Varanasi
Periudha Britanike
Ishte nga shekulli i XVII që këtu u vendosën kolonitë më të mëdha të brahmanëve maharashtrian dhe me ta erdhi po ashtu edhe mësimi vedik. Pas vitit 1680 mbretëria Maratha zëvendësoi raxhputët si dhuruesit kryesorë të tre vendeve të shenjta, Varanasit, Allahabadt dhe Gayas. Një valë e re rilindjeje kulturore e përfshiu Varanasin gjatë shekullit të XVIII nën ndikimin e mbretërisë Maratha (1734-85), që në thelb e rindërtoi qytetin. Qyteti, që kishte strehuar heroi rebel marathas, Shivaji, në sfidën e tij ndaj pushtetit mogul, tani u bë marrës i mirënjohjes, pasurisë, aftësisë dhe energjisë së mbretërisë Maratha. Historiani Altekar në 1947 në një shënim shkroi se “Varanasi modern është gjerësisht një krijim i Marathasve”. Bajirao Peshva I (1720-40) mori patronazhin e ndërtimit të ghateve Manikarnika dhe Dashashvamedha dhe lagjeve të afërta të banuara. Një numër gatesh, pellgjesh uji dhe tempujt e shquar të Vishvanathas, Trilochanas, Annapurnas, Sakshi Vinayakas dhe Kala Bhairavas u rindërtuan gjatë patronazhit Maratha. Mbretëresha Ahilyabai e Indores ndërtoi Tempullin e tanishëm Vishvanatha në vitet 1775-76. Me ndërtimin njëri pas tjetrit të ghateve, u ngritën tempujt, qyteti rifitoi qetësinë e tij dhe u rigjallërua sistemi i tij arsimor. Me rënien e qeverisë në Delhi në fillim të shekullit të XVIII, Varanasi në fillim ra nën sundimin e Nawabëve të Oudhit në vitin 1722 dhe më vonë u bë një seli e Mansaramit (1730-8), themeluesit të shtetit Baranas Raxh në vitin 1738. Pasuesi i tij Balwant Singh-u (1738-70) në vitin 1739 mori pushtetin në mënyrë të zgjuar nga Nawabi duke krijuar një shtet të pavarur të çifligut të tij, që për rreth dyzet vjet mbeti qendra e vëmendjes dhe burimi i shqetësimeve për East India Company. Në vitin 1763 ai ndërtoi një Fortesën e Ramnagarit mbi anën tjetër të lumit Gang, duke e zhvendosur selinë e pushtetit nga Gangapuri në Ramanagar. Tensionet midis dy forcave arritën kulmin në vitin 1781, kur Chet Singhu (1770-81), djali i Balwant Singhut, uzurpoi fronin dhe e vendosi Lord Warren Hastings në telashe serioze. Megjithatë në vitin 1775 Varanasi iu dorëzua East India Company nga Nawab i Oudhit, Asaf-ud-daula dhe më në fund në vitin 1794 Varanasi u vu nën administrimin britanik me një juridiksion të kufizuar të njohur si ‘the Banaras State’. Pamja e qytetit të shenjtë ndryshoi përsëri në mënyrë të konsiderueshme nën sundimin britanik. Zona urbane e qytetit vijoi të zhvillohej përgjatë lumit në drejtim të jugut dhe perëndimit. U ndërtuan ura me mure mbi lumin Gang dhe Varana, shumë pellgje si Benia, Maidagini, Macchodari dhe Godaulia Nala u thanë dhe u zëvendësuan nga parqe ose rrugë, ndërsa shumë shtëpi u shaktërruan për të zgjeruar rrugët në qendër të qytetit. Rrugët e gjera u ndërtuan përmes qytetit në vijat ku më parë kalonin rrugica të ngushta. Rruga Dashashvamedha-Luxa u ndërtuar duke u shtrirë në perëndim nga lumi drejt stacionit hekurudhor të kazermës (tani të quajtur Nyja e Varanasit). Me ngadalë qyteti mori formën e tij të tanishme. James Prinsep (1799-1840), publikoi censusin e parë të përpunuar të qytetit dhe bëri gjithashtu hartën më autentike të tij në vitin 1822. Për më tepër, në hartë ai kishte dhënë gjithashtu edhe gjerësitë dhe gjatësitë e 90 tempujve të rëndësishëm dhe vendosi në hartë itinerarin e udhëtimit Vishvanath Antargriha dhe tempujt dhe faltoret përgjatë tij. Për herë të parë në anglisht James Prinsep (1831) publikoi një libër të ilustruar. Sundimi britanik solli një ndryshim të rëndësishëm në modelin e lashtë pandit-student të mësimit që kishte mbizotëruar në Varanasi për rreth 2,500 vjet. Me aprovimin e Guvernatorit të Përgjithshëm Britanik Warren Hastings në vitin 1791, Jonathan Duncan, një banor britanik i Varanasit, u themelua një kolegj sanskrit Pathshala dhe në vitin 1853 godinat e kolegjit u ndërtuan në Stilin Gotik. Nisma më e vjetër arsimore vendase i takon Jay Narayan Ghosal-it, një pronar i pasur tokash nga Bengali, që me përkrahjen britanike themeloi një shkollë në vitin 1814. Mbi linja të ngjashme në vitin 1898 Annie Besant, themeluesja e Theosophical Society in India nisi një Kolegj Qendror Hindu, një kampua që mundësonte të ishte vetëm bërthama e një universiteti në zhvillim. Në vitin 1916, Nën mbreti i Indisë, Lord Hardinge, vendosi gurin e themeleve të atij që do të bëhej një nga universitetet më të mëdha dhe më të bukur në Azi, Banaras Hindu University. Një tjetër aspekt i Periudhës Britanike ishte zgjerimi i veprimtarisë së misionarëve të krishterë. Në vitin 1816, The Baptist Society u bë trupa e parë e krishterë që futi një mision në qytetin e shenjtë. The Church Missionary Society e Kishës Anglikane kishte nisur punën në Varanasi duke filluar në vitin 1817 dhe hapi një kishë në Sigra dhe një tjetër në qendër të qytetit në kryqëzimin Godaulia. The London Missionary Society ishte e vendosur në kazermën britanike duke filluar në vitin 1820. Më vonë në të njëjtin shekull, the Wesleyan Missionary Society nisi misionin e saj në Varanasi dhe the Zenana Bible and Medical Mission nisi një spital për gratë. Në vitet 1816-17 mbreti Jayanarayan Ghosal (i Bengalit) hapi shkollën e parë angleze, të emërtuar sipas tij Jayanarayan School. Në vitin 1822 James Prinsep (1799 - 1840) realizoi censusin dhe hartën e parë të qytetit. Në vitin 1843 u themelua Shkolla Sanskrite Ranavira, ndërsa në vitin 1845 u themelua Spitali Hindu Marwari. Në vitin 1852 Gauraiya Shahi proteston nën udhëheqjen e Bhauji dhe Visheshvar Janit, për të ndaluar shkatërrimin e portave të qytetit për bërjen e rrugëve; megjithatë 12 portat (phataka) u shkatërruan. Në vitin 1853 u ndërtua godina kryesore e Universitetit Sanskrit në Stilin Gotik. Në vitin 1866 u krijua dhe organizua Bordi Bashkiak, në vitin 1872 u zhvillua censusi i parë zyrtar i qytetit, ndërsa në vitet 1875-76 u themelua godina e Bashkisë. Në vitin 1883 u krijua Bordi i Distriktit, ndërsa në vitin 1888 u themelua Church Missionary Society. Më 8 prill 1891 u shkatërrua Tempulli i Ramas në Bhadaini për të ndërtuar stacionin e pompimit të ujit, që rezultoi në lëvizjen e protestës Ramahalla. Më 15 prill tempulli i shkatërruar rindërtohet brenda natës nga banorët e qytetit. Në vitet 1897-98 u themelua Kolegji Hindu (Central Hindu School) nga Anne Besent. Në vitin 1917 Mahatma Gandi mbajti fjalimin e tij të parë politik në Banaras Hindu University, ndërsa në vitin 1920 u themelua nga Mahatma Gandhi Kashi Vidyapitha. ===Pas pavarësisë=== India e fitoi pavarësinë nga sundimi i Britanisë më 15 gusht 1947 dhe shpalli një shtet republikan më 26 janar 1950. Qën nga viti 1947 në qytet nuk u regjistrua ndonjë ndryshim në morfologjinë urbane të qytetit. Më 15 tetor 1949 distrikti i Varanasit mori formën e tij të tanishme me bashkimin e shtetit të mëparshëm të Varanasit (Kashi raxhi) dhe qyteti i Varanasit u bë qendra e tij administrative. Në vitin 1948 u formuan The Banaras Improvement Trust për bërjen e ‘Master Planit të Varanasit’ dhe në vitin 1951 u pregatit plani. Atij ju bënë rishikime dhe modifikime në vitet 1973 dhe 1982 kur u përgatit rishikimi i planeve. Asnjë nga këta plane nuk u zbatua; të gjithë u shtynë dhe u bënë rekomandime për rishikime të mëtejshme. Më 26 shkurt 1996 u propozua për herë të parë planifikimi i zonave të trashëgimisë dhe ruajtjes. Ky plan u aprovua nga Qeveria e Uttar Pradeshit në korrik 2001. Në këtë plan identifikohen pesë zona kulturore me qëllim që të kenë një trajtim të veçantë. Ndërsa në vitin 2011 ky master plan u rishikua përsëri. Në vitin 1961 u krijua Diesel Locomotive Works (DLW) me bashkëpunimin teknik nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës; ky është njësia e vetme e industrisë së rëndë në distrikt. Në vitet 1960 dhe 1970, u ndërtuan Sarnath Institute of Higher Tibetan Studies që në vitin 1988 u bë universitet dhe shumë manastire budiste si ai kinez, tajlandez dhe japonez. Në vitin 1992 u hap një Observator i ri Hindu në kompleksin e Universitetit Sanskrit Sampurnananda. Në vitin 1999 në Sarnath hapet më 29 tetor Vajra Vidya Samsthani. Pesë institucioneve të arsimit të lartë, Universiteti Sanskrit Sampurnananda, Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith, Central Institute of Higher Tibetan Studies, the Parshvanatha Jain Institute dhe Jamia Salfia Darul-Islamia u është dhënë statusi i universiteteve të njohur zyrtarisht nga Komisioni i Lejeve Universitare.