cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Forcat e Armatosura Suedeze
parapamje|415x415px|Stema e Forcave të Armatosura Suedeze Forcat e Armatosura Suedeze janë agjencia qeveritare që formon forcat e armatosura të Suedisë, të ngarkuara me mbrojtjen e vendit, si dhe me promovimin e interesave më të gjera të Suedisë, mbështetjen e paqeruajtjes ndërkombëtare dhe ofrimin e ndihmës humanitare. Ai përbëhet nga Ushtria Suedeze, Forca Ajrore Suedeze dhe Marina Suedeze, si dhe një forcë rezervë ushtarake, Garda Kombëtare. Që nga viti 1994, të gjitha degët ushtarake suedeze janë të organizuara brenda një agjencie të vetme të unifikuar qeveritare, të kryesuar nga Komandanti Suprem, edhe pse shërbimet individuale ruajnë identitetin e tyre të dallueshëm.
Forcat e Armatosura Suedeze përbëhen nga 23.600 personel aktiv, 11.200 rezervë ushtarake, 24.000 Garda Kombëtare dhe 5.200 rekrutë (do të shtohen për 2800 deri në vitin 2024) që nga viti 2022.
Njësitë e Forcave të Armatosura Suedeze janë aktualisht në dislokim në disa operacione ndërkombëtare ose në mënyrë aktive ose si vëzhgues ushtarakë, duke përfshirë Afganistanin si pjesë e Misionit të Mbështetjes së Vendosur, dhe në Kosovë (KFOR). Për më tepër, Forcat e Armatosura Suedeze kontribuojnë si shteti udhëheqës në Grupin e Betejes të Bashkimit Evropian afërsisht një herë në tre vjet përmes Grupit të Betejës Nordik. Suedia ka marrëdhënie të ngushta me anëtarët e NATO-s dhe NATO-s dhe merr pjesë në stërvitje si Admiral Pitka Recon Challenge, dhe Exercise Trident Juncture 2018. Suedia gjithashtu ka një bashkëpunim të fortë me aleatët e saj më të ngushtë të vendeve nordike që janë pjesë e Bashkëpunimit të Mbrojtjes Nordike dhe ushtrime të përbashkëta si Ushtrimi Verior Wind 2019.
Suedia nuk ka marrë pjesë në një luftë të shpallur zyrtarisht që nga Lufta Suedi-Norvegjeze e vitit 1814, megjithëse forcat e saj, nën flamurin e OKB-së, janë përfshirë në konflikte si kriza e Kongos dhe ndërhyrja ushtarake në Libi. Qeveria suedeze ka arritur ta mbajë Suedinë jashtë luftës përmes një politike neutraliteti.
Rainer Wieland
Rainer Wieland (lindur më 19 shkurt 1957) është një politikan gjerman dhe anëtar i Parlamentit Evropian për Gjermaninë. Ai është anëtar i Bashkimit të Krishterë Demokratik, pjesë e Partisë Popullore Evropiane.
Anëtar i Parlamentit Evropian
Që nga viti 2009, Wieland ka qenë një nga 14 nënkryetarët e Parlamentit, ky funksion u konfirmua në vitin 2019 për periudhën legjislative në vijim. Ai është anëtar i Bashkimit Konservator Demokratik i Krishterë, pjesë e Partisë Popullore Evropiane.
Në vitin 2013, Wieland kryesoi grupin e punës të Parlamentit për transparencën.
Përveç punës së tij parlamentare, Wieland është kryetar i Europa-Union Deutschland Baden-Württemberg (seksioni rajonal i UEF) dhe që nga viti 2011 është President i Europa-Union Deutschland.
Wieland është gjithashtu partner në firmën juridike gjermane Theumer Wieland Weisenburger, me zyra në Stuttgart dhe Bruksel.
Aleksandër Moisiu : mes Triestes dhe Durrësit
Aleksandër Moisiu : mes Triestes dhe Durrësit libër me autor Sali Hidri dhe Hasan Ulqini (red.). Botuar në Tiranë nga "Argeta-LMG", në vitin 2007. Faqe 200.
Baracé
Baracé është një komunë në Francë. Baracé bën pjesë në departamentin Maine-et-Loire të rajonit Pays de la Loire. Komuna ka një popullsi prej 452 banorë dhe sipërfaqe 13.46 km².
Ip Man 4
Ip Man 4 është një film kinez i arteve marciale në vitin 2019 me regji nga Wilson Yip dhe prodhuar nga Raymond Wong. Ëhtë filmi i katërt dhe i fundit serisë filmike Ip Man, bazuar në jetën e mjeshtrit të Wing Chun, Ip Man. Filmi filloi prodhimin në prill 2018 dhe përfundoi në korrik të të njëjtit vit. Ajo u lëshua më 20 dhjetor 2019.
Përmbajtja
I vendosur në vitin 1964, pas vdekjes së gruas së tij, Ip Man zbulon se ai ka kancer në fyt për shkak të pirjes së duhanit. Pasi djali i tij rebel Ip Ching lufton kundër një ngacmuesi, ai dëbohet dhe Ip vendos të udhëtojë në San Francisco, Shtetet e Bashkuara për të kërkuar një shkollë. Studenti i tij, Bruce Lee, ka mërzitur komunitetin lokal të arteve marciale në San Francisco duke hapur një shkollë Wing Chun, duke u dhënë mësim amerikanëve artet marciale dhe duke shkruar një libër në gjuhën angleze mbi artet marciale. Ai zbulon nga një bashkëpunëtor dhe shoku i tij, Liang Gen, se një letër referimi nga Shoqata Kineze e Mirëmbajtur e Dashamirësve është e nevojshme për t'u regjistruar në një shkollë. Wan, presidenti i Shoqatës, nuk pranon të shkruajë letrën pasi Ip nuk pajtohet me mendimet e mjeshtërve për veprimet e Lee. Pas një zënke të shkurtër me Wan, ai largohet.
Ndërsa po largohej nga shkolla pas një takimi me drejtorin, ai sheh vajzën e Wan, Yonah duke u ngacmuar nga një nxitëse e tifozëve rivalë, Becky. Ip e shpëton atë dhe shoqëron në shtëpi, me Becky aksidentalisht prerë veten me një palë gërshërë. Wan akuzon Ip se përdor vajzën e tij për të marrë letrën, dhe e sfidon atë në një luftë për të. Lufta është ndërprerë nga një tërmet, dhe Wan i thotë Ip se do ta përfundojnë luftën e tyre në Festivalin e ardhshëm të Vjeshtës. Ip refuzon, duke shpjeguar se ai thjesht shoqëroi vajzën e tij në shtëpi për sigurinë e saj, dhe largohet.
Becky u ankohet prindërve të saj se ajo ishte ngacmuar. Babai i saj Walters, i cili është oficer i Shërbimit të Imigracionit dhe Natyralizimit (INS), është i presionuar për ta mbajtur përgjegjës Shoqatën dhe dëbuar të gjithë kinezët e lidhur me ta. Ndërkohë, Hartman, një rreshter i Shtabit në Marinsat e Shteteve të Bashkuara, përpiqet të bindë Barton Geddes, rreshterin e Gunnerit, për të përfshirë artet marciale kineze në stërvitjen e tyre luftarake dorë-më-dorë. Geddes dëshmon se trajnimi aktual për karaten e marinsave është më i lartë duke i kërkuar atij të luftojë instruktorin e karatesë së marinsave, Colin Frater, i cili mposht Hartman. Hartman më vonë arrin të bindë Zyrtarin Komandues në lidhje me këtë, dhe udhëzohet që të filmojë Festivalin e Vjeshtës së Mesme që po ndodh në Shoqatën për kërkime, i cili ngre lart Geddes.
Geddes i kërkon Fraterit të sfidojë mjeshtërit e mëdhenj në Festival, duke mundur disa prej tyre derisa Ip ndërhyn dhe e mposhtë. Ndërkohë Wan, i cili supozohej të ishte i pranishëm në festival, arrestohet nga oficerët e imigracionit. Pasi pa Frater të mundur, Geddes futet në Shoqatë për të zbuluar se ku mbahet Wan dhe i mposht të gjithë atje. Ai më pas kërcënon Walters të lëshojë Wan në kujdestarinë e marinsave përpara se ta fusë Wan në kamp për ta luftuar. Për shkak të një sugjerimi nga një student i Lee, Shoqata mbetet e zbrazët nga koha kur oficerët e imigracionit sulmojnë vendin. Lee siguron strehim për Shoqatën, duke fituar respektin e tyre.
Wan është plagosur rëndë nga lufta me Geddes. Ip, i mbushur me emocione, më në fund i zbulon të birit se ai ka kancer, gjë që më në fund e lejon atë të bisedojë me babanë e tij përmes telefonit pas shumë përpjekjeve të Ip. Ip është sjellë në kampin e Marinsave nga Hartman dhe mposht Geddesin në një luftë.
Wan tashmë e ka përgatitur letrën për Ip, por kjo e fundit tha se nuk ka ndërmend të transferohet në San Francisco pasi nuk i pëlqen vendi. Ip pajtohet me të birin. Një Ip i fortë por i lodhur udhëzon djalin e tij që ta filmojë ndërsa demonstron Wing Chun në bedel prej druri.
Ip i nënshtrohet kancerit të tij dhe zbulohet në epilog se marinsat kishin përfshirë zyrtarisht artet marciale kineze në rutinën e tyre në vitin 2001.
Vlerësime kritike
Uebfaqja e përmbledhjes së kritikave Rotten Tomatoes raportoi se 88% e kritikëve i kanë dhënë filmit një përmbledhje pozitive bazuar në 26 shqyrtime, me një vlerësim mesatar prej 6.6/10. Konsensusi i kritikëve të faqes lexon, "Paketuar me veprim dhe duke përfshirë disa nga luftimet më të mira të Donnie Yen, Ip Man 4: Finalja shërben si një rikthim i kënaqshëm - dhe finalja e përshtatshme - për ekskluzivitetin." Në Metacritic, filmi ka një notë mesatare e ponderuar e 62 nga 100 bazuar në 11 kritikë, duke treguar "vlerësime përgjithësisht të favorshme".
Lufta e Bosnjës
parapamje|Lufta e [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjës.]] Lufta e Bosnjës ishte një konflikt i armatosur ndërkombëtar që ndodhi në Bosnje dhe Hercegovinë ndërmjet viteve 1992 dhe 1995. Lufta ka filluar më 6 prill 1992, pas një numri incidentesh të dhunshme të mëparshme. Lufta përfundoi më 14 dhjetor 1995 kur u nënshkrua marrëveshja e Dejtonit. Ndërluftuesit kryesorë ishin forcat e Republikës së Bosnjë-Hercegovinës, Herceg-Bosnjës dhe Republika Srpska, protoshtete të udhëhequra dhe të furnizuara nga Kroacia dhe Serbia.
Përmbledhje
Lufta ishte pjesë e shpërbërjes së Jugosllavisë. Pas shkëputjes sllovene dhe kroate nga Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë në vitin 1991, Republika Socialiste e Bosnjë dhe Hercegovinës – e cila ishte e banuar nga kryesisht boshnjakë myslimanë (44%), serbë ortodoksë (32.5%) dhe kroatë katolikë (17 %), miratoi një referendum për pavarësi më 29 shkurt 1992. Përfaqësuesit politikë të serbëve të Bosnjës bojkotuan referendumin dhe kundërshtuan rezultatin e tij. Duke parashikuar rezultatin e referendumit të bojkotuar nga shumica e serbëve të Bosnjës, Asambleja e Popullit Serb në Bosnje dhe Hercegovinë miratoi Kushtetutën e Republikës Serbe të Bosnjë dhe Hercegovinës më 28 shkurt 1992. Pas shpalljes së pavarësisë së Bosnje dhe Hercegovinës (e cila fitoi njohje ndërkombëtare) dhe pas tërheqjes së Alija Izetbegoviq nga plani Cutileiro i nënshkruar më parë (i cili propozonte ndarjen e Bosnjës në kantone etnike), serbët e Bosnjës, të udhëhequr nga Radovan Karaxhiç dhe të mbështetur nga qeveria serbe e Sllobodan Millosheviçit]] dhe nga ushtria popullore jugosllave (JNA), mobilizuan forcat e tyre brenda Bosnje dhe Hercegovinës për të siguruar territorin etnik serb. Pastaj lufta u përhap shpejt në të gjithë vendin, e shoqëruar me spastrim etnik.
Konflikti fillimisht ishte midis njësive të Ushtrisë Jugosllave në Bosnje, e cila më vonë u shndërrua në Ushtrinë e Republika Srpska (VRS) nga njëra anë, dhe Ushtrisë së Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës (ARBiH), e përbërë kryesisht nga boshnjakë, dhe forcat kroate në Këshillin Kroat të Mbrojtjes (HVO) në anën tjetër. Tensionet midis kroatëve dhe boshnjakëve u rritën gjatë fundit të vitit 1992, duke rezultuar në përshkallëzimin e luftës kroato-boshnjake në fillim të vitit 1993. Lufta e Bosnjës u karakterizua nga luftime të ashpra, granatime pa dallim të qyteteve dhe qytezave, spastrim etnik dhe përdhunime masive sistematike, kryesisht të kryera nga forcat serbe dhe në një masë më të vogël nga forcat kroate dhe boshnjake. Ngjarjet si rrethimi i Sarajevës dhe masakra e Srebrenicës më vonë u bënë ikonë e konfliktit.
Serbët, edhe pse fillimisht ushtarakisht superiorë për shkak të armëve dhe burimeve të siguruara nga JNA, përfundimisht humbën vrullin pasi boshnjakët dhe kroatët u bashkuan kundër Republikës Srpska në 1994 me krijimin e Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës pas marrëveshjes së Uashingtonit. Pakistani injoroi ndalimin e OKB-së për furnizimin e armëve dhe dërgoi raketa antitanke për myslimanët boshnjakë, ndërsa pas masakrave të Srebrenicës dhe Markale, NATO ndërhyri në 1995 me Operacionin Forca e Qëllimshme që synonte pozicionet e Ushtrisë së Republikës Srpska, e cila rezultoi kyçe. në përfundimin e luftës. Lufta përfundoi pas nënshkrimit të Marrëveshjes Kornizë të Përgjithshme për Paqe në Bosnje dhe Hercegovinë në Paris më 14 dhjetor 1995. Negociatat e paqes u mbajtën në Dejton, dhe u finalizuan më 21 nëntor 1995.
Në fillim të vitit 2008, Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë dënoi 45 serbë, 12 kroatë dhe 4 boshnjakë për krime lufte në lidhje me luftën në Bosnje. Vlerësimet sugjerojnë se rreth 100.000 njerëz u vranë gjatë luftës. Mbi 2.2 milionë njerëz u zhvendosën, duke e bërë atë, në atë kohë, konfliktin më shkatërrues në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore. Për më tepër, rreth 12,000–50,000 gra u përdhunuan, kryesisht të kryera nga forcat serbe, ku shumica e viktimave ishin gra boshnjake.
Kronologjia
Përplasjet midis myslimanëve, kroatëve dhe serbëve në Bosnje filluan në fund të shkurtit 1992 dhe "armiqësitë në shkallë të plotë kishin shpërthyer deri më 6 prill", në të njëjtën ditë që Shtetet e Bashkuara dhe Komuniteti Ekonomik Evropian (EEC) njohën Bosnjën dhe Hercegovinën. Misha Glenny jep një datë 22 Mars, Tom Gallagher jep 2 Prill, ndërsa Mary Kaldor dhe Laura Silber dhe Allan Little japin 6 Prill. Philip Hammond pretendoi se pikëpamja më e zakonshme është se lufta filloi më 6 prill 1992.
Lufta u përfundua nga Marrëveshja e Përgjithshme Kuadër për Paqen në Bosnje dhe Hercegovinë, e negociuar në bazën e Forcave Ajrore Wright-Patterson në Dayton, Ohio midis 1 dhe 21 nëntor 1995 dhe e nënshkruar në Paris më 14 dhjetor 1995.
Vicko Prodić
Vicko Prodić i njohur edhe si Vincenzo Prodi (18 mars 1628 - 10 prill 1663) ishte një humanist dhe historian kroat.
Lufta e Bosnjës
Shpërbërja e Jugosllavisë
Lufta në Bosnje dhe Hercegovinë erdhi si rezultat i shpërbërjes së Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë. Një krizë u shfaq në Jugosllavi si rezultat i dobësimit të sistemit konfederativ në fund të Luftës së Ftohtë. Në Jugosllavi, partia nacional-komuniste, Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë, humbi fuqinë ideologjike. Ndërkohë, nacionalizmi etnik përjetoi një rilindje në vitet 1980 pas dhunës në Kosovë. Përderisa qëllimi i nacionalistëve serbë ishte centralizimi i Jugosllavisë, nacionalitetet e tjera në Jugosllavi aspironin federalizimin dhe decentralizimin e shtetit.
Bosnja dhe Hercegovina, një ish krahinë osmane, ka qenë historikisht një shtet multietnik. Sipas regjistrimit të vitit 1991, 44% e popullsisë e konsideronte veten myslimane (boshnjake), 32.5% serbe dhe 17% kroate, me 6% që e përshkruanin veten si jugosllavë.
Mars 1989, kriza në Jugosllavi u thellua pas miratimit të amendamenteve në Kushtetutën e Serbisë që lejuan qeverinë e Serbisë të dominojë provincat e Kosovës dhe Vojvodinës. Deri atëherë, vendimmarrja e Kosovës dhe e Vojvodinës ishte e pavarur dhe secila krahinë autonome kishte gjithashtu një votë në nivelin federal jugosllav. Serbia, nën presidentin e sapozgjedhur Slobodan Millosheviç, fitoi kontrollin mbi tre nga tetë vota në presidencën jugosllave. Me vota shtesë nga Mali i Zi, Serbia mundi kështu të ndikojë shumë në vendimet e qeverisë federale. Kjo situatë shkaktoi kundërshtime nga republikat e tjera dhe thirrje për reformimin e Federatës Jugosllave.
Në Kongresin e 14-të të Jashtëzakonshëm të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë, më 20 janar 1990, delegacionet e republikave nuk arritën të bien dakord për çështjet kryesore me të cilat përballej federata jugosllave. Si rezultat, delegatët sllovenë dhe kroatë u larguan nga Kongresi. Delegacioni slloven, i kryesuar nga Milan Kuçan, kërkoi ndryshime demokratike dhe një federatë më të lirshme, ndërsa delegacioni serb, i kryesuar nga Millosheviqi, e kundërshtoi.
Në zgjedhjet e para shumëpartiake në Bosnje dhe Hercegovinë, në nëntor 1990, votat u hodhën kryesisht sipas përkatësisë etnike, duke çuar në suksesin e Partisë Boshnjake të Veprimit Demokratik (SDA), Partisë Demokratike Serbe (SDS) dhe asaj kroate. Bashkimi Demokratik (HDZ BiH).
Partitë e ndanë pushtetin sipas linjave etnike, kështu që Presidenti i Presidencës së Republikës Socialiste të Bosnjë-Hercegovinës ishte një boshnjak, presidenti i Parlamentit ishte një serb dhe kryeministri një kroat. Partitë nacionaliste separatiste arritën pushtetin në republika të tjera, duke përfshirë Kroacinë dhe Slloveninë.
Fillimi i Luftërave Jugosllave
Më 25 mars, Franjo Tuxhman dhe presidenti serb Slobodan Millosheviq mbajtën një takim në Karagjorgjevë. Takimi ishte i diskutueshëm për shkak të pretendimeve të disa politikanëve jugosllavë se të dy presidentët ranë dakord për ndarjen e Bosnjë dhe Hercegovinës.
Më 25 qershor 1991, Sllovenia dhe Kroacia shpallën pavarësinë, duke çuar në një konflikt të armatosur në Slloveni të quajtur Lufta Dhjetë Ditore dhe përshkallëzimin e Luftës Kroate për Pavarësi në zonat me një popullsi të konsiderueshme etnike serbe. Në gjysmën e dytë të vitit 1991, lufta u intensifikua në Kroaci. Ushtria Popullore Jugosllave (JNA) sulmoi gjithashtu Kroacinë nga Bosnja dhe Hercegovina.
Në korrik 1991, përfaqësuesit e Partisë Demokratike Serbe (SDS), duke përfshirë presidentin e SDS-së Radovan Karaxhiq, Muhamed Filipoviç dhe Adil Zulfikarpashiq nga Organizata Myslimane Boshnjake (MBO), hartuan një marrëveshje të njohur si marrëveshja Zulfikarpashiq-Karaxhiq. Kjo do ta linte SR Bosnjën dhe Hercegovinën në një bashkim shtetëror me SR Serbinë dhe SR Malin e Zi. Marrëveshja u denoncua nga partitë politike kroate. Edhe pse fillimisht e mirëpriti iniciativën, administrata e Izetbegoviqit më vonë e hodhi poshtë marrëveshjen.
Midis shtatorit dhe nëntorit 1991, SDS organizoi krijimin e gjashtë "Rajoneve Autonome Serbe" (SAO). Kjo ishte në përgjigje të hapave të boshnjakëve drejt shkëputjes nga Jugosllavia. Hapa të ngjashëm ndërmorën edhe kroatët e Bosnjës.
Në gusht 1991, Komuniteti Ekonomik Evropian priti një konferencë në një përpjekje për të parandaluar rrëshqitjen e Bosnjës dhe Hercegovinës në luftë.
Më 25 shtator 1991, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 713, duke vendosur një embargo të armëve në të gjitha territoret e ish-Jugosllavisë. Embargo kishte pak efekt mbi APJ-në dhe forcat serbe. Në atë kohë, forcat kroate kapën sasi të mëdha armatimi nga APJ gjatë Betejës së Kazermës. Embargo pati një ndikim të rëndësishëm në Bosnje dhe Hercegovinë në fillimin e Luftës së Bosnjës. Forcat serbe trashëguan armatimin dhe pajisjet e APJ-së, ndërsa forcat kroate dhe boshnjake morën armë përmes Kroacisë në kundërshtim me embargon.
Më 19 shtator 1991, JNA zhvendosi trupa shtesë në zonën përreth qytetit të Mostarit. Kjo u protestua nga pushteti vendor. Më 20 shtator 1991, APJ-ja transferoi trupat në frontin e Vukovarit nëpërmjet rajonit të Vishegradit të Bosnjës verilindore. Si kundërpërgjigje, kroatët dhe boshnjakët vendas ngritën barrikada dhe posta mitralozësh. Ata ndaluan një kolonë prej 60 tankesh të JNA, por u shpërndanë me forcë të nesërmen. Më shumë se 1000 njerëz u detyruan të largoheshin nga zona. Ky veprim, gati shtatë muaj para fillimit të Luftës së Bosnjës, shkaktoi viktimat e para të Luftërave Jugosllave në Bosnje. Në ditët e para të tetorit, JNA sulmoi dhe rrafshoi fshatin kroat Ravno në Hercegovinën lindore, në rrugën e tyre për të sulmuar Dubrovnikun në Kroacinë jugore.
Gjatë gjithë vitit 1990, Plani RAM u zhvillua nga SDB dhe një grup oficerësh të përzgjedhur serbë të Ushtrisë Popullore Jugosllave (JNA) me qëllim të organizimit të serbëve jashtë Serbisë, konsolidimit të kontrollit të partive të reja SDS dhe pozicionimit të armëve dhe municioneve.
Plani kishte për qëllim të përgatiste kornizën për një Jugosllavi të tretë në të cilën të gjithë serbët me territoret e tyre do të jetonin së bashku në të njëjtin shtet.
Gazetari Giuseppe Zaccaria përmblodhi një takim të oficerëve të ushtrisë serbe në Beograd në vitin 1992, duke raportuar se ata kishin miratuar një politikë të qartë për të synuar gratë dhe fëmijët si pjesë të cenueshme të strukturës fetare dhe sociale myslimane. Sipas disa burimeve, plani RAM u hartua në vitet 1980. Ekzistenca e saj u zbulua nga Ante Marković, Kryeministri i Jugosllavisë, një kroat etnik nga Bosnja dhe Hercegovina. Ekzistenca dhe zbatimi i mundshëm i tij alarmoi qeverinë boshnjake.
Kriza e fundit politike
Më 15 tetor 1991, parlamenti i Republikës Socialiste të Bosnjë-Hercegovinës në Sarajevë miratoi një "Memorandum mbi Sovranitetin e Bosnje-Hercegovinës" me shumicë të thjeshtë. Memorandumi u kundërshtua ashpër nga anëtarët serbë të Bosnjës të parlamentit, duke argumentuar se Amendamenti LXX i Kushtetutës kërkonte masa mbrojtëse procedurale dhe një shumicë prej dy të tretash për çështje të tilla. Memorandumi gjithsesi u debatua, duke çuar në bojkotimin e parlamentit nga serbët e Bosnjës dhe gjatë bojkotit u miratua legjislacioni. Përfaqësuesit politikë serbë shpallën Kuvendin e Popullit Serb të Bosnjës dhe Hercegovinës më 24 tetor 1991, duke deklaruar se populli serb dëshiron të mbetet në Jugosllavi. Partia e Veprimit Demokratik (SDA), e udhëhequr nga Alija Izetbegoviç, ishte e vendosur të ndiqte pavarësinë dhe u mbështet nga Evropa dhe SHBA. SDS e bëri të qartë se nëse shpallej pavarësia, serbët do të shkëputeshin pasi ishte e drejta e tyre për të ushtruar vetë- vendosmëri.
Kujtimet e Borisav Jović-it tregojnë se më 5 dhjetor 1991 Millosheviqi urdhëroi që trupat e JNA-së në BeH të riorganizoheshin dhe personeli i saj jo-boshnjak të tërhiqej, në rast se njohja do të rezultonte në perceptimin e APJ-së si një forcë e huaj; Serbët e Bosnjës do të mbeten për të formuar bërthamën e një ushtrie serbe të Bosnjës. Prandaj, deri në fund të muajit vetëm 10–15% e personelit në APJ në BeH ishte nga jashtë republikës. Silber dhe Little vënë në dukje se Millosheviqi fshehurazi urdhëroi të gjithë ushtarët e JNA me origjinë boshnjake të transferoheshin në BiH. Kujtimet e Joviqit sugjerojnë se Millosheviqi kishte planifikuar një sulm ndaj Bosnjës shumë më përpara.
Më 9 janar 1992, serbët e Bosnjës shpallën "Republikën e Popullit Serb në Bosnje-Hercegovinë" (SR BiH, më vonë Republika Srpska), por nuk e shpallën zyrtarisht pavarësinë. Komisioni i Arbitrazhit i Konferencës së Paqes për Jugosllavinë në Opinionin e tij nr. 4 të 11 janarit 1992 për Bosnje dhe Hercegovinën deklaroi se pavarësia e Bosnjë dhe Hercegovinës nuk duhet të njihet sepse vendi nuk kishte mbajtur ende një referendum për pavarësinë.
Më 25 janar 1992, një orë pas ndërprerjes së seancës së parlamentit, parlamenti bëri thirrje për një referendum për pavarësinë më 29 shkurt dhe 1 mars. Debati kishte përfunduar pasi deputetët serbë u tërhoqën pasi delegatët e shumicës boshnjako-kroatë hodhën poshtë një mocion që çështja e referendumit të vendosej përpara Këshillit ende të pa krijuar të Barazisë Kombëtare. Propozimi për referendum u miratua në formën e propozuar nga deputetët myslimanë, në mungesë të anëtarëve të SDS-së. Siç theksojnë Burg dhe Shoup, "vendimi e vendosi qeverinë boshnjake dhe serbët në një rrugë përplasjeje". Referendumi i ardhshëm shkaktoi shqetësim ndërkombëtar në shkurt.
Qarku i Durrësit : itinerar historik, kulturor dhe arkeologjik
Qarku i Durrësit : itinerar historik, kulturor dhe arkeologjik libër me autorë Hasan Ulqini, Ilir Xaxa. Botuar në Tiranë nga "Mësonjëtorja", në vitin 2003. Faqe 320. ISBN 99927-55-18-0
Pushim zjarri (konflikt)
Armëpushimet mund të shpallen si pjesë e një traktati formal, por edhe si pjesë e një mirëkuptimi joformal midis forcave kundërshtare. Ato mund të ndodhin nëpërmjet ndërmjetësimit ose ndryshe si pjesë e një procesi paqeje ose të imponohen nga rezolutat e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara nëpërmjet Kapitullit VII të Kartës së Kombeve të Bashkuara.
Qëllimi i menjëhershëm i një armëpushimi është ndalimi i dhunës, por qëllimet themelore të armëpushimeve ndryshojnë. Armëpushimet mund të synojnë të plotësojnë nevoja të kufizuara afatshkurtra (të tilla si ofrimi i ndihmës humanitare), të menaxhojnë një konflikt për ta bërë atë më pak shkatërrues ose të avancojnë përpjekjet për të zgjidhur në mënyrë paqësore një mosmarrëveshje. Një aktor mund të mos synojë gjithmonë një armëpushim për të çuar përpara zgjidhjen paqësore të një konflikti, por në vend të kësaj t'i japë aktorit një dorë të lartë në konflikt (për shembull, duke riarmatosur dhe ripozicionuar forcat ose duke sulmuar një kundërshtar që nuk dyshon), gjë që krijon pazare problemet që mund t'i bëjnë armëpushimet më pak të mundshme për t'u zbatuar dhe më pak të ngjarë të jenë të qëndrueshme nëse zbatohen.
Qëndrueshmëria e marrëveshjeve të armëpushimit ndikohet nga disa faktorë, si zonat e çmilitarizuara, tërheqja e trupave dhe garancitë dhe monitorimi i palëve të treta (p.sh. paqeruajtja). Marrëveshjet e armëpushimit kanë më shumë gjasa të jenë të qëndrueshme kur ato reduktojnë stimujt për të sulmuar, zvogëlojnë pasigurinë në lidhje me qëllimet e kundërshtarit dhe kur vendosen mekanizma për të parandaluar dhe kontrolluar aksidentet që të shndërrohen në konflikt.
Lufta e Bosnjës
Kriza e fundit politike
Lufta Kroate do të rezultonte me Rezolutën 743 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara më 21 shkurt 1992, e cila krijoi Forcën Mbrojtëse të Kombeve të Bashkuara (UNPROFOR).
Gjatë bisedimeve në Lisbonë më 21-22 shkurt u prezantua një plan paqeje nga ndërmjetësi i KE-së José Cutileiro, i cili propozonte që shteti i pavarur i Bosnjës të ndahej në tre njësi përbërëse. Marrëveshja u denoncua nga udhëheqja boshnjake më 25 shkurt. Më 28 shkurt 1992, Kushtetuta e SR BiH deklaroi se territori i asaj republike përfshinte "territoret e rajoneve dhe qarqeve autonome serbe dhe të entiteteve të tjera etnike serbe në Bosnje dhe Hercegovinë, duke përfshirë rajonet në të cilat populli serb mbeti në minoriteti për shkak të gjenocidit të kryer ndaj tij në Luftën e Dytë Botërore”, dhe u shpall pjesë e Jugosllavisë.
Anëtarët e asamblesë serbe të Bosnjës i këshilluan serbët që të bojkotojnë referendumet e mbajtura më 29 shkurt dhe 1 mars 1992. Pjesëmarrja në referendum u raportua si 63.7%, me 92.7% të votuesve që votuan në favor të pavarësisë (duke nënkuptuar se serbët e Bosnjës, që përbënin afërsisht 34% e popullsisë, kryesisht e bojkotoi referendumin). Udhëheqja politike serbe përdori referendumet si pretekst për të vendosur postblloqe në shenjë proteste. Pavarësia u shpall zyrtarisht nga parlamenti boshnjak më 3 mars 1992.
Trazirat e marsit 1992
Gjatë referendumit të 1 marsit, Sarajeva ishte e qetë me përjashtim të një të shtënash në një dasmë serbe. Dridhja e flamujve serb në Bašcharšija u pa nga myslimanët si një provokim i qëllimshëm në ditën e referendumit. Nikolla Gardoviq, babai i dhëndrit, u vra dhe një prift ortodoks serb u plagos. Dëshmitarët e identifikuan vrasësin si Ramiz Delalić, i njohur gjithashtu si "Ćelo", një gangster i mitur i cili ishte bërë një kriminel gjithnjë e më i pacipë që nga rënia e komunizmit dhe gjithashtu u deklarua se ishte anëtar i grupit paraushtarak boshnjak "Beretat e Gjelbra". Ndaj tij dhe një sulmuesi tjetër të dyshuar janë lëshuar urdhër-arresti. SDS denoncoi vrasjen dhe pretendoi se mosarrestimi i tij ishte për shkak të bashkëpunimit të SDA ose qeverisë boshnjake. Një zëdhënës i SDS-së deklaroi se ishte dëshmi se serbët ishin në rrezik vdekjeprurës dhe do të ishte më tej në një Bosnje të pavarur, gjë që u refuzua nga Sefer Haliloviç, themeluesi i Lidhjes Patriotike, i cili deklaroi se nuk ishte një martesë por një provokim dhe akuzoi të ftuar në dasmë të të qenit aktivistë të SDS-së. Barrikadat u shfaqën herët në mëngjes në pikat kryesore të tranzitit në të gjithë qytetin dhe u drejtuan nga mbështetës të armatosur dhe të maskuar të SDS-së.
Pas shpalljes së pavarësisë së Bosnjë-Hercegovinës nga Jugosllavia më 3 mars 1992, shpërthyen luftime sporadike midis serbëve dhe forcave qeveritare në të gjithë territorin.
Më 18 mars 1992, të tre palët nënshkruan Marrëveshjen e Lisbonës: Alija Izetbegoviq për boshnjakët, Radovan Karaxhiq për serbët dhe Mate Boban për kroatët. Megjithatë, më 28 mars 1992, Izetbegoviç, pas takimit me ambasadorin e atëhershëm amerikan në Jugosllavi Warren Zimmermann në Sarajevë, tërhoqi nënshkrimin e tij dhe deklaroi kundërshtimin e tij ndaj çdo lloj ndarjeje etnike të Bosnjës."Çfarë është thënë dhe nga kush mbetet e paqartë. Zimmerman mohon që ai i tha Izetbegoviçit se nëse ai tërhiqte nënshkrimin e tij, Shtetet e Bashkuara do të njihnin Bosnjën si një shtet të pavarur. Ajo që është e padiskutueshme është se Izetbegoviq, po atë ditë, tërhoqi nënshkrimin dhe hoqi dorë nga marrëveshja."Në fund të marsit 1992, pati luftime midis serbëve dhe forcave të kombinuara kroate e boshnjake në dhe afër Bosanski Brod, duke rezultuar në vrasjen e fshatarëve serbë në Sijekovac. Paraushtarakët serbë kryen masakrën e Bijeljinës, shumica e viktimave të së cilës ishin boshnjakë, më 1–2 prill 1992.
Fraksionet
Kishte 3 fraksione në Luftën e Bosnjës:
Të 3 grupet etnike kryesisht mbështetën fraksionin e tyre përkatës etnik ose kombëtar: boshnjakët kryesisht ARBiH, kroatët HVO, serbët VRS. Në çdo fraksion kishte vullnetarë të huaj.
Boshnjake
Boshnjakët kryesisht u organizuan në Ushtrinë e Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës (Armija Republike Bosne i Hercegovine, ARBiH) si forca të armatosura të Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës. Forcat e Republikës së Bosnjës dhe Hercegovinës u ndanë në pesë korpuse. Korpusi i Parë operoi në rajonin e Sarajevës dhe Gorazhdes, ndërsa Korpusi i 5-të më i fortë u pozicionua në xhepin perëndimor të Bosanska Krajina, i cili bashkëpunoi me njësitë e HVO në dhe rreth Bihaqit. Forcat qeveritare boshnjake ishin të pajisura keq dhe të papërgatitura për luftë.
Sefer Haliloviç, shefi i shtabit të Mbrojtjes Territoriale të Bosnjës, pretendoi në qershor 1992 se forcat e tij ishin 70% myslimanë, 18% kroatë dhe 12% serbë. Përqindja e ushtarëve serbë dhe kroatë në Ushtrinë Boshnjake ishte veçanërisht e lartë në Sarajevë, Mostar dhe Tuzla. Zëvendës komandanti i Shtabit të Ushtrisë Boshnjake, ishte gjenerali Jovan Divjak, serb i rangut më të lartë etnik në Ushtrinë Boshnjake. Gjenerali Stjepan Šiber, një kroat etnik ishte zëvendëskomandanti i dytë. Izetbegoviç caktoi gjithashtu kolonelin Blaž Kraljević, komandant i Forcave Kroate të Mbrojtjes në Hercegovinë, për të qenë anëtar i Shtabit të Ushtrisë Boshnjake, shtatë ditë para vrasjes së Kraljević, në mënyrë që të mblidhte një front mbrojtës multietnik pro-boshnjak. Ky diversitet do të zvogëlohej gjatë rrjedhës së luftës.
Qeveria boshnjake loboi për heqjen e embargos së armëve, por kjo u kundërshtua nga Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Rusia. Propozimet e SHBA-së për të ndjekur këtë politikë njiheshin si ngritja dhe goditja. Kongresi amerikan miratoi dy rezoluta që kërkonin heqjen e embargos, por të dyja u vendosën veto nga Presidenti Bill Clinton nga frika e krijimit të një përçarjeje midis SHBA-së dhe vendeve të lartpërmendura. Megjithatë, Shtetet e Bashkuara përdorën transportin "e zi" të C-130 dhe kanalet e pasme, duke përfshirë grupet islamike, për të kontrabanduar armë për forcat boshnjake-muslimane, si dhe lejuan që armët e furnizuara nga Irani të kalonin tranzit përmes Kroacisë në Bosnje. Megjithatë, në dritën e kundërshtimit të gjerë të NATO-s ndaj përpjekjeve amerikane (dhe ndoshta turke) në koordinimin e "fluturimeve të zeza të Tuzlës", Mbretëria e Bashkuar dhe Norvegjia shprehën mosmiratimin e këtyre masave dhe efektet e tyre kundërproduktive në zbatimin e NATO-s të embargos së armëve.
Inteligjenca ndër-shërbimesh e Pakistanit gjithashtu luajti një rol aktiv gjatë viteve 1992-1995 dhe i furnizoi fshehurazi luftëtarët myslimanë me armë, municione dhe raketa të drejtuara kundër tankeve për t'u dhënë atyre një shans luftimi kundër serbëve. Pakistani po sfidonte kështu ndalimin e OKB-së për furnizimin me armë për myslimanët boshnjakë dhe gjenerali Javed Nasir më vonë pretendoi se ISI kishte dërguar raketa të drejtuara antitank në Bosnje, gjë që përfundimisht e ktheu valën në favor të muslimanëve boshnjakë dhe i detyroi serbët të heqin rrethimi.
Në librin e tij The Clinton Tapes: Wrestling History with the President nga 2009, historiani dhe autori Taylor Branch, mik i Presidentit të SHBA Bill Clinton, bëri publike më shumë se 70 seanca të regjistruara me presidentin gjatë presidencës së tij nga viti 1993 deri në vitin 2001. Sipas një seanca e regjistruar më 14 tetor 1993, thuhet se: Clinton tha se aleatët e SHBA-së në Evropë bllokuan propozimet për të rregulluar ose hequr embargon. Ata e justifikuan kundërshtimin e tyre mbi baza të mundshme humanitare, duke argumentuar se më shumë armë vetëm do të nxisnin gjakderdhjen, por privatisht, tha presidenti, aleatët kryesorë kundërshtuan se një Bosnjë e pavarur do të ishte "e panatyrshme" si i vetmi komb mysliman në Evropë. Ai tha se ata favorizuan embargon pikërisht sepse ajo mbylli në disavantazhin e Bosnjës. [..] Kur shpreha tronditje për një cinizëm të tillë, që të kujton diplomacinë me sy qorr në lidhje me gjendjen e rëndë të hebrenjve të Evropës gjatë Luftës së Dytë Botërore, Presidenti Clinton vetëm ngriti supet. Ai tha se presidenti François Mitterrand i Francës kishte qenë veçanërisht i hapur duke thënë se Bosnja nuk i përket dhe se zyrtarët britanikë folën gjithashtu për një restaurim të dhimbshëm, por realist të Evropës së krishterë. Kundër Britanisë dhe Francës, tha ai, kancelari gjerman Helmut Kohl ndër të tjera kishte mbështetur lëvizjet për të rishqyrtuar embargon e armëve të Kombeve të Bashkuara, duke dështuar pjesërisht sepse Gjermania nuk mbante një vend në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
— Dega Taylor, The Clinton Tapes: Wrestling History with President
Kroate
Kroatët filluan organizimin e forcave të tyre ushtarake në fund të vitit 1991. Më 8 prill 1992, Këshilli Kroat i Mbrojtjes (Hrvatsko vijeće obrane, HVO) u themelua si "organi suprem i mbrojtjes kroate në Herzeg-Bosnje". HVO u organizua në katër Zona Operative me seli në Mostar, Tomislavgrad, Vitez dhe Orašje. Në shkurt 1993, Shtabi Kryesor i HVO vlerësoi fuqinë e HVO në 34,080 oficerë dhe burra. Armatimi i saj përfshinte rreth 50 tanke kryesore luftarake, kryesisht T-34 dhe T-55, dhe 500 armë të ndryshme artilerie.
Në fillim të luftës, qeveria kroate ndihmoi në armatosjen e forcave kroate dhe boshnjake. Qendrat logjistike u krijuan në Zagreb dhe Rijekë për rekrutimin e ushtarëve për ARBiH. Garda Kombëtare Kroate (Zbor Narodne Garde, ZNG), e quajtur më vonë zyrtarisht në Ushtri Kroate (Hrvatska vojska, HV) u angazhua në Posavinën e Bosnjës, Hercegovinën dhe Bosnjën Perëndimore kundër forcave serbe. Gjatë konfliktit kroato-boshnjak, qeveria kroate ofroi armë për HVO dhe organizoi dërgimin e njësive vullnetarësh, me origjinë nga Bosnja dhe Hercegovina, në HVO.
Forcat Kroate të Mbrojtjes (HOS), krahu paraushtarak i Partisë Kroate të të Drejtave, luftuan kundër forcave serbe së bashku me HVO dhe ARBiH. HOS u shpërbë menjëherë pas vdekjes së komandantit të tyre Blazh Kraljević dhe u përfshi në HVO dhe ARBiH.
Qarku Castellane
Qarku Castellane është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Alpes-de-Haute-Provence.
Lufta e Bosnjës
Serbe
Ushtria e Republika Srpska (Vojska Republike Srpske, VRS) u krijua më 12 maj 1992. Ajo ishte besnike ndaj Republikës Srpska, pjesës serbe të Bosnjës e cila nuk dëshironte të shkëputej nga FR Jugosllavia. Udhëheqësi politik serb i Bosnjës, Radovan Karaxhiq, tha: "Optimumi ynë është një Serbi e Madhe, dhe nëse jo kjo, atëherë një Jugosllavi Federale".
Serbia i ofroi VRS-së mbështetje logjistike, para dhe furnizime. Serbët e Bosnjës kishin përbërë një pjesë të konsiderueshme të korpusit të oficerëve të JNA-së. Millosheviqi u mbështet te serbët e Bosnjës për ta fituar luftën vetë. Shumica e zinxhirit komandues, armatimit dhe personelit ushtarak të rangut më të lartë, duke përfshirë gjeneralin Ratko Mlladiq, ishin nga APJ.
Paraushtarake dhe vullnetare
Njësi të ndryshme paraushtarake operuan gjatë Luftës së Bosnjës: "Shqiponjat e Bardha" (Beli Orlovi) dhe "Garda Vullnetare Serbe" (Srpska Dobrovoljačka Garda), të njohura gjithashtu si "Tigrat e Arkanit"; "Lidhja Patriotike" e Bosnjës (Liga Patriotska) dhe "Beretat e Gjelbra" (Zelene Beretke); dhe "Forcat e Mbrojtjes Kroate" kroate (Hrvatske Obrambene Snage), etj. Paraushtarakët serbë dhe kroatë përfshinin vullnetarë nga Serbia dhe Kroacia, dhe u mbështetën nga partitë politike nacionaliste në ato vende.
Lufta tërhoqi luftëtarë dhe mercenarë të huaj nga vende të ndryshme. Vullnetarët erdhën për të luftuar për një sërë arsyesh, duke përfshirë besnikërinë fetare ose etnike dhe në disa raste për para. Si rregull i përgjithshëm, boshnjakët morën mbështetje nga vendet islame, serbët nga vendet ortodokse lindore dhe kroatët nga vendet katolike. Prania e luftëtarëve të huaj është e dokumentuar mirë, megjithatë asnjë nga këto grupe nuk përbënte më shumë se 5 përqind të forcës totale të fuqisë punëtore të ndonjë prej ushtrive përkatëse.
Serbët e Bosnjës morën mbështetje nga luftëtarët sllavë të krishterë nga vende të ndryshme të Evropës Lindore, duke përfshirë vullnetarë nga vende të tjera të krishtera ortodokse. Këtu përfshiheshin qindra rusë, rreth 100 grekë dhe disa ukrainas dhe rumunë. Disa vlerësojnë deri në 1000 vullnetarë të tillë. Vullnetarët grekë të Gardës Vullnetare Greke u raportuan se kishin marrë pjesë në Masakrën e Srebrenicës, me flamurin grek që u ngrit në Srebrenicë kur qyteti ra në duart e serbëve.
Disa individë nga vende të tjera evropiane dolën vullnetarë për të luftuar për palën kroate, duke përfshirë neo-nazistët si Jackie Arklöv, i cili u akuzua për krime lufte pas kthimit të tij në Suedi. Më vonë ai pranoi se kishte kryer krime lufte ndaj civilëve myslimanë boshnjakë në kampet Heliodrom dhe Dretelj si pjesëtar i forcave kroate.
Boshnjakët morën mbështetje nga grupet myslimane. Pakistani e mbështeti Bosnjën duke ofruar mbështetje teknike dhe ushtarake. Inteligjenca ndër-shërbimesh e Pakistanit (ISI) dyshohet se drejtoi një program aktiv të inteligjencës ushtarake gjatë Luftës së Bosnjës, e cila filloi në 1992 duke zgjatur deri në vitin 1995. Ekzekutuar dhe mbikëqyrur nga gjenerali pakistanez Javed Nasir, programi siguronte furnizime logjistike dhe municioni për grupe të ndryshme të muxhahidëve boshnjakë gjatë luftë. Sipas historianit britanik Mark Curtis, kontingjenti boshnjak ISI u organizua me ndihmën financiare të ofruar nga Arabia Saudite.
Sipas The Washington Post, Arabia Saudite siguroi 300 milion dollarë armë për forcat qeveritare në Bosnje me dijeninë dhe bashkëpunimin e heshtur të Shteteve të Bashkuara, një pretendim i mohuar nga zyrtarët amerikanë. Luftëtarët e huaj myslimanë u bashkuan gjithashtu me radhët e muslimanëve boshnjakë, duke përfshirë nga organizata guerile libaneze Hezbollah dhe organizata globale al-Kaeda.
Preludi
Gjatë luftës në Kroaci, armët ishin derdhur në Bosnje. JNA armatosi serbët e Bosnjës dhe Forca Kroate e Mbrojtjes armatosi kroatët e Hercegovinës. Beretat e gjelbra myslimane të Bosnjës dhe Lidhja Patriotike u krijuan tashmë në vjeshtën e vitit 1991 dhe hartuan një plan mbrojtjeje në shkurt 1992. Përllogaritet se 250–300,000 boshnjakë ishin të armatosur dhe se rreth 10,000 po luftonin në Kroaci. Deri në mars 1992, ndoshta tre të katërtat e vendit u pretenduan nga nacionalistët serbë dhe kroatë. Më 4 prill 1992, Izetbegoviç urdhëroi të gjithë rezervistët dhe policinë në Sarajevë që të mobilizoheshin dhe SDS bëri thirrje për evakuimin e serbëve të qytetit, duke shënuar "çarjen definitive midis qeverisë boshnjake dhe serbëve". Bosnja dhe Hercegovina mori njohjen ndërkombëtare më 6 prill 1992. Mendimi më i zakonshëm është se lufta filloi atë ditë.
1992
Lufta në Bosnje u përshkallëzua në prill. Më 3 prill, Beteja e Kupresit filloi midis APJ-së dhe një force të kombinuar HV-HVO që përfundoi me një fitore të APJ-së. Më 6 prill, forcat serbe filluan të bombardojnë Sarajevën dhe në dy ditët e ardhshme kaluan Drinën nga Serbia dhe Zvorniku, Vishegradi dhe Foça e rrethuar me shumicë myslimane. Sipas Gjykatës Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë, në vitin 1992, pas kapjes së Zvornikut, trupat serbe të Bosnjës vranë disa qindra myslimanë dhe detyruan dhjetëra mijëra të largohen nga zona. E gjithë Bosnja u përfshi në luftë nga mesi i prillit. Më 23 prill, JNA evakuoi personelin e saj me helikopter nga kazermat në Çapljina, e cila ishte e bllokuar që nga 4 marsi. Ka pasur disa përpjekje për të ndalur dhunën. Më 27 prill, qeveria boshnjake urdhëroi që JNA të vihej nën kontrollin civil ose të dëbohej, gjë që u pasua nga një seri konfliktesh në fillim të majit midis të dyve. Prijedori u mor nga serbët më 30 prill. Më 2 maj, Beretat e Gjelbra dhe anëtarët e bandës lokale luftuan kundër një sulmi të çorganizuar serb që synonte të ndante Sarajevën në dysh. Më 3 maj, Izetbegoviç u rrëmbye në aeroportin e Sarajevës nga oficerët e JNA-së dhe u përdor për të siguruar kalimin e sigurt të trupave të APJ-së nga qendra e Sarajevës. Megjithatë, forcat boshnjake sulmuan autokolonën në nisje të JNA, e cila hidhëroi të gjitha anët. Një armëpushim dhe një marrëveshje për evakuimin e APJ-së u nënshkrua më 18 maj dhe më 20 maj, presidenca boshnjake e shpalli APJ-në forcë pushtuese.
Ushtria e Republikës Srpska u krijua rishtas dhe u vu nën komandën e gjeneralit Ratko Mlladiq, në një fazë të re të luftës. Granatimet në Sarajevë më 24, 26, 28 dhe 29 maj iu atribuuan Mlladiqit nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Boutros Boutros-Ghali. Viktimat civile të një bombardimi të qytetit të 27 majit çuan në ndërhyrjen perëndimore, në formën e sanksioneve të vendosura më 30 maj përmes Rezolutës 757 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. Po atë ditë forcat boshnjake sulmuan kazermat e JNA në qytet, e cila u pasua nga të rënda granatimet. Më 5 dhe 6 qershor, personeli i fundit i APJ-së u largua nga qyteti gjatë luftimeve të rënda në rrugë dhe granatimeve. Armëpushimi i 20 qershorit, i ekzekutuar me qëllim që OKB-ja të merrte aeroportin e Sarajevës për fluturime humanitare, u prish ndërsa të dyja palët luftonin për kontrollin e territorit midis qytetit dhe aeroportit. Kriza e aeroportit çoi në ultimatumin e Boutros-Ghalit më 26 qershor, që serbët të ndalojnë sulmet në qytet, të lejojnë OKB-në të marrë kontrollin e aeroportit dhe të vendosë armët e tyre të rënda nën mbikëqyrjen e OKB-së. Ndërkohë, mediat raportuan se Bush mendoi përdorimin e forcës në Bosnje. Opinioni publik botëror ishte "në mënyrë të vendosur dhe të përhershme kundër serbëve" pas raportimeve të mediave për snajperimin dhe granatimin e Sarajevës.
Jashtë Sarajevës, sukseset e luftëtarëve ndryshonin shumë në vitin 1992. Serbët kishin pushtuar qytetet me shumicë myslimane përgjatë lumenjve Drina dhe Sava dhe kishin dëbuar popullsinë e tyre myslimane brenda disa muajsh. Një ofensivë e përbashkët boshnjake-HVO në maj, duke përfituar nga konfuzioni pas tërheqjes së APJ-së, përmbysi përparimet serbe në Posavinë dhe Bosnjën qendrore. Ofensiva vazhdoi drejt jugut, duke rrethuar Dobojn, duke prerë kështu forcat serbe në Bosanska Krajina nga Semberija dhe Serbia. Në mes të majit, Srebrenica u rimor nga forcat boshnjake nën drejtimin e Naser Oriçit. Forcat serbe pësuan një disfatë të kushtueshme në Bosnjën lindore në maj, kur sipas rrëfimeve serbe, forca e Avdo Paliqit u zu në pritë pranë Srebrenicës, duke vrarë 400. Nga maji në gusht, Goražde u rrethua nga VRS, derisa rrethimi u thye nga ARBiH më 1. shtator. Në prill 1992, Këshilli Kroat i Mbrojtjes (HVO) hyri në qytetin e Orašje dhe, sipas burimeve kroate, filloi një fushatë masive ngacmimi kundër civilëve lokalë serbë, duke përfshirë torturat, përdhunimet dhe vrasjet.
Më 15 maj 1992, një kolonë e APJ-së ra në pritë në Tuzla. Brigada e 92-të e motorizuar e APJ-së (e vendosur në kazermën "Husinska buna" në Tuzla) mori urdhër të largohej nga qyteti i Tuzlës dhe Bosnje-Hercegovinës dhe të hynte në Serbi. U arrit një marrëveshje me qeverinë boshnjake që njësitë e APJ-së do të lejoheshin deri më 19 maj të largoheshin paqësisht nga Bosnja. Pavarësisht marrëveshjes, kolona u sulmua në rrethin Brčanska Malta të Tuzlës me pushkë dhe raketahedhës; Gjatë gjurmës së tij u vendosën edhe mina. 52 ushtarë të APJ-së u vranë dhe mbi 40 u plagosën, shumica prej tyre serbë etnikë.
Nga maji deri në dhjetor 1992, Ministria e Brendshme e Bosnjës (BH MUP), Këshilli Kroat i Mbrojtjes (HVO) dhe më vonë Forcat e Mbrojtjes Territoriale të Bosnjës (TO RBiH) operuan kampin e burgut Čelebići. Ai u përdor për të ndaluar 700 të burgosur serbë të Bosnjës të arrestuar gjatë operacioneve ushtarake që synonin të zhbllokonin rrugët për në Sarajevë dhe Mostar në maj 1992, të cilat më parë ishin bllokuar nga forcat serbe. Nga këta 700 të burgosur, 13 vdiqën në robëri. Të burgosurit në kamp iu nënshtruan torturave, sulmeve seksuale, rrahjeve dhe trajtimeve të tjera mizore dhe çnjerëzore. Disa të burgosur u qëlluan dhe u vranë ose u rrahën për vdekje.
Më 6 maj 1992, Mate Boban u takua me Radovan Karaxhiqin në Graz, Austri, ku ata arritën një marrëveshje për një armëpushim dhe diskutuan detajet e demarkacionit midis një njësie territoriale kroate dhe serbe në Bosnje dhe Hercegovinë. Megjithatë, armëpushimi u prish të nesërmen kur APJ-ja dhe forcat serbe të Bosnjës kryen një sulm ndaj pozicioneve të mbajtura nga kroatët në Mostar. Në qershor 1992, forcat serbe të Bosnjës sulmuan dhe goditën fshatin e vogël boshnjak Žepa, dhe do të çonin në rrethimin e gjatë trevjeçar të Žepës.
Deri në qershor 1992, numri i refugjatëve dhe personave të zhvendosur brenda vendit kishte arritur në 2.6 milionë. Deri në shtator të vitit 1992, Kroacia kishte pranuar 335,985 refugjatë nga Bosnja dhe Hercegovina, kryesisht civilë boshnjakë (duke përjashtuar meshkujt në moshën e hartimit). Numri i madh i refugjatëve rëndoi ndjeshëm ekonominë dhe infrastrukturën kroate. Pastaj-SHBA Ambasadori në Kroaci, Peter Galbraith, u përpoq të vinte numrin e refugjatëve myslimanë në Kroaci në një perspektivë të duhur në një intervistë më 8 nëntor 1993. Ai tha se situata do të ishte e barabartë me marrjen e 30,000,000 refugjatëve nga Shtetet e Bashkuara. Numri i refugjatëve boshnjakë në Kroaci në atë kohë ishte tejkaluar vetëm nga numri i personave të zhvendosur brenda vetë Bosnjë-Hercegovinës, në 588,000. Serbia pranoi 252,130 refugjatë nga Bosnja, ndërsa ish republikat e tjera jugosllave morën gjithsej 148,657 njerëz.
Në qershor 1992, serbët e Bosnjës filluan Operacionin e Korridorit në Bosnjën veriore kundër forcave HV–HVO, për të siguruar një rrugë të hapur midis Beogradit, Banja Lukës dhe Kninit. Vdekja e raportuar e dymbëdhjetë foshnjave të porsalindura në spitalin e Banja Lukës për shkak të mungesës së oksigjenit në shishe për inkubatorët u përmend si një shkak i menjëhershëm për veprimin, por vërtetësia e këtyre vdekjeve është vënë në pikëpyetje që atëherë. Borisav Jović, një zyrtar i lartë bashkëkohor serb dhe anëtar i Presidencës Jugosllave, ka pohuar se raporti ishte thjesht propagandë e kohës së luftës, duke thënë se Banja Luka kishte dy fabrika të prodhimit të oksigjenit në shishe në afërsi të saj dhe ishte praktikisht e pavarur në këtë drejtim. . Operacioni Korridori filloi më 14 qershor 1992, kur Brigada e 16-të e Motorizuar e Krajinës e VRS, e ndihmuar nga një kompani tankesh VRS nga Doboj, filloi ofensivën pranë Derventës. VRS pushtoi Modriçën më 28 qershor, Derventën më 4–5 korrik dhe Oxhakun më 12 korrik. Forcat HV–HVO u reduktuan në pozicione të izoluara rreth Bosanski Brod dhe Orašje, të cilat u mbajtën gjatë gushtit dhe shtatorit. VRS arriti të thyente linjat e tyre në fillim të tetorit dhe të kapte Bosanski Brod. Shumica e forcave kroate të mbetura u tërhoqën nga veriu në Kroaci. HV–HVO vazhdoi të mbante enklavën Orašje dhe ishte në gjendje të zmbrapste një sulm të VRS në nëntor.