cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zhuliana Jorganxhi
Biografia
Është autore e qindra teksteve poetike nëpër festivalet e këngës në Rtvsh dhe rrethet e Shqipërisë, në anketat dhe koncertet e Rtvsh si ai "Kur vjen pranvera", "Këngët e stinës", dekadat e Majit dhe në festivalet e fëmijëve në Tiranë dhe rrethe të ndryshme të Shqipërisë. Është fituese e gjashtë çmimeve të para dhe shumë të tjera.
Poezitë e saj janë botuar në Greqi, Rumani, Hollandë, Kosovë, Slloveni dhe Japoni. Në vitin 1996 iu dha Disku i Artë i Festivalit, kurse për 40 vjetorin e Festivalit të këngës në Rtvsh më 2001, ju dha "Çmimi i Karrierës".
Ndër tekstet poetike të këngës mund të përmendim: "Jon", "Se kënduam Let it bi", "Jeto dhe jetën time","Bashkëmoshatarët", "Në duart e nënës", "Jemi emri i vet jetës", "Kthehu për vete, për mua!" , "Ne, bijtë e lirisë" ( me këtë të fundit, në dhjetor të ' 90-tës, hapeshin dhe mbylleshin manifestimet e studentëve në sheshin, sot të quajtur "Demokracia"). Sot Zhuliana Jorganxhi jeton jashtë Atdheut në qytetin e Triestes të Italisë, por asnjë çast nuk ka ndërprerë lidhjet e saj artistike me vëndin e saj. Ajo ka marrë pjesë me tekstet e saj poetike në Festivalin e këngës triestine, si dhe bashkëpunon me kompozitorët dhe këngëtarët e vendit të saj nëpër festivale dhe për albumet e tyre muzikore.
Dukagjin Pupovci
Shkollën fillore dhe atë të mesme i mbaroi në Prishtinë. Studimet e matematikës i përfundoi në Fakultetin e Shkencave Matematiko-Natyrore (FSHMN) të Universitetit të Prishtinës (1985). Studimet pasuniversitare të magjistraturës në fushën e matematikës aplikative i përfundoi në Universitetin e Zagrebit (1989), duke mbrojtur temën e magjistraturës me titull “Konvergjenca e metodave paralele për reduktimin e normës”. Disertacionin e doktoratës me titull “Paralelizimi i disa metodave të tipit të Jakobit për zgjidhjen e problemit të vlerave vetjake” e mbrojti në FSHMN të Universitetit të Prishtinës (1998).
Në vitin 1985 punësohet si asistent në Universitetin e Prishtinës, ku më vonë u zgjodh ligjërues, docent dhe profesor. Ka kontribuar në mësimdhënie të lëndëve të ndryshme nga fusha e matematikës dhe shkencës kompjuterike deri në vitin 2010, ndërsa në periudhën 2010-2016 është angazhuar si mësimdhënës në programet e fushës së edukimit. Ka ushtruar detyrën e anëtarit të Pleqësisë së FSHMN-së (1987-1989), të anëtarit të Kuvendit të Universitetit (1989-1993), të prodekanit të FSHMN-së (1997-2000), të koordinatorit për rindërtim të UP-së (1999-2000) dhe të anëtarit të Këshillit Drejtues të UP-së (2005-2007).
Është autor dhe bashkautor i një numri të konsiderueshëm të studimeve dhe librave nga fusha e arsimit të publikuara në vend dhe në botë, si dhe i dy punimeve dhe dy librave nga fusha e matematikës. Ka qenë koordinator i Grupit për Promovimin e Procesit të Bolonjës dhe sekretar i Këshillit Kombëtar të Shkencës.
Pupovci ka kontribuar në zhvillimin e dokumenteve të rëndësishme të politikave dhe është bashkautor i studimeve e artikujve në fushën e arsimit dhe kërkimit shkencor në Kosovë. Nga marsi i vitit 2000 është drejtor ekzekutiv i Qendrës për Arsim të Kosovës (KEC), organizatë joqeveritare e specializuar në fushën e arsimit.
Kriptografia
thumb|250px|Makina koduese gjermane "Lorenc", përdorur në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore për deshifrimin e mesazheve tepër sekrete.]] Kriptografia (nga greq. κρυπτός, kriptos - i fshehtë, dhe γραφία, grafia - shkrim) është shkenca e kodimit dhe e përçimit të informacioneve dhe të dhënave të fshehta (sekrete). Qëllimi kryesor i kriptografisë është fshehja e kuptimit të mesazheve, por zakonisht jo ekzistencës së tyre. Kriptografia përkufizohet sipas kriptografit të njohur Ron Rivest si "komunikimi në prani të kundërshtarëve". Ajo është pjesë qëndrore e disa fushave: sigurimit të informacioneve dhe çështjeve përkatëse, veçanërisht identifikimit dhe kontrollit hyrës. Kriptografia luan një rol te rendesishem edhe ne informatikë, veçanërisht ne teknikat e perdorura ne sigurine kompjuterike dhe rrjetore, si p.sh. kontrolli hyres apo të së drejtës së përdorimit të një aparati kompjuterik dhe besueshmerise se informacioneve. Kriptografia perdoret gjithashtu ne shume zbatime qe ndeshen ne jeten e perditeshme, si fjalekalimet kompjuterike, kartat bankare dhe tregetine elektronike. Kriptografia së bashku me kriptoanalizën formojnë kriptologjinë.
Hysen Tërpeza
parapamje|Vendlindja e tij, [[Tërpeza nga (Vitia)]] Hysen Tërpeza (lindi më 10 qershor të vitit 1910 dhe vdiq më 23 qershor, 2002) ishte aktivist ushtarak shqiptar gjatë viteve 1941-1945. Tërpeza gjatë luftës së dytë botërore ishte në anën anti-komuniste serbe.
Veprimtaria atdhetare kombëtare
Nga fundi i Luftës së Dytë Botërore bashku me grupin e tij kalon nga Kosovanë Maqedoni ku hasin në disa prita të komunistëve dhe humbin 4 anëtarë të grupit. Pas shpërthimit të këtyre pritave, ata kalojnë në Greqi, ku gjenjë strehim për një kohë të shkurtër, si aleatë të Greqisë. Pas një kohe të shkurter, shtëpia ku grupi i tyre ishte i strehuar, sulmohet (supozohet që ishin forca të qeveris greke) dhe digjet së bashku me 4-5 anëtarë të grupit. Qeveria greke pastaj i ofron një vendstrehim tjeter dhe nga ai vendstrehim ky grup kërkon ndihmë dhe këshilla nga Mid'hat Frashëri. Nga ky marrin këshillë që të prisnin zhvillimin e situatës dhe si t'u ipej rasti të merrnin rrugën e mërgimit siq kishin bërë grupet tjera, Balli Kombëtarë. Pasi që forcat komuniste sundonin pjesen më të madhe të Ballkanit. z.Tërpeza zhvillon aktivitete të dentuara ndër shqiptarët për një kohë të gjatë deri sa nga informatorët e sigurimit shtetror Turk informohet për akrivizimin e sigurimit shtetrorë Juosllav(OZN-a) në Stamboll, dhe për këtë shkakë këshillohet që qarrkullimin e tij personal ta kufionte. Edhe për kundër këtyre të dhënave ai nuk e kufizon lëvizjen e tij deri me rastin e takimit të tij me një person nga Martinajt (sot, Mali i Zi). Ky takim kishte ndodhur në një kafeteri përderi sa Tërpeza ishte nën përcjelljen e dy nipave të tij. Pas bisedës së zhvilluar, paraqitur si dëshirës nga personi për një bisedë në katër, ngrihen që të dy dhe ecin në mes të dy nipave. Për një moment personi ulët në pozitë gjaja se të mbathë këpucët dhe në atë moment njëri nga nipat e kapë për jake dhe drejton personin të cilit Tërpeza i kërcënohet me armë në fytë. Z.Tërpreza migron në Gjermani ku po ashtu ndiqej ngaagjentët e [[Jugosllavisë. Nga Gjermania shkonë për t'u strehuara në Bruksel. Gjatë qëndrimit në Bruksel]], ai vendosë që të i bëjnë një vizitë Mbretëreshës Gjeraldinë, të cilës i kërkon ndihmë dhe mbështetje të aktiviteteve të tija. Mbretëresha e dobësuar në veprime të tilla dhe nuk ishte në gjendje të i ndihmonte në ato momene. Pas kësaj vizite dyditëshe, Tërpeza vendoset në Gjermani ku priste ndihmën e cila siç duket uk vinte edhe pas etrës së dytë të drejtuar Mbretëreshës. ↵Pas lerës së dytë të mbetur pa përgjegje merr rrugë për në ShBA. Aty aktivizohet dhe merr pjesë në Lidhja e Tretë e Prizrenit.
Pajtim kombëtar me Fadil Hoxhën partizanët dhe antifshitët
Pas kësaj Tërpeza viziton në Turqi, Shqipëri dhe kthehet në vendlindje ku i shtrin dorën e pajtimit Fadil Hoxhës në shenjë të motos së jetës së tij: "Kam ditë dhe die të luaj qarkun, por asnjëher politiken". Me Fadil Hoxhën, Tërpeza ishte kundërshtarë përshkakë se përderi sa Tërpeza ishte anëtarë i Lidhjes së Dytë të Prizrenit, Fadil Hoxha ishte anëtarë i Konferencës së Bujanit. Dy rryma me kahje të kundërta e me një qëllim, bashkimin e trojeve shqiptare.
Emigrant i rrezikshëm politik në vendet perendimore me orientim nacionalist(Djathëtist)
Pas lerës së dytë të mbetur pa përgjegje merr rrugë për në ShBA. Aty aktivizohet dhe merr pjesë në lidhjen e III të Prizrenit. Në mbledhjen e lidhjes, merr fjalën dhe prezenton pikëpamjet e tija mbi situaten e përgjithëshme polotiko-shqërore të shqiptarëve. Gjatë fjalimit të tij vije deri tek polemnika me disa anëtarë të mbledhjes. Ndër këto replika dallohen fjalët e tij drejtuar mendimeve për grushtetë të armatosur. Neve na duhet t'a ruajmë atë grim Shqipni, kryetarët e kryeministrat shkojnë e vijnë, qeverit shkojnë e vijnë, ne duhet t'a duam Shqipnin, strumullar të shqiptaris. Në këtë mbledhje ai demonsron me ndjenja protesten e tij ndaj ndrimeve me dhunë fizike për të cilat mendonte se gjithnjë në histori kanë ardhur nga veriu, kosova apo lindja, ndërsa i lartësonte ndrimet politike të pa dhunë që sipas tij ato vinin më së shumti nga jugu. Paraqitjes së till ju kundërvyen anëtarë të shumtë me përshëndetjen komuniste (grushtin pranë kokës) me të cilën dëshironin Tërpezën ta vulosnin si komunist. Pas këtij reaksioni ignorues, i dëshpruar për keqpërdorimin e mendimit të tij për qëllime afatë shkurta, zotri Tërpeza pa folur e lëshon foltoren dhe ulet pranë Athanas Athanasit i cili i drejtohet me fjalët: Mbaju burr si gjithëherë. Pas kësaj në foltore del Athanasi dhe i kundervihet atye që e ignoruan mendimin e Tërpezës duke e etiketosur si Enverist. Kundërvenja e tij ishte përshkrimi i veprimtaris së Hysen Tërpezës gjatë luftës së II botërore dhe në mërgim.
- Lufta e Livoçit përfundoi ashtu siç dihet. Pas disa ditësh, mua, përmes Hasan Remnikut, më erdhi një letër nga Fadil Hoxha, i cili më shkruante: ,??I dashuri patriot, sot e dëshiron interesi i kombit që të takohemi! Interesi i kombit mbi të gjitha. Unë nuk mund t'besoja punë askujt. Ndejtëm bashkë unë dhe Hasani dhe dikur u thashë njerëzve në komunë: Hasani paska diçka punë në Tërpezë dhe ndoshta nuk vij sonte,.. Natyrisht, ne shkuam, sipas marrëveshjes, në Sllakoc të Epërm e takuam kryeplakun dhe ramë poshtë. ?Ku është Fadili,??, e pyeta Hasanin. Atje në maje të malit,,.. gjegj Hasani. Shihe Hasan, Fadili ka edhe serbë me vete,. ,, ore burrë, më tha Hasani. Të gjithë i kanë emrat shqip dhe shqip po flasin,??..??Lere ti atë Hasan,??, ia ktheva, ,??por shko e i thuaj Fadilit që të vijë dhe me vete mos ta marrë kë tjetër përveç Kurtesh Agushin, Hasani shkoi dhe u kthye me Fadilin, Kurteshin dhe një djalë të Gjakovës, Hysen i thoshin. Ishte diku 16 apo 17 maji. Që të tre kishin vënë plisa të rinj në krye. Fadilin dhe Kurteshin i njihja, por atë të tretin jo. U morëm ngryk me Fadilin. Fadili me,ju falënderua për atë se i kishin shpëtuar shokët. Pastaj më tha: Hysen, rregulloj punët ti se do të bjerë Italia dhe do të çlirohen viset shqiptare,??. O Fadil, ia prita, po nuk çlirohen viset shqiptare me serbë. Mos, or burrë,..Shihe, Hysen! Unë të kam thënë se aty ku do t,??i thuhet bukës bukë do të jetë Shqiperi, ndërsa aty ku i thonë bukës ,Hlebdo të jetë Serbi. O nuk bëhet ajo o Fadil Hoxha,??, ia ktheva. Zoti të zbretë e të më thotë se është e mundur ajo, unë nuk besoj. Po, serbi nuk punon në të mirë të shqiptarit,. Unë e di se ti je patriot, por i ke shokë Ilaz Agushin dhe Tahir Kolgjinin,, më tha Fadili. Tahiri ishte prefekt i Prishtinës. ?Unë e kam për nder t'i kem shokë edhe Ilazin e edhe Tahirin, ndërsa ti i ke miq Dushan Mugoshën dhe Milladin Popoviqin e të tjerët, dhe, me ta nuk bëhet Shqipëria,.Llafe e llafe, por nuk ramë në ujdi asesi. Shiko,, i thashë në fund - Nuk ke nevojë të më falënderosh se të kam mbrojtur. Por, ta dish se, nëse vjen dita dhe e fitojnë këta luftën, ose do të duhet të punosh si thonë ata ose do të të shkoj kryet,??Por, edhe nëse punon për ta në fund ata do të të shtrydhin dhe do të të hudhin si limonin,
Mérida (Venezuela)
Santiago de los Caballeros de Merida (shkurtimisht Mérida) është një qytet në të cilin ndodhet selia e komunës së Libertador në shtetin e Venezuelës Mérida. Një nga qytetet më të mëdha të vendosur në Andet e Venezuelës. Sipas censusit të vitit 2005 qyteti kishte 215.289 banorë.
Mérida është sot qendra turistike dhe universitare e Venezuelës perëndimore.
Gjeografia
Qyteti ndodhet në luginën e lumit Came. Nga qyteti mund ta shikoni majën më të lartë në Venezuelës - Pico Bolivar.
Popullsia
Censusi i 2005-ës tregoi se Mérida ka 215.289 banorë. Zona metropolitane që përfshijnë Tabay dhe Ejio ka rreth 300.000 banorë.
Historia
Mérida u themelua më 9. tetor 1558 nga kapidani spanjoll Juan Rodriguez Suárez, që e emëroi qytetin sipas vendlindjes së tij në Spanjë, Mérida. Po ashtu i emëroi kapidani spanjoll edhe lumenjtë në rrethin të qyteti sipas atyre në Spanjë.
Në vitin 1622 Mérida u ngrit si kryegytet i shtetit me emër të njëjtë dhe 1778 u bë qendër e një ipeshkvie. Dhe për këtë arsye u themelua seminari i priftërinjëve, që u shëndrrua në vitin 1811 në Universidad de los Andes.
Atraksione turistike
Si në të gjithë qytetet venezoale qendra e qytetit përbëhet nga sheshi Plaza Bolìvar, që në anën perëndimore e ka katedralën e Méridës nga viti 1803, e ndërtuar në stilin gotik.
Atraksioni më i madh për turistët është teleferiku i Méridës, që të qon në malin e Pico Espejo (4.765 m). Teleferiku ka një gjatësi prej 12,5 km dhe kalon një distanc të lartësisë prej 3.200 metra. Por që nga gushti i vitit 2008 teleferiku është i mbyllur, sepse janë gjetur prishje të mëdha.
Arsim dhe shkencë
Mérida është pozicioni i universitetit të dytë më të madhë të Venezuelës Universitetin e Andeve, që ka rreth 44.000 studentë (sipas vitit 2006). Ka tre fakultete: ajo e shkencës shpirtërore, ajo e shkencës natyrore dhe ajo e shkencës së ingjinjerisë.
Ekonomi
Bujqësia është traditë e vjetër në Mérida. Produkti më i rëndësishëm i këtij sektori ekonomik është kallam sheqeri. Por që nga ndërtimi i teleferikut dhe aeroportit, dhe përmirësimi i rrugëve shtetërore turizmi u bë sektori më i madh ekonomik në qytet.
Kultura
Festa më e madhe është Feria del Sol, që festohet çdo vit në muajin të shkurtit.
Sporti
Sportet më popullore janë futbolli dhe basketbolli.
Infrastruktura
Deri në mesin të shekullit të 19. Mérida s'kishte asnjë lidhje me shtetet fqinjë. Me ndërtimin e Transandina në atë kohë u lidh kështu qyteti me rrugët shtetërore të Venezuelës.
Aeroporti
Në Mérida ekzistojnë dy aeroporte shtetërore, por nga të cilat vetëm një është e hapur. Aeroporti Juan Pablo Perez Alfonzo do të zgjerohet në vitet të ardhshme dhe të shëndrrohet në një aeroport ndërshtetëror.
Minnesota
Minnesota është një shtet në pjesën e sipërme të Shteteve të Bashkuara Mesperëndimore. Është shteti i 12-të më i madh sipas sipërfaqes dhe i 22-ti më i populluari, me mbi 5.75 milionë banorë.
Etimologjia
Fjala Minnesota vjen nga emri Dakota për lumin Minnesota, i cili mori emrin e tij nga një nga dy fjalët në Dakota: "mní sóta", që do të thotë "ujë i kaltër i pastër", ose  "Mníssota", që do të thotë "ujë i turbullt". Dakotët ua demonstruan emrin kolonëve të hershëm duke hedhur qumësht në ujë dhe duke e quajtur atë mní sóta.
Klima
Minesota përjeton ekstreme të temperaturës karakteristike për klimën e saj kontinentale, me dimër të ftohtë dhe verë të nxehtë. Temperatura më e ulët e regjistruar ishte -60 °F (−51 °C) në Tower më 2 shkurt 1996, dhe më e larta ishte 114 °F (46 °C) në Moorhead më 6 korrik 1936. Ngjarjet meteorologjike përfshijnë shiun, dëborën, stuhitë, breshrin, derechos, tornadot dhe erërat drejtvizore me shpejtësi të lartë. Sezoni i rritjes ndryshon nga 90 ditë në verilindjen e largët në 160 ditë në Minesotën juglindore pranë lumit të Misisipit, dhe temperaturat mesatare ndryshojnë nga 37 në 49 °F (3 deri në 9 °C). Pikat mesatare të vesës së verës ndryshojnë nga rreth 58 °F (14 °C) në jug deri në rreth 48 °F (9 °C) në veri. Reshjet mesatare vjetore variojnë nga 19 në 35 inç (48 deri në 89 cm), dhe thatësirat ndodhin çdo 10 deri në 50 vjet.
Tokat e mbrojtura
parapamje|djathtas|Liqeni Pose në [[Boundary Waters Canoe Area Wilderness]]
Parku i parë shtetëror i Minesotës, Parku Shtetëror Itasca, u krijua më 1891 dhe është burimi i lumit të Misisipit. Sot Minesota ka 72 parqe shtetërore dhe zona rekreacioni, 58 pyje shtetërore që mbulojnë rreth katër milionë acres (16,000 km2) dhe rezerva të shumta të kafshëve të egra shtetërore, të gjitha të menaxhuara nga Departamenti i Burimeve Natyrore të Minesotës. Pyjet kombëtare Chippewa dhe Superior përbëjnë 5.5 milionë acres (22,000 km2). Pylli Kombëtar Superior në verilindje përmban shkretëtirën e zonës së ujrave kufitare me kanoe, e cila përfshin mbi një milion acres (4,000 km2) dhe një mijë liqene. Në perëndim të tij është Parku Kombëtar Voyageurs. Zona Kombëtare e Lumit dhe Rekreacionit Mississippi (MNRRA) është një korridor 72 milje (116 km) i gjatë përgjatë lumit të Misisipit përmes Zonës Metropolitane Minneapolis-St. Paul që lidh një sërë vendesh me interes historik, kulturor dhe gjeologjik.
Johan Volfgang Gëte
Krijimtaria letrare e Gëtes përmban një numër të konsiderueshëm me poezi, drama, tregime e novela. Perveç tyre ai ka publikuar dhe një numër të shumtë dorëshkrimesh autobiografike, estetike, artistiko-letrare, si dhe shkrime me përmbajtje nga fusha e shkencave natyrore. Një rëndësi të konsiderueshme për letërsinë kanë dhe korespondencat apo shkëmbimet e letrave, gjë të cilën ai e bënte me shumë pasion. Në krijimtaritë fillestare letrare spikasin idetë e tij demokratike të iluminizmit.
Vlerat e tij si shkrimtar i talentuar u thelluan tek romani i shumëlexuar "Stuhi e vrull", për shkrimin e të cilit Gëte dha kontributin kryesor. Kurse si talent i romantizmit ai u bë gjerësisht i njohur në mbarë Evropën në vitin 1774 me romanin "Vuajtjet e djaloshit Verter". Më vonë Gëte ndryshoi stilin e shkrimeve të tij duke ju referuar idealeve të antikes. Pas viteve 1790 së bashku me Friedrich Schiller ata u bënë përfaqsuesit më të denjë të epokës klasike të Weimarit. Gëte njihet edhe sot si një nga figurat më të shquara të letërsisë gjermane dhe asaj botërore.
Jeta
Johann Wolfgang von Goethe fëmijërinë e tij e kaloi në shtëpinë "Goethe-Haus", e cila ndodhet në rrugën "Großer Hirschgraben" në Frankfurt. Gëte ishte njeri i gjithëanshëm, shumë i edukuar e me kulturë të lartë, por njëkohësisht edhe i ashpër e këmbëngulës, tipare dalluese këto që shfaqeshin ndonjeherë pas konflikteve që lindnin brenda rrethit të tij familjar.
thumb|majtas|150px|Shtëpia e Gëtes në Frankfurt thumb|djathtas|150px|Babai, Johann Caspar Goethe thumb|djathtas|150px|Mamaja, Catharina Elisabeth Goethe thumb|majtas|150px|Johann Wolfgang Goethe (Kartolinë nga një pikturë) thumb|majtas|150px|Monumenti Goethe-Schiller (1857) thumb|djathtas|150px|E dashura, Frederike Brion von Elsas thumb|djathtas|150px|Charlotte von Stein, e dashura e oborit Weimar thumb|djathtas|150px|Charlote Buff, figura e romanit "Vuajtjet e djaloshit Werter" thumb|djathtas|150px|Mentori i Gëtes nga Strasburgu
(1749 - 1765) Frankfurt. Vitet rinore
Babai i tij, Johann Caspar Goethe (* 1710; † 1782), trashëgimtar i një pasurie të madhe, ishte jurist i diplomuar që nuk e ushtroi ndonjëherë profesionin e tij. Gjatë udhëtimeve të bëra në Francë dhe Itali ai mblodhi njohuri të gjithëanshme. Si pjesëtar i Këshillit Mbretëror Perandorak ai ishte një nga qytetarët më të nderuar mes banorëve të Frankfurtit. Në vitin 1748 ai u martua me zonjushën 17-vjeçare Catharina Elisabeth Textor. Pas lindjes së fëmijës së tyre të parë Johann Wolfgang pasuan edhe pesë fëmijë të tjerë, nga të cilët fatkeqsisht vetëm motra e tij një vit më e re, Cornelia Schlosser, arriti ta mbijetojë moshën e fëmijërisë. Marrëdhëniet mes dy fëmijëve ishin të lidhura shumë ngushtë dhe dalloheshin nga fryma e vetëbesimit te njëri-tjetri. Pasuria e babait i mundësoi atyre një jetë më të lehtë e pa vështirësi financiare.
Edhe nëna e tij, Catharina Elisabeth Goethe (* 1731; † 1808) rridhte nga një familje e pasur dhe e nderuar e Frankfurtit, babai i së cilës me profesion jurist mbante postin më të lartë në organet e drejtësisë së qytetit. Që në moshë të re ajo dallohej për dëshirën dhe pasionin për jetën e bukur, duke mos ju ndrojtur edhe kontakteve me persona të shquar më të vjetër nga mosha, siç ishte dhe rasti i njohjes dhe martesës me 38-vjeçarin Johann Caspar Goethe.
Prindërit e dy fëmijëve i krijuan atyre të gjitha mundësitë për të kryer një shkollim profesional sa më të përparuar. Gëte vizitoi në vitin 1756 një shkollë publike dy-vjeçare. Më pas babai i tij, së bashku me një mësues shtëpie, ashtu siç ishte e zakonshme në atë kohë për familjet e pasura, morën përsipër edukimin dhe shkollimin privat të tij dhe motrës Cornelia. Shkollimi i tyre u përqendrua kryesisht në fushën e gjuhësisë, ku, përveç gjermanishtes, mësimdhënia kryej edhe në gjuhët e huaja si frengjisht, anglisht, italisht, latinisht e greqisht. Krahas tyre një vend të rëndësishëm i kushtohej mësimit të lëndëve të shkencave të natyrës, edukimit fetar dhe vizatimit. Gëte mësoi të luante veglën muzikore të violinçelës, ai mësoi edhe se si kërcehej nëpër ballo. Kënaqësi i sillte gjithashtu edhe sporti i kalorësimit dhe ai i dyluftimit me shpata.
Gëte pati që në fëmijëri mundësinë të njihet nga afër me letërsinë. Në moshën katër vjeçare, nëna e tij, përpara se të flinte, i lexonte tekste të marra jo vetëm nga libra për fëmijë, por si besimtare e kishës luteriko-protestante që ishte edhe nga bibla. Në fundin e vitit 1753 gjyshja i dhuron Gëtes për Festën e Krishtlindjeve një teatër kukullash. I apasionuar pas kësaj ai e mësoi pjesën teatrale në një kohë shumë të shkurtër përmendësh. Ai ndjente një kënaqësi të veçantë kur e shfaqte këtë pjese teatrale para shokëve të tij bashkëmoshatarë. Sipas thënieve të vogëlushit Gëte, shenjat e para tipike dalluese të fantazisë së tij letrare dëshmohen në talentin që vetë ai kishte, për të sajuar përralla të mrekullueshme, pas dëgjimit të të cilave shokët e tij mbeteshin me gojë hapur.
Në shtëpinë e Gëtes ishin krijuar kushtet dhe mundësia që të lexohej shumë, kjo falë bibliotekës së babait të tij, e cila numëronte rreth dy mijë libra e vëllime të tematikave të shumta. Kështu, midis të tjerave, Gëte qysh në moshë të vogël u njoh me përmbajtjen e librit popullor të Dr. Faust.
Në periudhën e luftës shtatë vjeçare, që zgjati nga 1759 deri në 1761, në shtëpine e Gëtes ishte strehuar një oficer francez. Është pikërisht njohja me këtë oficer e më pas edhe me trupën e aktorëve që kishin bashkëudhëtuar me të, që bën të mundur përballjen fillestare të Gëtes me literaturën franceze të dramës. Ndërkohë që Frankfurti në atë kohë ndodhej nën pushtimin francez, ai vizitonte rregullisht shfaqjet teatrale.
(1765 – 1768) Leipzig
Në moshën 16 vjeçe Gëte nisi studimet e drejtësisë në Leipzig, qytet ky që, përkundrejt Frankfurtit të atëhershëm konservativ, dallohej për botën më të hapur dhe më elegante të kulturës njerëzore. Përkrah studimeve universitare të juridikut, ai vizitoi me zell e pasion të dukshëm edhe ligjëratat e mbajtura mbi poezinë nga të shumënjohurit Johann Christof Gottsched dhe Christian Fuerchtegott Gellert, i cili prej krijimeve të para poetike të Gëtes nuk mbeti kushedi se sa i kënaqur. Tre vitet studimore në Leipzig ishin nga njëra anë pak emocionale për poetin e ardhshëm, mirëpo nga ana tjetër ato ishin frymëzuese, pasi ai u njoh me piktorin Adam Friedrich Oeser, tek i cili Gëte vazhdoi mësimin e vizatimit të filluar dikur në Frankfurt. Oeser bëri më pas të mundur njohjen e Gëtes me nxënësin e tij të apasionuar pas artit klasik Johann Joachim Winkelmann. Përveç kësaj Oeser inkurajoi tek Gëte dëshirën për njohjen dhe konceptimin e artit. Gëte mësoi tek një bakër shpues teknikën e prerjes së drurit.
I ndodhur larg prindërve të tij, Gëte në moshë adoleshente e shijonte jetën pasi e ndjente veten më të lirë. Ai vizitonte shpeshherë shfaqje teatrale ose i kalonte mbrëmjet e vona me shoqërinë e tij. Gjatë kohës së tij në Leipzig ai u dashurua për herë të parë në jetën e tij me të bijën e zanatçiut, zonjushën Käthchen Schönkopf. Marrëdhënia mes tyre zgjati rreth dy vjet, më pas ajo nuk do të vazhdonte më dhe u zgjidh me mirëkuptim reciprok. Pikërisht në këtë përjetim emocional bazohet dhe subjekti i dramës së tij të parë "Die Laune des Verliebten" ("Kapriçoja e të dashuruarit").
Ndjenjat e tronditura të këtyre viteve ndikuan edhe në stilin e të shkruarit të Gëtes. Vjershat e rregullta të stilit Rokoko ia lanë më pas vendin një stili më të lirë dhe të vrullshëm. Libri "Annette" u shkruajt sipas një koleksioni prej nëntëmbëdhjetë vjershash të përzgjedhura dhe të ilustruara nga shoku i tij Ernst Wolfgang Behrisch. Vepra e parë e shtypur e Gëtes ishte një koleksion vjershash i vitit 1769 me titullin "Neue Lieder" ("Këngë të reja").
Në vitin 1768 Gëte sëmuret shumë rëndë nga rrjedhje të vazhdueshme të gjakut, gjë që e detyroi të kthehej me të shpejtë tek prindërit në Frankfurt për t'u kuruar në shtëpinë e tij.
(1768 – 1771) Frankfurt dhe Strasbourg
Pas vizitave të bëra nga mjeku i tij i shtëpisë Dr. Johann Friedrich Metz atij ju ndez dëshira për të hulumtuar natyrën.
Në verën e vitit 1771 Gëte dorëzon dizertacionin e tij për drejtësi, i cili iu refuzua për shkak të disa shprehjeve herezike që në atë kohë binin në kundërshtim me pikëpamjet dhe qëndrimin e kishës. E megjithatë universiteti i ofroi atij mundësinë e marrjes së lejes së mësimdhënies. Më 6 gusht 1771 Gëte mbrojti diplomën në fushën e drejtësisë pas një retorike të shkëlqyer, baza e së cilave ishin pesëdhjetëegjashtë teza në gjuhën latine.
(1771 - 1775) Frankfurt, Wetzler
parapamje|djathtas|Monument i Gëtes në qytetin e Vienës Pas kthimit të Gëtes në qytetin e lindjes në Frankfurt, ai i pajisur ndërkohë dhe me diplomën përkatëse, hap një zyrë avokatie. Por Gëte nuk i kushtoi rëndësinë e duhur këtij profesioni, kështu që pas katër vitesh ai do ta mbyllte aktivitetin e tij si jurist, për tu nisur menjëherë pas kësaj për në Weimar. Ai e kishte përqendruar vemendjen e tij më shumë tek letërsia. Në fundin e vitit 1771 ai shkruajti brenda një kohe të shkurtër gjashtë javore "Geschichte Gottfriedens von Berlichingen mit der eisernen Hand" ("Historia e Gotfridens nga Berlihingeni me dorë të hekurt"). Pas një përpunimi në vitin 1773 u publikua nga shtypshkronja e tij drama "Götz von Berlichingen" ("Gëtz nga Berlihingeni"), e cila ishte konform normave dhe rregullave të dramaturgjisë. Drama, e cila u prit me shumë ngazëllim nga artëdashësit vlejti si dokument bazë tek "Stuhi dhe vrull".
Në majin e vitit 1792, i nxitur dhe më shumë nga babai i tij, Gëte filloi punë si praktikant në gjykatën e dhomës perandorake në Vetzlar. Kolegu i tij i punës Johann Christian Kestner në përshkrimet e tij për Gëten e çmonte atë si një gjeni me një forcë të jashtëzakonshme të mënyrës së të menduarit dhe si një njeri me karakter, që vepronte sipas asaj që i pëlqente atij pa marrë parasysh gjykimet e të tjerëve. Kestner e vlerësonte Gëten si një njeri që i pëlqente jeta e lirë dhe që urrente detyrimet që impononte moda dhe mënyra e atëhershme e të jetuarit.
Edhe në Vetzlar Gëte i kushtoi pak vemendje studimeve, pasi në këtë kohë ai dashurohet me Charlotte Buff, të fejuarën e kolegut të tij të punës Kestner. Kur gjendja shpirtërore pas kësaj situate filloi të ndërlikohej nga dita në ditë ai merr një vendim të prerë dhe e braktis menjëherë qytetin Vetzlar
Përvoja e dhimbshme e një dashurie të paqenë si dhe ngjarje të tjera të përjetuara u bënë më pas dhe subjekti për veprën e tij të dytë me vlera tepër emocionale Vuajtjet e djaloshit Verter, vepër kjo që doli nga shtypi në fillim të vitit 1774 dhe që e bëri Gëten brenda një kohe të shkurtër shumë të njohur në gjithë Evropën.
Vitet e krijimtarisë më frytdhënëse të Gëtes janë ato midis kthimit të tij nga Vetzlar dhe vajtjes së tij në Weimar. Përveç veprës së tij Vuajtjet e djaloshit Verter ai shkruan dhe disa himne si Ganymed, Prometheus dhe Mahomets Gesang, disa drama të shkurtra si Jahrmarktsfest zu Plundersweilern dhe Götter, Helden und Wieland si dhe dramat Clavigo dhe ''Stella. Ein Schauspiel für Liebende''. Në këtë kohë Gëte filloi të shkruante për herë të parë dhe diçka rreth Fauststoff, historisë së Dr. Johannes Faustus dhe paktit të tij me Mephiston ("me dreqin")
Gjatë Pashkëve në prill të vitit 1775 Gëte u fejua me Lili Schönemann, vajzën gjashtëmbëdhjetë vjeçare të një bankieri nga Frankfurti. Menjëherë pas fejesës marrëdhëniet e çiftit të ri filluan të vuanin mosmarrëveshjet që ishin krijuar nga familjet e tyre, si pasojë e shijeve dhe stileve të ndryshme të të jetuarit. Përveç kësaj poeti kishte një farë pasigurie për lidhjen e një martese me Lilin, pasi ajo mund të bëhej pengesë për realizimin e planeve për jetën e tij në të ardhmen. Për t'ju shmangur kësaj ai ndërmorri një udhëtim për në Zvicër, pas ftesës së bërë më parë nga vëllezërit Friedrich Leopold dhe Christian zu Stolberg-Stolberg. Kohëzgjatja prej disa muajsh bëri që fejesa me Lilin të prishej. Gëte duhej të pranonte pas kësaj ftesën që i bëri Herzogu 18-vjeçar Karl August për një udhëtim në Weimar, ndonëse ai në atë kohë po vuante shpirtërisht ndarjen nga e fejuara e tij.
(1775 – 1786) Weimar, Faza I
Më 7 nëntor 1775 Gëte sërish u kthye në Weimer, ku ai – me ndërprerje të gjatë nga udhëtimi i tij italian – mbeti për tërë jetën e tij aty. Hercogu Karl August ishte tetëmbëdhjetë vjeç dhe sapo kishte marrë regjimin përsipër; Rezidenca e tij Weimer ishte një strofull prej rreth 6.000 banorë. Hercogu i ri nuk ishte ndonjë monarkist; Ai kishte interes më shumë për ushtrinë dhe për gjueti se sa për letërsinë. Por megjithatë Karl August dhe Gëte u bënë miq shumë të afërt.
Në vitin 1776, për nder të Gëtes, në Weimer erdhi dhe mentori i tij nga Strazburgu Johann Gottfried Herder. Në qershor të po këtij viti Gëte hyri formalisht në këshillin legjionar në Weimer, në shtator 1778 u zgjodh këshilltar i qytetit (25 vite më vonë u zgjodh vërtet këshilltar, ekscellent dhe ministër). Ai që në fillim e kishte marrë me seriozitet qeverisjen, e që më së paku pritet nga një poet i ri.
Takimi me Charlotte von Stein ishte një nga sprovat më të rëndësishme për zhvillimin e personalitetit të Gëtes. Të dhënat poetike janë në dramën Iphigenie auf Tauris, shkruar në shkurt dhe mars të vitit 1779 – gjegjësisht ishte e vetmja vepër madhore e krijuar gjatë kohës fillestare në Weimer. Më pas, si ndër veprat e tjera të rëndësishme, me radhë vijnë drama Die Geschwister si dhe Hymne Harzreise të shkruar në dimër. Po ashtu edhe vjershat si An den Mond dhe Wanderes Nachtlied gjithashtu i takojnë kësaj kohe. Njëherësh edhe studimet shkencore e natyrore të Gëtes morën një formë serioze dhe në vitin 1784 zbuloi ashtin ndërmjetësor të filqisë së njeriut.
Por shpesh e zinin krizat shpirtërore, ndoshta ngase Gëte e ndjente, se si forcat e tij po kalonin ndërmjet punës dhe jetës sipërfaqësore. Po ashtu edhe mosprania e zonjës von Stein bëntë që qëndrimi i tij të ishte i padurueshëm në oborr. Kështu që e luti Hercogun t`i jepte një pushim për një kohë të pacaktuar dhe shkoi, pa ia besuar Charlottes asnjë fjalë lidhur me planet e tij, më 3 shtator 1786 tinëzisht nisi udhëtimin e tij të gjatë për në Itali.
(1786 - 1788) Itali
Në Itali, ku edhe ai vetë shprehet se – për herë të parë dhe vetëm një herë në gjithë jetën e tij është ndjerë vërtet sikur të ishte në shtëpi, para se gjithash e tërhiqte Antika; Kurse arti dhe arkitektura e renesancës dhe e barokut nuk i bënte aq përshtypje. Si antike e ndjente edhe të dashurën romake të tij, e që më vonë e shkruan në elegjinë Römischen Elegien, ku e këndon si 'Faustina' – takimin me të e përshkruan si një barazim erotik në jetën e tij, asaj kohe ka qenë diku në fund të të tridhjetave. Në 'Faustina' romake, Gëte gjeti për herë të parë në lidhjen e tij një harmoni shpirtërore dhe mendore. Një harmoni e cila më vonë ishte dhe si një rrugë për estetikën e re klasike të tij.
Gëte në Itali vizatonte shumë si dhe kujdesej intensivisht për piktorët gjerman që jetonin atje, ndër ta ishin edhe Johann Heinrich Wilhelm Tischbein dhe shumë e njohura e asaj kohe, Angelika Kauffmann. Por studimet shkencore dhe natyrore, si dhe letërsinë, nuk i anashkaloi.
(1788 - 1794) Weimar, Faza II
Pas gjysmës së vitit 1788, Gëte u kthye në Weimer. Miqtë e vjetër dhe Zonja Stein e pritën ftohtë Gëten. Por megjithatë, ai sërish dashurohet: në Christiane Vulpius, një vajzë 23 vjeçe prej një familje mesatare. Dhe më pas ajo do të bëhej bashkëshortja e tij, por pa bërë kurorëzimin ligjor mes tyre. »Jam i martuar, por jo përmes mënyrës ceremoniale«, kështu komentonte ai. Pas kthimit të tij si nëpunës shtetëror, Gëte sërish u mor me gjërat artistike dhe shkencorë. Ai në vitin 1790 shkroi shkrimin Metamorfoza e bimëve, dhe intensivisht merrej me studimet mbi eshtrat. Revolucionin Francez, Gëte e shikonte shumë më ndryshe krahas Wieland, Klopstock, Herder ose Schiller-i, ai që në fillim e shihte me plot skepticizëm situatën.
Xhaferr bej Ypi
Xhaferr bej Ypi (Starje, 1878 - 17 nëntor 1940) nënpunës, deputet, ministër dhe kryeministër shqiptar.
Jeta
I biri i Asllan bej Ypit dhe Fetie Zavalanit. U diplomua në Universitetin e Stambollit për Drejtësi. Më 1900 e deri më 1912 shërbeu si funksionar i administratës osmane.
Më 1920 është përfaqësues i Durrësit në Kongresin e Lushnjes. Pas punimeve u caktua prefekt i Beratit, dhe nga nëntori i 1920 deri më 1921 qe ministër i Drejtësisë. Si udhëheqës i Partisë Popullore, në fund të dhjetorit 1921 ai formoi një qeveri ku Fan Noli ishte ministri i Punëve të Jashtme dhe Ahmet Zogu ishte ministri i Punëve të Brendshme. Deri në 4 dhjetor 1922, ishte Kryeministër Ypi. Nga 2 dhjetor 1922, deri në 31 janar 1925, Ypi ishte anëtar i Këshillit të Naltë. Në qershor 1924 ai u largua nga Shqipëria për shkak të Lëvizjes së qershorit, por vazhdonte ta mbante postin zyrtarisht.
Gjatë Mbretërisë së Zogut, Ypi është Kryeinspektori i Gjykatës Mbretërore. Më 1927-29 emërohet si ministër i Arsimit.
Pas pushtimit italian të Shqipërisë, nga 9 prill - 12 prill Ypi ka qenë Kryetar i Komitetit të Administrimit të Përkohshëm, dhe si të tillë kreu i ngarkuar i shtetit i cili "thirri" asamblenë e 12 prillit 1939.
Në 10 prill 1939 i dërgoi mesazh Benito Musolinit duke i rikonfirmuar besnikërinë e popullit shqiptar ndaj tij. Të njëjtën ditë transmetoi një fjalim në të cilin theksoi paaftësinë e shqiptarëve për të qeverisur dhe i bëri thirrje Duçes që ta shpëtonte Shqipërinë.
Nga 1939, ai ishte Ministri i Drejtësisë në qeverinë kolaboracioniste të Shefqet Verlacit.
Dhimitër Çani
Jeta
Skulptori Dhimitër Çani lindi në Korçë më 14 shtator 1904 dhe ndërroi jetë në Tiranë më 25 dhjetor 1990. Në vitin1917 emigroi në SHBA duke u vendosur në fillim në Marlboro e më pas në Framingham. Pas disa vitesh pune u regjistrua në një institut fizkulture ku mësoi mbi teoritë e shumë disiplinave sportive me pedagog Charles Atlas (1). Gjithashtu në SHBA Dhimitri u njoh me Nolin i cili e ndihmoi të kryente studimet e larta në skulpturë (2). Fillon në vitin 1929 shkollën e artit në “British Academy of Arts” në Romë, Itali me pedagog Antonio Sciortino, maltez 1879-1947.(3) Mbaron studimet më 1934 dhe kthehet si fillim në Berat e me pas ne Korçë, ku fillon punë në lice. Aty jep kryesisht lëndën e vizatimit, por edhe kulturën fizike. Me inisiativën e tij u hap një palestër, ku përveç orëve të mësimit zhvilloheshin gara volejbolli, basketbolli, gjimnastike, etj. Dha mësim në disa shkolla të mesme në vend. Gjatë periudhës së luftës ndihmon në njësitet guerrile të qytetit, megjithëse kishte ide nacionaliste. Rreth vitit 1950 vendoset përfundimisht me banim në Tiranë. Jep mësim në disa shkolla të mesme derisa lidhja e shkrimtarëve dhe artistëve e lejon të dalë në krijimtari të lirë dhe shteti i jep një studio në rrugën “Mihal Grameno” në vitin 1957. Aty ai punoi deri në fund të karierës së tij artistike.
Formimi artistik
Ikonat e kishave bënë që Dhimitri të dashurohet me skulpturën. Kështu ai krijon skulpturën në reliev të “Jezu Krishtit” 1916-17. Puna tjetër e po e këtij viti është medalioni me portretin e “Skënderbeut” 1917.(14) Gjatë kohës së emigrimit në SHBA ai ka ndjekur kurse modelimi dhe ka bërë disa punë artistike si “Hedhësi i diskut”, figurë “Femre”, “Moxarti”, “Autoportret”, “Baba  Rrapi”etj.
Realizon portretin e “Skënderbeut” në bronx më 1929 (4). Gjatë kohës që studionte në “British Academy of Arts” realizon portretin e poetit Henry Llongfellow
në gur në vitin 1933 i cili ndodhet në G.A.Korçë. Gjithashtu midis të tjerash ai realizon bocetin e monumentit “Lëndina e lotëve” sipas emrit të sheshit në Korçë(5). Monumenti nuk u realizua për arsye të politikave të kohës(6). Në përfundim të akademisë, Dhimitri mori çmimin e parë, ndër shumë studentë nga shtete të ndryshme. Çmimi u fitua me punën e titulluar “Pafajësia”. Gazeta “Vatra” e pasqyron këtë lajm(7). Për këtë arsye Ambasada Britanike financon udhëtimin dhe qëndrimin e Dhimitrit në Bienalen e XIX të Venecias (ekspozione internazionale d’arte contemporanea) maj-tetor 1934 ku ai do të paraqitej me portretin e mbretit (8)(9). Portreti nuk dihet nese u ekspozua dhe ku është. Në vitin 1935 Dhimitri u kthye në atdhe dhe angazhohet në Berat në punimet e monumentit “Dëshmorët e kombit” ku ndërton një basoreliev të mermertë, që kishte filluar prej kohësh. Dy vjet më vonë realizon në mermer portretin e patriotit Babë Dudë Karbunara, Në nëntor 1937, vendosur në hyrje të qëndrës së qyetit me rastin e 20 vjetorit të vdekjes së patriotit të madh beratas(15). Dhimitri merr pjesë në Tiranë në një konkurs ndërkombëtar për, krahas skulptorëve Odhise Paskali, Kolë Shala, Romano Romaneli dhe A.Agustincic (10). Si skulptor profesionist i kërkohet të kontribuojë së bashku me artistët e tjerë që jepnin mësim në shkollën e vetme të artit në Tiranë në “Shkolla e vizatimit”(11). Periudha pas çlirimit pati numrin më të madh të punëve që Dhimitri realizoi. Në fillim të kësaj periudhe ai u mundua që të bëjë punë me përmasa të mëdha si “Lenini” rreth 290 cm tek ish-shkolla e partisë, punimi ”I shëruari” 190 cm në llixhat e Elbasanit, ”Ndertuesit” 170cm, ”Punëtori tornitor” etj. Më vonë përqëndrohet tek bustet e mëdha për sheshe. Punoi bustin e “Koci Bakos”, “Sami Frashërit”, “Gjergj Aranitit”, “Pjetër Budit”,”Ismail Qemali”,“Ali Kelmendit” ,“Perlat Rexhepit”,“Vasil Shanto” “Fan S.Nolit”, Me kalimin e viteve përfundimisht ai përqëndrohet tek portretet, të cilëve iu dedikua deri në fund. Janë te shumtë punët si portreti i “Avni Rustemit”,“Kristaq Tutulanit”,”Lym Ketes” “Shefqet Musarajt”, “ I munduari” “Milto Sotir Gura”,“Ndre Mjeda”,“Dirigjent Mustafa Krantja”, “Abedin Cici” “Loro Kovaci”portreti i te shoqes “Netes”etj etj.
Ekspozite personale
Skulptori Dhimitër Çani gjatë karierës artistike ka hapur tre ekspozita me rreth 130 punime.
(12)(13). (14).
Ekspozita e tretë “Dedikuar, Kushtuar vendlindjes sime” 1982 Korçë (ku pjesa me e madhe e punimeve i jane dhuruar G.A Korçë
Pjesëmarrja në konkurse
Konkuroi në disa konkurse të artit pamor, bienale, ekspozita, etj.
Konkursi ndërkombëtar për monumentin ekuestër të Skënderbeut 1937 (10) Tiranë me skulptorët Romaneli (itali), Agustinçiç (kroat), Paskali, Çani,  Shala.
Busti “Ushtari i Popullit” ekspozuar në bienalen ndërkombëtare 1957 Aleksandri Egjypt aktualisht në G.K.A.Tiranë.
Lumi i Trebishnjicës
parapamje|300px|Lumi Trebishnjica tek qyteti Trebinje Trebishnjica (boshnjakisht: Trebišnjica) është lumë në Bosnje dhe Hercegovinë. Ka një gjatësi prej rreth 96.5 km dhe buron në një lartësi mbidetare prej 398 metrash. Trebishnjica është lumë i cili i takon ujëmbledhësit të Detit Adriatik.
Mazrek, Tiranë
Mazreku është një fshat në Bashkinë Tiranë në rrethin e Tiranës të Shqipërisë.
Krrabë
Krraba është një fshat në Njësinë Ainistrative Krrabë në rrethin e Tiranës të Shqipërisë.
Xhamia e Et'hem Beut
Xhamia e Haxhi Et'hem Beut, është një xhami historike dhe monument kulture në mes të Tiranës, e cila nisi të ndërtohej nga stërnipi i Sulejman Pashës, Molla Beu i Petrelës rreth 1793 dhe e përfundoi i biri, Haxhi Et'hem Beu më 1238 H (1822/1823).
Historia
Mulla Beu, i cili hodhi themelet e kësaj faltoreje, arriti të mbarojë dhe cepat e kubesë së kësaj xhamie. I ndjeri, nuk mundi të perjetonte zbukurimet dhe pikturimet në këtë xhami, pasi nderroi jetë më 1807. Biri i Mullait, Haxhi Et hem Beu i pasur me dije dhe pozite, arriti të plotësojë minaren e xhamisë. Ai bëri dekorimin me piktura të xhamisë, ndërtoi tavanin e portrikun, dhe kështu mundi të përfundoje xhaminë më 1830-1831. Që pas kësaj kohe Azani filloi të dëgjohej nga kjo xhami 5 vaktet e ditës. Për arkitekin e kësaj xhamie nuk ka të dhëna, por mes popullit të Tiranës flitet se kanë qenë 2 qytetarë intelektualë të Tiranës, të quajtur Mulla Isuf Zorba dhe Mulla Halim Bulku. Një veçori e kësaj xhamie është futja e elementit të natyrës në dekoratimin e xhamisë. Salla e xhamisë është e ndarë në kate, në të cilat gjejmë natyra të qeta, të cilat ngjiten deri në kube. Kubeja e xhamisë me një pamje madhështore është e zbukuruar me "Ajetul Kursine", shkruar në formë spirale. Ndërsa në fund të kubesë janë shkruar të 99-të emrat e Allahut. Xhamia përmban 18 dritare, ka një mimber të madh prej druri. Në xhami gjithashtu gjendet dhe nafili, në të cilin falen gratë. parapamje|left|350px|Portiko i Xhamisë së Et'hem Beut
Pjesa e poshtme e minares është me seksion drejtëkëndësh. Mbi të vjen nj pjesë e ulët trung piramide shumë faqëshe. Mbi këtë, me një kornizë që ndjek ritmin e pjesës së sipërme fillon trupi i minares, i cili shkon deri tek kazani, duke u ngushtuar lehtazi. Mbi trupin e minares vjen kazani. Për daljen në kazan ka një portë të ngushte e të ulët. Shkallët brenda minares janë helikoidale prej gurësh dhe ndriçohen nga dritare të vogla si frengji.
Kantoni Hérisson
Kantoni Hérisson (frëngjisht: Canton de Hérisson) është një kanton në departamentin Allier, rajonin Auvergne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Hérisson. Ka sipërfaqe 435.22km2 dhe popullsi 8992 banorë.
Pandeli Evangjeli
Pandeli Evangjeli, mbiemri i të cilit shkruhet edhe Vangjeli (Korçë, 6 janar 1859 - 14 shtator 1949) ka qenë veprimtar i Rilindjes Kombëtare në mërgatën shqiptare të Rumanisë, politikan me shumë poste kyçe në periudhën e mes dy luftërave botërore, ku spikat si dy herë kryetar i legjislativit, katër herë i ekzekutivit dhe një herë kryetar i Senatit të shtetit shqiptar. Ka qenë i pari i krishterë ortodoks që u bë kreu i ekzekutivit shqiptar, si i tillë me qeverinë e tij të parë pas njohjes së pavarësisë dhe sovranitetit të shtetit shqiptar nga Konferenca e Ambasadorëve në Paris, mori masa për largimin e mitropolitit grek të Korçës, duke i dhënë fund kësodore arsimit grek në Korçë.
Në lëmin e kulturës dhe gjuhës shqipe, në vitet e rinisë me familjen e tij ndihmoi në hapjen e Mësonjëtores së Korçës ndërkohë që gjuha shqipe ishte ndaluar së shkruari në Perandorinë Osmane që më 1881 me ngjarjet e Lidhjes së Prizrenit. Në krye të shoqërisë "Dituria" në Rumani u botuan abetaret e gjuhës shqipe, librat e Naimit e Sami Frashërit si dhe libra të tjerë me karakter patriotik që shpërndaheshin falas nëpër viset shqiptare.
Biografia
U lind në qytetin e Korçës, i biri i Jano Vangjelit, në gjirin e një familjeje me prejardhjen nga Shalësi i Kolonjës. Në vendlindje mbaroi gjimnazin grek me rezultate shumë të mira më 1877, më 1878 mërgoi drejt Rumanisë. Kaloi shumicën e rinisë së tij në diasporën shqiptare të Rumanisë. Në fillim u vendos në Buciumeni dhe më pas në Bukuresht, ku u mor me tregti. Me një letër më 1887, Naim dhe Sami Frashëri falënderojnë Jano Vangjelin dhe të bijtë, Nikollaqin me Pandeliun, për ndihmën e dhënë në hapjen e Mësonjëtores së Korçës. Më 7 janar 1896 u zgjodh kryetar i kolonisë shqiptare si kryetar i shoqërisë "Dituria", kontribuoi në ngritjen e një selie vendore të Komitetit për Lirinë e Shqipërisë. Kafeneja e tij në kryeqytetin rumun shërbente si vend tubimi për shqiptarët dhe shoqërisë "Dituria".
Nëntorin e 1912 ishte mbështetës dhe pjesëmarrës në takimet e bisedat e zhvilluara me Ismail Qemalin, kur ky së bashku me të birin Qamilin dhe Gurakuqin ishin kalimthi para se të këshilloheshin me diplomacinë austro-hungareze. Më 1913 mori pjesë në punimet e Kongresit të Trieshtës, një vit më pas u internua për pak kohë në Rumani së bashku me Pandeli Calen. Kur u kthye në Shqipëri, u emërua prefekt i qytetit të vendlindjes.
Më 1919 mori pjesë në Konferencën e Paqes në Paris si përfaqësues i kolonisë shqiptare të Rumanisë. Pas zgjedhjeve më 5 prill 1921, u zgjodh deputet i prefekturës së Korçës dhe kryetar i Këshillit Kombëtar më 21 prill. Në tetor të 1921 nga propozimi për qeveri teknike i komisionit të përbërë nga Bajram Curri, Qazim Koculi dhe Avni Rustemi, i formuar ky nga i ashtuquajturi "Bashkimi i Shenjtë", Evangjeli u caktua në krye të kësaj qeverie më 16 tetor të atij viti.
Më 19 tetor 1921 Evangjeli pohonte se qeveria e tij do të kishte përparësi "përkujdesjen për integritetin dhe independencën e shtetit shqiptar", ku kryesore do të ishte njohja e shpejtë dhe formale e shtetit shqiptar nga fuqitë e huaja dhe lidhja e marrëdhënieve diplomatike. Gjatë qeverisjes së tij Konferenca e Ambasadorëve në Paris njohu pavarësinë dhe sovranitetin e shtetit shqiptar më 9 nëntor 1921, po atë ditë Shqipëria u njoh nga Britania e Madhe dhe pas asaj dite u njoh nga Franca e Italia. Me çështjen e Mirditës, qeveria Evangjeli mendoi të krijojë dy komanda të përgjithshme me në krye dy persona të aftë dhe me influencë ndër ato krahina: Ahmet Zogun dhe Bajram Currin. Parlamenti ndërkohë vendosi që të pushonte aktivitetin e tij dhe dy ministra të qeverisë, Ahmet Dakli dhe Zija Dibra, dhanë dorëheqjen me nxitjen e Aqif Pashës. Situata u bë edhe më e nderë pasi Partia Përparimtare formoi një komision për të organizuar, në rast nevoje, një grusht shteti. Në ditët e para të dhjetorit, Këshilli i Naltë me në krye Aqif Pashën dhe krerët e komisionit, i kërkuan me presione Evangjelit që të jipte dorëheqjen. Pasi ky i fundit iu përgjigj se do ta jepte me t'u mbledhur parlamenti, dy anëtarët e Këshillit të Naltë Aqif Pasha me Imzot Bumçin e pushojnë nga funksionet Evangjelin në mënyrë antistatuore.
Më 11 shtator të 1922 zëvendësoi Nolin në krye të Ministrisë së Punëve të Jashtme në qeverinë Ypi. Në qeverinë e parë të Ahmet Zogut u rikonfirmua në krye të këtij dikasteri.