cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kryqëzata e parë
Kryqëzata e Popullit
Kjo turmë e pabindur filloi të sulmonte dhe të shkatërronte jashtë qytetit në kërkim të furnizimeve dhe ushqimit, duke bërë që Aleksi ta transportonte me shpejtësi grupimin përtej Bosforit një javë më vonë. Pasi kaluan në Azinë e Vogël, kryqtarët u ndanë dhe filluan të plaçkisnin fshatrat, duke bredhur në territorin Selxhuk përreth Nikesë. Përvoja më e madhe e turqve ishte dërrmuese; dhe shumica e këtij grupi të kryqtarëve u masakrua për shkak të kësaj. Disa kryqtarë italianë dhe gjermanë u mposhtën dhe u vranë në Xerigordon në fund të Gushtit. Ndërkohë, ndjekësit e Walter dhe Pjeter, të cilët, megjithëse në pjesën më të madhe të tyre nuk ishin të trajnuar në betejë, por drejtoheshin nga rreth 50 kalorës, zhvilluan një betejë kundër turqve në Civetot në tetor. Harkëtarët turq shkatërruan ushtrinë kryqtare dhe Walter ishte midis të vdekurve. Pjetri, i cili mungoi në Konstandinopojë në atë kohë, më vonë u bashkua me ushtrinë kryesore të kryqtarëve, së bashku me disa të mbijetuar të Civetot. alt=A map of the Mediterranean, with the routes of Hugh I of Vermandois, Godfrey of Bouillon, Bohemond of Taranto, Raymond IV of Toulouse, Robert Curthose, and Baldwin of Boulogne highlighted. The major Christian and Muslim empires at the time of the crusade are also highlighted. Major battles in Asia Minor are marked.|djathtas|parapamje|250x250px| Një hartë e rrugëve të drejtuesve kryesorë të kryqëzatës, në [[Gjuha frënge|frëngjisht]] Në nivel lokal, predikimi i Kryqëzatës së Parë ndezi masakrat e Rheinlandit të kryera kundër hebrenjve, të cilat disa historianë i kanë konsideruar si "Holokaustin e parë". Në fund të vitit 1095 dhe fillim të vitit 1096, muaj para nisjes së kryqëzatës zyrtare në gusht, kishte sulme ndaj komuniteteve hebreje në Francë dhe Gjermani. Në maj të vitit 1096, Emicho i Flonheim (ndonjëherë i njohur gabimisht si Emicho i Leiningen) sulmoi hebrenjtë në Speyer dhe Worms. Kryqtarë të tjerë jozyrtarë nga Suabia, të udhëhequr nga Hartmann i Dillingen, së bashku me vullnetarë francezë, anglezë, lotharingas dhe flandrianë, të udhëhequr nga Drogo i Nesle dhe William Zdrukthëtari, si dhe shumë vendas, u bashkuan me Emicho në shkatërrimin e komunitetit hebre të Mainz në fund të majit. Në Mainz, një grua hebreje vrau fëmijët e saj në vend që t'i shihte të vrarë; kryerabini, Kalonymus Ben Meshullam, bëri vetëvrasje për t'i paraprirë vrasjes. Grupimi i Emicho shkoi më pas në Këln dhe të tjerët vazhduan në Trier, Metz dhe qytete të tjera. Pjetër Vetmitari mund të ketë qenë i përfshirë në dhunën kundër hebrenjve, dhe një ushtri e udhëhequr nga një prift me emrin Folkmar sulmoi gjithashtu hebrenjtë më në lindje të Bohemisë.
Ebreheja
Tradita islame
Tradita islame e vlerëson Abraha-n me një ekspeditë ushtarake kundër kurejshëve të Mekës në një pushtim të Hexhazit në vitin 570, i njohur si Viti i Elefantit. Sipas këtyre traditave islame, Ebrehe po ndërtonte një katedrale në qytetin e Sanaa për të vepruar si një qendër për pelegrinazh. Duke kuptuar se Qabeja ishte tashmë në përdorim për një qëllim të tillë, Ebrehe u nis për të shkatërruar Qaben në mënyrë që të gjithë pelegrinët të shkonin në katedralen e tij të re për përfitimin financiar të mbretërisë së tij. Ebrehe kishte një trupë prej rreth 13 elefantësh lufte në forcat e ekspeditës. Gjyshi nga babai i Muhamedit, Abdylmutalib, e vuri betejën në duart e Zotit, duke kuptuar se ai nuk mund të merrte kundër forcave të Ebrehes. Ndërsa forcat e Ebrehes iu afruan qytetit, historia vazhdon:
Kryqëzata e parë
Kryqëzata e Popullit
Mbreti Coloman i Dituri, duhej të merrej me problemet që shkaktuan ushtritë e Kryqëzatës së Parë gjatë marshimit të tyre nëpër Hungari drejt Tokës së Shenjtë në 1096. Ai mundi dhe masakroi dy turma kryqtare për të parandaluar sulmet e tyre plaçkitëse në Mbretërinë e Hungarisë. Ushtria e Emicho përfundimisht vazhdoi në Hungari, por u mund nga ushtria e Coloman. Ndjekësit e Emicho u shpërndanë; disa në fund u bashkuan me ushtritë kryesore, megjithëse vetë Emicho shkoi në shtëpi. Shumë nga sulmuesit duket se kanë dashur të detyrojnë hebrenjtë të konvertohen, megjithëse ata ishin gjithashtu të interesuar të merrnin para prej tyre. Dhuna fizike ndaj hebrenjve nuk ishte kurrë pjesë e politikës zyrtare të hierarkisë së kishës për kryqëzatat dhe peshkopët e krishterë, veçanërisht Kryepeshkopi i Këlnit, bënë çmos për të mbrojtur hebrenjtë. Një dekadë më parë, Ipeshkvi i Speyer kishte ndërmarrë hapin e sigurimit të hebrenjve të atij qyteti në një geto të rrethuar me mure për t'i mbrojtur ata nga dhuna e krishterë dhe t'u jepte kryerabinëve të tyre kontrollin e çështjeve gjyqësore. Sidoqoftë, disa gjithashtu morën para në këmbim të mbrojtjes së tyre. Sulmet mund ta kenë pasur origjinën në besimin se hebrenjtë dhe myslimanët ishin në të njëjtën mënyrë armiq të Krishtit dhe armiqtë duhej të luftoheshin ose të konvertoheshin në krishterim. Godfrey i Bouillon u përfol se kishte zhvatur para nga hebrenjtë e Këlnit dhe Mainzit dhe shumë nga Kryqtarët pyesnin veten pse ata duhet të udhëtonin mijëra milje për të luftuar jo-besimtarët kur kishte jo-besimtarë afër shtëpisë.
Ebreheja
Tradita islame
"Të nesërmen, ndërsa përgatiteshin për betejë, ata zbuluan se elefanti i tyre (i quajtur Mahmud) refuzoi t'i afrohej Mekës. Akoma më keq, nga deti erdhën zogj, secili prej të cilëve solli tre gurë të vegjël, të cilët ua hodhën ushtarëve të Abrahasë. Të gjithë të goditurit nga këta gurë u vranë. Abraha u godit në mënyrë të përsëritur dhe u copëtua ngadalë. Në kohën kur arriti në Sana, ai nuk ishte gjë tjetër veçse një trung i mjerë trupi. I doli zemra nga gjoksi dhe vdiq. Pra, viti i Luftës së Elefantit ishte një vit i vdekjes. Por ishte edhe një vit jete, sepse në të njëjtin vit lindi Muhamedi."
Kryqëzata e parë
Kryqëzata e Princave
Katër ushtritë kryesore të kryqtarëve u larguan nga Evropa rreth kohës së caktuar në gusht 1096. Ata morën rrugë të ndryshme për në Kostandinopojë dhe u mblodhën jashtë mureve të qytetit midis nëntorit 1096 dhe prillit 1097; i pari mbërriti Hugh i Vermandois, i ndjekur nga Godfrey, Raymond dhe Bohemond. Këtë herë, Perandori Aleksi ishte më i përgatitur për kryqtarët; kishte më pak incidente të dhunshme gjatë rrugës. Është e pamundur të vlerësosh numrat e përfshirë. Disa historianë vendosin një shifër prej 70,000 deri në 80,000 mbi numrin që u larguan nga Evropa Perëndimore në vitin pas Klermontit dhe më shumë u bashkuan në kohëzgjatjen tre-vjeçare. Vlerësimet për numrin e kalorësve shkojnë nga 7,000 deri në 10,000; 35,000 deri 50,000 ushtarë këmbësorë; dhe duke përfshirë jo-luftëtarët gjithsej 60,000 deri 100,000. Mbreti Coloman i Hungarisë lejoi Godfrey të Bouillon dhe trupave të tij të kalonin Hungarinë vetëm pasi Godfrey të ofronte vëllain e tij, Baldwin, si peng për të garantuar sjelljen e mirë të trupave të tij. Në këtë mënyrë mbreti Coloman dëshironte të parandalonte plaçkitjen prej ushtrisë së Kryqtarëve.
Rekrutimi
parapamje|300x300px| Rruga e Kryqëzatës së Parë përmes Azisë Fjalimi i Urbanit ishte planifikuar mirë: ai kishte diskutuar kryqëzatën me Adhemar të Le Puy dhe Raymond IV, Kont i Tuluzës dhe menjëherë ekspedita kishte mbështetjen e dy udhëheqësve më të rëndësishëm të Francës Jugore. Vetë Adhemar ishte i pranishëm në këshill dhe ishte i pari që "mori kryqin". Gjatë pjesës tjetër të vitit 1095 dhe në vitin 1096, Urbani përhapi mesazhin në të gjithë Francën dhe i nxiti peshkopët dhe legatët e tij të predikonin në dioqezat e tyre nëpër Francë, Gjermani dhe Itali gjithashtu. Sidoqoftë, është e qartë se përgjigja ndaj fjalimit ishte shumë më e madhe nga sa priste edhe Papa, e lëre më Aleksi. Në turin e tij në Francë, Urban u përpoq të ndalonte njerëz të caktuar (përfshirë gratë, murgjit dhe të sëmurët) që të bashkoheshin në kryqëzatë, por kjo doli gati e pamundur. Në fund, shumica e atyre që morën thirrjen nuk ishin kalorës, por fshatarë që nuk ishin të pasur dhe kishin pak aftësi luftarake, në një shpërthim të një devotshmërie të re emocionale dhe personale që nuk u shfrytëzua lehtësisht nga aristokracia kishtare dhe laike. Zakonisht, predikimi do të përfundonte me çdo vullnetar që betohej për të kryer një pelegrinazh në Kishën e Varrit të Shenjtë; atyre gjithashtu iu dha një kryq, zakonisht i qepur në rrobat e tyre.
Siç shkruajti Thomas Asbridge, "Ashtu siç nuk mund të bëjmë asgjë më shumë sesa të përafrojmë numrin e mijërave që iu përgjigjën idealit kryqtar, po ashtu, me provat e mbijetuara, ne mund të kemi vetëm një depërtim të kufizuar në motivet dhe qëllimet e tyre". Brezat e mëparshëm të studiuesve argumentuan se kryqtarët ishin të motivuar nga lakmia, duke shpresuar të gjenin një jetë më të mirë larg urisë dhe luftës që ndodhte në Francë, por siç vëren Asbridge, "Kjo paraqitje është ... thellësisht mashtruese". Ai argumenton se lakmia nuk kishte gjasa të ketë qenë një faktor kryesor për shkak të kostos jashtëzakonisht të lartë të udhëtimit kaq larg nga shtëpia dhe sepse pothuajse të gjithë kryqtarët përfundimisht u kthyen në shtëpi pasi përfunduan pelegrinazhin e tyre në vend që të përpiqeshin të fitonin pasuri për veten e tyre në Tokën e Shenjtë. Është e vështirë ose e pamundur të vlerësosh motivet e mijëra të varfërve për të cilët nuk ka të dhëna historike, apo edhe ato të kalorësve të rëndësishëm, historitë e të cilëve zakonisht ritregoheshin nga murgjit ose klerikët. Ndërsa bota laike mesjetare ishte ingranuar kaq thellë me botën shpirtërore të kishës, ka shumë të ngjarë që devotshmëria personale të ishte një faktor kryesor për shumë kryqëzatë.
Pavarësisht këtij entuziazmi popullor, Urban siguroi që do të kishte një ushtri kalorësish, të marrë nga aristokracia Franceze. Përveç Adhemar dhe Raymond, udhëheqësit e tjerë që ai rekrutoi gjatë gjithë vitit 1096 përfshinin Bohemondin e Tarantos, një aleat italian jugor i papëve të reformës; Nipi i Bohemondit Tancred; Godfrey i Bouillon, i cili kishte qenë më parë një aleat anti-reformë i Perandorit të Shenjtë Romak; vëllai i tij Baldwin i Boulogne; Hugh I, Kont i Vermandois, vëllai i shkishëruar i Filipit I i Francës; Robert Curthose, vëllai i William II të Anglisë; dhe të afërmit e tij Stephen II, Kont i Blois dhe Robert II, Kont i Flandrisë. Kryqtarët përfaqësonin Francën Veriore dhe Jugore, Flandrinë, Gjermaninë, Italinë Jugore, dhe kështu ishin të ndarë në katër ushtri të veçanta që nuk ishin gjithmonë bashkëpunuese, megjithëse mbaheshin së bashku nga qëllimi i tyre i përbashkët.
Kryqëzata u drejtua nga disa nga fisnikët më të fuqishëm të Francës, të cilët lanë gjithçka pas, dhe shpesh ndodhte që familje të tëra shkuan në kryqëzatë duke rrezikuar veten. Për shembull, Roberti i Normandisë i dha hua Dukatin e Normandisë vëllait të tij William II të Anglisë dhe Godfrey i shiti ose hipotekoi pronën e tij kishës. Sipas biografit të Tancred, ai ishte i shqetësuar për natyrën mëkatare të luftës kalorësiake dhe ishte i ngazëllyer për të gjetur një mënyrë shfrenimi të shenjtë të dhunës. Tancred dhe Bohemond, si dhe Godfrey, Baldwin dhe vëllai i tyre më i madh Eustace III, Kont i Boulogne, janë shembuj të familjeve që bënë kryqëzatë së bashku. Riley-Smith argumenton se entuziazmi për kryqëzatën ishte ndoshta i bazuar në marrëdhëniet familjare, pasi shumica e kryqtarëve francezë ishin të afërm të largët. Sidoqoftë, në të paktën disa raste, përparimi personal luajti një rol në motivet e Kryqtarëve. Për shembull, Bohemond u motivua nga dëshira për të fituar një territor në lindje dhe kishte bërë më parë fushatë kundër Bizantinëve për t'u përpjekur për ta arritur këtë. Kryqëzata i dha atij një mundësi të mëtejshme, të cilën ai e shfrytëzoi pas rrethimit të Antiokisë, duke marrë në zotërim qytetin dhe duke themeluar Principatën e Antiokisë.
Madhësia e të gjithë ushtrisë kryqtare është e vështirë të vlerësohet; numra të ndryshëm u dhanë nga dëshmitarët okularë, dhe po aq vlerësime të ndryshme janë ofruar nga historianët modernë. Historiani ushtarak i kryqtarëve David Nicolle i konsideron ushtritë të përbëra nga rreth 30,000 - 35,000 kryqtarë, përfshirë 5,000 kalorës. Raymond kishte kontigjentin më të madh me rreth 8,500 këmbësorë dhe 1,200 kalorës.
Princat arritën në Kostandinopojë me pak ushqim dhe prisnin furnizime dhe ndihma nga Aleksi. Alexios ishte kuptueshëm i dyshimtë pas përvojave të tij me Kryqëzatën e Popullit, dhe gjithashtu sepse kalorësit përfshinin armikun e tij të vjetër Norman, Bohemondin, i cili kishte pushtuar territorin bizantin në shumë raste me babanë e tij, Robert Guiscard, dhe madje mund të ketë tentuar të organizojë një sulm ndaj Konstandinopojës ndërsa ishte në kamp jashtë qytetit. parapamje| Udhëheqësit e kryqëzatës në anijet greke që kalonin Bosforin, një pikturë romantike nga shekulli XIX Kryqtarët mund të kenë pritur që Alexios të bëhej udhëheqësi i tyre, por ai nuk kishte interes për t'u bashkuar me ta dhe ishte kryesisht i shqetësuar për transportimin e tyre në Azinë e Vogël sa më shpejt të ishte e mundur. Në këmbim të ushqimit dhe furnizimeve, Aleksi u kërkoi udhëheqësve që t'i betoheshin për besnikëri dhe t'i premtonin se do t'i kthenin Perandorisë Bizantine çdo tokë të marrë nga turqit. Godfrey ishte i pari që bëri betimin dhe pothuajse të gjithë udhëheqësit e tjerë e ndoqën atë, megjithëse ata e bënë këtë vetëm pasi lufta pothuajse kishte shpërthyer në qytet midis qytetarëve dhe kryqtarëve, të cilët ishin të etur për të plaçkitur për furnizime. Vetëm Raymond shmangu betimin, duke u zotuar se ai thjesht nuk do t'i shkaktonte dëm Perandorisë. Para se të sigurohej që ushtritë e ndryshme të transportoheshin përtej Bosforit, Alexios i këshilloi udhëheqësit se si të përballonin më së miri ushtritë selxhuke që do të hasnin së shpejti.
Rrethimi i Nikesë
Ushtritë e Kryqtarëve kaluan në Azinë e Vogël gjatë gjysmës së parë të vitit 1097, ku u bashkuan me Pjetër Vetmitarin dhe pjesën tjetër të ushtrisë së tij relativisht të vogël. Përveç kësaj, Alexios dërgoi edhe dy gjeneralë të tij, Manuel Boutoumites dhe Tatikios, për të ndihmuar kryqtarët. Objektivi i parë i fushatës së tyre ishte Nikea, më parë një qytet nën sundimin bizantin, por që ishte bërë kryeqyteti i Sulltanatit Selxhuk të Rumit nën Kilij Arslan I. Arslan ishte larg duke bërë fushatë kundër Danishmendëve në Anadollin qendror në atë kohë dhe kishte lënë pas thesarin e tij dhe familjen e tij, duke nënvlerësuar forcën e këtyre kryqtarëve të rinj.
Rrjedhimisht, me mbërritjen e Kryqtarëve, qyteti iu nënshtrua një rrethimi të gjatë, dhe kur Arslani u lajmërua, ai u kthye me shpejtësi në Nike dhe sulmoi ushtrinë kryqtare në 16 maj. Ai u zmbraps nga forca kryqëtare çuditërisht e madhe, me humbje të mëdha që u pësuan nga të dy palët në betejën pasuese. Rrethimi vazhdoi, por kryqtarët patën pak sukses pasi zbuluan se nuk mund ta bllokonin liqenin, në të cilin ndodhej qyteti dhe nga i cili mund të sigurohej. Për të thyer qytetin, Alexios dërgoi anijet e Kryqtarëve duke i lëvizur mbi tokë mbi trungje dhe pasi u panë nga garnizoni turk ata u dorëzuan përfundimisht në 18 Qershor.
Beteja e Dorileut
djathtas|parapamje|351x351px| [[Baldwin I i Jeruzalemit|Baldwin i Boulogne hyn në Edessa në 1098 (pikturë historike, Joseph-Nicolas Robert-Fleury 1840)]] Në fund të qershorit, kryqtarët marshuan përmes Anadollit. Ata ishin të shoqëruar nga disa trupa bizantine nën Tatikios dhe ende mbanin shpresën se Aleksi do të dërgonte një ushtri të plotë bizantine pas tyre. Ata gjithashtu ndanë ushtrinë në dy grupe që menaxhoheshin më lehtë - njëri kontigjent i udhëhequr nga normanët, tjetri nga francezët. Të dy grupet synuan të takoheshin përsëri në Dorile, por më 1 korrik normanët, të cilët kishin marshuar përpara francezëve, u sulmuan nga Kilij Arslan. Arslan kishte mbledhur një ushtri shumë më të madhe sesa kishte bërë më parë pas disfatës së tij në Nike, dhe tani rrethoi normanët me harkëtarët e tij në kuaj. Normanët "u vendosën në një formacion të ngushtë mbrojtës", duke rrethuar të gjitha pajisjet e tyre dhe jo-luftëtarët që i kishin ndjekur gjatë udhëtimit dhe dërguan për të kërkuar ndihmë nga grupi tjetër. Kur mbërritën francezët, Godfrey theu linjat turke dhe legati Adhemar i goditi turqit nga prapa; kështu turqit, të cilët kishin pritur të shkatërronin normanët dhe nuk parashikonin ardhjen e shpejtë të francezëve, ia mbathën e nuk u përballën me ushtrinë e kombinuar kryqtare.
Marshi i kryqtarëve nëpër Anadoll ishte më pas i pa kundërshtuar, por udhëtimi ishte i pakëndshëm, pasi Arslan kishte djegur dhe shkatërruar gjithçka që la pas gjatë largimit të ushtrisë së tij. Ishte mesi i verës dhe kryqtarët kishin shumë pak ushqim dhe ujë; shumë njerëz dhe kuaj vdiqën. Të krishterët ndonjëherë u jepnin atyre dhurata me ushqim dhe para, por më së tepërmi, kryqtarët thjesht plaçkitnin sa herë që shfaqej rasti. Udhëheqësit individualë vazhduan të grindeshin për lidershipin e përgjithshëm, megjithëse askush prej tyre nuk ishte aq i fuqishëm sa të merrte komandën më vete, pasi Adhemar njihej gjithmonë si udhëheqësi shpirtëror. Pasi kaloi nëpër Portat e Cilicianit, Baldwin i Boulogne u nis vetë drejt tokave armene përreth Eufratit; gruaja e tij, pretendimi i tij i vetëm për tokat dhe pasurinë evropiane, kishte vdekur pas betejës, duke mos i dhënë Baldwin asnjë arsye për t'u rikthyer në Evropë. Kështu, ai vendosi të kapte një copë tokë për veten e tij në Tokën e Shenjtë. Në fillim të vitit 1098, ai u adoptua si trashëgimtar nga Thoros i Edessa, një sundimtar i cili nuk pëlqehej nga subjektet e tij armene për shkak të fesë së tij ortodokse. Thoros më vonë u vra, gjatë një kryengritje që Baldwin mund të ketë nxitur. Pastaj, në Mars 1098, Baldwin u bë sundimtari i ri, duke krijuar kështu Kontenë e Edesës, i pari nga shtetet kryqtare.
Rrethimi i Antiokisë
alt=Bohemond of Taranto is illuminated in the engraving as he is shown being the only one climbing the rampart of Antioch. The soldiers on the ground, armed for battle, are stopping and watching Bohemond.|parapamje|266x266px| [[Bohemond I of Antioch|Bohemondi i Tarantos i vetëm ngjitet në kullën e Antiokisë nga Gustave Doré (1871)]] Ndërkohë, ushtria kryqtare u nis drejt Antiokisë, e cila shtrihej rreth gjysmës së rrugës midis Kostandinopojës dhe Jeruzalemit. E përshkruar nga Stephen i Blois si "një qytet jashtëzakonisht i madh, shumë i fortë dhe i pasulmueshëm", idea e marrjes së qytetit me sulm ishte dekurajuese për kryqtarët. Duke shpresuar më shumë për të forcuar një kapitullim, ose për të gjetur një tradhtar brenda qytetit - një taktikë që më parë kishte bërë Antiokinë të shkonte në kontrollin e Bizantinëve dhe më pas Turqve selxhukë - ushtria kryqtare vendosi që Antiokia të rrethohej më 20 Tetor 1097. Antiokia ishte aq e madhe sa kryqtarët nuk kishin trupa të mjaftueshme për ta rrethuar plotësisht atë, dhe si rezultat ajo ishte në gjendje të qëndronte pjesërisht e furnizuar.
Më 4 qershor arriti pararoja e ushtrisë 40,000 vetëshe të Kerbogha duke rrethuar Frankët. Nga 10 qershori për 4 ditë, valët e njerëzve të Kerbogha sulmuan muret e qytetit nga agimi deri në muzg. Bohemond dhe Adhemar bllokuan portat e qytetit për të parandaluar dezertimet masive dhe arritën të mbaheshin. Kerbogha më pas ndryshoi taktikat në përpjekje për t'i vrarë me anë të urisë kryqtarët. Morali brenda qytetit ishte i ulët dhe humbja dukej e pashmangshme, por një vizionar fshatar i quajtur Pjetër Bartholomeu pretendoi se apostulli Shën Andrea erdhi tek ai për të treguar vendndodhjen e Heshtës së Shenjtë që kishte shpuar Krishtin në kryq. Kjo supozohet të ketë inkurajuar kryqtarët por dëshmitë çojnë në përfundime të gabuara pasi ishin dy javë para betejës përfundimtare për qytetin. Më 24 qershor Frankët kërkuan kushte për tu dorëzuar që u refuzuan. Më 28 qershor 1098 në agim frankët marshuan nga qyteti në katër grupe beteje për tu përballur me armikun. Kerbogha i lejoi ata të vendoseshin me qëllim shkatërrimin e tyre në qiell të hapur. Megjithatë disiplina e ushtrisë myslimane nuk mbajti dhe një sulm i çrregullt filloi. Në pamundësi për të kapërcyer një forcë në gjendje të dobët të cilën e kalonin në numër me raport dy me një, myslimanët që po sulmonin Portën e Urës ia mbathën përmes trupit kryesor të ushtrisë muslimane që po avanconte. Me shumë pak viktima, ushtria myslimane u thye dhe iku nga beteja.
Stefan i Blois, një udhëheqës i Kryqëzatës, ishte në Aleksandretë kur mësoi situatën në Antioki. Dukej sikur situata e tyre ishte e pashpresë, kështu që ai u largua nga Lindja e Mesme, duke paralajmëruar Alexios dhe ushtrinë e tij gjatë kthimit për në Francë. Për shkak të asaj që dukej si një tradhti masive, udhëheqësit në Antioki, veçanërisht Bohemond, argumentuan se Alexios kishte braktisur Kryqëzatën dhe kështu i shfuqizuan të gjitha betimet e tyre ndaj tij. Ndërsa Bohemond siguroi pretendimin e tij ndaj Antiokisë, jo të gjithë ranë dakord (më së shumti Raymond i Toulouse), kështu që kryqëzata u shty për pjesën tjetër të vitit, teksa fisnikët debatonin mes tyre. Kur diskutohet kjo periudhë, një këndvështrim i përbashkët historiografik i përparuar nga disa studiues është se Frankët e Francës Veriore, Provençalët e Francës Jugore dhe Normanët e Italisë Jugore e konsideronin veten e tyre si "kombe" të ndara, duke krijuar trazira ndërsa secili përpiqej të rriste statusin e tij individual. Të tjerë argumentojnë se ndërsa kjo mund të ketë pasur të bënte me mosmarrëveshjet, ambicia personale midis udhëheqësve të Kryqtarëve mund të fajësohet po aq lehtë.
Ndërkohë, shpërtheu një murtajë, duke vrarë shumë në mesin e ushtrisë, duke përfshirë legatin Adhemar, i cili vdiq në 1 Gusht. Tani kishte edhe më pak kuaj se më parë, dhe për më keq, fshatarët myslimanë në zonë refuzuan të furnizonin kryqtarët me ushqim. Kështu, në dhjetor, pasi qyteti arab Ma'arrat al-Numan u mor pas një rrethimi, historia përshkruan shfaqjen e parë të kanibalizmit midis kryqtarëve. Radulph i Caen shkruajti, "Në Ma'arrat trupat tona zienin të rritur paganë në tenxhere gatimi; ata vunë fëmijët në heshta dhe i gllabëruan të pjekur." Në të njëjtën kohë, kalorësit dhe ushtarët e vegjël ishin bërë gjithnjë e më të shqetësuar dhe kërcënuan për të vazhduar për në Jeruzalem pa udhëheqësit e tyre grindavecë. Më në fund, në fillim të vitit 1099, marshimi rifilloi, duke e lënë Bohemondin pas si Princin e parë të Antiokisë.
Vazhdimi i marshimit për në Jeruzalem
Duke ecur poshtë brigjeve të Mesdheut, kryqtarët hasën në rezistencë të pakët, pasi sundimtarët vendas preferuan të bënin paqe me ta dhe t'i furnizonin me furnizime sesa të luftonin, me një përjashtim të dukshëm gjatë rrethimit të braktisur të Arqas. Iftikhar al-Dawla, guvernatori Fatimid i Jeruzalemit, ishte në dijeni të mbërritjes së Kryqtarëve. Ai dëboi të gjithë banorët e krishterë të Jeruzalemit para mbërritjes së Kryqtarëve, për të shmangur mundësinë e rënies së qytetit për shkak të tradhëtisë nga brenda, dhe ai helmoi shumicën e puseve në zonë. Kryqtarët arritën në Jeruzalem, i cili ishte rimarrë prej Selxhukëve nga Fatimidët vetëm një vit më parë, më 7 Qershor. Shumë kryqtarë qanë kur panë qytetin që kishin udhëtuar kaq gjatë për të arritur.
Rrethimi i Jeruzalemit
djathtas|parapamje|272x272px| [[Rrethimi i Jeruzalemit (1099)|Rrethimi i Jeruzalemit siç përshkruhet në një dorëshkrim mesjetar]] Ardhja e kryqtarëve në Jeruzalem zbuloi një zonë rurale të thatë, me mungesa në ujë dhe furnizime ushqimore. Këtu nuk kishte asnjë mundësi lehtësimi, edhe pse ata kishin frikë nga një sulm i mundshëm nga sundimtarët Fatimid vendas. Nuk kishte shpresa për të bllokuar qytetin siç kishin bërë në Antioki; kryqtarët kishin mungesë trupash, furnizimesh dhe kohë të pamjaftueshme. Përkundrazi, ata vendosën ta merrnin qytetin me sulm. Ata mund të kishin pasur pak mundësi zgjedhje, pasi në kohën kur ushtria kryqtare arriti në Jeruzalem, është vlerësuar se kishin mbetur vetëm rreth 12,000 burra, përfshirë 1,500 kalorës. Këta kontigjente, të përbërë nga burra me origjinë të ndryshme dhe besnikëri të ndryshme, po i afroheshin edhe një pike tjetër të ulët në shoqërinë e tyre; p.sh., ndërsa Godfrey dhe Tancred bënin kampin në veri të qytetit, Raymond e bëri atë në jug. Për më tepër, kontigjenti Provençal nuk mori pjesë në sulmin fillestar më 13 qershor. Ky sulm i parë ishte ndoshta më shumë spekulativ sesa i vendosur, dhe pas ngjitjes së murit të jashtëm, kryqtarët u zmbrapsën nga ai i brendshëm.
Pas dështimit të sulmit fillestar, u organizua një takim midis udhëheqësve të ndryshëm, në të cilin u ra dakord që një sulm më i bashkërenduar do të nevojitej në të ardhmen. Më 17 qershor, një grup marinarësh gjenovezë nën drejtimin e Guglielmo Embriaco mbërriti në Jaffa dhe u mundësoi kryqtarëve inxhinierë të aftë, dhe ndoshta më kritike, furnizime me dru (të zhveshura nga anijet) për të ndërtuar makineri rrethimi. Morali i kryqtarëve u ngrit kur një prift, Pjetër Desiderius, pretendoi se kishte patur një vizion hyjnor, të Peshkopit Adhemar, duke i udhëzuar ata të agjëronin dhe më pas të marshonin në një kortezh zbathur rreth mureve të qytetit, pas së cilës qyteti do të binte, sipas Historisë biblike të Joshuas në rrethimin e Jerikos. Pas një agjërimi tre-ditor, më 8 korrik kryqtarët kryen kortezhin siç ishin udhëzuar nga Desiderius, duke përfunduar në Malin e Ullinjve ku Pjetri Vetmitari u predikoi atyre, dhe pak më vonë grupimet e ndryshme mbërritën në një pikë pajtimi publik. Lajmi mbërriti shpejt pas kësaj se një ushmuese Fatimide ishte nisur nga Egjipti, duke u dhënë kryqtarëve një nxitje shumë të fortë për të bërë një sulm tjetër mbi qytetin.
Sulmi përfundimtar mbi Jeruzalemin filloi më 13 korrik; Trupat e Raymond sulmuan portën jugore ndërsa kontigjentët e tjerë sulmuan murin verior. Fillimisht Provençalët në portën jugore bënë pak përparim, por kontigjentet në murin verior ia dolën më mirë, me një dëmtim të ngadaltë, por të qëndrueshëm të mbrojtjes. Më 15 korrik, një shtytje përfundimtare filloi në të dy skajet e qytetit dhe përfundimisht muri verior u kap. Në panikun që pasoi, mbrojtësit braktisën muret e qytetit në të dy skajet, duke lejuar që kryqtarët të hynin.
Masakra që pasoi kapjen e Jeruzalemit ka arritur një famë të veçantë. Rrëfimet e dëshmitarëve okularë nga vetë kryqtarët lënë pak dyshime se ka pasur një masakër të madhe pas rrethimit. Sidoqoftë, disa historianë mendojnë se shkalla e masakrës është ekzagjeruar në burimet e mëvonshme mesjetare.
Pas sulmit të suksesshëm në murin verior, mbrojtësit ia mbathën në Malin e Tempullit, të ndjekur nga Tancred dhe njerëzit e tij. Duke mbërritur para se mbrojtësit të mund të siguronin zonën, njerëzit e Tancred sulmuan zonën, duke vrarë shumë nga mbrojtësit, ndërsa pjesa tjetër u strehua në Xhaminë Al-Aksa. Tancred më pas i dha fund masakrës, duke u ofruar atyre në xhami mbrojtjen e tij. Kur mbrojtësit në murin jugor dëgjuan për rënien e murit verior, ata ia mbathën në kështjellë, duke lejuar që Raymond dhe Provençalët të hynin në qytet. Iftikhar al-Dawla, komandanti i garnizonit, arriti një marrëveshje me Raymond, duke e dorëzuar kështjellën në këmbim të garancisë së kalimit të sigurt në Ascalon.
Therja vazhdoi për pjesën tjetër të ditës; Muslimanët u vranë pa dallim, dhe hebrenjtë që ishin strehuar në sinagogën e tyre vdiqën kur ajo u dogj nga kryqtarët. Të nesërmen, të burgosurit e Tancred në xhami u masakruan. Sidoqoftë, është e qartë se disa myslimanë dhe hebrenj të qytetit i mbijetuan masakrës, ose u arratisën ose u kapën rob për t'u shpenguar. Letra e pleqve Karaite të Askalonit jep detaje për hebrenjtë e Askalonit duke bërë përpjekje të mëdha për të shpenguar robër të tillë hebrenj dhe për t'i dërguar ata të sigurt në Aleksandri. Popullsia e krishterë lindore e qytetit ishte dëbuar para rrethimit nga guvernatori, dhe kështu i shpëtoi masakrës.
Themelimi i Mbretërisë së Jeruzalemit
djathtas|parapamje|200x200px| Grafiti kryqtarësh në [[Kisha e Varrit të Shenjtë|Kishën e Varrit të Shenjtë, Jeruzalem]] Më 22 korrik, u mbajt një këshill në Kishën e Varrit të Shenjtë për të vendosur qeverisjen për Jeruzalemin. Vdekja e Patriarkut Grek nënkuptonte se nuk kishte asnjë kandidat të dukshëm kishtar për të krijuar një zotëri fetare. Megjithëse Raymond i Toulouse mund të pretendonte se ishte udhëheqësi i shquar i kryqëzatës nga viti 1098, mbështetja ndaj tij ishte zbehur që nga përpjekjet e tij të dështuara për të rrethuar Arqa dhe për të krijuar mbretërinë e tij. Kjo mund të ketë qenë arsyeja pse ai me devotshmëri refuzoi kurorën me arsyetimin se ajo mund të mbahej vetëm nga Krishti. Mund të ketë qenë gjithashtu një përpjekje për të bindur të tjerët të refuzonin titullin, megjithatë Godfrey ishte tashmë i njohur me një pozicion të tillë dhe më bindëse ishte ndoshta ushtria e madhe e trupave nga Lorraine në Jeruzalem, e udhëhequr nga ai dhe vëllezërit e tij, Eustace dhe Baldwin, të cilët ishin vasalë të dinastisë Ardennes-Bouillion. Prandaj, Godfrey u zgjodh, duke pranuar titullin Mbrojtës i Varrit të Shenjtë dhe mori pushtetin laik. Raymond u zemërua nga ky zhvillim dhe u përpoq të kapte Kullën e Davidit para se të largohej nga qyteti.
Beteja e Askalonit
Në gusht veziri al-Afdal Shahanshah zbarkoi një forcë prej 20,000 afrikano-veriorësh në Askalon. Geoffrey dhe Raymond marshuan për të përballur këtë ushtri më 9 gusht për të parandaluar që të rrethoheshin me një forcë prej vetëm 1,200 kalorësish dhe 9,000 ushtarësh këmbësorë. Me inferioritet numerik, frankët filluan një sulm të befasishëm gjatë agimit dhe shpartalluan forcën myslimane me vetbesim të tepruar dhe të papërgatitur. Sidoqoftë, rasti u humb, pasi grindja midis Raymond dhe Godfrey parandaloi një përpjekje të garnizonit të qytetit për t'u dorëzuar ndaj Raymondit më të besuar. Qyteti mbeti në duart e muslimanëve dhe një kërcënim ushtarak për mbretërinë e sapolindur.
Pasojat dhe trashëgimia
djathtas|parapamje|275x275px| [[Shtetet kryqtare pas Kryqëzatës së Parë]] Shumica e kryqtarëve tani e konsideruan pelegrinazhin e tyre të përfunduar dhe u kthyen në shtëpi. Vetëm 300 kalorës dhe 2.000 këmbësorë mbetën për të mbrojtur Palestinën. Ishte mbështetja e kalorësve nga Lorraine që i mundësoi Godfrey të marrë udhëheqjen laike të Jeruzalemit, mbi pretendimet e Raymond. Kur ai vdes një vit më vonë, po ata nga Lorraine penguan legatin papnor, planet e Dagobert të Pizës që Jeruzalemi të bëhej teokraci dhe në vend të kësaj e bënë Baldwin mbretin e parë latin të Jeruzalemit. Bohemond u kthye në Evropë për të luftuar Bizantinët nga Italia, por ai u mund në 1108 në Durrës. Pas vdekjes së Raymond, trashëgimtarët e tij pushtuan Tripolin me mbështetjen gjenoveze. Marrëdhëniet midis shteteve të reja të krijuara kryqtare të qarkut të Edessa dhe principatës së Antiokisë ishin të ndryshueshme: ata luftuan së bashku në humbjen e kryqtarëve në Betejën e Harranit; por Antiokianët pretenduan të drejtën e sundimit dhe bllokuan kthimin e Baldwin pas kapjes rob të tij në betejë. Frankët u angazhuan plotësisht në politikën e Lindjes së Afërt me rezultatin që myslimanët dhe të krishterët shpesh luftuan në anët kundërshtare. Zgjerimit territorial të Antiokisë i erdhi fundi në 1119 me humbjen e madhe ndaj turqve në fushën e gjakut. alt=A map of western Anatolia, showing the routes taken by Christian armies during the crusade of 1101|majtas|parapamje|200x200px| Një hartë e Anadollit perëndimor që tregon rrugët e marra nga ushtritë e krishtera gjatë kryqëzatës së vitit 1101 Megjithatë, kishte shumë që kishin shkuar në shtëpi para se të arrinin në Jeruzalem, dhe shumë që nuk ishin larguar fare nga Evropa. Kur suksesi i kryqëzatës u bë i ditur, këta njerëz u tallën dhe u përbuzën nga familjet e tyre dhe u kërcënuan me shkishërim nga Papa. Në Evropën Perëndimore, ata që i kishin mbijetuar mbërritjes në Jeruzalem u trajtuan si heronj. Roberti i Flanders mori pseudonimin "Hierosolymitanus" (Roberti i Jeruzalemit) falë veprave të tij. Ndër kryqtarët në Kryqëzatën e 1101 ishin Stephen II, Kont i Blois dhe Hugh i Vermandois, të cilët të dy ishin kthyer në shtëpi para se të arrinin në Jeruzalem. Kjo kryqëzatë pothuajse u asgjësua në Azinë e Vogël nga Selxhukët, por të mbijetuarit ndihmuan në përforcimin e mbretërisë me mbërritjen e tyre në Jeruzalem.
Nata llahtar nuk pushtohet nga nata
Nata llahtar nuk pushtohet nga nata : proza poetike, me autor Bajram Dabishevci, red. Dalina S. Doke. Botuar në Prishtinë në vitin 2017 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe. ISBN 9789951736091
Shënime: Letërsia shqipe, proza.
Beaurepaire, Oise
Beaurepaire është një komunë në Francë. Beaurepaire bën pjesë në departamentin Oise të rajonit Picardie. Komuna ka një popullsi prej 56 banorë dhe sipërfaqe 5.07 km².
Accipitridae
Accipitridae, njëra nga tre familjet brenda rendit Accipitriformes (të tjerat janë Pandionidae dhe Sagittariidae ), janë një familje me zogj të vegjël dhe të mëdhenj me fatura të forta dhe morfologji të ndryshueshme bazuar në dietë. Ata ushqehen me një sërë artikujsh pre e insekteve deri tek gjitarët e mesëm, me një numër që ushqehen me karrige dhe disa ushqehen me fruta. Accipitridae ka një shpërndarje kozmopolite, duke u gjetur në të gjitha kontinentet e botës (përveç Antarktidës) dhe një numër grupesh ishujsh oqeanikë. Disa lloje janë migratore.
Shumë zogj të njohur, të tillë si skifterët, shqiponjat, qiftet, parzmore dhe rrënojat e Botës së Vjetër përfshihen në këtë grup. Osprey është vendosur zakonisht në një familje të veçantë (Pandionidae), siç është edhe zogu sekretar (Sagittariidae), dhe pirgjet e Bota e Re gjithashtu zakonisht konsiderohen tani si një familje ose rend i veçantë. Të dhënat e kariotipeve tregojnë se akipitridet e analizuara janë me të vërtetë një grup monofletik i veçantë, por nëse ky grup duhet të konsiderohet një familje ose një ose disa renditje (ve) më vete është një pyetje akoma për t’u zgjidhur.
Qarku Marvejols
Qarku Marvejols është një qark në Francë.
Të përshendesin të vdekurit
Të përshendesin të vdekurit : poezi me autor Bajram Dabishevci. Botuar në Prishtinë në vitin 2017 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe. ISBN 9789951736084
Viitasaari
Viitasaari (Viitasaaren kaupunki), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën, dhe është pjesë e rajonit Finlanda Qendrore.
Të përshendesin të vdekurit
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Ryan McBride
Ryan McBride (15 dhjetor 1989 – 19 mars 2017) ishte futbollistë irlandezë i cili ka luajtur si mbrojtës. Ai u gjet i vdekur në shtëpinë e tij më 19 mars 2017.
Në moçal gjaku ra hëna e po fle
Në moçal gjaku ra hëna e po fle : poezi, me autor Bajram Dabishevci, red. Amarda Sopi. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe. ISBN 9789951736169
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Baslieux
Baslieux është një komunë në Francë. Baslieux bën pjesë në departamentin Meurthe-et-Moselle të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 573 banorë dhe sipërfaqe 10.17 km².
Java e Bibliotekës në Kosovë : Prishtinë, 11-15 prill 2017
Java e Bibliotekës në Kosovë : Prishtinë, 11-15 prill 2017 : edicioni 15 = Library week in Kosova : Prishtinë, 11-15 April, 2017. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga BKK "Pjetër Bogdani". Libri ka 234 faqe dhe me foto. ISBN 9789951130745
Shënime: Bibliotekonomia, biblioteka, konferenca.
Bergesserin
Bergesserin është një komunë në Francë. Bergesserinbën pjesë në departamentin [[Saône-et-Loire]] të rajonit [[Bourgogne]]. Komuna ka një popullsi prej 271 banorë dhe sipërfaqe 7.22 km².
Po plas për dritë dielli
Po plas për dritë dielli : proza satirike, ese, poezi tematikë aforistike. Libër me autor Bajram Dabishevci, red. Dalina S. Doke. Botuar në Prishtinë në vitin 2017 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe. ISBN 9789951736138
Vimpeli
Vimpeli (Vimpelin kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincënFinlanda Perëndimore, dhe është pjesë e rajonit Ostrobothnia Jugore.
Po plas për dritë dielli
Shënime: Letërsia shqipe, proza satirike, poezia.
Ushtria Gjermane (1935–1945)
__NOINDEX__ parapamje|227x227px|Etiketa e helmetës së përdorur nga ushtria gjermane në mesin e viteve 1940. Ushtria Gjermane (gjermanisht: Heer) ishte përbërësi i forcave tokësore të Wehrmacht-it, Forcave të Armatosura të rregullta të Gjermanisë naziste, nga viti 1935 deri sa pushoi së ekzistuari në 1945 dhe më pas u shpërbë zyrtarisht në gusht 1946. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, gjithsej rreth 13.6 milionë ushtarë shërbyen në ushtrinë gjermane. Personeli i ushtrisë përbëhej nga vullnetarë dhe rekrutët.
Vetëm 17 muaj pasi Adolf Hitleri shpalli programin gjerman të riarmatimit në 1935, ushtria arriti qëllimin e saj të parashikuar prej 36 divizionesh. Në vjeshtën e vitit 1937 u formuan edhe 2 trupa të tjera. Në vitin 1938 u formuan 4 trupa shtesë me përfshirjen e 5 divizioneve të Ushtrisë Austriake pas Anschluss në mars. Gjatë periudhës së zgjerimit të saj nën Hitlerin, Ushtria Gjermane vazhdoi të zhvillonte konceptet e pionierëve gjatë Luftës së Parë Botërore, duke kombinuar asetet tokësore dhe ajrore në forcat e armatosura të kombinuara. E shoqëruar me metoda operacionale dhe taktike si rrethimet dhe "beteja e asgjësimit", ushtria gjermane arriti fitore të shpejta në dy vitet e para të Luftës së Dytë Botërore, një stil i ri lufte i përshkruar si Blitzkrieg (luftë rrufe) për shpejtësinë dhe fuqinë e tij shkatërruese.
Lotët e Shqipërisë
Lotët e Shqipërisë : poezi, me autor Bajram Dabishevci. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Elizabeth Eden
Elizabeth Debbie Eden (lindur në 19 gusht 1946- 29 shtator 1987) ishte një grua transgjinore amerikane e cila u bë e njohur përmes të dashurit të saj John Wojtowicz, i cili tentoi të grabiste një bankë për të marrë lekë për ndërhyrjen kirurgjikale të ndryshimit të seksit. Kjo histori u ekranizua në filmin me titull Dog Day Afternoon (1975), të drejtuar nga regjisori Sidney Lumet. Personazhi i Leon Shermer, i luajtur nga aktori Chris Sarandon, bazohet në karakterin e vërtetë të Eden.
Biografia
Eden lindi në 19 gusht 1946, në Ozone Park, Queens.
Raporti me Wojtowicz
Eden u takua me Wojtowicz në 1971 në Nju-Jork. Të dy, Elizabeth në një fustan të gjatë dhe John në një kostum ushtarak, u martuan në një ceremoni dasmore po të njëjtin vit. Pas një serie tentativash për vetëvasje që Wojtowicz aludoi se lidheshin me pamundësinë ekonomike për të realizuar operacionin e ndryshimit të seksit, Eden u shtrua në një spital psikiatrik.
Vitin pasues, në 22 gusht 1972 Wojtowicz tentoi të grabiste një nëndegë të bankës Chase Manhattan në Brooklyn. Eden nuk ishte në dijeni për këto plane. Pas tentativës së dështuar të grabitjes së bankës, Wojtowicz u arrestua dhe u dënua me 20 vite burg, por u lirua në prill 1978. Filmi me titull Dog Day Afternoon dëfton se Sonny (personazhi i bazuar mbi Wojtowicz) shpreh dëshirën dhe vullnetin që në rast se ai do të largohej nga jeta, siguraconi i tij shëndetësor të shkonte tek Eden, në mënyrë që kjo e fundit të paguante për operacionin. Në jetën reale, Wojtowicz u pagua me shumën prej 7500$, plus 1% të përfitimeve neto të filmit për të drejtat e autorësisë për historinë, të cilat ai ia dha Eden për të paguar për kirurgjinë.
Eden iu nënshtrua operacionit për ndryshimin e seksit dhe u martua me dikë tjetër, ku më pas u divorcuan.
Vdekja dhe trashëgimia
Eden vdiq për shkak të SIDA, në 29 shtator 1987, në moshën 41 vjeçare në spitalin Genesee Hospital në Rochester, Nju-Jork. Letrat e saj personale së bashku me fotot iu dhanë donacion pas vdekjes Arkivit Kombëtar të Historisë së komunitetit LGBTIQ në Nju-Jork në 14 qershor 1990.
Shqipëri, ti di ku të kam lënë çelësin!
Shqipëri, ti di ku të kam lënë çelësin! : poezi, me autor Bajram Dabishevci, red. Amarda Sopi. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 200 faqe. ISBN 9789951736190
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Nina Simone Sings the Blues
Sings the Blues (1967) është një album nga këngëtarja/pianistja/tekstshkruesja Nina Simone. Ky ishte albumi i parë i Simone-s për RCA Records pasi më parë kishte regjistruar në studiot Colpix Records dhe Philips Records. Albumi u lëshua sërish në vitin 2006 me disa këngë shtesë, dhe është ri-paketuar në vitin 1991 nga RCA/Novus si një përmbledhje me 17-këngë nën titullin The Blues.
Sytë qenkan si një palë këpucë!
Sytë qenkan si një palë këpucë! : proza, me autor Bajram Dabishevci. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 216 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, proza.
47 poezi dashurie dhe 1 elegji mallkimi
47 poezi dashurie dhe 1 elegji mallkimi libër me autor Bajram Dabishevci. Botuar në Prishtinë në vitin 2018 nga "Pjetër Bogdani". Libri ka 126 faqe. ISBN 9789951736237
Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Baslieux-lès-Fismes
Baslieux-lès-Fismes është një komunë në Francë. Baslieux-lès-Fismes bën pjesë në departamentin Marne të rajonit Champagne-Ardenne. Komuna ka një popullsi prej 296 banorë dhe sipërfaqe 5.62 km².
Marina Elliott
Marina Elliott është antropologe-biologe kanadez, e cila njihet si një nga gjashtë eksploruesit nëntokësor të ekspeditës Rising Star.
Eliott është diplomuar në Master dhe PhD për antropologjisë biologjike në Universiteti i Simon Fraser të British Columbia-s, Kanada. Elliott është pjesmarrëse në gërmimet e Liqenin Baikal në Siberinë jugore dhe në sitin arkeologjik më verior të SHBA-së: Nuvuk në Point Barrow, Alsaka.
Gjatë punës së saj studimore të Doktoratës në vitin 2013, Eliott u zgjedhë për të qenë pjesë e një ekipi të vogël shkencëtarësh për të gërmuar në shpellën Rising Star pranë Johanesburg-ut, Afrikë e Jugut. Sfondi i saj në arkeologji, përvoja speleologjike dhe aftësia për tu futur në hapësira të ngushta e bënë Elliott një pjestare ideal për të qenë pjesë e ekipit.
Aktualisht, ajo është studiuese në Institutin e Studimeve Evolucionare, Universiteti i Witwatersrand, Johanesburg, e angazhuar me gërmimet përreth shpellës Rising Star. Studimet e Elliott janë të përqendruara në arkeologji dhe anatomin e skeletit njerëzorë, antropologjinë mjeko-ligjore dhe arkeologjinë e vdekjes dhe varrimit.
Çmime
Në vitin 2016, Elliott mori çmimin National Geographic Society Emerging Explorer. "Programi njeh dhe mbështet shkenctarët e dalluar të talentuar dhe frymëzues, ruajtësve, rrëfyesit dhe novatorët të cilët kanë sjell ndryshime që në  fillimet e karrierës së tyre."
Nørresundby
Nørresundby është vendi i Lindholm Høje dhe terrenit të varrimit nga epoka e hekurt gjermane dhe koha e Vikingëve.
Nørresundby ka shumë klube sportive, sidomos Lindholm IF, skuadra më e lartë e futbollit e të cilëve në sezonin 2013-14 luan në nivelin e katërt më të lartë daneze, Danmarksserien.
Bergheim, Haut-Rhin
Bergheim është një komunë në Francë. Bergheimbën pjesë në departamentin Haut-Rhin të rajonit Alsace. Komuna ka një popullsi prej 1881 banorë dhe sipërfaqe 19.16 km².
Virolahti
Virolahti (Virolahden kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Jugore, dhe është pjesë e rajonit	Kymenlaakso.
Samerkandi
Semerkand (Uzbekisht: Самарқанд Samarqand) është një qytet në jug të Uzbekistanit. Megjithëse nuk ka asnjë provë të drejtpërdrejtë se kur u themelua Semerkand; disa teori propozojnë që ajo u themelua midis shekujve 8 dhe 7 pes. Duke përparuar nga vendndodhja e tij në Rrugën e Mëndafshit midis Kinës dhe Detit Mesdhe, në disa raste Semerkand ishte një nga qytetet më të mëdha të Azisë Qendrore.
Në kohën e Perandorisë Ahaemenid të Persisë, ajo ishte kryeqyteti i satrapisë Sogdiane. Qyteti u pushtua nga Aleksandri i Madh në vitin 329 pes, kur u njoh si Markanda, që u shqiptua në greqisht si (Μαράκανδα). Qyteti u qeveris nga një pasardhësit e sundimtarëve iranianë dhe turkik derisa u pushtua nga mongolët nën Xhingis Hanit në 1220. Sot, Samarkand është kryeqyteti i Rajonit Samerkand dhe një nga qytetet më të mëdha të Uzbekistanit.
Qyteti është vendlindja e Rilindjes Timurid. Në shekullin e 14-të, Timuri e bëri atë kryeqytetin e perandorisë së tij dhe vendin e mauzoleumit të tij, Gur-e Amir. Xhamia Bibi-Hanëm, e rindërtuar gjatë epokës sovjetike, mbetet një nga monumentet më të dukshme të qytetit. Sheshi Registan i Semerkandit ishte qendra antike e qytetit dhe kufizohet nga tre ndërtesa monumentale fetare. Qyteti ka ruajtur me kujdes traditat e zanateve antike: qëndisje, punime ari, endje mëndafshi, gdhendje bakri, qeramika, gdhendje druri dhe pikturë druri. Në vitin 2001, UNESCO shtoi qytetin në listën e Trashëgimisë Botërore si Samarkand - Kryqëzim i Kulturave.
Semerkandi i tanishëm është i ndarë në dy pjesë: qyteti i vjetër dhe qyteti i ri, i cili u zhvillua gjatë ditëve të Perandorisë Ruse dhe Bashkimit Sovjetik. Qyteti i vjetër përfshin monumente historike, dyqane dhe shtëpi të vjetra private, ndërsa qyteti i ri përfshin ndërtesa administrative së bashku me qendrat kulturore dhe institucionet arsimore.
Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)
Gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave, pilotët gjermanë u trajnuan fshehurazi në kundërshtim me traktatin në bazën ajrore Lipetsk në Bashkimin Sovjetik. Me ngritjen e Partisë Naziste dhe refuzimin e Traktatit të Versajës, ekzistenca e Luftwaffe-s u pranua publikisht më 26 shkurt 1935, pak më shumë se dy javë përpara se kundërshtimi i hapur i Traktatit të Versajës përmes riarmatimit dhe rekrutimit gjerman të shpallej më 16 mars. Legjioni Condor, një detashment Luftwaffe i dërguar për të ndihmuar forcat nacionaliste në Luftën Civile Spanjolle, i dha forcës një terren të vlefshëm testimi për taktika dhe avionë të rinj. Pjesërisht si rezultat i kësaj përvoje luftarake, Luftwaffe ishte bërë një nga forcat ajrore më të sofistikuara, më të avancuara teknologjikisht dhe me përvojë në betejë në botë kur shpërtheu Lufta e Dytë Botërore në vitin 1939. Në verën e vitit 1939, Luftwaffe kishte njëzet -tetë Geschwader (krahë). Luftwaffe operonte gjithashtu njësi parashutiste Fallschirmjäger.
Luftwaffe rezultoi i rëndësishëm në fitoret gjermane në të gjithë Poloninë dhe Evropën Perëndimore në 1939 dhe 1940. Gjatë Betejës së Britanisë, megjithatë, pavarësisht se shkaktoi dëme të rënda në infrastrukturën e RAF dhe, gjatë Blitz-it pasues, duke shkatërruar shumë qytete britanike, forcat ajrore gjermane nuk arriti të godiste britanikët e rrethuar në nënshtrim. Nga viti 1942, fushatat e bombardimeve aleate shkatërruan gradualisht krahun luftarak të Luftwaffe. Nga fundi i vitit 1942, Luftwaffe përdori mbështetjen e tepërt të saj tokësore dhe personelin tjetër për të ngritur divizionet e fushës së Luftwaffe. Përveç shërbimit të saj në Perëndim, Luftwaffe operonte mbi Bashkimin Sovjetik, Afrikën e Veriut dhe Evropën Jugore. Pavarësisht përdorimit të vonuar të avionëve të avancuar turbojet dhe raketave për shkatërrimin e bombarduesve aleatë, Luftwaffe ishte i mbingarkuar nga numrat superiorë të aleatëve dhe taktikat e përmirësuara, si dhe nga mungesa e pilotëve të trajnuar dhe karburantit të aviacionit. Në janar 1945, gjatë fazave mbyllëse të Betejës së Bulge, Luftwaffe bëri një përpjekje të fundit për të fituar epërsinë ajrore dhe u ndesh me dështim. Me pakësimin e shpejtë të furnizimeve të naftës, naftës dhe lubrifikantëve pas kësaj fushate, dhe si pjesë e të gjithë forcave ushtarake të kombinuara të Wehrmacht në tërësi, Luftwaffe pushoi së qeni një forcë luftarake efektive.
Luftwaffe ishte thellësisht i përfshirë në krimet e luftës naziste. Në fund të luftës, një përqindje e konsiderueshme e prodhimit të avionëve e kishte origjinën në kampet e përqendrimit, një industri që punësonte dhjetëra mijëra të burgosur. Kërkesa e Luftwaffe për punë ishte një nga faktorët që çoi në dëbimin dhe vrasjen e qindra mijëra hebrenjve hungarezë në 1944. Luftwaffe bombardonte shpesh objektiva joushtarake, Oberkommando der Luftwaffe organizoi eksperimente njerëzore naziste dhe trupat tokësore të Luftwaffe kryen masakrat në Itali, Greqi dhe Poloni.
Bergholtz
Bergholtz është një komunë në Francë. Bergholtzbën pjesë në departamentin Haut-Rhin të rajonit Alsace. Komuna ka një popullsi prej 1069 banorë dhe sipërfaqe 4.24 km².