazë sukrazë etj.
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
218 Julius II. 1503-1513
Enzima
Enzimat humbasin aktivitetin në një temperaturë të lartë, pra funksionojnë me mirë në një temperaturë dhe pH të caktuar. Tek trupi jonë, ato funksionojnë mirë në temperaturën 37°C, kurse rritja e temperaturës sjell çnatyrm të enzimës.
Ajo funksionon si një bravë ku molekula e substratit përputhet në të si një çelës. Enzimat kanë një qendër aktive e cila përputhet me substratin.
Lista e papëve
Lista e Papëve që nga shën Pjetri deri më sot:
220 Hadrian VI. 1522-1523
221 Klementi VII. 1523-1534
222 Pali III. 1534-1549
223 Julius III 1550-1555
224 Marcellus II. 1555
225 Papa Pali IV. 1555-1559
227 Pio V. 1566-1572
228 Gregori III 1572-1585
229 Sixtus V. 1585-1590
230 Urban VII. 1590
231 Gregori XIV. 1590-1591
232 Innozenz IX. 1591
233 Klementi VIII. 1592-1605
234 Leoni XI 1605
235 Pali V. 1605-1621
236 Gregori XV. 1621-1623
237 Urban VIII. 1623-1644
238 Innozenz X. 1644-1655
239 Aleksandër VII. 1655-1667
240 Klementi IX. 1667-1669
241 Klementi X. 1670-1676
242 Innozenz XI. 1676-1689
243 Alexander VIII 1689-1691
245 Klementi XI 1700-1721
246 Innozenz XIII. 1721-1724
247 Benedikti XIII. 1724-1730
248 Klementi XII. 1730-1740
249 Benedikti XIV. 1740-1758
250 Klementi XIII. 1758-1769
251 Klementi XIV. 1769-1774
252 Pio VI. 1775-1799
253 Pio VII 1800-1823
254 Leoni XII. 1823-1829
255 Pio VIII. 1829-1830
256 Gregori XVI. 1831-1846
257 Pio IX. 1846-1878
258 Leoni XIII. 1878-1903
259 Pio X. 1903-1914
260 Benedikti XV. 1914-1922
261 Pio XI 1922-1939
262 Pio XII 1939-1958
263 Gjoni XXIII. 1958-1963
264 Pali VI. 1963-1978
265 Gjon Pali I. 1978
266 Gjon Pali II 1978-2005
267 Benedikti XVI 2005-2013
268 Françesku 2013-
Lidhje të jashtme
Pave
Paradontiti
UNIVERZITETI SHTETËROR I TETOVËS
FAKULTETI I MJEKSIS dega- STOMATOLOGJI
TEMA: PARADONTOPATIA
•	Çka është Paradontopatia?
Parodontopatia (e njohur si parodontozë) është sëmundje që i sulmon të gjitha shtresat mbrojtëse të dhëmbit (gingiva, çimentoja, fijet periodontale dhe ashti alveolar) duke arritur deri te rrënja e tyre.
Parodontopatia karakterizohet si inflamacion destruktiv i strukturës mbështetëse (mbajtëse) të dhëmbit. Struktura mbështetëse e dhëmbit përbëhet nga gingiva, cementi i dhëmbit si dhe kocka alveolare, e ashtuquajtur parodonciumi.
Shkaku kryesor për paraqitjen e parodontopatisë është shtresa e butë dhe e verdhë e dhëmbëve në të cilën shumohen bakteriet nga zbrazëtia e gojës me mbetjet nga ushqimi. Kjo shtresë së pari formohet rreth qafës së dhëmbit dhe në fisurat e dhëmbit dhe nëse nuk pastrohet me kohë do ta mbuloje tërë sipërfaqen e dhëmbit dhe do të shëndrrohet në gurë të dhëmbit
Indet periodontale bakterizohen përshkak të mbledhjes së pllakës mikrobiale dentale e cila e mbulon sipërfaqën e dhëmbit. Plaka mikrobiale dentale është përbërje komplekse e përbërë nga bakteriet që gjenden në gojë, nga epiteli dhe qelizat e tjera nga proteinat e pështymës dhe ushqimit të grumbulluar. Pllaka disa orë duke qenë e padëmtueshme, mbas një kohe fillon sentezimi i substancave toksine dhe vjen deri te infektimi.
Parodontopatia është një ndër sëmundjet më të zakonshme orale. Studime epidemiologjike nga shumë shtete të botës dëshmojnë që afër 10 deri 15% tek të rriturit vuajnë nga sëmundja e parodontopatisë. Kjo shifër mund të krahasohet me sëmundje tjera popullore, siç janë, diabeti dhe artriti reumatoid.
SIMPTOMAT E SËMUNDJES SË PARADONTOPATISË
Shumica e sëmundjeve paradontale janë sëmundje infektive kronike dhe pa mbëri në faza të larta nuk japin simtome të dhimbjes.
Parodontopatia konsiderohet si sëmundje kronike e cila mund të shpie deri tek humbja e dhëmbëve.
Kjo sëmundje orale mund zgjatë një kohë të gjatë dhe pacienti të mos jetë i vetëdijshëm.
Shenjat e jashtme të sëmundjes shumë herë nuk janë aq të “rëndësishme” dhe të vështira për pacientin sa që janë vështira për t’i zbuluar, prandaj kjo sëmundje shpesh herë “nënvlerësohet” dhe zbulohet vonë.
Zbulimi i hershëm i sëmundjes si dhe shërimi profesional i saj, shpesh herë ka prognozë të mirë pasi që intervenimi në fazën e hershme mund ta parandalojë progresin agresiv të sëmundjes.
Karakterizohet me këto shenja dhe simptome:
•	gjakderdhja dhe ndezja e gingivës;
•	prezenca e gurit të dhëmbëve;
•	prezenca e xhepit parodontal;
•	tërheqja e gingivës;
•	lakuriqësia e qafës së dhëmbit, dhe në raste ekstreme rënia e dhëmbit.
Që mos të arrihet deri te ndryshimet e lartëpërmendura, përveç ushqimit të rregullt dhe pastrami I regullt I dhembeve është e nevojshme edhe vizita stomatologut (së paku 2 herë në vit) ku do të largohen shtresat e forta të dhëmbëve me ultrazë dhe largim me makinë të shtresave të buta me brushë speciale dhe pastë.
SHKAKTARËT QE SHKAKTOJNË PARADONTOPATINË
Ka faktorë të ndryshëm të cilët kanë rol të rëndësishëm në sëmundjen eparodontopatisë. Dihet se bakteret janë faktorë të rëndësishëm, mirëpo, jo gjithmonë, ky faktor është i mjaftueshëm për ta zhvilluar parodontopatinë. Studimet tregojnë që tek 20% të individëve që kishin sëmundjen e parodontopatisë, shkaktare janë bakteret, ndërsa faktoret tjer ishin:
•	Pirja e duhanit : Me siguri e dini se pirja e duhanit lidhet me shumë sëmundje serioze, siç janë karcinomat, sëmundjet e zemrës dhe mushkërive, por edhe me shumë probleme tjera shëndetsore. Ajo që me siguri nuk e dini është se pirsit e duhanit janë shumë më të predispozuar për shfaqjen e sëmundjeve të parodontopatis. Më sakt, sipas zbulimeve të fundit tregohet se pirja e duhanit është njëri ndër faktorët kryesor për shfaqjen dhe zhvillimin e sëmundjeve të parodontopatis.
•	Shtatzania dhe puberteti : Pastrimi çdo ditë i dhëmbëve, ushqim i shëndetshëm, dhe aktivitetet sportive janë të domosdoshme për mbajtjen e formës tuaj. Megjithatë, në një periudhë të caktuar duhet të kushtohet një kujdes më të madh mbi shëndetin.Gjatë pubertetit, menopuzës, shtatzanisë në trup vjen deri te ndryshimi i hormoneve, të cilat mund të ndokijnë në inde të ndryshme, si dhe në gingiva ku gingivat mund të bëhen shumë të ndjeshme.
•	Stresi : Stresi është i lidhur me shumë gjendje serioze, si tensioni i lartë, karcime, dhe shumë probleme tjera. Stresi është njëri ndër faktorët kryesor në shfaqjen e sëmundjeve të parodontopatis. Hulumtimet tregojnë se stresi mund të dobsojë organizmin në luftë kundër infeksioneve.
•	Barërat : Disa barëra, si p.sh, kontraceptivët oral, antidepresivët, dhe disa barëra për sëmundjet e zemrës mund të ndikojnë në shëndetin oral. Patjetër njohtoni stomatologun për të gjitha barërat që i përdorni.
•	Kercitja e dhembeve : A ju ka thënë dikush se natën i kërcitni dhëmbët A i shtrëngoni dhëmbët gjatë zgjidhjes së ndonjë problemi tuaj, apo gjatë provimit. Kërcitja apo shtrengimi i dhëmbëve jep një forcë të madhe në indet që e rrethojnë dhëmbin dhe kështu përshpejtoni dëmtimin e indeve parodontale.
•	Diabeti : Nëse keni sëmundjen e diabetesit (sëmundjen e sheqerit) jeni të predispozuar për infeksione dhe sëmundje të parodontopatis.
•	Ushqimi i dobët dhe i njëllojshëm : Ushqimi i varfër me përbërsit kryesor mund të rrezikojë sistemin imunitar të organizmit dhe kështu të vështirësojë luftën e organizmit kundër infeksioneve. Kur bëhet fjalë për sëmundjet e parodontopatis fjala është për infeksionet serioze, dhe ushqimi jo i rregullt mund të keqësojë gjendjen e gingivave.
Duhet të kemi parasysh se kjo sëmundje nuk duhet të injorohet dhe personeli i stomatologjisë mban përgjegjësinë për ta zbuluar me kohë, për ta informuar pacientin me masat parandaluese dhe parandalimin e saj.
Ekzistojnë disa lloje të sëmundjeve të paradontopatis
•	Gingivitis Është forma më e lehtë e sëmundjes së parodontit. Gingivat gjakosen lehtë dhe janë të skuqura. Shpejtë shërohet me terapi profesionale dhe higjienë të mirë dhe të përditshme.
•	Paradontitis i lehtë Nëse gingivitis nuk shërohet, si forma më e lehtë e sëmundjeve të parodontit, atherë mund të zhvillohet dhe parodontitis. Në fazën fillestare vjen deri te shkatrrimi i kockës dhe indeve rreth dhëmbit.
•	Paradontitis i mesëm dhe i rëndë Deri te kjo sëmundje vjen nëse nuk shërohen dy fazat e mëhershme, gingivitis dhe parodontitis i lehtë. Kjo është forma më e rëndë me të cilën vjen deri te humbja e kockës dhe indeve përreth.
•	Paradontitis juvenil Paraqitet tek adoleshentët, dhe karakterizohet me humbje të shpejtë të kockës rreth dhëmbëve të përhershëm. Karakterizohet me grumbullim të madh të pllakës bakteriale dhe gurzave. Rreth dhëmbit mund të krijohen xhepa parodontal. Nëse nuk fillohet shërimi menjëherë mund të vie deri te humbja e kockës dhe dhëmbëve. DIAGNOSTIKIMI DHE SHËRIMI
Vizitat e rregullta tek higjienisti i dhëmbëve dhe tek dentisti janë mënyra më e mirë për të diagnostikuar dhe për të parandaluar këtë sëmundje të gojës, por edhe të tjera.
Rëntgeni është element i rëndësishëm për ta diagnostikuar progresin e sëmundjes dhe nuk ka ndonjë element tjetër përpos matjes se xhepave parodontal.
Pas diagnostikimit duhet filluar me një intervenim intensiv ku përfshihet pastrimi profesional (me anestezion), në shumë raste jepet terapia me antibiotikë sistematik apo lokal si dhe instruksione për mirëmbajtjen e higjienës orale, por edhe me përdorimin e brushave interdentale.
Në shumë raste duhet të ndërmerren masa kirurgjike për ta parandaluar progresin agresiv.
Pacienti duhet të jete i disiplinuar në këtë fazë, pasi që, kujdesi dhe pastrimi në shtëpi ka rol të rëndësishëm në parandalimin e sëmundjes.
Pacienti gjithashtu duhet të ketë mbështetje nga personeli qoftë nga aspekti profesional, por edhe nga ai emocional,duke pas parasysh se ndjenja për humbjen e dhëmbëve mund të konsiderohet e vështirë për shumë individë.
Po ashtu vlen te permendet në rast të heqjes së dhëmbit, pastrimit të gurëve të dhëmbëve ose të përpunimit të paradontozës, në gjak të pacientit mund të futen mikrobe të cilat shkaktojnë inflamacionin e mureve të zemrës (endokarditit).
Paradontopatia (sëmundje e gengivave, që karakterizohet me humbjen e masës kockore dhe indit të butë rreth dhëmbit) mund të shtojë rrezikun për t’u sëmur nga zemra.
Ndonëse rrëqethemi sapo të përmendet dentisti, nuk duhet shtyrë rregullimi në kohë i dhëmbëve dhe shërimi i mishrave të tyre. Shkencëtarët amerikanë thonë se sëmundjet e dhëmbëve nuk e dëmtojnë zemrën, por rritin edhe rrezikun e abortit.
Motori asinkron
thumb|100px|Motori asinkron trefazorë thumb|100px|Animacion i motorit asinkron Motori asinkron është motor që bënë pjesë te motorët e rrymës alternative. Ky motor shërben për shndërrimin e energjisë elektrike në atë mekanike. Motori asinkron përbëhet prej dy pjesëve kryesore, statori dhe rotori. Statori është pjesa e palëvizshme e motorit, ndërsa rotori është boshti I cili rrotullohet. Puna e motorit asinkron si edhe e çdo motori tjetër varet nga ndërveprimi elektromagnetik I statorit dhe I rotorit.
Principi I punës
Statori përbëhet nga pështjellat elektromagnetike trefazore të cilat janë të zhvendosura për nga faza për 2Л/3, kur këto kyçen në burimin e jashtëm të tensionit nëpër këto pështjella rrjedhë rryma duke formuar një fushë magnetike rrotulluese që rrotullohet me shpejtësi sinkrone:
Rotori përbëhet nga pështjellat trefazore ose shumëfazore në të cilat fusha magnetike rrotulluese e statorit indukton tension. Pasi që në pështjellat e rotorit është induktuar tension, në to do të rrjedhë rryma e cila shkakton fushë magnetike. Kjo fushë magnetike ndërvepron me fushën magnetike rrotulluese, me këtë rast rotori fillon të rrotullohet si pasojë e forcës elektromagnetike. Shpejtësia fizike e rrotullimit të rotorit është më e vogël se shpejtësia rrotulluese magnetike e statorit ( shpejtësia sinkrone). Nëse këto dy shpejtësi barazohen, atëherë si pasoj e moszhvendosjes së fushës magnetike të statorit, në pështjella e rotorit nuk do ketë tension të induktuar. Në këtë rast forca elektromagnetike nuk do të ekzistoj në motor dhe shpejtësia e rotorit do të zvogëlohet, deri sa tensioni në pështjellat e rotorit të ri-induktohet.
Skema ekuivalente
thumb|150px|Skema e thjeshtuar ekuivalente e motorit asinkron Për llogaritje më të lehta dhe më të shpejta të dukurive që ndodhin në motorin asinkron, gjithashtu për të kuptuar sjelljen e motorit asinkron në regjime të ndryshme, ndërtohet skema ekuivalente e këtij motori. Kjo skemë është paraqitur në figurë. Rezistenca omike e pështjellave të bakrit dhe rezistenca e bërthamës magnetike janë paraqitur me Rs. Me Xs është paraqitur reaktanca që bënë magnetizimin e bërthamës, kurse me Rr dhe me Xr janë paraqitur rezistenca dhe reaktanca e rotorit respektivisht.
Përdorimi
Ndërtimi I thjeshtë dhe I lehtë, puna stabile dhe e sigurtë, mirëmbajtja e lehtë dhe e lirë kanë bërë që motori asinkron të jetë motori më I përdorur dhe më I përhapur në industri dhe në të gjitha përdorimet e thjeshta të përditshmërisë. Pas zhvillimit të madh të elektronikës në gjysmën e dytë të shek. XX dhe sidomos elektronikës energjetike është mundësuar kontrollimi I shpejtësisë së motorit asinkron dhe në përgjithësi kontrollimi I motorit asinkron është bere me i thjeshte. Pra, teknika e rregullimit I ka dhënë motorit asinkron avantazh edhe më të madh ndaj motorëve të tjerë.
Fusha e Kosovës
Përmbledhje
Fusha e Kosovës është e gjatë, por e ngushtë. Ajo prej Mitrovicës deri në Kaçanik është e gjatë 84 km dhe në pjesën qendrore arrin gjerësinë më të madhe prej afro 15 km. Fusha e Kosovës paraqet një gropë tektonike e cila është fundosur në periudhën e terciarit. Në fillim shëndrrohet në liqe e më vonë tërë uji derdhet përmes lumenjve në detet e afërme, duke u shëndrruar në këtë mënyrë në një fushë të gjerë në të cilën gjenden shtresa të trasha liqenore.
Në formimin e Fushës së Kosovës, përveç specifikës morfotektonike, e cila është shprehur në fundosjen e saj, në morfogjenezë format akumulative dhe fluviale kanë ardhur në shprehje të plotë. Energjia e relievit, e shprehur në kompleksin kodrinor-malore, këtu zëvensohet me një diferencë të vogël në mes rrafshinave aluviale të Sitnicës dhe të tarracave liqenore në të dy anët e këtij lumi. Zona e Fushës së Kosovës është uniforme, jo vetëm në strukturën e relievit, por edhe në formacionet gjeologjike. Në tërë këtë hapësirë mbizotërojnë formacionet e reja në litologjinë e të cilave marrin pjesë ranoret, mergelet, argjila dhe zhavorri i pliocenit. Përkundër kësaj, malet që e rrethojnë janë të ndërtuara prej shkëmbinjëve të vjetër palezoikë.
Pozita lindore e Fushës së Kosovës, depërtimi i erërave veriore, relativisht lartësia mbidetare, kanë ndikuar në formimin e klimës. Sipas të gjithë treguesve, klima e saj është klimë kontinentale. Temperatura mesatare vjetore lëvizë nga 10,4 °C gradë celsius në Mitrovicë dhe 10,2 °C në Ferizaj. Temperatura mesatare e janarit në Mitrovicë është – 1,5 °C në Ferizaj është -1,4 °C, ndërsa e korrikut 20,7 °C në Mitrovicë dhe 20,6 °C në Ferizaj. Reshjet mesatare vjetore janë mes 600 e 700 mm.
Kushtet klimatike, sidomos reshjet mesatare vjetore të vogla, kanë ndikuar që hidrografia të jetë e varfër. Lumi kryesor i Fushës së Kosovës është Sitnica, e cila është dege Ibrit. Sitnica është e gjatë 90 km, lum tipik fushorë me pjerrtësi të vogël, me shtrat të gjerë, të cekët me meandra. Sitnica mbledh ujrat e Gadimes, Graçankës, Janjevës, Prishtinës, Llapit, Samodregjës, Drenicës dhe Lushtës.
Një fenomen i rrallë që zgjon kureshtjen e çdo gjeografi është degëzimi i lumenjve nëpër pellgje, përkatësisht dukuria e bifurkacionit. Këtu është fjala për bifurkacionin. Lumi Nerodime, degë e Lepencit e përcjell ujin në lumin Vardar dhe në detin Egje, ndërsa pjesa tjetër përmes lumit Sazli në Sitnicë dhe Ibër në Detin e Zi.
Baruti pa tym
Baruti pa tym kishte shume kohe qe baruti perdorej per fysheket ne armet e zjarrit, dhe shume luftra ishin zhvilluar fale fuqise se tij. Por ky lloj baruti kishte nje te mete e madhe:
Krijonte nje sasi aq te madhe tymi saqe pas disa gjuajtjeve ishte praktikisht e pamundur ka shikoje objektivin. Gjithashtu menjehere pas gjuajtjeve te para pozicioni kuptohej nga armiqte per shkak te kollones se madhe te tymit qe ngrihej. Prandaj lindi nevoja e shtytesi te ri. Zgjidhja u gjet nga nje perzierje e re e dy substancave shume te paqendrueshme: Nitroglicerines dhe Nitrocelulozes. Te dy keta perberes lidheshin ne njeri-tjetrin duke perdorur Eterin si tretes. Por kjo #perzierje gjate djegjes arrinte temperatura shume te larta prej afro 3000 °C, te cilat e demtonin seriozisht tyten e armes. Prandaj ne formule u shtua edhe carboni, i cili e ulte temperaturen e djegies dhe rriste vellimin e gazrave. Kjo perberje u njoh me emrin Balistit dhe te drejtat e saj i mori shpikesi Alfred Nobel.
Jack Nicholson
thumb|250px|Ylli i fames i Nicholson në Holywood John Joseph "Jack" Nicholson lindi më 22 prill 1937 në New York City, New York. Është një aktor amerikan. Jack u rangu si një nga aktorëve më të njohur dhe më të suksesshëm në film. Me 2 Oskara për rolin kryesor dhe rolin dytesore, po ashtu edhe 12 nominime e mban ai një rekordë.
Paridi
Paridi (Πάρις) - i biri i Priamit, mbretit të Trojës dhe bashkëshortes së tij, Hekubës, shkaktar i luftës së Trojës.''' thumb|300px
Jack Nicholson
Ka qenë i martuar me Sandra Knight dhe ka pasur disa afera tjera me Anjelica Huston, Lara Flynn Boyle, Winnie Hollman, Rebecca Broussard dhe Susan Anspach.
Paridi
Miti i Paridit
Në natën para ardhjes së tij në botë Hekuba e ka parë një ëndërr të kobshme: e ka lindur vravashkën e ndezur, e cila e ka kallur Trojën. Mbretit Priam i drejtohet fallxhori i cili ia ka shpjeguar ëndrrën në atë mënyrë që Hekuba do ta lindë djalin i cili do ta shkaktojë rënien e Trojës. Si sundues i kujdeshëm Priami urdhëroi që djalin e posalindur ta çojnë në malin Ida dhe atje të lërë në një kaçubë. Mirëpo, fëmijën e gjen arusha dhe e ushqenë me qumështin e vet pastaj atë e merr bariu Agela, ia jep emrin Parid dhe e rriti si djalë të vetin. Fëmija u zhvillua në një djalosh të bukur, veçohej me fuqi dhe i mbronte barinjët nga bishat dhe cubat. Shokët e tij, prandaj, e quanin Aleksandros ose "Mbrojtës të barrave". Paridi nuk dinte asgjë për origjinën e vet mbretërore, jetonte i kënaqur dhe as që e parandiente se çka i ka përcaktuar fati.
Jack Nicholson
Jack i ka 5 fëmijë: Jennifer Nicholson (l. 1963) me Sandra Knight — Caleb (l. 1970) me Susan Anspach — Honey Hollman (l. 1981) me Winnie Hollman — Lorraine (l. 1990) dhe Raymond (l. 1992) me Rebecca Broussard.
Me filmin Batman ka fituar ai 60 milion dollar, sepse rrogen e ka pasur sipas fitimit të filmit.
Paridi
Miti i Paridit
Një ditë Paridi po kulloste bagëtinë nëpër shpatiet e Adës dhe si rëndom kërkonte nimfën Enona e cila që moti i pat pëlqyer. Papritmas para tij u paraqit zoti Hermes me tri hyjnesha: me Herën, bashkëshorten e Zeusit, me Athinën, hyjneshën e luftës dhe me Afërditën, hyjneshën e dashurisë. I afrohet Paridit dhe ia jep mollën e artë, në të cilën shkruante "më të bukurës!". Sipas vendimit të Zeusit, zotit suprem, molla duhej t'i jepej asaj që konsiderohej si më e bukura. Këtë mollë, në të vërtetë, Erida, hyjnesha e grindjes e pat hedhur para Heras, Athinasë dhe Afërdita, për t'u hakmarrë nga se nuk është ftuar në dasmën e Peleut, mbretit të Ftisë dhe të Tetidës, hyjneshës së detit. Posa hyjneshat e panë mbishkrimin, i shtrinë duart për ta marrë mollën, sepse secila e dëshironte për vete. Kuptohet, se secila e mendonte veten se është më e bukura dhe në mënyrë të qartë ua thoshte këtë të tjerave. Rreth kesaj shpërtheu grindja dhe hyjneshat iu drejtuan Zeusit, zotit suprem që ai të vendosë për këtë mosmarrëveshje. Nuk është dashur që Zeusi të jetë i gjithdijshëm për ta kuptuar, poqese mollën ia jepë njerës, dy të tjerat do të bëhen armike të tij. Për këtë arsye vendosi që të lirohet prej të trijave së bashku me mollën. E thërret kasnecin e vet, Hermesin, ia jep mollën dhe i urdhëron që hyjneshat t'i çojë në malin Ida, në afërsi të Trojës. Atje gjoja se jeton bariu Parid, i cili për arsye të paansisë së vet dhe nga mosnjohja e plotë e gjendjes së ndërlikuar, ishte i vetmi që mund të jipte gjykimin e drejtë.
Kështu Paridit iu dha ndera që të bëhet gjyqtar në konfliktin që shpërtheu ndërmjet hyjneshave dhe vendosi se cila ndër to është më e bukura. Në të vërtetë, as që e interesonte kjo punë. Së pari deshti të ikë para Hermesit, por iu bë e qartë se fjala është për urdhërin e zotit suprem dhe me vëmendje i shikoi hyjneshat. Të tria i dukeshin njësoj të bukura (ose barabar të bukura, secila në mënyrë të vetën, që në këtë rast është një) dhe duke nguruar e hidhte mollën prej dore në dorë. Hyjneshat përpiqeshin që t'i ndihmojnë: secila filloj t'i lavdërojë vyrtytet e veta dhe t'i shajë kundërshtaret, por me këtë vetem që e ngatërruan. Në fund, duke u përpjekur ta bindin përdornin edhe argumente të tilla të cilat ligjet njerëzore i konsiderojnë ndikime të palejueshme në gjyqtarin dhe vendimin e tij. Hera ia ofroi pushtetin mbi tërë Azinë, Athena famën dhe fitoren në çdo luftë, ndërsa Afrodita gruan më të bukur në botë. Mosmarrveshjen vendosi ta zgjedhë në interes të vetin dhe sipas dëshirës së vet. Çka i nevojitet bariut të thjeshtë kokëçarja rreth sundi mit mbi Azinë? Çka i nevojitet fama luftarake, jo e sigurtë dhe kalimtare, të cilën kurrë nuk e ka dëshiruar? Por ta ketë gruan më të bukur - pse mos ta ketë gruan më të bukur nga të gjitha gratë? Mollën ia dha Afroditës.
Sipas mendimit të zotërave dhe të njerëzve gruaja më e bukur në botë ishte Helena, bija e Zeusit, zotit suprem dhe e Ledës, gruas së Tindareut, mbretit spartian. Në të mendonte Afrodita, edhe pse në tërë rastin shiheshin disa komplikime. Në të vërtetë Helena ishte e martuar për mbretin Menela, pasardhësin e Tindareut në fronin spartian. Për ta mposhtur këtë pengesë për hyjneshën e dashurisë dhe të bukurisë nuk kishte kurrfarë problemi. Paridi menjëherë pastaj mori vesh fshehtesinë e origjinës së vet. Pasi që e ëma e tij, Hekaba kurrë nuk kishte pushuar së vajtuari për të, për nderë të kujtimit në Paridin, mbreti Priam organizoi lojëra solemne. Ngadhënjyesi do ta fitonte demin më të bukur nga kopeja mbretërore që kulloste në shpatijet e Ides. Dhe çfarë loje e rastit, këtë dem e zgjodhën pikërisht nga kopeja e Paridit, të cilin Paridi e donte më së shumti. Prandaj, vetë vendosi që ta çojë në qytet dhe atje të mbesë në lojëra, për të parë se kujit do t'i takojë demi. Kur i pa garuesit, i ra ndërmend se edhe vetë, krejt lehtë, do të mund të bënte gara. Poqese fiton sërish do ta fitonte demin e vet më të dashur. Prandaj u paraqit për gara dhe ,duke në saje të fuqisë dhe të shkathtësisë së vet ngadhënjeu mbi të gjithë garuesit, madje edhe ndaj favoritit Hektor, të birit më të madh të Priamit.
Ngadhënjimin e bariut të panjohur djemtë e mbretit e konsideronin turp dhe shkaktuan grindje për ta vrarë. Paridi iku para shpatave të tyre dhe kërkoi mbrojtje në trevën e shuguruar të elterit të Zeusit. Atje e pa Kasandra, e bija e Priamit dhe si magjistare menjëherë ia qëlloi se kush gjendej para saj. Priami dhe Hekaba u gëzuan fort që e gjetën djalin e humbur dhe me kremte të madhe e futën në pallatin mbretëror. Më kot Kasandra para lajmëronte se Paridi do ta shkaktojë shkatërrimin e Trojës. Fjalët e saj askush nuk i mirrte si serioze.
Paridi shpejt iu adaptua rrethanave të reja dhe gati tërësisht e harroi takimin me hyjneshat. Mirëpo, hyjneshat nuk e harruan atë: Hera dhe Athinaja, të fyera në kotësinë femërore, filluan ta thurin hakmarrjen, ndërkaq Afrodita paraqitej që ta çojë në vend premtimin. E zgjoi në Paridin dëshiron për gruan dhe iu ngul në tru që të shkojë në Spartën legjendare për nga trimëria e burrave dhe bukuria e grave. Nuk kaloi shumë pas kësaj Paridi, i shoqëruar me mikun e vet, Enenë, u paraqit në pallatin e Menelaut, mbretit të Spartës. Mbreti i pranoi Miqteësisht, siç u ka hije mysafirve nga Troja e famshme dhe e fuqishme, dhe kur ua prezentoi edhe gruan e vet, në shikim të parë, Paridi u dashurua në të. Ditën e dytë pas gostisë Menelau kërkoj falje, se për shkak të çështjes familjare që nuk mund të shtyhet duhej të shkojë në Kretë dhe i urdhëroi gruas së vet që musafirëve në çdo gjë t'ua plotësojë dëshirat, Në qoftë se Helena këto fjalë i ka kuptuar tepër tekstualisht, për këtë faj ka Afrodita: në të nxiti aso dashurie ndaj Paridit sa që Helena e harroi bashkëshortin e vet, e harroi vajzën, Hermionën e atdheun e vet dhe fshehurazi shkoi në Trojë. Se si ka ndodhur kjo në të vërtetë, me Paridin dhe Helenën, nuk dimë saktësisht, dhe se me siguri nuk do të dimë kurrë. Sipas një verzioni Helena shkoi në Trojë vullnetarisht, ndërkaq sipas tjetrit, të cilin e ka përhapur mbreti Menela, Paridi thjesht e ka rrëmbyer së bashku me trezorin e tij. Qoftë kështu apo ashtu, Paridi ka bërë krim kundër ligjit të shenjtë të mikëpritjes, duke e fyer mbretin e Spartës dhe nderën e tij. Kuptohet se kjo nuk ka mundur të mbetet pa u dënuar.
Lufta e Trojës
Kur mbreti Menelau, pas kthimit nga Kreta, pa se çka ka ndodhur në pallatin e tij, shkoi në Mikenë ku sundonte vëllau i tij Agamemnoni, për t'u këshilluar me të. E shqyrtuan situatën dhe vendosën që Menelau me Odiseun, mbretin e Itakës, i cili ishte i shkathtë, të shkojë në Trojë dhe ta lusin mbretin Priam që Paridi t'ia kthejë gruan. Poqese Paridi nuk pranon dhe Priami e përkrah Paridin, t'i kërcnohen me luftë.
Paridi ishte i gatshëm që t'ia kthejë thesarin, por assesi nuk dëshironte të flitet për Helenën. Mbreti Priam anoi kah mendimi i të birit të vet, dhe kur deklaroi se Helena do të mbetet në Trojë, i shpallën luftë.
Agamemnoni nuk i shpalli luftë mbretit të Trojës në emër të vet, porse si kryekomandant i fuqive të njësuara të të gjithë mbretërve akeas, ndihmën e të cilëve ia ka siguruar vetes. Me qindra e mija burra dhe me 1.186 anije u nis nga limani i Aulidës kah bregdeti i Trojës, me sukses zbarkoi, në sulm të rrëmbyeshëm dhe e sulmoi qytetin. Mirëpo, trojanët të cilëve u komandonte Hektori, djali më i moçëm i Priamit, i mbrojtën muret e tyre. Atëbotë Agamemnoni urdhëroi që të ngritet kampi i fuqishëm dhe filloi ta rrethoje Trojën. Lufta zgjati dhjetë vjet të gjata të cilat ishin të përmbushura me sulme të akeasve në qytet dhe me turra të trojanëve në fushën e hapët. Lufta përherë ishte e pavendosur: nuk kishte as të mundur as ngadhënjyes. Rezultati i vetëm ishin grumbujt e të vdeK***ve.
Kuptohet se në luftë ka marrë pjesë edhe Paridi. Mirëpo, u tregua, se nuk ka qenë burrë që di ta fitojë respektin e shokëve dhe konsideratën e armikut. Herë-herë luftonte në rreshtat e parë, nganjëherë gjuante nga harku prej largësisë së sigurtë, por edhe harkun e lente të qetë, ndonëse ka qenë shigjetar i shkëlqyeshëm. Derisa sa të tjerët luftonin për të, ai me gruan e vet të bukur argëtohej në odën e vet. Prandaj Hektori edhe nuk e donte, ndërkaq populli dhe ushtria trojane e urrenin. Edhe sikur t'ia falnin që me ve veprën e vet ka qenë shkaktar i luftës, kishte për të mbetur i urrejtur si zot i vdekjes për shkak të indiferencës së tij ndaj fatit të qytetit.
Për akt të madh guximtar u vendos mu pas nëntë vjet të luftës. Lodhja e përgjithshme edhe dërmimi për shkak të luftërave të parreshtura ushtrinë akease, mu si edhe popullin, pas mureve të Trojës, e sollen në përfundim i cili u përhap edhe deri te veshët e udhëheqësve të tyre: poqese sunduesit kanë diçka kundër njëri tjetrit, atëherë le t'i rregullojnë vetë këto në mes vetes dhe mos ta përziejnë popullin në këto punë. Pasi që në të dy anët populli mendonte në të njëjtën mënyrë, udhëheqësve nuk u mbeti gjë tjetër, vetëm se t'i nënshtrohen vullnetit të popullit. Para përleshjes së ardhshme, kur reshtat luftarakë gjendeshin në largësi ku mund të arrinin shigjetat, Paridi doli nga rreshti i parë luftarak dhe i ftoi akeasit që ta zgjedhin udhëheqësin që do të dalë dhe me të të luftojë për jetë ose vdekje, dhe se ky dyluftim le ta vendosë edhe luftën. Provokimit i përgjegji Menelau, mbreti i Spartës siç e detyronte nderi burrëror dhe ushtarak, kurse udhëheqësit trojanë dhe akeas kështu u morën vesh: poqese fiton Paridi, ai do ta mbajë Helenën dhe akeasit do të tërhiqen e do të shkojnë në shtëpi. Por poqese ngadhënjen Menelau, ai do ta fitojë Helenën, ndërsa trojanët do të mbesin në qytetin e tyre. Nga ky çast do të duhej të hyjë në fuqi armëpushimi, i cili do të përfundojë me paqe të përherëshme. Paridi, i vetëdijshëm për përgjegjësinë e tij lidhur me përfundimin e luftës dhe në gëzim të të gjithë shokëve të vet, trimërisht iu kundërvu Menelaut. Mirëpo, posa Menelau e nxori shtizën e vet, Paridi u ngurua. E harroi provokimin dhe përgjegjësinë e vet, iku në mes rreshtave të fundit të luftëtarëve dhe atje u fsheh i frikësuar. Hektori shkoi pas tij, e nxori nga mbarapavija dhe e detyroi të luftojë. Ndonëse Paridi, më në fund, e pranoi luftën dhe në të i angazhoi të gjitha fuqitë e veta, së shpejti u zmbraps para Menelaut. Do të vritej në këtë dyluftim, sikur mos të shpëtonte me mrekulli: kur Menelau gati e shpori, hyjnesha Afrodita e mbështolli Paridin me re dhe fshehurazi e çoi nga fushëbeteja - drejt në dhomën e Helenës.
Vetëm nuk u vra në luftë sikurse prindërit dhe vëllazërit e tij. Megjithatë, para vdekjes e bëri veprën me të cilën e fitoi famën: e vrau Akilin, kreshnikun më të madh në mesin e akeasve. Mirëpo, për këtë nuk ka pasur kurrfarë meritash: Akilin e ka gjuajtur nga strehimi i sigurtë në murin e lartë nën shtytjen e zotit Apollon i cili nga hakmarrja që Akili e kishte fyer, e drejton fluturimin e shigjetës së Paridit në thembrën e Akilit të cilën nuk e mbronte parzmorja. Pak më vonë shigjeta vdekjepruese e goditi edhe Paridin: me shigjetë të helmosur e plagosi Pilokteti, harkëbartësi akeas dhe ajo ia shkaktoi plagën e pashërueshme. Në mundime të tmerrshme iku nga Troja në malin Ida ku e kishte kaluar rininë e vet si bari i lumtur. Aty, i braktisur prej të gjithëve, më në fund edhe vdiq. Kur shokët e tij të dikurshëm e gjetën trupin e tij të vdekur, ia organizuan varrimin modest. Helena nuk e ka kërkuar. Ngushllimin e gjeti në shtratin e Deifobit, vëllaut të tij. Por për këtë, e kërkoi nimfa Enona, dashuria e tij e parë dhe nga pikëllimi për të u hudh në turrën e drurëve të ndezur që së bashku me të të shkojë në perandorinë e hijeve.
Paridi në Letërsi dhe Arte
Kujdes të veçantë si poetët dhe dramaturgët Paridit i kanë kushtuar edhe artistët figurativ. Nga antika janë ruajtur shumë piktura të tij, sidomos në vaza: Rrëmibimi i Helenës në më se 40 (më e famshmja është ajo e Makronit, e vitit 480 para e.s. dhe gjendet në Muzeun e Arteve të Bukura në Boston), Të gjykuarit e Paridit në njëzet ekzemplarë (më i lashti me siguri i vitit 540 para e.s., gjendet në Muzeun Metropoliten në Nju Jork), Dyluftimi i Menelaut me Paridin vetëm në dy ekzemplarë (nga fillimi i shek. V para e.s. dhe gjendet në Antikvarin e Mynihut, dhe pak më e re në Luvër të Parisit), Paridi dhe Helena vetëm një ekzemplar (nga fillimi i shek. VI para e.s., sot gjendet ne Muzeun Metropolitan në Nju Jork).
Relievi më i lashtë me Paridin është i vitit 525 para e.s. dhe gjendet në thesarin e Sifnisë në Delfe. Kujdes të veçantë meriton relievi helenistik Rrëmbimi i Helenës i shek. III-II para e.s. dhe relievi me të njëjtin emër sipas modelit grek që gjendet në Muzeun e Lateranit në Romë. Nga koha romake veçmas janë të njohura mozaiqet Paridi si bari në Ida nga vila e Hadrianit në Tivoli (nga vitet e njëzeta të shek II të e.s.) dhe Gjygji i Paridit nga Antiokia mbi Orontin (nga mesi i shek. II të e.s., dhe sot gjendet në Luvër të Parisit).
Prej skulpturave duhet përmendur Bariun Parid të N. F. Gilletut nga gjysma e dytë e shek. XVIII (sot në koleksionin e Walaceit në Londër) dhe Paridin e A. Canoves (Kanoves) rreth vitit 1790 (sot në Ermitazhin e Leningradit) dhe Paridin prej H. W. Bissenit nga viti 1839-1840 (sot në Glyptotekën e Ny Carlsbergut në Kopenbagë).
Në fund një shënim: emri tjetër i Paridit, Aleksandros, në kohërat e vonshme ka qenë tejet i përhapur, është i vetmi emër, historikisht i dëshmuar nga Troja e kohës heroike, dhe ky në dokumentet e shkruara me shkronja me karakter kunjash të mbretërve të mëdhenjë hitit (Iliosi grek, d.m.th. Troja). Emri paraqitet në kontratën që në kalim të shek. XIV-XIII para e.s. e ka lidhur mbreti hitit, Muvatallishi, me sunduesin e krahinës së Iulusit dhe në trajtën hetite tingëllon Aleksandrus.
Vilajeti i Danubit
Vilajeti u krijua nga pjesët veriore të provincës Silistra përgjatë lumit Danub dhe ejaletet e Nishit, Vidinit dhe Silistrës. Ky vilajet ishte menduar të bëhej një provincë model, duke shfaqur të gjithë përparimin e arritur nga Porta nëpërmjet reformave modernizuese të Tanzimatit. Vilajete të tjera të modeluara sipas vilajetit të Danubit u krijuan përfundimisht në të gjithë perandorinë deri në vitin 1876, me përjashtim të Gadishullit Arabik dhe Egjiptit të atëhershëm gjysmë të pavarur. Rusçuk, sot Ruse në Bullgari, u zgjodh si kryeqytet i vilajetit për shkak të pozicionit të tij si një port kyç osman në Danub.
Provinca u zhduk pas Luftës Ruso-Turke të 1877–78, kur pjesa e saj verilindore (Dobruxha Veriore) u përfshi në Rumani, disa nga territoret e saj perëndimore në Serbi, ndërsa rajonet qendrore dhe jugore përbënin pjesën më të madhe të Principatës autonome të Bullgarisë dhe një pjesë të Rumelisë Lindore.
Qeveria
Midhat Pasha ishte guvernatori i parë i vilajetit (1864–1868). Gjatë kohës së tij si guvernator, linjat e anijeve me avull u krijuan në lumin Danub; përfundoi hekurudha Ruse-Varna; u prezantuan kooperativat e kreditimit bujqësor që u japin fermerëve kredi me interes të ulët; u ofruan edhe stimuj tatimorë për të inkurajuar ndërmarrjet e reja industriale.
Vilajeti kishte një kuvend administrativ që përfshinte zyrtarë shtetërorë të emëruar nga qeveria osmane si dhe gjashtë përfaqësues (tre myslimanë dhe tre jomuslimanë) të zgjedhur nga radhët e banorëve të provincës. Jomuslimanët morën pjesë gjithashtu në gjykatat penale dhe tregtare provinciale që bazoheshin në një kod laik të ligjit dhe drejtësisë. U prezantuan edhe shkolla të përziera myslimano-kristiane, por kjo reformë u shfuqizua pasi u përball me kundërshtimin e fortë të popullatës.
Guvernatorët
Guvernatorët e vilajetit ishin:
Princesha Argjiro
Princesha Argjiro është poemë për fëmijë e shkrimtarit Ismail Kadare. Bën fjalë për flijimin e një princeshe që të mos binte e gjallë në dorë të turqve. Sipas legjendës, emri i qytetit të Gjirokastrës vjen nga ajo.
Përmbajtja
Princesha Argjiro është sundimtarja e qytetit të Gjirokastrës gjatë shekullit XIV, pas vdekjes së burrit. Princesha Argjiro lufton me turqit kur ata e rrethojnë kalanë e Gjirokastrës, mirëpo njeri nga truprojet e tradhëton, ndaj turqit arrijnë të futen në Kala. Për të mos rënë e gjallë në duart e turqve, u hodh nga kulla më e lartë e kalasë bashke me djalin e saj foshnjë dhe u copëtua mbi një shkëmb. Mirëpo foshnja sipas legjendës mbeti gjallë.
Kritika
Kjo vepër u kritikua në një raport të përpiluar nga Lefter Dilo, autor ky i një monografie mbi qytetin, duke nxjerrë në pah gabimet ideologjike si dhe historiografike të veprës. Kritika kaloi në duart e Liri Belishovës dhe pas saj vetë Nexhmije Hoxhës, ku e para vërejti se kritika duhej bërë me kujdes "për të mos e vrarë shpirtërisht" rioshin.
Grafologjia
parapamje|260x260px| Një pjesë e shkrimit të dorës i përdorur në analizën grafologjike, që supozohet se tregon tipare të "frivolitetit" dhe "të parëndësisë" tek shkrimtari. Grafologjia është analiza e shkrimit të dorës me përpjekje për të përcaktuar tiparet e personalitetit të dikujt. Nuk ekziston asnjë provë shkencore për të mbështetur grafologjinë, dhe përgjithësisht konsiderohet një pseudoshkencë    ose praktikë shkencërisht e diskutueshme.
Hyrje
Megjithatë, grafologjia mbetet në përdorim të gjerë në Francë dhe historikisht është konsideruar legjitime për përdorim në disa çështje gjyqësore. Termi ndonjëherë përdoret gabimisht për t'iu referuar ekzaminimit të dokumenteve mjeko-ligjore, për faktin se aspektet e kësaj të fundit që kanë të bëjnë me ekzaminimin e dokumenteve të shkruara me dorë quhen herë pas here si grafanalizë.
Historiani Laurens Schlicht pohon se ndërsa grafologjia dështoi të bëhej një disiplinë shkencore, shumë ekspertë në psikologjinë eksperimentale dhe psikiatrinë morën pjesë në përpjekjen për të studiuar grafologjinë brenda një shkence më të gjerë, më të njohur të shprehjes dhe se "për të cilësuar diçka si pseudoshkencë mund të rezultojë kështu lehtësisht. në një ekzaminim josistematik të një konstelacioni historik të prodhimit të njohurive." Grafologjia ka qenë e diskutueshme për më shumë se një shekull. Edhe pse mbështetësit tregojnë provat anekdotike të dëshmive pozitive si një arsye për ta përdorur atë për vlerësimin e personalitetit, studimet empirike nuk arrijnë të tregojnë vlefshmërinë e pretenduar nga mbështetësit e saj. Gjithashtu është vlerësuar nga profesionistët e shëndetit mendor si një nga pesë testet psikologjike më të diskredituara.
Historia
Jean-Charles Gille-Maisani deklaroi në 1991 se Examen de ingenios para las ciencias i Juan Huarte de San Juan i vitit 1575 ishte libri i parë mbi analizën e shkrimit të dorës. Në grafologjinë amerikane, libri i parë i Camillo Baldi -t Trattato come da una lettera missiva si conoscano la natura e qualità dello scrittore i vitit 1622 konsiderohet të jetë libri i parë.