Arkitektura_e_Dinastisë_Song
Pagodat budiste
Duke ndjekur mbretërimin e Dinastisë Han (202 p.e.s.–220 të e.s.), idea e stupave budiste hyri në kulturën kineze, si një banesë dhe dhe strehë e shkrimeve sutra. Gjatë periudhës së Dinastive veriore dhe jugore, u zhvillua pagoda dalluese kineze, me pararendësit e saj te kullat e larta vrojtuese dhe apartamentet e larta rezidenciale të Dinastisë Han (siç tregohet nga modelet e varreve Han). Gjatë Dinastisë Sui (581–618) dhe Tang (618–907), pagodat kineze u zhvilluan nga struktura pastërtisht druri në përdorimin e muraturave të artikuluara prej guri dhe tulle, që mundëte tu mbijetonte më lehtësisht flakëve të shkaktuara nga vetëtimave ose zjarrvëniet dhe të ishin më pak të ndjeshme nga degradimi. Pagoda më e hershme prej tulle që ka mbijetuar është Pagoda Songyue, ndërtuar në vitin 523 një shembull tipik i një pagode prej guri të periudhës Tang është Pagoda e Patës së Madhe të Egër, e ndërtuar në vitin 652. Megjithëse ndikimi budist në Kinë u lëkund pas periudhës së vonë Tang, pagoda kullash të shumta budiste u ndërtuan gjatë Dinastisë Song. Pagodat e larta kineze shpesh ishin të ndërtuara në zonat rurale në vend të mureve të brendshme të qyteteve, më së shumti për të shmangur konkurrencën me autoritetin kozmik-perandorak të mishëruar kulla tamburë dhe porta të qyteteve. Pagoda e Patës së Madhe të Egër, e ndërtuar në një lagje të qytetit të Chang'an-it jugor, bën pjesë te përjashtimet nga kjo traditë. Pagoda e Hekurit e Tempullit Youguo në Kaifeng e mori këtë emër nga ngjyra gri-hekuri e tullave të lustruara që formojnë kullën. Fillimisht e ndërtuar prej druri nga arkitekti Yu Hao, u godit nga vetëtima dhe u dogj në vitin 1044, gjatë periudhës veriore Song. Në vitin 1049 pagoda u rindërtuar siç duket dhe sot, me urdhërin e perandorit Song, Renzong. Kjo pagodë 13-katëshe, e strukturuar në një bazë tetë-këndore, është 56.88 m e lartë. tjegullat e saj të lustruara me glazaturë me figurina të gdhendura kërcimtare, ministra solemn dhe tema budiste. Periudha përdor gjithashtu pagoda të vërteta prej gize, siç është Pagoda e prej Hekuri e Tempullit Yuquan (Tempulli i Burimeve të Xhadës), Dangyang, provinca Hubei. E ndërtuar në vitin 1061, ajo përfshin 53848 kg gizë dhe qëndron 21.28 m e lartë. Duke imituar pagodat bashkëkohore prej druri, guri dhe tulle, pagoda ka strehë të pjerrëta dhe një bazë tetë-këndore. Një tjetër pagodë hekuri u ndërtua në vitin 1105, në Jining, Shandong dhe u ndërtua shtresë pas shtrese në seksione tetë-këndore, 78 këmbë e lartë. Mjaft pagoda të tilla prej gize ekzistojnë tashmë në Kinë. Pagoda Liuhe, ose Pagoda e Gjashtë Harmonive është një tjetër shembull i arkitekturës së pagodave Song. Gjendet në kryeqytetin e Dinastisë Jugore Song Hangzhou, në provincën Zhejiang, në këmbët e Kodrës Yuelun në drejtim të Lumit Qiantang. Megjithëse fillestarja u shkatërrua në vitin 1121, kulla aktuale u ngrit në vitin 1156 dhe u restaurua plotësisht në vitin 1165. Ajo qëndron 59.89 m e lartë dhe u ndërtua me struktura tullash të kuqe me 13 shtresa prej druri strehësh. Për shkak të madhësisë së saj, pagoda shërbeu si një far permanent për të ndihmuar lundruesit gjatë natës (siç përshkruhet në Hangzhou Fu Zhi). Pagoda e Tempullit Zhengjue në kontenë Pengxian të provincës së Siçuanit (afër Chengdu-së) është një pagodë tulle që u ndërtua midis viteve 1023 dhe 1026, sipas mbishkrimeve që shtrihen përgjatë katit të saj të parë. Ka një bazë katrore në një piedestal sumeru, trembëdhjetë kate me një lartësi tërësore prej 28 m dhe shtresa të shumëfishta strehësh e ngjashme në stil me pagodat e hershme Tang të Chang'an-it, Pagodën e Patës së Madhe të Egër dhe të Patës së Vogël të Egër. U ndërtuan gjithashtu pagoda hibride prej tullash dhe gurësh. Katër katet e para të tetë-këndëshit, 42 m të Pagodës Lingxiao të vitit 1045 janë prej tulle (me strehë prej druri), ndërsa nga i pesti e lartë është e bërë tërësish prej druri. Edhe pagodat e bëra prej guri ose tulle përdorin elemente arkitekturore që janë tipike për ndërtesat kineze prej druri; për shembull Pagoda Pizhi, e ndërtuar midis viteve 1056 dhe 1063, përdor kllapat dougong tipike të arkitekturës prej druri për të mbajtur çatitë dhe lidhjet e brendshme prej dërrase. Të dy këto pagoda kanë shkallë të brendshme, megjithëse vetëm e Pagodës Lingxiao arrin deri në katin e katërt ndërsa të Pagodës Pizhi deri te i pesti. Gjithësesi, shkallët e jashtme spirale të Pagodës Pizhi të çojnë deri në katin e nëntë dhe të fundit. Megjithëse Pagoda e Tempullit Fogong është pagoda më e lartë ekzistuese prej druri, pagoda më e gjatë kineze e ndërtuar në periudhën dinastike që dëndron akoma është Pagoda Liaodi. E përfunduar në vitin 1055, ajo është 84 m e lartë, një bazë tetë-këndore në një platformë të madhe, duke tejkaluar 69 m e Pagodës Qianxun, që kishte rekordin deri në ndërtimin e saj në shek. e IX nga Mbretëria Dali. Megjithëse Pagoda Liaodi shërbente për qëllime fetare si një pikë referimi budiste në Manastirin Kaiyuan të kontesë Ding, në provincën Hebei, lartësia e saj e madhe i dha asaj një tjetër funksion të vlerësuar, si një kullë vrojtimi ushtarake që u përdor për të vrojtuar lëvizjet e Dinastisë armike Liao. Përkrahë dobisë së tyre vrojtuese, kullat e pagodave mund të shërbejnë gjithashtu si observatorë astronomikë; një e tillë është dhe Observatori Astronomik Gaocheng, i ndërtuar në vitin 1276 dhe akoma në këmbë edhe sot.