cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kiara Tito
Kiara Tito  është prezantuese e njohur dhe modele shqiptare. Ajo ka lindur më 18 janar 1996 në Lushnjë. Në moshën 13-vjeçare ajo filloi të hynte në konkurset e modelingut dhe bukurisë. Prezantuesja dhe modelja televizive e cila njihet kryesisht për punën e saj në rrjetet shqiptare Top Channel dhe Klan TV. Në vitin 2018, ajo konkurroi në konkursin e kërcimit të realitetit Dance With Me Albania. Ajo filloi të presë një program të kirurgjisë plastike të quajtur Doctor Plastic. Njohja e saj televizive ka fituar më shumë se 700,000 ndjekës në llogarinë e saj kiaratito Instagram. Në një postim në Instagram të vitit 2018, ajo deklaroi se po mbështeste Cardi B në grindjen e saj me Nicki Minaj. Në vitin 2020 startoi te drejtojë programin "Style Star"e cila akoma vazhdon. Në vitin 2022 u bë pjesë e "Big Brother Vip Albania" ku gjeti dashurinë dhe filloj lidhjen me këngëtarin Luiz Ejlli. Ne 1 shkurt 2023, Kiara ben zyrtare lidhjen me Luiz Ejlli. Në natën e finales së madhe të Big Brother Vip 2, më datë 06.05.2023, Kiara kurorëzoi zyrtarisht në martesë lidhjen e saj me këngëtarin Luiz Ejlli, nga ku vendosi të mbajë zyrtarisht mbiemrin e partnerit, duke u bërë kështu Kiara Ejlli. Ata u martuan zyrtarisht në Bashkinë e Tiranës, në një ceremoni që u ndoq nga të afërmit e çiftit Ejlli por edhe gjithë publikut shqiptar. Natë që kurorëzoi gjithashtu edhe bashkëshortin e saj, Luiz Ejlli fitues të Big Brother Vip 2.
Federata Argjentinase e Futbollit
Historia
Federata Argjentinase e Ligës së Futbollit (në shqip) u themelua më 21 shkurt 1893 nga Alexander Watson Hutton, i cili është konsideruar "babai" i futbollit argjentinas. Federata Argjentinase është më e vjetra në në Amerikën e Jugut dhe një nga më të vjetrat që është krijuar jashtë Evrope. Në vitin 1906, Florencio Martínez de Hoz u bë presideni i parë i federatës që kishte lindur në Argjentinë.
Nefise Karatay
Nefise Karatay (lindi më 27 prill 1976) është aktore turke. Më 16 korrik 2012, u martua me bizensmenin Jusuf Day. Në gusht 2015, ajo lindi një vajzë me emrin maja Day.
Cingar i Sipërm
Cingar i Sipërm është një fshat në Komunën Pishaj, Rrethi i Gramshit, Qarku i Elbasanit, Shqipëri.
Federata Argjentinase e Futbollit
Historia
Në vitin 1912, presidenti i Gimnasia y Esgrima de Buenos Aires, Ricardo Aldao, u prish me federatën dhe krijoi federatëne tij, të quajtur Federación Argentina de Football, e cila organizator paralelisht një turnament. Disa ekipe që u bashkuan me këtë federatë ishin Gimnasia y Esgrima, Independiente, Estudiantes de La Plata dhe Atlanta. Liga zgjati deri në vitin 1914 kur j'u bashkuar Asociación Argentina de Football, duke krijuar një ligë unike të përbashkët për sezonin 1915.
Federata e dytë që u krijua dhe u kundërshtua u quajt "Asociación Amateurs de Football", e cila gjithashtu organizonte kampionatet e saja (ashtu sic kishte bërë edhe FAF) deri në vitin 1926 kur u bashkua me federatën kryesore. Kjo federatë përfshinte disa ekipe të rëndësishme si River Plate, Racing, Independiente dhe San Lorenzo, me përjashtim të Boca Juniors që vazhdoi të ishte pjesë e organizatës zyrtare "Asociación Argentina de Football".
Kur të dyja federatat u bashkuan në vitin 1927, federata e re u quajt "Asociación Amateur Argentina de Football" deri sa nisi profesionalizimi i sportit në vitin 1931. Në atë vit, emri u ndërrua sërisht në "Liga Argentina de Football". Raundi i parë i kampionatit profesional të krijuar së fundmi ishte më 31 maj 1931.
Pavarësisht se futbolli u kthye në profesionist në Argjentinë, disa klube vazhduan të qëndronin amator në mënyrë për të krijuar një organizatë të re, e cila u quajt "Asociación de Football Amateur y Profesionales". Kjo organizatë organizoi një turnament paralel deri në vitin 1934 deri sa më 3 nëntor 1934, ashtu si çdo organizatë më parë, u bashkua me "LAF-në" për të krijuar "Asociación del Football Argentino", e cila ka qëndruar që atëherë.
Gjithsej 75 presidentë të klubeve të ndryshme argjentinase kishin të drejtë të votonin, por në ditën e zgjedhje diçka shkoi gabim dhe rezultati përfundimtar ishte 38 me 38 (76 vota gjithsej). Shpjegimi ishte se njëri nga votuesit kishte votuar dy herë dhe se gabimi nuk ishte raportuar. Si rezultat, komiteti ekzekutiv vendosi për të shtyrë votimin. Pas disa takimeve, të dy kandidatët ranë dakort për një tjetër ditë zgjedhje në qershor 2016.
Në qershor 2016, presidenti i AFA-së Luis Segura u akuzua për "mashtrim të rënduar administrativ". Segura u zëvendësua në baza të përkohshme nga sekretari ekzekutiv i AFA-së, Damián Dupiellet.
Në vitin 2017, federata miratoi krijimin e një organizate të re, të quajtur "Superliga Argentina de Fútbol", e cila do të organizonte kampionatet e Primera División. Ligat kryesore evropiane të futbollit (si Premier Liga Angleze ose La Liga Spanjolle, që organizohen nga federata që i dedikohen tërësisht atyre kampionateve dhe veprojnë si organizata të ndara nga federatat kombëtare respektive) shërbyen si frymëzim për krijimin e Superligës.
Kampionati 2016–17 i Primera División ishte i fundit i organizuar nga AFA-ja. Nga sezoni 2017–18, "Superliga Argentina", një organizatë e administruar vetë dhe me statutin e vetë, mori përsipër organizimin e kampionateve të Primera División që nga ajo kohë.
Emrat
Organi qeversisës i futbollit në Argjentinë ka pasur disa emra që nga krijimi në vitin 1893. Shumica e ndërrimit të emrave janë kthyer në spanjisht nga gjuha angleze. Lista e emra është mëposhtë:
Të organizuar nga AFA-ja
Lista e kompeticioneve zyrtare të organizuar nga Federata Argjentinase e Futbollit që nga krijimi i saj në vitin 1893:
Të tjera
Kjo është lista e kompeticioneve që janë krijuar nga organizata jo-zyrtare.
Lista e presidentëve
Federata zyrtare
parapamje|djathtas|170px|[[Alexander Watson Hutton, presidenti i parë i Federatës Argjentinase të Futbollit në vitin 1893.]] parapamje|djathtas|170px|Ricardo Aldao (1918-19), ka qënë president i organizatës jo-zyrtare Federación Argentina de Football. parapamje|djathtas|170px|Adrián Beccar Varela ishte president nga viti 1927 deri sa vdiq në vitin 1929. parapamje|djathtas|170px|Adrián C. Escobar (1939-41) parapamje|djathtas|170px|[[Julio Grondona ka qëndruar më gjatë në krye të FAF-së, me plot 35 vite si president.]]
Serie C
Serie C është kampionati i nivelit të tretë në Itali. Nga viti 2014 deri në vitin 2017 është quajtur Lega Pro. Është e ndarë në tre grupe A, B dhe C, secili grup ka 19 ekipe. Fituesit e tre grupeve dhe fituesit e playoffs fitojnë të drejtën për tu ngjitur një kategori më lart, në Serie B.
Salma Jayyusi
Jeta
Salma Khadra Jayyusi lindi në Safed  nga një baba palestinez dhe një nënë libaneze. Duke ndjekur shkollën e mesme në Jeruzalem, ajo studioi letërsi arabe dhe angleze në Universitetin Amerikan të Bejrutit. Ajo u martua me një diplomat jordanez, me të cilin udhëtonte dhe me të cilin kishte tre fëmijë.
Në vitin 1960, ajo e botoi koleksionin e parë të saj me poezi, Return from the Dreamy Fountain. Në vitin 1970, ajo mori doktoraturë në letërsinë arabe nga Universiteti i Londrës. Ajo dha mësim në Universitetin e Khartoumit 1970-1973 dhe në universitetet e Algjerisë dhe Kostandinit prej 1973 deri më 1975. Në vitin 1973 ajo u ftua nga Shoqata e Studimeve të Lindjes së Mesme në Amerikën e Veriut (MESA) për një vizitë leksionesh në Kanada dhe SHBA, në një bursë të financuar nga Fondacioni Ford, në vitin 1973. Në vitin 1975, Universiteti i Utah e ftoi atë të kthehej si profesore vizitore e letërsisë arabe dhe që atëherë ajo ka qenë e vendosur në universitete të ndryshme në Shtetet e Bashkuara.
Për të nxitur shpërndarjen më të gjerë të letërsisë dhe të kulturës arabe, Jayyusi themeloi Projektin e Përkthimit nga gjuha arabe në vitin 1980, dhe më vonë themeloi East-West Nexus.
Reizo Fukuhara
(2 Prill 1931 – 27 Shkurt 1970) ishte një ish-futbollist japonez.
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 2 ndeshje.
Seray Sever
Seray Sever (lindi më 27 shkurt 1973) është aktore dhe këngëtare turke.
Cingar i Poshtëm
Cingar i Poshtëm është një fshat në Komunën Pishaj, Rrethi i Gramshit, Qarku i Elbasanit, Shqipëri.
Réparsac
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Réparsac (Shqip: Sparsak) është një komunë në departamentin Sharentë në Francën jugperëndimore.
Ishulli Hashima
Ishulli u miratua zyrtarisht si një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në korrik 2015, si pjesë e vendeve të Revolucionit Industrial të Meijiut të Japonisë: Hekuri dhe Çeliku, Ndërtimi i anijeve dhe Miniera e Qymyrit.
Topanica e Epërme
Topanicë e Epërme (serbisht: Горња Топоница/Gornja Toponica) është fshat në komunën e Prokuplës, Serbi.
Cergy
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Cergy (  Shqip: Cergji ) është një komunë në departamentin francez të Val-d'Oise, në periferi veriperëndimore të Parisit. Ndodhet 27.8 kilometra nga qendra e Parisit, në " qytetin e ri " të Cergy-Pontoise, krijuar në vitet 1960, e së cilit është komuna qendrore dhe më e populluar.
Megjithëse komuna fqinje Pontoise është prefektura (kryeqyteti) zyrtar i departamentit Val-d'Oise, ndërtesa dhe administrata e prefekturës, si dhe këshilli i departamentit ndodhen brenda komunës Cergji, e cila konsiderohet si kryeqyteti de facto i Val-d'Oise. Ndërtesa dhe administrata nënprefekturës, nga ana tjetër, ndodhen brenda komunës Pontoise.
Emri
Emri në frëngjisht Cergy vjen nga latinishtja mesjetare Sergiacum, që do të thotë "pasuria e Sergiusit", një pronar tokash galo-romak.
Administrata
majtas|parapamje|294x294px| Harta e lagjeve të Cergjit.
Transporti
djathtas|parapamje| Stacioni i trenit i Cergy le Haut. Cergji shërbehet nga tre stacione në linjën A RER të Parisit dhe në linjën hekurudhore periferike Transilien Paris - Saint-Lazare : Cergy-Préfecture, Cergy-Saint-Christophe dhe Cergy-le-Haut. Cergji shërbehet me autobusë të drejtpërdrejtë nga aeroporti Charles de Gaulle.
Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Afrikën e Jugut
Vendet e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s (Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsimin, Shkencën dhe Kulturën) janë vende të rëndësishme kulturore ose natyrore siç përshkruahen në Konventën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO, të krijuar në vitin 1972. Afrika e Jugut e pranoi konventën më 10 korrik 1997, duke i bërë vendet e pasurisë së saj të disponueshme për përfshirjen në listën e Trashëgimisë Botërore.
Lista e vendeve
Tabela liston informacionin rreth secilit Vend të Trashëgimisë Botërore: Emri: siç listohet nga Komiteti i Trashëgimisë Botërore. Vendndodhja: provinca ose qyteti i pasurisë. Periudha: periudha kohore domethënëse Të dhënat e UNESCO-s: numri i referencës së pasurisë; viti në të cilin u bë pjesë e Listës së Trashëgimisë Botërore; kriteriet nën të cilat u pranua. Kriteret i deri në vi janë kulturore, ndërsa vii deri në x janë natyrore (kolona renditet sipas vitit që është shtuar në listë) Përshkrimi: një përshkrim i shkurtër i pasurisë.
Barbara Popović
Barbara Popovic (lindur në 16 gusht 2000 ) .Eshtë këngëtare adoleshente maqedone e cila prezanton shtetin e saj në Junior Eurovision Song Contest 2013. parapamje|Barbara Popovic
Biografia
Barbara Popovic është lindur në 16 gusht 2000 në Shkup Republika e Maqedonisë. Në kohën kur performoi në Junior ESC 2013 ,por tashmë një artiste me përvoj dhe famë. Ajo u theksua veçanërisht për pjesëmarrjen e saj në festivalin muzikor të fëmijëve të Maqedonisë Super Zvezda ("Super Star"). Ajo shfaqi në festival për herë të parë në moshën gjashtë vjeçe, dhe vazhdoi çdo vit derisa ishte u bë dhjetë vjec. Ka bashkëpunime me shumë emra te njohur te muzikës maqedone. Ka mësuar te luaj ne piano qe ne moshë gjashtë vjeçare në shkollën e muzikës.
Junior Eurovision Song Contest 2013
Në vitin 2013 Macedonian Radio Television (MRT) vendosi të kthehet në Junior ESC pas 2 vitesh.Barbara Popovic ishte zgjedhur nga një organizat e MRT në një audicion të mbrendshëm. Kënga e përzgjedhur për në JESC 2013 quhej "Ohrid dhe Muzika".E shkruar nga ana e vet Barbara Popovic,kompozitor Kire Kostov dhe Ognem Nedelkovski ndihmoi në shkruarjen e tekstit.Kënga ishte e inspiruar nga një udhëtim në qytetin e lashtë të Maqedonis,Ohri. parapamje|JESC_2013 Gjatë performancës në skenë ishte e shoqëruar edhe nga kërcimtar profesionist. Në finale Maqedonia u rëndit e fundit nga 12 shtetet në garim me 19 pikë,por edhe pse pas kësaj humbje ajo ishte e cilësuar si një këngëtare tepër e talentuar. Pas kësaj humbje MRT dëshironte të ndalonte pjesmarrjen në JESC. Ljupcho Mirkovski e mbrojti performancën e Barbaras në JESC duke thënë se ajo ishte një këngëtare tepër e mirë dhe e talentuar,por emocionet e skenës ishin të mëdha,sepse nuk është e thjeshtë të përballosh emocionet e skenës.
Vito Corleone
Vito Corleone (lindi Vito Andolini; 29 prill 1887 ose 7 dhjetor 1891 - 29 korrik 1955 ) është një personazh imagjinar në romanin e Mario Puzo The Godfather dhe në dy të parat e trilogjisë së filmit të Francis Ford Coppola. Vito është portretizuar fillimisht nga Marlon Brando në filmin e The Godfather dhe më vonë nga Robert De Niro si një i ri në The Godfather: Part 2 (1974). Ai është një emigrant jetim i Siçilisë që ndërton një perandori mafia. Pas vdekjes së tij, Michael, djali i tij më i vogël, e pason atë si don i familjes së krimit Corleone.
Biografia
Historia e Vito Andolini fillon në Corleone, Siçili, në Mbretërinë e Italisë te Antonio Andolini dhe Signora Andolini. Ai dihej se ishte një fëmijë i qetë. Në vitin 1901, kur Vito ishte katërmbëdhjetë vjeç, babai i tij u vra nga një bos i mafies siçilian i quajtur Don Ciccio sepse ai refuzoi të paguante haraç ndaj tij. Vëllai i tij më i madh, Paolo, u betua për hakmarrje, por u vra menjëherë shpejt, gjatë procesionit të varrimit për babanë e tij. E dëshpëruar, nëna e Vitos e mori Viton për të parë vetë prijësin mafioz për të lypur jetën e djalit të saj të fundit.
Kur shkoi të shihte Don Ciccio, ajo iu lut për falje, por Don Ciccio nuk pranoi, duke arsyetuar se djali i ri Vito mund të jetë i padëmshëm tani, por gjithashtu do të kërkonte hakmarrje si i rritur. Pas refuzimit të Don Ciccio, Signora Andolini i vuri një thikë në fyt, duke i dhënë Vitos një shans për të shpëtuar. Disa çaste më vonë, ndërsa vëzhgoi Vito, nëna e tij u qëllua për vdekje nga një prej truprojave të Ciccio që kishte lupara. Më vonë atë natë, ai u kontrabandua me ndihmën e fqinjëve simpatikë, duke ikur nga Siçilia për të kërkuar strehim në Amerikë në një anije ngarkese plot me emigrantë. Në pamundësi për të folur anglisht, ai u riemërua në ishullin Ellis si "Vito Corleone" kur nëpunësit e imigracionit panë etiketën e varur në rrobat e tij të etiketuara "Vito Andolini nga Corleone". Një mjek e diagnostikon atë me dëborë dhe ai është në karantinë për një periudhë kohore.
Ardhja në Amerikë
Vito më vonë u mor nga familja Abbandando në New York, dhe ai u miqësua me djalin e familjes Genco Abbandando, i cili u bë si një vëlla për të. Kur ishte tetëmbëdhjetë vjeç, Vito u martua me një grua siçiliane, të quajtur Carmela dhe ata filluan një familje. Vito filloi të jetonte i ndershëm në dyqan ushqimesh të Abbandandos në Avenue Ninth, por humbi punën pasi një Signor Abbandando i frikësuar u detyrua të punësojë nipin e Don Fanucci, një padron lokal i lagjes. Vito u detyrua të merrte një punë të paqëndrueshme duke bërë punë prapa për hekurudhat, por ai gjithashtu humbi këtë punë gjatë një pushimi masiv.
Don Fanucci
Don Fanucci u bë i vetëdijshëm për partneritetin midis Vitos, Clemenza dhe Sal Tessio, dhe kërkoi që ata "të lagnin sqepin e tij", me fjalë të tjera, t'i paguanin haraç. Fanucci kishte kërcënuar të informonte policinë nëse treshja nuk paguante një pjesë të konsiderueshme të fitimeve të tyre të keq-fituara. Clemenza dhe Tessio ishin alarmuar dhe kishin dashur menjëherë të paguanin Fanucci, mjaft i sigurt se ai ishte mbështetur nga mafia. Ndërsa miqtë e tij ishin të zënë me panik, Vito me qetësi kujtonte gjithçka që dinte për Fanucci dhe Mafia ("Dora e Zezë" siç quhej në këtë periudhë kohore). Ai u kujtua që padrone po shëtiste rrugët pa asnjë mbrojtje të dukshme, e cila kishte çuar në një incident ku Fanucci u plagos me thikë nga disa djem të lagjes, familjet e të cilëve ai kishte provuar të zhvatte. Ai vrau më vonë njërin nga djemtë, por e kishte pushuar hakmarrjen pasi familjet e dy të tjerave i paguanin atij një dëmshpërblim për të braktisur hakmarrjen e tij. Vito mendoi se Fanucci në të vërtetë i lejoi vetes që të mos blihej sepse ai kishte fat dhe do të ishte në gjendje të vriste dy djemtë e mbetur tani që rojet e tyre ishin ngritur, duke sugjeruar se Fanucci kishte punuar vetëm.
Vito arriti të kuptojë se Fanucci veproi vetëm ashtu si ai ishte një bos i turmës para emigrantëve të mashtruar lehtë, pasi asnjë mafioz nuk do të lejonte një atentator të jetonte, edhe nëse paguante shuma të mëdha parash, dhe asnjë anëtar i ndonjë mafie nuk do të kur të keni nevojë ose të drejtoheni për të informuar policinë si kërcënim. Duke menduar më tej, ai vendosi që jeta e Fanucci nuk vlente 700 dollarët që ai kërkonte. Vito u kërkoi miqve të tij që të linin gjithçka në duar për të bindur Fanucci të pranonte më pak para, duke u thënë miqve të tij "Unë do t'i bëj atij një ofertë që ai nuk mund ta refuzojë". Kur Vito më vonë u takua me Fanucci, ai ofroi vetëm një pjesë të shumës së kërkuar - 100 dollarë nga 700 $ Fanucci që pritej. Fanucci është i mahnitur me guximin e Vitos, dhe i ofroi punë. Vito interpretoi aftësinë e tij për topin e ulët Fanucci si një shenjë e dobësisë së këtij të fundit, duke konfirmuar kështu dyshimin e tij për cenueshmërinë e Fanucci. Vito më pas i lejoi Fanucci të linte ndërtesën, kështu që dëshmitarët mund të konfirmojnë që ai la gjallë. Vito kishte zgjedhur ditën e një festivali të madh për të spiunuar dhe ndjekur Fanucci nga çatitë ndërsa Fanucci shkoi në shtëpi, dhe e habiti në derën e banesës së tij. Ai e qëlloi Fanucci tri herë me një pistoletë të mbërthyer, pasi drekën nga festivali dhe peshqir Vito kishin mbështjellë surrat e pistoletës së tij në mbytjen e zhurmës nga të shtënat e armëve. Pas goditjes, Vito tërhoqi paratë që Fanucci kishte marrë më herët gjatë ditës dhe më pas shkatërroi armën, duke e çmontuar dhe duke e rënë poshtë tubave të kanalit të ndërtesës së apartamentit. Pavarësisht nga të gjitha masat paraprake që ai kishte ndërmarrë për të siguruar që ai të mos dyshohej, doli që policia mendoi se Fanucci ishte bela dhe nuk po nxitonin të gjenin vrasësin e tij, duke besuar se ishte një ekzekutim rutinë i bandave.
Me Fanucci të vdekur, Vito fitoi respektin e lagjes, duke u bërë i njohur si një "Njeriu i Respektit" në lagje, dhe së shpejti iu kërkua të ndërhynte në mosmarrëveshjet lokale, duke fituar një reputacion për të mos hedhur poshtë kurrë dikë që erdhi tek ai për ndihmë dhe për të qenë në gjendje të "arsyetojnë" me njerëz "të paarsyeshëm". Megjithëse ai nuk kishte pranuar ta bëjë këtë në fillim jashtë modestisë, Vito përfundimisht filloi të pranojë "dhurata" nga bizneset vendore dhe bosët e rekordeve në këmbim të "sigurimit që klientët tanë ta dinë që janë të sigurt", dhe Vito së shpejti po bënte një pagë prej 100 dollarë një javë (një shumë e madhe parash në fillim të viteve 1900). Vito, Clemenza dhe Tessio përfundimisht morën përsipër lagjen, duke e trajtuar atë me shumë respekt më shumë se sa bëri Fanucci.
Genco Pura
Me fitimet që po fitonte, Vito filloi një biznes të importimit në një kompani të vajit të ullirit, Genco Pura, me mikun e tij të vjetër Genco Abbandando. Kompania përfundimisht bëhet importuesi më i madh i vajit të ullirit në vend, falë "arsyetimit" të Vitos me pronarët e dyqaneve. Ndërsa një krijues parash i shkëlqyeshëm në të drejtën e vet, në vitet e mëvonshme ai e përdori atë si një front legal për sindikatën e tij në rritje të krimit të organizuar, ndërsa grumbulloi një pasuri me operacionet e tij të paligjshme, të cilat filluan gjatë Ndalimit, kur ai përdori kamionët e tij të vajit të ullirit për të kontrabanduar alkool nga Kanada. Vito shpejt filloi të mbrojë foljet e lagjeve të vogla, duke mësuar herët vlerën e mbrojtjes politike.
Kthimi në Siçili
Në vitin 1922, Vito u kthye në Siçili për herë të parë që u largua 21 vjet më parë, duke marrë gruan dhe tre fëmijët e tij, Santino, Fredo dhe Michael, asokohe foshnjë. Ata vizituan fshatin, duke marrë kulturën lokale, duke ngrënë në bankete familjare dhe më në fund vizituan qytetin Corleone. Vito gjithashtu vendosi në heshtje dhe vrau banditë që Don Ciccio kishte dërguar për ta vrarë atë si një fëmijë gjatë eksodit të tij nga Siçilia. Ai dhe partneri i tij, Tommasino vendosën pastaj një takim me Don Ciccio e moshuar nën pretekstin e fitimit të bekimit të tij për biznesin e vajit të ullirit. Kur Ciccio gati i shurdhër e pyeti që Vito t'i afrohej, Vito zbulon emrin e babait të tij dhe emrin e tij të lindjes menjëherë para se të godiste me thikë dhe të rrëzonte donin e vjetër në gjoks, duke hakmarrë familjen e tij të vrarë. Ndërsa tërhiqen, rojet e Ciccio hapën zjarr, duke goditur Tommasino, duke e paralizuar për gjithë jetën. Vito arrin të fusë Tommasino dhe veten në makinën e tyre dhe ata shpëtojnë. Vito dhe familja e tij menjëherë pas nisjes së Siçilisë.
Vitet 1930
Nga fillimi i viteve '30, Vito Corleone kishte krijuar familjen Corleone së bashku me miqtë e vjetër Peter Clemenza dhe Salvatore Tessio, i cili do të bëhej caporegime e tij. Genco Abbandando do të bëhej consigliere i parë i familjes. Në këtë kohë, të gjithë, madje edhe miqtë e tij më të ngushtë, i referoheshin me respekt si "Don Corleone" ose "The Godfather". Ai shpejt ndërhyri në një problem që përfshinte një hajdut të rrezikshëm të quajtur Luca Brasi, duke e bërë burrin forcën e tij personale. Gjatë Depresionit të Madh, kur shumica e njerëzve u tërhoqën të bënin pena të thjeshta në ditë, Don Corleone ofroi punë të pagueshme dhe të sigurta për këdo që është i gatshëm të punojë për të. Kushdo që i vinte për ndihmë, Don Corleone e ndihmoi me vullnet të mirë dhe fjalë inkurajuese. Ai planifikoi për të ardhmen duke financuar arsimimin dhe karrierën e djemve të rinj të lagjes të ndritshme, të cilët së shpejti do të bëhen avokatë, ndihmës të DA, madje edhe gjyqtarë. Një numër i madh i italianëve mirënjohës e pyetën këshillën e tij se kush do të votojë në zgjedhjet për zyra, duke i dhënë një fuqi të madhe politike. Ai madje punësoi një avokat për të organizuar një sistem të pagesave të policisë, dhe insistoi të paguante sa më shumë oficerë, pavarësisht nëse ata ishin të nevojshëm në këtë moment apo jo. Kur përfundoi Ndalimi, një burim i madh i të ardhurave të mafies u zhduk. Don Corleone vendosi të ofrojë një partneritet me Salvatore Maranzano, udhëheqës i madh i cili kontrollonte të gjitha lojërat e fatit në Manhattan. Vito ofroi një ombrellë politike, e cila do ta ndihmonte Maranzano të zgjerojë reketet e tij në zona të reja, dhe Vito do të merrte një pjesë të fitimeve. Sidoqoftë, Maranzano me shikim të shkurtër dhe me përvojë të shkurtër, duke menduar se Vito po përpiqej ta blente me forcë, i shpalli luftë Corleone "në përpjetë", duke shkakguar Luftën e Vajit të Ullirit.
Kur filloi lufta, dukej se Maranzano kishte dorën e sipërme, me kontakte biznesi dhe aleanca me familjen Tattaglia dhe Al Capone në Çikago. Sidoqoftë, Corleones ishin shumë më të organizuar, kishin kontakte shumë më të mëdha inteligjente, kishin fuqi më të madhe politike dhe mbrojtje policore dhe kishin mashtruar Maranzano të besonin se operacioni i Tessio në Brooklyn ishte një bandë më vete. Lufta u shndërrua në një ngërç, derisa Maranzano i bëri thirrje Al Capone që të dërgojë dy personat e tij të armatosur më të mirë pas Vitos. Falë kontakteve të tyre në biznesin telegraf, Corleones mësoi për këtë në fillim, dhe Don Corleone dërgoi zbatuesin e tij Luca Brasi për të përgjuar dhe eleminuar goditësit e sulmuesve në një mënyrë më të tmerrshme. Brasi dhe disa burra rrëmbyen dy të goditurit, hipën në një depo, i lidhën dhe Luca personalisht hakmori njërin nga burrat me një sëpatë, ndërsa tjetri e përpiu gomën e tij në terror dhe u mbyt. Vito i dërgoi një letër Capone disa ditë më vonë, por mesazhi ishte i qartë: ju ose mund të bashkoheni me mua, ose tjetër rri jashtë rrugës sime. Duke mos dashur të humbasë ndonjë burrë më të vlefshëm, Capone vendosi të mbetet neutral. Incidenti ishte një pikë kthese në Luftë; Maranzano e kishte nënvlerësuar rreptësisht se sa i fuqishëm dhe dinak ishte familja Corleone, dhe së shpejti po humbte ushtarët që kishin humbur besimin në aftësinë e tij për të fituar. Ndërsa regjimi i Clemenza hakoi në strukturën e pushtetit të Maranzano (dhe në procesin duke fituar besnikërinë e sindikatave që ishin shtypur nga bandat e Maranzano), Vito pastaj dërgoi në regjimin e mbajtur Tessio për goditjen e vdekjes. Në prag të Vitit të Ri 1933, Corleones eliminuan Maranzano dhe perandorinë e tij dhe u vendosën si më të fuqishmit nga familjet në New York.
Në këtë kohë, ai ishte i martuar me katër fëmijë, dhe gjithashtu kishte disa perëndeshë, duke përfshirë edhe këngëtarin dhe aktorin me kohë të madhe Johnny Fontane, si dhe Nino Valenti. Ai gjithashtu pranoi, me nxitjen e djalit të tij të madh Santino, të merrte jetimin Tom Hagen, dhe megjithëse e trajtoi si djalë, ai kurrë nuk e adoptoi zyrtarisht nga respekti për prindërit e Tomit. Ndërsa ai i donte të gjithë ata, ai ishte më krenari për Michael, një i diplomuar kolegj inteligjent që e ardhmja e Donit kishte "plane speciale" për të. Fatkeqësisht Michael (dhe të gjithë të tjerët) i mori përsipër këto "plane" si të përfshirë "biznesin e familjes", dhe shpesh kundërshtoi babanë e tij, duke u regjistruar në kufomat Detare kundër dëshirave të babait të tij dhe duke u bërë një veteran i dekoruar i Luftës së Dytë Botërore. Në fakt, Don Corleone kishte dëshiruar një jetë larg "biznesit të familjes" për djalin e tij, që ai të fitonte pushtetin publikisht dhe në mënyrë të ligjshme, si një guvernator apo senator. Vetëm pasi Michael e mori në dorë vullnetarisht si Don që babai i tij ia shpjegoi këtë, duke ekspozuar ironi madhështore: të dy kishin provuar ta mbanin atë jashtë mafies, megjithatë ai ende ishte plagosur duke ndjekur hapat e të atit.
Rënia dhe ngritja e familjes
Në dhjetor 1945, Vito gati sa u vra në një atentat pasi ai refuzoi kërkesën e Virgil Sollozzo për të investuar në një operacion heroinë dhe të përdorte kontaktet e tij politike për mbrojtjen e operacionit. Marrëveshja do të përfshinte gjithashtu një aleancë midis familjeve Corleone dhe Tattaglia që Vito më mirë do të shmangte.
Para atentatit, Vito Corleone u largua nga zyra e tij në depo të Genco Pura. Ai ishte menduar të dëbohej në shtëpinë e tij në Long Beach nga burri i tij i regjimit Paulie Gatto së bashku me djalin e tij Fredo. Kur Don zbuloi që Paulie nuk ishte aty, Fredo e bëri të ditur se Paulie kishte lënë detyrën e tij atë ditë për shkak të një të ftohti. Don u zunë në pritë dhe u qëllua nga dy të goditur ndërsa bleu portokall nga një stallë. Fredo u përplas me armën e tij dhe nuk arriti të mposhtë goditësit, duke rënë në trotuar dhe duke zhurmuar ndërsa babai i tij shtrihej në një pishinë gjaku, pa ndjenja.
Përpjekja e vrasjes është njëkohësisht me sulme të tjera shumë-drejtuese ndaj familjes: Zbatuesi më i besuar dhe i frikësuar i Vitos, Luca Brasi u dërgua të depërtonte në familjen Tattaglia disa javë më parë, por u mor në befasi dhe u vra në një klub nate nga djali i Tattaglia, Bruno, Tattaglia bashkëpunoi me Sollozzo dhe një sulmues pa emër. Pas vrasjes, Tom Hagen u rrëmbye dhe u tha të arsyetonte me Santino, i cili tani ishte kryetari i detyrës së familjes. Sollozzo nuk ishte në dijeni se Vito kishte mbijetuar dhe ishte zemëruar kur zbuloi këtë fakt.
Kishte një përpjekje të dytë për jetën e tij në spital, i cili u dëmtua nga Michael, i cili e kishte marrë babanë e tij në një repart tjetër dhe kishte frikësuar Sollozzo dhe vrasësit e tij me ndihmën e Enzo Aguello, e cila u hakmarrë (kundër dëshirave të Vitos) nga vrasja e Bruno Tattaglia.
Michael duhej të ikte në Siçili pasi vrau Sollozzo dhe truprojen e tij Kapiten McCluskey (diçka që zhgënjeu shumë Donin), dhe Sonny zhvilloi një luftë shkatërruese dhe të kushtueshme për familjet e tjera, gati duke fshirë Tattaglias, por pa aftësitë e Don Vito, ai mund të duke mos arritur një fitore të plotë, dhe ai u vra përfundimisht.
Vdekja
Në vitin 1955, ai vdiq nga një sulm në zemër në moshën 67 vjeç, ndërsa luajti me nipin e tij Anthony në kopshtin e tij. Në varrimin e tij morën pjesë anëtarët e Familjeve nga i gjithë vendi, si dhe përmbytje të dashamirësve. Para se të vdiste ai transferoi gati të gjitha kontaktet e tij politike te djali i tij, gjë që do të dëshmonte se ishte vendimtare në skemën e hakmarrjes, Michael orkestroi të fshijë më vonë Emilio Barzini, rivalin kryesor të Vitos dhe organizatori i skemës së Sollozzos.
Portretizimet dhe ndikime
Premiere Magazine renditi Vito Corleone si personazhin më të madh të filmit në histori. Ai gjithashtu u zgjodh si personazhi i 53-të më i madh i filmit nga Empire.
Vito Corleone bazohet në një kompozitë të figurave të mafies të New York në mes të shekullit të 20-të Carlo Gambino, Frank Costello, Joe Bonanno, dhe Joe Profaci.
Marlo the Hutt u frymëzua nga portreti i Marlon Brando i Vito Corleone, duke u shfaqur në mesin e Këshillit Hutt në Star Wars: The Clone Wars.
Alfred Beleri
__NOINDEX__ parapamje|307x307px|Zv. Presidenti Omonias Alfred Beleri mirëpret në Himarë, Kryeministrin Grek Kyriakos Mitsotakis Alfred (Dhionisis) Beleri ka lindur në Himarë me 09 Gusht 1972, është aktivist publik për të drejtat e njeriut në Himarë dhe zv. President i Omonias
Karriera Akademike
Beleri pasi kreu ciklin e ulët dhe atë mesme në Spile në vitin 1990, emigroi në shtetin fqinjë Greqinë ku fillimisht u sistemua në Zakintos e më pas në Athinë deri në dhjetor 93. Gjatë periudhës Janar – Korrik 94, Beleri transferohet në Qipro për një kurs specializimi për gjuhën greke dhe impiantet termohidraulik e organizuar prej shoqates Panhimariote në ndihmë të shtetasave homogjen. Gjatë viteve 2005 – 2011 Beleri ka kryer arsimin e lartë pranë Universitetit Panteinon të Athinës, Dega “Të drejtat europiane dhe ndërkombëtare”. Beleri është njohës shumë i mire gjuhëve të huaja; Greqisht dhe Anglisht.
Karriera Politike
Angazhimi i tij në shërbim të komunitetit fillon në Zakynthos ku shumë herët zgjidhet anëtar i Komitetit Drejtues të Bashkim të Unionit të Himariotëve në Peloponezi dhe në ishujt Ionian dhe më pas në Athinë në përfundim të specializimit rifillon aktivizimin në Unionin e Himarioteve ku rikthehet si anëtar i komitetit të përgjithshëm drejtues të organizatës Omonia. Nga viti 2006 – 2011 zgjidhet Sekretar i Përgjithshëm dhe President i Unionit të Himarioteve. Qe nga viti 2001 e në vazhdim Beleri, ka pasur një rol aktive në mbledhjen dhe organizimin e Himarioteve për të marrë pjesë masivisht në të gjitha proçeset zgjedhore në Himarë për Omonian dhe PBDNJ. Gjithashtu ai ka zhvilluar disa aktivitete politike dhe kulturorë si brenda dhe jashtë vendit lidhur me çështjen e mbrojtjës së të drejtave të banorëve në Himarë dhe tematikës së pronave. Pas kthimit të tij në vendlindje Himarë, në vitin 2014 ai propozohet dhe zgjidhet kryetar i degës lokale të Omonia dhe nga viti 2015 ai mban pozitën dhe si zv. President i Omonias.
Gjithashtu Beleri është një nga sipërmarrësit më të rëndësishem dhe më të vjetër në sektorin e hotelerise qysh para 20 viteve pasi ka dhëne një kontribut të vecantë në komunitetin e Himares duke ofruar jo vetëm shërbime por edhe duke punësuar qindra banorë të zonës pranë aktivitetet të tij private. Beleri është i martuar me Antonia Taton dhe kanë dy fëmijë Petron dhe Hermionin.
Argenteuil
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Argenteuil (Shqip: Argjendelja) është një komunë në periferitë veriperëndimore të Parisit, Francë. Ndodhet 12.3 km nga qendra e Parisit. Argjendelja është një nënprefekturë e departamentit Val-d'Oise, selia e qarkut të Argjendeljës. Argjendelja është pjesë e Metropole du Grand Paris.
Argjendelja është komuna e katërt më e populluar në periferi të Parisit (pas Boulogne-Billancourt, Saint-Denis dhe Montreuil ) dhe më e populluara në departamentin Val-d'Oise, megjithëse nuk është prefektura e saj, e cila ndahet midis komunave Cergy dhe Pontoise.
Argjendelja kufizohet me komuna në 3 departamente të tjera përveç Val d'Oise : departamentet Yvelines, Hauts-de-Seine dhe Seine-Saint-Denis.
Emri
Emri në frëngjisht Argenteuil është regjistruar për herë të parë në një statut mbretëror të vitit 697 si Argentoialum, nga një rrënjë latine / galike argento që do të thotë "argjend", "i argjendtë", "i shndritshëm", ndoshta në lidhje me sipërfaqen shkëlqyese të lumit Senë, në brigjet e të cilit ndodhet Argjendelja, dhe nga një gjuhë galike "e - gla që do të thotë " ,ix."
Historia
Argenteuil u themelua si një manastir në shekullin e VII (shih Pierre Abélard dhe Konventa e Argenteuil). Manastiri që u ngrit nga manastiri u shkatërrua më vonë gjatë Revolucionit Francez.
Një arratisje rurale për parisienët, tani është një periferi e Parisit. Piktorët e bënë të famshëm Argjendeljën, duke përfshirë Claude Monet, Eugène Delacroix, Auguste Renoir, Gustave Caillebotte, Alfred Sisley dhe Georges Braque.
Piktura të famshme të Argjendeljës
parapamje| Në pikturën e tij të vitit 1872, Pranvera, Monet ishte i interesuar të studionte se si ngjyrat e papërziera mund të sugjeronin efektin e dritës së shkëlqyer të diellit të filtruar nëpër gjethe Muzeu i Artit Walters.
Yozo Aoki
(10 Prill 1929 – 23 Prill 2014) ishte një ish-futbollist japonez.
Teoria e kaosit
Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë
(Referuar nga Teoria e Kaosit)
Për përdorime të tjera, shihni teorinë e Kaosit (disambiguacion) dhe Kaos (disambiguacion).
Një komplot i tërheqësit Lorenz për vlerat r = 28, σ = 10, b = 8/3
Një animacion i një lavjerrësi me dy shufra në një energji të ndërmjetme që tregon sjelljen kaotike. Fillimi i lavjerrësit nga një gjendje fillestare paksa e ndryshme do të rezultonte në një trajektore jashtëzakonisht të ndryshme. Lavjerrësi me dy shufra është një nga sistemet më të thjeshta dinamike me zgjidhje kaotike.
Teoria e kaosit është një degë e matematikës që përqendrohet në studimin e gjendjeve të kaosit of të sistemeve dinamike, gjendjet e dukshme të rastit të çrregullimit dhe parregullsive shpesh rregullohen nga ligjet përcaktuese që janë shumë të ndjeshme ndaj kushteve fillestare. [1] [2] Teoria e kaosit është një teori ndërdisiplinore që thotë se, brenda rastësisë së dukshme të sistemeve komplekse kaotike, ekzistojnë modele themelore, ndërlidhje, sythe të vazhdueshme kthyese, përsëritje, vetë-ngjashmëri, fractals dhe vetë-organizim. [3] Efekti i fluturës, një parim themelor i kaosit, përshkruan se si një ndryshim i vogël në një gjendje të një sistemi përcaktor jolinear mund të rezultojë në ndryshime të mëdha në një gjendje të mëvonshme (do të thotë se ekziston një varësi e ndjeshme nga kushtet fillestare). [4] Një metaforë për këtë sjellje është se një flutur duke tundur krahët në Kinë mund të shkaktojë një uragan në Teksas.
Dallimet e vogla në kushtet fillestare, siç janë ato për shkak të gabimeve të rrumbullakimit në llogaritjen numerike, mund të japin rezultate shumë të ndryshme për sisteme të tilla dinamike, duke e bërë parashikimin afatgjatë të sjelljes së tyre të pamundur në përgjithësi. [5] Kjo mund të ndodhë edhe pse këto sisteme janë përcaktuese, do të thotë se sjellja e tyre e ardhshme ndjek një evolucion unik [6] dhe përcaktohet plotësisht nga kushtet e tyre fillestare, pa përfshirë ndonjë element të rastësishëm. [7] Me fjalë të tjera, natyra përcaktore e këtyre sistemeve nuk i bën ato të parashikueshme. [8] [9] Kjo sjellje njihet si kaos përcaktues, ose thjesht kaos. Teoria u përmblodh nga Edward Lorenz si: [10]
Sjellja kaotike ekziston në shumë sisteme natyrore, përfshirë rrjedhën e lëngjeve, parregullsi të rrahjeve të zemrës, motit dhe klimës. [11] [12] [6] Ndodh gjithashtu spontanisht në disa sisteme me përbërës artificialë, siç është tregu i aksioneve dhe trafiku rrugor. [13] [3] Kjo sjellje mund të studiohet përmes analizës së një modeli kaotik matematikor, ose përmes teknikave analitike siç janë komplotet e përsëritjes dhe hartat e Poincaré. Teoria e kaosit ka aplikime në një larmi disiplinash, përfshirë meteorologjinë, [6] antropologjinë, [14] sociologjinë, fizikën, [15] shkencën e mjedisit, shkencën e kompjuterave, inxhinierinë, ekonominë, biologjinë, ekologjinë dhe filozofinë. Teoria formoi bazën për fusha të tilla studimi si sisteme dinamike komplekse, buzë të teorisë së kaosit dhe procese të vetë-montimit.
Kultura e Estonisë
Kultura e Estonisë kombinon një trashëgimi indigjene, e përfaqësuar nga gjuha kombëtare finlandeze e vendit, estonishtja, me aspektet kulturore nordike dhe gjermane. Kultura e Estonisë konsiderohet të jetë e ndikuar ndjeshëm nga ajo e botës gjermanishtfolëse. Për shkak të historisë dhe gjeografisë së saj, kultura e Estonisë është ndikuar gjithashtu nga traditat e popujve të tjerë finlandezë në zonat fqinje, gjithashtu gjermanët baltikë, baltët dhe sllavët, si dhe nga zhvillimet kulturore në ish-fuqitë dominuese, Suedi, Danimarkë. dhe Rusia. Tradicionalisht, Estonia është parë si një zonë rivaliteti midis Evropës Perëndimore dhe Lindore në shumë nivele. Një shembull i kësaj trashëgimie gjeopolitike është një kombinim i jashtëzakonshëm i traditave të shumta të krishtera të njohura në nivel kombëtar: Krishterimi Perëndimor ( Kisha Katolike dhe Kisha Ungjillore Estoneze Luterane ) dhe Krishterimi Lindor ( Kisha Ortodokse ( Kisha Ortodokse Apostolike Estoneze )). Simbolika e kufirit ose e takimit të lindjes dhe perëndimit në Estoni ishte ilustruar mirë në anën e pasme të notës 5 krooni. Ashtu si kulturat kryesore në vendet e tjera nordike, kultura estoneze mund të shihet se ndërtohet mbi realitetet mjedisore asketike dhe mjetet e jetesës tradicionale, një trashëgimi të barazisë relativisht të përhapur që lind nga arsye praktike (shih lirinë për të bredhur dhe votën universale ) dhe idealet e afërsia me natyrën dhe vetë-mjaftueshmëria.
Artet
parapamje| Monument për Friedrich Reinhold Kreutzwald, kompozitor i epikës kombëtare të Estonisë Kalevipoeg.
Letërsia
Megjithëse gjuha e shkruar estoneze mund të thuhet se ka ekzistuar që kur Jacob Johann Köhler përktheu Dhiatën e Re në Estonisht në shekullin e 18-të, pak vepra të dukshme letrare u shkruan deri në shekullin e 19-të, i cili pa fillimin e një lëvizjeje romantike kombëtare estoneze. Kjo e shtyu Friedrich Robert Faehlmann të mblidhte poezi popullore estoneze dhe Friedrich Reinhold Kreutzwald t'i rregullonte dhe t'i botonte ato si Kalevipoeg, epika kombëtare e Estonisë. Ajo epokë pa gjithashtu ngritjen e poetëve dhe romancierëve të tjerë që shkruanin në Estonisht, veçanërisht Lydia Koidula.
Pasi Estonia u bë e pavarur, pati një lëvizje të shkrimtarëve modernistë, më i famshmi Jaan Kross. Lufta e Dytë Botërore shkaktoi një shtypje të interesave kombëtare. Letërsia në Estoninë moderne është në një gjendje të shëndoshë, me tregime detektive në veçanti që gëzojnë një bum në popullaritet.
Muzika
parapamje| Një moment përpara hapjes së Festivalit të 25-të të Këngës Estoneze (2009) në ambientet e Festivalit të Këngës në Talin. Pavarësisht nga historia e saj relativisht e shkurtër e muzikës artistike, Estonia sot respektohet mirë për muzikantët e saj, me arsimimin cilësor të muzikantëve klasikë që ka prodhuar një përqindje të lartë dirigjentësh dhe këngëtarësh të klasit botëror. Muzika e artit estonez doli në plan të parë si pjesë e lëvizjes romantike kombëtare.
Muzika popullore moderne estoneze ka marrë gjithashtu vëmendje jashtë vendit, veçanërisht në skenat e rock dhe metal, me grupe si Vanilla Ninja dhe Metsatöll, Kerli dhe kompozitorë si Arvo Pärt, duke fituar famë ndërkombëtare.
Artet pamore
Muzeu i Artit i Estonisë është muzeu kryesor kombëtar i arteve pamore dhe ka një koleksion të madh të artit estonez në ekspozim të përhershëm. Ajo u themelua më 17 nëntor 1919, por vetëm në vitin 1921 mori ndërtesën e saj të parë të përhershme - Pallati Kadriorg, i ndërtuar në shekullin e 18-të. Sot pallati përdoret për të shfaqur artin e huaj ndërsa një muze i ri i ndërtuar me qëllim strehon degën kryesore të muzeut, të quajtur Kumu.
Disa nga piktorët më të famshëm estonezë përfshijnë Adamson-Eric, Johann Köler, Ants Laikmaa, Paul Raud, Evald Okas, Kristjan Raud dhe Konrad Mägi.
Teatri
Pas shekujsh të robërisë në të cilën kishte rënë popullsia vendase estoneze që nga kryqëzata e Livonisë, skllavëria u shfuqizua përfundimisht në Estoni në 1816. Shoqëria e parë muzikore e Estonisë, Vanemuine u krijua në 1865. " Kushëriri nga Saaremaa" i Lydia Koidula në 1870, i vënë në skenë nga shoqëria Vanemuine, shënon lindjen e teatrit vendas estonez.
Shoqëria Vanemuine u drejtua nga August Wiera nga 1878 deri në 1903. Në vitin 1906, një ndërtesë e re u ngrit për shoqërinë dhe Karl Menning u bë drejtor i kompanisë teatrore. U vunë në skenë drama nga shkrimtarë perëndimorë si Henrik Ibsen, Gerhart Hauptmann, rus Maksim Gorky dhe estonezët August Kitzberg, Oskar Luts dhe Eduard Vilde.
Teatri Estonia është një shtëpi opere dhe sallë koncertesh në Talin, Estoni. Ajo u ndërtua si një përpjekje kombëtare e udhëhequr nga shoqëria estoneze në vitin 1913 dhe u hap për publikun më 24 gusht. Në atë kohë, ajo ishte ndërtesa më e madhe në Talin.
Në vitin 2004. në Estoni kishte 20 teatro. 46% e popullsisë urbane dhe 40% e popullsisë rurale vizituan teatrot në 2009.
Kinema dhe transmetim
Industria e filmit në Estoni filloi në vitin 1896, kur u shfaqën "fotografitë e para" në Talin. Kinemaja e parë u hap në vitin 1908. Dokumentari i parë vendor u realizua në vitin 1908 me prodhimin e një filmi lajmesh për vizitën e mbretit suedez Gustav V në Talin. Dokumentari i parë estonez u krijua nga Johannes Pääsuke në 1912, i ndjekur nga filmi i shkurtër Karujaht Pärnumaal (Gjuetia e Ariut në Pärnumaa) në 1914.
Filmi i parë me metrazh të gjatë u realizua në vitin 1924, Shadow of the Past me regji të Konstantin Märska. Theodor Luts, Noored kotkad ( Shqiponjat e reja ) (1927) përgjithësisht konsiderohet si gurthemeli i kinemasë estoneze.
Në vitet 1960, historia e Princit Gabriel, nga shkrimtari estonez Eduard Bornhöhe, u shndërrua në një skenar filmi nga Arvo Valton. Grigori Kromanov u emërua si regjisor i Viimne reliikvia (Relikti i fundit), i publikuar në vitin 1969 nga Tallinnfilm.
Në vitin 1997, u themelua Fondacioni i Filmit Estonez nga Ministria e Kulturës e Estonisë. Në vitin 2007, rreth 10 filma artistikë u realizuan në Estoni, veçanërisht Sügisball (2007) nga Veiko Õunpuu, duke marrë, ndër të tjera çmime, regjisorin më të mirë në Festivalin e Filmit të Selanikut dhe Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Bratislavë, dhe Çmimin Venice Horizons në Venecia e 64-të Ndërkombëtare. Festivali i Filmit. Georg (2007), nga Peeter Simm, është një film për jetën e këngëtarit legjendar estonez Georg Ots.
Regjisori më i suksesshëm estonez i animacionit ka qenë Priit Pärn, fitues i Çmimit të Madh në Festivalin Ndërkombëtar të Animacionit të Otavës në 1998, për Porgandite öö (Nata e Karotave).
Televizioni Estonez ( Eesti Televisioon ose ETV) është stacioni televiziv publik kombëtar i Estonisë. Transmetimi i tij i parë ishte më 19 korrik 1955 dhe festoi 50 vjetorin e tij më 19 korrik 2005.
Arkitektura
Historia arkitekturore e Estonisë pasqyron kryesisht zhvillimin e saj bashkëkohor në Evropën veriore. Vlen të përmendet veçanërisht ansambli arkitektonik që dallon qytetin e vjetër mesjetar të Talinit, i cili është në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Për më tepër, vendi ka disa kalatë kodrinore unike, pak a shumë të ruajtura që datojnë nga kohët parakristiane, një numër të madh kështjellash dhe kishash mesjetare ende të paprekura, ndërsa fshati është ende i formuar nga prania e një numri të madh shtëpish feudali nga shekujt e mëparshëm.
Arsimi
parapamje| [[Universiteti i Tartusë]] Historia e arsimit formal në Estoni daton në shekujt 13-14, kur u themeluan shkollat e para monastike dhe katedrale. Abetarja e parë në gjuhën estoneze u botua në 1575. Universiteti më i vjetër është Universiteti i Tartu, një anëtar i Grupit Coimbra, i cili u krijua nga mbreti suedez Gustav II Adolf në 1632. Në vitin 1919, kurset universitare u mësuan për herë të parë në gjuhën estoneze.
Sot, arsimi në Estoni është i ndarë në arsim të përgjithshëm, profesional dhe hobi. Sistemi arsimor ka katër nivele, të cilat përfshijnë arsimin parashkollor, bazë, të mesëm dhe të lartë. Është krijuar një rrjet i gjerë shkollash dhe institucionesh arsimore mbështetëse. Sistemi arsimor estonez përbëhet nga institucione arsimore shtetërore dhe komunale, publike dhe private. Aktualisht ka 589 shkolla në Estoni.
Bengt Gottfried Forselius (rreth 1660–1688) ishte themeluesi i arsimit publik në Estoni, autor i librit të parë ABC në gjuhën estoneze dhe krijuesi i një sistemi drejtshkrimor që e bëri më të lehtë mësimin dhe mësimin e Estonishtes.
Aspekte historike
Zona e Estonisë moderne ka qenë historikisht e banuar nga të njëjtët njerëz si sot, kryesisht folës të Estonishtes, por disa pakica, si rusët, kanë emigruar kohët e fundit. Para Luftës së Madhe Veriore, Estonia konsiderohej si në periferi të perandorisë suedeze, më pas ajo u përfshi në Perandorinë Ruse (dhe më vonë Bashkimin Sovjetik ). Edhe pse ndonjëherë sundohej nga Suedia dhe Rusia, dhe ndërsa gjermanët baltik që qeverisnin Estoninë gëzonin autonomi të konsiderueshme me gjuhën administrative gjermane, popullsia indigjene ruajti gjuhën dhe kulturën e tyre amtare.
Formimi i një identiteti kulturor më të përcaktuar estonez në kuptimin modern u përshpejtua në shekullin e 19-të, gjatë periudhës së romantizmit dhe nacionalizmit të përgjithshëm kombëtar në Evropë. Mbështetja nga estofilët gjermanishtfolës në shtresat e larta të shoqërisë estoneze për një identitet të veçantë estonez çoi në Epokën e Zgjimit të Estonisë.
Njerëzit
Sot, shoqëria estoneze inkurajon barazinë dhe liberalizmin, me përkushtimin popullor ndaj idealeve të shtetit të mirëqenies, duke dekurajuar pabarazinë e pasurisë dhe ndarjen në klasa shoqërore. Etika protestante e punës mbetet një element kryesor i rëndësishëm kulturor, pavarësisht nga rënia e saj gjatë epokës së Bashkimit Sovjetik, dhe arsimi falas është një institucion shumë i çmuar.
Struktura e familjes
Jeta familjare estoneze sot përqendrohet rreth çdo gjëje përveç familjes bërthamore. Anëtarët e një familjeje të gjerë zakonisht jetojnë të ndarë dhe të rinjtë kërkojnë pavarësinë dhe zakonisht lëvizin nga vendbanimi i prindërve të tyre rreth moshës njëzet vjeç.