cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zymer Neziri
Vepra të botuara
Pastaj: libri i Destan Bajraktarit «Këngë vajzash» (2000), redaktor; libri i Edibe Se¬li¬m-it-Osmanit «Lirika popullore në trevat e Tetovës dhe të Gos¬ti¬va¬rit» (2007), redaktor; për¬m¬b¬le¬dh¬ja e kumtesave «Kelmendi në shekuj» (2013), kryere¬da¬ktor dhe përgatitës për shtyp; përmbledhja e kumtesave «Plava e Gucia në shekuj» (2016), bashkëkryeredaktor dhe përgatitës për shtyp; përmbledhja e kumtesave «Visare të trashëgimisë shpir¬tërore të Pejës me rrethinë»,I, (2017), krye¬re¬dak¬tor dhe përgatitës për shtyp; libri i Bedri Halimit (përg.) «Opoja - Aspekti folklorik» (2017), redaktor; përmbledhja e kumtesave «De¬m-onstratat e vitit 1968, I,» (2018); re¬dak¬tor dhe bashkëpërgatitës për shtyp; përmb¬le¬dhja e kumtesave «De¬m¬on¬stratat e vitit 1968, II,» (2018), redaktor dhe bashkë¬për¬gatitës për shtyp; libri për 40-jetorin e SHKA Rapsha (2018), kryeredaktor dhe për¬ga¬titës për shtyp; përmbledhja e kumtesave «Fo¬lk¬lo¬ri në krahinën e Llapushës» (2019), redaktor dhe përgatitës për shtyp.
Projekte ndërkombëtare
Është bashkërealizues i projektit ndërkombëtar në Harvard (2003-2007) për përgatitjen e këngëve epike shqipe, të mbledhura nga profesori i Harvardit Allbert Llord (Albert Lord). Në ekipin realizues të projektit janë edhe profesorët David Elmer (Universiteti i Harvardit), Nicola Scaldaferri (Universiteti i Milanos) dhe John Kosti (Universiteti i Teksasit në Austin). Ka marrë pjesë me kumtesa, kryesisht nga fusha e studimit të epikës sonë gojore, në shumë tubime shkencore kombëtare dhe ndërkombëtare, brenda e jashtë vendit: Kosovë, Shqipëri, Maqedoni, Mal i Zi, Poloni (3), Bosnjë e Hercegovinë-SHBA, SHBA, Hungari-Austri, Kinë.
Projekte të organizimit të konferencave dhe simpoziumeve shkencore ndërkombëtare
Në periudhën 2008-2019 ka qenë përgjegjës ose bashkëpërgjegjës i organizimit të konferencave shkencore ndërkombëtare në Prishtinë:
më 2008: Demonstratat e vitit 1968, konferencë shkencore ndërkombëtare, IAP - IH - SHBP, bashkëpërgjegjës;
më 2010: Eposi i Kreshnikëve, konferencë shkencore ndërkombëtare IAP - QSA, përgjegjës;
më 2014: Eposi i Kreshnikëve, konferenca II shkencore ndërkombëtare, IAP - QSA, përgjegjës;
më 2015: Skënderbeu dhe Huniadi, Beteja II e Kosovës, 1448, konferencë shkencore ndërkombë¬ta¬re, IH - QSA, Prishtinë, bashkëpërgjegjës;
më 2017: 70-vjetori i AFA Rugova, tryezë shkencore, QRTK, Pejë, përgjegjës;
më 2018: Skënderbeu dhe Huniadi, Beteja II e Kosovës, 1448, projekt për konferencën shkencore ndërkombëtare, IH-ASA-ITK, Prishtinë, bashkëpërgjegjës.
Lista e filmave të Shqipërisë
Kjo është Lista e filmave të Shqipërisë.
Zymer Neziri
Projekte të organizimit të konferencave dhe simpoziumeve shkencore ndërkombëtare
Në periudhën 1997 - 2019 ka qenë përgjegjës ose bashkëpërgjegjës edhe i organizimit të simpoziumeve e sesioneve shkencore.
Lista e filmave të Shqipërisë
G
Guximtarët
Zymer Neziri
Projekte të organizimit të konferencave dhe simpoziumeve shkencore ndërkombëtare
Më 1997: Gustav Majeri, simpozium shkencor, IAP, Prishtinë, përgjegjës;
Lista e filmave të Shqipërisë
M
mysafiri 1984
O
== Pylli i lirise film 1978
Zymer Neziri
Projekte të organizimit të konferencave dhe simpoziumeve shkencore ndërkombëtare
2010: Anton Çetta, sesion shkencor, IAP, Prishtinë, bashkëpërgjegjës;
më 2012: Kelmendi në shekuj, simpozium shkencor, Prishtinë-Shkodër, përgjegjës;
më 2017: 70-vjetori i AFA Rugova, tryezë shkencore, Pejë, përgjegjës;
më 2018:Lahutarët e Sanxhaut, simpozium shkencor, shoqata Kosova për Sanxhakun, Prishtinë, bashkëpërgjegjës;
më 2018: Folklori në krahinën e Llapushës, Komuna e Malishevës, Malishevë, simpozium shkencor, përgjegjës; më 2018: 550-vjetori i vdekjes së Skënderbeut, simpozium shkencor, LAPSH Naim Frashëri, Vindish, Cyrih, bashkëpërgjegjës;
më 2018: 550-vjetori i vdekjes së Skënderbeut, simpozium shkencor, shoqata Ilirida, Pilsing, Mynih, ba-shkëpërgjegjës;
më 2018: 50-vjetori i Demonstratave të vitit 1968, IAP-IH-SHBP, Pri¬sh¬tinë, simpozium shkencor, përgjegjës;
më 2019: Rugova më 1919; simpozium shkencor, Klubi i Intelek. të Rugovës dhe univ.Haxhi Zeka, Pejë, përgjegjës;
më 2019: Folklori në Drenicë, Komuna e Skënderajt, Skënderaj, simpozium shkencor, përgjegjës;
Profesor i ftuar në universitete të Evropës
Më 2004 ka qenë profesor mysafir në tri universitete të Polonisë (Varshavë, Torunj, Poznanj) dhe në Itali, në Universitetin e Kozencës, ku ka mbajtur ligjërata nga fusha e epikës gojore. Nga kjo fushë, më 2005, ka mbajtur një ligjëratë në Paris, në Qendrën Saint Denis, si dhe, më 2008, ka mbajtur një ligjëratë edhe në Vjenë, në Qendrën Lalish, po dhe në Universitetin e Vjenës. Më 2011 ka qenë përsëri profesor mysafir në Universitetin e Turunjit, Poloni. Më 2007 ka ligjëruar në Universitetin e Durrësit; më 2012 në Universitetin ‘’Vitrina,‘’ Tiranë; më 2013, në Universitetin e Tiranës, si dhe më 2014, në Universitetin i Shkodrës ‘Luigj Gurakuqi’’dhe më 2015, në Universitetin e Gjirokastrës ''Eqrem Çabej.’’
Anëtar i shoqatave ndërkombëtare
Është anëtar i Shoqatës Ndërkombëtare të Etnologjisë dhe të Folklorit /Societé Internationale d'Ethnologie et de Folklore/SIEF. Po ashtu është anëtar i Shoqatës Ndërkombëtare të Studimeve Epike/ The International Association of Epic Studies/ dhe pjesëmarrës në themelimin e saj, në Pekin, më 18 nëntor 2012, dhe anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës.
Çmime dhe mirënjohje
Është nderuar me mirënjohje (2008)në 40-vjetorin e Demonstratave të vitit 1968. Është fitues i çmimit «Pjetër Bogdani» (2009), të Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, për veprën «Studime për folklorin», II. Më 2012 është fitues i Medaljes së Artë, për punë kërkimore-shkencore, nga Instituti Biografik Amerikan, Karolina e Veriut, SHBA.
Las Pedroñeras
Las Pedroñeras është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun La Mancha, të provincës Cuenca, në Castile-La Mancha. Las Pedroñeras ka 7180 banorë (2012), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 225 km2.
Lidhje të jashtme
Las Pedroñeras
Zëra studentorë
Zëra studentorë është revistë, botim i studentëve të Universitetit Marin Barleti.
Kantoni Langres
Kantoni Langres (frëngjisht: Canton de Langres) është një kanton në departamentin Haute-Marne, rajonin Champagne-Ardenne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Langres. Ka sipërfaqe 267.14km2 dhe popullsi 14481 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Langres aktualisht përbëhet nga 22 komuna.
Vitet 480
Mbi vitet 480.
Biçakaj i Vogël
Biçakaji i Vogël është një fshat në komunën Allkaj në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Zhapokikë (Tepelenë)
Zhapokika është një fshat në komunën Luftinjë në rrethin e Tepelenës të Shqipërisë.
István Tóth
István-Elod Tóth (4 nëntor 1952, Budapest, Hungari - 28 qershor 2022, Debrecen, Hungari) është një ish-kampionat olimpik hungarez.
István Tóth Kam luajtur kampionatin olimpik që nga vitet '69 ose '70.
István Tóth u martua me Lotti në 1980.
István Tóth vdiq më 28 qershor 2022 në Debrecen.
Kantoni Vihiers
Kantoni Vihiers (frëngjisht: Canton de Vihiers) është një kanton në departamentin Maine-et-Loire, rajonin Pays de la Loire në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Vihiers. Ka sipërfaqe 374.95km2 dhe popullsi 15159 banorë.
Kantoni Issy-les-Moulineaux-Ouest
Kantoni Issy-les-Moulineaux-Ouest (frëngjisht: Canton d'Issy-les-Moulineaux-Ouest) është një kanton në departamentin Hauts-de-Seine, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Issy-les-Moulineaux. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 46330 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Issy-les-Moulineaux-Ouest aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Doni
Papa Doni ( l., Roma - v. 11 prill 678, ) ishte papa i 78 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më dhe deri më 11 prill 678. Paraardhës i tij ishte papa Adeotati II, ndërsa pasardhësi papa Agatoni.
Patëllxhani
Patellxhani ose patëllixhani është një bime e familjes Salanaceae dhe e gjinisë Solanum. Prodhon një frutë me të njëjtin emër të përdorur si një perime në gatim. Është shumë e lidhur me domaten dhe pataten dhe kultivohet në Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka dhe Indi. Është një bime delikate dhe kultivohet çdo vit. Ajo rritet nga 40 në 150 cm lartësi dhe me një trashësi të madhe që arrin nga 10 deri në 20 cm në gjatësi dhe nga 5 ne 10 cm në gjerësi. (Semi) një tip i egër mund të rritet me shumë deri në 225 cm dhe në një gjatësi prej 30 cm dhe 15 cm në gjerësi. Trungu është zakonisht i rrumbullaket. Lulet janë të bardha me lejla. Fruti është me tul dhe ka një diametër rreth 3 cm në frutat e egra dhe më i madh në frutat që kultivohen. Fruti është botanikisht i klasifikuar si një rrushk dhe ka një numër të madh farash të cilat janë të ngrënshme, por janë të hidhura sepse përmbajnë nikotine alklinesh dhe ngjajnë shumë me duhanin.
Emri bime veze (eng. eggplant) është përdorur në Sh.B.A., Australi, Zelande e Re dhe Kanada referuar faktit se frutat e disa kultivuesve të shekullit të XVIII ishin të verdhe ose të bardhe gjë që bën afrimin me të bardhen dhe të verdhen e vezës. Në Australi, banoret vendas besonin që se për një periudhë kohë nga patëllxhani do të prodhohej e verdha e vezës si një bime. Ndërsa emri patëllxhan (aubergine i përdorur në anglishten Britanike) është një adoptim nga frëngjishtja. Për shkak të afërsisë të bimës me familjen Solanaceae fruit kohe me përpara mendohej se ishte ekstremisht i rrezikshëm. Forma dialektore patrixhan ka gjithashtu etimologji të përzier latine dhe arabe. Një nga emrat italianë per patëllxhanin është petronziana.
Kultivimi
Në klimat tropikale dhe subtropikale patëllxhani mund të mbillet me mënyre direkte në kopsht.
Në vendet në tjetër lloj klime patëllxhani duhet rritet në vende ne të ngrohta dhe më pas mund të transportohet në kopsht pasi të jemi siguruar që ngrica ka kaluar.
Farat janë tipike dhe fillojnë te mbijnë tetë deri në dhjetë jave pas datës të kalimit të ngricës.
Hapësira midis dy bimëve duhet të jetë nga 45 ne 60 cm varet nga kultivuesi dhe 60 deri ne 90 cm midis dy rreshtave.
Gjithashtu dhe kjo varet nga tipi i pajisjeve që përdorin kultivuesit.
Lulet janë relativisht jo tërheqëse nga bletët dhe Frutat janë tipike të prera nga hardhitë vetëm mbi trungjet gjysëm të drunjta.
Frutat janë të kompletuar domethënë që përmbajnë organet femërore dhe mashkullore bashke dhe pllenimi mund të bëhet brenda të njëjtit frut.
63 p.e.s.
Mbi vitin 63 p.e.s..
Arthur Golden
Arthur Golden (lindi më 6 dhjetor 1956) është shkrimtar amerikan, i njohur për romanin e tij më të shitur Kujtimet e një Geisha (1997).
Biografia
Arthur Golden është djali i botuesit të gazetave Ruth Sulzberger Holmberg dhe Ben Hal Golden. Nëna e tij ishte jehude dhe babai i tij ishte jo-jehud. Përmes nënës së tij, ai është anëtar i familjes së Ochs-Sulzberger. Nëna e tij ishte vajza e botuesit të gazetës The New York Times Arthur Hays Sulzberger dhe mbesa e pronarit dhe botuesit të Times Adolph Ochs. Prindërit e tij u divorcuan kur ai ishte tetë vjeç. Babai i tij vdiq pesë vite pas kësaj. Ai u rrit në Lookout Mountain, Georgia dhe shkoi në shkollën fillore Lookout Mountain në Lookout Mountain, Tennessee. Ai shkoi në shkollën e mesme dhe atë të lartë në Shkollën Baylor në Chattanooga, duke diplomuar në vitin 1974. Ai pastaj shkoi në Universitetin e Havardit dhe morri gradë në historinë e artit, i specializuar në artin japonezë. Në vitin 1980, ai morri gradën Master në historinë japoneze Universitetin e Kolumbias, dhe gjithashtu mësoi gjuhën mandarine. Ai morri gradën Master në gjuhën angleze në Universitetin e Bostonit. Ai tani jeton në Brookline, Massachusetts.
Golden është i martuar me Trudi Legge, me të cilën ka dy fëmijë: një djalë, Hays Nathaniel Golden, dhe njeë vajzë, Tess Iphigene Golden.
Lifaj i Ri
Lifaji i Ri është një fshat në komunën Allkaj në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Alpinizmi
right|200px Alpinizmi është një sport ku qëllimi kryesor është ngjitja e maleve të lartësisë së madhe si p.sh. Alpet nga ku vjen dhe emri.
Alpinizmi në Kinë
Alpinizmi është jo vetëm në dobi të shëndetit, por edhe të temperamentit. Në Kinë shumë dashamirës të këtij sporti ngjiten për vizitë turistike në mal në fundjavëve ose gjatë pushimeve, së bashku me miq e kolegë. Krahas stërvitjes fizike dhe turizmit, kjo mënyrë mund të thellojë edhe miqësinë. 9 shtatori, sipas kalendarit bujqësor kinez, është Festa tradicionale e Nëntës Dyshe. Në kohët e lashta njerëzit ngjiteshin në majën e malit për të parë në largësi, prandaj kjo festë quhet edhe “festa e ngjitjes”.
Shiko dhe këtë
Sportistët më të dalluar shqiptar
Lidhje të jashtme
Klättring
Te besh alpinizem nuk eshte e lehte, duhet te mesoj nga mesuese dhe te praktikosh.per kete te duhen disa paisje.
Paisjet: Litar Ganxhe Zyze Kapele Uje Veshje sportive etj
31 Korrik
31 korriku është dita e 212-të e kalendarit gregorian (dita e 213-t në vitin e brishtë) - kështu që deri në fund të vitit kanë mbetur edhe 153 ditë.
Philibert de l'Orme
thumb|Portreti i Philibert de l'Orme Philibert de l'Orme (1514 – 8 janar 1570) ishte arkitekt dhe shkrimtar francez, dh një nga mjeshtërit të mëdhenj të arkitekturës franceze. Mbiemri i tij gjithashtu mund të shkruhet De l'Orme, de L'Orme, ose Delorme.
Karriera e hershme
De l'Orme lindi në vitin 1514 në Lyon. Babai i tij ishte Jean de l'Orme, një mjeshtër dhe sipërmarrës i cili punësoi treqind puntorë dhe ndërtuan ndërtesa prestigjioze për qytetin. Kur Philibert ishte nëntëmbëdhjetë vjeç, ai la Lyon për në Itali ku jetoi atje për tre vite, duke punuar projekte të ndërtesave për Papa Pali III.ref>Boudon (1999) pg. 204 Në Romë, ai u njoh me kardinalin Jean du Bellay, ambasador i mbretit francez Francis në Vatikan ku ai u bë mbrojtësi dhe klienti i tij. Ai u kthye në Paris rreth vitit 1540, ku shpejt filloi të merret me projektet mbretërore.
Arkitekt i mbretit francez (1548-1559)
Ai gjithashtu bëri një reputacion si shkrimtar dhe teoricist, dhe si një novator në teknikat e ndërtimit. Ai shpiku një sistem të ri për krijimin e kornizave thelbësore të drurit për ndërtimin e ndërtesave të gurëve, të quajtur "Charpente a petit bois, i cili ishte më i shpejtë dhe më pak i shtrenjtë se metodat e mëparshme dhe përdorte dru shumë më pak." Ai e tregoi para mbretit në vitin 1555, për të punuar në ndërtimin e shatave të reja mbretërore në Montceaux dhe La Muette.
Arkitekt i mbretit francez (1563-1570)
Pas vdekjes së Henry II, de L'Orme u shkarkua nga posti dhe u zëvendësua nga një arkitekt italian Francesco Primaticcio. Pas shkarkimit, ai u fokusua në shkrime dhe inspektoi punimet e Mikelangjelos. Në fillim të vitit 1565, ai shkroi vëllimin e parë për teorinë e arkitekturës, i cili ishte shkencore dhe filozofike.
De l'Orme u kthye në mbretëri pas emërimit të mbretit të ri Charles IX, ku u punësua në zgjerimin e Kalas së Saint Maur së bashku me Jean Bullant. Ai vdiq në Paris më 1570, ndërsa projektet e tij ishin duke u zhvilluar.
Agatoni
Papa Agatoni ( l. 575?, Palermo - v. 10 janar 681, Roma) ishte papa i 79 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më dhe deri më 10 janar 681. Paraardhës i tij ishte papa Doni, ndërsa pasardhësi papa Leoni II.
Neturei Karta
Neturei Karta ( aramaishtja hebraike babilonase : נָטוֹרֵי קַרְתָּא, romanized: nāṭōrēy qartāʾ, lit.  ' Gardianët e qytetit ' ) është një komunitet fetar i hebrenjve Haredi, i krijuar zyrtarisht në Jerusalem, më pas në Palestinë, në 1938, duke u ndarë nga Agudas Yisrael. Neturei Karta kundërshton zionizmin dhe bën thirrje për një "dekonstruktim paqësor" të shtetit të Izraelit, me besimin se hebrenjve u ndalohet të kenë shtetin e tyre deri në ardhjen e Mesisë hebraike dhe se shteti i Izraelit është një rebelim kundër Zotit. Teksa Neturei Karta e përshkruajnë veten si hebrenj të vërtetë tradicionalë, Lidhja Laike Hebraike Kundër Shpifjes me bazë në SHBA i ka cilësuar ata si "sektet më periferike të judaizmit".
Las Regueras
Las Regueras është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Oviedo, të provincës Asturias, në Asturias. Las Regueras ka 2049 banorë, dhe përfshinë një sipërfaqe prej 65.85 km2.
Lidhje të jashtme
Las Regueras
Gordon Tullock
200px|parapamje|Gordon Tullock Gordon Tullock (13 shkurt 1922 - 3 nëntor 2014) ka qenë një ekonomist i famshëm nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ka qenë profesor Ekonomie dhe Ligji në Universitetin George Mason në Virginia. Ai është i njohur për punën e vet mbi Teorinë e Public choice, aplikimin e mendimit ekonomik në çështjet politike - fushë në të cilën ai ka qenë një nga figurat kryesore.
Biografia
Gordon Tullock u lind në Rockford, Illinois.
Ai vdiq në 3 nëntor 2014 në moshën 92 vjeçare në Des Moines, Iowa, SHBA.
Edukimi
Ka marrë një J.D. (Juris Doctor) nga Universiteti i Chicagos në vitin 1947 dhe një Ph.D. honoris causa po nga i njëjti universitet në vitin 1994. Është nominuar Distinguished Fellow i American Economic Association (1989).
Karriera
Tullock gjatë karrierës së vetë akademike ka botuar mbi 150 artikuj shkencorë dhe është autor i mbi 23 librash, mes të cilëve spikasin: The Politics of Bureaucracy (1965), Private Wants, Public Means (1970), The Logic of the Law (1971), The Vote Motive (1976; 2006), Autocracy (1987), Rent Seeking (1993), The Economics of Non-Human Societies (1994), On Voting: A Public Choice Approach (1998).
Tullock ndër të tjera është i famshëm për librin The Calculus of Consent: Logical Foundations of Constitutional Democracy (1962), shkruar së bashku me ekonomistin fitues të Çmimit Nobel në Ekonomi James M. Buchanan - që konsiderohet një nga veprat klasike që themeluan shkollën e Zgjedhjeve Publike (Public choice).
Hipotezat e Tullockut, Ligjet e Tullockut dhe Paradokset e Tullockut kanë dhënë një kontribut të rëndësishëm në zhvillimin e Teorisë së Zgjedhjes Publike dhe kanë hapur horizonte të reja për shkencën ekonomike dhe Sociobiologjinë.
Në vitin 1996, Gordon Tullock u bë redaktori i parë i revistës Non-Market Decision Making, e specializuar në botimet ekonomike. Më vonë revista u riemërtua Public Choice
Në vitin 1996 u zgjodh në Hall of Fame (Sallën e famës) të American Political science Review.
Vitet 490
Mbi vitet 490.
Çukas i Ri
Çukasi i Ri është një fshat në komunën Allkaj në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1843
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Fotografia
Emri fotografi vjen nga greqishtja prej fjalës φως phos ("dritë"), dhe γραφις graphis ("penel") ose γραφη graphê, që së bashku krijojnë kuptimin "vizatim me dritë".
Ndryshe,fotografia eshte nje lloj stampimi.
Aparati Fotografik
Aparati fotografik është mjeti që formon një imazh duke e transferuar atë në një film fotografik ose në një kartë memorieje, por ka edhe metoda të tjera më pak të njohura. Për shembull fotokopja është një makineri që formon imazhe permanente por përdor transferimin e ngarkesave elektrike në vend të filmit fotografik prandaj dhe quhet elektrofotografi. Rrezegrafitë e publikuara nga Man Ray në 1922 janë imazhe të formuara nga hija e objekteve mbi letrën fotografike pa përdorimin e aparatit.
Fotografët kontrollojnë aparatin për të ekspozuar material me aftësinë për të regjistruar dritën (zakonisht filmi) në dritë. Pas proceseve të larjes e stampimit, prodhohet një imazh përmbajtja e të cilit zakonisht është e saktë, e ndritshme dhe e kompozuar bukur.
Këto kontrolle përfshijnë
Këto kontrolle janë shpesh të lidhura me njëri tjetrin, për shembull sasia e dritës që hyn ne aparat llogaritet duke shumëzuar hapjen e diafragmës me kohën e ekspozimit, dhe duke ndryshuar gjatësinë fokusuese ekziston mundësia për të pasur kontroll akoma më të gjerë në thellësinë e pamjes.
== Përdorja e fotografive= Fotografia mund të klasifikohet nën teknologjinë e imazheve dhe ka fituar interes të madh nga shkencëtarët dhe artistët që nga krijimi i saj. Shkencëtarët e kanë përdorur konceptin e fotografisë për të krijuar regjistrime shumë të sakta si për shembull Eadweard Muybridge në studimin e tij për lëvizjen e kafshëve dhe njerëzve (1887). Artistët kanë qenë po aq të interesuar tek fotografia por kanë provuar të eksplorojnë edhe aspekte të tjera të prezantimit të realitetit si për shembull lëvizja piktorealiste. Ushtria, policia dhe forcat e sigurimit e përdorin fotografinë për mbikqyrje, ruajtje dhe koleksionim të dhënash.
Historia e fotografisë
thumb|right|250px|Fotografia e parë nga Nicéphore Niépce, rreth 1826
Shpikja
Dy francezet, Nicèphor Niepce dhe Louis Daguerre njihen si zbuluesit e fotografisë. Ata zhvilluan tekniken e parë dhe procesin kimik i cili mundesonte ruajtjen e pamjeve. Mandej pasuan me dekada zhvillimet teknike. Me prezantimin e pare te aparatit Kodak ne vitin 1889 ky zhvillim arriti një pikë, të cilën qenesisht e mban deri me sot. Vetem elektronika dhe digitalizimi kane sjellë një medote te re fotografike.
Francezi Jozef Nicefor Niepce (1765 - 1833) merret si njeriu i pare i cili krijoi foton me shtrese te ndjeshme nga drita. Ai mori një "Camera Obscura" për ndihme, një aparat me pare i njohur, me te cilin mundesoi projektimin e peisazheve. Atij i shkoi për dore që këto foto ti mbaje ne leter klor-argjendi. Por ato nuk ishin te rezistueshme ndaj drites. Prisheshin pas një kohe te shkurter. Vetem me 1826 Niepce ia arriti që të mbaroje foton e pare të rezistueshme. Fotoja tregon pamjen nga dritarja e dhomes se tij. Me kohe te ndricimit tete oresh ishte e pamundur që të fotografohen njerez dhe gjera te levizshme. Dageri, një piktor i sukseshem teatri, mori vesh për punën e Niepces dhe ishte aq i pasionuar sa qe u be shok i tij. Me shume ethe ata provonin qe te gjenin një rruge për shkurtimin e kohës se ndricimit.
Fotografia kimike
Projektimi i imazheve në sipërfaqe të ndryshme është bërë për shumë shekuj. Dhoma e errët dhe Dhoma e shndritshme përdoreshin nga artistët për të krijuar konturet e skenave të ndryshme që në shekullin e 16-të. Këto lloj aparatesh nuk e fiksonin imazhin në kohë, ato vetëm projektonin atë që ndodhte në çdo moment të caktuar.
Fotografia e parë konsiderohet qe mund te jet imazh i prodhuar ne 1825 nga shpikësi francez Nicéphore Niépce në një pllakë të shndritshme të mbuluar me një derivat të karburantit të quajtur bitum i Judës. Ky imazh është prodhuar me një aparat dhe janë nevojitur 8 orë ekspozim nën dritë të fortë dielli për realizimin e tij. Sidoqoftë ky proces nuk ishte shumë i efektshëm dhe për këtë arsyje Niépce filloi eksperimentimin me përbërje të argjendit i bazuar në një zbulim te Johann Heinrich Schultz të vitit 1724 që thoshte se përbërja e argjendit dhe shkumësit errësohet kur ekspozohet në dritë.
Referim
Coe, Brian 'The Birth of Photography' Ash & Grant, 1976
Fama
Daguerrotipi fitoi popullaritet dhe famë shumë shpejt për arsye se i përgjigjej nevojave bazike si portreti që lindën në klasat e mesme gjatë revolucionit industrial. Kjo kërkesë, volumi dhe kosto e të cilës nuk mund të përballohej nga pikturat e vajit ishte shtysa e parë që iu dha zhvillimit të fotografisë. Ama daguerrotipet edhe pse të bukura ishin të thyeshme dhe të vështira për tu kopjuar. Një fotografi e vetme e marrë në një studjo portretesh kushtonte rreth 1000$ te sotëm. Fotografët inkurajonin kimistët që të përmirësonin procesin në mënyrë që të bënin disa kopje njëherësh, kërkesë që eventualisht i çoi ata tek procesi i Talbot-it. Proceset fotografike që përdoren ndryshojnë shumë pak nga proceset që u krijuan nga përmirsimet e 20 viteve të para të fotografisë. Në 1884 George Eastman zhvilloi një xhel të thatë në letër ose filmin, i cili zëvendësoi pllakën fotografike, gjë e cila nuk e detyronte më fotografin të mbante kuti me pllaka dhe elementë të rrezikshëm kimikë rreth e rrotull vetes. Ne korrik të 1888 Easman nxori në treg aparatin kodak me sloganin "Ju shtypni butonin, ne bëjmë të tjerat". Tani çdokush mund të bënte një fotografi dhe t'ja linte proceset e tjera të rrezikshme te tretëve. Fotografia u bë e aksesueshme në masë në 1901 me hyrjen në treg të një aparati për fëmijë, Kodak Broënie dhe një aparati për femra i cili vinte i shoqëruar me një buzëkuq. Shumë pak ka ndryshuar nga fotografia kimike që atëherë edhe pse filmi me ngjyra është bërë standard bashkë me fokusimin dhe ekspozimin automatik. Regjistrimi dixhital i imazheve po fiton popullaritet për arsyen se aparatet dixhitale lejojnë shikimin e fotografive në ekrane LCD. Për të pasionuarit e fotografisë bardh e zi, shumë pak ka ndryshuar që nga prezantimi i filmit 35mm nga Leica në 1925.
Fotografia dhe Telefoni
Rritja e famës së fotografisë ka ecur në mënyrë paralele me rritjen e famës së telefonisë. Praktika e të dyjave ka të bëjë me komunikimin me shokët dhe familjen. Në SHBA, përqindja e familjeve me një aparat dhe telefon ishte rreth 1% dhe 2% përkatësisht në 1890, 44% dhe 35% në 1938 dhe 94% për të dyja në 1995. "Një pikturë vlen sa 1000 fjalë" është një shprehje e famshme, shpesh e përshkruar si fjalë e urtë kineze apo thënie e një filozofi Japonez. Kjo shprehje në fakt ka lindur nga një reklamë e një gazete të SHBA ne mesin e 1920 (shih për më shumë informacion). Sidoqoftë, një lidhje e ngushtë midis figurave dhe fjalëve është një fenomen që shihet shpesh tek komunikimi i njerëzve por edhe ne psikologjinë dhe sjelljen e tyre.
Fotografia me ngjyra
Fotografia me ngjyra mund të formojë imazhe si transparencë pozitive, qe përdoren për tu parë në një projektor ose si negativë me ngjyra, të prodhuara për tu përdorur në krijimin e fotove të zmadhuara me ngjyra në fletë të veçantë fotografike.
Fotografia digjitale
Fotografia digjitale përdor një sensor elektronik për të regjistruar imazhe si të dhëna elektronike në të njëjtën mënyrë se si procesi kimik regjistron imazhe në film. Disa mjete të tjera si për shembull Celularët tani përfshijnë një aparat digjital përbrenda. Gjithashtu, me teknologjinë që vazhdon dhe zhvillohet cdo ditë ka aplikacione të cilat ju ndihmojnë në krijimin e fotove dixhitale. Në aplikacione të tilla ju mund të bëni foto të pasaportës të gatshme ose foto për kartë identiteti
Fotografia komerciale
Bota e fotografisë komerciale tradicionalisht ndahet në:
Terminologjia
Tradicionalisht një produkt i fotografisë quhet fotografi. Termi foto është një shkurtim.
Referim
Tom Ang, Dictionary of Photography and Digital Imaging, The Essential Reference for the Modern Photographer (Argentum 2001)
Kantoni Château-Landon
Kantoni Château-Landon (frëngjisht: Canton de Château-Landon) është një kanton në departamentin Seine-et-Marne, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Château-Landon. Ka sipërfaqe 134.09km2 dhe popullsi 14166 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Château-Landon aktualisht përbëhet nga 15 komuna.
Omarosa Manigault
Omaroseonee Manigaultl lindi më 1974. Është një aktor dhe komedian.
62 p.e.s.
Mbi vitin 62 p.e.s..
Tony Curtis
Toni Curtis, (emri i vërtëte Bernard Schvartz), ishte aktor i njohur amerikan.
Arkitektura islame
parapamje|200px|left|Pamja e kupolës së xhamisë së Et'hem Beut në Tiranë. parapamje|200px|left|Pamja nga brenda e kupolës së xhamisë së [[Edirne, Turqi.]] parapamje|200px|left|Hyrja e pallatit [[Pallati Mohatta|Mohatta në Karachi.]]
Arkitektura Islame është pjesa më e përhapur dhe më e zhvilluar e artit islam që edhe sot e kësaj dite zhvillohet edhe mëtej. Me arkitekturën Islame nënkuptojmë zhvillimin e arkitekturës, stileve dizajnëve dhe veprave të ndryshme arkitekturale nga ana e arkitektëve myslimanë dhe jo myslimanë në vendet islame dhe për myslimanët. Në këtë arkitekturë përfshihen edhe stilet sekulare edhe ato fetare, por më të shprehura janë ato fetare. Ndër ndërtimet arkitekturale më të përhapura dhe më të përpunuara e dizajnuara artistikisht janë xhamitë.
Përveç ndërtimit të xhamive në arkitekturën islame përfshihen edhe pallatet edhe kalatë, banjot publike, fontanat, urat si dhe ndërtime tjera arkitekturave që kanë vlera të larta artistike.
Historia
Fillet e zhvillimit të arkitekturës Islame i gjejmë që në kohën e fillimit të forcimit të Islamit, më saktësisht që në kohën e migrimit të Muhammedit nga Mekka në Medina kur u ndërtua xhamia Muhammedit. Sido që të jetë vepra e parë më me vlerë artistike arkitekturale u realizua në vitin 630 kur Muhammedi çliroi Mekën dhe riparoi Qaben në stilin Islam. Zhvillimet tjera pasuese Islame në artin arkitektural gjithmonë u zhvilluan duke respektuar parimet Islame të ndalimit të pikturimit dhe ndërtimit të formave të njerëzve dhe kafshëve sepse ato paraqesin elemente të idhujtarisë.
Në shekullin e VII armata myslimane zgjeroi territoret kështu që me kalimin e myslimanëve në territoret e reja kishin nevojë për vende për faljen e namazit. Ata fillimisht përdornin shtëpitë e zakonta për faljen e namazit, por gjithashtu edhe ndërtonin xhami të thjeshta sikur shtëpia e Muhammedit ose xhamia e tij sa për të kryer obligimet fetare ndërtimin e xhamive për të falur. Më vonë pas zhvillimit ekonomik të myslimanëve, në vitet e Arta Islame, myslimanët filluan ndërtimin e xhamive me përkushtim të madh dhe me stile e vlera të veçanta arkitekturale.
Në territoret shqiptare arkitektura Islame filloi të përhapjet në kohën e sundimit Osman. Gjatë kësaj kohe pothuajse në të gjitha territoret shqiptare u realizuan ndërtime të ndryshme arkitekturale si xhami, ura, banjo publike, fontana etj. Stilet e ndërtimit të këtyre veprave arkitekturale ndryshojnë varësisht nga koha e ndërtimit dhe vendi ku janë ndërtuar. Edhe pas largimit të osmanëve nga territoret shqiptare vazhdoi zhvillimi i arkitekturës islame. Në këtë periudhë pas islame të gjitha veprat arkitekturale islame janë realizuar me iniciativë shoqërore private pa ndërhyrje institucionale shtetërore duke u përqendruar në ndërtimin e xhamive.
Ndikimet dhe stilet
parapamje|150px|[[Kaliografia arabe në hyrje të Taxh Mëhallës.]]
Stil i njohur dhe specifik arkitektural islam u paraqit pak kohë pas vdekjes së Muhammedit. Ky stil u zhvillua duke marrë bazat nga modelet e zhvilluara nga egjiptianët antik, bizantinët, persianët dhe susanidët. Ndër shembujt më të hershëm është ai i vitit 691, përfundimi i Kupolës së Gurit (Qubbat al-Sakhrah) në Jerusalem që paraqet një hapësirë të brendshme të ndërtuar me gurë dhe të zbukuruar me arabeska.
Xhamia e Madhe e Samarrës në Irak e ndërtuar në vitin 847 është ndërtim arkitektural hipostil ku radhët e kolonave mbajnë dyshemenë mbi të cilën është ndërtuar minarja e madhe në formë spiraleje.
Arkitektura perse
Persia ra nën sundimin e myslimanëve në shekullin e VII dhe që nga kjo kohë filloi të zhvillohet arkitektura islame në këto troje, fillimisht nga nevoja për të kryer obligimet fetare u ndërtuan xhamitë e para. Arkitektura islame në këto troje u zhvillua në sajë të kombinimit të elementeve arkitekturale të sjella nga myslimanët si dhe adaptimit të elementeve të gjetura në perandorinë perse. Studiuesit vlerësojnë se huazimet dhe adaptimet e elementeve arkitekturale perse me kohë u zhvilluan dhe u përsosën më tej nga arkitektët vendas dhe myslimanë, në territorin e ri nën udhëheqje të myslimanëve.
Shumë qytete, duke përfshirë edhe Bagdadin u bazuan në precedencën e qytetit Firouzabad në Persi. Në fakr, dihet se dy dizajnuesit e angazhuar nga al-Mansuri për planifikimin e dizajnit të qytetit ishin Naubakht ( نوبخت ) dhe Mashallah ( ماشاء‌الله ) nga Horasani, Iran.
Stili persian i xhamive karakterizohet me kolonat e tullave konike, pasazheve të gjata dhe harqet, secili, të mbajtura me disa shtylla. Në Azinë Jugore, kishte edhe elementet e arkitekturës hinduse, por më vonë u zëvendësuan nga dizajnet perse.
Arkitektura mure
Konstruktimi i Xhamisë së Madhe të Kordobës (tani e shndërruar në katedrale) filloi në vitin 785 duke paraqitur dhe fillimin e zhvillimit të arkitekturës Islame në Gadishullin Iberian dhe në Afrikën Veriore (shih artikullin : Murët). Xhamia është e njohur për arkitekturën e habitshme të brendisë së sajtë. Arkitektura mure arrin kulmin e sajë me me konstruktimin e pallatit të mrekullueshëm Alhambra në Grenadë. Pallati ka brendi të hapur dhe të freskët me shatërvan, ku brendia e pallatit është e rrethuar me të kaltër, të kuqe dhe ngjyrë ari. Muret janë të dekoruar me piktura me motive gjethesh, me mbishkrime arabe dhe arabeska të dizajnuara me mure tulla të glazura. Arkitektura mure ka rrënjët e veta thellë në traditën e arkitekturës arabe dhe në dizajnin e themeluar gjatë kohës së kalifatit Emevit në Levant rreth vitit 660 me qendër në Damask. Gjatë kësaj kohe u realizuan shembuj shumë të mirë të dizajnëve arabo-Islame duke përfshirë dizajnët me figura gjeometrike (pasi figurat e njerëzve dhe kafshëve janë të ndaluara sipas Islamit), dizajnët e qeramikës, që paraqesin shtëpi tipike Damasku brenda së cilës gjenden shatërvan mu në qendër.
Edhe pas përfundimit të Rekonkuistës, ndikimi Islam vazhdonte të kishte ndikim në arkitekturën spanjolle. Pjesërisht, spanjollët mesjetarë përdorën stilin islam Mudéjar, nga shkalla e lartë e ndikimit të dizajnit islam. Një nga shembujt më të mirë të ndikimit mur në arkitekturën spanjolle është pallati mbretërorë Alcázar në Seville.
Arkitektura turkistane (timuride)
Arkitektura timuride është kulmi i artit Islam në Azinë Qendrore. Godinat madhështore të ngritura nga Timuri dhe Dinastia Timuride në Samarkand dhe Herat ndihmuan përhapjen e ndikimit të shkollës Ilkhanide të artit në Indi, kështu kjo ndikoi në lindjen e shkollës mugale të arkitekturës. Arkitektura timuride filloi me Mauzoleun e Koxha Ahmed Yasavit në Kazakstan dhe kulminoi me mauzoleun timurid Gur-e Amir në Samarkand. Stili dukshëm rrjedh nga arkitektura perse. Simetria boshtore është karakteristikë e të gjitha ndërtimeve të mëdha timuride, posaçërisht Shah-e Zendah në Samarkand dhe xhamia e Gowhar Shadit në Mashhad.
Arkitektura osmane
Arkitektura osmane shtrihet në gjithë territorin të cilin më parë për 500 vite sundoi Perandoria Osmane, por numri më i madh dhe xhamitë më të mëdha ekzistojnë në Turqi. Në arkitekturën osmane, e cila erdhi në fuqi dhe u zhvillua pas asaj bizantine e arabe, kishin ndikim këto dy të fundit, por osmanët zhvilluan stilin e tyre në ndërtimin e kupolave të xhamive. Ndikimi i stilit të ndërtimit të xhamive nga arkitektura bizantine shihet nga kopjimi i stilit të ndërtimit nga Hagia Sofia, në të cilin stil u ndërtuan Xhamia Shehzade, Xhamia e Sylejmanit si dhe Xhamia e Rustem Pashës.
Arkitektura osmane zhvillohet më pas në një stil të veçantë, posaçërisht ndërtimi i xhamive të mëdha të ndërtuara nga arkitekti Mimar Sinani, siç është Xhamia e Sylejmanit e ndërtuar në shekullin e XVI.
Kulmimi i teknikës osmane të ndërtimit arriti me ndërtimin e hapësirave të brendshme të mëdha, posaçërisht ndërtimi i kupolave të mëdha të xhamive duke arritur një harmoni të jashtëzakonshme mes hapësirës së brendshme dhe të jashtme të një objekti, si dhe duke formuar harmoni të mrekullueshme të dritës dhe hijes brenda objektit.
Arkitektura osmane-islame u dha dritë dhe stil të posaçëm objekteve qoftë fetare ose të tjera duke i bërë të njohura dhe të pranueshme si në botën islame ashtu edhe në atë jo islame.
Arkitektura osmane pati shtrirje edhe në trojet shqiptare i cili stil vlerësohet më tepër si evropian se sa orientalist.
Në trojet shqiptare janë ndërtuar shumë objekte në stilin arkitektural osman si në kohën e sundimit osman ashtu edhe pas asaj kohe gjer kah fillimi i viteve të nëntëdhjeta të shekullit XX. Nga arkitektura e mbetur osmane janë shumë xhami nga të cilat pjesa dërmuese në qytetet e mëdha të shteteve ballkanike janë rrënuar, pastaj ura, shatërvanë, hamame etj.
Arkitektura shqiptare islame
Në shek. XV-XVIII, në territorin e Shqipërisë u zhvilluan gjini të ndryshme të arkitekturës, duke filluar që nga ndërtimet me karakter mbrojtës, ndërtimet shoqërore dhe ato të kultit islam, arkitektura kishtare postbizantine dhe së fundi banesat popullore.
Në shek. XVI kishte përfunduar ndërtimi i sistemit të fortifikimit nga ana e turqve dhe ishin ngritur një sërë qendrash të reja administrative. Ndërtimi i fortesave vazhdoi në ato zona ku kishte trazira, kryesisht në afërsi të bregdetit. Në dhjetëvjeçarët e parë të shek. XVI u ndërtua një sisem fortifikimi pranë detit Jon, ndërsa në vitin 1574 kështjella e Ishmit në veri të Durrësit. Kështjellat osmane të kësaj periudhe në përgjithësi nuk u përgjigjeshin kërkesave të kohës; në kushtet e përdorimit në stil të gjerë të armës së artilerisë, ato ishin ndërtuar për të përmbushur detyra lokale përballë një armiku të paarmatosur. Në këtë kuptim ato qëndronin larg fortesave për artileri të mesit të shek. XV.
Por një përjashtim bën kështjella e Vlorës e ndërtuar nga sulltan Sulejmani në vitin 1531, për ta pasur atë si bazë ushtarake dhe kantier ndërtimi anijesh për zbarkimin e tyre në Pulje të Italisë. Kështjella ndodhej pranë skelës së sotme të qytetit, rreth 150 m larg bregut të detit. Ajo ka pasur formën e një tetëkëndëshi të rregullt me gjatësi brinjësh 90 m dhe një sipërfaqe prej 3,5 ha. Muret rrethoheshin nga një hendek i mbushur me ujë që kishte një gjerësi prej 30-40 m. Ky hendek që rrethonte kështjellën nga ana e tokës, lidhej me detin nëpërmjet dy mëngëve.
Muret të punuara me gurë të latuar kishin një gjerësi prej 5,60 m dhe lartësi rreth 15 m. Kështjella ishte e pajisur me kulla poligonale e drejtkëndëshe, me ura të lëvizshme para hyrjeve dhe me një kryekullë pranë murit që shihte nga deti. Kjo e fundit ishte një kullë cilindrike, masive që mbizotëronte mbi gjithë ndërtimet e tjera me lartësinë e saj të madhe. Kulla ishte 7-katëshe dhe mbulohej me një kupolë të veshur me plumb mbi një tambur të ulët poligonal. Brenda kullës gjendeshin magazina dhe banesa e komandantit të kështjellës. Ajo ishte e ngjashme me kullën e bardhë të Selanikut, Kullën e Rumeli-Hisarit dhe kullën qendrore në Kastel de Mare në Modon. Kështjella e Vlorës ishte pa dyshim një nga ndërtimet ushtarake më të arritura të Perandorisë Osmane. Udhëtari osman i shek. XVII Evlia Çelebiu shkruan se “ata që s’kanë parë fortesat e Sekedinit, Benderit dhe Vlorës nuk kanë dijeni mbi mjeshtërinë e osmanëve”. Çelebiu thotë gjithashtu se arkitekt i kështjellës së Vlorës ishte Sinani, autori i kullës së bardhë të Selanikut.
Ngaqë vëmendja ishte përqendruar më tepër në ndërtimet mbrojtëse, që pushtuesit i ngrinin për nevojat e tyre ushtarake, ndërtimet e tjera të një farë rëndësie arkitektonike, qoftë dhe ato të kultit mysliman fillojnë të duken vetëm nga fundi i shek. XV.
Faltoret e para të kultit islam ishin në stil të importuar, por shumë shpejt filloi të ndihet në to ndikimi i arkitekturës vendase. Duke ruajtur të njëjtën ide arkitekturore (planimetrike e vëllimore), që lidhej me destinacionin e këtyre ndërtimeve, hetohen dhe veçanti që vërehen shpeshherë në trajtimin dekorativ të fasadave, në futjen me vështirësi të disa elementëve ndërtimorë e zbukurues si harku, në formë lundre etj. Me kalimin e kohës këto dallime thellohen duke u shtrirë deri diku edhe në formulimin e shtrirjes planimetrike. Ato harmonizohen gjithnjë e më tepër me arkitekturën popullore dhe ansamblet e qyteteve tona mesjetare. Elementë të arkitekturës popullore fillojnë të futen në objektet e kultit edhe në gdhendjen e elementëve prej druri të interierëve etj.
Lista e liqeneve në Evropë
Kjo është një listë e liqene të Evropës me një sipërfaqe mesatare më të madhe se 100 km². Vini re se disa liqene më të vogla mund të mungojnë nga lista.
Arkitektura islame
Arkitektura shqiptare islame
Xhamitë e para shërbenin për garnizonet ushtarake dhe ndërtoheshin mbi portat e kështjellave, siç qenë ato në kështjellën e Elbasanit, Tepelenës, Bashtovës etj., që ishin të thjeshta si ndërtesa dhe mbuloheshin me çati druri.
Për vlerat e tyre arkitektonike dhe dekorative dallohen xhamia e Mirahorit 1496 (Korçë), Xhamia e Plumbit 1553-1554 (Berat), xhamia e Muradijes, shek. XVI (Vlorë), xhamia e Ethem Beut 1794 (Tiranë), Xhamia e Plumbit 1773-1774 (Shkodër), xhamia e Daut Pashës 1605 (Prizren), Xhamia Mbret fundi i shek XV (Elbasan), xhamia e Nazireshtës 1600 (Elbasan), xhamia e Gjin Aleksit shek. XV (Delvinë), xhamia e Allajbegisë shek. XVI (Peshkopi), Xhamia e Beqarëve shek. XVIII (Berat), kompleksi i Xhamisë dhe i Sahatit në Peqin 1820 etj.
Një gjini tjetër ndërtimesh kulti që u përhap në këtë periudhë ishin teqetë. Prej tyre vlen të përmendet teqeja e Xhelvetive në qytetin e Beratit, pjesë e një kompleksi të përbërë nga Xhamia Mbret, konakët e banimit dhe vetë teqeja e Sheh Qerimit, e ndërtuar në fund të shek. XVIII. Ajo shquhet për trajtimin me hijeshi të fasadave me një teknikë ndërtimi të përsosur me gurë të skuadruar, për vellimet e barazpeshuara dhe për vlerat e larta artistike të tavanit të gdhendur në dru e të pikturuar.
Nga tyrbet që ndërtoheshin si mauzole për persona të shquar të fesë bektashiane, pranë teqeve apo të veçuara vlen të përmendim tyrben e Tasllojës në Krujë, e cila shquhet kryesisht për pikturën murale.
Një gjini e veçantë ndërtimore ishin hanet, të cilat shërbenin për buajtje të tregtarëve që vinin nga zonat fshatare apo edhe nga qytete të tjera. Për t’u përmendur është Hani i Elbasanit në pazarin e vjetër të qytetit të Korçës, ku qëndronin kryesisht tregtarë nga Elbasani.
Pranë pazareve, por edhe në brendësi të lagjeve të qyteteve, u ndërtuan një sërë hamamesh (banjë turke), të cilat u shërbenin si tregtarëve që vinin me mallrat e tyre në ditët e pazarit, ashtu edhe banorëve të qytetit. Të tilla janë hamamet në Elbasan, Krujë, Shkodër, Durrës etj.
Pushtimi osman shënoi mbylljen e një periudhe të gjatë arkitektonike me tiparet e veta specifike në gjininë e ndërtimeve të kultit të krishterë. Kjo traditë e lashtë në arkitekturën e ndërtimeve të kultit të krishterë rishfaqet në momentin e volitshëm. Duke filluar nga gjysma e dytë e shek. XVI deri në fillim të shek. XIX ndërtohet një numër i madh kishash në territorin e Shqipërisë.
Në këtë periudhë trashëgohen mjaft parime figurative dhe konstruktive të ndërtimeve bizantine, por me një interpretim më të lirë të tipave dhe formave, në përputhje me rrethanat e reja ekonomiko-shoqërore, duke ndjekur një rrugë të vetën të zhvillimit dhe duke arritur shpeshherë në konceptime arkitektonike të veçanta. Ishte kjo një periudhë e veçantë arkitektonike, e njohur si arkitektura pasbizantine, e cila ka fillimet e veta, arritjet më të shquara dhe rënien e saj.
Në bazë të formulimit planimetrik dhe kompozimit vëllimor, ndërtimet pasbizantine mund të ndahen në tri grupe të mëdha: 1- Kisha një nefëshe, 2 - Kisha me strukturë në formë kryqi me kupolë dhe, 3 - Bazilika. Këta tipa nuk përputhen gjithnjë me shtresëzimin kohor dhe ndarjen krahinore, por ata përcaktohen më tepër nga kushtet të caktuara në krahina dhe vende të veçanta.
Tipi i parë i kishave të mbuluara me çati druri me tjegulla apo me rrasa janë të thjeshta në ndërtim dhe më pak të kushtueshme. Këto kisha u ndërtuan që në periudhën e parë të pushtimit osman dhe duke qenë pak të kushtueshme, i gjejmë kudo dhe në çdo kohë. Megjithëse ato nuk dallohen për vlerat arkitektonike, shumë prej tyre ruajnë piktura të një niveli të lartë artistik. Të tilla janë: kisha e Shën Kollit në Shelcan (gjysma e parë e shek. XVI), Shën e Premtja (1554) dhe Shën Kolli (1604) në rrethin e Elbasanit, Shën Thanasi në Pecë (1525), Shën Gjergji në Leshnicë të Sipërme (1525) në rrethin e Sarandës, Shën Mitri (1607) dhe Shën Konstandini dhe Elena (1644) në kështjellën e Beratit etj. Këtij tipi i përkasin dhe disa kisha të shek. XVI-XVII në rrethin e Gjirokastrës dhe të Sarandës, të cilat mbulohen me qemere cilindrike dhe nga ana konstruktive ruajnë në disa raste lidhjet me tipat e vjetër bizantinë.
Në këtë grup bëjnë pjesë dhe kishat e tipit sallë me kupolë, disa prej të cilave me pamjen e jashtme shfaqen me një tambur të lartë, si Shën Kolli në Dhivër dhe Shën Gjergji në Demë të Sarandës.
Kishat me strukturë në formë kryqi me kupolë janë më të zhvilluarat si nga pikëpamja strukturore, ashtu edhe arkitektonike. Ato janë të ngjashme përsa u përket strukturave dhe kompozimit planimetrik me kishat bizantine të ndërtuara para pushtimit osman.
Shembujt më karakteristikë janë: kisha e Shën Mërisë në Zervat (1569), kisha e manastirit të Shën Qiriakut dhe Julisë në Dhuvjan (1588) në rrethin e Gjirokastrës, kisha e manastirit të Shën Mërisë në Kameno (1580), kisha e manastirit të Shën Mërisë në Krorëz (1672) në rrethin e Sarandës, kisha e manastirit të Shën Triadhës në fshatin Pepel të Gjirokastrës (1750), kisha e Manastirit të Ungjillëzimit në Vanishtë (1582) etj. Kishat e tipit bazilikal lindën si nevojë e përfshirjes së një numri sa më të madh besimtarësh në shërbesat fetare. Ato karakterizohen nga zgjatja e boshtit gjatësor, nga lidhja hapësinore e ambienteve në brendësi, si dhe nga trajtimi i pamjes së jashtme. Ndërtimet bazilikale hasen në variante të ndryshme në Shqipërinë e Mesme dhe të Jugut duke filluar nga gjysma e dytë e shek. XVII, gjatë gjithë shek. XVIII deri në fillim të shek. XIX. Një numër i madh i këtyre kishave shquhen për përmasat e mëdha dhe për kriteret e tyre arkitektonike. Ato shërbenin si katedrale qytetesh, qendra peshkopatash, si kisha në qendra banimi relativisht të mëdha dhe disa herë edhe si kisha manastiresh.