cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fuat Güner
Jeta e hershme
Ai lindi më 1 prill 1948 në Stamboll, Turqi nga një baba i njohur fotograf, Sami Güner. Ai është me prejardhje të pjesshme shqiptare. Gjatë viteve të shkollës në shkollën e mesme Shën Jozef në Stamboll, ai ishte një sportist mjaft aktiv, duke luajtur futboll, volejboll dhe lundrim me vela. Ai doli kampion në kategorinë 400 m të atletikës kolegjiale në Turqi. Pas shkollës së mesme, ai u trajnua si inxhinier ndërtimi në Akademinë Shtetërore të Arkitekturës të Stambollit. Fuat Güner punoi si inxhinier në Autoritetin Shtetëror të Autostradave për 3 vjet dhe më pas për 2 vjet në STFA Group, një kompani private për infrastrukturën.
Karriera muzikore
Megjithatë, ai ishte i interesuar më shumë për të kompozuar muzikë. Kështu, në vitin 1979 ai la punën dhe iu përkushtua profesionalisht muzikës, thotë ai, kur iu pagua ekuivalenti i pagës së tij vjetore për një tingull të vetëm komercial.
Ai i binte kitarës gjatë viteve të shkollës fillore, pasi xhaxhai i tij i dhuroi një kitarë akustike. Në vitin 1966, ai u takua me Mazhar Alanson, dhe së shpejti ata të dy formuan grupin "Kaygısızlar" të frymëzuar nga Beatles. Özkan Uğur iu bashkua grupit në vitin 1972 dhe grupi u riemërua MFÖ, për inicialet e emrave të anëtarëve të tij. Ai ishte gjithashtu një nga anëtarët themelues të Kurtalan Ekspres, grupi i Barış Manços.
MFÖ punoi me këngëtaren më të njohur turke Ajda Pekkan, shkroi këngë dhe luajti në qarkun e koncerteve. Në vitin 1984 Fuat investoi të gjitha paratë që fituan për regjistrimin e albumit të tyre të parë. Grupi publikoi albumin Ele Güne Karşı Yapayalnız, i cili goditi numrin një dhe qëndroi atje për 26 javë rresht.
Në vitin 1989 Güner bashkoi forcat me mikun e tij, Turgut Berkes, për të ndërtuar studion e parë të regjistrimit të klasit A ​​në Turqi, "FT", e cila u bë një legjendë me kalimin e viteve.
Në vitin 1998, Fuat Güner u bashkua me Dağhan Baydur dhe Erdal Kızılçay për të luajtur Beatles Alaturca, një ringjallje e muzikës së Beatles të interpretuar me një orkestër instrumentesh turke, në Qendrën e Konventave dhe Ekspozitave të Stambollit Lütfi Kırdar, Stamboll. Grupi luajti të njëjtën vepër kur performuan në Festivalin e Beatles të vitit 1999 të mbajtur në Liverpool, Angli.
Fuat Güner është kompozitor i disa partiturave filmike dhe ka interpretuar si aktor në skenë dhe në një film.
İpucu Beşlisi
==Filmografia
Grusht shteti bullgar 1886
djathtas|parapamje|300x300px| Pallati i Knyaz Alexander, ku u burgos nga komplotistët e grushtit të shtetit të vitit 1886 Pushteti bullgar i 1886, i njohur gjithashtu si grushti i shtetit të 9 gushtit ishte një përpjekje e Knjaz Alexander Battenberg në Principatës së Bullgarisë, e kryer në 9 gusht të vitit 1886. Edhe pse i pasuksesshëm, ngjarja çoi në rrëmbimin e Aleksandër Battenberg.
Prapaskenat
Pas Luftës Ruso-Turke (1877–78) Bullgaria u çlirua nga sundimi otoman dhe Knyaz Alexander Battenberg u zgjodh në 1879 si Princ i Bullgarisë me kërkesë të Tsar Rus, xhaxhai i tij, Aleksandri II. Ky i fundit u vra në vitin 1881 dhe u pasua nga konservatori Aleksandri III.
Marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Rusisë u ndien pas bashkimit bullgar me Rumelinë Lindore në 1885, e cila nuk ishte aprovuar nga Rusia. Para Luftës pasuese Serbo-Bullgare, Rusia kishte tërhequr oficerët e saj ushtarakë, të cilët kishin komanduar të gjitha njësitë më të mëdha të ushtrisë bullgare deri në atë kohë.
Qarqet Rusofile në vend e morën Knyaz Alexander Battenberg përgjegjës për përkeqësimin e marrëdhënieve me Rusinë. Rusofilët kishin vlerësuar rolin e Rusisë në mbështetjen e rivendosjes së Bullgarisë si një shtet në kufijtë, premtuar nga Traktati paraprak i Shën Stefanit.
Goditja e befasishme
djathtas|parapamje| Shpallja e abdikimit të Alexander Battenberg. Në prag të 8 deri në 9 gusht 1886 Aleksandër Battenberg u arrestua në pallatin e tij në Sofje, u detyrua të nënshkruajë një dekret për heqjen e tij, dhe u internua nga Bullgaria në Rusi me varkë. Megjithatë, grushti i shteti nuk u mbështet nga shumë oficerë dhe politikanë bullgarë, përfshirë shefin e Asamblesë Kombëtare, Stefan Stambolov. Një grusht shteti, i udhëhequr nga Sava Mutkurov, u organizua në Plovdiv dhe anëtarët e grushtit të shtetit origjinal u izoluan shpejt. Më 17 gusht 1886, Alexander Battenberg u kthye në Bullgari, por mbretërimi i tij zgjati vetëm deri më 26 gusht 1886, kur ai hoqi dorë nga njohja e tij në përpjekje për të qetësuar krizën në marrëdhëniet me Rusinë.
Pasojat
Marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Rusisë vazhduan të ishin armiqësore në vitet pas grushtit të shtetit. Bullgaria zgjodhi një Knyaz të ri më 7 korrik 1887, Ferdinand I të Shtëpisë së Saxe-Coburg dhe Gotha, nipin e Perandorit Austriak dhe një oficer në ushtrinë Austriake. Jeta politike e brendshme e Bullgarisë u mbizotërua gjatë viteve të para të mbretërimit të Ferdinandit nga lideri i partisë liberale Stefan Stambolov, politika e jashtme e së cilës pati një ftohje të theksuar në marrëdhëniet me Rusinë, që më parë shihej si mbrojtësi i Bullgarisë.
Korsnäs
Korsnäs (Korsnäs kommun Korsnäsin kunta Kosken Tl kunta), është një komunë në Finlandë. Është e vendosur në provincën Finlanda Perëndimore, dhe është pjesë e rajonit Ostrobothnia. Komuna ka një popullsi prej 2,212 banorë (30 qershor 2015) dhe përfshinë një sipërfaqe prej 1,424.71 kilometra katror. Dendësia e popullsisë është 9.39 banorë për kilometër katror.
Eurasian lynx
parapamje|Rreqebulli euroaziatik Rrëqebulli euroaziatik (Lynx lynx) është një mace e egër e mesme e shpërndarë gjerësisht nga Evropa Veriore, Qendrore dhe Lindore në Azinë Qendrore dhe Siberi, Rrafshnaltën Tibetiane dhe Himalajet.
Ai banon në pyje të butë dhe boreal deri në një lartësi prej 5,500 m (18,000 ft). Pavarësisht shpërndarjes së gjerë, ajo është e rrezikuar nga humbja dhe fragmentimi i habitatit, gjuetia pa leje dhe shterimi i gjahut.
Kërkime : studime, kritika, ese
Kërkime : studime, kritika, ese. Libër me autor Ali Aliu, përgat. Iskra Thoma ; red. Isuf Nelaj. Botuar në Tiranë në vitin 1990 nga "Naim Frashëri". Libri ka 403 faqe.
Ilir Harxhi
Ilir Harxhi është një regjisor dhe skenarist filmash shqiptar.
Jeta
Ilir Harxhi ka lindur në 18 qershor 1960 në Tiranë. Është diplomuar si inxhinier në 1992 në Tiranë. Ka studiuar për Regji Filmi nga 2004 deri në 2006 në Akademinë e filmit "Marubi" në Tiranë. Filmi i parë artistik "Piano", 2006. Filmi i dytë artistik "Një weekend jashtë sezonit" në 2006 ishte pjesmarës në Festivalin e 12- të Filmit Shqiptar, në TIFF. Ka çelur shtëpinë filmike "Idea film" në 2007 me seli në Tiranë.
Dita ndërkombëtare e infermierëve
thumb Dita Ndërkombëtare e Infermierëve] (International Nurses Day - IND ) është një ditë ndërkombëtare e shënuar në të gjithë botën më datën 12 Maj (përvjetori i lindjes së Florence Nightingale) të çdo viti, për të shënuar kontributet që infermierët i japin shoqërisë.
Historiku
Këshilli Ndërkombëtar i Infermierëve (ICN) ka festuar këtë ditë që nga viti 1965.
Në vitin 1953 Dorothy Sutherland, një zyrtar në Departamentin e Shëndetit, Arsimit dhe Mirëqenies së SH.B.A.-së, propozoi që Presidenti Dwight D. Eisenhower të shpallte një "Ditë të Infermierëve"; por që ai nuk e aprovoi atë.
Në Janar të vitit 1974,12 maj u zgjodh për të festuar ditën pasi është përvjetori i lindjes së Florence Nightingale, themeluesit të infermierisë moderne. Çdo vit, ICN përgatit dhe shpërndan Kitin Ndërkombëtar të Ditëve të Infermierëve. Kompleti përmban materiale edukative dhe arsimore me karakter publik, për t'u përdorur nga infermierët kudo në botë.
Lionel Boci
Lionel Boci është Aktorë, muzikantnë Movie The Brave (2019) dhe Movie Elvis Walks Home (2017)
Biografia
Lionel Boci lindi më 15 shtator të vitit 2007,zbuloi pasionin e tij për aktrim në moshë të re. Plot ambicie, ai ka qenë duke ndjekur qëllimin e tij, përkushtimin kohën dhe energjitë për temat e filmit dhe aktrimit.Ai është djali i Kristian Boçit dhe Drilona Boçit, dy njerëzve me ndikim në Shqipëri. Gjithashtu, Lionel është një pjesë e rëndësishme e një kënge të mirënjohur "Mirror" nga Irkenc Hyka ft Lionel Boci, në të cilën ai ka treguar pasionin e tij për artin. Me sa duket Lionel ka artin në gjenetikë sepse po punon në më shumë projekte të cilat do të shfaqen në të ardhmen.
Timfi
Tymfi ose Tymphe, Timfi, gjithashtu Tymfi (Τύμφη, ) është një mal në pjesën veriore të vargmalit Pinde, në Greqinë veriperëndimore. Është pjesë e njësisë rajonale të Janinës dhe shtrihet në rajonin e Zagorisë, vetëm disa metra në jug të paraleles me 40°. Tymfi formon një masiv me majën më të lartë, Gamila, me 2,497 metra.
Etimologjia
Τύμφη është përkthyer në shumë forma të ngjashme: Tymfi, Tymphe, Timfi, ose Tymphi. Kuptimi i saktë i emrit nuk dihet por ka qenë në përdorim që nga kohërat e lashta. Emri "Tymphe" ose "Stymphe" përmendet nga gjeografi antik Straboni dhe thuhet se mali ia dha emrin e tij zonës antike të Tymphaeas dhe fisin antik që e banonte atë.
Etimologjia e majave të malit është kryesisht me origjinë greke. Maja më e lartë Gamíla (Γκαμήλα, ) do të thotë deve në greqisht; Karterós (Καρτερός, ) do të thotë i fuqishëm; Megála Lithária (Μεγάλα Λιθάρια, ) fjalë për fjalë do të thotë shkëmbinj të mëdhenj në greqisht; Astráka (Αστράκα, ) është fjala greke për ulluqe; dhe Lápato (Λάπατο, ) është fjala greke për lëpjetën. Disa maja me etimologji jo-greke përfshijnë majën e tretë më të lartë të malit Goúra (Γκούρα, ) që vjen nga fjala shqipe gur; dhe Tsoúka Róssa (Τσούκα Ρόσσα, ) që do të thotë "maja e kuqe" në vllahisht.
Gjeografia
Mali është i rrethuar nga masivë të ndryshëm që gjithashtu bëjnë pjesë në vargmalin verior Pindet. Në verilindje të Tymfit shtrihet mali më i lartë i Pindit, Smolikas. Mali Trapezitsa shtrihet në veri, Lygkos në lindje dhe Mitsikeli në jug. Lumi Vjosa derdhet në veri dhe dega e tij Vojdomati në jugperëndim. Gryka e Vikos formohet nga kjo e fundit në anën jugperëndimore të malit. Gjatësia e malit është afërsisht 20-25 km me drejtim nga lindja në perëndim dhe gjerësia e tij është afërsisht 15 km nga veriu në jug. Shpatet jugore dhe juglindore të malit janë relativisht të lëmuara. Sidoqoftë, pjesa veriore formon shkëmbinjtë që arrijnë në 400 metra, ndërsa ana perëndimore është po aq e pjerrët pasi mali është i fragmentuar nga Gryka e Vikos. qendër|parapamje|1000x1000px| Një pamje panoramike e Mt. Tímfi. Në të majtë mund të shihni majen e Gamíla-s nën retë, në qendër është Plóskos dhe poshtë saj Drakolímni, në të djathtë të ngritur nga retë është Astráka, dhe në të djathtën Lápatos. Në kufirin midis Astráka-s dhe Lapatos është kasollja malore D. Georgoulis.
Gjeologjia
Kushtet e zgjeruara të akullnajave mbizotëruan në tokat e malit Tymfi gjatë periudhës së vonë quaternary, ca. 28,000 vjet më parë. Peizazhi akullnajor është zhvilluar mirë, sidomos në shpatet jugore të malit Tymfi, në të gjithë pllajën Astraka-Gamila, dhe në terrene malore mbi fshatrat Skamneli dhe Tsepelovo, ku morenat laterale dhe terminale formojnë karakteristika të mëdha peisazhit. Forma shtesë të depozitimeve akullnajore, të cilat shtrihen në 850 metra mbi nivelin e detit, përfshijnë akullnajat shkëmbore dhe trotuaret gëlqerore. alt=|majtas|parapamje|220x220px| Drakolímni (2054 m) me majën e Gamíla (2497 m) në sfond. Shkëmbinjtë në skajin e djathtë të figurës i përkasin Plóskos (2377 m) Një numër humnerash gjenden në zonën përreth fshatit Papingo, i cili shtrihet afër majave të Gamila dhe Astraka. Disa prej tyre mbajnë emra të frymëzuar nga mitologjia, të tilla si Vrima e Odiseut dhe e Eposit. Këto janë duke u studiuar dhe eksploruar nga entuziastët e shpellave. Shpella e "Provatina" (Lit. "Shpella e Evës"), me një thellësi prej 408 metrash, një nga më të thellat në botë, u zbulua për herë të parë më 1965 nga speleologët britanikë të Klubit të Shpëtimit të Universitetit të Kembrixhit, dhe që atëherë është anketuar nga një numër i madh ekspeditash. Kroi i afërt i Eposit, me një thellësi prej 450 metrash, kullon ujin që vjen nga rrafshnaltat përreth.
Klima
Në mal nuk ka stacion meteorologjik dhe ai më i afërti ndodhet në fshatin Papingo. Klima e përgjithshme e Parkut Kombëtar Vikos – Aoos që përfshin malin është mesdhetare, duke kaluar në kontinentale. Klima mesdhetare karakterizohet nga shpërndarja vjetore e reshjeve, e lartë në muajt e dimrit dhe përjetimi i një periudhe thatësire nga dy deri në tre muaj në verë. Elementi klimatik kontinental i atribuohet amplituda e lartë e variacionit vjetor të temperaturës, në atë shkallë që diferenca midis temperaturës mesatare maksimale dhe mesatare minimale vjetore, tejkalon 40 C. Temperatura jashtëzakonisht të ulëta ndodhin në zonë gjatë muajve të dimrit. Në krahasim me ndarjet bioklimatike mesdhetare, zona i përket zonës së lagësht me dimra të ftohtë. Kushtet në mal mund të jenë dukshëm të ndryshme nga ato të rajoneve të ulëta në të njëjtën zonë. Dimrat janë veçanërisht të ashpër dhe mali është i mbuluar në dëborë nga vjeshta deri në fund të majit.
Çasja
Mali ndodhet në rajonin e Zagorisë dhe vendbanimet më të afërta janë kryesisht fshatra. Iliochori, Vrysochori dhe Laista shtrihen në lindje, Skamneli dhe Tsepelovo në jug, dhe Papingo dhe Vikos në perëndim dhe përkatësisht jugperëndim. Lehtesirat në fshatrat e lartpërmendura ndryshojnë, por shumica prej tyre ofrojnë restorante dhe shërbime akomodimi. Qyteti më i afërt është Konica në veriperëndim. Qyteti më i afërt me një aeroport është Janina, afërsisht 60 km në jug të Papingos. Shërbimi i trajnimit nga Janina ofron shtatë trajnerë të përditshëm në Konica dhe dy shërbime javore për Papingo (të premteve) që nga viti 2011. GR-20 (Kozhan-Siatista-Janinë) kalon afër anës perëndimore, veriperëndimore dhe veriore të malit.
Kafshë të egra
Shumica e malit, me përjashtim të pjesës jugore të tij, rreth majës së Astrakës, bëjnë pjesë në Parkun Kombëtar Vikos – Aoos. Parku është një zonë e caktuar e mbrojtur dhe vizitorët duhet të jenë të vetëdijshëm për kufizimet e veprimtarive të vendosura nga ligji. Fondi Botëror për Natyrën (WWF) drejton një qendër informacioni në fshatin Papingo.
Condé-sur-l'Escaut
Condé-sur-l'Escaut është komunë në departamentin Nord në veri të Francës. Komuna ndodhet në kufi me Belgjikën. Popullësia më 2014 ishte 9,686. Kryetari i tanishëm i komunës është Grégory Lelong (2014-2020).
Vepra (Ali Podrimja)
VEPRA. (1) Redaktor Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 195 faqe.
VEPRA. (2) Redaktor Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 249 faqe.
VEPRA. (3) Redaktor Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 215 faqe.
VEPRA. (4) Redaktor Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 279 faqe.
VEPRA. (5) Redaktorë Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 299 faqe.
VEPRA. (6) Redaktorë Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 349 faqe.
VEPRA. (7) Redaktor Ali Aliu, Rexhep Ismajli, Eqrem Basha, Sabri Hamiti, Mehmet Kraja. Botuar në Prishtinë, ASHAK, SGJL, në vitin 2013, libri ka 342 faqe.
Ernest Çoba
Imzot Ernest Çoba (Vau i Dejës, 16 shkurt 1913 - Burgu i Tiranës, 8 janar 1980) ka qenë klerik i lartë katolik. Më 2020 iu botua përkthimi i një antologjie të poezisë italiane me titullin Keze të hueja.
Biografia
Lindi më 16 shkurt 1913, në Laç të Vaut të Dejës, ku familja e tij, një prej më të vjetrave të Shkodrës, ishte vendosur në kohën e rrethimit të qytetit nga malazezët. Mësimet fillore e të mesme i kreu në Kolegjin Saverian e në Seminarin Papnor në Shkodër. Kreu studimet e larta për teologji e filozofi. Më 9 shkurt të vitit 1936 u shugurua meshtar nga delegati apostolik dhe administratori i Arqidioqezës së Shkodrës, Imzot Giovanni della Pietra S.J., dhe pas dy ditësh çoi meshën e parë.
Shërbeu në detyra të ndryshme pranë Seminarit Papnor e si mësues i besimit ndër shkolla të qytetit nga viti 1938 deri më 1946. Më 19 mars 1936 u zgjodh ndihmës famullitar i Shkodrës.
Në vitet ’46-’52 është provikar i Arkidioqezës së Shkodrës dhe famullitar i qytetit. Pas vdekjes së Imzot Gaspër Thaçit, arrestimit të Dom Mikel Koliqit dhe vdekjes së Dom Tomë Lacës, i ngarkohen të gjitha detyrat e shërbimit në Kishën Katedrale të Shkodrës. Më 21 janar 1952 u emërua Ipeshkëv titullar i Midaeum-it: u shugurua më 20 prill të po atij viti nga Ipeshkvi i Pultit dhe «Kryetari i Kishës Katolike të Shqipërisë», Imzot Bernardin Shllaku O.F.M.. Që prej kësaj kohe e deri më 9 nëntor 1956, kur vdiq Imzot Shllaku, kreu detyrën e Sekretarit të Përgjithshëm të «Kryesisë së Kishës Katolike të Shqipërisë», kurse nga 9 nëntori 1956 deri më 21 mars 1957 atë të «Kryetarit» të saj. Gjatë kësaj kohe, me ndihmën e të motrës, mbajti marrëdhënie të fshehta me Selinë e Shenjtë nëpërmjet Legatës italiane në Tiranë. Sa herë që e motra shkonte në Legatë për të marrë pensionin e të shoqit italian, dorëzonte edhe materialet e Imzotit të shkruara në letra cigaresh. Për këtë arsye u arrestua më 29 prill të vitit 1976. Plot një vit më vonë, më 29 prill 1977, Gjykata e Rrethit të Shkodrës, me akuzën «tradhëti ndaj atdheut dhe agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor», e dënoi «me 25 vjet të heqjes së lirisë, konfiskimin e pasurisë dhe heqjen e të drejtës elektorale për 5 vjet.» Dënimin e vuajti në burgun e Tiranës, ku vdiq në mënyrë të mistershme, pas një injeksioni që iu bë në spitalin e burgut më 8 janar të vitit 1980. Me rënien e Komunizmit, eshtrat e tij u rivarrosën në Katedralen e Shkodrës, me ç’rast u celebrua dhe një meshë nga Nunci Apostolik, Imzot Ivan Diazi dhe Imzot Zef Simoni.
Ambasadori
parapamje|djathtas|Hans Holbein i Riu: Ambasadorët, 1533. Paneli i madhësisë së jetës portretizon Jean de Dinteville dhe Georges de Selve, ambasadorët e Francës.Një ambasador është një i dërguar zyrtar, veçanërisht një diplomat i rangut të lartë që përfaqëson një shtet dhe zakonisht është i akredituar në një shtet tjetër sovran ose në një organizatë ndërkombëtare si përfaqësues rezident i qeverisë ose sovranit të tyre ose i emëruar për një detyrë diplomatike të veçantë dhe shpesh të përkohshme. Fjala përdoret shpesh edhe më shumë për njerëzit që njihen, pa emërimin e tyre kombëtar, për të përfaqësuar në disa profesione, aktivitete dhe fusha të përpjekjeve të tilla si shitjet.
Ekuivalenti me një ambasador të shkëmbyer midis anëtarëve të Komonuelthit të Kombeve njihen si Komisionerë të Lartë. "Ambasadorët" e Selisë së Shenjtë njihen si Nuncios Papal ose Apostolik.
Festivali Evropian i Këngës 1973
Konkursi i Këngës Eurovision 1973 ishte edicioni i 18-të i Konkursit të Këngës së Eurovizionit. Ai u zhvillua në qytetin e Luksemburgut, Luksemburg, pas fitores së vendit në me këngën " Après toi " nga Vicky Leandros. Organizuar nga Unioni Evropian i Transmetuesve (EBU) dhe transmetuesi pritës Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion (CLT), konkursi u mbajt në Grand Theatre më 7 prill 1973 dhe u drejtua nga prezantuesja televizive gjermane Helga Guitton.
Shtatëmbëdhjetë vende morën pjesë në konkurs këtë vit, me dhe  që vendosën të mos merrnin pjesë, dhe  konkurroi për herë të parë.
Në një fitore të rradhës, fitoi përsëri konkursin me këngën " Tu te reconnaîtras " nga Anne-Marie David. Votimi ishte shumë i ngushtë, me hyrjen me " Eres tu " nga Mocedades që përfundoi vetëm 4 pikë prapa dhe  me " Power to All Our Friends " nga Cliff Richard (i cili kishte dalë i dyti në  menjëherë pas Spanjës) 2 të tjera. Kënga fituese shënoi rezultatin më të lartë të arritur ndonjëherë në Eurovizion në çdo format votimi deri në vitin 1975, duke regjistruar 129 pikë nga 160 të mundshme, që përfaqësonin pothuajse 81% të maksimumit të mundshëm. Kjo ndodhi pjesërisht për shkak të sistemit të pikëve që u garantonte të gjitha vendeve të paktën dy pikë nga secili vend.
Vendndodhja
majtas|parapamje|250x250px| Grand Théâtre, Qyteti i Luksemburgut - vendi pritës i konkursit të vitit 1973. Teatri i Madh i Luksemburgut, i inauguruar në vitin 1964 si Teatri Komunal i Qytetit të Luksemburgut, u bë vendi i konkursit të vitit 1973. Është vendi kryesor i qytetit për dramë, opera dhe balet.
Formati
Rregulli i gjuhës që detyronte vendet të hynin në këngët e kënduara në cilëndo nga gjuhët e tyre kombëtare u hoq këtë vit, kështu që interpretuesit nga disa vende kënduan në anglisht.
Orkestra ishte vendosur në skenë, prapa dhe në të djathtë të këngëtarëve, në një galeri të grumbulluar në tre nivele. Në skenën majtas u vendosën tuba gjigantë të kthjellët që përmbanin lule shumëngjyrëshe. Nuk u bënë prezantime për çdo hyrje individuale, por ishin komentuesit ata të cilët jepnin detajet e këngëve dhe këngëtarëve, duke folur mbi një fotografi të palëvizshme të artistëve të realizuar gjatë provës së veshjes të shfaqur në ekran.
Pas ngjarjeve që kishin ndodhur gjatë Lojërave Olimpike Verore të 1972 në Mynih, ekzistonte frika e një kërcënimi terrorist, të drejtuar kundër pjesëmarrësit të parë të Izraelit, duke çuar në rregulla sigurie jashtëzakonisht të rrepta për garën. Kjo shkaktoi një nga anekdotat më të njohura të Eurovizionit, e rrëfyer shpesh nga komentatori i Mbretërisë së Bashkuar, Terry Wogan. Ai kujtoi gjatë shfaqjes se menaxheri i katit këshilloi publikun që të qëndronte ulur ndërsa duartrokisnin shfaqjet, përndryshe ata rrezikonin të qëlloheshin nga forcat e sigurisë.
Ky konkurs mban rekordin për Konkursin e Këngës Eurovision më të shikuar në Mbretërinë e Bashkuar, dhe është gjithashtu shfaqja e 18-të televizive më e shikuar në të njëjtin vend, me rreth 21.54 milionë ardhje në kanal gjatë natës. Cliff Richard përfaqësoi MB me këngën " Power to All Our Friends ". Ai doli i 3-ti me 123 pikë. Fitues megjithatë ishte Anne-Marie David me " Tu te reconnaîtras ". Në MB u publikua në anglisht nën titullin "Ëndrra e mrekullueshme" dhe u publikua në Epic. Ai arriti numrin 13.
Votimi
Secili vend kishte dy anëtarë jurie, një nga mosha 16 deri në 25 vjeç dhe një nga mosha 26 deri në 55 vjeç. Ata i dhanë secili nga 1 deri në 5 pikë për secilën këngë (përveç këngës nga vendi i tyre) menjëherë pasi u interpretua dhe votat u mblodhën dhe u numëruan sapo u hodhën. Juritë e ndoqën shfaqjen në TV nga Ville du Louvigny TV Studios të CLT dhe u shfaqën në ekran për të konfirmuar rezultatet e tyre.
Dirigjentët
Çdo shfaqje kishte një dirigjent që drejtonte orkestrën. Konkursi i vitit 1973 shënoi herën e parë që gratë drejtuan orkestrën. Monica Dominique dirigjoi hyrjen suedeze dhe Nurit Hirsh dirigjoi hyrjen izraelite.
10 pikë
Më poshtë është një përmbledhje e të gjitha 10 pikëve perfekte që u dhanë gjatë votimit.
Transmetimet dhe komentuesit
Secili transmetues kombëtar dërgoi gjithashtu një komentues në konkurs, në mënyrë që të sigurojë mbulimin e konkursit në gjuhën e tyre amtare. Përveç vendeve pjesëmarrëse, konkursi thuhet se u transmetua edhe në Austri, Greqi, Islandë, Maltë dhe Turqi, në Bullgari, Çekosllovaki, Gjermaninë Lindore, Hungari, Poloni, Rumani dhe Bashkimin Sovjetik nëpërmjet Intervisionit dhe në Japoni.
Pretendimi për plagjiaturë në këngën spanjolle
Ngjarja u shënua nga polemika kur kënga spanjolle, "Eres tu" e kënduar nga Mocedades, u akuzua për plagjiaturë për shkak të ngjashmërive të arsyeshme në melodi me " Brez besed " të kënduar nga Berta Ambrož, hyrja jugosllave në konkursin ; ngjashmëria duket sidomos në notat e para pasi Brez Besed është pothuaj identike megjithatë, "Eres tu" nuk u skualifikua. Pasi përfundoi i dyti në konkurs, kënga u bë një hit i madh ndërkombëtar.
Shqetësimet me tekstin e këngës
Teksti disi eliptik i hyrjes së Portugalisë " Tourada " siguroi mbulim të mjaftueshëm për një këngë që u kuptua qartë si një sulm i ashpër ndaj diktaturës së kalbur të vendit. Gjithashtu, fjala "gjinjtë" u përdorur gjatë hyrjes në këngën e Suedisë. Megjithatë, asnjë veprim nuk u ndërmor nga EBU.
Mosmarrëveshje brenda delegacionit irlandez
Mes këngëtares Maxi dhe delegacionit të saj irlandez shpërthyen një debat për mënyrën se si duhet të interpretohet kënga. Gjatë provave ajo vazhdimisht ndaloi së performuari në shenjë frustrimi. Kur filloi të dukej e mundshme që Maxi mund të tërhiqej nga konkursi, RTÉ dërgoi menjëherë një tjetër këngëtare, Tina Reynolds, për të zënë vendin e saj për çdo rast. Në fund, zonjusha Reynolds nuk ishte e nevojshme siç performoi Maxi, me hyrjen e saj duke fituar vendin e 10-të në tabelën e rezultateve. Reynolds do të performonte.
Kryevepra
parapamje| Krijimi i Adamit i [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelos (rreth vitit 1512), pjesë e tavanit të Kapelës Sistine, konsiderohet një kryevepër arketipale e pikturës .]] Kryevepra (magnum opus, vepër e madhe ose chef-d'œuvre, mjeshtëri e veprës) në përdorim modern është një krijim që i janë dhënë shumë vlerësime kritike, veçanërisht, që konsiderohet si vepra më e madhe e karrierës së një personi ose një vepër me krijimtari, aftësi, thellësi ose mjeshtëri të jashtëzakonshme. Historikisht, një "kryevepër" ishte një vepër e një standardi shumë të lartë e prodhuar për të marrë anëtarësimin e një shoqërie apo akademie në fusha të ndryshme të arteve pamore dhe zejtare. parapamje| Në pikturë, [[Mona Liza|Mona Lisa e Leonardo da Vinçit (rreth 1503–06) konsiderohet një kryevepër arketipale,  megjithëse nuk u prodhua për t'u pranuar në një repart apo akademi.]]
Etimologjia
Forma masterstik është regjistruar në gjuhën angleze ose skoceze në një sërë rregulloresh të repartit të Aberdeenit të datuara në vitin 1579, ndërsa "kryevepra" u gjet për herë të parë në vitin 1605, tashmë jashtë një konteksti esnafësh, në një shfaqje të Ben Jonson. "Masterprize" ishte një tjetër variant i hershëm i shprehjes në gjuhën angleze.
Historiku
Fillimisht, kryevepra ishte një term i cili i referohej një pjesë të veprës së prodhuar nga një nxënës, student apo punëtor i kualifikuar që aspironte për t'u bërë një zejtar mjeshtër në sistemin vjetër të esnafeve evropiane. Përshtatshmëria e tij për t'u kualifikuar për anëtarësim në repart gjykohej pjesërisht nga kryevepra, dhe nëse ai ishte i suksesshëm, pjesa mbahej nga reparti. Prandaj, u tregua shumë kujdes për të prodhuar një pjesë të mirë në çfarëdo zanati, qoftë pastiçeri, pikturë, argjendari, prodhimtarinë ethikave, përpunimin e lëkurës apo shumë zanate të tjera.
Në kuptimin e tij origjinal, termi përgjithësisht kufizohej në objekte të prekshme, por në disa raste, ku esnafët mbulonin krijuesit e produkteve jomateriale, përdorej i njëjti sistem. Shembulli më i njohur sot është opera e Richard Wagner Die Meistersinger von Nürnberg (1868), ku pjesa më e madhe e komplotit ka të bëjë me kompozimin dhe performancën e heroit të një kënge "kryevepër", për ta lejuar atë të bëhet një këngëtar i madh në Esnafin e Nurembergut. Kjo ndjek rregulloren e mbijetuar të esnafit.
Praktika e prodhimit të një kryevepre ka vazhduar në disa akademi moderne të artit, ku termi i përgjithshëm për vepra të tilla tani është pjesë e pritjes. Akademia Mbretërore në Londër përdor termin "punim diplome" dhe ka grumbulluar një koleksion të shkëlqyer të punimeve të diplomave të marra si kusht për anëtarësim.
Përdorimi modern
Në përdorimin modern, një kryevepër është një krijim në çdo fushë të artit që i janë dhënë shumë vlerësime kritike, veçanërisht ajo që konsiderohet vepra më e madhe e karrierës së një personi ose një vepër me krijimtari, aftësi, thellësi ose mjeshtëri të jashtëzakonshme. Për shembull, romani David Copperfield nga Charles Dickens konsiderohet përgjithësisht një kryevepër letrare. Termi shpesh përdoret lirshëm, dhe disa kritikë si Edward Douglas i Tracking Board mendojnë se është i tepruar në përshkrimin e filmave të fundit.
Rinoceront i zi
Rinoceronti tjetër afrikan është rinoceronti i bardhë (Ceratotherium simum). Fjala "e bardhë" në emërin e "rinocerontit të bardhë", është thënë shpesh që të jetë një keqinterpretim fjalës afrikan WYD (kuptimin e gjerë), duke iu referuar kokës në formë katrore e rinocerontit të bardhë dhe për të mos u ngatrruar me rinocerontin e zi, i cili e ka kokën në fund si sjep. Këto specie tani nganjëherë quhen si rinocerontë katrorë (për të bardhin) dhe me grep (për të ziun).
Të gjitha speciet  janë klasifikuar si të rrezikuar në mënyrë kritike (edhe pse rinocerontët e zinj jug-perëndimore është klasifikuar si të pambrojtur ). Tre nën-lloje janë shpallur të zhdukur, përfshirë rinocerontët e zinj perëndimorë , të cilat u shpallën të zhdukur nga Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) në 2011.
Taksonomia
Lloji u emërua fillimisht si Rhinoceros bicornis nga Carl Linnaeus  në 1758. Emri do të thotë "rinoceront me dy brirë". Ka disa konfuzion rreth asaj që pikërisht Linnaeus kishte konceptuar me këtë emër, pasi kjo specie është bazuar ndoshta mbi kafkën e një rinoceronti indian ( Rhinoceros unicornis ), me një bri të dytë artificialisht shtuar nga koleksionist. Një kafkë e tillë është e njohur të ketë ekzistuar dhe Linnaeus madje përmendi Indinë si origjinë të kësaj specie. Sidoqoftë ai gjithashtu iu referua raporteve nga udhëtarët e hershëm për një rinoceront me brirë të dyfishtë në Afrikë dhe kur doli se ekzistojnë vetëm një specie të rinocerontve në Indi,"Rhinoceros" bicornis u përdor për t'iu referuar rinocerontit afrikan ( rinoceronti i bardh u bë i njohur vetëm në 1812).
Subspeciet
Skema alternative më e adoptuar vetëm njeh vetëm pesë nën-lloje ose "eko-lloje", D. b. bicornis, D. b. brucii , D. b. longipes , D. b. michaeli , dhe D. b. i mitur. Ky koncept përdoret edhe nga IUCN, duke renditur tre subspecies mbijetuar dhe duke njohur D. b. brucii dhe D. b. longipes si të zhdukur. Dallimi më i rëndësishëm në skemën e mësipërme është përfshirja e subspecies jugperëndimore ekzistuese nga Namibia në D. b. bicornis në vend të nëngrupit të vet, dhe pastaj nënligjin nominale nuk konsiderohet e zhdukur.
Evolucioni
parapamje|Ilustrimi krahasues i rinocerontit të zi (lart) dhe të bardhë (posht) Rinoceronti i zi u shfaq në Eocen,rreth pesëdhjetë milionë vjet më parë së bashku me Perisodaktilët  e tjerë. Paraardhësit e rinocerontëve të zinj dhe të bardhë ishin të pranishëm në Afrikë deri në fund të Miocenit të vontë,rreth dhjetë milionë vjet më parë. Të dy speciet evoluan nga speciet e përbashkëta stërgjyshore Ceratotherium neumayri. Midis katër dhe pesë milionë vjet më parë,  disa rinocerontë të zinj u ndan nga rinocerontët e bardhë. Pas kësaj ndarje, paraardhësi i drejtpërdrejtë I Diceros bicornis, Diceros praecox ishte i pranishëm në Pliocenën e Afrikës Lindore (Etiopi, Kenia, Tanzania). Një rinoceront i zi i rritur është i gjatë rreth 140-180 cm (55-71 in)  dhe është i gjërë 3-3.75 m (9.8-12.3 ft). Një i rritur zakonisht peshon nga 800 deri në 1400 kg (1,760 deri 3,090 lb), megjithatë mostra të mëdha masive jashtëzakonisht të mëdha janë raportuar në deri në 2,896 kg (6,385 lb). Femrat janë më të vogla se meshkujt. Dy brirë në kafkë janë të bërë nga keratin, briri i madh është zakonisht 50 cm (20 in). parapamje|Kafka e Dirtos bicornis Ndonjëherë, një bri i tretë, më i vogël mund të zhvillohet. Këto brirë përdoren për mbrojtje, kërcënime dhe gërmime për ushqyrje. Rinoceronti i zi është më i vogël se rinocerontie i bardhë, dhe është afër madhësisë së rinocerontit javan të Indonezisë. Ai ka një buzë të sipërme të theksuar dhe të hershme, e cila përdor për të kapur gjethe dhe degëzime kur ushqehet. Rinoceronti i bardh i ka buzët katrore,të cilët i shërbejn për të ngrënë bar. Rinoceronti i zi gjithashtu mund të dallohen nga rinocerontët e bardhë sipas madhësisë, kafkës dhe veshëve.
Lëkura e trashë e shtresës së tyre ndihmon për të mbrojtur rinocerontin nga ferrat dhe baret e mprehtë. Lëkura e tyre përmban parazitë të jashtëm, të tilla si merimanga dhe këpusha , të cilat mund të hahen nga oxpeckers dhe egrets. Një sjellje e tillë fillimisht mendohej të ishte një shembull i mutualizmit, por dëshmitë e fundit sugjerojnë se oxpeckers mund të jenë parazit, duke ushqyer me gjakun e rinocerontëve. Zakonisht supozohet se rinocerontët e zinj kanë shikim të dobët, duke u mbështetur më shumë në dëgjimin dhe nuhatje. Megjithatë, studimet kanë treguar se shikimi i tyre është relativisht i mirë, rreth nivelit të një lepuri. Veshët e tyre kanë një gamë relativisht të gjerë rrotullimi për të zbuluar tingujt
Rangu paraistorik
Ashtu si me shumë elementë të tjerë të faunës së gjitarëve të egër të Afrikës, rinocerontët e zinj ndoshta kishin një gamë më të gjerë në pjesën veriore të kontinentit në kohët parahistorike se sa sot. Megjithatë kjo duket se nuk ka qenë aq e gjerë sa ajo e rinocerontëve të bardhë. Mbetjet e pakontestueshme fosile ende nuk janë gjetur në Afrikën Veriore
Gama historike dhe ekzistuese
Në maj 2017, 18 rinoceront lindor të zinj u transferuan nga Afrika e Jugut në Parkun Kombëtar Akagera në Ruandë. Parku kishte rreth 50 rinoceront në vitet 1970, por numri shënoi deri në zero deri në vitin 2007. Në shtator 2017, lindja e një viçi e ngriti popullsinë në 19. Parku ka dedikuar ekipet e monitorimit të rinocerontëve për të mbrojtur kafshët nga gjuetia.
Në tetor 2017, qeveritë e Çadit dhe Afrikës së Jugut arritën një marrëveshje për të transferuar gjashtë rinoceront të zinj nga Afrika e Jugut në Parkun Kombëtar Zakouma në Çad. Pasi të jetë themeluar, kjo do të jetë popullsia veriore e specieve. Speciet u fshinë nga Çadi në vitet 1970 dhe janë nën presion të rëndë të gjuetisë në Afrikën e Jugut. Marrëveshja u bën thirrje ekspertëve të Afrikës së Jugut që të vlerësojnë habitatin, aftësitë e menaxhimit lokal, sigurinë dhe infrastrukturën para se të bëhet transferimi.
Sjellje
parapamje|Një rinoceront i zi i rritur me këlyshin e tij në kopshtin zoologjik të Krefeldit parapamje|Rinoceronti i zi në ujërat e Moringa, Parku Kombëtar i Etosha Rinocerontët e zinj zakonisht mendohet të jenë të vetmuar, me lidhjen e vetme të fortë midis nënës dhe viçit të saj. Përveç kësaj, meshkujt dhe femrat kanë një marrëdhënie bashkëshortore gjatë çiftëzimit, gjithashtu të rriturit dhe të rinjtë shpesh formojnë lidhje të ngushta me individë të moshuar të secilës prej gjinive. Ata nuk janë shumë territorial dhe shpesh ndërpresin territoret e tjera të rinisë. Në përgjithësi ato kanë shkallë më të vogla të territore dhe dendësi më të madhe në habitatet që kanë shumë ushqim dhe ujë në dispozicion dhe anasjelltas nëse resurset nuk janë në dispozicion. Seksi dhe mosha e një rinocerontët të zi ndikojnë në gamën dhe madhësinë së territoreve, me vargjet e femrave më të mëdha se ato të meshkujve, sidomos kur shoqërohen nga një viç.Në  Serenget një territor është rreth 70 në 100 km 2 (27-39 sq mi), ndërsa në Ngorongoro ajo është në mes 2,6-58,0 km 2 (1.0 për 22.4 sq mi). Rinocerontët e zinj gjithashtu janë vërejtur të kenë një zonë të caktuar që ata tentojnë të vizitojnë dhe të pushojnë shpesh të quajtura "shtëpi" të cilat zakonisht janë në nivel të lartë toke. Këto "shtëpi" shkon mund të ndryshojnë nga 2.6 km 2 me 133 km 2 me vargjet më të vogla në shtëpi që ka burime më të bollshme se vargjet më të mëdha në territore.
Kohët e fundit janë studiuar rinocerontët e zinj në robëri dhe rezervat për të treguar se meshkujt flenë më gjatë mesatarisht se femrat me afro dyfishin e kohës. Faktorë të tjerë që luajnë një rol në modelet e tyre të gjumit janë vendi ku vendosin të flenë. Edhe pse ata nuk flenë më gjatë në robëri, ata flenë në kohë të ndryshme për shkak të vendndodhjes së tyre në robëri ose në pjesën e parkut.
Rinoceronti i zi ka një reputacion për të qenë jashtëzakonisht agresiv. RinocerontI i zi dyluftojnë njëri-tjetrin, dhe ata kanë normat më të larta vdekshme nga luftrat regjistruar për çdo gjitar: rreth 50% e meshkujve dhe 30% e femrave vdesin nga plagët luftarake. Rinocerontët e rritur normalisht nuk kanë grabitqarët natyrorë, falë madhësisë së tyre imponuese, si dhe lëkurës së tyre të trashë dhe brirëve vdekjeprurës. Megjithatë, rinocerontët e zinj të rritur kanë rënë pre e krokodilëve në rrethana të jashtëzakonshme. Viçat dhe, shumë rrallë, të rriturit mund të vriten nga luanët.
Rinocerontët e zinj ndjekin të njëjtat shtigje që elefantët përdorin për të marrë nga zonat e ushqimit në vrimat e ujit. Ata janë shumë të shpejtë dhe mund të arrijnë deri në shpejtësitë deri në 55 kilometrave në orë (34 mph).
Ushqimi
parapamje|Dieta me bar Rinoceronti i zi është një herbivor që ha bimë, degë, gjethe, shkurre të mprehta dhe fruta. Habitati i tyre është savana,por ndonjëherë dhe në periferitë e pyjeve. Dieta e tyre mund të zvogëlojë sasinë e bimëve me dru.Ata kanë një dietë të kufizuar në mënyrë të konsiderueshme me një preferencë për disa lloje të bimëve kryesore dhe një tendencë për të zgjedhur speciet gjethore në sezonin e thatë. Ekzistojnë 18 lloje të bimëve me dru, të njohura në dietën e rinocerontëve të zinj dhe 11 lloje që ndoshta mund të jenë pjesë e dietës së tyre. Rinocerontët e zinj gjithashtu kanë një tendencë për të zgjedhur ushqimin bazuar në cilësinë, ku studiuesit gjejnë më shumë popullsi në zonat ku ushqimi ka cilësi më të mirë. Në përputhje me zakonin e tyre të ushqyerjes, përshtatjet e aparatit të përtypjes janë përshkruar. Rinoceronti i zi ka një aktivitet të përtypjes së dyfishtë me një prerje. Rinoceronti i zi gjithashtu mund të konsiderohet një herbivore më sfiduese për të ushqyer në robëri krahasuar me të afërmit e saj kullotës.Mund të jetojë deri në 5 ditë pa ujë gjatë thatësirës. Rinocerontët e zinj jetojnë në disa habitate, duke përfshirë pyjore, kënetave, dhe fusha.Preferencat e habitatit tregohen në dy mënyra, sasinë e shenjës që gjendet në habitatet e ndryshme, dhe përmbajtjen e habitatit të shkallëve të territoreve dhe zonave kryesore. Llojet e habitatit janë identifikuar gjithashtu në bazë të përbërjes së llojeve të bimëve dominuese në secilën zonë. Ata ushqiehen në mëngjes dhe në mbrëmje. Ata janë selektiv, por studimet e bëra në Kenia tregojnë se ata e shtojnë materialin përzgjedhës me disponueshmëri në mënyrë që të plotësojnë kërkesat e tyre ushqyese.Në pjesën më të nxehtë të ditës ata janë më joaktiv,ata pushojnë, flejnë dhe zhyten në baltë. Wallowing ndihmon freskimin e temperaturës së trupit gjatë ditës dhe mbron kundër parazitëve. Kur rinoceronti i zi  përdorin buzët e tyre për të hequr degët e gjetheve të tyre. Konkurrenca me elefantët po shkakton për të zëvëndësuar dietën e tyre. Rinoceronti i zi ndryshon selektivitetin e tij me mungesën e elefantit.
Ekziston një ndryshim në përbërjen e saktë kimike të brinjëve të rinocerontëve. Ky ndryshim lidhet drejtpërdrejt me dietën dhe mund të përdoret si një mjet për identifikimin e rinocerontit. Përbërja e bririt ka ndihmuar shkencëtarët të gjejnë vendndodhjen origjinale të rinocerontit individualë, duke lejuar zbatimin e ligjit për të më të saktë dhe më shpesh identifikimin dhe penalizimin e luftëtarëve.
Komunikimi
parapamje|Rinoceront i zi në parkun e Ngorongoro, Tanzani Rinocerinti përdor disa forma të komunikimit. Për shkak të natyrës së tyre të vetmuar, shenjat e aromës shpesh përdoren për t'u identifikuar me rinocerontët e zinj të tjerë. Spërkatja e urinës ndodh në pemë dhe shkurre, rreth vrimave të ujit dhe zonave të ushqimit. Femra lag me urinë më shpesh kur është e pranueshme për mbarështim.Defekacioni nganjëherë ndodh në të njëjtin vend të përdorur nga rino të ndryshëm, të tilla si rreth stacioneve të ushqyerit dhe gjurmët e lotimit. Duke ardhur në këto vende, rinoceronti do erë për të parë kush është në zonë dhe të shtoni shenjën e tyre. Urina dhe jashtëqitja e një rinoceronti të zi ndihmojnë rinocerontët e zinj të tjerë për të përcaktuar moshën, gjininë dhe identitetin e tij.
Rinoceronti i zi ka veshë të fuqishëm që mund të rrotullohen lirshëm në të gjitha drejtimet. Kjo ndjenjë shumë e zhvilluar e dëgjimit lejon rinocerontët e zinj për të zbuluar tinguj në distanca të mëdha.
Riprodhimi
parapamje|Nëna dhe viçi në Lewa, Kenia qendrore Të rriturit janë të vetmuar në natyrë, që vijnë së bashku vetëm për t'u çiftëzuar.Rinoceronti nuk ka një model sezonal, por lindjet priren të jenë në fund të sezonit me shi në mjedise më të thatë.
Periudha e shtatzënisë për një rinoceront të zi është 15 muaj. Viçi i vetëm peshon rreth 35-50 kilogramë (80-110 lb) në lindje dhe mund të ndjekë nënën e vet pas vetëm tri ditëve. Pavarsia ndodh në moshën 2 vjeçare për pasardhësit. Nëna dhe viçi qëndrojnë së bashku për 2-3 vjet deri në lindjen e viçit tjetër; viçat femra mund të qëndrojnë më gjatë, duke formuar grupe të vogla. Të rinjtë merren herë pas here me hijenat dhe luanët. Pjekuria seksuale arrihet nga 5 deri në 7 vjeç për femrat, dhe 7 deri në 8 vjet për meshkujt. Jetëgjatësia në kushte natyrore (pa presion gjuetie ) është 35-50 vjeç.
Konservimi
Për shumicën e shekullit të 20-të, rinocerinti i zi ishte më i shumtë i të gjithë llojeve të rinocerontëve. Rreth vitit 1900 kishte ndoshta disa qindra mijë që jetonin në Afrikë. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të numri i tyre u reduktuan rëndë ,rreth 70.000 në fund të viteve 1960 për vetëm 10.000 në 15,000 në vitin 1981. Në fillim të viteve 1990 numri u ul nën 2500, dhe në vitin 2004 është raportuar se vetëm 2,410 rinoceronti të zinj mbetën. Sipas Fondacionit Ndërkombëtar të Rinocerontëve, i vendosur në Florida,rapotoi se popullsia e përgjithshme afrikane ishte rikthyer në 4.240 deri në vitin 2008 (gjë që tregon se numri i vitit 2004 ishte i ulët). Në 1992, nëntë rinoceront u sollën nga Parku Kombëtar i Chete, Zimbaia në Australi nëpërmjet Cocos Island. Pas vdekjes natyrore të meshkujve në grup, katër meshkuj u sollën nga Shtetet e Bashkuara dhe që atëherë janë përshtatur mirë me robërinë dhe klimën e re. Viçat dhe disa nën-të rritur janë prekur nga luanët, por grabitja rrallëherë merret parasysh në menaxhimin e rinocerontëve të zinj. Kjo është një e metë e madhe, sepse grabitja duhet të merren parasysh kur atribuar shkak të performancës së dobët të rinocerontit të zi. Në vitin 2002 vetëm dhjetë rinocerontë të zinj perëndimorë mbetën në Kamerun dhe në vitin 2006 sondazhet intensive në të gjithë vargjet e tyre të dështuara nuk gjetën ndonjë gjë, gjë që çoi në frikën se kjo nënpeshë ishte zhdukur. Në vitin 2011, IUCN shpalli rinocerontin perëndimore të zi të zhdukur.
Sipas CITES Shtojca I, tregtia ndërkombëtare e bririt të rinocerontëve të zinj është e ndaluar që nga viti 1977. Kina megjithëse u bashkua me CITES që nga 8 prilli 1981,është importuesi më i madh i brirëve të rinocerontëve të zinj. Megjithatë, kjo është një tregti në të cilën jo vetëm që aktorët përfitojnë, por edhe shtetet e kombeve i injorojnë ato. Megjithatë, njerëzit vazhdojnë të heqin rinocerontin nga mjedisi i tyre natyror dhe të lejojnë një varësi nga qeniet njerëzore për t'i shpëtuar nga rreziku. Parqet dhe rezervatet janë bërë për mbrojtjen e rinocerontit me rojet e armatosura duke mbajtur vigjilentë, por edhe shumë gjatar kalojnë dhe vrasin rinoceront për brirët e tyre. Shumë prej tyre kanë konsideruar nxjerrjen e brirëve të rinocerontit për të penguar gjatarët nga therja e këtyre kafshëve ose për t'i sjellë ato në baza të tjera të mbarështimit siç janë SHBA dhe Australia. Kjo metodë e nxjerrjes së bririt, e njohur si dehorning, përbëhet nga qetësimi i rinocerontit dhe pastaj prerja e bririt pothuajse tërësisht ,për të zvogëluar iniciativën për gjuetarët, megjithëse efektiviteti i kësaj në zvogëlimin e gjuetisë nuk është e njohur dhe nënat rinoceront njihen të përdorin brirët e tyre për të shmangur grabitqarët.
E vetmja nëngrup e rinocerontëve që është rikuperuar disi nga pragu i zhdukjes është rinoceront jugore i bardhë, numri i të cilëve tani vlerësohet rreth 14,500, nga më pak se 50 në dekadën e parë të shekullit të 20-të. Por duket se ka shpresë për rinocerontët e zinj për të rikthyer gametet e tyre nga rinoceront të zndukur në natyrë. Kjo tregon rezultate premtuese për prodhimin e embrioneve të të rinocerontëve të zinj, të cilat mund të përdoren për testimin e spermës në vitro.
Një ankand i janarit 2014 për një leje për të gjuajtur një rinocerontë të zi në Namibi shitet për 350,000 dollarë në një fond grumbullues të organizuar nga Dallas Safari Club. Ankandi tërhoqi kritika të konsiderueshme si dhe kërcënime me vdekje drejtuar anëtarëve të klubit dhe personit që bleu lejen. Kjo leje është lëshuar për 1 nga 18 rinocerontë të zinj të identifikuar në mënyrë specifike nga Ministria e Mjedisit dhe Turizmit e Namibisë si mosha e kaluar e mbarështimit dhe konsiderohet një kërcënim për rinocerontët e rinj. 350,000 dollarë që gjahtari i paguar për lejen u përdor nga qeveria Namibiane për të financuar përpjekjet anti-vjedhje në vend.
Kërcënimet
Sot, ekzistojnë kërcënime të ndryshme për rinocerontët e zinj, duke përfshirë ndryshimet e habitatit, gjuetinë e paligjshme dhe speciet konkurruese. Ç’rregullimet civile, të tilla si lufta, kanë bërë efekte të tjera negative për popullsinë e rinocerontëve të zinj që prej viteve 1960 në vende që përfshijnë, por jo kufizuar në, Çadin, Kamerunin, Ruandën, Mozambikun dhe Somalinë.Në Parkun Kombëtar të Elefantëve Addo në Afrikën e Jugut, elefanti afrikan(Loxodonta africana) është duke paraqitur shqetësim të vogël që përfshin rinocerontët e zinj të cilët gjithashtu banojnë në këtë zonë. Të dyja kafshët janë barngrënës; megjithatë, dieta e elefantit përbëhet nga një shumëllojshmëri më e gjerë e kapaciteteve, ndërsa rinoceront ushqehen kryesisht me shkurre xhuxh. Rinoceronti i zi është gjetur për të ngrënë edhe barin.
Rinocerontët e zinj përballen me probleme që lidhen me mineralet që konsumojnë. Ata janë përshtatur për të konsumuar më pak hekur në të egra për shkak të progresionit të tyre evolucionar, gjë që paraqet një problem kur vendoset në robëri. Këto rinoceront mund të mbingarkojnë me hekur, gjë që çon në shkatrrimin e mushkërive, mëlçisë, shpretkës dhe zorrëve të vogla. Jo vetëm që këto rinoceront përballen me kërcënime të egra, por edhe në robëri. Rinocerontët e zinj janë bërë më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve në robëri me norma të larta vdekshmërie.
Gjuetia e paligjshme për tregtinë ndërkombëtare të bririt të rinocerontit është kërcënimi kryesor dhe më i dëmshëm.Vrasja e këtyre kafshëve nuk është unike për shoqërinë e sotme. Kinezët kanë ruajtur dokumente të besueshme të këtyre ngjarjeve që datojnë në 1200 para K. Kinezët e lashtë shpesh gjuajtën bririn e rinocerontit për bërjen e kupave të verës, si dhe lëkurën e rinocerontit për të prodhuar kurora perandorake, rripa dhe forca të blinduara për ushtarët. Një treg i madh për bririn e rinocerontit ka qenë historikisht në vendet e Lindjes së Mesme. Kërkesa për këto ka shpërthyer në vitet 1970, duke shkaktuar rënien e 96% të rinocerontëve të zinj në mes viteve 1970 dhe 1992. Bri përdoret gjithashtu në mjekësinë tradicionale kineze dhe ndihmon qëndrueshmërinë mashkullore dhe pjellorinë. [69]Ajo është gjuajtur edhe për besimet paragjykuese se brirët lejojë qasje të drejtpërdrejtë në qiell për shkak të vendndodhjes së tyre të veçantë dhe natyra uritur. Efektiviteti i supozuar i përdorimit të bririt të rinocerontit në trajtimin e ndonjë sëmundjeje nuk është konfirmuar, madje as sugjerohet, nga shkenca mjekësore.