cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deportivo de La Coruña
Real Club Deportivo de La Coruña, S.A.D. (në anglisht Royal Sports Club of La Coruna) është një klub futbollistik Spanjoll prej A Coruña, Galicia, pjesmarrëse në LFP. Klubi është themeluar më 1906, dhe luan ndeshjet e shtëpisë në stadiumin Riazor, me një kapacitet prej 34,600 spektator.
Historia
parapamje|300px|Ekipi i Deportivos në vitin 2008
Roman Polański
thumb|250px|Roman Polański (2011) Roman Polański (Raymond Roman Thierry Liebling) lindi më 18 gusht 1933 në Paris është një regjisor dhe aktor polak i lindur në Francë (si Roman Liebling). Shkrimi internacional është "Polanski" (pa akut).
Lukreci
Lukreci (rreth 98 – 55) ose Titus Lucretius Carus përveç vitit të lindjes dhe vdekjes që gjithashtu janë të pasigurtë dhe mendohet qe lindi ndermjet viteve 99 dhe 95 pr.k,nuk dimë gati asgjë dhe lirisht themi se jeta e tij për ne është një lëmsh i hamendjeve pasiqë tre rreshtat e shkruara mbi jetën e tij që i gjejmë sot datojnë nga fundi i shek IV – fillimi i shek. V nga Shën Zheromi, dhe duhet thënë se nuk mund ti besojmë aspak edhe atij pasiqë thot se Lukreci u çmend nga një filtrë dashurie dhe e mbyti veten… Kur dijmë se nga veprat se çka mendonte mbi dashurinë, është shum vështire t’i besohet këtyre tri rreshtave aq më tepër kur dijmë se Lukreci ishte ateist i madh dhe se një numër i madh kishtarësh gjithëmonë e sulmuan veprën e tij.
Letërsia e vjetër shqiptare
Letërsia e vjetër shqiptare lindi në kohën kur vendi ynë ishte i pushtuar nga osmanët, pikërisht edhe ideologjia ishte fetare dhe nën kushte të shoqërisë feudale e gjithë kjo u zhvillua në mesjetë. Duke u nisur nga qëllimet atdhetare, shkrimtarët e kësaj periudhe shkruan edhe vepra mësimore e didaktike. Kultura shqiptare është një kulturë e lashtë autoktone,por e shkruar relativisht vonë. Shqipja e shkruar deshmohet vetëm ne shekullin e XV, ne kohen e Gjergj Kastriotit,ku edhe shprehet fuqishm një identitet shqiptar para vetes dhe botës. Letërsia e vjetër shqipe ndahet ne tri periudha:
Lukreci
Hulumtuesit e kohëve më të reja janë kategorikë kur bëhet fjalë për një çmenduri të Lukrecit dhe thonë se nuk ka aspak vend në ndonjë dyshim mbi gjendjen e shëndoshë psiqike. Shumë studime të veprave nga ana e psikiatërve të njohur nuk lejojnë aspak të mendohet në ndonjë çrregullim mendor.
Megjithatë, në disa vepra vërrehet qartë se janë të papërfundura, se nuk e kanë akoma formën e përfunduar, por kur dijmë se doktrina epikuriste nuk ishte kundër vetëvrasjes, mund të lejomë, se dhe është mjaftë e mundshme, teza e ndërprjes së jetës me dorë të vet.(1)
Letërsia e vjetër shqiptare
Dokumentet e para në shqip janë ne shekullin e XV dhe dëshmojnë për dy dialektet e shqipes. 1.Formula e pagëzimit(1462)ky dokument u shkrua për të ndihmuar banorët e krahinave të largëta që t'i pagëzonin fëmijët në shtëpi,në pamundsi për ti dërguar në kishë në rast rreziku. 2.Fjalori i Arnold Von Harfit(1497)gjat udhtimit të tij për në Palestinē ku ndodhej ne bregdetin shqiptar shënoi disa fjalë shqipe të cilat i dusheshin per nevojat e tij.Ky fjalorth përmban 26 fjalë,8 fraza e disa numërorë. 3.Ungjili i Pashkëve(shek.XV) ndonëse dokumenti është shkruar me alfabet grek ai ka rëndësi gjuhsore sepse deshmon për dokumentin e parë në toskë
Lukreci
Kur flas për inatet e kishtarëve kundër Lukrecit, kam parasyshë edhe një marifet tjetër të Shën Jeromit i cili tjot se Ciceroni paskësh korrigjuar veprat e tij, thënie që nuk lidhet me asnjë provë e përkundrazi shkon kundër asaj që thot vet Ciceroni për Lukrecin dhe veprën e tij : "Lukreci ka veti të shkëqyera natyrore, e poashtu edhe shum art" (zeje).(2)
Por, kur flitet për biografi, do të them se teprohet nganjëherë kur thuhet se nuk dijmë gjë mbi jetën e Lukrecit. Nëse nuk kemi njohuri të sakta mbi prejardhjen e tij familjare dhe gjendjes klasore, kemi vepr¨n e tij të jashtëzakonshme, e kjo është kryesorja se nga aty nxjerrim dobinë më të madhe dhe njiherit njohim ndriçimin e plotë të këtij poeti dhe filozofi të madh.
Letërsia e vjetër shqiptare
Vepra
Vepra e kësaj periudhe janë në përgjithësi didaktike is p.sh. Fjalori latinisht-shqip i F.Bardhit, Gramatika e Andrea Bogdanit. Madje kishte edhe krijime tërësisht laike si ndonjë poezi e Budit, shume vjersha të bejtexhinjve etj.
Atë që s'mund ta bënte letërsia e shkruar, e bëri vetë populli me letërsinë gojore, me krijimet e bukura folklorike, që përbëjnë një monument kulture të pandërprerë gjatë gjithë qenies së tij, që nga kohët më të lashta.
Lukreci
Nga vepra kuptojmë se është i mishëruar me Romën dhe se ka një edukatë greke. Njihemi me elanin dhe dashurinë e tij për të vërtetën dhe për njeriun e për krejt çka e rrethon. Dijmë se Epikuri(3) është frymëzuesi i tij kryesor e besoj se mësheftësitë mbi jetën e tij pasojnë si frut i parimit mësuesit të vet Epikurit për "Jetë e mësheftë".
Vlen të përmendet një dukuri tjetër gati mistike rreth Lukrecit. Poetët e kohës së tij nuk e përmendin aspak. Horaci, Tibuli, Augusti dhe as Virgjili që është plot e përplot lukrecizëm, nuk e përmend asnjëherë. Nga bashkëkohorët përjashtim bënë vetëm Ovidi i cili e ngrë lartë veprën e Lukrecit.
Letërsia e vjetër shqiptare
Vepra
Shkrimi më i vjetër shqip që njohim deri më sot, i përket vitit 1462 dhe libri i shkruar në gjuhën shqipe, me sa dimë deri tani, është Meshari i Gjon Buzukut, botuar më 1555. Ky është libri i parë i shkruar në gjuhën shqipe, por jo libri i parë i letërsisë shqiptare. Letërsi shqiptare të shkruar në gjuhë të tjera ka pasur edhe më parë.
Vepra më e rëndësishme e këtij lloji është Historia e Skënderbeut e Marin Barletit, botuar rreth viteve 1508-1510.
Lukreci
Kur të studjojmë rrethanat e kohës se Lukrecit, vijmë në përfundim se idetë e palëvizshme ateiste, pengonin ripërforcimin e ritualeve fetare në Romë dhe si dhe përhapjen e krishtërimit nga apostujtë. Dy erëra, njëra në pushtet e tjetra që vinte e përhapej e merte forcë. Idetë kundërshtare të përhapura me një art të fuqishëm të Lukrecit, nuk i pëlqyen as Augustit e as të krishterëve që me siguri ndikuan që Lukreci mos të përmendej nga bashkëkohorët por edhe as shumë shekuj më vonë. Vepra e tij nuk gjindej më askund. Në qindvjeçarët VIII-IX, mendohet se gjindej akoma vetëm një dorëshkrim. Vetëm në kohën e Rilindjes, Lukreci u rizbulua dhe përmendet disa herë nga Montaigne, kurse filozofët e shekujve XVIII e më sot, e ngrejnë shpesh në piedestal edhe mbi vet Virgjilin e famshëm.
Letërsia e vjetër shqiptare
Vepra
Me letërsi të vjetër shqiptare kuptojmë letërsinë e tre shekujve. Në qoftë se në shekullin XVI u shkrua vetëm Meshari, në shekullin XVII ai ndiqet nga librat në gjuhën shqipe të Pjetër Budit, Frang Bardhit, Pjetër Bogdanit etj.
Lukreci
Trazirat e kohës
Lukreci jetoi në kohë të trazirave dhe ndryshimeve të mëdha historike : kryengritjet kundër Romës, betejat e e Mariusit dhe Sillës, rebelimin e skllavëve me Spartakun, Triumviratin e parë… Ishte kjo periudhë e ngadalsimit dhe varfërimit që erdhi pas ngritjes së lavdishme të shekujve III dhe II p.e.r. Shkatërrimi i krejt asaj që ishte arritur më parë, shlatërrimi i Republikës dhe hypja në fuqi e korupcionit dhe shpartallimi i etikës dhe moralit shoqëror ishte evident. Lukreci pra jetoi në kohën kur virtyti i punës zëvendësuar me dembelinë dhe dredhinë. Feja dhe ritet më nuk ngjallnin kërshëri dhe pra nuk plotësonin aspak jetën shpirtërore të qytetarëve. Ajo nuk arrinte më ti kënaq kërkesat mbrojtëse ndaj frigës, ndaj trazirave të brëndshme e as kërkesat e zemrës së besimtarëve. Kjo bëri që njeriu i rendomtë t’i këthehet mendimeve freskuese që vinin sidomos nga Greqia si që ishin Stoicizmi, Epikurizmi si dhe dogma të reja religjioze.
Në këtë labirinth kalimtare dogmash fetare, u ngrit Lukreci me veprën ateiste të ndikuar kryekëput nga idetë e Epikurit. Poezia e tij i takon kohës paraklasike romake e huazuer nga grekët por duke ruajtur kryekëput formën latine, sidomos atë të poetit të lashtë Enius, prandaj edhe quhet "poet latin i Epikurizmit".
Letërsia e vjetër shqiptare
Vepra
Kishte, gjithashtu, një bibliotekë dhe një shtypshkronjë, të njohura për kohën. Rëndësi të veçantë jo vetëm politike, por edhe kulturore mori Janina sidomos në kohën e Ali Pashë Tepelenës.
Lukreci
Botërat
Epikurizmi ndërton dallimin në mes të Gjithësisë dhe Botës sonë përkufizimi i së cilës përcaktohet nëpërmjet të fuqisë së shqisave tona, në rradhë të parë nga shqisa e të pamurit (toka, qielli, dielli hëna dhe dhe planetat e yjet) e kjo është vetëm një pjesëz e « Gjithit » - Gjithësisë.
Qeniet e gjalla
Jeta është gjallëri dhe të gjallët jetojnë në saje të shpirtit (gjallërisë) që kanë dhe krejtë puna e organeve dhe shqisave varet nga shpirti i cili nuk është asesi diçka  jomateriale. Ai është thjesht i krijuar nga atome më të lehta dhe më të lëvizshëm të cilët janë të shpërndarë nëpër trupin si lëng dhe e bëjnë atë të gjallë. Kur ky trup të shkatrohet, përbërja e atomeve të lehta shpërndahen në ajër duke u rikëthyer në gjendjen e tyre të parë që do të thotë se edhe shpirti përfundon njësoj si trupi. Ne këtë kontekst po përmend teorinë e Gjasmimeve që është edhe njëra ndër teoritë më kurioze ku Lukreci flet për « membrana të lehta » të shkëputura dhe që lëvizin në të gjitha drejtimet dhe kur hyjnë në trupin e njeriut provokojnë senzacione. Këta imagjinata, figura apo spektra janë gjithashtu materje me qëndrim jashtëzakonisht solid… :
"Nga të gjitha objektet, egzistojnë ata që na i quajmë gjasmime : lloje membranash të lehta të shkëputura nga sipërfaqja e trupave… …
Nuk besojmë më gjatë më se diçka nga na mund të jetoj pas vdekjes : trupi dhe shpirti njëkohësisht të asgjësuar, ndahen nga neri tjetri në elemente gjegjëse." (Lucreci, IV, 33 –45)
Gjasmimet, nuk mund pra as të jenë dhe as të përmenden si provë e pavdekshmërisë së shpirtit e as nuk duhet të na mbjellin frigën nga ndonjë ferr…
Nga kjo edhe përfundimi se Zotrat egzistojnë por ata nuk meren me njeriun, me botën  e as me gjithësinë. Janë krijesa materiale të përbëra nga atome jashtëzakonisht të lehtë dhe të ndijshëm, akoma më të lehtë dhe të ndijshëm se atomet e shpirtit. Ata nuk kanë ndërmarë as nuk ndërmarin kurrë ndonjë punë në historinë e egzistencës. As zanafilla e as fenomenet në natyrë nuk janë ndërhyrje e tyre.
Nga kjo përfundojmë se Lukreci, edhepse i quajtur ateist nga shum studjuesë, ai është besimtar politeist sepse  si që pamë edhe më lartë, ai pranon egzistencën e tyre por shkëputet na togu fetar sepse : «  Perenditë nuk interesohen aspak për njerëzit dhe problemet e tyre : Ata nuk kanë krijuar njerëzit ; nuk meren me ta ; janë plotësisht të pandijshëm ndaj lutjeve të tyre, ndaj flijimeve, ndaj hyjnishatëjtësve apo ndaj atyre që thërrasin njohjen e tyre. » Bota e ynë ka lind dhe do të vdes si edhe krejtë gjithësia sepse nuk kanë asgjë të pavdekshme në vehte.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
Sipas vlerësimeve të CIA-së në vitin 2004, Bosna dhe Hercegovina kas rreth 4.007.608 banorë.
Lukreci
Qeniet e gjalla
Në fund të them se vepra e Lukrecit titullohet "De natura rerum" që është njëherit përkthim i titullit të veprës së zhdukur të Epikurit "Peri fiseos".
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
struktura moshore
lang=sq|right|thumb|300px| Piramida e popullsisë
Letërsia e vjetër shqiptare
Shkrimtarët
Shkrimtarët kryesorë te këtij prodhimi janë Teodor Kavalioti nga Voskopoja (sh. XVIII). Kostë Beratasi (nga fundi i shk. XVIII), Anonimi i Elbasanit (gjysma e parë e shekullit XVIII), trimi suliot Marko Boçari, peshkopi Grigor Gjirokastriti etj.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
struktura moshore
Nga 0-14 vjet: 14.7% (meshkuj 347,679/femra 326,091)
Letërsia e vjetër shqiptare
Shkrimtarët
Veprat e tyre kanë kryesisht karakter fetar ose mësimor, janë fjalore disagjuhësh ose përkthime. Ata vetë kanë një formim greko-bizantin, ndaj dhe në shkrimet e tyre përdorin kryesisht alfabetin grek, por pati edhe nga ata, si Anonimi i Elbasanit, Kostë Beratasi, Theodhor Haxhifilipi e ndonjë tjetër, që krijuan edhe alfabete të veçanta të shqipes, duke dashur të vënë në dukje individualitetin e gjuhës shqipe dhe dallimin e saj nga gjuhët e tjera.
Kantoni Le Pecq
Kantoni Le Pecq (frëngjisht: Canton du Pecq) është një kanton në departamentin Yvelines, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Le Pecq. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 23659 banorë.
Letërsia e vjetër shqiptare
Shkrimtarët
Fakt i rëndësishëm i jetës letrare të shekullit të XVIII dhe fillimit të shekullit të XIX është krijimtaria e bejtexhinjve (letërsi shqiptare me alfabet arab) me përfaqësues kryesore: Hasan Zyko Kamberi nga Kolonja, Nezim Frakulla nga Berati, Zenel Bastari nga Tirana, Muhamet Çami nga Konispoli, Dalip Frashëri, Shahin Frashëri nga Frashëri, Salih Pata e Mulla Hysen Dobraci nga Shkodra etj.
Një degëzim të veçantë të letërsisë së vjetër shqiptare përbënte letërsia arbëreshe, prodhim i shqipëtarëve të emigruar në Itali para dhe pas vdekjes së Skënderbeut.
Kjo letërsi njohu një rrugë të gjatë zhvillimi, që nga shekulli XVI deri në ditët tona. Ndër autorët e saj më të dëgjuar, mund të përmendim Lekë Matrënga (1560-1619); Niko Katalano (1637-1694); Nikolla Brankati (1675-1741); Nikollë Filja (1682-1769); Gjergji Guxeta (1682-1756).
Një etapë të re në letërsinë e vjetër arbëreshe shënuan veprat e Jul Varibobës (shek. XVIII), ku bie në sy jo vetëm origjinaliteti i trajtimit të materialit, por edhe cilësia e lartë artistike, traditë e që u çua pastaj me përpara nga shkrimtarët arbëreshë të Rilindjes Kombëtare (De Rada, Dhimitër Kamarda, Gavril Dara i Riu, Zef Skiroi, Anton Santori, Nikolla Keta, Zef Serembe etj.).
Ndonëse e kufizuar në tematikë dhe e përfaqësuar me një numër të vogël veprash, rëndësia e letërsisë së vjetër qëndron, në rradhë të parë, në faktin se ajo është shprehje e vitalitetit të popullit shqiptar, e qëndresës së tij kundër pushtuesit e kulturës së huaj. Nëpërmjet veprave të kësaj letërsie u ruajt e gjallë dashuria për gjuhën shqipe dhe tradita për shkrimin e saj.
Kantoni Le Pecq
Përbërja aktuale
Kantoni Le Pecq aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
struktura moshore
nga 15-64 vjet: 70.6% (meshkuj 1,634,053/ femra 1,606,341))
65 vjet e më teper: 14.7% (meshkuj 277,504/ femra 398,642) (2008 vler.)
Kunje
Kunya (كنية) është një teknonim në emrat arabë, emri i një të rrituri që rrjedh nga fëmija i tyre më i madh.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
struktura moshore
total: 39.4 vjet
Kunje
Kunya është një përbërës i një emri arab, një lloj epiteti, që në teori i referohet djalit ose vajzës së parëlindur të bartësit. Si shtrirje, mund të ketë edhe referenca hipotetike ose metaforike, p.sh. në një nom de guerre ose një pseudonim, pa iu referuar fjalë për fjalë një djali ose një vajze. Përdorimi i një kunya nënkupton një mjedis të njohur, por të respektueshëm.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
struktura moshore
mashkuj: 38.2 vjet
femra: 40.5 vjet (2008 vler.)
Kunje
Përdorimi i përgjithshëm
Abū ose Umm i paraprin emrit të djalit ose të vajzës, në një konstruksion gjinor (ʼiḍāfa). Për shembull, ekuivalenti në shqip do të ishte të quash një burrë "Babai i Kasimit" nëse djali i tij i madh quhet Kasim. Përdorimi i kunya normalisht nënkupton njëfarë afërsie midis folësit dhe personit të cilit i drejtohet, por është më formal sesa përdorimi i emrit të parë. Kunya përdoret gjithashtu shpesh në lidhje me politikanët dhe të famshëm të tjerë për të treguar respekt.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
lëvizja natyrore
8.82 të lindur /1,000 banorë (2008 vlersim.)
Kunje
Përdorimi i përgjithshëm
Kunya mund të jetë gjithashtu një pseudonim që shpreh lidhjen e një individi me një gjë të caktuar: si tek Ebu Bekri, "babai i mëzit të devesë", i dhënë për shkak të dashurisë së këtij personi për devetë; ose Ebu Hurejre, "babai i maceve", dhënë për shkak të kujdesit të tij dhe adoptimit të maceve endacakë. Kunya mund të jetë gjithashtu një pseudonim që shpreh një karakteristikë të një individi, si në Umm Kulthum "nëna e fytyrës topolake", sepse karakteristika e të qenit "kulthum" thuhet për dikë me fytyrë topolake.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
lëvizja natyrore
•	mortaliteti:
Kunje
Përdorimi i përgjithshëm
Përdoret gjithashtu emrin e lindjes së një personi, kunya do t'i paraprijë emrit të duhur. Kështu: abū Māzin Maħmūd, për "Mahmud, babai i Mazenit" (si, për shembull, për Mahmud Abas). Në arabishten klasike, por jo në asnjë nga dialektet e folur, abū mund të ndryshojë në trajtat abā dhe abī (kallëzues dhe gjinor, përkatësisht), në varësi të pozicionit të kunyas në fjali.
Meshkujt që nuk kanë ende një fëmijë shpesh u drejtohen nga një kunja e sajuar, më shpesh nga një figurë e njohur ose e shquar në historinë myslimane ose arabe. Për shembull, kunya e një burri me emrin e dhënë Khalid, i cili nuk ka trashëgimtar mashkull, do të ishte Ebu Velidi, për shkak të komandantit ushtarak musliman Halid Bin al-Velid. Megjithatë, më rrallë, do të ishte emri i babait të tij.
Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës
lëvizja natyrore
8.54 të vdekur/1,000banorë (2008 vle.)
•	mrtaliteti foshnjave:
gjithësejt: 9.34 të vdekur/1,000 të lindur gjallë
mashkuj: 10.71 të vdekur /1,000 të lindur gjallë
femra: 7.87 të vdekur /1,000 të lindur gjallë (2008 vle.)
•	jetëzgjatja:
tërë popullata: 78.33 vite
femra: 82.19 vite (2008 vlersim.)
Struktura nacionale
Sipas regjistrimit të poullsisë së vitit 1991 struktura nacionale e B dhe H ka qenë:
44% Boshnjak,
31% Serb dhe
17 % Kroat,
derisa 6% janë deklaruar si Jugosllav,
dhe 2% të Tjerë.
Sipas të dhënave të agjensisë amerikane CIA të vitit 2000, thuhet se në B dhe H kan jetuar :
48% boshnjak,
37,1 % Serb,
14,3 % Kroat dhe
0.6 % të Tjerë.
Shqiptarë-4.922,
Malazezë- 10.048,
Turq- 50.000,
Çek-590,
Italian-732,
Ebrej-426,
Hungarez-893,
Maqedon-1.596,
Gjerman-470,
Polak-526,
Rom-8.864,
Romun-162,Rus-296,
Rusin-133,
Ukrahinas3.929.
Struktura fetare
Ndarja religjioze ishte sikurse ajo nacionale:
99% Kroatë ishin katolik,
90 % e Boshnjakëve ishin mysliman dhe
95 % e Serbëve ishin ortodoks.
Shënimet nga ajo kohë kanë ndryshuar sepse gjat luftës janë shkaktuar 100.000 deri 250.000 viktima, dhe se gati gjysma e popullsisë ka ndrruar vendbanimin.
Dashuri e harruar
"Dashuri e harruar" roman me Autor Dhimitër Xhuvani. Shtëpia botuese : "OMBRA GVG", viti i botimit 2007. Faqet e librit 204. ISBN 978-99943-44-45-1
Krushova
është një fshat në Shqipëri...
Dëshmorët e Rilindjes
Mirënjohje edhe nderim pafund për të rënët! Përulemi përpara tyre për sakrificat edhe gjakun e derdhur, përulemi përpara tyre për gjithçka dhanë për Shqipërinë. Mirënjohje edhe falenderim për familet e dëshmorëve, për veteranët dhe pasardhësit e tyre në Ditën e Çlirimit të Shqipërisë. Jemi krenarë për historinë që keni bërë në vite!
Qarr
Qarri është një fshat në Komunën Levan në Rrethin e Fierit të Shqipërisë.
Albatrit Muqiqi
Shkollimin e mesem dhe fillor i kreu ne Shkollen e muzikes Prenk Jakova.I Biri i Merita Dhe Nysret Muqiqi.Karriere Muzikore Filloi qe nga mosha 4 vjeqare.U Shkollua ne Prishtine ne Shkollen e Muzikes Prenk Jakova.
Lethbridge
Lethbridge është një qytet në Divizioni Nr. 2, provinca Alberta, në Kanada. Qyteti ka një sipërfaqe 127.19 km² dhe popullsi 74637 banorë.
Mark Aureli
parapamje|300px|Mark Aureli Marcus Aurelius, shqipërimi: Mark Aureli (latinisht: Marcus Aurelius Antoninus Augustus; 26 prill 121 – 17 mars 180 të epokës sonë. Perandori dhe filozofi romak kishte prejardhjen nga një familje senatorësh spanjolle. U adoptua nga xhaxhai i tij që më pas do të bëhej perandori Antonio Pio (Antonius Pius), me urdhër të perandorit Adrian. Që në moshën 8 vjeçare u pranua nga Këshilli Klerikal i Romës. U edukua në retorikën greke dhe atë latine nga Frodo dhe Herod Attiko. Filozofia Stoike, e joshi tejmase, dhe që në moshën 12 vjeçare veshi uniformën stoike, duke adoptuar mënyrën e thjeshtë të jetesës së tyre. U bë njeri nga filozofët stoikë më të njohur.
Kryesisht e kishte influencuar mësimdhënia e Epiktitit. Forma që zgjodhi për ti dhënë veprave të tija, duhet të ketë prejardhje nga Herakliti, pasi Mark Aureli me gjithë qejf i afrohet filozofisë së tij dhe zhvillon dhe më tej mendimet e filozofit, në një formë meditimi personal.
Për jetën dhe mënyrën e të menduarit të tij, shumë informacione dalin nga libri i tij "Mbi Vetveten" që ai vetë shkruajti në greqisht, gjatë periudhës 170 – 178 para erës sonë, tashmë si perandor, libër i cili përmban fjalë të urta, me xhentilesë në shprehje, natyrale, se në mënyrën që përdor dhe një thjeshtësi klasike. 12 librat e meditimeve të tij vërtetojnë se sa qetësi brendësore dhe lehtësim mund ti ofronte Doktrina Stoike dhe sidomos në kohë të vështira me përplasje dhe trazira.
Veprat e tija janë shpëtuar në minimumin e mundur, që në realitet nuk është asgjë tjetër përveç ditarit të tij personal, i cili nuk është i shkruar në mënyrë që mund të lexohet lehtë, por megjithatë duket dëshira e përgjegjshme e këtij filozofi – perandor për të ofruar shërbimet e tij kundrejt njerëzve, dhe detyrimi pozitiv të bashkëpunojë nga posti i tij dhe me të gjitha forcat e tij për mirëmbajtjen e komunitetit, anëtar i të cilit ndjehej dhe ai vetë. Nëpërmes kësaj dëshmie të shkëlqyer e tij, filozofi, i cili nga kalimi i tij nga Athina, ishte initacionuar në Misteret e Elevsinës, guxon të zhytet në rrënjët gati të paarritshme për të vdekshmit, të "Detyrës", me një Vetëdije të thellë jetës njerëzore, por nga ana tjetër dhe të përjetësisë së parashikimit të Botës.
Ky qëndrim nuk e bën eremit dhe as jashtëtokësor, por përkundrazi një njeri thellësisht shoqëror që deklaron pa rezervimin më të vogël se : "Të gjithë ne jemi krijuar për arsye të bashkënjerëzve tanë, të cilëve u detyrohemi ose ti ndihmojmë të kultivohen ose ti pranojmë ashtu siç janë".
Si perandor ishte tejmase i drejtë, i dashur me njerëzit dhe i durueshëm, pavarësisht se përballonte të përmbledhura kundër tij problemet më të vështira.
- Armenia pëson epidrominë e Parthëve dhe atje lufta zgjat deri në vitin 166 p.K. vit në të cilin Perandoria pëson pushtimin nga murtaja shkatërruese që vjen nga Armenia, e cila shkatërroi Botën Klasike duke shfarosur pjesën më të madhe të popullsisë.
- Komandanti i Legjeonëve të Sirisë, Avid Kasio, po përparon në një qëndrim përçarës, pasi është vetëquajtur në Antioki "Perandor i Lindjes".
- Markomanët Gjermanë po hyjnë me forcë në kufinjtë veriore dhe që atëherë perandori po shpenzon të gjithë jetën e tij atje, me përjashtim ekspeditën e tij të shkurtër në Lindje për kontrollimin e qëndrimit të Kasjit, deri në vdekjen e tij më 17 Mars të vitit 180 në Vindobona (Vjena e sotme), duke mbrojtur vijën kufitare të Dunabit, me vizita të shkurtra të tij në Romë.
- Uria, shkatërimet natyrale dhe dramat e tij familjare, pasi nga 13 fëmijët e tij nuk mbijetuan përveç se 5 të tillë, plotësojnë skenën brenda së cilës thërritet ky burrë i madh të zbatojë praktikisht, urdhrat Stoike.
Trajtoi njerëzit gjithmonë si qënie etike, formoi legjislaturën e vështirë të asaj kohe dhe u përpoq të kompozonte një shumë ligjesh që të kishte si qëllim barazinë ligjore dhe lirinë e fjalës (për barazinë e ligjit brënda qytetit, për barazinë e nështetasve…’’ shkruan ai vetë, A, 14), formoi një arkë të veçantë financash për varrimin e qytetarëve të varfër, kufizoi prostitucionin dhe veset jo etike, krijoi këshillin e përkujdesshmërisë për jetimët, imponoi mbajtjen e detyruar të regjistrit të lindjeve dhe të popullsisë, përgjithësoi çlirimin e skllevërve dhe ju dha aftësi të plota për akte legale por edhe të drejtë trashëgimnië nga pronarët e tyre nëse mungonin njerëzit e afërm, ndaloi ndëshkimet trupore dhe ndoqi penalisht shpifjet dhe vrasjet e skllevërve nga pronari i tyre, organizoi një sistem perfekt të rezervave ushqimore me të cilin bëri të pamundura, të paktën në gadishullin apenin, krizat e urisë. Parashikoi shfajësimin e të akuzuarve me sëmundje mendore, legalizoi "Favorizimin e lirisë" dhe u përpoq – por pa sukses - të largonte popullin nga spektaklet e amfiteatrove.
Konceptet e tij filozofike nuk e ndaluan të bëhej ndjekës i të krishterëve, pasi i konsideronte si kërcënimin më të madh të shtetit Romak. Kështu realizoi dy ndjekje të krishterëve që zgjatën pak vite, nga 166 e deri në 168 dhe 177 deri në 180, që përbëjnë një dëshmi të mirë historike për madhësinë e kriminalitetit të aktivitetit të krishterë të asaj kohe, të cilët sulmonin hapur akoma dhe simbole dhe tempuj por edhe kundër të gjithë rrjetit shoqëror.
Njëkohësisht, apologjisti i Kristianizmit, Tertiliani, në librin e tij ‘’Apologji’’ quan Mark Aurelin ‘’mbrojtës i të Krishterëve’’. Kjo shpjegohet pasi Mark Aureli në 15 vitet e para të perandorimit të tij mbronte të krishterët dhe madje krijoi dhe një ligj që dënonte të gjithë ata që i bezdisnin jo për arsye penale por për shkak të veçorisë së besimit të tyre.
Me të vërtetë, Mark Aureli, qëndroi gjithmonë mbi gjërat dhe subjektivitetet, u soll gjithmonë me Drejtësi dhe duke mos mbajtur inat, akoma dhe me armiqtë e tij: atëherë kur tradhëtari Kasjo u vra nga një oficer i tij, e varrosi me të gjitha nderet ushtarake.
Banka e Anglisë
Bank of England (zyrtarisht Governor and Company of the Bank of England) (shqip: Guvernatori dhe Kompania e Bankës së Anglië, ose Banka e Anglisë) është një institucion shtetëror dhe banka qendrore e Britanisë së Madhe. Shumë banka qendrore të mëdha në botë janë bazuar në modelin e Bankës së Anglisë. Prej vitit 1946 ajo ka qenë institucion shtetëror. U themelua më 1694 për të vepruar si banka e qeverisë së Mbretërisë së Anglisë, dhe edhe dot shërben si banka e qeverisë britanike. Banka zotëron një monopol në shtypjen e kartëmonedhave në Angli dhe Uells, megjithëse jo në Skoci ose Irlandë veriore. Komitetit të Politikave Monetare të Bankës i është dorëzuar përgjegjësia (ndonjëherë e quajtur pavarësi) për menagjimin e politikave monetare të vendit. Thesari ka fuqi të rezervuara t'i japë urdhëra komitetit "nëse janë të nevojshme për interes publik dhe në rrethana ekstreme ekonomike" por urdhërat e tilla duhet të pranohen nga parlamenti brenda 28 ditëve
Qendra e bankës ndodhet në distriktin kryesor financiar të Londrës, Qytetin e Londrës, në Threadneedle Street, prej vitit 1734. Shpesh njihet me metonimin The Old Lady of Threadneedle Street (Zonja e vjetër e Threadneedle Street) ose thjesht The Old Lady (Zonja e Vjetër). Governatori i Bankës së Anglisë momentalisht është Mervyn King, i cili mori përsipër më 30 qershor 2003 nga Sir Edward George. Përveç zyrave në Londër, Banka e Anglisë ka zyra sekondare në King Street në Leeds.
Demografia e Malit të Zi
thumb|right|200px|Harta etnike sipas regj. të vitit 1981 thumb|200px|right|Harta etnike sipas regj. të vitit 2003 thumb|200px|right|Harta etnike sipas regj. të vitit 2011
Sipas rezultateve të para preliminare të regjistrimit të vitit 2011, Mali i Zi ka 625,266 banorë; 94 795 ekonomi familjare dhe 316 083 banesa.
Sipas të dhënave të marra nga CIA në korrik të vitit 2016 Mali i Zi ka 644.578 ( vlerësim 2016) banorë.
Struktura moshore
nga 0-14 vjet: 16 % (meshkuj 52,645/femra 54,8469)
nga 15-64 vjet: 70.3% (meshkuj 244,9491/femra 227,794) 65 e më tepër vjet: 13.76 % (meshkuj 11,37,217/femra 54,7298) (2009 vler.)
e përgjithshme:40,2 vjet
meshkuj: 39.3 vjet
Shtimi natyror
nataliteti:
10.2 të lindur/1000 banorë (2016 vlerësim)
mortaliteti:
9.6 të vdekur/1000 banorë (2016 vlerësim)
Struktura gjinore
Të posalindurit: 1.08 meshkuj(ndaj)/femra
deri 15 vjet: 0.96 meshkuj(ndaj)/femra
15-64 vjet: 1.08 meshkuj(ndaj)/femra
65 e më tepër vjet: 0.68 meshkuj(ndaj)/femra
popullsisa e përgj.: 0.99 meshkuj(ndaj)/femra (2009 vler.)
totalet : 7.0 të vdekur/1,000 të lindur gjallë
Grupet etnike
Sipas regjistrimit të popullsisë struktura nacionale e Malit të Zi ka qenë:
struktura urbane
Rreth 60% e popullsisë jeton në qytete.
Faqekuqi
është një fshat në Shqipëri...
Krysheci (Kastriot)
Kryshec është një vendbanim në komunën e Kastriotit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Dardhisht.
Carl Johan Thyselius
Carl Johan Thyselius (8 qershor 1811 - 11 janar 1891) ishte politikan dhe zyrtar shtetëror suedez. Ai ishte këshilltar i drejtësisë në Gjykatën Supreme të Suedisë 1856–1860, Ministër i Çështjeve Kishtare (1860–1863), Ministër i Punëve Civile 1875–1880 dhe kryeministër 1883–1884.
Në moshën 72 vjeç dhe 5 ditë, Thyselius është personi më i vjetër që u bë kryeministër në historinë suedeze. Në vitin 1848, ai u martua me Charlotta Melart me të cilën pati një vajzë.
Dritan Prifti
Dritan Prifti lindi më 27 gusht 1968 në Berat dhe vdiq më 12 tetor 2017 në Tiranë.
Prifti ishte më 2009–2011 deputet i Lëvizjes Socialiste për Integrim. Ai ishte Ministër i Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës së Shqipërisë nga viti 2009 deri 2010.
Ndërroi jetë më 12 tetor 2017, pas një beteje disamujore me leukeminë.
Umedalen skulpturpark
Umedalen skulpturpark është ekspozitë e artit dhe një kopsht skulpturash në Umeå në Suedi.
Historia
Një ekspozitë arti ishte aranzhuar në Umedalen për herë të parë në vitin 1994 dhe tani është ekspozitë e përhershme në një kopsht skulpturash në komisariatin e mëparshëm spitalor të Umedalenit.
Kompaia Balticgruppen (Grupi Baltik), së bashku me Galerinë e Arteve Galleri Sandström Andersson në vitin 1987 solli të paporositurin spitalin psikiatrik në Umedalen, rreth 20 shtëpi guri në një park, nga Västerbotten County Council. Galeria më e madhe suedeze u ndërtua rreth ndërtesave historike që fillimisht ishin përdorur si spitale. Grupi Baltik bleu 44 skulptura, të cilat tani gjenden në ekspozitën e përhershme në parkun skultpruror.
Kantoni Levroux
Kantoni Levroux (frëngjisht: Canton de Levroux) është një kanton në departamentin Indre, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Levroux. Ka sipërfaqe 372.23km2 dhe popullsi 7359 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Levroux aktualisht përbëhet nga 13 komuna.
Christina Aguilera
Christina Maria Aguilera lindi më 18 Dhjetor 1980 në New York City, New York. Është një këngtare të muzikës Pop amerikane.
Biografia
Aguilera ka lindur në Staten Island, New York City, New York, në një familje ku babai i saj ishte një ekuadorian i bardhë, ndërsa mamaja e saj ishte me prejardhje nga Irlanda, duke e bërë kështu katolike. Por prindërit e saj do të ndaheshin dhe në rrethana të tilla, nëna e merr atë së bashku me të motrën tek gjyshja e tyre në një zonë ku jetonin vetëm jakat e bardha. Christina ka treguar se i ati i saj gjithmonë ishte jashtëzakonisht impulsiv, kontrollues dhe keqtrajtonte pjesëtaret e familjes. Kjo tregohet edhe në këngën "I'm OK", si dhe "Oh Mother". Edhe pse i ati i Christina është përpjekur që të lidhet sërisht me të bijën, ajo ka mohuar të pajtohet me të, ndërkohë, nëna e saj është martuar për të dytën herë dhe ka ndryshuar emrin.
Cameo
Cameo (sqt.: Kameo) është fjalë që nënkupton paraqitjen e befasuar dhe të kufizuar kohore të një personi të njohur në film ose seri.
Loja
Loja është një formë e strukturuar e lojërave, që zakonisht ndërmerret për argëtim, dhe ndonjëherë përdoret si një mjet edukativ. Shumë lojëra konsiderohen gjithashtu si punë (të tilla si lojtarë profesionistë të sporteve ose lojërave të spektatorëve) ose art (si puzzle ose lojëra që përfshijnë një plan urbanistik artistik si Mahjong, diamant ose disa lojëra video ).
Hyrje
Lojërat ndonjëherë luhen thjesht për kënaqësi, ndonjëherë edhe për arritje ose shpërblim. Ato mund të luhen vetëm, në ekipe ose në internet; nga amatorë ose nga profesionistë. Lojtarët mund të kenë një audiencë jo-lojtarësh, si p.sh. kur njerëzit argëtohen duke parë një kampionat shahu. Nga ana tjetër, lojtarët në një lojë mund të përbëjnë audiencën e tyre ndërsa marrin radhën për të luajtur. Shpesh, pjesë e argëtimit për fëmijët që luajnë një lojë është të vendosin se kush është pjesë e audiencës së tyre dhe kush është lojtar. Një lodër dhe një lojë nuk janë njësoj. Lodrat në përgjithësi lejojnë lojëra të pakufizuara, ndërsa lojërat vijnë me rregulla aktuale.
Komponentët kryesorë të lojërave janë qëllimet, rregullat, sfidat dhe ndërveprimi. Lojërat zakonisht përfshijnë stimulim mendor ose fizik, dhe shpesh të dyja. Shumë lojëra ndihmojnë në zhvillimin e aftësive praktike, shërbejnë si një formë ushtrimi, ose përndryshe kryejnë një rol edukativ, simulues ose psikologjik.
Vërtetuar që në vitin 2600 pes, lojërat janë një pjesë universale e përvojës njerëzore dhe të pranishme në të gjitha kulturat. The Royal Game of Ur, Senet dhe Mancala janë disa nga lojërat më të vjetra të njohura.
Ludwig Wittgenstein
Ludwig Wittgenstein ishte ndoshta filozofi i parë akademik që trajtoi përkufizimin e lojës së fjalëve. Në Hetimet e tij Filozofike, Wittgenstein argumentoi se elementët e lojërave, të tilla si loja, rregullat dhe konkurrenca, të gjithë nuk arrijnë të përcaktojnë në mënyrë adekuate se çfarë janë lojërat. Nga kjo, Wittgenstein arriti në përfundimin se njerëzit e përdorin termin lojë për një sërë aktivitetesh të ndryshme njerëzore që kanë me njëri-tjetrin vetëm ato që mund të quhen ngjashmëri familjare. Siç tregojnë përkufizimet e mëposhtme të lojës, ky përfundim nuk ishte përfundimtar dhe sot shumë filozofë, si Thomas Hurka, mendojnë se Wittgenstein ishte i gabuar dhe se përkufizimi i Bernard Suits është një përgjigje e mirë për problemin.
Roger Caillois
Sociologu francez Roger Caillois, në librin e tij Les jeux et les hommes (Lojëra dhe burra) (1961), përcaktoi një lojë si një aktivitet që duhet të ketë karakteristikat e mëposhtme:
Chris Crawford
Përkufizimi i Crawford-it mund të përkthehet kështu si  : një aktivitet ndërveprues, i orientuar drejt qëllimit, i bërë për para, me agjentë aktivë për të luajtur kundër, në të cilin lojtarët (përfshirë agjentët aktivë) mund të ndërhyjnë me njëri-tjetrin.
Megjithatë, përkufizime të tjera, si dhe historia, tregojnë se argëtimi dhe lojërat nuk ndërmerren domosdoshmërisht për përfitime monetare.
Llojet
Lojërat mund të marrin forma të ndryshme, nga sportet konkurruese deri te lojërat e tavolinës dhe videolojërat.
Parku Binjak, Umeå
Parku Binjak ( Vänortsparken ), është park në qendër të Umeås, Västerbotten County, Suedi.
69 variacione për një temë erotike
69 variacione për një temë erotike Roman erotik me Autor Edmond Tupja. Shtëpia botuese: Ombra - GVG. Viti i botimit 2011. Faqet e librit 320. ISBN 978-9928-06-007-5
Në këtë libër, siç e shpreh vetë titulli i tij, bëhet fjalë për një ngjarje të vetme, me të njëjtën temë, por të vështruar e të rrëfyer nga gjashtëdhjetë e nëntë personazhe të ndryshme. Ai mund të lexohet nga faqja e parë në të fundit, por edhe në mënyrë të çrregullt, sipas dëshirës së lexuesit madje ai mund të hapet si një fjalor, sepse të gjashtëdhjetë e nëntë variacionet paraqiten sipas rendit alfabetik të emrave të personazheve.
Ariu
Arinjtë janë gjitarët mishngrënës të familjes Ursidae. Ata janë të klasifikuar si kanifom, ose karnivoran si qen. Megjithëse ekzistojnë vetëm tetë lloje arinjsh, ato janë të përhapura, që shfaqen në një shumëllojshmëri të habitateve në të gjithë Hemisferën Veriore dhe pjesërisht në Hemisferën Jugore.Arijnt gjenden në kontinentet e Amerikës së Veriut, Amerikës së Jugut, Evropës dhe Azisë. Karakteristikat e përbashkëta të arinjve moderne përfshijnë organe të mëdha me këmbët e lidhur, snouts gjata, veshët e vogla të rrumbullakosura, flokët e ashpër, plantigrade putrat me pesë kthetrat nonretraktile, dhe bishtin të shkurtër.
Ndërsa ariu polar është kryesisht mishngrënëse, dhe panda gjigante ushqehet pothuajse tërësisht në bambu , gjashtë speciet e mbetura janë të dhënë pas gjithëçkaje me dieta të ndryshme. Me përjashtim të ballafaqimit të individëve dhe nënave me të rinjtë e tyre, arinjtë zakonisht janë kafshë solitare. Ata mund të jenë të ditës ose të natës dhe të kenë një ndjenjë të shkëlqyeshme erë. Përkundër ndërtimit të tyre të rëndë dhe ecjes së vështirë, ata janë vrapues të aftë, alpinistë dhe notarë. Mbetjet përdorin strehëza, të tilla si shpella dhe shkrime, si strofkat e tyre; shumica e specieve zënë strofkat e tyre gjatë dimrit për një periudhë të gjatë të letargjisë, deri në 100 ditë.
Kantoni Thann
Kantoni Thann (frëngjisht: Canton de Thann) është një kanton në departamentin Haut-Rhin, rajonin Alsace në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Thann. Ka sipërfaqe 91.08km2 dhe popullsi 20474 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Thann aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Ariu
Mbajnë emra taksonash të tilla si Ursidae dhe Ursus vijnë nga Ursus Ursus, ariu Emri i parë femër "Ursula", që rrjedh nga një emër i shenjtorit të krishterë , do të thotë "ari i vogël" (zvogëlim i ursa latine ). Në Zvicër emri i parë mashkull "Urs" është veçanërisht popullor, ndërsa emri i kantonit dhe qytetit të Berna rrjedh nga Bär, gjermanisht për ariun. Emri gjermanik Bernard (përfshirë Bernhardtin dhe format e ngjashme) do të thotë "ariu trim", "ariu i fortë" ose "ari i guximshëm"., "bee-ujku", për ari, që do të thotë një luftëtar i guximshëm.
Taksonomia dhe filogjenia
Familja Ursidae është një nga nëntë familjet në Kaniformiave tokësore, brenda rendit Karnivora. Të afërmit më të ngushtë që kanë janë, kanidët dhe musteloidët. Arinjtë modern përbëhen nga tetë lloje në tre nënfamilitë: Ailuropodinae (monotipike me pandat gjigande ), Tremarktinae (monotipike me ariu me syze ) dhe Ursinae (që përmbajnë gjashtë lloje të ndara në një ose tre gjini, varësisht nga autoriteti). Analiza kromozomike bërthamore tregon se kariotipie gjashtë mbartësëve është pothuajse identik, secili me 74 kromozome, ndërsa panda gjigante ka 42 kromozome dhe ariun e spektaklit 52. Këto numra më të vegjël mund të shpjegohet me bashkimin e disa kromozomeve dhe modelet e banding në këto përputhen me ato të speciet ursine, por ndryshojnë nga ato të prokionidët, e cila mbështet përfshirjen e këtyre dy specieve në Ursidae në vend se në Prokionidae, ku ata ishin vendosur nga disa autoritete më parë.
Evolucion
parapamje|Kafka e Plitocyon armagnacensis, një anëtar i zhdukur nënfamilies Hemikioninae nga Miocene Anëtarët më të hershëm të Ursidae i përkasin nënfamiljes së zhdukur Amfikinodontinae, duke përfshirë Pariktis ( Eocene vonë në Miocene mesme në fillim , 38-18 Mya ) dhe Allokion pak të rinj ( Oligocene fillim , 34-30 Mya), të dyja nga Amerika e Veriut. Këto kafshë dukeshin shumë të ndryshme nga arinjtë e sotëm, duke qenë të vegjël dhe në pamjen e përgjithshme me rakunin, me dieta ndoshta më të ngjashme me atë të një kunji. Parictis nuk shfaqet në Euroazi dhe Afrikë deri në Miocene. Është e paqartë nëse të fundit ursid Eocene ishin gjithashtu të pranishëm në Euroazi, edhe pse shkëmbimi faunë nëpër urën e tokës Beringmund të ketë qenë e mundur gjatë një niveli të madh të detit të ulët të qëndrojë sa më herët si Eoceni i vonë (rreth 37 Mya) dhe vazhdoi në Oligocenin e hershme. Gjenerata evropiane morfologjikisht shumë e ngjashme me Allokion, dhe shumë më të rinj Kolponomos amerikan (rreth 18 Mya), janë të njohur nga Oligocene, duke përfshirë Amfiktikeps dhe Amfikinodon. Ekzistojnë prova të ndryshme morfologjike që lidhin amfikinodontinë me pinipedët, pasi që të dy grupet ishin gjysëm-ujore, gjitarët si vidrat. Përveç mbështetjes së gjilpërave të piniped-amfikinodontine, prova të tjera morfologjike dhe disa molekulare mbajnë mbartës që janë të afërmit e gjallë që jetojnë me piniped. parapamje|Rivendosja e jetës së Arctotherium bonariense Kefalogale, qen i përzier me rakun, është anëtari më i vjetër i njohur nënfamiljes i Hemikionina , i cili fillimisht u shfaq gjatë Oligocenit të Mesëm në Euroazi rreth 30 Mya. Nënfamilja përfshin gjeneratat e reja Foberokion (20-15 Mya), dhe Plithokion (15-7 Mya). Një specie e ngjashme me Kefalogale i dha lindjes Ursavus gjatë oligocenit të hershëm (30-28 Mya); kjo gjini u përhap në shumë lloje në Azi dhe është stërgjyshore për të gjithë gjallesat e gjalla. Speciet e Ursavus më pas hynë në Amerikën e Veriut, së bashku me Amfikinodon dhe Kefalogale, gjatë Miocenit të hershëm (21-18 Mya). Anëtarët e vijave të gjalla të arinjve dallohen nga Ursavus midis 15 dhe 20 Mya, gjasa nëpërmjet llojit Ursavus elmensis. Bazuar në të dhënat gjenetike dhe morfologjike, Ailuropodina (pandat) ishin të parët që dalloheshin nga arinjtë e tjerë të gjallë rreth 19 Mya, ndonëse nuk gjetën fosile të këtij grupi para rreth 5 Myas.
Arinjtë me bisht të shkurtër të Botës së Re (Tremarctinae) dallonin nga Ursinae pas një ngjarjeje të shpërndarjes në Amerikën e Veriut gjatë mesit të Miocenit (rreth 13 Mya). Ata pushtuan Amerikën e Jugut (≈1 Ma) pas formimit të Isthmus të Panamasë. Përfaqësuesi i tyre më i hershëm fosil është Plionarctos në Amerikën e Veriut (~ 10-2 Ma). Kjo gjini është ndoshta paraardhësi i drejtpërdrejtë në ariu me hunde shtypur të Amerikës së Veriut (gjini Arctodus ), të Amerikë së Jugut ( Arctotherium ), dhe ariu me syze, Tremarctos, përfaqësuar nga të dy një zhdukura specie të Amerikës së Veriut (T. floridanus ), dhe përfaqësuesi i vetëm i mbijetuar i Tremarctinae, ariu me syze të Amerikës së Jugut ( T. ornatus ).
Nënfmilja Ursinae përjetoi një përhapje dramatike të taksave rreth 5.3-4.5 Mya, që përkon me ndryshime të mëdha mjedisore; anëtarët e parë të Ursus gjini u shfaqën rreth kësaj kohe.Ariu përtac, një survivor modern i njërës nga linja hershme të ndryshojnë në këtë rast e rrezatimit (5.3 Mya); ai mori morfologjinë e tij të veçantë, lidhur me dietën e tij të termiteve dhe milingonave, jo më vonë se nga pleiszoceni i hershëm. Nga 3-4 Mya, lloji Ursus minimus shfaqet në të dhënat fosile të Evropës; pavarësisht nga madhësia e saj, ajo ishte pothuajse identike me ari të sotëm aziatik. Është e mundshme që të gjithë arinjve të jenë brenda Ursinae, ndoshta nga ariu i shpellës. Dy linja evoluar nga U. minimus : arinjtë e zi (duke përfshirë ariun e diellit, arinjtë e zinj aziatikë dhe ariun e zi amerikan ); dhe arinjtë kafe (e cila përfshin arin polar ). Arinjtë modern e murrmë evoluar nga U. minimum nëpërmjet Ursus etruscus, e cila në vetvete është stërgjyshore të ariut të shpellës zhdukur në epoka e akullnajave  . Speciet e Ursinae kanë migruar vazhdimisht në Amerikën e Veriut nga Eurazia sa më shpejt që 4 Mya gjatë Pliocenit të hershëm. Ariu polar është speciet më të fundit të evoluar dhe ka ardhur nga ariu i murrmë rreth 400.000 vjet më parë.
Filogjenezia
parapamje|Fosili i ariut të shpellës ( Ursus spelaeus ), një i afërm i ariut të murrmë dhe ariut polar nga epoka e akullnajave në Europë Mbetjet formojnë një kullë brenda Karnivora. Panda e kuqe nuk është një ari, por një musteloid. Kladogrami bazohet në Filogjenin molekulare prej gjashtë gjenet ne Flynn 2005.Ekzistojnë dy hipoteza filogenetike mbi marrëdhëniet midis spices ekzistuese dhe ariut fosile. Njëra është e gjitha llojet e arinjve klasifikohen në shtatë nënfamiljet e miratuara këtu dhe artikuj të tjerë: Amfikonodontinae, Hemikioninae ,  Ursavinae  , Agriotherinae ,  Ailuropodinae  , Tremarktinae dhe Ursinae. Hipoteza e dytë alternative filogjenetike u implementua nga McKenna et al. (1997) është që të klasifikohen të gjitha llojet e ariut në mbifamiljen Ursoidea, ku Hemikionina dhe Agriotherinae klasifikohen në familjen "Hemikionidae". Amfikinodontinae në bazë të këtij klasifikimi janë klasifikuar si stem- piniped në mbifamilien Fokoidea. Në klasifikimin McKenna dhe Bell të dy mbart dhe pinnipeds në një parvorder e gjitarëve karnivoran njohur si Ursida, së bashku me qentë e zhdukur të familjes Amfikionidae Filogjenezën e specieve mbajnë ekzistues është treguar në një cladogram në bazë të plotë e ADN-së mitokondriale sekuenca nga Yu et al., 2007. Panda gjigande, e ndjekur nga ariu syze janë të qartë speciet më të vjetra. Marrëdhëniet e specieve të tjera nuk janë zgjidhur shumë mirë, megjithëse ari polar dhe ariu kafe formojnë një grupim të ngushtë.
Karakteristikat fizike
parapamje|[[Skeda:Sepilok Sabah BSBCC-photos-by-Wong-Siew-Te-06.jpg|parapamje|Ari polar (lart) dhe ari i diellit, përkatësisht më i madhi dhe më i vogli, mesatarisht]]
Madhësia
Familja e ariut përfshin anëtarët më masivë tokësorë të rendit Karnivora. Ari polar konsiderohet të jetë lloji më i madh ekzistues, me meshkujt e rritur që peshojnë 350-700 kg (772-1,543 lb) dhe që matin 2.4-3 metra (7 ft 10 në-9 ft 10 in) gjatesia totale. Lloji më i vogël është ariu i diellit, i cili shkon në peshë 25-65 kg (55-143 lb) dhe 100-140 cm (39-55 in) në gjatësi.Arijntë parahistorik të Amerikës së Veriut dhe Amerikës së Jugut ishin speciet më të mëdha të njohura që kishin jetuar. Ky i fundit llogaritet të ketë peshuar 1,600 kg (3,500 lb) dhe ishte 3,4 metra (11 ft) i gjatë. Pesha e trupit ndryshon gjatë gjithë vitit në mbartja e klimës së butë dhe arktike, pasi ato krijojnë rezerva të majmë gjatë verës dhe vjeshtës dhe humbasin peshë gjatë dimrit.