cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beteja e Uhudit
Duelet
Ushtria mekase u pozicionua përballë rradhëve myslimane, me trupin kryesor të udhëhequr nga Ebu Sufjani, dhe krahët e majtë dhe të djathtë të komanduar nga Ikrimah ibn Ebu Xhehli, i biri i Amr ibn Hishamit dhe Halid ibn el-Velid, përkatësisht. Amr ibn el-As ishte komandanti i kalorësisë dhe detyra e tij ishte të koordinonte sulmin ndërmjet krahëve të kalorësisë. Ata sulmuan me akuzën e tyre fillestare të udhëhequr nga mërgimtari medinas Ebu ‘Amir. I penguar nga një shi gurësh nga myslimanët, Ebu 'Amiri dhe njerëzit e tij u detyruan të tërhiqeshin në kampet prapa vijave të Mekës. Flamurtari mekas Talha ibn Ebi Talha el-Abdari, përparoi dhe e sfidoi armikun në një duel. Ali ibn Ebi Talibi, kushëriri i Muhamedit, u vërsul dhe e goditi Talhanë me një goditje të vetme. Vëllai i Talhas, Uthmani, vrapoi përpara për të marrë flamurin e rënë - gratë mekase e kërkuan atë me këngë dhe rrahje me zë të lartë të dajreve. Hamza ibn Abdylmutalib doli nga radhët e myslimanëve, duke e sjellë atë në një fat të ngjashëm si Talha. Ishte familja e tyre ajo që ishte përgjegjëse për mbajtjen e flamurit të ushtrisë mekase, dhe kështu një nga një, vëllezërit dhe djemtë e Talhas shkuan të merrnin flamurin mekas dhe të luftonin pa sukses derisa të gjithë u zhdukën përfundimisht. Pas dyluftimeve, filloi angazhimi i përgjithshëm mes dy ushtrive. Besimi mekas filloi të shpërbëhej shpejt ndërsa muslimanët përshkuan rradhët e tyre.
Tërheqja dhe kundërsulmi mekas
Ushtria mekase u zmbraps dhe përpjekjet e përsëritura të kalorësisë së saj për të kapërcyer krahun e majtë mysliman u mohuan nga harkëtarët myslimanë. Duke shijuar më të mirën nga këto takime të hershme, muslimanët depërtuan nëpër linjat mekase, me fitoren që dukej e sigurt. Megjithatë, ishte shkëputja e harkëtarëve myslimanë, duke mos iu bindur urdhrave të rrepta të Muhamedit për të qëndruar të palëvizshëm, ajo që do të ndryshonte rezultatin e betejës, pasi shumica e tyre vrapuan drejt tatëpjetë për t'u bashkuar në avancim dhe për të plaçkitur kampin mekas, duke e lënë krahun të pambrojtur.
Në këtë pikë kritike, kalorësia mekase, e udhëhequr nga Halid ibën el-Velid, e shfrytëzoi këtë lëvizje dhe sulmoi pakicën e mbetur të harkëtarëve myslimanë, të cilët nuk pranuan t'i bindeshin urdhrave të Muhamedit dhe ishin ende të pozicionuar në kodër. Prej aty, mekasit ishin në gjendje të shënjestronin dhe të pushtonin krahun dhe pjesën e pasme të muslimanëve. U krijua konfuzioni dhe shumë muslimanë u vranë. Më i dalluari nga myslimanët e vrarë ishte Hamza, i cili ishte hedhur poshtë në një sulm të befasishëm nga shtiza e skllavit etiopian të Xhubejr ibn Mut'im, Vahshi ibn Harb. Ndërsa kundërpërgjigja mekase u forcua, qarkulluan thashetheme se edhe Muhamedi kishte vdekur. Megjithatë, doli se Muhamedi ishte plagosur vetëm - për shkak të raketave prej guri që rezultuan në një plagë në ballin dhe buzën e tij. Është shënuar se 'Ali ibn Ebi Talibi mbeti i vetëm, duke i shmangur sulmet e kalorësisë së Halidit. Sipas Ibn Athir,
Pas luftimeve të ashpra trup më trup, shumica e myslimanëve arritën të tërhiqen dhe të rigrupohen më lart në shpatet e Uhudit. Një grup i vogël u shkëput dhe u përpoq të kthehej në Medine, megjithëse shumë prej tyre u vranë. Krahu sulmues kryesor i mekasve, kalorësia e tij, nuk ishte në gjendje të ngjitej në shpatet e Uhudit në ndjekje të myslimanëve, dhe kështu luftimet pushuan. Hind dhe shokët e saj thuhet se i kanë gjymtuar kufomat e myslimanëve, duke i prerë veshët dhe hundët; duke i bërë anketa. Hind raportohet të ketë prerë kufomën e Hamzës, duke i nxjerrë mëlçinë të cilën ajo më pas u përpoq ta hante. Ebu Sufjani, pas disa shkëmbimeve të shkurtra verbale me shokun e Muhamedit, Ibn Is'haku e shënon këtë shkëmbim si vijon:
"Kur (udhëheqësi Kurejshi) Ebu Sufjani donte të largohej, ai shkoi në majë të malit dhe bërtiti me zë të lartë, duke thënë: "Ke bërë një punë të mirë. Fitorja në luftë shkon me radhë: sot është në këmbim të ditës së Bedrit. Trego epërsinë tënde Hubal”, d.m.th., justifiko fenë tënde. I Dërguari i tha Umer ibn Hattabit (Omerit) që të ngjitet dhe t'i përgjigjet atij dhe t'i thotë: "Allahu është më i larti dhe më i lavdishmi. Ne nuk jemi të barabartë: të vdekurit tanë janë në xhenet, të tutë në xhehenem." Në këtë përgjigje, Ebu Sufjani i tha Omerit: "Eja këtu tek unë". I Dërguari i tha të shkonte dhe të shihte se çfarë po bënte Ebu Sufjani. Kur erdhi, Ebu Sufjani tha: "Të betohem për Zotin, Omer, a e kemi vrarë Muhamedin?" “Pasha Allahun, nuk e ke, ai po dëgjon atë që po thua tani”, u përgjigj Omeri. Ebu Sufjani tha: "Unë të konsideroj më të vërtetë dhe më të besueshëm se Ibn Kamia", duke iu referuar pretendimit të këtij të fundit se ai e kishte vrarë Muhamedin."
- cf. Ibn Ishaq (1955) 380—388, cited in Peters (1994) p. 219
Më pas Ebu Sufjani vendosi të kthehej në Mekë pa e shtyrë avantazhin e tij për të risulmuar muslimanët e plagosur të Medinës.
Beteja përgjithësisht besohet nga studiuesit si një disfatë për myslimanët, pasi ata kishin pësuar humbje më të mëdha se mekasit. Chase F. Robinson, duke shkruar në Encyclopaedia of Islam, thotë se nocioni se "myslimanët pësuan një disfatë dëshpëruese është mjaft i qartë." Studiues të tjerë si William Montgomery Watt nuk pajtohen, duke vënë në dukje se ndërsa myslimanët nuk fituan, mekasit nuk kishin arritur të arrinin qëllimin e tyre strategjik për të shkatërruar Muhamedin dhe pasuesit e tij; dhe se tërheqja e parakohshme e mekasve tregonte dobësi nga ana e tyre. Beteja shënohet gjithashtu për shfaqjen e udhëheqjes ushtarake dhe mashtrimit të Halid ibën el-Velidit, i cili më vonë do të bëhej më i famshmi nga të gjithë gjeneralët arabë gjatë epokës së zgjerimit islam, në pushtimin e Perandorisë Sasanide dhe Sirisë të kontrolluar nga Bizanti.
Rëndësia në luftë
Muhamedi e tregoi aftësinë e tij si gjeneral duke zgjedhur fushën e Betejës së Uhudit. Ai vendosi sipas vullnetit të myslimanëve të luftonte në një vend të hapur, por ishte i vetëdijshëm për lëvizshmërinë superiore të mekasve. Ai e dinte se një takim në vend të hapur do t'i ekspozonte krahët e këmbësorisë ndaj mbështjelljes dhe do të neutralizonte faktorin e lëvizshmërisë mekase.
Kështu, ai vendosi të mbante tokë të lartë me malin Uhud në pjesën e pasme të tyre, i cili siguronte siguri nga çdo sulm nga pas. Për më tepër, duke qenë se pjesa e përparme ishte afërsisht 800 deri në 900 jard (730 deri në 820 m) dhe në njërën krah, ai mbështeti malin Einein dhe në krahun tjetër ishin defilet e malit Uhud dhe kështu, në gjuhën ushtarake, ai refuzoi. të dy krahët tek kalorësia mekase. E vetmja qasje nga e cila mund të merreshin nga pjesa e pasme ishte e mbrojtur nga vendosja e harkëtarëve.
Gaspër Krasniqi
Gaspër Krasniqi, (në italisht Gasparo ose Gaspare Crasnich) i referuar edhe si Joshtar Krasnik, Gashpar Krasnik, ose Don Karlo Krasnik, ishte një prift katolik romak shqiptar që shërbeu si Vikar Apostolik i Dioqezës së Shkupit..
Biografia
Krasniqi shërbeu si igumen i kishës së Shën Aleksandrit në Orosh të Mirditës, në Shqipërinë e sotme. Më 24 qershor 1839 u emërua Vikar Apostolik i Dioqezës Katolike Romake të Shkupit.
Në vitin 1849, ai funksionoi si ndërmjetës midis Bid Doda Pashës dhe Mark Prenk Lleshit, përfaqësues të Mirditës, dhe Ministrit të Brendshëm të Principatës së Serbisë, Ilija Garašanin, për bashkëpunimin e Mirditës me Serbinë dhe Malin e Zi kundër Perandorisë Osmane. Përsëri, gjatë luftës malazezo-osmane (1861-62), ai ndihmoi në organizimin e fiseve katolike shqiptare të veriut për një kryengritje kundër osmanëve, me mbështetjen e emisarëve francezë të Napoleonit III. Më pas ai u arrestua nga osmanët. Ai vdiq në 1876.
Miqtë e mi - Festa e abetares
Miqtë e mi - Festa e abetares Autori: Afërdita Avdiko. Botuesi: Redona. Viti i botimit: 2009. Faqet e librit 30. ISBN 978-99956-14-44-7
Corylus
Lista e anëtarëve
është grup i bimëve në famijen Corylaceae.
Bughea de Sus (Argeş)
Bughea de Sus (Argeş) është një komunë në qarkun Argeş në Rumani. Ka një popullsi prej 3.219 banorësh dhe sipërfaqe 33,16 km².
Komuna është e njohur për banjot e tij termale, veçanërisht për trajtimin e sëmundjeve reumatike dhe të gastrointestinale.
Atraksion tjetër i komunës janë rezervat gjeologjike dhe paleontologjike Peştera Albeşti, fusha ku ka granit (graniti i Albeştit) dhe gurë gëlqerorë, të pasur me fosile.
Emiratet e Bashkuara Arabe
Emiratet e Bashkuara Arabe - është shtet federal që ndodhet në skajin më lindor të Gadishullit Arabik në Gjirin Persik, që kufizohet në lindje nga Omani dhe në jug nga Arabia Saudite si dhe ndan kufij detarë me Katarin dhe Iranin.
EBA-të janë një federatë e përbërë nga shtatë Emirate. Çdo emirat është i qeverisur nga një emir i trashëguar që së bashku formojnë Këshillin Suprem Federal, organi më i lartë legjislativ dhe ekzekutiv në vend. Një nga emirët zgjidhet President i Emirateve të Bashkuara Arabe. Emiratet përbërëse janë të Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, dhe Umm Al-Quwain. Kryeqytet është Abu Dhabi, i cili është një nga dy qendrat e aktiviteteve tregtare dhe kulturore, së bashku me Dubai. Islami është feja zyrtare e Emirateve të Bashkuara Arabe, dhe gjuha arabe është gjuhë zyrtare.
Në vitin 1962, Abu Dhabi u bë i pari nga Emiratet për të filluar eksportimin e naftës. Sheiku Zayed, sundimtar i Abu Dhabit dhe presidenti i parë i EBA, mbikqyri zhvillimin e Emirateve dhe i drejtoi të ardhurat e naftës në shëndetësi, arsim dhe infrastrukturë. Sot, rezervat e naftës të Emirateve renditen si rezervat e shtata më të mëdha në botë, dhe rezervat e gazit si rezervat shtatëmbëdhjeta më të mëdha në botë. Emiratet kanë një ekonomi me të ardhura të larta, e cila renditet si e nëntëmbëdhjeta më e lartë në terma të PBB-së për frymë. Qyteti më i populluar, Dubai, shfaqet si një qytet global dhe një portë biznesi për Azinë Perëndimore dhe Afrikën.
Politika
Nuk është sitem me kalif por presidencial si çdo shtet tjetër me përjashtim se aty presidenti është i përjetshëm d.m.th ka të drejtë rizgjidhje president deri në vdekje...sheiku Zaid ish presidenti i EBA-ve si politikë ngadhënjyese dhe frytdhënëse për ta arritur bashkimin e shtate principatave kishte jap shumë për të arritur bashkimin, pra ishte emiri i principatës më të madhe dhe më të pasur Abu Dhabit, principatë kjo e cila afro 90% të buxhetit shtetëror e shpenzon dhe i ndihmon të tjerat për zhvillim...
Njësit administrative
Nga vetë fjala emiratet lë të kuptohet se është një bashkësisë shtetërore e përbërë nga 7 njësi shtetërore të quajtura emirate (imarat; njëjës: imarah):
Ekonomia
Falë burimeve "të majme" në Abu Dhabi, (1978:3 935 mil.t rez.; 70 mil.t nxierrje) dhe atyre "të pakta" në Dubai (1978: 178 mil.t. rez.; 18 mil.t. nxierrje), oazat e portat detare të paçmuara në të kaluarën e Gjirit Persik, që nga diku 1970-ta, kanë arritur të krijojnë qytete moderne me një infrastrukturë të shkëlqyeshme, e një rrjet shoqëror të organizuar në kompleks të ndërtesave (Kulla të larta për zyrë, për banka, për hotele, për spitale, për shkolla, e pastruese të kripës nga uji i detit). Me një bruto prodhim shoqëror prej (1976) 13 900 dollarësh amerikanë për banorë, Emiratet e Bashkuara Arabe, qëndrojnë në krye të listave. Pjesen më të madhe të prodhimit e përbëjnë të ardhurat nga ekonomia e naftës (1978: 57%), tregëtia, bankat dhe shërbimet marrin pjesë me diku 11%, ndërtimtaria me 9%, Industria dhe tregëtia me 3%, bujësia me 2%, shërbimet komunale me 8%. Vetëm 0,2% e tokës së Emirateve të Bashkuara Arabe është tokë e ujitur, ashtu që të jetë frytëdhënse, pjesa më e madhe gjendet në oaze. Pjesen më të madhe të tokës së punueshme e qeverisin sheikët e Ras al-Khaimah-ut dhe Fuxhairës (mbjelljin pemër, perime, duhan etj.). Kultivimi i kafshëve bëhet kryesisht në Ras al-Khaimah, ku gjatë 1978 kishte 200.000 krerë dhi, 89 000 dele, 40 000 gamilje dhe 16 000 gjedhë.
Gjuetia e peshkut dallohet në Faluxhë. Emirati më i pasur llogaritet të jetë, Abu Dabi, i cili financon rreth 70% të të dalurave të Emriateve të Bashkuara Arabe. Abu Dabi ka rafinerinë e naftës, uzina kimike, shkritore të aluminit, fabrikën e çimentosë. Unzia e shkrirjes së qelqit gjendet në ujdhesën Das. Dubai është emirati më i rëndësishëm për tregëti, me porte moderne në ujrat e thella detare, porta Port Rashid, fabrikën e çimentosë, rafinerinë e naftës. Sharxhia ka rezervat më të vogla të naftës, në këtë emirat më e rëndësishmja është uzina e ndërtimit të anijeve dhe barkave lundruese.
Demografia
Popullsinë e Emirateve të bashkuara Arabe e përbëjnë:
•	Arabët lokal 11%
•	Arabët nga vendet tjera arabe dhe Irani (Persian)Ара21%
•	Shtetas të vendeve të Azisë jugore 57%
Qyteti më i madh është Dubai me afro 1.2 milion banorë. Qytete tjera janë Abu Dabi, Sharja, Fuxhaira etj.
Shkala e urbanizmit është e lartë dhe arrin 88%. Pjesa tjetër e popullsisë jeton në vendbanime të vogla dhe fshatra të përhapura nëpër tërë vendin si dhe në vendbanimet rreth fushave të naftës.
Kultura
Përparsia që i japin Emriatet e Bashkuara Arabe fitimit nga burimet e naftës është invenstuar në zhvillimin e një kulture të nivelit të lartë e cila tërheq njerëz nga vende të ndryshme të botë. Ndër këta, ka dhe shqiptarë të cilët tani janë vendosur në Dubai, ku kanë hapur punishtet apo veprimtaritë e tyre shërbyese.
Alternativa për Kosovën
Alternative (shqip: Alternativa) është liberale parti politike në Kosovë.
Histori
Ilir Deda u zgjodh deputet për Vetëvendosje në zgjedhjet parlamentare të vitit 2014. Megjithatë, gjatë anti-qeveritare të protestave në Kosovë në 2015-16, Deda u bë një zë kritik e partisë së tij mbështetjen për akte të dhunës ndaj zyrtarëve të qeverisë dhe rrjedhimisht e la të partisë në 2 prill 2016. në mënyrë të Ngjashme, Mimoza Kusari-Lila, ish-Ministri i Tregtisë dhe Industrisë dhe Zëvendës / Kryeministri për Kosovën e Re Aleanca aktuale dhe Kryetari i komunës së Gjakovës la të partisë në Maj 2016, për shkak të konflikteve brenda partisë dhe dallimet ideologjike dhe vendosi të bashkohet me Deda "iniciativa të reja".
Nisur zyrtarisht më 8 shkurt 2017 nga DEPUTETI Ilir Deda dhe Kryetari i komunës së Gjakovës, Mimoza Kusari-Lila në Mitrovicë dhe në 13 maj 2017. Këshilli i përgjithshëm i Alternativa vendosur që Mimoza Kusari-Lila që të jetë president të partisë dhe Ilir Deda për të zëvendëskryetarit të partisë.
Ideologji
Në një intervistë, Kusari-Lila përmendi se të drejtat e njeriut janë kryesore rëndësi dhe prioritet e partisë, kështu të drejtave individuale.
Dreaming of You
"Dreaming of You" është albumi i fundit nga Selena.
Të barabartë
Të barabartë tregime, Autore: Suada Gjeçovi. Botuesi: Redona. Viti i botimit: 2007. Faqet e librit 60. ISBN 978-99943-930-2-2
Dhitë e egra
Dhitë e egra Autori: Kolë Jakova. Botuesi: Redona. Viti i botimit: 2007. Faqet e librit 70. ISBN 99943-734-0-4
Dikur në iliri
Dikur në iliri roman, Autori: Aqif Malaj. Botuesi: Redona. Viti i botimit: 2005. Faqet e librit 150. ISBN 99943-761-8-7
Masaçusec
Massachusetts (Massachusett: Muhsachuweesee) zyrtarisht Komonuelthi i Massachusetts, është shteti më i populluar në rajonin e Anglisë së Re të Shteteve të Bashkuara. Kufizohet me Oqeanin Atlantik dhe Gjirin e Maine në lindje, Connecticut dhe Rhode Island në jug, New Hampshire dhe Vermont në veri dhe Nju Jork në perëndim. Kryeqyteti i Massachusetts është Bostoni, i cili është gjithashtu qyteti më i populluar në Anglinë e Re. Është shtëpia e zonës metropolitane të Bostonit të Madh, një rajon me ndikim në historinë, akademinë dhe industrinë amerikane. Fillimisht i varur nga bujqësia, peshkimi dhe tregtia, Massachusetts u shndërrua në një qendër prodhimi gjatë Revolucionit Industrial. Gjatë shekullit të 20-të, ekonomia e Massachusetts u zhvendos nga prodhimi në shërbime. Massachusetts modern është një lider global në bioteknologji, inxhinieri, arsim të lartë, financë dhe tregti detare.
Massachusetts ishte një vend i kolonizimit të hershëm anglez: Kolonia Plymouth u themelua në vitin 1620 nga pelegrinët e [[Mayflower, dhe më 1630 Kolonia e Gjirit të Massachusetts, duke marrë emrin e saj nga njerëzit indigjenë të Masachusett, themeloi vendbanime në Boston dhe Salem. Në vitin 1692, qyteti i Salemit dhe zonat përreth përjetuan një nga rastet më famëkeqe të histerisë masive të Amerikës, gjyqet e shtrigave Salem. Në vitin 1777, gjenerali Henry Knox themeloi Springfield Armory, e cila, gjatë Revolucionit Industrial, katalizoi përparime të shumta të rëndësishme teknologjike, duke përfshirë pjesë të këmbyeshme. Në vitin 1786, Rebelimi i Shays, një revoltë populiste e udhëhequr nga veteranë të pakënaqur të Luftës Revolucionare Amerikane, ndikoi në Konventën Kushtetuese të Shteteve të Bashkuara. Në shekullin e 18-të, Zgjimi i Parë i Madh Protestant, i cili përfshiu Britaninë dhe Trembëdhjetë Kolonitë, filloi nga foltorja e predikuesit të Northampton, Jonathan Edwards. Në fund të shekullit të 18-të, Bostoni u bë i njohur si "Djepi i Lirisë" për agjitacionin atje që më vonë çoi në Revolucionin Amerikan.
I gjithë Komonuelthi i Massachusetts ka luajtur një rol të fuqishëm shkencor, tregtar dhe kulturor në historinë e Shteteve të Bashkuara. Përpara Luftës Civile Amerikane, Massachusetts ishte një qendër për lëvizjet abolicioniste, maturisë dhe transcendentaliste. Në fund të shekullit të 19-të, sportet e basketbollit dhe volejbollit u shpikën në qytetet perëndimore të Massachusetts, përkatësisht Springfield dhe Holyoke.
Banorët e Massachusetts janë përshkruar nga Rishikimi i Popullsisë Botërore si me IQ-në mesatare më të lartë të të gjitha shteteve të SHBA-së, që tejkalon 104, dhe studentët e shkollave publike të shtetit janë ndër nivelet më të larta në botë në performancën akademike. Shteti është renditur si një nga shtetet më të mira në Shtetet e Bashkuara për qytetarët për të jetuar, si dhe një nga më të shtrenjtët.
Para-kolonizmit
Massachusetts fillimisht ishte i banuar nga fise të familjes së gjuhëve Algonquian si Wampanoag, Narragansett, Nipmuc, Pocomtuc, Mahican, dhe Massachusett. Ndërsa kultivimi i kulturave si kungulli dhe misri plotësonte dietat e tyre, këto fise në përgjithësi vareshin nga gjuetia, grumbullimi dhe peshkimi për pjesën më të madhe të ushqimit të tyre. Fshatrat përbëheshin nga llozha të quajtura wigwam, si dhe nga shtëpitë e gjata, dhe fiset udhëhiqeshin nga pleqtë meshkuj ose femra të njohur si sachem.
Periudha koloniale
Në fillim të viteve 1600, pas kontaktit me evropianët, një numër i madh i popujve indigjenë në rajonin verilindor të asaj që tani është Shtetet e Bashkuara u vranë nga epidemitë e tokës së virgjër si lija, fruthi, gripi dhe ndoshta leptospiroza. Midis 1617 dhe 1619, ajo që mund të ishte lija vrau afërsisht 90% të amerikanëve vendas të Gjirit të Massachusetts.
parapamje|majtas|[[Mayflower në Portin e Plymouth nga William Halsall (1882). Pelegrinët themeluan Plymouth në vitin 1620.]]
Kolonët e parë anglezë në Massachusetts, Pelegrinët, mbërritën në Mayflower në Plymouth më 1620 dhe zhvilluan marrëdhënie miqësore me popullin vendas Wampanoag. Kjo ishte kolonia e dytë e suksesshme e përhershme angleze në pjesën e Amerikës së Veriut që më vonë u bë Shtetet e Bashkuara, pas Kolonisë së Jamestown. Ngjarja, e njohur si "Falënderimi i Parë", u festua nga pelegrinët pas korrjes së tyre të parë në Botën e Re, e cila zgjati për tre ditë. Pelegrinët u pasuan shpejt nga Puritanë të tjerë, të cilët krijuan Koloninë e Gjirit të Massachusetts në Bostonin e sotëm në vitin 1630.
Në vitin 1691, Kolonitë e Gjirit të Massachusetts dhe Plymouth u bashkuan (së bashku me Mainen e sotëm, i cili më parë ishte ndarë midis Massachusetts dhe Nju Jorkut) në Provincën e Gjirit të Massachusetts. Menjëherë pas mbërritjes së guvernatorit të parë të provincës së re, William Phips, u zhvilluan gjyqet e shtrigave në Salem, ku një numër burrash dhe grash u varën për gjoja magji.
Lufta revolucionare
Massachusetts ishte një qendër e lëvizjes për pavarësi nga Britania e Madhe; kolonistët në Massachusetts kishin marrëdhënie të vështira të gjata me monarkinë britanike, duke përfshirë rebelimin e hapur nën dominimin e Anglisë së Re në vitet 1680. Protestat kundër përpjekjeve britanike për të taksuar kolonitë pas përfundimit të Luftës Franceze dhe Indiane më 1763 çuan në Masakrën e Bostonit në 1770 dhe Festën e Çajit të Bostonit të 1773 përshkallëzoi tensionet. Në vitin 1774, Aktet e Patolerueshme shënjestruan me dënime për Festën e Çajit të Bostonit dhe ulën më tej autonominë lokale, duke rritur mospajtimin lokal. Aktiviteti kundër parlamentar i njerëzve si Samuel Adams dhe John Hancock, i ndjekur nga hakmarrjet nga qeveria britanike, ishin një arsye kryesore për bashkimin e Trembëdhjetë Kolonive dhe shpërthimin e Revolucionit Amerikan në vitin 1775.
Betejat e Lexington dhe Concord filluan Luftën Revolucionare Amerikane dhe u zhvilluan në qytetet me të njëjtin emër në Massachusetts. Presidenti i ardhshëm George Washington mori përsipër atë që do të bëhej Ushtria Kontinentale pas betejës. Fitorja e tij e parë ishte Rrethimi i Bostonit në dimrin e 1775–76, pas së cilës britanikët u detyruan të evakuonin qytetin. Në bregdet, Salem u bë një qendër për rrëmbim. Megjithëse dokumentacioni është i paplotë, rreth 1700 letra të rrëmbimit, të lëshuara për çdo udhëtim, u dhanë gjatë Revolucionit Amerikan. Gati 800 anije u caktuan si të rrëmbyera dhe vlerësohen për kapjen ose shkatërrimin e rreth 600 anijeve britanike.
Chittagong
Një post tregtare që nga shekulli i 9-të, Chittagong ka një trashëgimi të multikulturore islame, hindu dhe traditat budiste.Qytet modern zhvilluar gjatë sundimit britanik si një qendër, hekurudhor naftës dhe çaj tregtare.Qyteti u bë gjithashtu një pikë fokale për veprimtari revolucionare kundër Britanisë, sidomos kryengritjen e armatosur të udhëhequr nga Surya Sen në vitin 1930. Ai ishte gjithashtu një bazë e rëndësishme ushtarake dhe pika furnizimi për forcat aleate gjatë fushatës Burma në Luftën e Dytë Botërore. Pas ndarjes së Indisë në vitin 1947, Chittagong u bë pjesë e Lindjes Pakistan. Në vitin 1971, si Lindja pakistanezë u rebelua kundër refuzimit West Pakistanit për të pranuar rezultatet e zgjedhjeve demokratike, shpallja e pavarësisë në Bangladesh është shpallur në Chittagong.Qyteti shkoi mbi mizoritë e dëshmitarëve, krimet e luftës dhe bllokada detare gjatë luftës çlirimtare që pasoi.
Masaçusec
Ekonomia
Produktet në vend ne vitin 2007 ishin 351 miliard$.
Chittagong
Sot, Chittagong është një nga qytetet më të shpejtë në rritje në botë. Një qendër e madhe tregtare dhe industriale, qytet gjithashtu ka një zonë të veçantë ekonomike në nivel global konkurrues. Me projektet e mëdha të infrastrukturës që është ndërmarrë për qytetin, duke përfshirë edhe një port në det të thellë, fqinjët rajonalë të Bangladeshit, duke përfshirë edhe India dhe Kina, kanë Chittagong sy si një qendër e ardhshme transit rajonal.Qytet port është parë si vendimtar për zhvillimin ekonomik të Azisë jugore rrethuar me tokë, duke përfshirë verilindje Indi, Butan, Nepal dhe pjesë të jug të Kinës.
Masaçusec
Qytete, qyteza dhe qarqe
Massachusetts ka 50 qytete dhe 301 qyteza, të grupuara në 14 qarqe. Katërmbëdhjetë qarqet, duke lëvizur afërsisht nga perëndimi në lindje, janë Berkshire, Franklin, Hampshire, Hampden, Worcester, Middlesex, Essex, Suffolk, Norfolk, Bristol, Plymouth, Barnstable, Dukes, dhe Nantucket. Njëmbëdhjetë komunitete që e quajnë veten "qytet" janë, me ligj, qytete pasi ata e kanë shkëmbyer formën e qeverisjes së mbledhjeve të qytetit me një formë kryetar bashkie-këshill ose drejtues-këshill.
Bostoni është kryeqyteti i shtetit në Massachusetts. Popullsia e qytetit është 692,600, dhe Bostoni i Madh, me një popullsi prej 4,873,019 banorësh, është zona e 11-të më e madhe metropolitane në vend. Qytete të tjera me një popullsi mbi 100,000 përfshijnë Worcester, Springfield, Lowell, dhe Cambridge. Plymouth është komuna më e madhe në shtet për nga sipërfaqja e tokës, e ndjekur nga Middleborough.
Massachusetts, së bashku me pesë shtetet e tjera të Anglisë e Re, përmban strukturën e qeverisjes vendore të njohur si qyteti i Anglisë e Re. Në këtë strukturë, qytetet e inkorporuara – në krahasim me qytezat ose qarqet – mbajnë shumë nga përgjegjësitë dhe kompetencat e qeverisjes vendore. Shumica e qeverive të qarqeve u shfuqizuan nga shteti i Massachusetts duke filluar në 1997 duke përfshirë Middlesex County, qarku më i madh në shtet për nga popullsia. Votuesit e këtyre qarqeve tashmë të zhdukur zgjedhin vetëm Sherifë dhe Regjistra të Veprave, të cilët janë pjesë e qeverisjes së shtetit. Qarqe të tjera janë riorganizuar dhe disa ende mbajnë këshillat e qarqeve.
Historia e Berlinit
Historia e Berlinit
Kultura ilire
parapamje|Ilirët Kultura ilire u formua me tiparet e saj karakteristike që e dallojnë nga kulturat e popujve fqinjë në periudhën e zhvilluar të epokës së hekurit. Ajo ishte një kulturë autoktone që u krijua në truallin historik të ilirëve, në procesin e formimit të vetë etnosit ilir, mbi bazën e zhvillimit të brendshëm social-ekonomik të shoqërisë ilire dhe pa dyshim edhe të marrëdhënieve me popujt fqinjë. Tiparet themelore të saj janë shprehur në arritjet më të rëndësishme të ilirëve në fushën e zhvillimit të tyre ekonomik e shoqëror, në mënyrën e të jetuarit dhe të kuptuarit të botës që i rrethonte, në mënyrën e të pasqyruarit të kësaj bote në artin e botëkuptimin e tyre.
Hyrje
Krahas tipareve themelore të përbashkëta të kësaj kulture, që janë karakteristike për gjithë truallin ilir, vihen re edhe veçanti lokale. Në kushtet e një territori të gjerë, me larmi të theksuara fiziko-gjeografike, siç ishte pjesa perëndimore e Gadishullit të Ballkanit, me lidhje fqinjësie e marrëdhënie me krahina që i karakterizonte një zhvillim i ndryshëm social-kulturor, sidomos i theksuar midis veriut të prapambetur qendërevropian dhe jugut më të përparuar egjeo-mesdhetar, këto ndryshime lokale në kulturë janë po aq të kuptueshme sa edhe zhvillimi jo i njëjtë social-ekonomik që njohën ilirët e kësaj kohe. Të dhënat arkeologjike dëshmojnë për ndryshime lokale edhe në aspekte të veçanta të jetës dhe të krijimtarisë së ilirëve, ndryshime të cilat janë thjesht të karakterit etnografik. Sipas të dhënave arkeologjike, në truallin ilir dallohen në epokën e hekurit disa grupe kulturore: grupi jonik ose epirot, që përfshin krahinën e banuar nga kaonët, thesprotët, molosët dhe fiset e tjera më të vogla të viseve më jugore; grupi adriatik-jugor ose taulanto-ardian, që shtrihet në gjithë ultësirën bregdetare nga Vjosa në Naretva dhe që banohej nga këto dy fise të mëdha si dhe fise të tjera më të vogla rreth tyre; grupi devollit ose dasaret në krahinën juglindore të Shqipërisë me qendër pellgun e Korçës; grupi pelagon në Maqedoninë Perëndimore dhe ai paion në atë lindore, grupi i Matit ose pirust, që përfshin krahinat e brendshme të Shqipërisë Verilindore (Mat, Dibër Kukës) dhe ai dardan në Kosovë; grupi i Glasinacit me qendër rrafshnaltën me të njëjtin emër në lindje të Sarajevës dhe rreth saj, që i përgjigjet krahinës së banuar nga autariatët; grupi dalmatin, që përfshin krahinën midis lumenjve Naretva e Krka; grupi japod në territorin e sotëm të Likës dhe grupi verior-adriatik ose liburn, që shtrihej në territorin midis lumenjve Krka e Zrmanje.
Historia e Berlinit
Zjarri i Reichstag-ut
Sipas policisë,Van de lubbe i vuri zjarri ndërtesës për të protestuar kundër fuqisë gjithmonë në rritje të Partisë Naziste.Nën torture, ai rrefeu akoma dhe u dërgua ne gjyq bashkë me lider të tjerë të Partisë Komuniste.Me drejtusit e partisë ne burg dhe pa akses ne media Partia komuniste pësoi humbje të mëdha në zgjedhjet që pasuan, dhe ata pak deputetë qe u zgjodhen nuk u lejuan te hyjnë në parlament duke u zëvendesuar nga SA.Hitleri mori 44% të votave dhe detyroi partitë e vogla ti jepnin maxhorancën , si pasoj mori 2/3 te parlamentit qe i duheshin për Dekretin e fuqese të plotë me të cilin mund të nxirrte cdo ligj qe i duhesh pa pasur aprovimin e parlamenti
Kultura ilire
Hyrje
Çdo njeri nga këto grupe kulturore i përgjigjet kryesisht territoreve të banuara nga fiset ose bashkimet e mëdha fisnore ilire. Sa më të afërta gjeografikisht ishin këto grupe, aq më të mëdha ishin ngjashmëritë kulturore midis tyre. Kështu, p.sh., grupi japod paraqet mjaft paralele me atë fqinjë liburn. Në Ilirinë Qendrore grupi i Matit lidhet aq ngushtë me atë të Glasinacit dhe atë dardan saqë inkuadrohen me një kompleks të gjerë kulturor Mat-Glasinac; ndërsa në Ilirinë e Jugut grupi devollit afron në shumë aspekte me atë pelagon dhe epirot.
Historia e Berlinit
Zjarri i Reichstag-ut
Në gjyq Van de lubbe u shpall fajtor për zjarrin ne Reichstag .U var në litar më10 qershor1934,tre dite para ditelindjes se tije te njezet e peste.
Kultura ilire
Hyrje
Këto ndryshime dhe ngjashmëri lokale, që burojnë nga baza e përbashkët etnike, kushtet herë të përafërta e herë të ndryshme të zhvillimit social-ekonomik dhe marrëdhëniet ndërkrahinore, shkrihen në tërësinë e bashkësisë kulturore ilire, të cilën e vërejmë si në gjuhë, ashtu dhe në kulturën materiale (vendbanimet, veglat e punës, armët, qeramikën, stolitë etj.) e atë shpirtërore (artin e botëkuptimin) të saj, pa kërkuar një unitet të plotë për këtë shkallë të zhvillimit të ilirëve. Veçoritë lokale etnografike në kulturë, ashtu sikurse dhe ato dialektore në gjuhë, nuk cenojnë unitetin e kulturës ilire dhe të bartësve të saj, ato janë shprehje e larmisë dhe e ndryshimeve brenda së njëjtës kulturë.
Historia e Berlinit
Zjarri i Reichstag-ut
Disa historianë janë të mendimit që zjarri në Reichstag qe një inskenim dhe fajtorët e vertetë janë Hitler ,Göring dhe Goebbels .Djegia e të cilit solli shumë ndryshime në favor të partisë naziste
Kultura ilire
Gjuha
Ilirët flisnin një gjuhë që dallohej nga gjuhët e popujve të tjerë të kohës së lashtë të Ballkanit. Ajo ishte një gjuhë e veçantë indoevropiane, që kishte lidhje afërie ku më të largët e ku më të afërt me gjuhë të tjera të gadishullit dhe jashtë tij. Janë konstatuar elemente të përbashkëta sidomos me trakishten. Lidhur me vendin e ilirishtes në mes të gjuhëve indoevropiane është diskutuar mjaft dhe janë dhënë mendime të ndryshme.
Një varg dijetarësh të shquar historianë, arkeologë e gjuhëtarë, kanë sjellë një sërë argumentesh historike dhe gjuhësore për origjinën e shqiptarëve dhe të gjuhës së tyre. Sintezën më të plotë, të shoqëruar me vështrimin kritik të mendimeve për origjinën e gjuhës shqipe, e ka dhënë gjuhëtari i shquar prof. Eqrem Çabej, i cili ka sjellë dhe argumentet e tij shkencore, në mbështetje të tezës ilire. Disa nga argumentet e parashtruara prej tij janë këto:
Nga të gjitha këto argumente, del si përfundim se teza e origjinës ilire të gjuhës shqipe, është teza më e mbështetur nga ana historike dhe gjuhësore. Nga ilirishtja e Ballkanit gjer tani nuk është gjetur gjë e shkruar dhe është menduar se nuk ka qenë e shkruar. Dëshmohet e shkruar mesapishtja e Italisë Jugore, që është mbajtur e mbahet përgjithësisht si një degë e ilirishtes, në njëfarë mase si një dialekt i saj i zhvilluar më tej në kushtet e një veçimi prej disa shekujsh nga trungu i saj gjuhësor kryesor. Prej saj kemi rreth 2 000 mbishkrime të shkruara në një alfabet grek (dorik) me disa ndryshime për të riprodhuar disa tinguj të posaçëm të gjuhës së tyre. Një mbishkrim i Kalasë së Dalmaces afër Pukës, që për dekada të tëra qe mbajtur si i vetmi mbishkrim ilir, u provua nga gjuhësia e re shqiptare se nuk ishte tjetër veçse një mbishkrim greqisht i shek. VI-VII. Nëse do të kurorëzohen me sukses përpjekjet që po bëhen për leximin e një mbishkrimi të Muzeut të Shkodrës me prejardhje nga Dobraçi, shkruar me një alfabet të panjohur dhe të një mbishkrimi të gjetur në Bugojë të Bosnjës Perëndimore, mund të sillen të dhëna të reja e të hapen perspektiva. Zbulimet e mëtejshme arkeologjike mund të japin ndonjë tekst ilir të shkruar me alfabet të veçantë ose me alfabet grek a latin. Gjuhët greke dhe latine që hynë më parë në Iliri si gjuhë kulture, tregtare ose si gjuhë zyrtare administrative, nuk u bënë kurrë gjuhë të të gjithë popullit, i cili vazhdoi të ruajë në jetën e tij të përditshme të folmen amtare. Njoftimi i historianit grek të shek. II p.e.sonë, Polibit, për bisedimet e mbretit Gent me delegatët maqedonas përmes përkthyesit që njihte ilirishten, dëshmon se kjo gjuhë u praktikua edhe si gjuhë zyrtare deri në fund të jetës së pavarur politike të ilirëve.
Studiues të ndryshëm kanë përcaktuar si ilire edhe një numër fjalësh të ndeshura në gjuhët e tjera të lashta ose në gjuhët e sotme të Evropës, duke i marrë ato si huazime nga ilirishtja ose si të trashëguara prej saj. Shumica e tyre janë të diskutueshme, po disa kanë gjasa vërtetësie. Ndër to përmendim: lat. mannus = kalë i vogël, krhs. shqipen maz/mëz; gr. balios = i bardhë, me pulla të bardha, krhs. shqipen balë; gr. kalibe = kasollë; disa fjalë pararomane etj.
Arbër Aliu
Arbër Aliu (13 janar 1988 – 29 qershor 2019) ishte një ish futbollist profesionist i cili luante si mbrojtës. Ai ishte produkt i akademisë së Partizanit, me të cilën ishte pjesë e ekipit të parë gjatë sezonit 2006–2007 por nuk mundi të luante asnjë ndeshje.
Kultura ilire
Gjuha
Material më të pasur jep mesapishtja e Italisë Jugore. Prej saj kanë ardhur një numër mbishkrimesh zakonisht të shkurtra e shpesh fragmentare të shek. VI-I p.e.sonë, që japin edhe fjalë, trajta e ndonjë frazë, përveç emrave të përveçëm që përmenden në to, por që janë kuptuar dhe shpjeguar deri më sot në një masë të vogël. Kemi disa glosa si brendon = bri, bilia = bilë, bijë etj., dhe shumë emra të përveçëm njerëzish, fisesh e vendesh.
Arbër Aliu
Aliu vdiq më 29 qershor 2019 pas një aksidenti me motor uji.
Kultura ilire
Gjuha
Janë vënë re gjithashtu edhe bashkëpërkime të rëndësishme midis mesapishtes dhe shqipes në sistemin fonetik dhe gramatikor, si p.sh. reflektimi i |o|-së së shkurtër indoevropiane në |a|, evolucioni ?|-m|>|-n| i mbaresës së rasës kallëzore njëjës të emrave në të dyja këto gjuhë etj.
Arti dhe botëkuptimi
Arti ilir në periudhën e hershme të hekurit karakterizohet me stilin e tij dekorativ të theksuar të epokës së bronzit, por lulëzimin e arrin në fillim të epokës së plotë të hekurit, d.m.th. rreth shek. VIII-VII p.e.sonë në kushtet e zhvillimit të mëtejshëm ekonomiko-shoqëror të ilirëve. Kjo vihet re qartë sidomos në grupin e kulturës së Devollit, në atë të Mat-Glasinacit etj. Ky stil zbukurimi, i aplikuar jo vetëm në objektet e veçanta metalike, kryesisht prej bronzi dhe në qeramikë, por edhe në materialet që nuk i rezistuan kohës si në dru, kockë etj.
Në një stil të pjekur arkaik të kohës janë paraqitur në këto monumente pamje nga jeta e përditshme e ilirëve, në mënyrë të veçantë e shtresave të pasura të shoqërisë së tyre, midis të cilave skena argëtimesh, siç është rasti i një valleje grash lidhur dorë për dore, apo i një procesioni funeral, ku përcjellja është dhënë nëpërmjet një vargu të gjatë kurorash luftarake dhe kalorësish që marrin pjesë në ceremoninë solemne.
Përsa u përket besimeve të ilirëve të epokës së hekurit, ato nuk ndryshonin prej atyre të epokës së bronzit. Një rol të madh vazhdon të luajë kulti i tokës mëmë i lidhur me pjellorinë e saj dhe me zhvillimin e bujqësisë në përgjithësi. Shumë e përhapur tek ilirët ishte heliolatria (adhurimi i diellit). Gjurmët e shumta të saj shprehen përmes motiveve të ndryshme, që zbukuronin objektet e veçanta dhe që në mënyrë grafike simbolizonin diellin. Të tilla ishin, p.sh.: rrathët bashkëqendrorë, svastikat, spiralja etj. Ky kult diellor tek ilirët shprehej dhe përmes varëseve të ndryshme në formë kali, kaprolli, zogu etj.
Një kult tjetër shumë i zhvilluar tek ilirët, sidomos tek ata të krahinave jugore, ishte dhe gjarpri si simbol i pjellorisë si totem, si qenie mbrojtëse nga syri i keq (apotropeike) etj.
Ilirët besonin edhe në ekzistencën e fuqive mistike, që rronin midis tyre dhe u shkaktonin njerëzve sëmundjet dhe fatkeqësitë e tjera shoqërore. Për t’i larguar këto të këqija, ilirët sajuan forma të ndryshme varësesh (amuleta), me karakter apotropeik etj.
Râmeţ
Râmeţ është një komunë në qarkun Alba në Rumani. Ka një popullsi prej 610 banorësh dhe sipërfaqe 79,44 km². Komuna është formuar nga bashkimi i 13 fshatrave: Boţani, Brădeşti, Cheia, Cotorăşti, Floreşti, Olteni, Râmeţ, Valea Făgetului, Valea Inzelului,Valea Mănăstirii, Valea Poienii, Valea Uzei, Vlădeşti.
Kantoni Château-Gontier-Ouest
Kantoni Château-Gontier-Ouest (frëngjisht: Canton de Château-Gontier-Ouest) është një kanton në departamentin Mayenne, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Château-Gontier. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 12886 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Château-Gontier-Ouest aktualisht përbëhet nga 9 komuna.
Krahu i njeriut
250px|right|thumb|Krahu (humerus) Krahu përbëhet prej një ashti që quhet kollap, ky asht krijon nyje me shpatullën dhe me parakrahun.Krahu bën pjesë tek Gjymtyrët e sipërme. Trupi ka formën e prizmës tre anëshe, ku përforcohen muskujt. Skaji i sipërm përbëhet prej tre pjesë të cilat janë: koka që artikulohet me shpatullën, qafa anatomike dhe dy gungat (gunga e madhe dhe gunga e vogël) në të cilat përforcohen muskujt. Skaji i poshtëm përmban pjesën e mesme artikulare dhe dy pjesë anësore joartikulare .Pjesa artikulare nga jasht ka kokërza artikuluese që nyjëzohen me radiusin dhe në anën mediale është një cilindër që lidhet me ulnën.
Ndërtimi i krahut
HUMERUSI eshte kock e gjat tubulare. Eshte i ndertuar prej< kokes-corpus humeri skajit te siperm-ex.proximalis skjit te poshtem-ex.distalis
Ka 3 faqe: faqen e perparme te brendshme-f.anterior medialis faqen e perpareme te jashtme-f.anterior lateralis faqen e pasme-f.poserior
Ka 3 buz: buza e perparme-margo anterior buza e brendshme-m.medialis buza e jashtme-m.lateralis
Extremitas proximais perbehet nga: caput humeri colum anatomicum tuberculum majus tuberculum minus
Exproximalis perbehet nga: condulus humeri epicondulus lateralis epicondulus medialis
Condulus humeri perbehet nga; trochlea humeri condulum humeri
Kantoni Épinal-Ouest
Kantoni Épinal-Ouest (frëngjisht: Canton d'Épinal-Ouest) është një kanton në departamentin Vosges, rajonin Lorraine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Épinal. Ka sipërfaqe 113km2 dhe popullsi 33851 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Épinal-Ouest aktualisht përbëhet nga 12 komuna.
Me kalin e ëndrrave
Me kalin e ëndrrave' përralla dhe legjenda, Autori: Faslli Canaj. Botuesi: Redona. Viti i botimit: 2011. Faqet e librit 70. ISBN 978-99956-14-80-5 kjo histori do të shpërndahet më 9 Maj 2023
Buzoeşti
Buzoeşti është një komunë në qarkun Argeş në Rumani. Ka një popullsi prej 6.130 banorësh dhe sipërfaqe 160,27 km². Komuna është formuar në vitin 1968 nga bashkimi i 3 komunave ekzstuese Buzoeşti, Vulpeşti dhe Ioneşti me një total prej 11 fshatrash: Bujoreni, Buzoeşti, Cornatel, Curteanca, Ioneşti, Podeni, Redea, Serboieni, Tomsanca, Vladuta, Vulpeşti.
Johan Gustaf Sandberg
Johan Gustaf Sandberg (1782–1854) ishte piktor suedez, studioi art figurativ në një universitet me emrin Konstakademien 1794–1809, profesor i vizatimit në të njëjtën universitet qysh nga 1828 dhe drejtor i asaj shkollës 1845–53. Sandberg ishte pikësëpari piktor i historisë dhe kryeri piktura me motive nga mitologjia nordike dhe ngjarje historike suedeze, me afreskat mbi Gustav Vasa në katedralen e Upsalës si vepër më i përparuar; piktura me motive nga jeta e përditshme dhe një shumicë portrete përfshihet gjithashtu në prodhimin.
Elita 5
Elita 5 është grup muzikor i zhanrit të muzikës rok. Grupi është krijuar në fillim të viteve të '90 në Tetovë nga Agron Idrizi. Anëtarët e grupit janë : Mevaip Mustafi (solo kitarë) ; Besim Ibraimi (daulle) ; Arif Ziberi (vokal); Agron Idrizi (bass kitarë) ; Nexhat Mujovi - Wirusi (Sintisizer - Producent).
Shqipëria në fillim të Krizës Lindore (1875-1876)
Fillimi i Krizës Lindore i gjeti shqiptarët në marrëdhënie të acaruara me Perandorinë Osmane. Asnjë nga kërkesat e ngritura prej tyre gjatë dhjetëvjeçarëve të mëparshëm nuk ishte pranuar nga Porta e Lartë. Shqipëria nuk gëzonte asnjë të drejtë kombëtare. Në viset e saj, administrata e vilajeteve ndodhej gjithnjë në duart e nëpunësve turq. Në krahinat malore vazhdonte presioni i pushtetit qendror për t’ua hequr malësorëve venomet tradicionale dhe për t’i futur nën zgjedhën e administratës burokratike centraliste. Vendi nuk ishte lehtësuar as nga pesha e rëndë e taksave, as nga shërbimi i gjatë i nizamit. Me masat centraliste që Porta kishte ndërmarrë pasi shpalli dekretin e dytë të Tanzimatit (Hatt-i Humayun i vitit 1856), gjendja e Shqipërisë u keqësua më shumë. Kudo mbretëronte varfëria ekonomike, administrata shtetërore e shthurur, korrupsioni pa skrupull i qeveritarëve dhe krimet e pandëshkuara të hajdutëve. Banorët e Shqipërisë ndodheshin, sipas shprehjes së një dëshmitari të huaj, në “kulmin e varfërisë”. Gjykatat burokratike perandorake, të urryera nga shqiptarët, vinin duke u forcuar vazhdimisht. Po aq e rëndë ishte edhe gjendja politike dhe ajo e arsimit në Shqipëri. Porta e Lartë vazhdonte t’i diskriminonte shqiptarët, të mos i njihte si komb më vete dhe shqiptarët e tri besimeve si elementë të të njëjtit komb. Ngritja e shkollave shqipe vijonte të ishte e ndaluar, në një kohë kur rrjeti i shkollave të huaja po zgjerohej nga viti në vit. Trojet shqiptare qëndronin të copëtuara ndërmjet vilajeteve të ndryshme. Me këtë copëtim, Porta e Lartë vijonte t’ua mohonte atyre karakterin etnik shqiptar.
Megjithatë, regjimi policor e teokratik nuk kishte mundur ta asgjësonte idenë e çlirimit të Shqipërisë nga zgjedha shekullore osmane. Ndikimi i ideve çlirimtare e patriotike ishte shtrirë në të katër anët e atdheut. Malësorët qëndronin të gatshëm për të mbrojtur autonominë e tyre lokale nga çdo ekspeditë e befasishme osmane. Shqiptarët kishin filluar të bindeshin se shpëtimi i vendit mund të arrihej vetëm me një kryengritje të përgjithshme çlirimtare dhe me formimin e një shteti kombëtar e të veçantë shqiptar ose, siç shprehej një vëzhgues i huaj, të një principate të lirë shqiptare.
Me qëllim që të largonte rrezikun e shpërthimit të kryengritjes çlirimtare në Shqipëri, Porta e Lartë shpalli në verën e vitit 1875 se tani e tutje nuk do t’i përsëriste më ekspeditat ushtarake për vendosjen e pushtetit të saj centralist në krahinat e panënshtruara. Por ky vendim, me të cilin Perandoria Osmane vuloste fundin e periudhës së Tanzimatit në trojet shqiptare, nuk e ndryshoi gjendjen e brendshme të Shqipërisë. Orvatjet e saj për t’i mobilizuar shqiptarët në masë kundër kryengritësve hercegovinas e boshnjakë dështuan. Thirrjes së saj iu përgjigjën vetëm pak feudalë derebej, të cilët për më tepër qëndruan pasivë në prapavijat e frontit.
Në fillim të Krizës Lindore, Shqipëria kishte, pra, forca të gatshme për të shpërthyer një kryengritje çlirimtare kundërosmane. Megjithatë, qarqet politike shqiptare nuk u treguan të prirura për shpërthimin e saj. Në ngurrimin e tyre ndikoi jo aq mungesa e një organizate kombëtare që t’i grumbullonte rrëketë krahinore në lumin e kryengritjes së përgjithshme çlirimtare, sesa koniunktura negative për çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare. Kriza Lindore e viteve 70 i gjeti shqiptarët të rrethuar nga mospërfillja e Fuqive të Mëdha, asnjëra prej të cilave nuk ishte shprehur publikisht për njohjen e të drejtave të tyre kombëtare.
Në radhë të parë ishte rreziku që kryengritja shqiptare të shkaktonte ndërhyrjen në favor të Portës së Lartë të Fuqive të Mëdha, të cilat nuk dëshironin që të prishej status quo-ja në Gadishullin Ballkanik. Por edhe sikur kjo të prishej, qarqet patriotike shqiptare ishin të bindura se Fuqitë e Mëdha, meqenëse nuk e përkrahnin, qoftë edhe në parim, idenë e pavarësisë politike të Shqipërisë, madje as atë të autonomisë së saj administrative, do të shfrytëzonin rastin ose për ta okupuar atë ushtarakisht (Austro-Hungaria dhe Italia), ose për ta copëtuar atë midis shteteve fqinje (Rusia, Anglia, Franca). Gjendjen ndërkombëtare të çështjes shqiptare e ndërlikonte sidomos politika e tri monarkive fqinje ballkanike. Krahas mobilizimit ushtarak për luftën kundër Perandorisë Osmane, Serbia, Greqia e Mali i Zi po zhvillonin një veprimtari të dendur diplomatike e propagandistike, për të siguruar nga ana e Fuqive të Mëdha miratimin e aspiratave të tyre mbi trojet shqiptare.
Kriza Lindore krijoi kështu një situatë mbytëse, madje të rrezikshme për kryengritjen çlirimtare kundërosmane në Shqipëri. Ajo e ktheu mundësinë e copëtimit të Shqipërisë nga një rrezik potencial në një rrezik real. Në këto rrethana qarqet politike shqiptare nuk e shtruan çështjen e kryengritjes së armatosur për pavarësinë e Shqipërisë. Derisa të krijohej gjendja e favorshme ndërkombëtare, ato i vunë vetes si qëllim të vijonin përpjekjet për të arritur bashkimin e trojeve shqiptare në një vilajet autonom në kuadrin e Perandorisë Osmane, zgjidhje kjo që nuk e cenonte politikisht status quo-në në Evropën Juglindore dhe që do të krijonte kushtet për sigurimin e tërësisë e të paprekshmërisë së territoreve shqiptare.
Krijimi i një vilajeti autonom shqiptar u bë kështu, në fillim të Krizës Lindore, program i përbashkët politik si për atdhetarët më radikalë rilindës, ashtu dhe për qarqet atdhetare të moderuara. Megjithatë, ndërmjet programit autonomist të të dyja rrymave kishte ndryshime në këto drejtime: të parët e vlerësonin autonominë administrative si një etapë drejt pavarësisë kombëtare të Shqipërisë; të dytët e shikonin si qëllim në vetvete, si program maksimal të aspiratave të tyre politike; të parët mendonin ta realizonin vilajetin autonom me rrugën e kryengritjes; të dytët, që kishin besim në dashamirësinë e sulltanit, shpresonin ta arrinin me anën e reformave që do të bënte Porta e Lartë.
Qarqet patriotike shqiptare nuk u solidarizuan as me projektin e Preng Bibë Dodës, as me idenë e reshperëve katolikë shkodranë, pasi të dyja kishin karakter partikularist dhe nuk pajtoheshin me platformën më të përparuar rilindëse. Mirdita e vogël dhe e izoluar, patriarkale dhe e varfër, pa qytete e pa bujqësi të zhvilluar, nuk mund të jetonte e pavarur dhe nuk mund të bëhej bërthama e shtetit të ardhshëm kombëtar shqiptar. Përkundrazi, kthimi i Mirditës katolike, qoftë edhe së bashku me fqinjët e saj, në një principatë autonome, me një prijës partikularist në krye siç ishte Preng Bibë Doda, do të bëhej faktor i përçarjes fetare e krahinore të vendit dhe do t’u jepte rast tri monarkive fqinje, të përmbushnin aspiratat e tyre pushtuese ndaj trojeve shqiptare veriore, lindore e jugore.
Cesária Évora
Cesaria Evora u lind më 27 gusht 1941 në Mindelo, ishujt São Vicente, në Kepin e Gjelbërt. U nda nga jeta më 17 dhjetor 2011 në të njëjtin qytet. Këngëtare kapverdiane, e konsideruar nga adhuruesit e sa si Diva me këmbët e zbathura.
Ajo filloi karrieren e saj si këngëtare në Mindelo, ishujt São Vicente, 45 vite më parë. Që nga fillimet e moshës 20 vjecare, ajo i këndonte dashurisë së shkatëruar dhe izolimit të ishujve të Kepit te Gjelbërt të shoqëruar me një melankoli dhe trishtim rrallëherë të shprehur në një nivel të tillë, sic dhe e dëshmojnë rregjistrimet e kohës të « Radio Mindelo ».