cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zlatan Ibrahimović
Polemikat
Ibrahimović shkaktoi sërisht polemika gjatë kohës së tij në Shtetet e Bashkuara: në prill 2019, mbrojtësi i Real Salt Lake Nedum Onuoha akuzoi lojtarin për lojë të rëndë dhe se e kishte kërcënuar ta dëmtonte gjatë ndeshjes, duke e quajtur suedezin "arrogant", "mosrespektues" dhe një "vagabond të vërtetë". Një muaj më pas, Ibrahimović u pezullua me dy ndeshje për sjellje antisportive, pasi i vendosi dorën në fyt portierit të New York City Sean Johnson. Në korrik të atij viti, Ibrahimović bëri një deklaratë me polemika në lidhje me nivelin e lojës së MLS-së, duke e përshkruar veten "një Ferrari midis Fiatëve", dhe "lojtari më i mirë me një distancë të madhe" në ligë. Pas eliminimit të LA Galaxy nga ekipi rival Los Angeles FC në fazën play-off, Ibrahimović ishte sërisht në qëndër të vëmëndjes pasi u filmua duke bërë veprime të pahijshme gjatë kohës që po largohej nga fusha në drejtim të tifozëve.
Në nëntor 2019, Ibrahimović bleu 23.5% të askioneve të Hammarby, një klub me seli në Stockholm dhe rival i Malmös, klubi ku ai nisi karrierën si futbollist. Në deklaratën e tij, Ibrahimović deklaroi se kishte synim ta bënte Hammerby klubin më të mirë. Megjithatë, vendimi i tij për të investuar në një klub rival acaroi tifozët e Malmös, të cilët vandalizuan disa herë statujën e tij. Sulmuesi u përgjigj në lidhje me incidentin dhe nënvizoi se ky vendim nuk kishte asnjë lidhje me klubin ku ai nisi karrierën e tij.
Hammarby IF
Më 27 nëntor 2019, u njoftua se Ibrahimović kishte blerë 23.5% të aksioneve të klubit suedez Hammarby IF, e cila luan në elitën e futbollit suedez. Shitësi i këtyre aksioneve, Anschutz Entertainment Group, që gjithashtu kishte qënë pronar i ish klubit të tij LA Galaxy, reduktuan aksionet e tyre në 50%. Në Suedi, të gjitha ekipet e futbollit duhet të jenë organizata jo fitimprurëse, që do të thotë se shumica e të drejtës votuese, ose 51%, kontrollohet ende nga antarët e klubit. Tifozët e Malmös, të cilët ishin të pakënaqur me investimin e Ibrahimović te një klub rival, e kanë vandalizuar disa herë statujën e tij në Malmö.
Jeta personale
Emri "Zlatan" u bë pronë e tij në maj 2003 në Zyrën Suedeze të Patentave dhe Regjistrimit për shkak "ka shumë të ngjarë të perceptohej si Zlatan Ibrahimović", që do të thoshte se ai merrte të drejtat ekskluzive për emrin në produkte të caktuara, përfshirë mallrat sportive, veshmbathje dhe këpucë. Ibrahimović është nën kontratë me Nike dhe ka marrë pjesë në reklamat e tyre sëbashku me futbollistë si Cristiano Ronaldo, Neymar dhe Wayne Rooney. Ai vësh këpucët e futbollit Nike Mercurial dhe ka të shënuar emrat dhe ditëlindjet e fëmijëve të tij në të dy krahët e këpucëve. Në fund të vitit 2007, Ibrahimović, me ndihmën e Nike, ndërtoi "Fushën Zlatan" në rrugët e rrethit Rosengårdit, në Malmö. Ai vendosi dy porta metalike, ndriçmim dhe gardh. Në vitin 2008, ai ja dha fanellat e reja të Nike ish klubit të tij FBK Balkan.
parapamje|majtas|Ai është një ambasador i Programit Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara dhe ka marrë pjesë në fushatën ndërgjegjësuese "805 milion emra" sëbashku me thelemuesen [[Marina Catena në vitin 2015.]] Në një intervistë në shkurt 2011, Ibrahimović deklaroi se një shëmbujt e tij ishte boksieri amerikan Muhammad Ali, për të cilin ka thënë: "Një nga idhujt e mi në sport dhe jashtë sportit ishte Muhammad Ali... ai besonte në parimet e tij dhe kurr nuk hoqi dorë nga ato." Në shtator 2012, gjatë kohës që ishte në Malmö me ekipin kombëtar, emri i tij u vendos në "Walk of Fame of Sports" (Ecja e Famës së Sporteve) të qytetit. Zyra postare suedeze lëshoi një set me pesë pulla poste me fytyrën e Ibrahimović në vitin 2014. Ibrahimović është gjithashtu pjesë e video lojës futbollistike FIFA të EA Sports; ai ishte lojtari i katërt me nivelin më të lartë në FIFA 15.
Më 11 gusht 2014, Ibrahimović pagoi 51,000 $ për të dërguar ekipin kombëtar suedez për personat me aftësi të kufizuara intelektuale në Kampionatin Botëror të Futbollit INAS në Brazil. Pasi shokët e ekipit Johan Elmander, Kim Källström, Andreas Isaksson dhe Per Nilsson kishin nxjerrë në ankand fanellat e tyre me autografe për të kauzë, Ibrahimović u kundërpërgjigj: "Çfarë dreqin do të bëni me një fanellë? Sa shumë duhet për të shkuar?" Pasi shënoi me PSG-në në një ndeshje të Ligue 1 kundër Caen më 14 shkurt 2015, Ibrahimović hoqi fanellën dhe shfaqi tatuazhe që hiqet me emrat e 50 njerëzve që vuajnë nga uria në të gjithë botën, për të rritur ndërgjegjësimin për urinë në përputhje me Programin Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara.
Ibrahimović është një person aktiv në rrjetet sociale; ai ka mbi 42 milion ndjekës në Instagram, duke qënë suedezi me më shumë ndjekës. Ndërmarrja suedeze e prodhimit të filmave Auto Images lëshoi dokumentarin sportiv Becoming Zlatan në shkurt 2016, i cila ndjek Ibrahimović gjatë viteve të tij formuese me Malmön dhe Ajaxin si dhe mbërritjen e tij te Juventusi në vitin 2005. Filmi është shfaqur në disa festivale filmi, përfshirë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit Dokumentar Amsterdam, Festivalin e Filmit Dokumentar të Helsinkit si dhe Festivalin e Filmit Nordik të Rouen ndër të tjera.
Më 8 tetor 2019, një statujë e Ibrahimović u prezantua në qytetin e tij të lindjes, jashtë stadiumit të Malmös. Statuja, e krijuar nga Peter Linde, është e gjatë 2.67 metra dhe peshon pothuajse 500 kilogramë.
Sfondi social dhe fetar
Babai i Ibrahimović, Šefik, ishte një boshnjak mysliman, kurse mamaja e tij, Jurka Gravić, ishte kroate katolike; prindërit e tij emigruan në Suedi nga Jugosllavia. Šefik emigroi nga Bosnja dhe Hercegovina kurse Jurka nga Kroacia, dhe u takuan për herë të parë në Suedi. Prindërit e tij u divorcuan kur ai ishte ende i vogël, dhe megjithëse edukimi i tij ishte i ndarë midis tyre, ai shpenzoi më shumë kohë me babain e tij: "Unë pata kohë me mamanë time por në të vërtet jetova me babain." Ai tha në një intervistë me PSG-në në vitin 2012: "Babai im është mysliman, mamaja ime është katolike, por asnjëra nga këto nuk ka lidhje me futbollin. Unë mora një edukim të veçantë. Unë jam unë dhe futbolli është një fe më vete, dhe çdokush është i mikpritur..." Më 24 nëntor 2015, në një intervistë me CNN, ai theksoi se prejardhja e tij myslimane nuk ishte "një faktor" në perceptimin e tifozëve për të: "Për mua nuk ndryshoi asgjë sepse babai im është mysliman dhe mamaja ime është katolike... Për mua është e gjitha rreth respektit. Kështu u rrita dhe mësova të jem. Ky është çfarë unë jam." Sidoqoftë, ai më vonë e përshkroi veten si një "katolik thellësisht besnik".
Prezantuesi i televizionit me qendër në Malmö, Teddy Landén, i cili u intervistua për të njëjtin dokumentar, theksoi zgjedhjen e emrit të fanellës së Ibrahimović pas transferimit të tij te Ajaxi në vitin 2001: "Ju mund ta shihni se fakti që ai doli në botën e futbollit profesionist nga Suedia, ku ai ishte i njohur nga emri Zlatan, ai e emrin e fanellës duke e vendosur "Ibrahimović", sepse ai donte të nderonte origjinën e tij. Duke qënë se është me prejardhje myslimane, duke qënë me të vërtet nga një status shumë i ulët social, ai në të vërtet donte ti tregonte të gjithë fëmijëve të Rosengårdit dhe Malmös në përgjithsi: "Nëse unë mund ta bej, edhe ju mund ta bëni."
Arti në trup
Ibrahimović ka një mori tatuazhesh në trup; ai ka tatuazh mbiembrin e tij në gjuhën arabe, dhe emrat e djemëve të tij Vincent dhe Maximilian në krahun e djathtë. Ai ka gjithashtu shprehjen budiste "Five Deva Faces Yantra" që përfaqson erën, ujin, zjarrin, perceptimin krijues dhe hapsirën, të rregulluar në një mënyrë që besohet se largon sëmundjen dhe dëmtimin, në pjesën e poshtme të shpinës. Ai ka një tjetër tatuazh budist, "Yant Prajao Khao Nirote", e cila është një simbol që ka qëllim ti japë fund vuajtjeve të familjes, në pjesën e sipërme të krahut të djathtë. Ai ka tatuazh shprehjen "Only God can judge me" (Vetëm Zoti mund të më gjykoj) në pjesën e poshtme të kafazit të kraharorit. Ai gjithashtu ka një pendë, një peshk Koi si dhe tatuazhe të tjera, përfshirë fytyrën e një luani që mbulon të gjithë kurrizin e tij.
Shëndeti
Më 24 shtator 2020, Ibrahimović njoftoi se kishte dalë pozitiv për COVID-19.
Studimet pasdiplomike
Studimet pasdiplomike janë studime superiore ose studime të thelluara shkencore apo profesionale/shkencore të cilat vazhdohen pasi që kandidati i caktuar i ka mbaruar studimet themelore universitare në fakultet, akademi etj. dhe ka fituar thirrje universitare në bazë të ligjeve në fuqi.
Zlatan Ibrahimović
Kombëtarja
parapamje|djathtas|Ibrahimović gjatë miqësores së Suedisë kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës, 30 maj 2012.]] Burimi:
Studimet pasdiplomike
Organizimi
Studimet pasdiplomike organizohen për (thellimin e dijeve akademiko - shkencore dhe fitimin e titullit përkatës) fitimin e thirrjes akademike shkencore: Master (Magjistër) dhe Doktor i shkencës (ose i filozofisë). Në SHBA dhe në kohë të fundit në botë organizohen edhe studime (profesionale pas diplomimit) pasdiplomike profesionale të nivelit MBA (Master në Administrim Biznesi) dhe DBA (doktor në Administrim Biznesi) ose edhe Ded (Doktor në Edukim).
Zlatan Ibrahimović
Klube
Ajax
Internazionale
Studimet pasdiplomike
Kohëzgjatja
Studimet themelore zgjasin 3 vite, studimet Master 2 vite dhe studimet e doktoratës 3 vite.
Zlatan Ibrahimović
Klube
Barcelona
A.C. Milan
Studimet pasdiplomike
Kohëzgjatja
Në shumë Universitete të botës kandidati mund të regjistrohet drejtpërdrejtë pas diplomimit në studimet e thelluara për thirrjen shkencore Doktor. Në këto raste studimet e doktoratës zgjasin së paku 4 vjet.
Deklarata e Bolonjës
Në Deklaratën e Bolonjës (19 qershor 1999) është rekomanduar modeli i studimeve 3-2-3, që do të thotë 3 vjet për studime të nivelit Bachelor, edhe 2 vjet për studime të nivelit Master dhe plus 3 vjet të tjera për studime të nivelit Doktor.
Hidrocentrali i Vaut të Dejës
parapamje|Hidrocentrali i Vaut të Dejës nga lart Hidrocentrali i Vaut të Dejës është një vepër hidro-energjetike mbi lumin e Drinit në Va të Dejës. Është hidrocentrali i parë që u ndërtua mbi lumin Drin dhe ndodhet në rrjedhën e poshtme të tij, në Grykën e Vaut të Dejës, rreth 18 km nga qyteti i Shkodrës.
Historia
Punimet për ndërtimin e tij nisën në vitin 1967. Ky impiant është vënë në punë në vitin 1970 dhe është kompletuar në vitin 1975.
Duke qenë se Vau i Dejës është hidrocentrali më i poshtëm me digë dhe liqen në kaskadën e Drinit, rëndësia e tij përveç prodhimit të energjisë elektrike, lidhet edhe me ndikimin që ka liqeni i Vaut të Dejës në ultësirat e Nënshkodrës dhe Zadrimes. Shkarkimet e ujit nga ky liqen kanë ndikim kryesor në përmbytjet që ndodhin në ultësirat e Lezhës dhe Shkodrës.
Elementet
HEC Vau i Dejës është i tipit me digë dhe liqen.
Digat
Për krijimin e liqenit të Vaut të Dejës janë ndërtuar 3 diga të veçanta:
Liqeni
Vëllimi maksimal i liqenit të Vaut të Dejës është 580 milion m³, sipërfaqja e tij është 25 km² dhe ai ngjitet nga gryka e Vaut të Dejës për rreth 27km në luginën e Lumit Drin, deri në afërsi të hidrocentralit të Komanit.
Zlatan Ibrahimović
Klube
Manchester United
Protestat e vitit 2008 kundër shpalljes së pavarësisë së Kosovës
parapamje|Simboli i protestave. Protestat dhe trazirat e përhapura në Serbi dhe Kolashinin e Ibrit (në Veri të Kosovës) pasuan shpalljen e pavarësisë të Republikës së Kosovës më 17 shkurt 2008. Protesta u mbajtën edhe nga serbët në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Mal të Zi.
Protesta "Kosova është Serbi"
parapamje|220x220px|Tubimi "[[Kosova është Serbi (Slogan)|Kosova është Serbi" më 21 shkurt 2008 në Beograd.]] Më 21 shkurt, një demonstratë shumë e madhe e quajtur Kosova është Serbi (Kosova je Srbija) u mbajt në Beograd para Parlamentit të organizuar nga qeveria serbe, ku morën pjesë deri në qindra mijëra njerëz. Folës në protestë ishin: Kryeministri Vojislav Koshtunica, lideri i opozitës Tomislav Nikolić, kryeministri i Republikës Srpska Milorad Dodik, lideri i opozitës malazeze Andrija Mandić, politikani i opozitës malazeze Predrag Popović, basketbollisti Dejan Bodiroga, regjisori Emir Kuturovica, aktorët Ivana Žigon, Nenad Jezdić dhe Natasha Tapušković, dhe princi i kurorës jugosllave Aleksandër Karagjorgjeviç.
Pas protestës, njerëzit shkuan në tempullin e Shën Savës për një shërbesë fetare, ku mbajti një fjalim ushtruesi i detyrës së kreut të Kishës Ortodokse Serbe, Kryepeshkopi Mitropoliti i Malit të Zi dhe Bregdetit Amfilohije Risto Radoviq.
Presidenti i Serbisë dhe komandanti i përgjithshëm i Forcave të Armatosura Serbe, Boris Tadiç (Partia Demokratike), nuk mori pjesë. Tubimi nuk u mbështet nga Partia Liberal Demokratike dhe as nga Lidhja e Social Demokratëve të Vojvodinës, të dyja të përfaqësuara në Parlament.
Gjashtë poema për kalamaj
Gjashtë poema për kalamaj me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1976 nga "Naim Frashëri". Libri ka 51 faqe me ilustrime.
Protestat e vitit 2008 kundër shpalljes së pavarësisë së Kosovës
26 Shkurt
Këshilli i Sigurisë Kombëtare i Serbisë u takua për të diskutuar se si policia kishte dështuar të ndalonte turmën që të sulmonte ambasadën më 21 shkurt. Shtetet e Bashkuara ngritën alarmin për paralajmërimin e udhëtarëve drejt Serbisë.
Zoran Vujovic, protestuesi që vdiq gjatë sulmit në ambasadën amerikane, u varros në Novi Sad më 26 shkurt Disa mijëra njerëz morën pjesë në funeral.
27 Shkurt
Human Rights Watch tha se "Qeveria e Serbisë duhet të veprojë shpejt për të reduktuar klimën e rrezikshme armiqësore për grupet e të drejtave të njeriut" që nga Shpallja e Pavarësisë së Kosovës".
28 Shkurt
Protesta më e madhe në Valjevo tërhoqi një turmë prej disa mijëra vetësh më 28 shkurt.
29 Shkurt
Më 29 shkurt, policia serbe akuzoi 80 persona në lidhje me sulmet ndaj ambasadës.
Veriu i Kosovës
Shiko gjithashtu: Trazirat e vitit 2008 në Kosovë
Bosnjë dhe Hercegovinë
Protestat u mbajtën në Republika Srpska, entiteti i banuar nga serbët në Bosnjë dhe Hercegovinë. Më 26 mars, rreth 10.000 protestuan në Banja Lukë; një grup i vogël prej tyre më vonë iu afrua zyrës së degës së ambasadës së SHBA-ve, duke dëmtuar vitrinat e dyqaneve dhe duke qëlluar me gurë policinë që bllokoi rrugën e tyre. Përfundimisht, ata u shpërndanë me gaz lotsjellës.
Mali i Zi
Më 9 tetor 2008, Mali i Zi njohu pavarësinë e Kosovës. Ky veprim i qeverisë malazeze, i kundërshtuar nga shumë në vend, çoi në një tubim proteste në Podgoricë më 13 tetor, ku morën pjesë mbi 20.000 njerëz. Tubimi i mbajtur para ndërtesës së Kuvendit të Malit të Zi është organizuar nga Lista Serbe, Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi, Partia Popullore, Partia Demokratike Serbe e Malit të Zi dhe parti të tjera opozitare. Ajo u mbështet nga Lëvizja për Ndryshime dhe Mitropolia e Malit të Zi dhe Bregdeti i Kishës Ortodokse Serbe, dhe si kryetar u shpall Mitropoliti Amfilohije Radoviq. Demonstruesit kërkuan që qeveria malazeze dhe kryeministri Milo Gjukanoviq të anulojnë njohjen e tyre të Kosovës. Ata valëvitën flamujt serbë, duke brohoritur "Kosova është Serbi" dhe parulla të tjera kundër kryeministrit dhe kabinetit të tij, duke i quajtur ata ustashe dhe Šiptari. Në fund të tubimit, shpërthyen trazira dhe grupe të vogla sulmuan policinë e trazirave përpara ndërtesës së parlamentit. Rebelët përfundimisht i largoi policia, 28 persona u arrestuan dhe 34 u plagosën. Opozita pro-serbe planifikoi një protestë të dytë më 16 tetor, por policia malazeze tha se asnjë protestë nga opozita nuk do të pranohej.
Diaspora
Protesta u mbajtën gjithashtu në komunitetet e diasporës, si në Londër (23 shkurt), Vjenë (24 shkurt) dhe nga studentët serbë në Bruksel më 28 shkurt.
Doktor Shkence
Grada Doktor Shkence është grade nivelit te dyte pasuniversitar që përfitohet pasi studenti ka fituar gradën akademike Master ose Magjistër dhe ka plotësuar disa kërkesa te veçanta. Ne disa vende kjo grade quhet Doktor i Filozofisë.
Studimet pasuniversitare të nivelit te doktoratës zgjasin 3-5 vite. Në disa universitete të botës dhe për disa degë të caktuara, kandidati mund të regjistrohet drejtpërdrejt pas diplomimit nga niveli i parë në studimet e thelluara për gradën shkencore Doktor Shkence. Në këto raste studimet e doktoratës zgjasin së paku 4 vjet.
Ne Shqipëri, kërkesat që duhen plotësuar nga një person për fitimin e gradës Doktor Shkence përcaktohen nga Ligji i Arsimit te Larte, i cili ndryshon periodikisht. Kërkesa e përgjithshme jepen me poshtë:
Gjyqi i maçokut
Gjyqi i maçokut pjesë me dy akte për fëmijë frymëzuar nga një motiv popullor : për moshën parashkollore dhe moshën e re shkollore me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1962 nga "Naim Frashëri". Libri ka 50 faqe me ilustrime.
Kryekëmborët
kryekemboret jan orgaizma te gjall qe studiohen nga dega e biologjis zoologjia pra ata mund te thuhet se perbejn boten e gjalle. Keto shtaze jetojne ne dete dhe oqeane dhe njihen si notues shume te mire dhe shume te levizshem.
Hidrocentrali i Fierzës
Hidrocentrali i Fierzës (dikur quhej Drita e Partisë) është ndërtuar mbi Drin në afërsi të fshatit Fierzë. Filloi të ndërtohej në nëntor 1971 dhe u vu në shfrytëzim më 1978. Ka një digë me gurë, zhavorr dhe bërthamë deltine të lartë 160 m. Diga krijon një rezervuar, (Liqenin e Fierzës) me vëllim 2,7 miliardë metra kub ujë.
Hidrocentrali i Fierzës, më i madhi në vend, në tetor 2008 mbushi 30 vjet punë, kur në ‘78-ën nisi prodhimin turbina e parë. Ndërtuar me pajisje të ardhura nga Kina, por i konceptuar 100% nga inxhinierët shqiptarë, hidrocentrali që shtrihet mbi lumin Drin ka shërbyer si burim kryesor në prodhimin e energjisë elektrike, madje në disa raste duke furnizuar edhe vendet fqinje. I parafundit ndër hidrocentralet e ndërtuar nga sistemi komunist, Fierza ka një kapacitet prodhimi prej 500 megavat (MW), ndër më të mëdhenjtë në Ballkan (i pari konsiderohet HEC-i i Danubit në Serbi). Me kalimin e viteve gjiganti energjetik ka ndjerë nevojën e ndërhyrjes së shtetit dhe tani në 2008-ën sapo ka përfunduar rehabilitimi i dy turbinave, duke e rikthyer në gjendjen më optimale, madje duke e rritur me 2 për qind kapacitetin e prodhimit energjetik. Po si u ndërtua, cilët ishin inxhinierët që morën pjesë në ngritjen e tij dhe planet e KESH-it në të ardhmen.
Fillimi
Ishte tetori i vitit 1978, kur nisi punën turbina e parë e HEC-it të Fierzës, i ndërtuar me ndihmën e shtetit kinez, i cili në korrik të po atij viti do të shënonte fundin e marrëdhënieve me qeverinë komuniste të Enver Hoxhës. Ish-drejtori i veprave të mëdha energjetike, inxhinieri Niko Naska, kujton se, nisja e punës për prodhimin e energjisë elektrike nga Fierza u bë pikërisht në 70-vjetorin e lindjes së Enver Hoxhës, duke sjellë njëkohësisht dhe dyfishim të prodhimit të energjisë elektrike. Nuk dihet tamam se sa ka kushtuar ndërtimi i Fierzës, por ajo që dihet me siguri është fakti se pajisjet dhe teknologjia e ardhur nga Kina janë shkëmbyer me mineral kromi, ndërsa të gjithë koston vepra energjetike e ka shlyer pas tre vjet punë (1981). “Të gjitha objektet dhe nënobjektet e kësaj vepre janë projektuar nga inxhinierë shqiptarë dhe janë ndërtuar nga ndërtuesit shqiptarë. Me punën e saj kjo vepër e ka shlyer veten në vitin 1981 (3 vjet punë) dhe që nga ai vit e në vijueshmëri punon për nevojat ekomomike të vendit”, thotë Naska. Për ndërtimin e saj morën pjesë për 7 vite radhazi inxhinierë të njohur të asaj kohe si: Pandi Çezmaxhiu, Nesti Lubonja, Rrahman Hanku, Emin Mysliu, Spiro Pappa, Skender Kosturi, Egon Gjadri,Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Dhimiter Cico, Gezim Struga, etj
Vitet e punës
Që nga ‘78, kur u vu në punë për herë të parë, HEC-i i Fierzës nuk është përfshirë në procese të mëdha rehabilitimi, jo sepse nuk ishte nevoja, por pas ‘90-ës qeveria shikonte të tjera probleme që po pengonin zhvillimin e vendit. HEC-i i Fierzës është vepra e parafundit energjetike, ndërtuar nga sistemi komunist, por edhe qeveria pluraliste nuk ndërtoi asnjë objekt. Pas ndërtimit të HEC-it të Fierzës, u ndërmor një tjetër projekt, ai i Komanit, i shtrirë mbi lumin Drin. Pas këtij hidrocentrali, puna nisi për një tjetër vepër energjetike, HEC-i i Banjës, por procesi u ndërpre, për shkak të ndryshimit të regjimit. Këtu mësojmë se po bëhen më shumë se 22 vjet (në vitin 1986 u vu në punë HEC-i i Komanit) që vendit tonë nuk i është shtuar asnjë burim i ri energjetik. Hidrocentralet e vegjël të ndërtuar dhe të dhënë me koncesion në vitet e demokracisë nuk përbëjnë më shumë se 1 për qind të prodhimit total të energjisë elektrike. Aktualisht vetëm 35 për qind e burimeve ujore shfrytëzohen nga hidrocentralet në vend. Sipas specialistëve, është i domosdoshëm ndërtimi jo vetëm i HEC-ve të mëdha, por edhe 1132 HEC-ve të vegjël e komunalë. Deri në vitin 1988 ishin ndërtuar rreth 83 HEC-e të vegjël. Energjia elektrike e prodhuar nga Fierza transmetohet nëpërmjet linjave të tensionit të lartë Fierzë-Burrel-Elbasan, Fierzë-Koman-Tiranë-Elbasan, Fierzë-Gjakovë etj., së bashku me nënstacionet elektrike përkatëse në Fierzë, Koman, Tiranë, Elbasan etj.
E tashmja
KESH sapo ka përfunduar këtë vit realizimin e investimit 30 milionë euro për rehabilitimin e dy turbinave të hidrocentralit të Fierzës. Investimi i kryer me ndihmën e donatorëve dhe burimeve të KESH-it bëri të mundur rritjen e prodhimit të energjisë elektrike me 2 për qind. Tashmë një pjesë e teknologjisë së HEC-it të Fierzës ka ndryshuar, i modernizuar falë investimit. Një tjetër projekt i KESH-it lidhet me sigurimin e digave, me vlerë investimi 28 milionë euro, ku 10 milionë i takojnë Fierzës, ndërsa studimi prek edhe HEC-et e tjera. Aktualisht, kapaciteti i HEC-it të Fierzës është 500 MW, me një nivel prodhimi afro 1.7 miliardë kilovat orë energji elektrike.
E ardhmja
Duket si shaka, por KESH-i planifikon ta përfshijë HEC-in e Fierzës në rrjetin e bursave, duke e instaluar me qendrën e dispeçerisë që ndodhet në Zvicër. “Duke u lidhur me qendrën në Zvicër, do ta kemi më të lehtë shkëmbimin e energjisë elektrike, kryerjen e importit dhe eksportit, ndërsa kompanitë e huaja do të jenë në gjendje të njihen në çdo kohë me kapacitet e Fierzës”, flet për “Shqip”, drejtori i përgjithshëm i divizionit të prodhimit, Muharrem Stojku. Sipas tij, plani është për t‘u zbatuar tani afër dhe se listimi i Fierzës në bursë pritet t‘i sjellë KESH-it të ardhura të konsiderueshme. Nëse një ditë do të hidhej ideja për privatizimin e HEC-it të Fierzës, opinionet do të ishin interesante, të pozicionuara pro dhe kundër. Stojku jep mendimin e tij personal: “Jo. Fierza është vepër shqiptare dhe do të mbetet e tillë”.
Reforma
Pritet largimi i 70 punonjësve
Aktualisht, në hidrocentralin e Fierzës janë të punësuar 140 veta. Drejtori i përgjithshëm i divizionit të prodhimit, Muharrem Stojku, shpjegon për “Shqip” reformën që pritet të nisë në drejtim të numrit të punonjësve, duke e lidhur me nevojën e domosdoshme të krijuar nga investimi i kryer. “Së shpejti pritet të nisë reforma, e cila parashikon të prekë rreth 50 për qind të punonjësve. Ky proces duhet të kishte nisur me kohë, por pasojat ekonomike-sociale sollën shtyrjen e reformës, e cila është e pashmangshme”. Stojku sqaron edhe problemet e lindura në mesin e këtij viti, ku një pjesë e punëtorëve rrezikuan HEC-in duke dalë në grevë urie, “për arsye të pagave dhe kushteve të punës, që tashmë janë të zgjidhura si probleme”.
Punimet
Rezerva, 2.7 miliardë m3 ujë.
Diga është ndërtuar me material vendi, me lartësi 167 ml (nga digat më të larta), gjatësia në kurorë 400 ml, volumi i përgjithshëm i materialeve të ndërtimit të hedhur në të është 8 milionë m3, tunele 5500 ml. Rezervuari i ujit me volum 2.7 miliardë m3, sipërfaqja e ujit të rezervuarit 72.6 km2, thellësia maksimale 128 ml, fuqia e instaluar 500 MW dhe prodhimi vjetor i energjisë 1.8 miliardë kilovat/orë etj.
Varianti
Epoka nukleare
Qeveria shqiptare ka ngritur me kohë idenë e ndërtimit të centralit nuklear, duke rritur debatin pro apo kundër tij. Kundër tij pozicionohen ambientalistët, për shkak të mbetjeve nukleare që shkakton centrali, por edhe të tjerë specialistë shprehin dyshime, duke e lidhur me koston e lartë dhe me rrezikshmërinë helmuese. Qeveria e drejtuar nga Berisha ka hedhur hapin e parë pro ndërtimit të centralit nuklear, duke u nisur edhe nga mbështetja e qeverisë italiane. Pro ndërtimit të nuklearit është shprehur edhe Enti Rregullator i Energjisë-ERE, sipas së cilës, futja në shfrytëzim e një centrali nuklear 1000 MW, do të stabilizonte kërkesën për energji elektrike, për një periudhë afatgjatë. Kurse KESH-i e ka cilësuar projektin tepër afatgjatë, ndërsa ka sugjeruar më tepër vëmendje ndaj projekteve emergjente.
Prodhimi
Strategjia 2020
ERE ka përcaktuar qartë strategjinë që do të ndiqet deri në vitin 2020 për rritjen e prodhimit energjetik në vend. Kështu, ERE sugjeron që brenda 5 vjetëve të para të ekzistojnë të gjitha mundësitë për ndërtimin e HEC-ve të Kalivaçit, Ashtës dhe një numër i konsiderueshëm HEC-esh të vegjël, duke realizuar një kapacitet të instaluar me HEC-e deri në 250 MW. Gjatë kësaj periudhe bëhet gjithashtu e mundur të përfundojë TEC-i i Vlorës dhe rikonstruksioni i TEC-it të Fierit, me një kapacitet të përbashkët prej rreth 300 MW. Më tej parashikohet të futen në shfrytëzim edhe tri parqe që shfrytëzojnë energjinë e erës me fuqi të instaluar rreth 850 MW, të cilët tashmë janë licencuar nga ERE. Për periudhën afatgjatë (deri në 2020), ERE sugjeron ndërtimin e HEC-eve në Skavicë dhe akset e tjera të Vjosës e Devollit.
Hidrocentrali i Fierzës (dikur quhej Drita e Partisë) është ndërtuar mbi Drin në afërsi të fshatit Fierzë. Filloi të ndërtohej në nëntor 1971 dhe u vu në shfrytëzim më 1978. Ka një digë me gurë, zhavorr dhe bërthamë deltine të lartë 160 m. Diga krijon një rezervuar, (Liqenin e Fierzës) me vëllim 2,7 miliardë metra kub ujë.
Rüttenen
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Zana e malit
Ismail Kadaré Ismail Kadaré Zana (Zanë në gegërisht ose Zërë në toskërisht, shumës. zana(t) / zërë(t), shih variantet e tjera më poshtë) është një figurë mitologjike shqiptare që zakonisht lidhet me malet, burimet dhe përrenjtë, pyjet, bimësinë dhe kafshët, e ndonjëherë me fatin. Zana mendohet të ketë qenë fillimisht një hyjni pararomake dhe një perëndeshë ilire ekuivalente e Artemidës së Lashtë Greke dhe Dianës romake.
Poezitë e panumërta popullore shqiptare, mite dhe legjenda që i kushtohen Zanës dhe miqve të saj janë përcjellë në kohët moderne. Zanat mendohet se kanë vëzhguar fjalimet në Lidhjen e Prizrenit të vitit 1878. Figura të ngjashme mitologjike shqiptare me atribute si zana janë: Ora, Bardha, Shtojzovalle, Mira dhe Fatí.
Variantet
Emri i figurës mitologjike është një fjalë e vjetër shqipe. Prandaj ekzistojnë disa variante dialektore të shqipes, si zânë, zënë, zërë, xanë, xânë etj. (dhe trajtat e tyre të përcaktuara: zâna, zëna, zëra, xana, xâna etj.). Përdoren edhe Arbëreshë Zónja ose Zónja të Jáshtëme, kjo e fundit gjendet edhe në shqipen standarde si Jashtësme, një eufemizëm i Zanës, ndërsa zonja është termi i zakonshëm për "zonjë".
Etimologjia
Duke qenë se frikativi i pazëshëm ilirik th është analog me z në shqipe, ilirishtja Thana (emri i një nimfeje, zane ose hyjnie, i dëshmuar në mbishkrimet votive të epokës romake) konsiderohet tradicionalisht si pararendës i shqipes Zana. Teonimi konsiderohet gjithashtu si një i afërm dhe ekuivalent i latinishtes Diāna. Janë propozuar etimologji të tjera më pak të siguruara: nga shqipja: zë/-ri, zâ/-ni, që do të thotë zë (pl. zëra/zana që do të thotë zëra), me kuptimin e muzës, e interpretuar edhe si perëndeshë. e të kënduarit; nga shqipja: zë(n), xë(n), zâ(n), që do të thotë 'marrë (mbaj), kap, shtrëngoj, kap', si dhe 'të mësosh';
Atributet
Zana mendohet të ketë qenë një perëndeshë në kohën ilire, ekuivalenti i Artemidës së lashtë greke dhe dianës romake, dhe ndoshta Bendisit trak. Si e tillë ajo do të kishte qenë personifikimi i Hënës dhe zonja e pyjeve, mbrojtëse e kafshëve, roje e burimeve dhe përrenjve, mbrojtëse e grave, si dhe shpërndarëse e sovranitetit. Shumë statuja dhe sende të tjera që lidhen me këtë perëndeshë janë gjetur në rajonin e Shkodrës në veri të Shqipërisë, ndoshta më shumë se çdo perëndeshë tjetër e panteonit ilir. Ekziston edhe një frekuencë e jashtëzakonshme e mbishkrimeve antike të epokës romake kushtuar kultit të Dianës në Shqipëri dhe në pjesën tjetër të Ballkanit, gjë që jep arsye për të menduar për një interpretatio romana të një perëndeshë indigjene pararomake. Poezitë e panumërta popullore shqiptare, mite dhe legjenda që i kushtohen Zanës dhe miqve të saj janë përcjellë në kohët moderne. parapamje|Skenë nga cikli epik [[Eposi i kreshnikëve|Kângë Kreshnikësh – Zana duke ushqyer të riun, Mujin (pulla postare e Shqipërisë, 2009).]] Në folklorin shqiptar Zana origjinale shoqërohet nga tre dhi të egra me brirë të artë. Në Shqipërinë e Veriut dhe në Kosovë thuhet se çdo mal ka zanan e vet, e cila u shfaq si një vajzë e bukur e gjetur duke u larë lakuriq në përrenjtë malorë. Zana besohet të jetë jashtëzakonisht e guximshme, një kundërshtare e frikshme, e cila mund t'u japë mbrojtjen e saj luftëtarëve. Në gjuhën shqipe dallohet shprehja Ai ishte trim si zana, që do të thotë "Ishte trim si zanë", u referohej individëve shumë të guximshëm. Zana besohet se ka fuqinë për të ngurtësuar njerëzit me një shikim.
Zana simbolizon energjinë jetësore të qenieve njerëzore. Ata idealizojnë energjinë femërore, bukurinë e egër, rininë e përjetshme dhe gëzimin e natyrës. Zana shfaqen si nimfa luftarake të afta për t'u ofruar njerëzve të thjeshtë një pjesë të fuqisë së tyre psikofizike dhe hyjnore, duke u dhënë njerëzve forcë të krahasueshme me atë të Drangue. Në ciklin epik shqiptar Kângë Kreshnikësh, duke e ushqyer me gji të riun Mujin (një nga dy vëllezërit heroikë dhe personazhet kryesore të këngëve) zanat e fuqizojnë atë me forcë mbinjerëzore.
Fati
Në Shqipërinë e veriut, zanat përfaqësohen – në mënyrë të ngjashme si ora dhe fati i jugut shqiptar – si një grup prej tre perëndesash mitologjike që mblidhen natën për të vendosur fatin e foshnjës në lindje dhe për të shpërndarë favoret e tyre. Mes banorëve të malësisë së Dukagjinit besohet se ekzistojnë tre lloje fatesh: e Bardha (e Bardha) shpërndan fat dhe u siguron njerëzve mirë, e Verdha (E Verdha) shpërndan fatin e keq dhe bën magji të liga dhe e Zeza (E Zeza). i Zi) vendos vdekjen.
Edukimi i marrëdhënjeve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje
Edukimi i marrëdhënjeve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje libër me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1956 nga Ministria e Arsimit dhe Kulturës. Libri ka 31 faqe.
Dashamir Peza
Dashamir Peza deputet i Partisë Socialiste në Kuvendin e Shqipërisë.
Biografia
U lind në Tiranë, i biri i Myslym Pezës dhe gruan e tij të dytë, Xhemilen.Ai ka nje moter Adelina Peza dhe nga babai ka dy vëllezer të quajtur Skender dhe Partizan dhe nje more Dijen.
Kapiteni i shtërngatës
Kapiteni i shtërngatës tregime për fëmijë me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1970 nga "Naim Frashëri". Libri ka 69 faqe me ilustrime.
Karfici
Karfic, (Italisht: Carfizzi) është një fshat afër Krotonës në Itali i cili është i banuar me arbëreshë.
Deviza
Deviza (fr. me rrënjë nga "pjesorja (e stemës)) është shprehje në lëmin e financave me të cilën kuptohet mjetet paguese të huaj, të çdo lloji, e që shërbejnë si mjete pagese në marrëdhëniet tregtare me shtetet e tjera dhe që mund të shkëmbehet me monedha tjera. Po ashtu deviza është shprehje në literaturë, ku ka kuptimin e një formulë të shkurtë, e cila shpreh thelbin e një ideje a të një qëllimi, që udhëheqë dikë në sjelljet e në veprimet e tij.  Me një fjalë, deviza në literaturë përdoret si moto.
Kajcanji
Kajcanj ose Kaicanj (greqisht: Καΐτσα/Kaïtsa) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.
Gjeografia
Nga veriu Kajcanji kufizohet me Grykën, nga jugu me Pankratin, nga lindja me Paramithinë e Karjotin dhe nga perëndimi me Nuneshatin.
Toponimet të fshatit Kajcanj:(Para Luftës së Dytë Botërore)
Demografia
Familjet në fshatin Kajcanj:(Para Luftës së Dytë Botërore)
Demcenajt, Bazobeqiratë, Gjatë (sot ks fis ndodhet në Turqi), Kasimatë, Kulejtë (Sali Kula), ky fis i shuar nga kolera.
Deveja
Një deve është një kafshë dythundrake në gjininë Camelus që mban depozita të dallueshme yndyrore të njohura si "gunga" në shpinë të saj. Devetë kanë kohë që janë zbutur dhe, si bagëti, ato sigurojnë ushqim (qumësht dhe mish) dhe tekstile (fibra dhe të ndjerë nga flokët). Si kafshë që punojnë, devetë - të cilat janë unike për habitatet e tyre të shkretëtirës - janë një mjet jetësor i transportit për udhëtarët dhe ngarkesat. Ka tre lloje mbijetese të deveve. Deveja një-gungaçe përbën 94% të popullsisë devesë së botës, dhe deveja dy-gungaçe Bactrian përbën pjesën e mbetur. Deveja e egër Bactrian është një specie e veçantë dhe tani është e rrezikuar në mënyrë kritike. Ndërsa në popull është e njohur shprehja E bën vezën deve e cila thuhet në rastet kur dikush gjatë dhe kallëzimit i zmadhon gjërat
Përdorimi për transport
Deveja përdoret më së shumti per transport nëpër shkretëtrira sepse deveja është shumë rezistente ndaj mungesës së ujit mbi katër javë. Deveja e përballon këtë sepse ajo ka rezerva në gungat e saj. Ka bimë që quhen bimë - deve sepse e perballojnë mungesën e ujit njejtë si devet. Devet gjatë natës pijnë ujë nëpër oaza duke e rezervuar nëpër gunga për jetën gjatë ditës.
Përdorimi në luftë
Forcat ushtarake kanë përdorur kalorësit e deveve në luftërat në të gjithë Afrikën, Lindjen e Mesme dhe në Forcën e Sigurisë Kufitare (BSF) të Indisë. Përdorimi i parë i dokumentuar i kalorësve të deveve ndodhi në Betejën e Karkarit në vitin 853 p.e.r. Ushtritë gjithashtu kanë përdorur deve si kafshë mallrash në vend të kuajve dhe mushkave.
Dëftimi
Dëftimi është veprim nëpërmjet të cilit bëhet tregimi, kallëzimi për diçka apo shfaqja, dukja e gjësendit. Në literaturë, dëftimi përdoret për të treguar për një ngjarje, një send, apo një burim që e vërteton pohimin e shfaqur.
Selzach
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Kon Tum
Kon Tum është qytet në rajonin Tây Nguyên, Vietnam, ndodhet afër kufirit me Laosin dhe Kamboxhian.
Historia
Kon Tum ka disa vestigje të periudhës koloniale franceze, si dhe disa fshatra fisnore direkt në periferi të qytetit të rindërtuar vietnamez. Ndër monumentet e qytetit ka një kishë katolike romake në stilti diskrete dhe një seminar të madh francez, i cili strehon një muze të vogël në fiset e kodrës lokale. Prania misionare franceze në Kon Tum kthehet në vitin 1851.
Kantoni Marcoing
Kantoni Marcoing (frëngjisht: Canton de Marcoing) është një kanton në departamentin Nord, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Marcoing. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 15249 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Marcoing aktualisht përbëhet nga 21 komuna.
Ootmarsum
Ootmarsum është një qytezë në Dinkelland, provinca Overijssel në Holandë me sipërfaqe km² dhe popullsi 4227 banorë.
Kantoni Arnay-le-Duc
Kantoni Arnay-le-Duc (frëngjisht: Canton d'Arnay-le-Duc) është një kanton në departamentin Côte-d'Or, rajonin Bourgogne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Arnay-le-Duc. Ka sipërfaqe 259.78km2 dhe popullsi 5182 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Arnay-le-Duc aktualisht përbëhet nga 20 komuna.
Kërcënimi i thonjve kozmikë
Kërcënimi i thonjve kozmikë novelë fantastiko-shkencore me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1976 nga "Naim Frashëri". Libri ka 59 faqe me ilustrime.
Katundi (Itali)
Katund (it. Greci, banorët greçezi) është një komunë me rreth 1000 banorë në Krahinën e Avelinos të Kampanjës në Itali.
Komuna ka karakteristikë traditat e hershme identitare arbëreshe, të rralla në krejt krahinën të cilës i përket. Banorët kanë ruajtur përgjatë shekujve gjuhën arbëreshe, si dhe kulturën, veshjet dhe traditat e origjinës.
Historia
Komuna ndodhet në një lartësi prej 824m mbi nivelin e detit dhe ka një sipërfaqe prej rreth 31 km katrore. Emri italian i fshatit rrjedh qartë nga Graikos termi latin shndërruar në Graecus nga e cila Graeci dhe pastaj Greci. Katundi është vendbanimi i vetëm shqipfolës në Rajonin e Kampanias në provincën e Avelinos. Emri italian Greçi është marrë nga grekët të cilët themeluan Belisario (si shumë koloni të tjera greke në Italinë jugore) në kohën e Justinianit, rreth 535 pas Krishtit. Duhet gjithashtu të theksohet se në zonën e Tre Shatërvanëve (Tre Fontane) ka kaluar që nga koha perandorake rruga e Trajana në gjurmët e lashta të rrugës së bagëtive Camporeale-Foggia. Emri ruajt edhe pas shkatërrimit të vitit 908, nga saraçenët, mercenarë besnikë të Frederikut II, i cili jetonte pranë në Lucera. Qyteti i grekëve, i rivlerësuar nga Pandolfo, Princi i Beneventos, si në shtrirjen territoriale ashtu dhe në pozicionin strategjik të dominimit mbi luginën e Cervaros, u rindërtua në vitin 1039 dhe vazhdoi të jetë qendra kryesore e Savignanos dhe La Ferraras. Popullsia greke u sundua nga baronë dhe princa të ndryshëm të cilët shpesh i shisnin ata së bashku me territoret e tyre. Pozicioni i kënaqshëm, nëpër Apeninet e Kampanias, Molises dhe Puglias, tërhoqi vëmendjen e shqiptarëve të Gjergj Kastriotit Skënderbeut, që shoqëruan heroin e tyre kombëtar, për të ndihmuar dhe mbrojtur mikun e tij Ferdinandin I të Aragonës në luftën kundër Anzhuinëve, që mbahen mend në Itali për komplotin e famshme të baronëve, të vendosur për të larguar atë. Ishin shqiptarët që i shpartalluan anzhuinët, të udhëhequr nga Piccinino, në territorin e Greçit. Mbreti për shpërblim i lejoi shqiptarët të ripopullonin Greçin, sepse ata mund të ishin roje të mirë kundër kryengritjeve të mundshme nga banorët e Faeto, Trojës, Celle dhe Lucera, besnikë të anzhuinëve. Kështu filloi në vitet 1460-62 qytetërimi shqiptar e Greçit. Në fillim të shekullit të katërmbëdhjetë, kur tokat ishin në pronësi të familjes Spinelli Delphi vendbanimi është raportuar në disa dokumenta me emrin "Castri-Graeci". Në vitin 1674 qyteti i kaloi Inico Guevarës III, Duka i Bovinos dhe Kont i Greçit. Guevarat e Bovinos zotëruan tokën e Greçit për gati gjashtë shekuj dhe kjo është periudha kur banorët Greçit paguanin "Terratico", një tatim i lashtë feudal. Maria Guevara, bija e fundit e Dukës Prospero, në vitin 1922 ende zotëronte tokat e Cannavales, Vados dhe Contes dhe Monte del Niglios.
Katundi pas vitit 1860, pas riorganizimit territorial të Mbretërisë se re të Italisë, kaloi nga Provinca e Kapitanatës (Foxhia) në atë të Avelinos.
Demografia
Numri i familjeve të regjistruara zyrtarisht në Greçi në vitin 1595 ishte 75, në 1648 136 familje, në 1669 142 familje, në 1757 234 familje me 1026 banorë. Në vitin 1898 Greçi ose Katundi siç quhet nga arbëreshët kishte 3863 banorë, në vitin 1920 numëroheshin 3200 banorë, në regjistrimin e vitit 1951 kanë qenë në 2756 banorë, dhe në vitin 1991 vetëm 1186 banorë.
Identiteti
Ata ruajnë gjuhën, zakonet, doket, traditat dhe folklorin. I vetmi rit greko-ortodoks (i cili ruhet ende sot në vendbanimet shqiptare të Kalabrisë dhe Sicilisë - Eparkia e Ungrës në Provincën e Kozencës dhe Eparkia e Piana degli Albanesi në Provincën e Palermos) i Katundit u hoq nga Kryepeshkopi i Benevento Orsini, Papa i ardhshëm Benedikti XIII.
Andromaqi Gjergji
Andromaqi Gjergji (20 maj 1928, Korçë - 8 korrik 2015, Tiranë) është etnologe dhe historiane e shquar dhe e para femër akademike shqiptare.
Biografia
Andromaqi Gjergji u lind në Korçë ku kreu edhe arsimin fillor dhe atë të mesëm. Në vitet 1947–1949 ndoqi studimet në Institutin e Lartë Pedagogjik dyvjeçar të Tiranës dhe filloi punën në sektorin e etnografisë në Institutin e Shkencave. Më vonë plotësoi studimet e larta dhe u diplomua në degën e historisë të UT. Vijoi punën si etnologe në Institutin e Historisë e të Gjuhësisë, dhe më vonë në Institutin e Kulturës Popullore. Ku ka punuar për të gjithë kohën deri në moshën e pensionit në të njëjtin seksion shkencor, atë të Etnologjisë së Akademisë. Në këtë rrugë ajo eci me shumë punë ku pas shumë vitesh dha provimet e para si “Kandidate e Shkencave” dhe pastaj “Doktore e Shkencave”. Këtë titull e mori në vitin 1982. Akademikja dhe studiuesja Andromaqi Gjergji është nderuar me titullin “Qytetar Nderi i qytetit të Korçës” me motivacionin : “Shkencëtares korçare, anëtares së parë femër të Akademisë së Shkencave për kontributin e paçmuar në fushën e etnografisë dhe artit popullor, duke u bërë pjesë e etnografisë europiane dhe botërore“.
Letërsia për fëmijë (Bedri Dedja)
Letërsia për fëmijë për shkollat pedagogjike me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1966 (Botimi i 3-të) nga Instituti i Studimeve dhe Botimeve Shkollore. Libri ka 144 faqe me ilustrime.
Bättwil
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Libër për lexime jashtë klase
Libër për lexime jashtë klase për ciklin e ulët të shkollës 8-vjeçare, hartuar dhe pajisur me shënime nga Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1975 "SHBLSH". Libri Pjesa 1, Ka 88 faqe.
Ardhja e kroatëve
Ardhja e kroatëve ose të paktën e një grupi të quajtur kroat, është një problem që nuk është zgjidhur me sukses deri më tani. Nuk dihet me siguri nga kanë ardhur kroatët dhe as koha kur kanë ardhur ata.
Shtresa më e vjetër e kroatëve që mund të arrijë shkenca ishte ndoshta një grup blegtorësh të mirëorganizuar ushtarakisht, të cilët rrisnin dele, dhi dhe bagëti në stepat në veri të Kaukazit, midis deteve Kaspik dhe Azov, jetonin në tenda si nomadë dhe ishin punëtorë të mirë të metaleve. . Pasi u zhvendosën prej andej në perëndim, ata u përzien me sllavët në rajonin e Karpateve. Prej tyre morën kulturën bujqësore (kultivimin e grurit, elbit, melit, lirit, kërpit, perimeve, duke përdorur parmendën gjatë kultivimit), të lidhura me blegtorinë (gjedhë, kuaj, derra). Ata jetonin në fshatra në shtëpi të bëra me trungje ose thurje të mbuluara me baltë ose në gropa, dhe mbanin rroba të bardha prej liri. Nga këta kroatë karpate, një grup në VII. shekulli u nda dhe zbriti në jug në ish- Illyricum, iu kundërvu me sukses avarëve dhe vendosi zonat e Kroacisë dhe Bosnjë-Hercegovinës së sotme. Duke imponuar gjuhën e tyre vendasve, ata gradualisht u bashkuan me grupet e ndryshme etnike dhe kulturore që hasnin.
Mbi menaxhimin e perandorisë
parapamje| Ardhja e kroatëve në bregdet, Ferdinand Quiquerez parapamje| Mbërritja e kroatëve në bregdet, Celestin Medovic Shumica e konsideratave fillojnë me atë që perandori bizantin Konstandini VII. Porphyrogenet ( 912 – 959 ) në veprën e tij Mbi administrimin e perandorisë ( De administrando imperio, shkurtuar DAI), në kapitullin e 30-të, shkruante për ardhjen e kroatëve :
Puhëriu
Puhëriu, (Italisht: Pallagorio) është një fshat në Krotonës së Itali i cili është i banuar me arbëreshë.
Ardhja e kroatëve
Mbi menaxhimin e perandorisë
"Por kroatët në atë kohë jetonin përtej Bagibareje, ku tani janë kroatët e bardhë (Belohrobatoi). Prej tyre një familje prej pesë vëllezërish, Kloukas dhe Lobelos dhe Koseniz dhe Mouhlo dhe Hrobatos dhe dy motra, Touga dhe Bouga, erdhën me njërëzit e tyre në Dalmaci dhe i gjetën avarët si zotër të vendit. Pasi kishin qenë në luftë me njëri-tjetrin për disa vjet, kroatët mbizotëruan dhe vranë disa nga avarët dhe detyruan të tjerët të nënshtroheshin. Dhe kështu që nga ajo kohë kjo tokë u pushtua nga kroatët, dhe në Kroaci (Hrobatia) ka ende pasardhës të avarëve, dhe ata njihen si avarë. Pjesa tjetër e kroatëve qëndruan me frankët dhe tani quhen kroatë të bardhë, dhe ata kanë princin e tyre, i nënshtrohen Otto-s, mbretit të madh të Frankëve, ose Saksonëve (Saksias), dhe janë të papagëzuar, dhe martohen me turqit dhe miqësohen me ta".
Kapitulli 31 tregon një histori pak më ndryshe: nuk ka pesë vëllezër, por përmenden disa detaje të tjera. Kështu thuhet se kroatët erdhën në atdheun e sotëm me ftesë të perandorit bizantin Heraklius (610-641), për ta ndihmuar atë si aleatë të luftës në luftën kundër avarëve të egër: }}
"Kroatët, të cilët tani jetojnë në zonën e Dalmacisë, janë pasardhës të kroatëve të papagëzuar, të quajtur edhe të bardhë, të cilët jetojnë pas turqve (hungarezëve) dhe në fqinjësi e Frankët, dhe kanë si fqinjë sllavë serb të papagëzuar. "Kroatë", në gjuhën sllave do të thotë: "ata që kanë shumë tokë". Po këta kroatë erdhën dhe kërkuan mbrojtje nga Herakliu, perandori i Bizantit, para se serbët të kërkonin mbrojtjen e po atij perandori Herakliut, dhe që ishte në kohën kur avarët kishin rrahur dhe dëbuar nga ato rajone romakët që i solli perandori Diokleciani nga Roma në këto vende dhe u vendosën atje, dhe të cilët u quajtën "Romakë" sepse ishin shpërngulur nga Roma në ato rajone. do të thotë ata që tani quhen Kroacia dhe Serbia. Këta janë të njëjtët romakë, të dëbuar nga avarët në epokën e po atij perandori bizantin Heraklius dhe tokat e tyre mbetën të shkreta. Dhe kështu, me urdhër të perandorit Heraklius, po këta kroatë rrahën dhe dëbuan. avarët nga ato vende dhe me lejen e perandorit Heraklius, ata u vendosën në të njëjtën tokë të avarëve, ku jetojnë tani."
Ardhja e kroatëve
Në veprën e Konstandinit, të cilit humanistët i kanë dhënë titullin De administrando imperio, një manual konfidencial për drejtimin e politikës së jashtme të Perandorisë Bizantine, kjo rrëfehet në dy versione. Në njërin (në kapitullin 29 dhe 31) thuhet se kjo ka ndodhur në një marrëveshje me perandorin bizantin Heraklius (610 - 641), dhe në tjetrin (në kapitullin e 30) kjo marrëveshje nuk përmendet dhe lidhjet e kroatët theksohen me frankët : si në fillim iu nënshtruan në atdheun e vjetër dhe në të riun, e më pas në beteja të vështira e të përgjakshme u çliruan nga sundimi i tyre.
Në versionin e parë, kroatët vijnë nga kroatët e papagëzuar në Dalmaci, e cila shtrihet në veri të Hungarisë dhe afër Francës, dhe ata jetojnë atje të papagëzuar edhe në kohën kur shkrimtari po e shkruan këtë, dhe në të dytin vijnë nga toka që shtrihet. përtej Bavarisë dhe në një zonë ku ndihet fuqia franke, dhe ata vijnë nga kroatët e bardhë, të cilët jetojnë në atë vend edhe siç shkruan shkrimtari. Sipas versionit të parë, ata u pagëzuan menjëherë pas vendosjes, dhe sipas të dytit, vetëm pasi kishin shkundur sundimin frank. Sipas versionit të parë, kroatët u sollën në Dalmaci nga një princ, dhe sipas të dytit, shtatë vëllezër, saktësisht pesë vëllezër dhe dy motra, të cilët u ndanë nga familja, secili solli njerëzit e tij, në fakt një regjiment ose një ushtri., në Dalmaci.