cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut
Historia
Në shkurt 1995, u bë një përpjekje për të hapur një universitet shqiptar në Maqedoni dhe masa u ndalua nga policia. Shqipëria deklaroi zyrtarisht se situata e universitetit mund ta inkurajojë atë të "rishqyrtojë" politikën në lidhje me fqinjin e saj. Kishte presion drejtuar qeverisë së Shqipërisë nga forcat e brendshme politike për të reaguar fuqishëm, megjithëse, nuk ishin të kënaqur me ngjarjet, përgjigja e saj ishte e përmbajtur. Në fund të vitit 1996, çështjet e brendshme politike kufizuan Shqipërinë dhe Maqedoninë të bëjnë përpjekje për të zhvilluar më tej marrëdhëniet dypalëshe.
Pas një tërmeti që e goditi Shqipërinë (26 nëntor 2019), Maqedonia e Veriut dërgoi 100,000€ ndihmë financiare, si dhe drone me kamera termike për të kërkuar të mbijetuarit nën rrënoja. U dërguan edhe ekipe shpëtimi, si dhe pajisje mekanike për pastrimin e rrënojave.
Viel-Arcy
Viel-Arcy është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Viel-Arcy ka një popullsi prej 178 banorë dhe sipërfaqe 6.59 km², me një dendësi prej 27 banor/km².
Kytahia
Ekonomia
parapamje|majtas|200px|Qeramika Kütahya, tas i mbuluar, gjysma e dytë e shekullit të 18-të Industritë e Kütahya kanë tradita të gjata, që nga kohërat e lashta. Kütahya është e famshme për produktet e saj të furrës, si pllakat dhe qeramikën, të cilat janë të lustruara dhe shumëngjyrëshe. Industritë moderne janë rafinimi i sheqerit, rrezitja, përpunimi i nitrateve dhe produkte të ndryshme të shkumës, e cila nxirret aty pranë. Industria bujqësore vendase prodhon drithëra, fruta dhe panxhar sheqeri. Për më tepër, ngritja e bagëtive është e një rëndësie të madhe. Jo shumë larg nga Kütahya ka miniera të rëndësishme që nxjerrin linjitin.
Qeramikat tradicionale
Një qyp i vogël, tani në Muzeun Britanik, i dha emrin e saj një kategorie qeramike të ngjashme blu dhe të bardhë të njohur si 'Abrahami i Kütahya'. Ajo ka një mbishkrim në shkrimin armen nën lustër në bazën e tij që thotë se përkujton Abrahamin e Kutahya me datën 1510. Në vitin 1957, Arthur Lane botoi një artikull me ndikim në të cilin ai rishikoi historinë e prodhimit të qeramikës në rajon dhe propozoi që mallrat 'Abrahami i Kütahya' të prodhoheshin nga viti 1490 deri në rreth 1525, prodhimet 'Damask' dhe 'Golden Horn' u prodhuan nga viti 1525. deri në 1555 dhe mallra 'rodiane' nga rreth 1555 deri në fundin e industrisë së qeramikës İznik në fillim të shekullit të 18-të. Kjo kronologji është pranuar përgjithësisht.
Klima
Kütahya ka një klimë mesdhetare të verës së ngrohtë (Köppen: Csb), ose një klimë e butë kontinentale (Trewartha: Dc), me dimër të ftohtë, të lagësht, shpesh me dëborë dhe verë të ngrohtë e të thatë. Reshjet ndodhin kryesisht gjatë dimrit dhe pranverës, por mund të vërehen gjatë gjithë vitit.
Kütahya parashikohet të jetë qyteti më i prekur nga ngrohja globale në Turqi.
Kultura
Lagjet e vjetra të Kütahya dominohen nga shtëpitë tradicionale osmane të bëra prej druri dhe llaçi, disa nga shembujt më të mirë që gjenden përgjatë Germiyan Caddesi. Ka shumë xhami historike si Ulu Camii, Cinili Camii, Balikli Camii dhe Donenler Camii. Shengül Hamamı është një banjë e famshme turke e vendosur në qytet.
Qyteti ruan disa rrënoja të lashta, një kështjellë dhe kishë bizantine. Gjatë shekujve të fundit, Kütahya ka qenë e njohur për enët e saj prej balte turke, shembull i shkëlqyer të të cilave mund të shihen në kryeqytetin kombëtar. Muzeu Kütahya ka një koleksion të shkëlqyer të arteve dhe artefakteve kulturore nga zona, shtëpia ku shtetari hungarez Lajos Kossuth jetoi në mërgim midis 1850 dhe 1851 ruhet si muze.
Arsimi
parapamje|majtas|200px|[[Universiteti Kütahya Dumlupınar]] Kampusi kryesor dhe kampusi Germiyan i Universitetit Kütahya Dumlupınar ndodhen në qytet.
Transporti
parapamje|200px|[[Aeroporti Zafer]] Stacioni kryesor i autobusëve ka lidhje me autobusët me shumicën e qyteteve kryesore turke. Aeroporti Zafer është aktiv. Kastamonu është gjithashtu pika përfundimtare kryesore hekurudhore për rajonin e Egjeut.
Paraza
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Xhava
thumb|240px|Vendodhja e ishullit Java Ishulli Java (Indonezisht: Jawa, Javanisht: ꦗꦮ; translit, Jåwå, Kinezisht: 爪哇, Arabisht: جاوة, Hindi: जावा) është një ishull i Indonezisë, në kufi me Oqeanin Indian në jug dhe Detin Java në veri. Me një popullsi prej mbi 141 milion (vetëm Java) ose 145 milion (duke përfshirë banorët e ishujve të saj përreth), Java është ishulli më i populluar në botë. Kryeqyteti indonezian, Xhakarta, është vendosur në bregdetin e tij veriperëndimor. Pjesa më e madhe e historisë indoneziane u zhvillua në Java. Ishte qendra e perandorive të fuqishme hindu-budiste, sulltanatet islame dhe thelbi i kolonisë së Indive Hollandeze Lindore. Java ishte gjithashtu qendra e luftës indoneziane për pavarësi gjatë viteve 1930 dhe 1940. Java dominon Indonezinë në mënyrë politike, ekonomike dhe kulturore. Katër nga tetë vendet e trashëgimisë botërore të UNESCO në Indonezi janë të vendosura në Java: Parku Kombëtar Ujung Kulon, Tempulli Borobudur, Tempulli Prambanan dhe Sangiran Early Man Site.
Paraza
Paraza (Ocitanisht: Parasan ; Shqip: Paraza ) është një komunë në departamentin Audë në Francën jugore.
Xhava
Java është ishulli i 13-të më i madh në botë dhe i pesti më i madh në Indonezi. Tre gjuhë kryesore që folin në ishull janë: Javanishtja, Sundanezishtja dhe Madurezishtja, ku Javanishtja është më e folura; është gjuha amtare e rreth 60 milion javanezëve në Indonezi, shumica e të cilëve jetojnë në Java. Për më tepër, shumica e banorëve janë dygjuhësh, duke folur indonezisht (gjuha zyrtare e Indonezisë) si gjuha e tyre e parë ose e dytë. Ndërsa shumica e njerëzve të Java janë muslimanë, popullsia e Java përbëhet nga njerëz të besimeve, etnive dhe kulturave të ndryshme fetare.
Java është e ndarë në katër provinca administrative, Java e Perëndimore, Java Qendrore, Java Lindore, dhe Banten, dhe dy rajone të veçanta, Xhakarta dhe Yogyakarta.
Gjeografia
Java shtrihet midis Sumatra në perëndim dhe Bali në lindje. Borneo shtrihet në veri dhe Christmas Island është në jug. Java është e rrethuar nga Deti Java në veri, ngushtica e Sundës në perëndim, Oqeani Indian në jug dhe ngushtica e Balit dhe ngushtica e Maduras në lindje.
Java është pothuajse tërësisht me origjinë vullkanike; ai përmban tridhjetë e tetë male që formojnë një shpinë lindje-perëndim që në një kohë ose në një tjetër kanë qenë vullkane aktive. Vullkani më i lartë në Java është mali Semeru (3,676 metra). Vullkani më aktiv në Java dhe gjithashtu në Indonezi është Mali Merapi (2.930 metra). Gjithsej, Java mburret me më shumë se 150 male.
Zona e Javës është afërsisht 150,000 km2. Është e gjatë rreth 1.000 km dhe deri 210 km e gjerë. Lumi më i gjatë i ishullit është Lumi Solo i gjatë 600 km. Lumenj të tjerë të mëdhenj janë Brantas, Citarum, Cimanuk dhe Serayu.
Temperatura mesatare varion nga 22 ° C deri 29 ° C; lagështia mesatare është 75%. Rrafshnalta bregdetare veriore është normalisht më e nxehtë, mesatarisht 34 ° C gjatë ditës në sezonin e thatë. Bregdeti jugor është përgjithësisht më i ftohtë se veriu, dhe zonat malore në brendësi janë edhe më të ftohta. Stina e lagësht fillon në nëntor dhe përfundon në prill. Gjatë kësaj shiu bie kryesisht në pasdite dhe me ndërprerje gjatë pjesëve të tjera të vitit. Muajt ​​më të lagësht janë janari dhe shkurti.
Java Perëndimore është më e lagësht se Java Lindore dhe rajonet malore marrin reshje shumë më të larta. Malësitë e Parahyangan të Java Perëndimore marrin mbi 4,000 milimetra në vit, ndërsa bregdeti verior i Java Lindore merr 900 milimetra në vit.
Francisco Arce
Francisco Arce (lindur më 4 Shkurt 1971) është një ish-futbollist paraguaji.
Kombëtarja
Për reprezentacionin paraguaji ka luajtur 61 ndeshje.
Yuncler
Yuncler është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun La Sagra, të provincës Toledo, në Castile-La Mancha. Yuncler ka 3332 banorë (2009), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 18 km2.
Kosovo 2.0
thumb|right|100px|Logo e Kosovo 2.0 Kosovo 2.0 është webfaqe dhe revistë rajonale e fokusuar në rininë kosovare. E themeluar më 9 korrik 2010 nga Joan de Boer, Kosovo 2.0 tashmë ka lansuar katër numra të revistës, me tema mbi imazhin, korrupsionin, religjionin, dhe seksin. Në tetor të vitit 2010 Kosovo 2.0 fitoi çmimin "Një nga top 10 webfaqet e ish-Jugosllavisë" nga revista VIDI. E gjithë përmbajtja e saj publikohet në gjuhën shqipe, angleze, dhe serbe.
Guido Alvarenga
Guido Alvarenga (lindur më 24 Gusht 1970) është një ish-futbollist paraguaji.
Kombëtarja
Për reprezentacionin paraguaji ka luajtur 24 ndeshje.
Lokaliteti arkeologjik Seishtë (Te shpija)
Lokaliteti Arkeologjik Seishtë (te shpija) është një monument i trashëgimisë kulturore në Vërnicë, Vushtrri, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik", i miratuar me numër 0301/728/88.
Historia
Kodra e butë në veri të fshatit Vërnicë e cila ngrihet pranë krahut të majtë të rrugës automobilistike Druar–Vërnicë apo rreth 200m larg vijës hekurudhore Vushtri–Fushë Kosovë, njihet me emrin ‘Seishtë’. Ajo mbizotëron rrafshin fushor të luginës së lumit Sitnicë në veri dhe veriperëndim, ndërsa në jug-glindje lidhet me terren të përthyer terracash dhe shpatijesh të ulëta të fshatrave Brusnik dhe Novalan. Mbi platonë e sheshtë të shpërndara në një sipërfaqe rreth 3-4ha gjenden fragmente të kaliptereve dhe fragmente të përimtuara e atipike të enëve të qeramikës. Gjetjet me numër më të madh të tjegulave kalipter janë të përqendruara në perëndim të platosë në syprinën që përfshin rreth 0.50ha. Tullat me lugje të tipit kalipter vënë në pah ekzistimin e një vendbanimi antik.
Lyra
yra (greqisht: λύρα, lýra) është një instrument me tela i njohur për përdorimin e tij në antikitetin klasik grek dhe periudhat e mëvonshme. Lyra është e ngjashme në dukje me një harpë të vogël, por me ndryshime të dukshme.
Në organologji, lyra përcaktohet si një "lahutë zgjedhe", duke qenë një lahutë në të cilën telat janë të bashkangjitur në një zgjedhë që shtrihet në të njëjtin plan me tryezën e zërit dhe përbëhet nga dy krahë dhe një shirit kryq.
Në Greqinë e Lashtë, recitimet e poezisë lirike shoqëroheshin me luajtje lirie. Pamja më e hershme e një lirie me shtatë tela shfaqet në sarkofagun e famshëm të Hagia Triada (një vendbanim Minoan në Kretë). Sarkofagu u përdor gjatë pushtimit mikenas të Kretës (rreth 1400 pes). [1] [2]
Liria e antikitetit klasik zakonisht luhej duke u përplasur me një plectrum (vjelje), si një kitarë ose një çelës, në vend që të këputet me gishta si me një qeste. Gishtat e dorës së lirë heshtnin telat e padëshiruar në akord. Instrumente të tjerë, të quajtur gjithashtu "liritë", u luajtën me një hark në Evropë dhe pjesë të Lindjes së Mesme, domethënë rebab arab dhe pasardhësit e tij, [3] duke përfshirë edhe lirën bizantine. [4]Fjala, përdorimet dhe etimologjia e saj
Referenca më e hershme e fjalës është greqishtja mikenase ru-ra-ta-e, që do të thotë "lirikë" dhe e shkruar me shkrimin Linear B. [5] Në greqishten klasike, fjala "lirë" mund t'i referohej posaçërisht një instrumenti amator, i cili është një version më i vogël i citharasë profesionale dhe barbitonit lindor-Egjeut, ose "lirë" mund t'u referohet përgjithësisht të tre instrumenteve si familje. [6 ] Fjala angleze vjen përmes latinishtes nga greqishtja. [7]
Termi përdoret gjithashtu metaforikisht për t'iu referuar veprës ose shkathtësisë së një poeti, si në Shelley "Më bëj lirën tënde, ashtu siç është pylli" [8] ose Bajronit "Unë dëshiroj të akordoj lirën time dridhëse, / Për bëmat e famë, dhe shënime të zjarrit ". [9]
Lire me trup breshke (rhyton, rreth 475 pes)
Pothos (Dëshira), i restauruar si Apollo Citharoedus gjatë epokës Romake (shekulli I ose II i erës sonë, bazuar në një vepër Greke rreth vitit 300 para Krishtit); vargjet cithara nuk janë të ruajtura.
Sipas mitologjisë së lashtë Greke, perëndia i ri Hermes vodhi një tufë lopësh të shenjta nga Apollo. Për të mos u ndjekur, ai bëri këpucë për lopët të cilat i detyruan ata të ecnin prapa. Apollo, duke ndjekur shtigjet, nuk mund të ndiqte se ku po shkonin lopët. Gjatë rrugës, Hermes theri një nga lopët dhe u ofroi perëndive të gjitha, përveç zorrëve. Nga zorrët dhe një guaskë breshke / breshke, ai krijoi Lyrën. Apollo, duke kuptuar se ishte Hermesi ai që kishte lopët e tij, u përball me zotin e ri. Apollo u tërbua, por pasi dëgjoi zhurmën e lirës, ​​zemërimi i tij u shua. Apollo ofroi të tregtonte tufën e bagëtive me lirën. Prandaj, krijimi i lirës i atribuohet Hermes. Burime të tjera ia kreditojnë Apolonit vetë. [11]
Vendet në Evropën Jugore, Azinë Perëndimore ose Afrikën Veriore janë propozuar [nga kush?] Si vendlindja historike e gjinisë. [Kërkohet citimi] Instrumenti luhet ende në pjesët veri-lindore të Afrikës.
Numri i telave në lirën klasike ndryshonte në epoka të ndryshme dhe ndoshta në lokalitete të ndryshme - katër, shtatë dhe dhjetë që ishin numrat e preferuar. Ato janë përdorur pa tabelë, nuk është përmbushur asnjë përshkrim ose përfaqësim grek që mund të interpretohet sikur i referohej një. As harku nuk ishte i mundur, tabela e shëndoshë e sheshtë ishte një pengesë e pakalueshme. Sidoqoftë, zgjedhja, ose plectrum, ishte në përdorim të vazhdueshëm. Ajo u mbajt në dorën e djathtë për të vendosur vargjet e sipërme në dridhje; kur nuk ishte në përdorim, varej nga instrumenti nga një fjongo. Gishtat e dorës së majtë prekën telat e poshtëm (me sa duket për të heshtur ata, shënimet e të cilëve nuk kërkoheshin). [6]
Nuk ka asnjë provë për lidhjen e lirës greke në epokën heroike. Plutarku thotë se Olimpi dhe Terpanderi përdorën por tre tela për të shoqëruar recitimin e tyre. Ndërsa katër tela çuan në shtatë dhe tetë duke dyfishuar tetrakordin, ose një seri prej katër tonësh duke mbushur intervalin e një të katërti perfekt, kështu që trikorda është e lidhur me hekzakordin ose lirën me gjashtë tela të përshkruar në shumë vazo arkaike greke. [Sqarim e nevojshme] Saktësia e kësaj paraqitjeje nuk mund të këmbëngulet, piktorët e vazos nuk janë të vetëdijshëm për shprehjen e plotë të detajeve; megjithatë mund të supozohet se prirja e tyre do të ishte më shumë të imitonin sesa të shpiknin një numër. Ishte praktikë e tyre e vazhdueshme për të përfaqësuar telat si të zbutura nga gishtat e dorës së majtë të lojtarit, pasi ishin goditur nga plectrum mbajtur në dorën e djathtë. [6] Para se civilizimi grek të merrte formën e tij historike, kishte të ngjarë të kishte patur një liri të madhe dhe pavarësi të lokaliteteve të ndryshme në çështjen e lidhjes së qeseve, e cila vërtetohet nga përdorimi antik i kromatikut (gjysmë ton) dhe enharmonik (çerek-ton ) akordime që tregojnë për një bezdi të hershme, dhe ndoshta gjithashtu për një paragjykim ndaj përsosjeve të intonacionit. [kërkimi origjinal?]Klasifikimi
Kjo pjesë mundësisht përmban kërkime origjinale. Ju lutemi përmirësojeni duke verifikuar pretendimet e bëra dhe duke shtuar citime të drejtpërdrejta. Deklaratat që përbëhen vetëm nga kërkime origjinale duhet të hiqen. (Nëntor 2014) (Mësoni si dhe kur të hiqni këtë mesazh modeli)
Clairfontaine
Clairfontaine është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Clairfontaine ka një popullsi prej 558 banorë dhe sipërfaqe 14.31 km², me një dendësi prej 39 banor/km².
Lyra
Gärtner Lyre. Kjo lirë moderne u krijua nga Edmund Pracht dhe W. Lothar Gärtner në 1926.
Lyrat nga kohëra dhe vende të ndryshme ndonjëherë konsiderohen nga organologët si një degë e familjes së qiftës, një kategori e përgjithshme që përfshin jo vetëm zithers, por shumë instrumente me tela të ndryshëm, të tilla si lahutat, kitarat, kantele dhe psaltery.
Të tjerët e konsiderojnë lirën dhe çiftelinë si dy klasa të ndara. Ata specialistë pohojnë se çiftëzimi dallohet nga telat e përhapur në të gjithë ose pjesën më të madhe të tingullit të tij, ose sipërfaqen e sipërme të gjoksit të tij të zërit, të quajtur gjithashtu kutia e zërit ose rezonatori, në krahasim me lirën, telat e së cilës burojnë nga një pak a shumë e zakonshme drejtoje tabelën e zërit, siç është pjesa e pasme. Shembuj të këtij ndryshimi përfshijnë një piano (një çiftëzë me çelës) dhe një violinë (të referuar nga disa si një specie e lirës së gishtave). Disa specialistë madje argumentojnë se instrumente të tilla si violina dhe kitara i përkasin një klase përveç lirës, ​​sepse ata nuk kanë zgjedha apo ngritje të kapërcimit të rezonatorëve të tyre siç kanë liritë "e vërteta". Këtë grup ata zakonisht i referohen si klasa e lahutës, sipas instrumentit me atë emër, dhe përfshijnë brenda tij kitarën, violinën, banjon dhe instrumente të ngjashëm me tela me dërrasa të gishtave. Ata që ndryshojnë me atë kundërshti mendimi duke e quajtur lahutë, violinë, kitarë, banjo dhe instrumente të tjerë të tillë "liritë e pavarura të dorezave", në krahasim me thjesht "lyrat e duarve të gishtërinjve" siç është thërrimet e Uellsit, të cilat kanë edhe dërrasat e duarve dhe kornizat mbi rezonatorë. [nevojitet citim]
Instrumente të tjera të quajtura liritë
Një lirik në Standardin e Ur, c. 2500 para Krishtit
Të ashtuquajturat liritë e Ur, të gërmuara në Mesopotaminë e lashtë (Iraku modern), datojnë në 2500 para Krishtit dhe konsiderohen të jenë instrumentet me tela më të vjetra në botë të mbijetuara. [12]
Me kalimin e kohës, emri në hapësirën e gjerë helene filloi të përdorej për të etiketuar kryesisht lahutat e përkulura si lira bizantine, lyra pontike, lira konstantinopolitane, lira kretane, lira da braccio, lira kalabreze, lijerica, lyra viol, lirone.
Evropa Qendrore dhe Veriore
Riprodhimi i lirës nga varrosja mbretërore e Sutton Hoo (Angli), c. 600 pas Krishtit
Një rindërtim i një lirie gjermane.
Instrumente të tjerë të njohur si liritë janë modifikuar dhe përdorur në Evropë jashtë botës Greko-Romake që prej të paktën epokës së hekurit. [13] Mbetjet e asaj që mendohet të jetë ura e një lirie 2300-vjeçare u zbuluan në Isle of Skye, Skoci në 2010 duke e bërë atë pjesën më të vjetër të mbijetuar të Evropës të një instrumenti muzikor me tela. [13] [14] Provat materiale sugjerojnë që liritë u bënë më të përhapura gjatë Mesjetës së hershme, [kërkohet citimi] dhe një pikëpamje [e kujt?] Thotë se shumë instrumente me tela moderne janë shembuj të dalë vonë në klasën e lirës. Nuk ka asnjë provë të qartë se liritë jo-greko-romake u luajtën ekskluzivisht me plectra, dhe instrumente të shumtë të konsideruar nga disa si liritë moderne luhen me harqe.
Lyret që dukeshin se ishin shfaqur të pavarura nga prototipet Greko-Romake u përdorën nga popujt gjermanikë dhe keltë mbi një mijë vjet më parë (ndonjëherë të quajtur psalterys). Datat e origjinës, të cilat ndoshta ndryshojnë nga rajoni në rajon, nuk mund të përcaktohen, por fragmentet më të vjetra të njohura të instrumenteve të tilla mendohet se datojnë nga shekulli i pestë Angli me Zbulimin e Abingdon Lyre. Pasi harku bëri rrugën e tij në Evropë nga Lindja e Mesme, rreth dy shekuj më vonë, ai u aplikua në disa lloje të atyre lyrave që ishin mjaft të vogla për ta bërë praktike përkuljen. Kishte dy klasa të gjera të lirave të zgjedhës evropiane të përkulur: ato me tabela që ndanin hapësirën e hapur brenda zgjedhës për së gjati dhe ato pa tabela. Shembujt e fundit të mbijetuar të instrumenteve brenda klasës së fundit ishin talharpa skandinave dhe jouhikko finlandez. Tonet e ndryshëm mund të merren nga një tel i vetëm i përkulur duke shtypur thonjtë e dorës së majtë të lojtarit në drejtim të pikave të ndryshme përgjatë telit për të irrituar vargun.
Imazhi i majtë: Silenusi që mban një litër fshatar, detaj i një afresku nga Vila e Mistereve, Pompei, Itali, c. 50 pes
Imazhi i duhur: Kupidët që luajnë me një lirë profesionale (Cithara), afresk romak nga Herculaneum.
E fundit nga liritë e zgjedhës së përkulur me pllaka gishti ishte "modernja" (rreth 1485–1800) Ushqimi. Kishte disa paraardhës si në Ishujt Britanikë ashtu edhe në Evropën Kontinentale. Katran u ndryshua në tela individuale duke shtypur fort vargun mbi pllakë gishtash me majat e gishtave. Ashtu si një violinë, kjo metodë shkurtoi gjatësinë vibruese të telit për të prodhuar tone më të larta, ndërsa lëshimi i gishtit i dha vargut një gjatësi më të madhe vibrimi, duke prodhuar kështu një ton më të ulët në lartësi. Kjo i
Slobodan Pralak
parapamje|Slobodan Praljak Sllobodan Pralak (Slobodan Praljak, 2 janar 1945 - 29 nëntor 2017) ishte një gjeneral kroat i Bosnjës që shërbeu në Ushtrinë Kroate dhe Këshillin Kroat të Mbrojtjes, një ushtri e Republikës Kroate të Herceg-Bosnjës, midis vitev 1992 dhe 1995. Praljak u shpall fajtor për kryerjen e shkeljeve të ligjeve të luftës, krime kundër për njerëzimit dhe shkelje të Konventave të Gjenevës gjatë Luftës Kroate-Boshnjake nga Tribunali Ndërkombëtar i Krimeve për ish Jugosllavinë (ICTY) në vitin 2017.
Hyrje
Praljak iu bashkua vullnetarisht Forcave të Armatosura Kroate të sapoformuara pas shpërthimit të Luftës Kroate për Pavarësi në vitin 1991. Para dhe pas luftës ai ishte inxhinier, drejtor televizioni dhe teatri, si dhe biznesmen. Praljak u padit nga Gjykata Ndërkombëtare dhe u dorëzua vullnetarisht në vitin 2004. Në vitin 2013, ai u dënua për krime lufte kundër popullatës boshnjake gjatë Luftës Kroate-Boshnjake së bashku me pesë zyrtarë të tjerë kroatë të Bosnjës, dhe u dënua me 20 vjet burg (minus kohën që ai kishte kaluar tashmë në paraburgim) Kur dëgjoi vendimin e Gjykatës ndaj fajit të mbështetur në nëntor të vitit 2017, Praljak deklaroi se ai e hedh poshtë vendimin e gjykatës dhe bëri vetëvrasje duke pirë helmin në sallën e gjyqit.
Incidenti në sallēn e gjykatës
Në rrethana të panjohura, duke pasur parasysh kontrollin rigoroz të sigurisë në ndërtesën e Tribunalit të Hagës, në ditën e vendimit Slobodan Praljak kishte siguruar helmin për vete në një shishe në sallën e gjyqit. Ai duke dëgjuar vendimin e dënimit tha:
Gjyqtarë, Slobodan Praljak nuk është kriminel lufte, dhe unë e refuzoj vendimin tuaj me përbuzje.
Pas deklaratës ai piu helmin nga shishja ndërsa gjyqtari ndërpreu pushimin e dënimit. Më pas i dënuari Praljak është nxjerrur nga salla e gjyqit dhe është transportuar me autoambulancë në spital, ku ka ndërruar jetë shumë shpejt.
Pas ngjarjes dramatike, gjykimi vazhdoi në sallën e gjyqit nr. 1, për të vërtetuar faktet e ngjarjes në ditën e dhënies së dënimit në sallën nr. 3 ku ndodhi incidenti.
Delphinoidea
Delphinoidea është grupi më i madh i balenave me dhëmbë me 66 gjini në 6 familje. Anëtari më i madh i gjallë i kësaj mbifamilje (superfamilje) është balena vrasëse, që peshon deri në 6 tonë, kurse më i vogli është delfini i Komersonit.
Taxonomy
Superfamilja Delphinoidea
Alemnniko-gjermanishtja e lartë
Alemannika e lartë është një dialekt i alemnnikës gjermane dhe shpesh konsiderohet të jetë pjesë e gjuhës gjermane, edhe pse ajo është vetëm pjesërisht e kuptueshme për folësit jo-alemannik.
Zona e gjuhës
Dialektet e larta alemannike fliten në Lihtenshtajn dhe në shumicën e Zvicrës gjermanofolëse (Plateau Zvicerane), me përjashtim të dialekteve më të larta të Allemannit në Alpet Zvicerane dhe dialektit të ulët alemannik (Gjermanishtja e Bazelit) në Veriperëndim.
Prandaj, Alemnika e Lartë nuk duhet të ngatërrohet me termin "gjermanisht zviceran", i cili i referohet të gjitha dialekteve alemannike të Zvicrës, në krahasim me variantin zviceran të standardeve gjermane, gjuha letrare e Zvicrës gjermanofolëse.
Në Gjermani, dialekte të larta alemannike fliten në Jug-Baden-Württemberg, gjegjësisht Markgräflerland dhe në zonën ngjitur në jug të Freiburg im Breisgau deri në pyllin e zi (Schönau). Thuhet gjithashtu në rajonin jugor Sundgau përtej Rinit të Epërm, që është pjesë e Alsas, Francë. Në Vorarlberg në Austrinë Perëndimore, një formë e lartë Alemannic është folur edhe rreth Rheintal.
Tipet E Kompjuterëve
Kompjuteri Mainframe
Mainframet janë kompjutera të mëdhenjë,të fuqishëm dhe të shtrenjtë në prapavi të shumicës së organizatave të mëdha (si kompanitë e sigurimeve). Fuqia e tyre mund t'u shpërndahet shumë njerëzve, duke iu qasur mainframe-it përmes PC-ve të tyre.
Kompjuteri personal (PC)
Termi PC (Personal Computer) për herë të parë është përdorur në vitin 1981,atëherë kur IBM ka shpikur kompjuterin e parë personal. Kompjuteri personal (PC) është mikrokompjuter që mund të përdoret nga një shfrytëzues dhe është i përshtatshëm për kryerjen e punëve të ndryshme, si programim, kalkulime, procesimin e fjalëve etj. Në ditët e hershme shumica e kompjuterëve personalë punojnë në sisteemin operativ të quajtur DOS (Disc Operating System). Tani shumica e kompjuterëve personalë punojnë në njërin prej versioneve të Microsoft Windows-it.
Macintosh
Apple Macintosh,i njohur shkurt si Mac hyn në familjen e kompjuterëve personalë (PC) dhe është prodhuar nga Steve Jobs, Apple Computers në vitin 1984. Ai shfrytëzon sisteme operative të ndryshme dhe versione speciale të programeve aplikative. Macintosh eshte shume i sigurte pasi ai ka pajtueshmeri te vogel me programet, qe do te thote se lejon nje numer te vogel programesh qe te shkarkohen ne te.
Kompjuteri i rrjetit
Rrjeti ju mundëson kyçjen e dy e më shumë kompjuterëve së bashku,me qëllim të shfrytëzimit të përbashkët të të dhënave si dhe burimeve të tjera si p.sh printerit,skanerit etj.
Laptopët dhe kompjuterët palmtop
Laptop,një kompjuter me madhësi aq të vogël sa të vendoset në prehër të përdoruesit. Është i njohur edhe si notebook kompjuter. Laptopi është një PC mobil që zakonisht peshon prej 1 deri në 3 kg. Kompjuterët që janë më të mëdhenj se PDA-të (Personal Digital Assistant-pajisje që mbahet në dorë dhe shërben për organizimin e shënimeve personale) dhe më të vegjël se notebook-at quhen Palmtop.
Yunclillos
Yunclillos është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Yunclillos, të provincës Toledo, në Castile-La Mancha. Yunclillos ka 706 banorë (2006), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 31 km2.
José Ortigoza
José Ortigoza (lindur më 1 Prill 1987) është një futbollist paraguaji.
Kombëtarja
Për reprezentacionin paraguaji ka luajtur 5 ndeshje.
Jared Fogle
Jared Scott Fogle lindi më 1977. Është një aktor amerikan.
Dialekti Alsasian
Dialekti Alsasian (ose alsatian, alemnniko-gjermanisht: Elsässerditsch (alsatian German), frëngjisht: Alsacien, gjermanisht: Elsässisch ose Elsässerdeutsch) është një dialekt alamnniko-gjerman i ulë t që flitet në shumicën e Alsases, një rajon i kontestuar më parë në Francën Lindore që ka kaluar në mes të kontrollit francez dhe gjerman pesë herë që nga viti 1681. Një dialekt i gjermanisë alsase është folur në Shtetet e Bashkuara nga të ashtuquajturat Amish zvicerane, paraardhësit e të cilëve emigruan atje në mes të shekullit të 19-të. Përafërsisht 7,000 folës janë të vendosur kryesisht në Allen County, Indiana, me "vendbanimet e vajzave" gjetiu.
Familja e gjuhës
parapamje|djathtas Dialekti Alsasit është i lidhur ngushtë me dialektet e tjera alemannike të afërta, si gjermanishtja zvicrane, svbishtja, dhe Markgräflerisch si dhe Kaiserstühlerisch. Shpesh është i ngatruar me Lorraine Franconian, një dialekt më franko-francez që flitet në cepin veriperëndimor të Alsasit dhe në Lorraine fqinjë. Ashtu si dialektet dhe gjuhët e tjera, alsasit është ndikuar edhe nga burime të jashtme. Fjalët e origjinës jidish mund të gjenden në alsazinë, dhe alsasit modern bisedues përfshin përshtatjen e fjalëve franceze dhe fjalëve angleze, veçanërisht në lidhje me teknologjitë e reja.
Shumë folës të Alsasit mund, nëse është e nevojshme, të shkruajnë në gjuhën gjermane të arsyeshme. Për shumicën kjo do të ishte e rrallë dhe e mbyllur për ata që kanë mësuar gjermanisht në shkollë ose nëpërmjet punës. Ashtu si me dialektet e tjera, faktorë të ndryshëm përcaktojnë se kur, ku dhe me të cilët mund të bisedohet në alsazinë. Disa folës dialektesh nuk janë të gatshëm të flasin gjermanisht, ndonjëherë, për disa të huaj dhe preferojnë të përdorin frëngjishten. Në të kundërt, shumë njerëz që jetojnë pranë kufirit me Baselin, Zvicër, do të flasin dialektin e tyre me një person zviceran nga ajo zonë, pasi ato janë të kuptueshme reciprokisht për pjesën më të madhe; zakone të ngjashme mund të zbatohen për biseda me njerëz të Markgräflerlandit të afërt gjerman. Disa emra të rrugëve në Alsasa mund të përdorin drejtshkrimin e alsasit (ata ishin shfaqur më parë vetëm në frëngjisht, por tani janë dygjuhësore në disa vende, veçanërisht Strasburg dhe Mulhouse).
Përdorimi
parapamje|majtas Sipas një studimi të Dernières Nouvelles d'Alsace në vitin 2001, 61 për qind e banorëve të Alsasit e konsiderojnë veten si folës alsace. Nga ana tjetër, pothuajse një e katërta e të rinjve në Alsas ende përdorin gjuhën e tyre rajonale dhe vetëm pesë përqind e nxënësve të shkollave fillore fillestare kanë njohuri të dialektit alsasit. parapamje|djathtas
Dialekti lokal përdoret kryesisht në zonat rurale në veri dhe veriperëndim, midis fshatarëve, ose në profesione ku njerëzit vijnë në kontakt. Nga mesi i shekullit të 20-të, nëntëdhjetë për qind e popullsisë mund të kuptonte Elzasian dhe / ose Hoogduits.
Emrat e rrugëve në Alsas shpesh janë dygjuhësore në frëngjisht dhe alsazinë; Ndonjëherë emrat e vjetër të rrugës gjermane përdoren pranë francezëve të rinj. Sot, emrat e vendeve gjenden në duits alsasit pranë emrit zyrtar francez, si në rastin e Steinbourg ("Steiweri" në alsasit).
Meqë dygjuhësia konsiderohet nga qeveria e Alsasë si një përfitim ekonomik, arsimi dygjuhësor po bëhet gjithnjë e më i interesuar.
Autorë
Shkrimtarët më të famshëm në alsatinë janë René Schickele, Jean Egen, Auguste Wackenheim dhe André Weckmann. Ata botojnë veprat e tyre në frëngjisht, gjermanisht të lartë dhe alsatinë. Weckmann përshkruan në poezitë e tij tragjedinë e identitetit alsasian dhe dialektin.
Raillimont
Raillimont është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Raillimont ka një popullsi prej 78 banorë dhe sipërfaqe 4.9 km², me një dendësi prej 16 banor/km².
Yuncos
Yuncos është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Yuncos, të provincës Toledo, në Castile-La Mancha. Yuncos ka 6,603 banorë (2006), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 15 km2.
Mark Webber
Mark Alan Webber (lindur më 27 gusht 1976) është një ish pilot garash australian, i cili së fundmi konkuroi në FIA World Endurance Championship me Porsche, me të cilin fitoi edhe kampionatin në vitin 2015. Webber fitoi nëntë Çmime të mëdha në Formula Një dhe u rendit i treti në kampionat në sezonet 2010, 2011 dhe 2013, të gjitha këto duke garuar me Red Bull Racing.
Pasi arriti pak sukses në Formula Ford dhe Formula Holden në Australi, Webber kaloi në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 1995 për të vazhduar karrierën e tij të garimit. Ai më pas filloi një partneritet me pilotin tjetër australian Paul Stoddart, në atë kohë pronari i ekipit European Racing në Formula 3000, që shërbeu si ndihmesë që të dy të kalonin në Formula Një ku Stoddart bleu ekipin Minardi. Ai mposhti dy herë kampionin e botës në të ardhmen Fernando Alonso, në të kohë 19 vjeç, në sezonin 2000 të International Formula 3000.
Webber debutoi në Formula Një në vitin 2002, duke shënuar pikët e para të Minardit në tre vite në garën e shtëpisë së tij dhe të Stoddart. Pas sezonit të parë, ai kaloi te Jaguar si pilot kryesor. Gjatë dy viteve me një makinë realisht jo konkuruese, Webber arriti të merrte rezultate të mira në kualifikuese duke u nisur në disa raste nga vendet e para si dhe mposhti rregullisht shokët e tij të skuadrës. Fitorja e tij e parë në Formula Një erdhi me Red Bullin në Çmimin e madh të Gjermanisë 2009, e cila u pasua nga tre vende të dyta në Çmimet e mëdha të Kinë, Turqi dhe Britani. Në fund të sezonit, Webber kishte koleksionuar tetë podiume, përfshirë edhe fitoren në Çmimin e madh të Brazilit. Nëntë podiumet e arritura në sezonin 2009 krahasohen me dy të arritura në shtatë vitet e para në Formula Një. Ai regjistroi edhe dhjetë podiume në sezonin 2010, përfshirë edhe fitoret në Spanjë, Monako, Britani dhe Hungari. Webber përfundoi i treti në renditjen e pilotëve, edhe pse kishte kryesuar gjatë shumicës së sezonit, duke humbur titullin vetëm në garën e fundit ndaj shokut të skuadrës Sebastian Vettel. Webber gjithashtu fitoi Çmimin e madh të Brazilit 2011 dhe në kampionat përfundoi sërisht i treti, mbrapa ndjekësit Jenson Button dhe fituesit Vettel. Webber sërisht ishte shok skuadre me gjermanin në vitin 2012, duke e mposhur në garat e para të sezonit. Ai u duk konkurent për titullin kampion por nuk fitoi gara në pjesën e dytë të sezonit. Fitoret e tij të vetme në atë sezon ishin në Çmimet e mëdha të Monakos dhe Britanisë; kjo e fundit ishte gara e tij e fundit e fituar në Formula Një. Ai e përfundoi sezonin 2012 në vendin e gjashtë me 179 pikë, kurse në sezonin 2013, i fundit për të, në vendin e tretë me 199 pikë.
Më 27 qershor 2013, Webber deklaroi se do të tërhiqej nga Formula Një. Ai garoi për Porsche në vitin 2014, në një marrëveshje afatgjatë, duke konkuruar në FIA World Endurance Championship. Ai është një nga jashtë pilotët e Porsche 919 Hybrid, dhe në nëntor 2015, ai u bë kampion i World Endurance me makinën me nr. 17, sëbashku me Timo Bernhard dhe Brendon Hartley. Treshja fitoi garën e parë të sezonit 2016. Pas pensionimit nga Formula Një, Webber u bashkua ekipit të BBC F1 si gazetar dhe analist në raste në vitet 2014–15 dhe më pas kaloi te ekipi Channel 4 F1 si analist me kohë të plotë për sezonin 2016.
Shadërvani i Prishtinës
Shadërvani i vjetër është një monument i trashëgimisë kulturore në Prishtinë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër 02 - 278/67.
Vështrim
Shatërvani i qytetit gjendet në kompleksin e Prishtinës së vjetër, në pjesën qendrore të qytetit në fillim të rr. “Nazim Gafuri” dhe asaj “Zenel Salihi” në oborrin e Xhamisë së Çarshisë, përkatësisht në anën perëndimore të objektit të Muzeut të Kosovës. Ky shatërvan i dekoruar nga mermeri paraqet objektin e vetëm publik të llojit të këtillë në Prishtinë i cili ka mbijetuar deri më sot. Në bazë të llojit të ndërtimit dhe dekorimit prej mermeri, mund të thuhet se shatërvani është ndërtuar në fund të shek. XVII deri në fillim të shek. XVIII. Zakonet (larjet rituale) kanë kushtëzuar që arkitektura islamike të vendosë shatërvanë në qendër të hapësirave kompozicionale, siç është rasti edhe me shatërvanin e qytetit. Në të kaluarën dhjetëra shatërvanë të ngjashëm publikë kanë qenë të shpërndarë nëpër qytet. Për besimtarët myslimanë ka shërbyer për "abdes" - pastrim para ritualit të namazit, kurse një pjesë e qytetarëve të Prishtinës e kanë përdorur këtë ujë të shatërvanit për ujë të pijshëm. Uji në këtë shatërvan para një dekade e më shumë ka ardhur nga burimet e Gërmisë me gypa nëntokësorë. Shatërvani sot furnizohet me ujë të ujësjellësit të qytetit të Prishtinës. Uji rrjedh nga shatërvani në pllakë të betonit e cila është e rrethuar me 6 pllaka të mermerit me lartësi 77cm dhe gjerësi 80cm. Pllakat janë të dekoruara me rozeta dhe dekore tjera. Shatërvani ka ruajtur vetëm një pjesë të autenticitetit të tij. Në secilën pllakë të mermerit vërehen vrima në mes, të cilat tregojnë se në të kaluarën shatërvani ka pasur zhvillim më të gjerë, mirëpo ngritja e nivelit të rrugës ka mbuluar të dhënat tjera.
Blerim Reka
Blerim Reka (i lindur më 22 Maj 1960) në Shkup, është akademik shqiptar nga Maqedonia e Veriut. Blerim Reka kandidoi si kandidat i pavarur në zgjedhjet presidenciale të Maqedonisë së Veriut në vitin 2019. Më 3 Shkurt 2020 është emëruar si Ministër i Integrimeve Evropiane të Kosovës nga Albin Kurti.
Biografia
Blerim Reka u lind më 22 Maj të vitit 1960 në Shkup, është i biri i Hamza Rekës me prejardhje nga Tetova dhe i Nazmije Kastrati–Rekës nga Karaçeva, Kosovë.
Në vitin 1982 Blerim Reka u diplomua nga Universiteti i Prishtinës në lëndën e drejtësisë, më vonë e kreu titullin Master (shkencat e drejtësisë) po aty në vitin 1994. Me një shkrim mbi sistemin e drejtësisë së UNMIK-ut në Kosovë u promovua për titullin Doktor (e drejta ndërkombëtare) në Prishtinë dhe në Universitetin e Grazit në Austri në vitin 2002.
Më pas ai punoi në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë deri në vitin 2006, kur kaloi për në ambasadën e Republikës së Maqedonisë në Bashkimin Evropian në Bruksel për të punuar si shefi i misionit, gjegjësisht si ambasador. Gjithashtu ka mbajtur pozita këshillore diplomatike dhe ligjore si Këshilltari i Presidentit të Republikës së Kosovës për Integrimin në BE. Reka ishte Këshilli Juridik i Qeverisë së Republikës së Maqedonisë dhe anëtar i Ekipit të Ekspertëve për Strategjinë Kombëtare dhe Integrimin në BE. Reka ka qenë profesor i së Drejtës Ndërkombëtare, Marrëdhënieve Ndërkombëtare dhe të Drejtës së BE-së në Universitetin e Evropës Juglindore që nga viti 2002. Blerim Reka mban një doktoraturë në të Drejtën Ndërkombëtare Publike dhe Ligjin Civil dhe Ekonomik. Reka është autor i 18 librave.
Gjermanishtja e Bazelit
Gjermanishtja e Bazelit ose Baseldytsch (gjithashtu Baseldütsch, Baslerdüütsch, Baseldeutsch) është dialekti i qytetit të Bazelit, Zvicër. Në mesin e dialekteve gjermane zvicerane, është e vetmja alemannike e ulët.
Blerim Reka
Biografia
Që nga 5 marsi 2019, Reka është një kandidat i pavarur i mbështetur nga opozita shqiptare në zgjedhjet presidenciale të 21 prillit në Maqedoninë e Veriut, ka mbledhur të gjitha nënshkrimet e nevojshme për të kandiduar, njoftoi të martën stafi zgjedhor i Dr.Reka. Sipas një komunikate të Aleancës për Shqiptarët dhe partisë BESA, kandidaturën e Rekës e kanë përkrahur mbi 11 mijë qytetarë.
Gjermanishtja e Bazelit
Plosivesi i aspiruar
Gjermanishtja e Bazelit karakterizohet nga aspirata / kʰ, tʰ, pʰ / të cilat mungojnë ose të paktën më pak të zakonshme në dialektet e tjera. Krahaso Basel German Khind (zakonisht i shkruar Kind), i deklaruar pak a shumë si Standard German Kind, me Chind me fillestar / x- /, që përdoret në të gjitha dialektet e tjera gjermane gjermane, me përjashtim të dialektit të Chur. Kështu, Basel gjerman nuk e përfundoi zhvendosjen e dytë zanore gjermane (zhvendosja e lartë e konsonantëve gjermanë). Në ditët e sotme, shumë folës shqiptojnë / x- / (ose [χ], për të qenë më të saktë) megjithatë. Megjithatë, ka ende fjalë që nuk shqiptohen kurrë me / x- /, për shembull kenne (kennen standarde gjermane, për të ditur) ose Keenig / König (Standard German Konig). Në mënyrë tipike, fjalët nga gjermanishtja standarde ose latinishtja shqiptohen me aspiratë / kʰ, pʰ, tʰ /, gjithashtu, që nuk është ose vetëm në një masë më të vogël të bërë në dialektet e tjera.
Juan Carlos Villamayor
Juan Carlos Villamayor (lindur më 5 Mars 1969) është një ish-futbollist paraguaji.
Kombëtarja
Për reprezentacionin paraguaji ka luajtur 18 ndeshje.
Gjermanishtja e Bazelit
Plosivesi i aspiruar
Shembuj: phee ose pee (emri i letrës), phalte ose bhalte (për të mbajtur), Phaargg ose Pargg (park); Thee ose Tee (çaji dhe emri i letrës), tholl ose numri (i madh, bymehet); kha (a) / kaa, għa '(emri i letrës, kishte), Khaschte' / Kaschte (dollap), kheje ose gheie (të bien, hedhin).
Afrikatet
Shembuj: Pfanne (pan), Zaan (dhëmb), dütsch (gjermanisht), Tschooli (personi budalla, fjala tradicionale), Tschooppe (xhaketë, fjala tradicionale), tschegge (për të kuptuar, nga anglishtja për të kontrolluar).
Blerim Reka
Biografia
Blerim Reka ishte kandidat për zgjedhjet presidenciale në vitin 2019 dhe u rendit në vendin e tretë. Më 3 shkurt 2020, Reka u emërua Ministër i Integrimeve Evropiane të Kosovës në qeverinë e Albin Kurtit.
Gjermanishtja e Bazelit
Prononcimi i / r / fenomë
Një shqiptim i gjuhës franceze i / r / as [ʁ] përdoret gjithashtu në Gjermanishten e bazelit, edhe pse shumë folës të rinj, veçanërisht ato me prindër të huaj, përdorin gjithashtu një përgjim që është më i zakonshëm në dialektet e tjera zvicerane gjermane. Tradicionalisht, / r / është pashprehur [χ], dhe nganjëherë mund të përshkruhet si një lenis / x /. Pronësia e shqiptimit duket se rrjedh nga frëngjisht (fillimisht parizian), dhe ndoshta u ri-interpretua si një lenis / x / sipas fonologjisë gjermane të Bazelit. Jo çuditërisht, ndikimi i Francës ishte për një kohë të gjatë dominues në Basel, me familje të mirëfillta që flisnin frëngjisht edhe në shtëpi. Të paktën në grupe, dallimi ndërmjet / x / dhe / r / neutralizohet, ashtu si dallimi midis konsonantëve lenis dhe fortis në grupime.
Bashkëtinglloret e deformizuara
Gjithsesi, plisives e Lenisit janë të gjitha pa zë; ndërkohë që plisives fortis janë të gjatë ose geminated. Ata janë (si konsonantët e tjerë lenis ose të shkurtër) të paraprira gjithmonë nga zanoret e gjata, me përjashtim të mundshëm të zanoreve të padëshiruar. Sipas Pilch, gjatësia e zanoreve nuk është dalluese, megjithatë, gjatësia e zanoreve nuk është gjithmonë e parashikueshme: / roːttə / 'to guess' ka edhe një zanore të gjatë dhe një konsonant të gjatë / geminuar.
Shembuj: Dag / tɑːk / (ditë), umme / хмə / (rreth), ane / ɑːnə / (atje), loose ose lohse / loːsə / (dëgjoj), Gaas / kɑːs / gas. Duke folur në mënyrë fonematike, / p t k / gjithashtu mund të jetë (më tradicionalisht) transkriptuar / b d ɡ /, ose si e shëmtuar / b d ɡ /.
Lenis plosives
Shembuj: Dag / tɑːk / (ditë), umme / хмə / (rreth), ane / ɑːnə / (atje), loose ose lohse / loːsə / (dëgjoj), Gaas / kɑːs / gas. Duke folur në mënyrë fonematike, / p t k / gjithashtu mund të jetë (më tradicionalisht) transkriptuar / b d ɡ /, ose si e shëmtuar / b d ɡ /.
Konsonantët Fortis
Fortis apo konsonantët e gjatë në përgjithësi janë më të qëndrueshme se sa në dialektet e tjera - 'të notosh' është gjithmonë schwimme, ndërsa shqiptohet vetëm me një dialekt të shkurtër / m / në dialektet e tjera. Kjo është ndoshta sepse në fjalët e stresuara, zanoret e shkurtra shfaqen vetëm para bashkëshortëve të dyfishtë ose geminuar / të gjatë. Prandaj, një fjalë si / ʃvʏmə / nuk është e mundur në Basel German. Ashtu si në dialektet e tjera, dallimi në mes fortis dhe lenis është në gjatësi. Pilch (180) megjithatë interpreton / tt / si alveolar, jo shumë kohë. Konsonantët Fortis gjithashtu mund të transkriptohen / bb dd ɡg /, pasi që lenis / p t k / shpesh transkriptohen si / b d ɡ /. Megjithatë, zëri është gjithmonë i munguar.
Shembuj: schwimme (për të notuar), fagge (për të paketuar), drugge (për të shtrydh), rootte (për të guess - shënoni gjatë / oː / followed by fortis / tt /)
Rrethim i zanoreve
Rrethimi është gjithashtu tipik, por tani është braktisur nga shumë folës. Zgjatimi i zanoreve gjithashtu është gjetur, duke e lidhur atë më ngushtë me gjermanishten standarde se të gjitha dialektet e tjera zvicerane gjermane.
Shembuj: griezi (ditë e mirë, grüezi në dialektet e tjera, akoma më të zakonshme), Ferri (ferri, tani rrumbullakuar formë më e zakonshme), greescht (më i madhi, më i madhi, tani grööscht më i zakonshëm).
Zgjatimi dhe shkurtimi i zanoreve
Zgjatimi gjithmonë ndodh përpara sundimtarëve lenis (të shkurtër), për shembull me fjalë si Daag (ditë), të lirshme (dëgjojnë), miir (ne). Shkurtimi, në anën tjetër, ndodh gjithmonë para konsonantëve të gjatë ose fortes, për shembull në Baseldytsch, emrin e dialektit: ndërsa dialektet e tjera kanë kohë të gjatë / yː / në Baseldütsch ose ndonjë fjalë tjetër me -dütsch (gjermanisht) në të, Basel Gjermanishtja gjithmonë ka të shkurtër / i / ose / y /. / a: / dhe / o: / (si dhe / ø: /), megjithatë, zakonisht nuk janë shkurtuar, ndoshta për shkak të kalimit nga më herët / a: / to / o: /. Një arsye tjetër mund të jetë fakti se këto janë zanoret e vetme që ekzistojnë si të tilla vetëm si zanore të gjata, dmth. Kur ju mund të shkurtoni [i:] në [i], kurrë nuk është e mundur të shkurtoni [e:] në [e] * [e] si i tillë nuk ekziston në Basel gjermanisht. Megjithatë, disa folës përdorin zanoret e hapura të hapura në një numër fjalësh, p.sh. / hɔkkə / në vend të / ho: kkə / ('hook'). Ata folës të cilët e përdorin këtë shqiptim, nuk kanë një palë minimale, që / hɔkkə / gjithashtu përkthehet si 'kurdisje'. Megjithatë, ky shkurtim i / o: / / ø: / / a: / / æ: / nuk është i përgjithshëm. Vini re megjithatë se / a: / ekziston kryesisht në fjalë me origjinë të huaj si / sa'la: tt /.
Velarizimi i MHG / a:
Gjermanishtja e Mesme e Lartë / aː / ishte velarised dhe shfaqet si / oː /. Për shembull, Strooss / ʃtroːss / 'street'.
Zanoret para / r /
Zanoret / a / dhe / aː / tradicionalisht janë përpara, por të dallueshme nga / æ / dhe / æː /. Në ditët e sotme, një shqiptim i kthyeshëm / ɑ / and / ɑː / është më i zakonshëm. Shembuj: Sagg (qese), Baasel (Basel).
Diftongjet
Pronësia moderne ka / aj /, / aːj /, / ej / [ɛj], / aw /, / aːw /, / iə /, / uə / dhe / ëj /; shqiptimi tradicional mungon / ëj / i cili është pjesërisht / aj /, pjesërisht / ej /. Në shqiptim modern / aj /, / aːj /, / aw /, / aːw / janë [æj], [æːj] [æw], [æːw], ndërsa shqiptimi tradicional ka [aj], [aw] etj Suter (1992 : 11) paraqet vetëm një diphthong / au /, shqiptuar [æːw]. Në exclamations dhe disa fjalë të tjera, [uj ɔw] gjithashtu ekzistojnë.
Shembujt: eläi (vetëm), draaie (për t'u kthyer), drei (tre), baue (për të ndërtuar), blaau (blu), vier (katër), zue (mbyll), nöi (i ri); nei (tradicionale).
Sociolinguistika
Ndryshe nga dialektet e tjera, Basel German përmban një ndjesi mjaft të fortë midis formës tradicionale - Baseldytsch, e përdorur veçanërisht për karnavalin e Bazelit (Basler Fasnacht) - dhe gjuha normale e folur. Disa folës preferojnë të përdorin shumëllojshmërinë më tradicionale në formë të shkruar. Shumëllojshmëria tradicionale zakonisht lidhet me klasat e sipërme dhe me Fasnacht. Ashtu si dialektet e tjera gjermane gjermane, Baseli gjerman ka (të paktën në Basel) më prestigjin se standardi gjerman, dhe tani përdoret edhe në kisha.
Drejtshkrimi
Ka shumë konfuzion sidomos kur është fjala për përdorimin e grapheme 'y', e cila shpesh përdoret për tinguj të rrumbullakosura, pra / ʏ / ose / y /, ndërsa përdoret ekskluzivisht për / i / tradicionalisht. Në mënyrë tipike, ndalesat e vajzave janë shkruar 'b', 'd', 'g', ndalesa për forcë janë shkruar 'p', 'pp', ndonjëherë 'bb' (öpper, öbber, ebber 'dikush'); 'T', 'tt', ndonjëherë 'dd' (Middi 'mes'); 'gg', rrallë dhe kryesisht në fjalët e kredisë 'k', 'ck' etj. Ky përdorim i 'gg' për fortis, konsonant i papërpunuar përdoret edhe në varietete të tjera të gjermanëve zviceranë, por nganjëherë braktisur në favor të spellings më ngushtë që i përngjan spellings standard gjerman. Shembuj: drogë (për të shtyrë), Läggerli (cookie tipike e ëmbël, por edhe Läckerli), Sagg (qese, por ndonjëherë edhe Sack), Gugge (qese, fjala tradicionale). Fortis / xx / është shkruar gjithmonë si lenis / x /, pra <ch>. E njëjta gjë vlen edhe për / ʃʃ /.
Natyrisht, sidomos përdorimi tipik i 'y' dhe 'gg' çon në konfuzion, madje edhe në mesin e folësve amtare, pasi që dialekti nuk mësohet në shkolla. Aspiratet shkruhen normalisht si në standardin gjerman, pra me 'p', 't', 'k'. Megjithatë, fjalët ku aspiratat rrjedhin nga një konsonant i laksit plus / h / zakonisht shkruhen si lenis plus <h>, p.sh. bhalte 'për të mbajtur', gheie 'të bjerë'.
Terminologjia
Baseldytsch pasqyron shqiptimin tradicional me / i /, Baseldütsch pasqyron shqiptimin modern me / y /, ndërsa Baseldeutsch është forma standarde gjermane. Baslerdüütsch përdoret në dialektet e tjera.
Hosteli
Aktualisht konsiderohet se janë afërsisht rreth 10,000 hostele në gjithë Evropën dhe afro 300 hostele në Shtetet e Bashkuara. Vizitorët tipik të tyre zakonisht janë me një moshë mesatare midis 16 dhe 34 vjeç.