cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aisonville-et-Bernoville
Aisonville-et-Bernoville është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Aisonville-et-Bernoville ka një popullsi prej 265 banorë dhe sipërfaqe 8.73 km², me një dendësi prej 30 banor/km².
Ati
Atë, i ati ose baba/i është prindi mashkull i fëmijës. Përveç lidhjeve prindërore të një babai me fëmijët e tij, ai mund të ketë marrëdhënie prindërore, ligjore dhe shoqërore ashtu si edhe disa të drejta dhe detyrime. Një baba adoptues është një mashkull i cili është bërë prindi i fëmijës nëpërmjet procesit ligjor të adoptimit. Një baba biologjik është kontribuesi gjenetik mashkullor në krijimin e foshnjës, nëpërmjet marrëdhënies seksuale ose dhurimit të spermës. Babai biologjik mund të ketë detyrime ligjore ndaj një fëmije që nuk është rritur prej tij, siç është detyrimi i mbështetjes financiare. Një baba i supozuar është një burrë, marrëdhënia biologjike e të cilit me një fëmijë, ende nuk është vërtetuar. Njerku është një mashkull që është bashkëshorti i nënës së fëmijës dhe ata mund të formojnë një njësi familjare, por që në përgjithësi nuk kanë të drejtat dhe përgjegjësitë ligjore të një prindi në lidhje me fëmijën. Termat më të shpeshtë me të cilët fëmija i drejtohet babait jane: bab, babi, baba, babush, bush, etj.
Lista e Pallateve të Raxhastanit
Shteti indian i Raxhastanit është i famshëm për havelit, fortesat dhe pallatet e tij historikë. Disa nga pallatet e tij janë:
Tanana, Alaska
Tanana, Alaska (Tanana) është një qytet në qarkun Yukon-Koyukuk të shtetit federal Alaska, SHBA. Në Tanana, Alaska jetojnë 275 banorë (2007), dhe dendësia e popullisë është 10.3 banor/km2 (26.6 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 40.3 km2 (15.6 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 63 m (207 ft).
Kiseru
Në mënyrë tipike pjesa e gojës dhe tas janë bërë nga metali, me një bosht tubash prej druri ose bambuje që shtrihet në mes. Tasi është shumë më i vogël se ai i tubave të stilit perëndimor. Për shkak se çdo kiseru është në thelb një shufër me skaje metalike, kiseru jashtëzakonisht i gjatë mund të mbahej si armë, veçanërisht nga samurai kabukimono i ngjashëm me gangsterët e periudhës Edo. Shumë kiseru janë gdhendur me detaje të hollësishme nga artizanë të aftë dhe ishin një simbol i statusit për pronarin.
Duhani ka qenë i njohur në Japoni që nga vitet 1570 në fillim. Deri në fillim të shekullit të 17-të, kiseru ishte bërë mjaft e njohur për t'u përmendur në disa libra shkollorë Budistë për fëmijë. Kiseru evoluoi së bashku me pajisjet dhe përdorimin e temjanit të lidhur me ceremoninë japoneze të temjanit: kōdō:
Gjatë një seance të pirjes së duhanit, duhanpirësi do të vinte në tas një top me duhan kizami me fije, do ta ndizte në zjarr qymyrguri, pastaj do ta hidhte hirin në enën e hirit.
Gjatë periudhës Edo, armët shpesh përdoren si objekte për të fajësuar statusin financiar të një personi. Meqenëse personat e zakonshëm ishin të ndaluar të mbanin armë më të mprehta, një kiseru i hollësishëm i mbartur nga beli shpesh i shërbente qëllimit. Pas restaurimit të Meixhi dhe shfuqizimit të sistemit të kastës, shumë zejtarë që më parë kishin punuar në dekorimin e shpatave, kaluan në hartimin e kiseru dhe netsuke për kutitë e duhanit.
Fjala "kiseru" sot përdoret më shpesh për t'iu referuar praktikës së mashtrimit të sistemit hekurudhor duke blerë dy bileta të lira për të kaluar portat hyrëse dhe dalëse, ndërsa nuk paguan distancën midis tyre. Kjo krahasohet me një kiseru pasi në skajet ka vetëm metal, dhe asgjë në mes, një metaforë që tregon se paratë (metali) mbulojnë vetëm fillimin dhe mbarimin.
Legjislatura e 26-të e Shqipërisë
Legjislatura e njëzet e gjashtë e Shqipërisë e njohur zyrtarisht si Legjislatura e V Pluraliste e Shqipërisë ishte legjislatura e Shqipërisë e dalë pas zgjedhjeve parlamentare shqiptare të 2001 të organizuara për deputetët në Kuvendin e Shqipërisë. Partia e kryeministrit Ilir Meta, PS, mori shumicën prej 83 deputetësh.
Legjislativi i 26-të
Dy partitë më të mëdha politike në Shqipëri janë Partia Socialiste (PS) dhe Partia Demokratike (PD). Më poshtë është lista e partive politike dhe aleancave me përfaqësim në Parlament deri në zgjedhjet e 3 shtatorit 2001:
Nadezhda Petroviq
Nadezhda Petroviq (Cirilike serbe: Надежда Петровић Nadežda Petrović; 11/12 tetor 1873 - 3 prill 1915) ishte një piktore serbe e fundit të shekullit 19 deri në fillim të shekullit të 20. Konsiderohet si artistja më e famshme e rrymës së impresionizmit, duke qenë dhe artistja femër më e rëndësishme e asaj periudhe. Lindur në Čačak, Petroviq u shpërngul në Beograd në rininë e saj, ku dhe ndoqi shkollën e vajzave për studimet e larta. E diplomuar në 1891 ajo dha mësimdhënie për një periudhë derisa u zhvendos në Mynih për të studiuar së bashku me artistin slloven Anton Ažbe. Midis 1901 dhe 1912 puna e saj u ekspozua në shumë galeri të qyteteve përqark Evropës.
Në vitet e mëvonshme të jetës së saj, Petrović kishte pak kohë për të pikturuar dhe prodhoi vetëm pak punime artistike. Në 1912 ajo doli vullnetare për të qenë infermiere gjatë shpërthimit të luftërave ballkanike. Ajo shërbeu si infermiere për ushtarët serbë deri në 1913, kur ajo u sëmur me kolerë dhe tifo. Me fillimin e Luftës së Parë Botërore ajo nisi të punojë sërisht në mënyrë vullnetare si infermiere në ushtrinë serbe, por vdiq për shkak të tifos në 3 prill 1915.
Biografia
Nadežda Petrović ka lindur në Čačak, Principata e Serbisë më 11 ose 12 tetor 1873 nga i ati Dimitrije dhe e ëma Mileva Petrović. Babai i saj mësoi art dhe letërsi dhe donte të mbledhte vepra arti. Më vonë ai punoi si mbledhës i taksave dhe shkroi për pikturën. Nëna e saj Mileva ishte një mësuese e shkollës dhe një e afërme e politikanit të shquar serb Svetozar Miletiq. Babai i saj më vonë gjeti punë në financa dhe në politikë. Ai u sëmur në fund të viteve 1870, duke detyruar familjen të shkojë në qytetin e Karanovac (Kraljevo moderne) përpara se të zhvendoseshin përfundimisht në Beograd më 1884. Këtu ata jetonin në shtëpinë e gjyshit Petroviç, Maksim. Shtëpia në të cilën ata jetonin u shkatërrua më vonë nga Luftwaffe gjatë Luftës së Dytë Botërore. Duke shfaqur shenja për të qenë një artiste e talentuar, Petrović më vonë u udhëzua nga Djordje Krstiq dhe mori pjesë në shkollën e grave të arsimit të lartë, prej nga u diplomua më 1891. Më 1893 ajo u bë mësuese e artit në shkollë dhe më vonë shkoi në Universitetin e Grave në Beograd. Më pas, ajo mori një bursë nga Ministria e Arsimit e Serbisë për të studiuar artin në shkollën private të Anton Abeit në Mynih. Këtu takoi piktorët Rihard Jakopič, Ivan Grohar, Matija Jama, Milan Milovanoviq, Kosta Milićević dhe Borivoje Stevanoviq. Ajo gjithashtu hasi pionierë të artit modern si Wassily Kandinsky, Alexej von Jawlensky, Julius Exter dhe Paul Klee, dhe u prek thellë nga puna e tyre. Ndërsa në Mynih, ajo i dërgoi rregullisht letra prindërve të saj në Serbi dhe gjithmonë kërkoi që ata të dërgonin gazetat dhe librat e saj që detajonin ngjarjet më të fundit në vend. Përkushtimi i saj për artin e saj mori një taksë mbi jetën e saj personale, dhe në 1898 ajo e thirri angazhimin e saj në një nëpunës civil pasi nëna e njeriut kërkonte një pritje të papranueshme të lartë. Petroviç u kthye në Serbi në vitin 1900 dhe vizitoi rregullisht muzetë dhe galeritë, ndoqi koncerte dhe prodhime teatrore. Ajo gjithashtu i kushtoi shumë nga koha e saj për të mësuar gjuhë të huaja. Ekspozita e saj e parë individuale u zhvillua në Beograd po atë vit. Ajo gjithashtu ndihmoi në organizimin e Ekspozitës së Parë Jugosllave të Artit dhe Kolonisë së Parë Jugosllave të Artit. Në vitin 1902, Petroviç filloi mësimin në shkollën e grave të arsimit të lartë. Vitin e ardhshëm ajo u bë kryetare e parë e Rrethit të Motrave Serbe, një organizatë humanitare e përkushtuar për të ndihmuar serbët etnikë në Kosovën dhe Maqedoninë e kontrolluar nga Osmanët. Në vitin 1904 Petroviç u tërhoq në shtëpinë e saj familjare Resnik, ku u përqëndrua në pikturat e saj. Një nga veprat e saj më të famshme, Resnik, u përfundua gjatë qëndrimit të saj këtu. Gjatë disa viteve të ardhshme, ajo u përfshi në qarqet patriotike serbe dhe protestoi ndaj aneksimit austro-hungarez të Bosnje dhe Herzegovinës. Në vitin 1910, ajo udhëtoi në Paris për të vizituar mikun e saj, skulptorin Ivan Meštrović. Duke qëndruar në Francë derisa dëgjoi lajmin për vdekjen e babait të saj, ajo u kthye në Serbi në prill të vitit 1911. Pas kthimit të saj, ajo vazhdoi mësimin në shkollën e grave të arsimit të lartë.
Në vitin 1912, nëna e Petroviqit vdiq. Me shpërthimin e luftërave ballkanike shumë shpejt, Petroviç u bë vullnetare për t'u bërë infermiere dhe iu dha një medalje për trimëri dhe një urdhër të Kryqit të Kuq për përpjekjet e saj. Ajo vazhdoi ushtarët serbë të infermierisë deri në vitin 1913, kur ajo kontraktonte tifusin dhe kolerën. Në vitet e mëvonshme të jetës së saj, ajo kishte pak kohë për të pikturuar dhe prodhuar vetëm disa piktura, duke përfshirë kryeveprën post-impresioniste Spitali Valjevo (serbisht: Valjevska bolnica). Profesor Andrew Wachtel vlerësoi pikturën për "stërvitjet e hijshme të saj dhe ngjyrat e ndritshme" dhe paraqitjen e "një seri tendencash të bardha kundër një peizazhi ekspresional, pothuajse fauvist, të gjelbër, portokall dhe të kuq". Petroviç u gjet në Itali kur Austria-Hungaria shpalli luftë në Serbi në korrik 1914. Ajo u kthye menjëherë në Beograd për të ndihmuar ushtrinë serbe. Pasi u bë vullnetare për të punuar si infermiere në Valjevo, ajo vdiq nga ethet tifo më 3 prill 1915 në të njëjtin spital të përshkruar në Spitalin Valjevo. Pas vdekjes së saj, ngjashmëria e saj është përshkruar në kartëmonedhën 200 dinarë të Serbisë.
Ajo kishte nëntë vëllezërr dhe motra, përfshirë Rastko Petrović, shkrimtarin dhe diplomatin, i cili vdiq në Shtetet e Bashkuara në 1949.
Liqeni Wielki Staw Polski
Wielki Staw Polski (polonisht: Wielki Staw Polski; Sllovake: Veľký stav; gjermanisht: Großer Polnischer See; Hungarisht: Nagy-tó) - është një liqen malor i vendosur në Tatras, në një lartësi prej 1.665 metra mbi nivelin e detit në Luginën e Pesë Liqeneve Polake (Dolina Pięciu Stawów Polskich), nga shpati i Miedziane. Liqeni është liqeni i dytë më i madh për nga sipërfaqja (34.54 hektarë) në malet Tatra pas Morskie Oko (34.54 hektarë). Liqeni ndodhet në Voivodeship të Polonisë së Vogël; në Poloni.
Wielki Staw Polski është liqeni më i thellë dhe më i gjatë (998 metra) në malet Tatra dhe liqeni i tretë më i thellë në Poloni (liqeni më i thellë është Hańcza. Vëllimi i liqenit është rreth 13 milion m³ ujë dhe është liqeni më i madh për nga vëllimi në malet Tatra (vëllimi i tij përbën një të tretën e të gjithë liqeneve në liqenet e Maleve Tatra). Temperatura më e lartë e ujit të liqenit ishte 11.2 gradë Celsius.
Princi i vjeshtës
Princi i vjeshtës : përralla, tregime dhe skica, me autor Moikom Zeqon, red. Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Toena". Libri ka 166 faqe.
Hermesi i thyer
Hermesi i thyer : poezi, autor Agim Hushi, red. Xhevahir Spahiu, red. Moikom Zeqo. Botuar në Budapest në vitin 1995, libri ka 74 faqe.
Gjermanishtja e Epërme
Gjermanishtja e Epërme është një familje e gjuhëve të larta gjermane që fliten kryesisht në zonën jugore gjermane.
Sérgio Manoel
Sérgio Manoel (lindur më 2 Mars 1972) është një ish-futbollist brazilian.
Kombëtarja
Për reprezentacionin brazilian ka luajtur 4 ndeshje.
Pashko Babi
Pashko Babi (motit Pascko Babbi; Shkodër, 6 janar 1843 - 13 prill 1905) ka qenë klerik katolik dhe përkthyes i një drame I biri i çifutit dhe i tekstit të shkollave fetare të bashkësisë katolike ''Vakinat e t'ligs hèrscme e t'ligs ree. ''
Panteoni ilir
Panteoni ilir me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 1995, libri ka 179 faqe.
Liriku i tokës, demoni i fjalës
Liriku i tokës, demoni i fjalës me autor Moikom Zeqo, red. Sadije Agolli. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Toena". Libri ka 234 faqe.
Andelain
Andelain është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Andelain ka një popullsi prej 208 banorë dhe sipërfaqe 2.91 km², me një dendësi prej 71 banor/km².
Paradokset e demokracisë
Paradokset e demokracisë me autor Moikom Zeqo, red. Enver Kushi. Botuar në Tiranë në vitin 1994, libri ka 168 faqe.
Gruemiri
Gruemiri (ndryshe, Gruemira) është një fis i vogël historik shqiptar në ish-komunën e Gruemirës në rajonin e Malësisë.
Historia
Gruemiri përmendet për herë të parë në kadastrën e Scutari venedikase (Shkodër) në vitet 1416–7. Ata banonin në dy fshatra me emrin e komunitetit: Gruemira e Madhe (16 shtëpi) dhe Gruemira e Vogël (dy shtëpi). Gruemira e Madhe identifikohet me vendbanimin Gruemirë dhe Gruemira e Vogël me një lagje Grizhë, Gruemirë-Çezme.
Mënyra e organizimit të tyre shoqëror bazohej në lidhjet farefisnore siç dëshmohet nga fakti se shumica e kryefamiljarëve të fshatrave të tyre mbanin të njëjtin mbiemër, Gruemiri. Komuniteti drejtohej nga Pjetër Gruemiri. Fshati Gruemira e Madhe kishte katër priftërinj katolikë, dy prej të cilëve ishin anëtarë të komunitetit: Johan Gruemiri dhe Aleks Gruemiri. Kisha e Gruemirës iu kushtua Shën Shtjefnit. Vreshtaria ishte një nga aktivitetet e tyre kryesore ekonomike. I solli në mosmarrëveshje me pronoiarin e Grizhës, Gjin Murari, i cili u përpoq të rriste detyrimet e tyre feudale dhe pjesën e tij në prodhimin e tyre vreshtar. Një komitet i Gruemirit, i kryesuar nga Pjetër Gruemiri dhe prifti i tyre Johan, shkuan në Shkodër në vitin 1416 dhe bënë peticion kundër pretendimit të Gjin Murarit. Albano Contarini, guvernatori venedikas pranoi kërkesën e tyre.
Gruemira përmendet sërish në vitin 1485 në defterin e Sanxhakut të Shkodrës. Kishte gjashtëmbëdhjetë familje dhe katër banorë të pamartuar. Fshati i komunitetit ishte pjesë e timarit të Silahdar Iskenderit. Një prift katolik Dom Primus Gruemira përmendet nga Marino Bizzi në vitin 1610 në Juban. Në periudhën osmane, Gruemiri filloi të konvertohej në Islam. Dy familjet më të forta feudale në rajonin Plavë-Guci (~90 km në verilindje të Gruemirës) e kanë origjinën e tyre në Gruemiri. Rexhepagajt e Plavës, Mali i Zi (tani, Redžepagić-Rexhepagiqi) u shpërngulën në Plavë në fillim të viteve 1650, ku paraardhësi i tyre mori emrin musliman Veli kur u konvertua. Rexhep Aga që i dha emrin familjes ishte stërnip i Veliut. Shabanagajt (tani i njohur edhe si Šabanagić) ishin të lidhur nëpërmjet martesës me familjen Bushati të Shkodrës. Shaban Aga, paraardhësi i tyre me të njëjtin emër ishte dhëndri i Sulejman Pashë Bushatit, sanxhakbeu i Shkodrës. Ai u dërgua në Gusinje si komandant i kalasë rreth vitit 1690. Familja Shabanagaj kishte prona të mëdha në Beranë. Ali pashë Gucia, komandant i Lidhjes së Prizrenit ishte Shabanagaj dhe Jashar Rexhepagiq, pedagog në Kosovë, ishte Rexhepagaj.
Fisi historik formoi një bajrak të vetëm me Grizhën në shekullin e 19-të dhe u bë pjesë e bajrakut më të gjerë të Koplikut me fisin e Koplikut të sipërm dhe të poshtëm. Divizioni i Inteligjencës Detare Britanike bëri një studim të rajonit gjatë Luftës së Parë Botërore. Sipas rezultateve të publikuara nga Zyra e Shkrimit e Madhërisë së Tij në vitin 1916, Gruemira dhe Grizha kishin gjithsej 75 familje dhe 900 banorë. Shumica e tyre ishin myslimanë.
Shpirti i gjyshërve
Shpirti i gjyshërve me autor Dritëro Agolli, red. Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Dritëro". Libri ka 149 faqe.
Meduza e dashuruar mban zyze dielli
Meduza e dashuruar mban zyze dielli : sonatë metaforash, me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 1997 nga "Dea". Libri ka 178 faqe.
Teller, Alaska
Teller, Alaska (Teller) është një qytet në qarkun Nome të shtetit federal Alaska, SHBA. Në Teller, Alaska jetojnë 229 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 54 banor/km2 (139.9 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 5.5 km2 (2.1 sq mi).
Domatja kumbull
Domatja kumbull, e njohur gjithashtu si domatja përpunuese ose domatja pastë, është një lloj domateje e rritur për qëllime salce dhe paketimi. Ato janë përgjithësisht në formë vezake ose cilindrike, me locule dukshëm më pak (ndarjet e farës) sesa domatet standarde të rrumbullakëta (zakonisht vetëm dy) dhe një përmbajtje solide përgjithësisht më të lartë, duke i bërë ato më të përshtatshme për përpunim. Domatet kumbull favorizohen ndonjëherë nga kuzhinierët për përdorim gjatë jashtë sezonit të domates, pasi ato zakonisht konsiderohen më të përshtatshme për t'u trajtuar dhe për këtë arsye janë të disponueshme në një gjendje më të pjekur sesa domatet e tjera të supermarketeve.
Varietetet e zakonshme në treg përfshijnë Roma VF dhe San Marzano (gjysmë i përcaktuar; një domate e kuzhinës italiane ), megjithëse ka shumë lloje të tjera, të tilla si Ropreco Paste sezonshkurtër dhe Amish Paste dhe Big Mama. Pesë kultivarë hibridë të rritur në Kaliforni përbëjnë mbi 60% të prodhimit të përgjithshëm të domateve të përpunimit. Domatet e vogla kumbulla (të përmasave të ngjashme me domatet qershi) njihen si domate rrush.
Thiago Neves
Kombëtarja
Për reprezentacionin brazilian ka luajtur 7 ndeshje.
Piktura dhe poezi (album)
Piktura dhe poezi (album) me autor Mihal Hanxhari, zgjodhi dhe përg. Hita Hanxhari, red. Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 104 faqe : me piktura të autorit. ISBN 9789994359110
Banesa e Adem Zekos
Banesa e Adem Zekos është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Gjirokastrës, në qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri. Ky monument është i miratuar me numër "615.01.1963".
Dyzet vdekje në Sarandë
Dyzet vdekje në Sarandë me autore Silke Blumbach, red. Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 1999 nga "Naim Frashëri". Libri ka 64 faqe. ISBN 9992738049
Any-Martin-Rieux
Any-Martin-Rieux është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Any-Martin-Rieux ka një popullsi prej 464 banorë dhe sipërfaqe 17.73 km², me një dendësi prej 26 banor/km².
Antonio Napolioni
Antonio Napolioni është Ipeshkvi katolik i Ipeshkvnisë katolike të Kremonës prej datës 16 nëntor, 2015.
Biografia
Ka lindur më 11 dhjetor 1957 në Kamerino, në krahinën e dioqezës së Kamerinos.
Formimi dhe shërbesa priftërore
Ai filloi studimet mbi drejtësinë në Universitetin e Kamerinos, dhe pas dy vitesh filloi të studiojë në seminaret peshkopale në Fano. Në 25 qershor 1983 ai u emërua prift dhe meshtar i kryepeshkopit Bruno Frattegiani.
Shërbesa peshkopale
Më 16 nëntor, 2015 Papa Françesku e cakton Ipeshkv të Kremona-s. Ai mori urdhrin ipeshkv në 30 janar të vitit 2016.
Muzeu i Pavarësisë së Kosovës - Ibrahim Rugova
Muzeu i Pavarësisë së Kosovës - Ibrahim Rugova është një monument i trashëgimisë kulturore në Prishtinë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
Arkitektura sikiste
Me termin arkitektura Sikiste nënkuptohet një shprehje e veçantë arkitekturore e karakterizuar nga kompleksiteti delikat, bukuria e matur dhe linjat lakore. Falë mungesës së ngurtësisë konsiderohet akoma në transformim të plotë, duke zhvilluar degë të reja edhe sipas mënyrave moderne. Megjithëse arkitektura Sikhe u zhvillua fillimisht paralelisht me Sikizmin, stili arkitekturor i saj në vazhdim u mishërua edhe në shumë ndërtesa me karakter jo fetar. Arkitektura Sikiste filloi të zhvillohej rreth shekullit të XVIII me pranëvendosjen e linjave të drejta dhe lakore të spërdredhura: shembujt e parë të Gurdvarave qenë Takht Sri Keshgarh Sahibi i Anandpur Sahibit dhe Tempulli i Artë (ose Harmandir Sahibi) i Amritsarit. Shembuj të mëtejshëm të kësaj arkitekture mund të hasen në Indi, Pakistan, Afganistan, Bangladesh, Arabi Saudite, Irak dhe Turqi: bëhet fjalë për vende përkujtuese të vizitave ose kalimeve të guruve sikhë. Shembuj modern të arkitekturës Sikhe mund të gjenden edhe në Amerië, Australi, Britani dhe – në masë më të vogël – edhe në pjesë të tjera të Evropës dhe Azisë.
Gurdvara
Një gurdvarë (në gjuhën panxhabi: ਗੁਰਦੁਆਰਾ, Gurduārā ose ਗੁਰਦਵਾਰਾ, gurdvārā; që do të thotë 'dera për te Guruja') është vendi i adhurimit të Sikizmit; megjithatë, në gurdvarat sikiste janë të mirëpritur njerëz nga të gjitha besimet si dhe ata që nuk ushtrojnë ndonjë të tillë. Gurdvara ka një Darbar Sahib ku është vendosur Guruja e tanishëm dhe i përhershëm i sikëve, shkrimi i shenjtë Guru Granth Sahibi mbi një Takhat (një fron i ngritur) në një pozicion të shquar qendror. Raagit (që këndojnë Raga) recitojnë, këndojnë dhe shpjegojnë, vargje nga Guru Granth Sahibi, në praninë e mbledhjes së shenjtë. Të gjitha gurdvarat kanë sallë Langar, ku njerëzit mund të hanë ushqim vegjetarian falas. Një gurdarë mund të ketë gjithashtu edhe një bibliotekë, çerdhe dhe dhomë mësimi. Gurdvara mund të identifikohet nga largësia nda shtizat e flamurëve të larta që mbajnë Nishan Sahibin, flamurin Sikh. Gurdvara më e njohur është Harmandir Sahibi (në mënyrë popullore i njohur si Tempulli i Artë) në Amritsar, Punjab të Indisë.
Historia
Gurdvara e parë u ndërtua në Kartarpur, në brigjet e lumit Ravi në rajonin e Punjabit në Pakistanin e sotëm nga guruja e parë sikhist, Guru Nanak Devi në vitin 1521. Ai tani qëndron në distriktin Narowal Panxhabit perëndimor të Pakistanit. Qendrat e adhurimit u ndërtuan si një vend ku sikët mund të mblidheshin për të dëgjuar gurunë të jepte mësime shpirtërore dhe të këndoi hymne fetare në adhurim të Wahegurusë. Pasi popullsia sikiste vazhdoi të rritej, Guru Hargobindi, guruja e gjashtë sikist, futi fjalën gurdvara. Etimologjia e termit 'gurdvara' rrjedh nga fjalët 'gur (ਗੁਰ)' (një referencë ndaj guruve Sikhë) dhe 'dvara (ਦੁਆਰਾ)' (porta në Gurmukhi), që së bashku duan të thonë 'porta nëpër të cilën mund të arrihet guruja'. Pas kësaj të gjitha vendet e adhurimit Sikhë filluan të njihen si gurdvara. Disa nga faltoret më të shquara Sikhe të vendosura nga gurutë Sikhë janë: Nga fillimi i shekullit të XX, një numër gurdvarash Sikhe në Indinë Britanike ishin nën kontrollin e Udasi mahantëve (klerikë). Lëvizja Reformuese e Gurdvarave e viteve 1920 rezultoi në Komitetin Shiromani Gurdwara Parbandhak që mori kontrollin e këtyre gurdvarave.
Arkitetkura e Gurdvarës
Ndryshe nga vendet e adhurimit në disa sisteme të tjera fetare, ndërtesat e gurdvarave nuk kanë për të ndjekur ndonjë set dizajnesh arkitekturorë. Kërkesat e vetme të kërkuara janë: vendosja e Granth Sahibit, nën një tendë ose në një fron me tendë, zakonisht një platformë më e lartë se dyshemeja mbi të cilën rrinë besimtarët dhe një flamur i lartë i varur në krye të ndërtesës. Më vonë, gjithmonë e më shumë gurdwara (veçanërisht brenda Indisë) kanë imituar pak a shumë modelin e Harmandir Sahibit, një sinteze e Arkitekturës Indo-Persiane dhe asaj Sikhe. Shumica e tyre kanë salla katrore, qëndrojnë mbi një plintë më të lartë, kanë hyrje në të katër krahët kanë shenjtërore me kube katrore ose tetëkëndore zakonisht në mes. Gjatë dekadave të fundit, për të plotësuar kërkesat e grumbullimeve më të mëdha, salla grumbullim më të mëdha me të ajrosura më mirë, me shenjtëroren në fund kanë filluar të bëhen një stil i përgjithshëm. Vendndodhja e shenjtëores, më së shumti është në një vend që lejon një hapësirë për cirkumambulacion (ecje rituale rreth shenjtërores). Ndonjëherë, për të rritur hapësirën, në skajin e sallës ndërtohen veranda. Një model popullor për kubenë është zambaku i hullizuar, i kurorëzuar nga një majëz zbukuruese. Ballore me harqe, kioska dhe kubeza përdoren për dekorimet e jashtme.
Darbar Sahibi
Darbar Sahibi i referohet sallës kryesore brenda një gurdvare Sikhe. Kjo sallë ku qëndron shkrimi i shenjtë, Guru Granth Sahibi (udhërrëfyesi i tanishëm dhei përjetshëm i sikhëve), i vendosur mbi një takhat ose fron në një pozicion të shquar qendror.
Adhurimi në Darbar Sahib merr udhë në sallën e Divanit ose sallën e lutjeve. Në sallën e divanit, gjenden njerëz duke u kënduar hymne adhurimi nga Granth Sahibi. Guru Granth Sahibi është udhëzuesi më i lartë shpirtëror Sikh dhe trajtohet sikur të ishte një guru i gjallë. Njerëzit që vizitojnë Gurdarën ulen në dysheme shpesh me këmbë të kryqëzuara, sikur ti drejtojnë këmbët e tyre drejt një objekti ose personi, në këtë rast Guru Granth Sahibi, mund të ngatërrohet ose si mos respektim sipas normave kulturore. Është gjithasthu e zakonshme dhe posturë opsionale për meditim të thellë. Për më tepër, të ulesh në dysheme shihet si një simbol i barazisë midis të gjithë njerëzve. Në vend të qëndrimit në këmbë, në karrike çdokush ulet në dysheme në mënyrë që askush të mos jetë më lartë se të tjerët. Tradicionalisht, gratë dhe fëmijët si dhe burrat ulen në krahë të ndryshëm të sallës së divanit. Megjithatë, të ulesh në një model të përzier përballë Guru Granth Sahibit nuk është e ndaluar. Guru Granth Sahib vendoset mbi jastëkë, që kanë 'coha të bukura' të vendosura sipër tyre, që janë mbi një platformë të ngritur që ka një tendë. Cohat, e quajtura Romalla, mbulojnë Guru Granth Sahibin kur ai nuk është duke u lexuar. Ky ndodhet përballë sallës së divanit, ku gjendet gjithashtu një tjetër platformë e ngritur ku ulen dhe luajnë instrumentet e tyre muzikantët (të quajtur Ragi) ndërsa kongregacioni këndon hymne. Muzika është një pjesë e rëndësishme e adhurimit Sikh pasi ajo ndihmon kur njerëzit janë duke kënduar hymne që janë të shkruar te Guru Granth Sahibi. Hymnet që janë shkruar te Guru Granth Sahibi quhen Gurbani, që do të thotë: fjalët e gurusë.
Harmandir Sahibi
Sri Harmandir Sahibi (Banesa e Zotit) (në gjuhën panxhabe: ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ), i quajtur edhe Sri Darbar Sahibi (në gjuhën panxhabe: ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, dəɾbɑɾ sɑhɪb) dhe në mënyrë informale i konsideruar si "Tempulli i Artë", është Gurdvara më e shenjtë e Sikizmit, e vendosur në qytetin e Amritsarit, në Punxhabin indian. Amritsari (fjalë për fjalë do të thotë depozita e nektarit të përjetësisë) u themeluan në vitin 1577 nga guruja i katërt Sikh, Guru Ram Dasi. Guruja i pestë Sikh, Guru Arjani, e projektoi Harmandir Sahibin për tu ndërtuan në qendër të depozitës së shenjtë dhe deri në ndërtimin e tij, vendosi Adi Granthin, shkrimin e shenjtë Sikhist, brenda Harmandir Sahibit. Kompleksi i Harmandir Sahibit është gjithashtu shtëpia e Akal Takhtit (froni i të pakohut), i ndërtuar nga guruja i gjashtë, Guru Hargobindi. Ndërsa Harmandir Sahibi vlerësohet si shtëpia e atributit shpirtëror të Zotit, Akal Takhti është vendi i autoritetit tokësor të Zotit. Ndërtimi i Harmandir Sahibit ishte planifikuar në një vend adhurimi për burrat dhe gratë nga të gjitha prejardhjet jetësore dhe shoqërore, madje edhe besimtarë të feve të tjera do ishin të mirëpritur dhe të adhuronin në mënyrë të njëllojtë Zotin. Në këtë mënyrë, si një gjest i kësaj përbotshmërie jo sektare të Sikhizmit, Guru Arjani ftoi në mënyrë të veçantë shenjtin mysliman sufi, Sai Mian Mirin të vendoste gurin e themelit të Harmandir Sahibit. Katër hyrjet (që përfaqësojnë katër drejtimet) për tu futur në Harmandir Sahib simbolizojnë gjithashtu hapjen e sikhëve drejt gjithë njerëzve dhe besimeve. Mbi 100,000 njerëz vizitojnë faltoren e shenjtë çdo ditë për adhurim dhe gjithashtu për të marrë pjesë bashkarisht në vaktin dhe kuzhinën bashkësore falas (Langari) pavarsisht dallimeve, një traditë që është veçoria dalluese e të gjitha Gurdwarave Sikhe. Gurdvara e tanishme u rindërtuan në vitin 1764 nga Jassa Singh Ahluwalia me ndihmën e mislive të tjerë Sikhë. Në fillim të shekullit të XIX, Maharaxha Ranjit Singhu e siguroi rajonin e Punjabit nga sulmi i jashtëm dhe e mbuloi katin e sipërm të gurdwarës me ar, që i jep asaj pamjen e veçantë dhe emrin e saj popullor.
Historia
Harmandir Sahib do të thotë Tempulli i Zotit. Guru Amar Dasi urdhëroi Guru Ram Dasin të krijonte një depozitë nektari si një vend adhurimi për besimin Sikh. Guru Ram Dasi udhëzoi të gjithë sikhët ti bashkoheshin punimeve, nën mbikqyrjen e Bhai Budhas dhe të angazhoi punëtorë për ti ndihmuar ata. Ati tha se depozita e nektarit duhet të jetë shtëpia e Zotit çdokush mund që lahej në të duhet të siguronte të gjitha përparësit shpirtërore dhe mondane. Gjatë përparimit të punimeve, kasollja në të cilën qëndronte vetë guruja i parë u zgjerua si rezidenca e tij; tani njihet si mahali ose pallati i gurusë. Në vitin 1578 Guru Ram Dasi gërmoi një depozitë, që në vazhdim u bë e njohur si Amritsari (pellgu i Nektarit të Përjetësisë), duke i dhënë emrin e tij qytetit që u zhvillua përreth tij. Përgjatë kohës, Harmandir Sahibi, u ndërtua në me të kësaj depozite dhe u bë qendra kryesore e Sikhizmit. Shenjtërorja e tij u bë për të bujtur Adi Granthin, që përfshin kompozime të guruve Sikhë dhe shenjtëve të tjerë të konsideruar se kishin vlera dhe parime të Sikhizmit, si psh.: Baba Faridi dhe Kabiri. Hartimi i Adi Granthit u fillua nga guruja i pestë i Sikhizmit, Guru Arjani.
Tenakee Springs, Alaska
Tenakee Springs, Alaska (Tenakee Springs) është një qytet në qarkun Hoonah-Angoon të shtetit federal Alaska, SHBA. Në Tenakee Springs, Alaska jetojnë 93 banorë (2007), dhe dendësia e popullisë është 2.9 banor/km2 (7.5 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 49.5 km2 (19.1 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 21 m (69 ft).
Arkitektura sikiste
Ndërtimi
Guru Arjani konceptoi idenë e krijimit të një vendi qendror të adhurimit për sikhët dhe dizenjoi arkitekturën e Harmandir Sahibit. Planet më të hershme për të gërmuar depozitën e shenjtë (Amritsari ose Amrit Sarovari) u shënua nga Guru Amar Dasi, guruja i tretë Sikh, por u zbatua nga Guru Ram Dasi nën mbikqyrjen e Baba Budhas. Toka për vendin e ndërtimit u sigurua nga Guru Sahibët e mëparshëm me pagesë ose falas nga Zamindarët (pronarët e tokave) të fshatrave vendore. Plani për të ndërtuar një vendbanim qytetar ishte gjithashtu i bërë dhe puna për ndërtimin e Sarovarit (depozita) dhe qytezës nisi njëkohësisht në vitin 1570. Punimet në të dy projektet u përfundua në vitin 1577.
Gjuha Frankoniane-Gjermane e lartë
Franconiane e Lartë (gjermanisht: Oberfränkische Dialekte) është një pjesë e gjermanishtes së Lartë që përbëhet nga Franconia Lindore Franconeze dhe Jugore. Për shkak të dallimeve thelbësore në strukturë, faktikisht nuk është e justifikuar.
Arkitektura sikiste
Ndërtimi
Në dhjetor të vitit 1588, Guru Arjani nisi ndërtimin e gurdvarës dhe guri i themelit u vendos nga Hazret Mian Miri më 28 dhjetor 1588. Gurdvara u përfundua në vitin 1604. Guru Arjani vendosi Guru Granth Sahibin në të dhe caktoi Baba Buddhan si granthin (lexuesin) e parë të tij në gusht të vitit 1604. Në mes të shekullit të XVIII ai u sulmua nga afganët, nga një nga gjeneralët e Ahmed Shah Abdalit, Jahan Khani dhe u desh të rindërtohej thelbësisht në vitet 1760. Megjithatë, në përgjigje të kësaj një ushtri Sikhe u dërgua për të ndjekur forcën afgane. Forcat u takuan pesë milje jashtë Amritsarit ku ushtria e Jahan Khanit u shkatërrua.
Gjuha Frankoniane-Gjermane e lartë
Është pjesë e zonës franceze të gjuhëve, të folura në juglindje të pjesës françeze të Rinit.
Është folur në Gjermani rreth Karlsruhe, Erlangen, Fürth, Heilbronn dhe Würzburg dhe një zonë të vogël në Francë. Është e diskutueshme, nëse Nuremberg në Gjermani i përket zonës së saj. Mbiemrat nga zona e Franconisë së Lartë përfshijnë Bauer, Hofmann, Merkel, Paulus, Schmidt dhe Schneider.
Franconia e Lartë është e përkohshme në mes të Gjermanisë së Epërme dhe Gjermanisë Qendrore me ngjashmëri me jhebraishten e vjetër. Nganjëherë konsiderohet pjesë e gjermanishtes qendrore, ose pjesë e as gjermanishtes së Epërme dhe as qendrore.
Kryengritja e Skënderbeut
Kryengritja e Skënderbeut ishte një kryengritje pothuajse 25-vjeçare antiosmane e udhëhequr nga sanxhakbeu osman Skënderbeu në territorin që i përkiste sanxhakëve osmanë të Arbërisë, Dibrës dhe Ohrit (Shqipëria e sotme dhe Maqedonia e Veriut). Rebelimi ishte rezultat i fitoreve fillestare të krishtera në kryqëzatën e Varnës në 1443. Pas disfatës osmane në Betejën e Nishit, Skënderbeu, atëherë sanxhakbeu i sanxhakut të Dibrës, besoi gabimisht se të krishterët do të arrinin t'i largonin osmanët nga Evropa. Ashtu si shumë zyrtarë të tjerë rajonalë osmanë, ai dezertoi ushtrinë osmane për t'u kryengritur në sanxhakun e tij të Dibrës dhe rajonit përreth. Fillimisht, plani i tij ishte i suksesshëm dhe së shpejti pjesë të mëdha të sanxhakut të Dibrës dhe pjesëve verilindore të sanxhakut të Arbërisë u pushtuan nga kryengritësit, të cilët luftuan edhe kundër forcave të rregullta osmane në sanxhakun e Ohrit.
Arkitektura sikiste
Veçoritë arkitekturore
Disa nga veçoritë arkitekturore të Harmandir Sahibit ishin krijuar si simbole të botëkuptimit Sikh. Në vend të zakonit normal të ndërtimit të një gurdvare mbi një vend të lartë, ai u ndërtua në një nivel më të ulët se terreni rrethues në këtë mënyrë besimtarët duhet të zbresin nëpërmjet shkallëve për tu futur në të. Për më tepër, në vend të një hyrjeje, Sri Harmandir Sahibi ka katër hyrje. Gurdvara është e rrethuar nga Sarovari, një liqen i madh ose depozitë e shenjtë, që konsiston në Amrit ("uji i shenjtë" ose "nektari i përjetshëm") dhe furnizohet nga lumi Ravi. Për në gurdvara ka katër hyrje, që simbolizojnë rëndësinë e pranimit dhe hapjes. Në kompleks ndodhen tre pemë të shenjta (berë), secila duke simbolizuar një ngjarje historike ose një shenjt Sikh. Brenda gurdvarës ka shumë pllaka përkujtimore që përkujtojnë ngjarje të shkuara historike Sikhe, shenjtë dhe dëshmorë, duke përfshirë mbishkrime përkujtuese të të gjithë ushtarëve Sikhë të vdekur duke luftuar në Luftën e I dhe të II Botërore.
Shumë nga prarimi dekorues i tanishëm dhe punimet mermerore datojnë nga fillimi i shekullit të XIX. I gjithë punimi në arë dhe mermer u zhvilluan nën patronazhin e Hukam Singh Chimnit dhe perandorit Ranjit Singh, Maharaxhai i perandorisë Sikhe të Panxhabit. Harku Darshani Deorhi qëndron në fillim të kalldrëmit për te Harmandir Sahibi; ai është 6.2 m i lartë dhe 6 m i gjerë. Veshja me arë e Harmandir Sahibit u fillua nga Ranjit Singhu dhe u përfundua në vitin 1830. Maharaxhai Ranjit Singh ishte një dhurues i rëndësishëm për faltoren. Kompleksi i Harmandir Sahibit përfshin gjithashtu edhe Akal Takhtin (froni i të pakohëshmit), i ndërtuar nga guruja i gjashtë Sikh, Guru Hargobindi si një autoritet për administrimin e drejtësisë dhe konsiderim i çështjeve tokësore. Brenda kompleksit, Akal Takhti përbën një kundërpikë me faltoren e shenjtë, në atë që Harmandir Sahibi është banesa e atributit shpirtëror të Zotit dhe Akal Takhti është selia e autoritetit tokësor të Zotit.
Zakonet
Shumë gurdvara janë dizajnuar për uljen e burrave në një krahë dhe grave në tjetrin, megjithëse dizajnet varjojnë dhe ndarja e ndenjëseve nuk është e detyrueshme. Ata përgjithësisht ulen së bashku por në krahë të shkëputur të sallës, të dy në largësi të njëllojtë nga Guru Granth Sahibi, si shenjë barazie. Besimtarëve u ofrohet Karah Parshad (pluhur i ëmbël dhe ushqim me ghije të ofruar si prashad) në sallë, që zakonisht jepet në duar të mbledhura nga një sewadar (vullnetar i gurdvarës). Në dhomën e langarit, ushqimi gatuhet dhe shërbehet në komunitet nga vullnetarët. Në sallën e langarit shërbehet vetëm ushqim vegjetarian, për tiu përshtatur vizitorëve nga sfonde të ndryshme traditash në mënyrë që asnjë të mos mbetet i ofenduar. Të gjithë njerëzit i përkasin besimeve të ndryshme ulen së bashku për të ndarë një vakt të përbashkët, pavarësisht ndonjë kufizimi dietor. Filozofia kryesore mbrapa Langarit është e dyfishtë: për të ofruar mësim për tu angazhuar në Seva dhe si një mundësi për ti shërbyer komunitetit nga të gjitha prej të gjitha prejardhjeve dhe të ndihmoi në heqjen e të gjitha dallimeve midis të pasurve dhe të varvërve ose shtresave të larta dhe të ulëtave.
Arkitektura Sikhe në Karnataka
Gurdvara më e hershme sikiste në Karnataka është Gurdwara Nanak Jhira në Bidar. U ndërtua në Stilin e arkitekturës tradicionale Sikhe, në një vend të shenjtë në Bidar. Është quajtur gjithashtu Nanak Jhira, ku Jhira do të thotë ekziston një burim uji. Legjenda thotë se Guru Nanaku ndaloi aty gjatë rrugës së tij për në Sri Lanka në vitin 1512. Gjatë asaj periudhe, banorët e Bidarit po vuanin nga mungesa e ujit. Një burim uji të freskët doli nga kodra nëpërmjet fuqisë shpirtërore të Guru Nanakut. Një komitet zhvilloi punën për Gurudvara Nanak Jhira Sahibin me ndërtimin e tre kateve qendrore të përfunduar në vitin 1966, që përfshin burimin historik të Nanak Jhiras të hyjnizuar nga Guru Nanaku. Uji i burimit mblidhet në 'Amrit-Khud' (një depozitë), i ndërtuar në mermer të bardhë. Ndodhet një muze Sikh, i ndërtuar në kujtim të Guru Tegh Bahadurit, që paraqet ngjarjet e rëndësishme të historisë Sikhe nëpërmjet pikturave dhe imazheve të tjera. E ndërtuar në arkitekturën Sikiste, Gurdvara është një përzierje e gjallë e Arkitekturës Mogule dhe Raxhputiane. Kubetë në formë qepe, harqet shumë-fletësh, kolonat e çiftëzuara, punimet zbukuruese, afresket etj. janë të stilit Mogul, më veçanërisht të Periudhës së Shah Jahanit, ndërsa dritaret e ballkoneve, strehët e mbajtura nga kllapa, çhatrit, frizat e pasura zbukuruese etj., janë të elemente të marra nga Arkitektura Raxhputiane siç shihet në Jaipur, Jodhpur, Bikaner dhe vende të tjera në Raxhastan. Përveç Gurudvarës së mësipërme në Bidar, Bangalorja ka gjithashtu Gurudvara të ndërtuara në shekullin e XX. Guru Nanaku, Guruja Sikh, ishte sikhu i parë që vizitoi Bengalurun. Gjatë rrugës së tij të kthimit nga Sri Lanka ai ndaloi në Bangalore. Kempegowda, ndërtuesi i Bangalores, e takoi atë dhe kërkoi bekimin e tij. Guru Nanaku jo vetëm e bekoi Kempegowdan por gjithashtu i tregoi atij edhe ta zhvilloi vendin. Por u deshën shumë më tepër vite që të ndërtohej një gurudvarë sikiste në Bangalore. Tani në Bangalore ndodhen tre gurudvara. Gurudvara e parë sikhe dhe më e madhja në Bangalore pranë liqenit Ulsoor në rrugën Kensington, është një strukturë e bardhë elegante, që u hap më 13 prill 1946. Është rikonstruktuar së fundmi me dysheme mermeri.
Nostradami në 3 qershor : antiprofecitë
Nostradami në 3 qershor : antiprofecitë, me autor Moikom Zeqo, red. Dritëro Agolli. Botuar në Tiranë në vitin 1999, libri ka 320 faqe. ISBN 9992762063
[[Kategoria:Libra të botuar në 1999]
Kryengritja e Skënderbeut
Rebelimi i Skënderbeut ishte një shembull i rrallë i suksesshëm i rezistencës nga të krishterët gjatë shekullit të 15-të dhe nëpërmjet udhëheqjes së tij udhëhoqi shqiptarët në luftë guerile kundër osmanëve. Revolta e Skënderbeut përfaqësonte një reagim të pjesëve të shoqërisë vendase dhe feudalëve kundër humbjes së privilegjeve dhe masave të qeverisë osmane për të cilat ata ishin të zemëruar. Përveç kësaj, Lidhja luftoi kundër anëtarëve të grupeve të veta etnike, sepse forcat osmane, si komandantët dhe ushtarët, përbëheshin gjithashtu nga banorë vendas (abërorë, sllavë, vllehë, grekë dhe turq mbajtës të timareve), si dhe turq nga Anadolli.
Për shkak të konflikteve të shpeshta midis familjeve rivale në Arbëri gjatë rebelimit të Skënderbeut, veçanërisht midis Skënderbeut dhe Lekë Dukagjinit, studiuesi i albanologjisë Robert Elsie e përshkroi periudhën më shumë si një luftë civile arbërore. Megjithatë, Skënderbeu u pajtua me Lekën në 1453 dhe u rilidh me Gjergj Arianitin në 1456, pas përfundimit të marrëdhënieve me të dyja palët rreth vitit 1450.
Sfondi
Në Arbëri, rebelimi kundër osmanëve kishte vite që pritej përpara se Skënderbeu të braktiste ushtrinë osmane. Revolta më e njohur e mëparshme ishte revolta e viteve 1432–36 e udhëhequr kryesisht nga Gjergj Arianiti. Edhe pse Skënderbeu u thirr nga të afërmit e tij gjatë këtij rebelimi, ai i qëndroi besnik sulltanit dhe nuk luftoi me osmanët. Pas shtypjes së këtij rebelimi nga osmanët, Arianiti u rebelua sërish kundër osmanëve në rajonin e Arbërisë së mesme në gusht 1443.
Skënderbeu vendosi të linte pozicionin e tij të sanxhakbeut osman dhe të rebelohej kundër osmanëve vetëm pas kryqëzatës fitimtare të Varnës në 1443. Sukseset e kryqtarëve frymëzuan revoltën e Skënderbeut dhe revoltën e Kostandin XI Palaiologut në Despotatin e Moresë. Në fillim të nëntorit 1443, Skënderbeu dezertoi forcat e Sulltan Muradit II gjatë Betejës së Nishit, ndërsa luftonte kundër kryqtarëve të Gjon Huniadit. Skënderbeu u largua nga fusha së bashku me 300 shqiptarë të tjerë që shërbenin në ushtrinë osmane. Menjëherë i çoi njerëzit e tij në Krujë, ku mbërriti më 28 nëntor dhe me anë të një letre të falsifikuar të Sulltan Muradit drejtuar Guvernatorit të Krujës u bë zot i qytetit. Për të përforcuar synimin e tij për të fituar kontrollin e ish-zoterimeve të Zetës, Skënderbeu e shpalli veten trashëgimtar të familjes Balshaj. Pasi pushtoi disa kështjella përreth më pak të rëndësishme (Petrela, Prezë, Guri i Bardhë, Svetigrad, Modriç e të tjera) dhe përfundimisht fitoi kontrollin mbi më shumë zotërime se babai i tij Gjon Kastrioti, Skënderbeu hodhi poshtë Islamin dhe e shpalli veten hakmarrës të familjes dhe vendit të tij. Ai ngriti një flamur të kuq me një shqiponjë të zezë dykrenare mbi të: Arbëria përdor një flamur të ngjashëm si simbolin e saj kombëtar edhe sot e kësaj dite.
Forcat
Dorotheos, Kryepeshkopi i Ohrit dhe klerikët dhe bojarët e Kryepeshkopatës së Ohrit, së bashku me një numër të konsiderueshëm qytetarësh të krishterë të Ohrit, u shpërngulën nga sulltani në Stamboll në vitin 1466 për shkak të aktiviteteve të tyre antiosmane gjatë rebelimit të Skënderbeut. Kryengritja e Skënderbeut u mbështet edhe nga grekët në More. Sipas Fan Nolit, këshilltari më i besueshëm i Skënderbeut ishte Vladan Jurica. Himara gjithashtu mbështeti luftën dhe furnizoi burra për të luftuar nën Skënderbeun.
Lidhja e Lezhës (1444–1450)
Më 2 mars 1444 krerët rajonalë shqiptarë dhe zetanë u bashkuan kundër Perandorisë Osmane. Kjo aleancë (Lidhja e Lezhës) u lidh në Lezhën venedikase. Anëtarët kryesorë të lidhjes ishin Arianitët, Balshajt, Dukagjinët, Muzakajt, Spanët, Topiajt dhe Gjurashët. Të gjithë historianët e mëparshëm dhe të shumtë modernë e pranuan lajmin e Marin Barletit për këtë takim në Lezhë (pa i dhënë rëndësi të njëjtë), megjithëse asnjë dokument bashkëkohor venedias nuk e përmend atë. Barleti iu referua mbledhjes si generalis concilium ose universum concilium [këshilli i përgjithshëm ose i tërë]; termi "Lidhja e Lezhës" u krijua nga historianët e mëvonshëm.
Betejat e para
Kenneth Meyer Setton pohon se shumica e rrëfimeve mbi aktivitetet e Skënderbeut në periudhën 1443–1444 "janë më tepër fantazi sesa fakt". Menjëherë pasi Skënderbeu pushtoi Krujën duke përdorur letrën e falsifikuar për të marrë kontrollin nga Zabel Pasha, rebelët e tij arritën të kapnin shumë fortesa osmane, duke përfshirë Svetigradin (Kodžadžik) me rëndësi strategjike, të marra me mbështetjen e Moisi Arianit Golemit dhe 3,000 rebelëve nga Dibra. Sipas disa burimeve, Skënderbeu vari në heshtë zyrtarët e kapur osmanë, të cilët refuzuan të pagëzoheshin si të krishterë.
Beteja e parë e kryengritësve të Skënderbeut kundër osmanëve u zhvillua më 10 tetor 1445, në malin e Mokrës. Sipas Setton, pasi Skënderbeu thuhej se fitoi në Betejën e Torviollit, hungarezët thuhet se kanë kënduar lavde për të dhe i kanë kërkuar Skënderbeut të bashkohet me aleancën e Hungarisë, Papatit dhe Burgundisë kundër osmanëve. Në pranverën e vitit 1446, duke përdorur ndihmën e diplomatëve raguzanë, Skënderbeu kërkoi mbështetje nga Papa dhe Mbretëria e Hungarisë për luftën e tij kundër osmanëve.
Lufta kundër Venedikut
Marin Spani ishte komandant i forcave të Skënderbeut që humbën fortesën Balec ndaj forcave venedikase në 1448 gjatë luftës së Skënderbeut kundër Venedikut. Marin dhe ushtarët e tij u tërhoqën drejt Dagnum pasi u informuan nga i afërmi i tij Pjetër Spani për forcat e mëdha venedikase që po shkonin drejt Balecit.
Traktati i Gaetës
Më 26 mars 1450 u nënshkrua një traktat politik në Gaeta ndërmjet Alfonsit V për Mbretërinë e Napolit dhe Stefanit, peshkop i Krujës, dhe Nikollë de Berguçit, ambasadorëve të Skënderbeut. Në traktat Skënderbeu do ta njihte veten vasal të Mbretërisë së Napolit dhe në këmbim do të kishte mbrojtjen e Mbretërisë nga Perandoria Osmane. Pasi Alfonsi nënshkroi këtë traktat me Skënderbeun, ai nënshkroi traktate të ngjashme me krerët e tjerë nga Arbëria: Gjergj Arianiti, Gjin Muzaka, Gjergj Stres Balsha, Pjetër Spani, Pal Dukagjini, Topia Muzaka, Pjetri i Himarës, Simon Zanebisha dhe Karlo Toco. Nga fundi i vitit 1450 edhe Skënderbeu ra dakord për paqen osmane dhe e detyroi veten t'i paguante haraç sulltanit.
Kleshtina e Sipërme
Kleshtinë e Sipërme (greqisht: Άνω Κλειναί/Áno Kleinaí) është fshat në qarkun i Follorinës, Greqi. Përpara vitit 1926, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Άνω Κλέστινα/Áno Kléstina.
Kryengritja e Skënderbeut
Traktati i Gaetës
Për të ndjekur traktatin e Gaetës, Napoli dërgoi një detashment prej 100 ushtarësh napolitanë të komanduar nga Bernard Vaquer në kështjellën e Krujës në fund të majit 1451. Vaquer u emërua si komisar special dhe mori Krujën në emër të Mbretërisë së Napolit dhe vuri nën komandën e tij garnizonin e saj.
Pasojat
Gjon Balshaj u perceptua nga Venediku si pasardhësi i Skënderbeut, ndërsa Lekë Dukagjini u bë udhëheqës i Lidhjes. Pas vdekjes së Skënderbeut, Gjoni dhe vëllai i tij Gojko Balshiq, së bashku me Lekën, Progonin dhe Nikolla Dukagjinin, vazhduan të luftojnë për Venedikun. Në vitin 1469 Ivani kërkoi nga Senati venecian që t'i kthente pasurinë e tij të konfiskuar që përbëhej nga Kalaja e Petrelës, zonjë e "Terra nuova" e Krujës (pozicioni i panjohur), territori midis Krujës dhe Durrësit dhe fshatrat në rajonin e Bushneshit (sot pjesë e Kodër-Thumanës). Venediku në masë të madhe pranoi dëshirat e Gjon Balshajt dhe e vendosi atë si pasues të Skënderbeut.
Tercinat e pasvdekjes së Dantes japonez
Tercinat e pasvdekjes së Dantes japonez me autor Moikom Zeqo, red. Xhevahir Spahiu, përg. për bot. Arian Leka. Botuar në Tiranë në vitin 1999 nga "Albin". Libri ka 100 faqe.
Historia e letërsisë shqipe (1959 - 1964)
Historia e letërsisë shqipe (1959 - 1964) vepër përgjithësuese, botuar në katër vëllime nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë i UT, nën redaktimin e Dh. S. Shuteriqit, K. Bihikut e M. Domit. Në të, në mënyrë tërësore, jepet rruga e zhvillim.it të letërsisë shqiptare që nga fillimet e deri në fund të viteve 50, analizohet krijimtaria e shkrimtarëve të epokave të ndryshme dhe roli i tyre në pasurimin e mbarë letërsisë shqiptare, karakterizohen tiparet thelbësore të zhvillimit të saj. Në H. e L.Sh. për herë të parë u zbatua një periodizim i drejtë, i argumentuar shkencërisht, i procesit historiko-letrar. Vëllimi I ka për objekt folklorin dhe letërsinë e vjetër (shek. XVI-XVIII) Në pjesën I të vëllimit, analiza është përqendruar në gjinitë dhe llojet kryesore të krijimtarisë poetike popullore, kurse në pjesën II në veprën e humanistëve shqiptarë, të autorëve të shek.XVI-XVII dhe në krijimtarinë e rrymës së bejtexhinjva. Vëllimi II i kushtohet letërsisë së Rilindjes Kombëtare; hidhet dritë mbi veçoritë e formimit të letërsisë kombëtare, mbi tiparet e romantizmit dhe shfaqjen e realizmit etj. Në mënyrë të hollësishme shqyrtohet krijimtaria e shkrimtareve më të shquar të kësaj periudhe. Dy vëllimet e fundit u botuan në formë dispense. Në vëllimin III (1968) paraqitet letërsia në vitet 1912-1939, forcimi i mëtejshëm i saj në pozitat e realizmit dhe të frymës demokratike. Krijimtaria e përfaqësuesve më të shquar vështrohet në kapituj të veçantë. Tabloja e zhvillimit të letërsisë së realizmit socialist nga koha e Luftës ANÇ e deri në fund të viteve 50 jepet në vëllimin IV (1964), të ndërtuar sipas parimit gjinor-tematik; në këtë vëllim analizohen arritjet më të rëndësishme të letërsisë, veçoritë e saj kryesore, si letërsi e tipit të ri, karakterizohen etapat kryesore nëpër të cilat ajo ka kaluar, dhe gjinitë e llojet letrare etj.