cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kufiri mes Malit të Zi dhe Kroacisë
Vija kufitare
parapamje| Igalo dhe Sutorina në Mal të Zi, Kepi Kobila - kufiri në të djathtë në Riedel Kufiri i përbashkët shtetëror shkon afërsisht në verilindje nga Gjiri i Kotorrit deri në malet e para të Dinarideve. Ai korrespondon me kufirin komunal të Konavles kroate (dhe kështu qarkun Dubrovnik-Neretva ) dhe Herceg Novi malazez.
Kufiri fillon në majën perëndimore të gjirit të jashtëm të Kotorrit, jo shumë larg Kepit të Kobilës. Më pas shtrihet në veri-lindje përgjatë kreshtës së Mandelovinës rreth 450 m.. përgjatë të cilit formon këtë gadishull. Në qafën e Debeli Bregut kthehet në veri dhe kalon mbi vargun malor të Bjelotinës, maja më e lartë kufitare këtu është Kita. ( 1089 m.). Në Sitnicë në rrafshnaltën e Vërbanjës rreth vitit 950 m.. është trekëndëshi kufitar me Bosnjën dhe Hercegovinën.
Historiku
parapamje| Harta e [[Republika e Raguzës|Raguzës dhe Ktorrit gjatë periudhës veneciane (Reilly, 1789) - korridori nuk është paraqitur këtu, Suigno = Sutorina]] Kufiri ndjek vargmalet orografike malore në zonën bregdetare dhe në brendësi të Ballkanit, në mes është i orientuar drejt rrjedhave të lumenjve.
Me rënien e Perandorisë Bizantine, rajoni i Konavle dhe mali Bjelotina formuan zonën kufitare midis Republikës së lirë të Raguzës rreth Dubrovnikut të sotëm, e cila iu nënshtrua Republikës së Venedikut në 1205 (në fund 1232) dhe qytetit të Cattaro. (Kotor), i cili nga 12. Shekulli i përkiste rajonit të Zetës. Nga viti 1358 Raguza ishte atëherë nën sovranitetin e Mbretërisë së Hungarisë, në shtetin autonom të Kroacisë. Në 1373 Mbretëria e Bosnjës u vendos në zonën midis dy qyteteve, e cila u qëllua gjithashtu nga Hungaria si rezultat i Betejës së Kosovës (1389) dhe i përkiste Hercegovinës. Në 1391 Kotorri u bë qytet-shtet i pavarur, i cili gjithashtu iu bashkua Venedikut në 1420. Midis 1419 dhe 1426 qyteti-shteti i Raguzës u zgjerua edhe më tej në jug deri në qytetin e Cavtat dhe rajonin e Konavle. Në 1421 Perandoria Serbe u shemb dhe Zeta u bë një principatë lokale. Në 1482 Perandoria Osmane nënshtroi Hercegovinën dhe gjithashtu pushtoi Hercegun Novi. Nga data 15 Në shekullin e 19-të të dy qytetet veneciane ranë nën ndikimin osman (dega e Raguzës në 1558). Raguza u bë një konkurrent politik i Venedikut. Në 1687, guvernatori i përgjithshëm venecian me bazë në Kotor për Dalmacinë pushtoi gjithashtu Hercegun Novi. Si pas Paqes së Karlowitz-it (1699) kur osmanët u shtynë në Ballkanin qendror, Venediku u përpoq të shkëputte më tej Raguzën nga brendësia e saj dhe për mbrojtje, me një marrëveshje të datës 26 Janar 1699 - përveç qytetit bregdetar të Neum - edhe lugina e Sutorinës në lindje të Bjelotinës deri në Perandorinë Osmane. Ai mbeti një korridor (boshnjak) Hercegovinas për në Gjirin e Kotorrit në Igalo.
Me rënien e Republikës së Venedikut, Raguza dhe Cattaro iu dhanë si dominime në Paqen e Campo Formio në 1797 në Austri dhe erdhën në Mbretërinë e Dalmacisë (1767-1777 Mbretëria e Ilirisë ). Pas Paqes së Pressburgut në 1806, disfata në Luftën e Dytë Botërore. Gjatë Luftës së Napoleonit, territori i kaloi Perandorisë Franceze, e cila vendosi provincat ilire në bregdetin e Adriatikut. Megjithatë, në kundërshtim me traktatin, Austria ia dorëzoi Cattaro Principatës së Malit të Zi. Marrja u bë efektive vetëm në fund të datës 3 Lufta Napoleonike Zbatuar në 1809, por Cattaro mbeti malazez. E bukur 1813 ( 4 Lufta e Napoleonit ) Trupat austriake hynë përsëri, dhe me Kongresin e Vjenës Më 1815 u rivendos Mbretëria e Ilirisë. Në 1849 Toka e Kurorës së Dalmacisë u riinstalua. Me pushtimin e Bosnjës Në 1878 ( aneksimi 1908) kufiri u bë tërësisht i brendshëm-austriak, midis pjesës austriake të perandorisë ( Cisleithania ) dhe godinës austro-hungareze të Bosnjës. parapamje| Komunat e Provincia di Cattaro italiane 1941–43, me [[Gruda|Grudën e sotme kroate]] Me rënien e monarkisë së Habsburgëve në vitin 1918, u krijua Mbretëria e Jugosllavisë. Banovina Zeta (Zetska banovina) u krijua në vitin 1929, por kufiri i saj me bregun e Banschaft ishte shumë më në veri, përfshinte edhe rrethin e Dubrovnikut. Kjo u rishikua në vitin 1939 me Mbretërinë Jugosllave, dhe Bansovina Kroate (Banovina Hrvatska) u rivendos në masën e vjetër. Në fushatën ballkanike të Luftës së Dytë Botërore, trupat gjermano-italiane pushtuan zonën në 1941, shteti u nda në republika individuale, këtu një shtet i pavarur i Kroacisë, i cili përfshinte edhe Bosnje-Hercegovinën. Megjithatë, Rajhu i Tretë i dha Gjirin e Kotorrit, duke përfshirë pjesë të zonës së sotme kufitare kroate në Konavle deri në fshatin Gruda, në Itali ( provinca Cattaro, pjesë administrative e provincës së Dalmacisë ), e cila, megjithatë, ra nën ushtrinë gjermane. administrata qysh në vitin 1943 kur Italia e Musolinit u shemb. Një vit më pas, trupat e Titos pushtuan zonën. Tani u krijua Republika Popullore Federale (nga viti 1963 Republika Socialiste Federative) e Jugosllavisë, dhe republikat e saj përbërëse, këtu Republika Socialiste e Kroacisë, Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës dhe Republika Socialiste e Malit të Zi. Në vitin 1947, boshnjaku Djuradj Pucar dhe malazezi Blazho Jankoviç negociuan vargmalet orografike malore si kufiri i Malit të Zi me Bosnje-Hercegovinën, duke i dhënë Sutorinë Malit të Zi dhe në kthim zonat në lindje të lumit Sutjeska me Bosnje-Hercegovinën. Ky shkëmbim ishte vetëm me kontratë në Vjenë 24. gusht 2015 u rregullua përfundimisht.
Kur Jugosllavia u shemb në 1991, u shfaq Republika e Kroacisë dhe Republika Federale e Jugosllavisë (nga 2003 Serbia dhe Mali i Zi, "pjesa tjetër e Jugosllavisë"). Sipas konstatimeve të Komisionit të Badinterit, i cili u krijua me sugjerimin e Komunitetit të atëhershëm Evropian dhe i kryesuar nga gjyqtari kushtetues francez Robert Badinter, kufiri i mëparshëm i pjesshëm i republikës u shpall kufi shtetëror. Gjatë Luftës së Bosnjës 1992-1995, megjithatë, kufiri u luftua dhe ka ende pozicione dhe relike lufte në Bjelotinë. Në vitin 1996 u formua Republika e Malit të Zi. Dy shtetet e reja zgjidhën mosmarrëveshjet kufitare. Gadishulli i Prevlakës me vendndodhjen e tij strategjike Kepi i Oshtrës për Gjirin e Kotorrit ishte një bazë ushtarake e Ushtrisë Popullore Jugosllave, çmilitarizimi i së cilës ishte ende nga viti 1996 deri në vitin 2002 nga Misioni i Vëzhguesve të Kombeve të Bashkuara në Prevlakë. (UNMOP) u monitorua. Kufiri specifik i zonës detare të Oshtrës është diskutuar sërish kohët e fundit për shkak se këtu dyshohen depozita nafte dhe gazi.
Në vitin 2003, Kroacia filloi negociatat e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Mali i Zi është një vend zyrtar kandidat për në BE që nga viti 2012. në datën 1 korrik 2013 Kroacia u bashkua me Bashkimin Evropian dhe që atëherë ka qenë një kufi i jashtëm i BE-së. Anëtarësimi në zonën Shengen është ende në fazën e planifikimit.
Vendkalimet kufitare
Kufiri është një kufi i jashtëm i BE-së, por jo ende një kufi i jashtëm Shengen (zona e trafikut kufitar të lirë).
Vendkalimet kufitare midis dy shteteve janë (pala kroate përmendet së pari):
Zgjedhjet parlamentare në Malin e Zi, 2016
Zgjedhjet parlamentare në Mal të Zi janë mbajtur në Malin e Zi më 16 tetor 2016.
Audoleoni
parapamje| Stateri i Audoleonit Audoleon (Greek: Αὐδολέων ose Αὐδωλέων, gen:. Αὐδολέοντος / Αὐδωλέωντος; 315-285 pes) ishte një mbret i Mbretërisë së Peonisë, i biri i Patraus, apo Ariston, gjeneral i përgjithshëm i Aleksandrit të Madh. Agisi ishte babai i Aristonit, dhe i një vajze që u martua me Pirron e Epirit. Në një luftë me fisin ilir Autariatae ai u zu ngushtë por u ndihmua nga Kasandri.
Novi Grad, Sarajevë
djathtas|parapamje|219x219px|Novi Grad është shënuar me numrin 5 - Harta e Kantonit të Sarajevës. Novi Grad ( Boshnjake shqiptim:  <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[nôʋiː grâːd] ; përkthyer Qyteti i Ri) është njëra nga katër komunat, të cilat e përbëjnë qytetin e Sarajevës, dhe Kantonin e Sarajevës në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Popullsia
Sipas regjistrimit të vitit 2005, 86% e popullsisë së komunës ishin boshnjakë.
Pamje
qendër|parapamje|900x900px|Pamje panoramike e Novi Gradit, [[Sarajeva|Sarajevë nga Saraj Polje (Vojničko polje), në vjeshtë të vitit 2005.]]
qendër|parapamje|900x900px|Pamje panoramike e Novi Gradit; Alipašino polje-A Faza; nga Hotel Sarajeva, pranverë 2013.
Lidhje të jashtme
Koordinatat: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Novi_Grad%2C_Sarajevo&params=43_50_56_N_18_22_16_E_source:nlwiki <span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"> 43°50'56"N 18°22'16"E  / <span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">43.84889°N 18.37111°D / 43.84889; 18.37111   ]
Lista e kantoneve në departamentin Maine-et-Loire
Në vijim është një listë e kantoneve në departametin Maine-et-Loire, në Francë.
Paul Kretschmer
thumb|Paul Kretschmer Paul Kretschmer (2 maj 1866-9 mars 1956) ishte një gjuhëtar gjerman që studioi historinë dhe marrëdhëniet më të hershme të gjuhëve indo-evropiane dhe tregoi se si ato u ndikuan nga gjuhët jo-indoeuropiane, siç është etruskishtja.
Biografia
Kretschmer lindi në Berlin, ku studioi filologji klasike dhe indo-evropiane nën kujdesin e profesorit Hermann Diels.
Studimi i tij epokal i elementeve para-greke në greqishten e vjetër ishte ai i vitit 1896 Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache ( Hyrje në Historinë e Gjuhës Greke ). Duke krahasuar emrat e vendeve greke me homologët e tyre të huaj në Anadollin e lashtë, ai arriti në përfundimin se një kulturë mesdhetare jo-greke i kishte paraprirë grekëve, duke lënë gjurmë të gjera gjuhësore. Zbulimet e arkeologut Sir Arthur Evans në Knossos, Kretë, rreth vitit 1900 rikonfirmuan pikëpamjet e Kretschmer.
Munhwa Broadcasting Corporation
I themeluar më 2 dhjetor 1961, MBC përbëhet nga një grup multimedial me një kanal televiziv tokësor, tre kanale radio, pesë kanale kabllore, pesë kanale satelitore dhe katër kanale DMB.
Sanxhaku i Shkodrës
Sfondi dhe formimi
Me ndërprerje të shkurtra, territori i Shqipërisë veriore, përfshirë atë që do të bëhej sanxhaku i Shkodrës, i përkiste për shumë shekuj shteteve mesjetare serbe. Regjistrimet e para osmane (1431, 1467 dhe 1485) tregojnë një prani të konsiderueshme të toponimeve sllave.
Munhwa Broadcasting Corporation
MBC ka selinë në Digital Media City (DMC), Mapo-gu, Seul dhe ka objektet më të mëdha të prodhimit të transmetimit në Kore, duke përfshirë qendrën e prodhimit dixhital Dream Center në Ilsan, grupe të brendshme dhe të jashtme në Yongin Daejanggeum Park.
Sanxhaku i Shkodrës
Sfondi dhe formimi
Pas rënies së Perandorisë Serbe në mesin e shekullit të 14-të, fisnikëria vendase u ngrit, si familja fisnike Balshaj. Në fund të shekullit të 14 qyteti u vu nën kontrollin e Republikës së Venedikut dhe pasi Perandoria Osmane mori Shkodrën nga Venediku, pas rrethimit të Shkodrës në 1478-9,   u bë qendra e Sanxhakut të Shkodrës.
Marrja e Zetës
parapamje|Sanxhaku i Shkodrës më 1829, ndodhet në këndin e poshtëm majtas. Që kur u emërua në pozitën e sanxhakbeut të Shkodrës në vitin 1496, Firuz Beu kishte ndërmend ta aneksonte Zetën në Perandorinë Osmane. Đurađ Crnojević, i cili kontrollonte Principatën fqinje të Zetës, mbante korrespondencë të shpeshtë me shtetet e tjera feudale të krishtera me synimin për të krijuar një koalicion antiosman. Kur vëllai i tij, Stefani, e tradhtoi atë te osmanët në 1496, Đurađ propozoi të pranonte sundimin e Perandorisë Osmane nëse Firuz Beu pranonte ta njihte atë si guvernator në Zeta. Firuz Beu e refuzoi këtë propozim dhe e ftoi Xhuraxhin ose të vinte në Shkodër për të sqaruar aktivitetet e tij antiosmane ose të ikte nga Zeta. Kur Firuz Beu sulmoi Zetën me forca të forta në 1496 Đurađ vendosi të ikte në Venedik. Në 1497 Firuz Beu pushtoi Grbalj dhe e vuri Zetën nën kontrollin e tij ushtarak, megjithëse ishte ende pjesë e Zetës së qeverisur nga Stefan II Crnojević. Në 1499 Firuz Beu aneksoi zyrtarisht Zetën në territorin e sanxhakut të tij të Shkodrës dhe Zeta humbi statusin e saj si një shtet i pavarur. Në vitin 1514, ky territor u nda nga sanxhaku i Shkodrës dhe u krijua si sanxhak më vete, nën sundimin e Skenderbeg Crnojeviçit. Kur ai vdiq në vitin 1528, sanxhaku i Malit të Zi u riintegrua në sanxhakun e Shkodrës si një njësi administrative unike (vilajet) me një shkallë të caktuar autonomie.
Fundi i shekullit të 16-të dhe fillimi i shekullit të 17-të
Censusi i vitit 1582-1583 regjistroi "vilajetin e Malit të Zi" (vilayet-i Kara Dağ) si njësi administrative më vete brenda Sanxhakut të Shkodrës. Vilajeti përbëhej nga këto nahije dhe fshatra: Grbavci me 13 fshatra, Župa 11, Malonšići 7, Plješivci 14, Cetinje 16, Rijeka 31, Crmnica 11, Paštrovići 36 dhe Grbalj 9 fshatra; gjithsej 148 fshatra.
Marino Bizzi, Kryepeshkopi i Tivarit (Antivari), në raportin e tij të vitit 1610 thoshte se emri i sanxhakbeut të sanxhakut të Shkodrës ishte Ali Pasha.
Pashallëku i Shkodrës
parapamje| Pashaliku i Shkodrës nën familjen Bushati. Në periudhën midis 1757 dhe 1831, Sanxhaku i Shkodrës u ngrit në Pashallëkun e Shkodrës, një pashallëk gjysmë-autonom nën Perandorinë Osmane krijuar nga familja shqiptare Bushati. Territori i saj përfshinte pjesë të Shqipërisë së sotme veriore dhe Malit të Zi, me qendër në qytetin e Shkodrës. Dobësimi i autoritetit qendror osman dhe sistemi i timarit të pronësisë së tokës sollën anarki në rajonin e Ballkanit Perëndimor të Perandorisë Osmane. Në fund të shekullit të 18-të, në këtë rajon u shfaqën dy qendra pushteti: Shkodra, nën familjen Bushati; dhe Janina, nën Ali Pashën e Tepelenës. Të dy rajonet bashkëpunuan dhe sfiduan Portën e Lartë sipas interesave të tyre.
Vilajeti i Shkodrës
Para vitit 1867, Shkodra (İşkodra) ishte sanxhak brenda Ejaletit të Rumelisë. Në vitin 1867, sanxhaku i Shkodrës u bashkua me sanxhakun e Üskübit (Shkupit), duke formuar Vilajetin e Shkodrës. Vilajeti u nda më pas në tre sanxhaqe: İșkodra (Shkodra), Prizreni dhe Dibra. Në vitin 1877, sanxhaku i Prizrenit kaloi në Vilajetin e Kosovës dhe sanxhaku i Dibrës në Vilajetin e Manastirit. Pas lëvizjeve territoriale, sanxhaku i Shkodrës u nda më pas në dy sanxhaqe: Sanxhaku i Shkodrës dhe Sanxhaku i Draçit (Durrësit).
Pas pushtimit të forcave malazeze gjatë luftës malazeze-osmane midis 1876 dhe 1878, pronësia e qyteteve të Tivarit, Podgoricës dhe Ulqinit u transferua nga Sanxhaku i Shkodrës në Principatën e Malit të Zi. parapamje| Sanxhaku i Shkodrës (1907) Në vitin 1900, Vilajeti i Shkodrës u shpërbë, duke u ndarë në dy sanxhaqe të veçantë: Sanxhaku i Shkodrës dhe Sanxhaku i Durrësit.
Demografia dhe organizimi social
Malësorët shqiptarë jetonin në tre krahina gjeografike brenda Sanxhakut të Shkodrës. Malësia e Madhe me pesë fise të mëdha (Hoti, Kelmendi, Shkreli, Kastrati dhe Gruda) të përziera fetarisht katolike-myslimane dhe shtatë fise të vogla; Malësia e Vogël me shtatë fise katolike si Shala, Shoshi, Toplana, Nikaj; dhe Mirdita, e cila ishte gjithashtu një fis i madh i fuqishëm që mund të mobilizonte 5000 trupa të parregullta. Qeveria vlerësoi fuqinë ushtarake të Malisorëve në sanxhakun e Shkodrës duke numëruar mbi 30.000 dhe zyrtarët osmanë ishin të mendimit se malësorët mund ta mposhtnin Malin e Zi vetë me ndihmën e kufizuar shtetërore. Kontrolli osman mbi zonat malore të sanxhakut të Shkodrës ishte i kufizuar. Në vitet 1880, nga pikëpamja shqiptare sanxhaku i Shkodrës i përkiste trevës së Gegënisë.
Në bazë të emrave të personave të regjistruar në regjistrim, mund të konstatohet se popullsia e sanxhakut të Shkodrës përbëhej kryesisht nga serbë dhe shqiptarë (ortodoksë, katolikë dhe myslimanë). Të pranishëm ishin edhe një numër i caktuar i vllehëve, turqve dhe njerëzve të tjerë, kryesisht nëpër fshatra.
Shumica e popullsisë fetare në Sanxhakun e Shkodrës ishin katolikë.
Censusi i vitit 1485
Regjistrimi i parë osman i sanxhakut të Shkodrës u organizua në vitin 1485. Ishte regjistrimi i tretë osman që u organizua në territorin e Republikës moderne të Shqipërisë. Regjistrimi i parë u organizua në vitin 1431 në territorin e sanxhakut të Arbërisë. Regjistrimi i vitit 1485 tregon se Sanxhaku i Shkodrës përbëhej nga katër kaza: İşkodra (Shkodër), Depedöğen (Podgoricë), İpek (Peja) dhe Bihor. Kazatë ndaheshin në njësi më të vogla administrative, nahije.
Censusi i viteve 1582-1583
Regjistrimi i organizuar në periudhën 1582-1583 tregon se brenda Sanxhakut të Shkodrës kishte shumë nahije me numrin e mëposhtëm të fshatrave:
Në sanxhakun e Shkodrës kishte gjithsej 709 fshatra.
Për më tepër, një pjesë më e vogël e regjistrimit osman nga viti 1582 deri në 1583 merrej me Malin e Zi (Vilâyet-i Karaca-dağ) si njësi administrative më vete brenda Sanxhakut të Shkodrës. Kjo pjesë përbëhej nga këto nahije dhe fshatra: Grbavci me 13 fshatra, Zhupë me 11 fshatra, Malonšići me 7 fshatra, Plješivci me 14 fshatra, Çetina me 16 fshatra, Rijeka me 31 fshatra, Cernica (Crmnica) me 11 fshatra, Paštrovići me 36 fshatrat, Gërbalj me 9 fshatra. Ishin gjithsej 148 fshatra që i përkisnin nënndarjes malazeze.
Regjistrimi i 1582-1583 tregon 857 fshatra dhe disa qytete, duke përfshirë Shkodrën (İşkodra), Pejën (Ipek), Podgoricën (Depedöğen), Tivarin (Bar) dhe Ulqinin (Ülgün).
Pseudoorientalizmat në gjuhën shqipe : ("turqizmat")
Pseudoorientalizmat në gjuhën shqipe : ("turqizmat") libër me autor Agron Dalipaj, red. Dea Dalipaj. Botuar në Korçë në vitin 2020 nga Libraria "Kotti". Libri ka 256 faqe. ISBN 9789928299130
Seoul Broadcasting System
200px|thumbnail| Seoul Broadcasting System (SBS, koreanisht: 에스비에스; EseuBiEseu) është një transmetues kombëtar i radios dhe televizionit të Koresë së Jugut. Stacioni i tij kryesor televiziv tokësor SBS TV transmeton si kanali 6 për dixhital dhe kabllor.
I themeluar më 14 nëntor 1990, SBS është transmetuesi më i madh privat në Korenë e Jugut dhe është në pronësi të Taeyoung Construction. Ajo operon kanalin e saj kryesor televiziv, i cili ka një rrjet mbarëkombëtar prej 10 stacionesh rajonale dhe tre rrjete radiofonike. SBS ka ofruar shërbimin e televizionit dixhital tokësor në formatin ATSC që nga viti 2001, dhe shërbimin T-DMB që nga viti 2005.
Lista e kantoneve në departamentin Marne
Në vijim është një listë e kantoneve në departametin Marne, në Francë.
Paissy
Paissy është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Paissy ka një popullsi prej 66 banorë dhe sipërfaqe 7.08 km², me një dendësi prej 9 banor/km².
Markaz
Markazu Ssaqafathi Ssunniyya është një universiteti Ndërkombëtar i vendosur në Kerala. Sheikh Aboobacker Ahmed është kancelari i Jamia që nga viti 1978 dhe Dr. Hussain Saqafi Chullikkod është zëvendës kancelari. ajo ndodhet 14 kilometra në lindje të Kozhikode qytetit. Gurin e themelit u hodh nga dijetar Islam nga Arabia Saudite Sejid Muhamed ibn Alawi al-Maliki al-Makki. Ajo ka afërsisht 20,000 studentët që studiojnë kur'anin, Hadithin, Fik'h, Artit, Shkencës dhe Teknologjisë, Teologji nën institute të ndryshme. është bërë një prej më të mëdhave institucionet arsimore në Indi dhe ka 40 markazes sigurimin e arsimit nga e para të shkollës për master të nivelit me fetare të trajnimit. Ajo është duke luajtur një kyç roli për rishfaqjen e komunitetit Musliman. Ajo është e sigurt të qiellit për jetimët dhe të varfrit. E bamirësisë shërbimeve për nevojtarët dhe të varfërit janë objektivi kryesor i Markaz. Markaz është një nga disa Islame organet arsimore të këtij lloji në botë dhe më e madhe social-kulturore dhe fetare qendër në Indi.
Marrëdhëniet ndërkombëtare dhe Përkatësitë
Turqia (me Fatih University), Malajzia (IIUM), emiratet e bashkuara arabe (me Al Qasimia Universiteti), Egjipt (me Al-Azhar Universiteti) Jordan (me Botën Islame, të Shkencës dhe të Arsimit Universitar), mbretëria e BASHKUAR (me Islam Dorëshkrimi Shoqata), Jemen (me Dar al-Mustafa).
Masakra e Celinës
Hyrja
Masakra e Celinës është njëra nga masakrat ku pjesëtarët e forcave serbe vranë 81 civilë shqiptarë të Kosovës në këtë fshat ndërmjet 25 dhe 28 marsit të vitit 1999. Gjatë kësaj periudhe prezente në Celinë dhe fshatrat përreth ishte Brigada e motorizuar e Ushtrisë Jugosllave 549.
Fshati Celinë gjendet në jug të komunës së Rahovecit dhe rrethohet nga  fshatrat Fortesë( ish Bellacërkë), Krushë e Madhe dhe Nagavc. Deri në Mars të  vitit 1999, fshati Celinë kishte rreth 2000 banorë, 200-250 familje, të gjithë të përkatësisë etnike shqiptare. Policia dhe ushtria serbe ishin parë të jenë të pranishme në Celinë dhe rreth saj çdo ditë për disa ditë rresht, duke filluar nga data 23 ose 24 mars deri të paktën më datë 29 mars 1999.
Prapavija
Më 23 Mars 1999 ishte dhënë urdhëri që forcat e kombinuara serbe të shpërbënin dhe shkatërronin UÇK-në në fshatrat duke përfshirë Celinën, Krushën e Madhe dhe Krushën e Vogël dhe të parandalonin tërheqjen e UÇK-së nga zona e Malishevës drejt komunës së Prizrenit. Megjithatë, forcat duhej të “pastronin” zonën dhe ta shtynin UÇK-në prapa drejt Malishevës, për më tepër synohej që forcat të vendosin kontrollin mbi territorin midis Fortesës/Bellacërkë dhe Nagavcit, i cili mbulon zonën e Celinës, dhe nga Hoça e Madhe deri në Hoçë të Vogël. Komanda e përbashkët për Kosovën gjatë operacionit luftarak komandonte dhe kontrollonte të gjitha forcat serbe. Operacioni u urdhërua të fillonte në orën 05:00 më 25 mars 1999.
Në mëngjesin e datës 25 mars 1999, banorët e fshatit Celinë u gjenden të rrethuar nga forcat  jugosllave dhe ato serbe. Rreth orës 05:30 një tank e gjelbër e forcave Jugosllave hyri në fshat nga drejtimi i Fortesës/Bellacërkë. Forcat Jugosllave dhe serbe ishin pozicionuar edhe nga anët tjera, si në drejtim të Rahovecit dhe Nagavcit dhe në rrugën kryesore nga Prizreni për në Gjakovë. Nga ora 05:30 u dëgjuan të shtëna nga rruga kryesore dhe forcat jugosllave filluan të bombardojnë fshatin.
Viktimat
Me të dëgjuar bombardimet, të frikësuar për jetët e tyre një pjesë e banorëve të fshatit nisën të largoheshin nga shtëpitë e tyre, të moshuarit, gratë dhe fëmijët u mblodhën në një grup ndërsa burrat e rinj si një grup i targetuar nga forcat serbe u larguan në lokacione të ndryshme. Ndërkaq, disa nga banorët vendosën që të mos linin shtëpitë e tyre. Pas bombardimit të fshatit, forcat jugosllave dhe serbe hynë në fshat duke kontrolluar shtëpi për shtëpi dhe pasi plaçkitën gjithçka që gjetën me vlerë, dogjën shtëpitë dhe dyqanet si dhe shkatërruan xhaminë e vjetër të fshatit. Shumica e banorëve kishin ikur në një pyll aty pranë para se të arrinin forcat serbe ku qëndruan 4 ditë së bashku me banorë të fshatrave përreth. Më 28 mars, një numër i policisë serbe i detyruan mijëra njerëz të fshehur në pyll të dilnin, burrat u ndanë nga gratë dhe u rrahën, u grabitën dhe ju morën të gjitha dokumentet e identitetit. Burrat më pas i dërguan në Prizren dhe përfundimisht i detyruan të shkonin drejt kufirit me Shqipërinë.
Ekipet e mjekësisë ligjore të ICTY zhvarrosën gjashtëdhjetë e nëntë trupa në pranverën e vitit 1999. Ndërsa sipas dëshmisë së dëshmitarit që në atë kohë kishte pozitën e kryetarit së Celinës, Agim Jemini, i cili mbajti një listë me emrat e njerëzve të vrarë gjatë atyre ditëve, numri i viktimave që ai varrosi ishin 74 persona nga Celina, të gjithë civil të paarmatosur.
Kryersit
Rreth orës 09:30 më 25 mars 1999, rreth 500 trupa të ushtrisë Jugosllave(UJ) i'u afruan fshatit Celinë në këmbë nga katër drejtimet kryesore Fortesë, Krushë e Madhe, Rahovec dhe rruga kryesore Gjakovë-Prizren. Rreth orës 10:00 fshati ishte i rrethuar. Uniformat e UJ-së ishin kamuflazh jeshil dhe kafe me shqiponjën e bardhë dykrenore të Ushtrisë Jugosllave/Serbe në shpatullën e majtë/krahun e majtë. Ata mbanin kapele me majë të stilit partizan të UJ-së dhe ata që komandonin u identifikuan se mbanin kapele të stilit beretë të gjelbër të errët. Të gjitha kapelet kishin të njëjtat shenja shqiponje. Të pranishëm ka qenë edhe policia e veshur me uniforma kamuflazhi blu me simbolet e policisë të shqiponjës dykrenare në gjoks.
Komanda e Përbashkët për Kosovë lëshoi një "Urdhër për t'i ofruar ndihmë MPB-së në shtypjen dhe shkatërrimin e Ushtrisë Clirimtare të Kosovës në Rahovec, Suharekë dhe Krushë e Madhe" për njësitë e Korpusit të Prishtinës më 23 mars 1999, e cila përcaktoi detyrën e Brigadës së motorizuar të Ushtrisë Jugosllave 549 në zonën e fshatrave Celinë, Krushë e Madhe, Krushë e Vogël, Pirane, Zojiq dhe Medvedce.
Drejtësia
Tribunali Ndërkombëtar i Hagës në rastin Milutionovic dhe të tjerët ka gjetur se se Ushtria Jugosllave rrethoi Celinën më 25 mars 1999 dhe bomardoi fshatin. Forcat e përziera të Ushtrisë Jugosllave dhe forcat serbe, duke përfshirë edhe forcat e parregullta, hynë në fshat plaçkitën dhe i vunë flakën shtëpive. Për pasojë, fshatarët u larguan nga frika dhe disa fshatarë u sulmuan dhe u vranë.
Në rastin e Vlastimir Đorđević, Tribunali gjen se vepra penale e dëbimit dhe transferimit me dhunë ka  ndodhur në fshatin Celinë duke theksuar se këto vepra janë kryer me qëllimin e nevojshëm diskriminues. Dhoma thekson në veçanti se ato kanë prekur një numër shumë të madh të civilëve shqiptarë të Kosovës, se këta njerëz janë privuar në mënyrë tipike nga shtëpitë e tyre, mjetet e tyre të jetesës, dhe shpesh iu nënshtruan vështirësive të rënda duke u privuar nga lehtësitë normale dhe të detyruar të kalojnë netët në ambiente të hapura ose në shtëpi të mbipopulluara, pa kushte të përshtatshme përkujdesi për veten dhe për fëmijët, të moshuarit dhe të sëmurët, dhe një vështirësi e privim i tillë shoqërohej me trazira emocionale dhe pikëllim.
Kitka (Kosovë)
Kitka është një majë mali në Kosovë, që ndodhet në pjesën lindore të vendit, 40 km në lindje të Prishtinës me një lartësi mbidetare prej 1,142 metrash mbi nivelin e detit.
Parimet humanitare
Ekzistojnë një numër kuptimesh për termin humanitar. Këtu humaniteti i përket praktikës së shpëtimit të jetës dhe lehtësimit të vuajtjeve. Zakonisht lidhet me reagimin emergjent (i quajtur edhe përgjigje humanitare) qoftë në rast të një fatkeqësie natyrore ose një fatkeqësie të krijuar nga njeriu, siç është lufta ose konfliktet e tjera të armatosura. Parimet humanitare qeverisin mënyrën se si kryhet reagimi humanitar.
Kitka (Kosovë)
Përmbledhje
Relievi përreth Kitkës është kryesisht kodrinor ndërsa pika më e lartë në afërsi ka një lartësi prej 1,282 metrash dhe është 11.7 km në lindje të Kitkës. Rajoni ka një dendësi prej rreth 222 banorë për kilometër katror me popullsi relativisht të rrallë. Qyteti më i afërt është Dardana, 11.7 km në jugperëndim të Kitkës. Relievi përreth Kitkës është pothuajse plotësisht i mbuluar me bimësi. Në rajonin përreth Kitkës, malet janë të zakonshme.
Klima është kryesisht hemiboreale. Temperatura mesatare është 10 ° C. Muaji më i nxehtë është korriku, me 21 ° C, dhe janari më i ftohti, me −4 ° C. Reshjet mesatare janë 907 milimetra në vit. Muaji më i lagësht është maji me 127 milimetra shi, kurse gushti me 20 milimetra.
Parimet humanitare
Përcaktimi i parimeve
Parimet kryesore janë përcaktimi i karakteristikave, kushtet e nevojshme për reagimin humanitar. Organizata të tilla si forcat ushtarake dhe kompanitë fitimprurëse mund të ofrojnë ndihmë për komunitetet e prekura nga fatkeqësitë në mënyrë që të shpëtojnë jetë dhe të lehtësojnë vuajtjet, por ato nuk konsiderohen nga sektori humanitar si agjenci humanitare pasi përgjigja e tyre nuk bazohet në parimet kryesore.
Njerëzimi
Parimi i njerëzimit do të thotë që i gjithë njerëzimi të trajtohet në mënyrë njerëzore dhe të barabartë në të gjitha rrethanat duke shpëtuar jetë dhe duke lehtësuar vuajtjet, duke siguruar respekt për individin. Principleshtë parimi themelor i reagimit humanitar.
Qëllimi i veprimit humanitar është mbrojtja e jetës dhe shëndetit dhe sigurimi i respektit për qeniet njerëzore. Gjithashtu promovon mirëkuptimin reciprok, miqësinë e paqen mes të gjithë njerëzve. Sipas Federatës Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe, parimi i njerëzimit përfshin:
• Ai kujton origjinën e lëvizjes: një dëshirë për të ndihmuar pa diskriminim të plagosurit gjatë konfliktit.
• Ajo kujton dimensionin e dyfishtë të lëvizjes: atë kombëtar dhe ndërkombëtar.
• Për të mbrojtur jetën dhe shëndetin • Përcaktimin e qëllimit të lëvizjes
Imperativi Humanitar
Kodi i Sjelljes për Lëvizjen Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe dhe OJQ -të në Ndihmën e Fatkeqësive (Kodi RC/OJQ) paraqet konceptin e imperativit humanitar i cili zgjeron parimin e njerëzimit për të përfshirë të drejtën për të marrë dhe për të dhënë ndihmë humanitare. Ai deklaron detyrimin e bashkësisë ndërkombëtare "për të ofruar ndihmë humanitare kudo që është e nevojshme".
Paanshmëria
Sigurimi i ndihmës humanitare duhet të jetë i paanshëm dhe pa diskriminim në bazë të kombësisë, racës, gjinisë, fesë, opinionit politik ose klasës. Duhet të bazohet vetëm në nevojë. Prioritet duhet t'i jepet rasteve më urgjente të shqetësimit.
Të trajtosh të gjithë në të njëjtën mënyrë pa marrë parasysh nivelin e vuajtjes ose urgjencën nuk do të ishte e barabartë. Paanshmëria do të thotë që përparësia e vetme që mund të vendoset në trajtimin e njerëzve që kanë nevojë për ndihmë duhet të bazohet në nevojë dhe rendi i ndihmës duhet të korrespondojë me urgjencën.
Radosllav Katiçiq
Radoslav Katičić (3 korrik 1930-10 gusht 2019) ishte një gjuhëtar kroat, filolog klasik, ballkanolog, indoeuropianist, kroatist dhe indolog, një nga studiuesit më të shquar kroatë në fushën e shkencave humane. Tërthorazi ka dhënë një kontribut të konsiderueshëm edhe në fushën e ilirologjisë.
Parimet humanitare
Paanshmëria
Për shumicën e agjencive humanitare joqeveritare (NGHA), parimi i paanësisë është i paqartë edhe nëse ndonjëherë është i vështirë të zbatohet, veçanërisht në situata që ndryshojnë me shpejtësi. Sidoqoftë, nuk është më e qartë se cilat organizata mund të pretendojnë se janë humanitare. Për shembull, kompanitë si PADCO, një nënkontraktore e USAID -it, ndonjëherë shihen si një OJQ humanitare.
Radosllav Katiçiq
Biografia
Radoslav Katičić lindi më 3 korrik 1930 në Zagreb, Kroaci e cila ishte pjesë e Mbretërisë së Jugosllavisë në atë kohë. Ai ndoqi shkollën fillore, dhe në 1949 ai u diplomua në gjimnazin klasik në qytetin e tij të lindjes.
Parimet humanitare
Neutraliteti
Për Lëvizjen Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe, neutraliteti do të thotë të mos marrësh anë në armiqësi ose të përfshihesh në çdo kohë në polemika të një natyre politike, racore, fetare ose ideologjike.
Radosllav Katiçiq
Biografia
Në Fakultetin e Shkencave Humane dhe Sociale, Universiteti i Zagrebit, ai diplomoi në Filologjinë Klasike në vitin 1954. Në të njëjtin vit ai filloi të punojë si bibliotekist me kohë të pjesshme në Seminarin për Filologjinë Klasike në të njëjtin fakultet. Punimet e tij të para shkencore ishin në lëndët e filologjisë antike greke dhe studimeve bizantine.
Parimet humanitare
Neutraliteti
Parimi i neutralitetit iu drejtua në mënyrë specifike Lëvizjes së Kryqit të Kuq për ta parandaluar atë që jo vetëm të marrë anë në një konflikt, por të mos "përfshihet në çdo kohë në polemika të një natyre politike, racore, fetare ose ideologjike". Asnjanësia mund të zbatohet edhe për veprimet humanitare të një shteti. "Neutraliteti mbetet i lidhur ngushtë me përkufizimin që futi konceptin në të drejtën ndërkombëtare për të përcaktuar statusin e një shteti i cili vendosi të qëndrojë larg një konflikti të armatosur. Rrjedhimisht, aplikimet e tij sipas ligjit pozitiv ende varen nga kriteret e abstenimit dhe paanësisë të cilat kanë karakterizuar neutralitetin që në fillim."
Radosllav Katiçiq
Biografia
Si stipendist i qeverisë greke ai vizitoi Athinën në vitet 1956-57, dhe në 1958 ai u zgjodh si asistent në Departamentin për Gramatikën Krahasuese Indo-Evropiane në Fakultetin e Shkencave Humane dhe Sociale në Zagreb.
Parimet humanitare
Neutraliteti
Zbatimi i fjalës neutralitet ndaj ndihmës humanitare të ofruar nga agjencitë e OKB -së apo edhe qeveritë mund të jetë konfuze. Rezoluta GA 46/182 shpall parimin e neutralitetit, megjithatë si një organizatë politike ndërqeveritare, OKB-ja shpesh është e përfshirë në polemika të natyrës politike. Sipas këtij interpretimi, agjencia e OKB -së ose një qeveri mund të ofrojë ndihmë humanitare neutrale për sa kohë që e bën atë në mënyrë të paanshme, bazuar vetëm në nevojë.
Radosllav Katiçiq
Biografia
Në 1977 ai u bë profesor i rregullt i filologjisë sllave në Universitetin e Vjenës, Austri.
Parimet humanitare
Neutraliteti
Sot, fjala neutralitet përdoret gjerësisht brenda komunitetit humanitar, zakonisht për të nënkuptuar ofrimin e ndihmës humanitare në mënyrë të paanshme dhe të pavarur, bazuar vetëm në nevojë. Disa OJQ ndërkombëtare e kanë kufizuar punën në çështjet e drejtësisë ose të drejtave të njeriut për shkak të angazhimit të tyre ndaj asnjanësisë.
Radosllav Katiçiq
Biografia
Në 1973 ai u zgjodh si anëtar i jashtëzakonshëm i Akademisë Jugosllave të Shkencave dhe Arteve (tani Akademia Kroate e Shkencave dhe Arteve ), dhe në 1986 ai u bë anëtar i plotë. Në 1981 ai u bë anëtar korrespondues i Akademisë Austriake të Shkencave, në 1989 u bë anëtar i plotë, dhe që nga viti 1989 shërbeu si drejtues i komisionit të njohur ballkanik. Në 1984 ai u bë anëtar i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Bosnjës dhe Hercegovinës, në 1987 anëtar i Akademisë Norvegjeze të Shkencës dhe Letrave, dhe në 1991 anëtar i Academia Europaea. Në vitin 2011 ai u bë anëtar i Accademia Nazionale dei Lincei dhe në 2012 i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Në 1989 ai mori një doktoratë nderi nga Universiteti i Osijekut, dhe në 1999 një diplomë nderi dhe profesori në Universitetin Eötvös Loránd në Budapest.
Parimet humanitare
Polemika mbi Asnjanësinë
Ndërsa neutraliteti është një parim i rëndësishëm në punën e Ndihmës Humanitare, ekziston një polemikë e gjatë në terren se si duhet zbatuar.
Radosllav Katiçiq
Biografia
Në 2005 ai u bë kreu i Këshillit për Normën e Gjuhës Standarde Kroate. Ai shërbeu në atë rol deri në heqjen e këshillit në 2012.
Parimet humanitare
Polemika mbi Asnjanësinë
Parimi humanitar i neutralitetit u vendos zyrtarisht në 1991 me rezolutën e Asamblesë së Përgjithshme të OKB -së 46/182. Parimet u zhvilluan nga parimet kryesore të përdorura nga Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq dhe Shoqëritë Kombëtare të Kryqit të Kuq/Gjysmëhënës së Kuqe. OCHA, Zyra e Kombeve të Bashkuara për Koordinimin e Çështjeve Humanitare, përcakton neutralitetin si: "Aktorët humanitarë nuk duhet të marrin anën në armiqësi ose të përfshihen në polemika të një natyre politike, racore, fetare ose ideologjike". Kjo do të thotë që punonjësit humanitarë nuk duhet të marrin anë në një konflikt. Në një interpretim konservator, do të thotë gjithashtu se punonjësit humanitarë nuk flasin për atë që shohin, edhe në rastin e shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut, përfshirë gjenocidin. Ka arsye që disa preferojnë dhe përdorin interpretimin më konservator të neutralitetit. Përndryshe, udhëheqësit në zonat e konfliktit nuk mund të lejojnë që punonjësit humanitarë të kenë akses për të ofruar ndihmë. Qëndrimi i heshtur gjithashtu mund të veprojë si një masë mbrojtjeje për punonjësit e ndihmës, duke siguruar më tej që ndihma t'u ofrohet atyre që kanë më shumë nevojë. Së fundmi, disa argumentojnë se heshtja është një mënyrë për të siguruar asnjë diskriminim në ndihmën humanitare. Për këtë argument, zgjedhja e palëve gjatë një konflikti përbën diskriminim dhe punon kundër parimeve themelore të ndihmës humanitare.
Ana tjetër e debatit nxjerr në pah imperativin moral për të folur kundër shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut. Organizatat nga kjo anë kanë tendencë të promovojnë gjithashtu një kuptim të ndryshimit midis neutralitetit dhe paanësisë, një parim tjetër humanitar. MSF, për shembull, shpjegon se paanësia siguron që punonjësit e ndihmës të marrin parasysh vetëm nevojën e një personi për të dhënë ndihmë dhe të mos diskriminojnë dikë për shkak të "kombësisë, racës, gjinisë, identitetit, besimeve fetare, klasës ose opinioneve politike". Nga ana tjetër, neutraliteti "do të thotë të mos marrësh anë". Sidoqoftë, MSF shprehet shprehimisht se ata do të flasin për shkelje masive të të drejtave të njeriut, përfshirë gjenocidin. Ata argumentojnë se nevojat e njerëzve që përjetojnë dhunë masive vijnë mbi parimin e neutralitetit. Në këtë, ata nuk shkelin paanësinë dhe vazhdojnë të ofrojnë ndihmë humanitare për individët që kanë më shumë nevojë, pavarësisht nga palët.
Dy nga lojtarët kryesorë në këtë debat janë Komiteti Ndërkombëtar i Shoqërive të Kryqit të Kuq/Gjysmëhënës së Kuqe (ICRC) dhe Mjekët pa Kufij (MSF) (të njohur edhe si Mjekë pa Kufij). Historikisht, ICRC ka qenë krejtësisht neutrale, nuk ka dashur të flasë për atë që po shihte, me shpresën për të ruajtur aftësinë e tyre për të ofruar ndihmë. Një shembull i mirë i kësaj është Lufta e Dytë Botërore, ku ICRC nuk arriti të publikojë dhe dënojë gjenocidin nazist. Kjo është pjesë e asaj që nxiti debatin e vazhdueshëm. Megjithatë, që nga vitet 1990, ICRC ka ndryshuar interpretimin e saj të neutralitetit dhe ka promovuar denoncimin publik të shkeljeve serioze të ligjit humanitar. MSF, nga ana tjetër, kurrë nuk miratoi politikën e konfidencialitetit absolut dhe e konsideron "'dhënien e dëshmisë' për gjendjen e rëndë të viktimave si një masë shtesë mbrojtjeje". Ndërsa ata mbrojnë parimin e neutralitetit, ata deklarojnë se, "paanshmëria dhe neutraliteti nuk janë sinonim i heshtjes".
Kjo çështje është ende e kontestuar gjerësisht në fushën humanitare. Në një artikull të opinionit të vitit 2020, Hugo Slim argumenton se ligjërisht, operacionalisht dhe moralisht, është e pranueshme që humanitarët të marrin anën. Ai shprehet: “Humanitarizmi neutral nuk është domosdoshmërisht etikisht i dëshirueshëm kur i shohim njerëzit si armiq për arsye të mira. A është e arsyeshme të presësh që një punonjëse e ndihmës siriane të jetë neutrale ndërsa komuniteti i saj po bombardohet? A është morale që humanitarët të qëndrojnë neutralë përballë padrejtësisë apo gjenocidit? ”
Të tjerë argumentojnë, "neutraliteti është shumë i rëndësishëm në ofrimin e ndihmës humanitare pasi u siguron aktorëve humanitarë, siç është ICRC, hapësirën humanitare të nevojshme për të ofruar ndihmë sa më shumë viktimave të krizës të jetë e mundur pa diskriminim, ndërsa gjithashtu lejon punonjësit e ndihmës të të kryejnë detyrat e tyre në mënyrë të sigurt dhe në maksimumin e aftësive të tyre."
Ndërsa fusha e ndihmës humanitare vazhdon të profesionalizohet, kështu përkufizohen dhe zbatohen parimet e saj.
Pavarësia
Agjencitë humanitare duhet të formulojnë dhe zbatojnë politikat e tyre në mënyrë të pavarur nga politikat ose veprimet e qeverisë. Agjencitë humanitare, edhe pse ka ndihmës në shërbimet humanitare dhe i nënshtrohen ligjeve të vendeve të tyre, duhet të ruajnë autonominë e tyre nga politika, ekonomia, ushtria ose çdo tjetër dhe të jenë në gjendje në çdo kohë të veprojnë në përputhje me parimet humanitare.
Problemet mund të shfaqen sepse shumica e NGHA -ve mbështeten në shkallë të ndryshme tek donatorët qeveritarë. Kështu për disa organizata është e vështirë të ruhet pavarësia nga donatorët e tyre dhe të mos ngatërrohet në terren me qeveritë që mund të përfshihen në armiqësitë. ICRC, ka dhënë shembullin për ruajtjen e pavarësisë (dhe neutralitetit) duke mbledhur fonde nga qeveritë përmes përdorimit të apelimeve të veçanta vjetore për kostot e selisë dhe operacionet në terren.
Parime shtesë humanitare
Përveç parimeve bazë, ka edhe parime të tjera që qeverisin reagimin humanitar për lloje të veçanta të agjencive humanitare siç janë agjencitë e OKB -së, Lëvizja e Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe dhe OJQ -të.
Prozelitizmi
Sigurimi i ndihmës nuk duhet të shfrytëzojë cenueshmërinë e viktimave dhe të përdoret për besime të mëtejshme politike ose fetare. Të gjitha agjencitë kryesore humanitare joqeveritare (NGHA) duke u regjistruar në Kodin e Sjelljes të RC/OJQ-ve janë zotuar se nuk do të përdorin përgjigje humanitare ndaj besimeve të tjera politike ose fetare.
Universaliteti
Statusi i barabartë dhe ndarja e përgjegjësive dhe detyrave për të ndihmuar njëri -tjetrin. Solidariteti në lidhje me vendimmarrjen pavarësisht nga madhësia ose pasuria e tyre.
Origjina e parimeve humanitare
Parimet humanitare buruan nga puna e Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq dhe Shoqërive Kombëtare të Kryqit të Kuq/Gjysmëhënës së Kuqe. Parimet kryesore drejtuan punën e këtyre organizatave para se të miratohej nga Kombet e Bashkuara. Në 1991, tre parimet e para (njerëzimi, neutraliteti dhe paanësia) u miratuan dhe u miratuan në rezolutën e Asamblesë së Përgjithshme 46/182. Rezoluta e Asamblesë së Përgjithshme e vitit 1991 çoi gjithashtu në krijimin e rolit të Koordinatorit të Ndihmës së Urgjencës (ERC). Në 2004, rezoluta e Asamblesë së Përgjithshme 58/114 shtoi pavarësinë si parimi i katërt thelbësor për veprimet humanitare. Parimi i katërt ishte si rezultat i kooptimit të ndihmës humanitare në kontekst shumë të politizuar për të adresuar sfidat e hasura në ruajtjen e pavarësisë për partnerët lokalë dhe në lidhje me shënjestrimin e përfituesve dhe ofrimin e shërbimeve të bazuara në nevoja në zonat e prekura. Këto parime janë miratuar nga shumë organizata humanitare ndërkombëtare që punojnë me popullatat e prekura në krizën e katastrofave.
Komiteti i Përhershëm Ndër Agjencia ka përgjegjësinë për të mbështetur parimet humanitare në nivel global. Ky është organi përgjegjës për bashkimin e agjencive të OKB -së, Lëvizjes së Kryqit të Kuq dhe OJQ -ve që punojnë në aksione humanitare.
Parime të bazuara në përvojën në terren në raste urgjente
Nëse një palë ndërluftuese beson, për shembull, se një agjenci po favorizon palën tjetër, ose se është një agjent i armikut, qasja tek viktimat mund të bllokohet dhe jeta e punonjësve humanitarë mund të vihet në rrezik. Nëse njëra nga palët percepton se një agjenci po përpiqet të përhapë një besim tjetër fetar, mund të ketë një reagim armiqësor ndaj aktiviteteve të tyre.
Referime
Parimet kryesore, të gjetura në Kodin e Sjelljes të Kryqit të Kuq/OJQ -ve dhe në Rezolutën 46/182 të GA rrjedhin nga Parimet Themelore të Kryqit të Kuq, veçanërisht parimet I (njerëzimi), II (paanësia), III (neutraliteti - në rastin e OKB -së), dhe IV (pavarësia). Një koment dhe analizë e plotë e të dhjetë parimeve në Kodin e Sjelljes të Gjysmëhënës së Kuqe të Kryqit të Kuq mund të shihet në librin e Etikës Humanitare të Hugo Slim.
Përgjegjshmëria humanitare
Përgjegjshmëria është përcaktuar si: "proceset përmes të cilave një organizatë merr një angazhim për t'iu përgjigjur dhe balancuar nevojave të palëve të interesuara në proceset dhe aktivitetet e saj vendimmarrëse, dhe jep kundër këtij angazhimi." Partneriteti Ndërkombëtar i Kontabilitetit Humanitar shton: "Përgjegjshmëria ka të bëjë me përdorimin e pushtetit me përgjegjësi".
Neni 9 i Kodit të Sjelljes për Lëvizjen Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe dhe OJQ -të në Ndihmën ndaj Katastrofave thotë: "Ne mbajmë përgjegjësi si për ata që kërkojmë të ndihmojmë ashtu edhe për ata prej të cilëve pranojmë burime;" dhe kështu identifikon dy mbajtësit kryesorë të aksioneve: donatorët dhe përfituesit. Megjithatë, agjencitë tradicionalisht humanitare kanë tentuar të praktikojnë kryesisht "llogaridhënie në rritje", pra ndaj donatorëve të tyre.
Përvoja e shumë agjencive humanitare gjatë Gjenocidit në Ruandë, çoi në një numër nismash të dizajnuara për të përmirësuar ndihmën dhe llogaridhënien humanitare, veçanërisht në lidhje me përfituesit. Shembujt përfshijnë Projektin Sfera, ALNAP, Compas, People in Aid Code of Praktika e Mirë, dhe Humanitare Accountability Partnership International, e cila drejton një "skemë të sigurimit të cilësisë globale për agjencitë humanitare".
Parime shtesë
Kodi RC/OJQ gjithashtu liston një numër parimesh më aspiruese të cilat rrjedhin nga përvoja me ndihmën e zhvillimit.
E drejta për jetë me dinjitet
Projekti Sfera Karta Humanitare përdor gjuhën e të drejtave të njeriut për të kujtuar se e drejta për jetën e shpallur si në Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut ashtu edhe në Konventën Ndërkombëtare për të Drejtat Civile dhe Politike lidhet me dinjitetin njerëzor.
Cenueshmëria dhe çështjet e sjelljes
Parimet humanitare janë përqendruar kryesisht në sjelljen e organizatave. Sidoqoftë, një përgjigje humane nënkupton që punonjësit humanitarë nuk duhet të përfitojnë nga dobësitë e atyre që preken nga lufta dhe dhuna. Agjencitë kanë përgjegjësinë për zhvillimin e rregullave të sjelljes së stafit të cilat parandalojnë abuzimin e përfituesve.
Shfrytëzimi dhe abuzimi seksual
Një nga fushat më problematike lidhet me çështjen e shfrytëzimit seksual dhe abuzimit të përfituesve nga punonjësit humanitarë. Në një emergjencë ku viktimat kanë humbur gjithçka, gratë dhe vajzat janë veçanërisht të prekshme nga abuzimi seksual.
Një numër raportesh që identifikuan shfrytëzimin seksual të refugjatëve në Afrikën perëndimore nxitën komunitetin humanitar të punojë së bashku në shqyrtimin e problemit dhe të marrë masa për të parandaluar abuzimet. Në korrik 2002, Komiteti i Përhershëm Ndërinstitucional i OKB -së (IASC) miratoi një plan veprimi i cili deklaroi: Shfrytëzimi dhe abuzimi seksual nga punonjësit humanitarë përbëjnë akte të sjelljes së keqe të rëndë dhe për këtë arsye janë arsye për ndërprerjen e punësimit. Plani ndaloi në mënyrë eksplicite "Shkëmbimin e parave, punësimit, mallrave ose shërbimeve për seks, duke përfshirë favore seksuale ose forma të tjera të sjelljes poshtëruese, poshtëruese ose shfrytëzuese". NGHA -të kryesore si dhe agjencitë e OKB -së të angazhuara në përgjigje humanitare u angazhuan për ngritjen e strukturave të brendshme për të parandaluar shfrytëzimin dhe abuzimin seksual të përfituesve.
Pajtueshmëria
Janë bërë përpjekje të konsiderueshme në sektorin humanitar për të monitoruar pajtueshmërinë me parimet humanitare. Përpjekje të tilla përfshijnë Kodin e Praktikës së Mirë të Njerëzve në Ndihmë, një mjet menaxhimi i njohur ndërkombëtarisht që ndihmon organizatat humanitare dhe të zhvillimit të rrisin cilësinë e menaxhimit të burimeve njerëzore. OJQ -ja, Humanitare Accountability Partnership International, po punon gjithashtu për t'i bërë organizatat humanitare më të përgjegjshme, veçanërisht ndaj përfituesve.
Strukturat e brendshme të Lëvizjes së Kryqit të Kuq monitorojnë pajtueshmërinë me Parimet Themelore të Kryqit të Kuq.
Kodi i RC/OJQ-ve po zbatohet vetë. SCHR kryen rishikime nga kolegët në mesin e anëtarëve të tij të cilët shikojnë pjesërisht çështjen e pajtueshmërisë me parimet e përcaktuara në Kodin RC/OJQ
Latinishtja dhe Italishtja në prizmin e shqipes 1
Latinishtja e italishtja në prizmin e shqipes : (studim etimologjik) libër me autor Agron Dalipaj, red. Dea Dalipaj. Botuar në Korçë në vitin 2021 nga "Kotti". Libri ka (V.1), 256 faqe. ISBN 9789928299277