cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Christian Pulisic
Borussia Dortmund
Në shkurt 2015, Borussia Dortmund bleu 16 vjeçarin Pulisic dhe e vendosi fillimisht në ekipin nën-17, kurse në verën e atij viti ai kaloi te ekipi nën-19. Pasi regjistroi 10 gola dhe 8 asiste në 15 ndeshje me ekipet e të rinjëve, Pulisic u thirr në ekipin e parë gjatë pushimeve dimërore.
Modernizmi
7 Kritika dhe armiqësia ndaj modernizmit
Christian Pulisic
2015–2016: Sezoni i parë
parapamje|djathtas|Pulisic gjatë një seance stërvitore me Dortmundit në [[Bad Ragaz, Zvicër.]] Në janar 2016, gjatë kohës që ishte me ekipin e parë në pushimet dimërore, Pulisic luajti në pjesën e dytë të dy ndeshjeve miqësore, duke shënuar dhe asistuar nga një herë. Më 24 janar, një ditë pasi ishte përfshirë për herë të parë me ekipin e parë në një ndeshje, Pulisic luajti 90 minuta të plota në miqësoren kundër Union Berlin, duke shënuar dhe asistuar sërisht. Ai bëri debutimin e tij në Bundesligë më 30 janar në fitoren 2–0 kundër FC Ingolstadt, duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vend të Adrián Ramos. Më 18 shkurt, ai debutoi në UEFA Ligën e Evropës, duke u aktivizuar sërisht si zëvëndësues në një fitore 2–0 kundër Portos.
Modernizmi
8 Shih gjithashtu
Christian Pulisic
2015–2016: Sezoni i parë
Pulisic luajti si titullar për herë të parë në Bundesligë më 21 shkurt kundr Bayer Leverkusen, para se të zëvëndësohej nga Marco Reus. Ndeshja e tij e dytë si titullar erdhi më 10 prill kundër FC Schalke 04 në Revierderby, ku ai luajti 73 minuta para se ti bënte vend İlkay Gündoğan. I pyetur për performancën e Pulisic kundër Schalkes, trajneri i ekipit Thomas Tuchel tha, "Ai është një i ri në vitin e tij të parë si futbollist profesionist. Dy ndeshjet e tij të para në formacionin titullar ishin në Leverkusen dhe këtu sot në Schalke – jo detyrat më të lehta. Kjo tregon vlerësimin tonë të madh që ne e shohim atë si një lojtar me kohë të plotë në ekipin tonë. Ai ishte një zëvendësim i vlefshëm kundër Werder Bremen dhe Liverpool. Ai është dukur shumë mirë kohët e fundit, gjë që është vërtetuar edhe sot. Është plotësisht normale që ai nuk mund të luante me këtë ritëm dhe këtë intensitet për 90 minuta".
Modernizmi
9 Shënime
10 Referenca
11 Burimet
12 Leximi i mëtejshëm
13 lidhje të jashtme
Christian Pulisic
2015–2016: Sezoni i parë
Pulisic regjistroi golin e parë në Bundesligë më 17 prill, duke shënuar të parin e fitores 3–0 kundër Hamburger SV. Ky gol e bëri atë lojtari më të ri jo-gjerman dhe të katërtin më të ri që shënon në Bundesligë, në moshën 17 vjeç e 212 ditë. Ai shënoi sërisht një javë më pas kundër VfB Stuttgart, duke u bërë lojtari më i ri me dy gola në Bundesligë. Ai gjithashtu mori kartonin e verdhë të parë si profesionist për një ndërhyrje të gabuar ndaj Emiliano Insúa.
2016–2019: Fitorja e DFB-Pokal dhe largimi
Gjatë International Champions Cup 2016, një turnament veror para-sezonal, Pulisic shënoi në kohën shtesë kundër Manchester Cityt për ta dërguar ndeshjen në gjuajtet e penalltive. Në ndeshjen e tij të parë zyrtare në sezonin e tij të dytë, Pulisic u bë lojtari më i ri në historinë e Dortmundit që luan në UEFA Ligën e Kampioneve. Në javën e ardhshme ai regjistroi golin e parë të sezonit si dhe asistoi dy herë në fitoren tenistike 6–0 kundër Darmstadt 98, një ditë para ditëlindjes së tij të 18të.
Më 27 shtator, në ndeshjen e fazës së grupeve të Ligës së Kampioneve kundër Real Madridit, kur Dortmundit ishte në disavantazh 2–1, Pulisic hyri si zëvëndësues dhe asistoi golin e barazimit të shënuar nga André Schürrle në minutat e fundit të ndeshjes. Rreth një muaj më pas, në një tjetër ndeshje i aktivizuar si zëvëndësues, Pulisic asistoi golin e barazimit dhe më pas shënoi vetë kundër FC Ingolstadt, e cila renditej në vendin e fundit, për ti dhënë ekipit fitoren 3–1. Më 23 janar 2017, Pulisic firmosi një kontratë të re me klubin deri në vitin 2020. Dy muaj më pas, Pulisic regjistroi golin e tij të parë në Ligën e Kampioneve në fitoren komode 4–0 kundër ekipit portugez Benfica në ndeshjen e parë të raundin e 16-tave, duke u bërë lojtari më i ri që shënon për Dortmundin në këtë kompeticion, në moshën 18 vjeç, 5 muaj e 18 ditë. Në këtë ndeshje, ai asistoi një nga golat e Pierre-Emerick Aubameyang, duke ndihmuar Dortmundin të kualifikohej në çerek-finale me rezultatin e përgjithshëm 4–1.
Pulisic fitoi trofeun e parë si futbollist profesionist më 27 maj pas fitores 2–1 të Dortmundit kundër Eintracht Frankfurt në finalen e DFB-Pokal. Kjo ishte ndeshja e fundit për sezonit 2016–17. Sezoni i ri nisi zyrtarisht më 5 gusht me nedshjen e DFL-Supercup kundër Bayern München, ku Pulisic shënoi një nga dy golat e ekipit të tij që u mposht nga gjuatjet e penalltive pasi koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 2–2.
Chelsea
parapamje|230x230px|Pulisic (i fotografuar me [[Jamie Vardyn) gjatë një ndeshje të Premier Ligës kundër Leicester Cityt në gusht 2019.]] Më 2 janar 2019, Pulisic firmosi me klubin e Premier Ligës Çelsi për rreth 58 milion £. Ai e shpenzoi pjesën e mbetur të sezonit 2018–19 në huazim te Dortmundi si pjesë e marrëveshjes. Ky transferim e bëri atë lojtarin amerikan më të shtrenjtë në histori si dhe shitjen e dytë më të shtrenjtë në historinë e Dortmundit, pas francezit Ousmane Dembélé. Pasi mbërriti në klub në verën e vitit 2019, Pulisic foli për dëshirën e tij për të pasur formën e Eden Hazard dhe e konsideroi yllin belg si idhullin e tij në futboll.
Teoria e autoktonisë së ilirëve
djathtas|parapamje| Teoria e autoktonisë së gjenezës ilire . Blu është territori ilir në fund të fazës së dytë të etnogjenezës. Pastaj filluan pushtimet e luftës dhe migrimin paqësor të popullatës së bartësve të Kulturës së Fushës me urnë (të verdhë) Teoria autoktone e etnogjenezës së ilirëve është një tezë për ilirët si një element autokton në territorin e Gadishullit Ballkanik. Teza më e vjetër e themeluar nga Gustav Kosine dhe sipas saj paraardhësit e ilirëve arritën nga Lusatia gjermane, rreth vitit 1300 p.e.s. si një grup i formuar etnik. Duke respektuar mendimin e arkeologëve shqiptarë dhe jugosllavë ( Borivoj Coviç ), Alojz Benac prezantoi teorinë e autoktonisë, e cila hedh poshtë teorinë e ardhjes së ilirëve si një element kombëtar të gatshëm dhe shpjegon krijimin e tyre me etnogjenezën e elementeve kulturorë në Gadishullin Ballkanik. Kjo teori mbështetet gjithashtu në hipotezën Kurgan të vitit 1950 të Maria Gumbitas.
Christian Pulisic
Chelsea
Mediat raportuan se Pulisic kishte planifikuar të shkurtonte pushimet e tij verore për tu bashkuar me ekipin në fazën para-sezonale për ti lënë mbresa trajnerit të ri të ekipit Frank Lampard. Ai bëri debutimin e tij në Premier Ligë më 11 gusht në humbjen 4–0 kundër Manchester United. Pulisic regjistroi golat e tij të parë me Çelsi më 26 tetor, duke shënuar një tregolësh "të përkryer" në një fitore 4–2 në transfertë kundër Burnley. Ky ishte tregolëshi i parë në karrierë për të, që e bëri lojtarin e dytë amerikan që shënon tre gola në një ndeshje të Premier Ligës pas Clint Dempsey për Fulhamin në vitin 2012; përveç kësaj, ai u bë lojtari më i ri i Çelsit që shënon tre gola në një ndeshje, duke qënë vetëm 21 vjeç, dhe i parë që nga Didier Drogba në vitin 2010 që shënon një tregolësh të përkryer. Pas kësaj, Pulisic shënoi në dy ndeshjet e rradhës në kampionat, respektivisht kundër Watford dhe Crystal Palace. Më 27 nëntor, ai shënoi golin e parë në Ligën e Kampioneve për Çelsin në barazimin 2–2 në transfertë kundër Valencias në fazën e grupeve.
Tour Montparnasse
Tour Montparnasse është rrokaqiejt më i gjatë në Parisi intramurale, që ndodhet në rrethin Necker (arrondissement 15) të Parisit. Lartësia e saj prej 209 m (ose 210 m sipas burimeve) e bëri atë për gati dyzet vjet ndërtesën më të lartë në Francë, deri në përfundimin, në Courbevoie - La Défense në 2011, të kullës së Parë.
Christian Pulisic
Milan
Më 13 korrik 2023, Pulisic firmosi një kontratë katër-vjeçare me klubin italian Milan. Klubi pagoi 22 milion € për kartonin e amerikanit, i cili mori fanellën me numrin 11 për sezonin 2023–24.
Karriera ndërkombëtare
Para se të debutonte me kombëtaren e parë, Pulisic ka luajtur me ekipet nën-15 dhe -17. Ai ishte kapiten i ekipit nën-17 në Kupën e Botës nën-17 2015, ku shënoi një gol dhe një asist në tre ndeshje. Gjatë dy viteve të tij me ekipin, Pulisic shënoi 20 gola në 34 ndeshje. Ai kishte mundësinë për të përfaqsuar Kroacinë, kjo falë origjinës, por e refuzoi.
Më 27 mars 2016, Pulisic u thirr në kombëtaren e parë nga trajneri Jürgen Klinsmann për ndeshjen kualifikuese të Kupës së Botës kundër Guatemalës. Dy ditë më vonë, ai bëri debutimin e tij zyrtar me kombëtaren duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 81të në vend të Graham Zusit, me Shba-në që fitoi me rezultatin 4–0 në Mapfre Stadium në Columbus, Ohio; ai kështu u bë lojtari më i ri amerikan që luan në një ndeshje kualifikuese të Kupës së Botës.
parapamje|255x255px|Pulisic duke ekzekutuar një goditje të lirë kundër Trinidad dhe Tobagos gjatë CONCACAF Kupës Gold, 22 qershor 2019.
Disa muaj më pas, ai u thirr në ekipin që do të luante në Copa América Centenario, e cila u zhvillua në Shtetet e Bashkuara. Një javë më pas, ai u bë lojtari më i ri që shënon për Shba-në në epokën moderne, ku ai shënoi golin e katërt të ekipit të tij në fitoren 4–0 kundër Bolivisë në një ndeshje miqësore.
Më 2 shtator 2016, Pulisic shënoi dy gola dhe asistoi një tjetër në fitoren 6–0 kundër Shën Vincent dhe Grenadinet në kualifikueset e Kupës së Botës 2018, duke u bërë lojtari më i ri që shënon për Shba-në në kualifikuese si dhe lojtari më i ri amerikan në histori që shënon dopietë. Në ndeshjen e ardhshme kundër Trinidad dhe Tobagos, ai theu një tjetër rekord duke u bërë lojtari më i ri amerikan që luan si titullar në një ndeshje kualifikuese. Më 8 qershor 2017, në një tjetër ndeshje kualifikuese, Pulisic shënoi të dy golat e fitores 2–0 kundër Trinidad dhe Tobagos. Në dy ndeshjet e fundit kualifikuese, Pulisic ishte në listën e golashënuesve, duke shënuar respektivisht në fitoren 4–0 kundër Panamasë dhe në humbjen 2–1 kundër Trinidad dhe Tobagos. Pavarësisht performancave të tij pozitive, Shtetet e Bashkuara dështuan të kualifikoheshin në FIFA Kupën e Botës 2018. Humbja në ndeshjen e fundit kundër Trinidad dhe Tobagos u konsiderua si performanca më e turpshme në historinë e futbollit amerikan.
Më 20 nëntor 2018, Pulisic u bë lojtari më i ri që luan si kapiten me Shba-në në miqësoren e humbur 1–0 kundër Italisë; ai e vendosi rekordin në moshën 20 vjeç e 63 ditë.
Stili i lojës
Pulisic është një lojtar me aftësi teknike të jashtëzakonshme, i cili e mban topin mjaft mirë, duke treguar pjekuri dhe temperament mbreslënës pavarësisht moshës së tij të re. Ai mund të luaj në të dy krahët e sulmit si dhe mund të aktivizohet edhe si mesfushor sulmues, kjo për shkak se ai mund të luajë me të dyja këmbët, edhe pse këmba e tij e preferuar është e djathta. Ai është një lojtar që shquhet për shpejtësinë, shkathtësinë dhe pasimet e sakta (duke asistuar shumë herë), duke i kombinuar këto aftësi me inteligjencën e tij taktike. Falë aftësive të tij, si dhe driblimeve, Pulisic shpesh është bërë viktimë e ndërhyrjeve dhe faulleve nga mbrojtësit kundërshtar.
Pritja
Pasi Pulisic u promovua në ekipin e parë të Dortmundit, shkrimtari i revistës FourFourTwo Andy Mitten shkroi se trajneri i ekipit Thomas Tuchel "pa potencialin, shpjetësinë, mprehtësinë, forcën, fitnesin dhe pjekurinë që Pulisic kishte për moshën e tij." Vetë trajneri Tuchel thuri lëvdata për lojtarin, duke e konsderuar Pulisic "një lojtar i cili është vetëbesues, që tregon talentin e tij në fushë, dhe nuk nervozohet kur është nën presion – e cila është një kombinim i mrekullueshëm." Shoku i tij i ekipit Nuri Şahin ka thënë: "Ai është i patrëmbur. Ai ka shumë shpejtësi, por ajo që më pëlqen më shumë është prekja e parë. Kur ai merr topin, prekja e tij e parë krijon shumë hapsira për të edhe kur nuk ka hapsira.
Falë talentit të tij dhe aftësive, Pulisic është konsideruar si e ardhmja dhe shpresa e futbollit amerikan; në lidhje me këtë, gazetari i Bleacher Report, George Dohrmann, shkruajti: "Pas dekadash etje për një lojtar që mund të konsiderohej me të vërtetë i klasit botëror. Amerikanët tani kanë, më në fund – më në fund! një lojtar të aftë të bëjë një shenjë të pashlyeshme në lojën e botës."
Jeta personale
Gjyshi i tij nga ana e babait, Mate Pulišić, ka lindur në ishullin Olib të Kroacisë. Pulisic mori pasaportën kroate pasi kaloi në Gjermani për të shmangur aplikimin për vizë pune gjermane, e cila është kriteri për të hyrë në Gjermani për personat që nuk kanë pasaporta të Bashkimit Evropian. Kushuriri i tij, Will Pulisic, ka luajtur me kombëtaren amerikane nën-17 si portieri kurse në nivel klubesh luajti për Borussia Dortmund.
Mbiemri i tij Pulisic vjen nga qyteti kroat Pula dhe ka ngatërruar disa njerëz për shqiptimin e duhur. Si shqiptimi anglisht ashtu edhe ai kroat është përdorur nga komentatorët, kurse vetë Pulisic ka konfirmuar se të dyja format janë të pranueshme.
Golat me kombëtaren
. Rezultatet e Shteteve të Bashkuara të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Pulisic.
Tour Montparnasse
Inaguruar në 1973, ajo u hartua nga arkitektët Jean Saubot, Eugène Beaudouin, Urbain Cazan dhe Louis de Hoÿm de Marien.
Pandemia e COVID-19 në Arabinë Saudite
Deri më 19 Nëntori, mbretëria ka 354.208 raste të konfirmuara (më e larta midis Shteteve të Gjirit Arab) me 341.515 të shëruar dhe 5.710 të vdekur.
Teoria e autoktonisë së ilirëve
Teoritë rreth origjinës
Problemi i prejardhjes dhe i rrugës së formimit të trungut etnik ilir me veçoritë e tij gjuhësore e kulturore, ka përbërë një nga synimet më kryesore të ilirologjisë. Rreth tij janë shfaqur pikëpamje të ndryshme, të cilat ndriçojnë në mënyrë të mjaftueshme gjithë këtë proces të ndërlikuar etnogjenetik. Kërkimet komplekse arkeologjike, gjuhësore dhe historike të kohëve të fundit e kanë vendosur atë mbi një bazë më të shëndoshë dhe e kanë futur në një rrugë më të drejtë zgjidhjeje. Sado të ndryshme që mund të paraqiten nga forma teoritë mbi prejardhjen e ilirëve, në përmbajtje ato shprehin vetëm dy pikëpamje, njëra nga të cilat i quan ilirët si të ardhur në Gadishullin Ballkanik, ndërsa tjetra si popullsi autoktone të formuar në truallin historik të Ilirisë. Midis teorive që i quajnë ilirët të ardhur në Gadishullin Ballkanik, ka mospërputhje si përsa i takon vendit nga vijnë, ashtu edhe kohës së ardhjes së tyre. Disa e lidhin përhapjen e tyre me kulturën e Halshtatit, të tjerë me kulturën e Fushave me Urna, apo me kulturën Luzhice. Sipas tyre, në kapërcyell të mijëvjeçarit të dytë p.e.sonë ilirët morën pjesë në lëvizjet e popujve që njihen me emrin dyndja dorike, egjeane apo panono-ballkanike dhe duke zbritur nga Evropa Qendrore, në fillim të epokës së hekurit, u ngulën në Gadishullin Ballkanik në trojet e tyre historike.
Pikëpamje më e re është ajo që e konsideron kulturën ilire si një dukuri të formuar historikisht në vetë truallin ilir në bazë të një procesi të gjatë dhe të pandërprerë të saj gjatë gjithë epokës së bronzit dhe fillimit të asaj të hekurit.
Kjo tezë e zhvillimit të pandërprerë të kulturës, që jep mundësi të flitet edhe për një zhvillim të pandërprerë etnik, gjen prova të shumta në territorin historik të ilirëve, sidomos me zbulimet e bëra në truallin e Shqipërisë në vendbanimin e Maliqit dhe në varrezat tumulare të Pazhokut, të Vajzës, të Matit etj., kurse jashtë vendit tonë në varrezat tumulare të pllajës së Glasinacit (Bosnjë) e gjetkë. Përballë këtyre zbulimeve bëhet fare e paqëndrueshme teza që e lidh etnogjenezën e ilirëve me kulturën e Halshtatit apo me bartësit e kulturës së fushave me urna. Trualli i kësaj kulture të fundit nuk mund të lidhet kurrsesi etnikisht me ilirët. Duke krahasuar truallin e kulturës së fushave me urna me atë të kulturës së mirëfilltë ilire Mat-Glasinac në rajonin qendror të Ilirisë, vihen re ndryshime thelbësore si në kulturën materiale në qeramikë, në objektet metalike etj., ashtu edhe në atë shpirtërore, që ka një rëndësi të veçantë në përcaktimin etnik të një popullsie. Trualli i Panonisë ndjek mënyrën e varrimit me djegie duke vendosur mbeturinat e saj në vazo të veçanta (urna), ndërsa ai i Matit dhe i Glasinacit, varrimin në tuma e kryesisht me vendosje kufome. Këto ndryshime në kulturë i veçojnë panonët edhe si një grup etnik më vete që dallohet nga ai i ilirëve. Përveç kësaj të dhënat arkeologjike kanë treguar se dyndjet panono-ballkanike, dorike a egjeane nuk e përfshinë pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik dhe si pasojë nuk shpunë në ndryshime dhe zhvendosje të theksuara të ilirëve. Kjo shihet qartë sidomos në territorin e vendit tonë, ku materialet arkeologjike të kësaj kohe, flasin jo për ndërprerje në zhvillimin autokton të kulturës, por për një vazhdimësi të saj që nga epoka e hershme e bronzit, pavarësisht se disa shfaqje të reja në prodhimin metalurgjik, të shek. XI-IX p.e.sonë, mund të lidhen me ndikimet kulturore të ardhura përmes dyndjeve nga veriu. Ky zhvillim i pandërprerë kulturor në vendin tonë shfaqet akoma më mirë në qeramikë, e cila është një tregues i rëndësishëm në përcaktimin etnik dhe kulturor të bartësve të saj. Qeramika e kësaj kohe zhvillohet në tërë truallin ilir mbi bazën e poçerisë më të hershme të epokës së bronzit, pa pasur ndonjë ndryshim në kohën e kalimit nga epoka e bronzit në atë të hekurit, dhe duke e ruajtur këtë traditë autoktone të paktën deri në shek. VI p.e.sonë, kur historikisht dihet se këto krahina banoheshin nga bashkësi të qëndrueshme fisnore ilire.
Të gjitha këto të dhëna arkeologjike të grumbulluara në pesëdhjetë vjetët e fundit, në territorin e Shqipërisë së bashku tregojnë se etnogjeneza ilire nuk duhet parë kurrsesi në lidhje me ardhjen e një popullsie nga veriu i Ballkanit, por si një proces historik shumë i gjatë dhe i ndërlikuar autokton. Ky proces fillon shumë kohë përpara këtyre dyndjeve (dorike, egjeane a panono-ballkanike) dhe konkretisht me dyndjen e madhe të periudhës kalimtare nga neoliti në epokën e bronzit, që përfshin treva të gjera të Evropës dhe të Azisë, duke sjellë me vete ndryshime të dukshme etnike në Evropën neolitike.
Kjo dyndje e cilësuar indo-evropiane, që ndodhi në kapërcyell të mijëvjeçarit të tretë, u krye nga grupe të ndryshme popullsish baritore të ardhura nga stepat e Lindjes. Është provuar arkeologjikisht se ajo nuk u bë menjëherë, por valë-valë dhe se krahinat perëndimore të Ballkanit, midis tyre dhe territori i Shqipërisë u prekën prej saj më vonë se sa ato lindore. Gjatë kësaj dyndjeje grupe të ndryshme kulturore të Evropës u zhdukën pa lënë gjurmë, të tjera u përzien me popullsitë migratore, të cilat u imponuan me këtë rast vendasve gjuhën, kulturën, në një farë mase edhe zakonet e veta. Kështu ndodhi, p.sh. me kulturat neolitike të Vinçes, të Butmirit, të Lisiçi-Hvarit në territorin e Jugosllavisë, të cilat qenë zëvendësuar me kulturat e reja Kostalace, Vuçedole etj.; e njëjta gjë ndodhi edhe me kulturën neolitike të Maliqit, e cila qe zëvendësuar nga një kulturë më e ulët e karakterizuar me qeramikën e saj trashanike, që i atribuohet pikërisht kësaj dyndjeje.
Në procesin e shtjellimit të këtyre ngjarjeve dhe të përzierjeve etnike dhe kulturore të popullsive neolitike vendase, paraindoevropiane ose sipas disa studiuesve, indoevropiane të hershme, me ardhësit e rinj indoevropianë të stepave u formua edhe baza mbi të cilën nisën të zhvillohen në kushte të veçanta edhe proceset etnogjenetike të popullsive të vjetra historike të Ballkanit Perëndimor, rrjedhimisht dhe procesi i formimit historik të trungut etnik ilir me tipare të përbashkëta kulturore, të dallueshme prej bashkësive të tjera fqinje jo ilire. Në këtë proces, i cili u zhvillua gjatë gjithë mijëvjeçarit të dytë p.e.sonë, diferencimi dhe asimilimi i popullsive, ashtu sikurse dhe lidhjet ekonomike e kulturore, luajtën një rol të rëndësishëm. Në qoftë se në periudhën e hershme të epokës së bronzit, kultura e krahinave ballkano-perëndimore, ishte shumë larg për t’i dhënë asaj karakter të përcaktuar ilir, të dallueshëm prej atyre të territoreve të tjera, ky diferencim i tipareve kulturore vjen e bëhet gjithnjë më i theksuar në periudhën e mesme e sidomos në atë të fundit të epokës së bronzit. Në rrugën e këtij zhvillimi të brendshëm krahinat jugore të kësaj treve ishin të kthyera më tepër me fytyrë drejt jugut, nga bota e përparuar e Egjeut, me të cilën qenë në marrëdhënie të ngushta ekonomike e kulturore. Veriu, përkundrazi, shfaq prirje drejt Evropës Qendrore, por me lidhje më të dobëta me të. Këto lidhje ndikuan sadopak në formimin dhe në diferencimin në fund të bronzit e në fillim të hekurit të dy grupeve të mëdha kulturore ilire, atij jugor dhe verior.
Kështu duke zënë fill në kapërcyell të epokës së bronzit, procesi i formimit të etnosit ilir përshkon në mijëvjeçarin e dytë rrugën e gjatë të diferencimit nga masa e pasigurt etnike që u formua pas shkatërrimit të botës neolitike dhe përfundon nga fundi i këtij mijëvjeçari. Si e tillë, kjo epokë krijon në pjesën perëndimore të Ballkanit atë substrat etno-kulturor, mbi bazën e të cilit formohet më vonë etnosi dhe kultura ilire. Bartësit e këtij substrati mund të identifikohen me atë popullsi parailire, që në burimet historike njihet si pellazge. Pavarësisht nga kjo hipotezë për parailirët, thelbësor është fakti se në fund të epokës së bronzit, në pjesën perëndimore të Ballkanit ishte formuar një bashkësi e gjerë kulturore dhe etnike, e cila në epokën e hekurit në bazë të zhvillimit të brendshëm ekonomiko-shoqëror, do të vazhdonte të zhvillonte më tej kulturën e vet duke i dhënë asaj një fytyrë gjithnjë më të përcaktuar etnike. Kjo është dhe periudha e formimit të plotë të bashkësisë së madhe ilire dhe të grupeve të veçanta etnokulturore, ashtu siç përmenden tek autorët më të hershëm antikë.
Trualli historik i ilirëve
Sipas burimeve historike, nocioni ilir - Iliri, ka pasur gjatë historisë së vet një kuptim disi të ndryshëm gjeografiko-historik. Me emrin ilir në fillim njiheshin vetëm krahinat jugore të ilirëve. Këtu banonin sipas burimeve më të vona letrare edhe ilirët e mirëfilltë, siç i quan ata historiani romak, Plini Plak. Ky emër u shtri gradualisht prej grekëve edhe në vise të tjera të njohura më vonë prej tyre, popullsitë e të cilave, pavarësisht nga veçoritë e zhvillimit të tyre lokal, paraqitnin elemente të një trungu të përbashkët etno-kulturor. Në kohën e historianit grek Herodotit (shek. V p.e.sonë), emri ilir shtrihej mbi një territor mjaft të gjerë, i cili arrinte në lindje deri tek rrjedhja e lumit Moravë. Një shekull më vonë, sipas Pseudo-Skylaksit, ky emërtim do të përfshinte territore akoma më të gjera në veriperëndim të Ballkanit. Sipas tij ilirët shtriheshin përgjatë Adriatikut duke filluar që nga liburnët në veri e deri tek kufijtë e Kaonisë në jug. Përhapjen më të madhe dhe përfundimtare të emrit dhe të territorit ilir, na e jep Apiani i Aleksandrisë, i cili duke përmbledhur gjithë sa ishte thënë përpara tij mbi topografinë e ilirëve, shkruante: “grekërit quanin ilirë ata që banonin mbi Maqedoninë dhe Trakinë, që nga kaonët dhe thesprotët deri tek lumi Istër. Dhe kjo është gjatësia e vendit, ndërsa gjerësia prej maqedonëve dhe thrakëve malorë tek paionët deri në Jon dhe në rrëzë të Alpeve”.
Nga studimet më të reja të mbështetura jo vetëm në burimet e shkruara historike, por edhe në të dhënat arkeologjike si dhe në ato gjuhësore, rezulton se trualli historik i ilirëve përfshinte tërë pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik, që nga rrjedhja e lumenjve Moravë e Vardar në lindje, e deri në brigjet e Adriatikut e detit Jon në perëndim, që nga lumi Savë në veri, e deri tek gjiri i Ambrakisë në jug, pra deri në kufijtë e Helladës së vjetër. Burimet historike dhe ato arkeologjike e gjuhësore dëshmojnë për praninë e ilirëve edhe jashtë trevës historike të tyre. Grupe të tëra ilirësh, midis tyre dhe mesapët dhe japigët u vendosën në Itali gjatë bregut të Adriatikut dhe në krahinat jugore të saj.
Në Azi të Vogël u shpërngulën grupe popullsish dardane, paione, të cilat do të përmenden edhe në eposin homerik si pjesëmarrës, përkrah trojanëve në luftën e tyre kundër grekëve. Prania e elementit etnik ilir është vërtetuar arkeologjikisht nga burimet e shkruara edhe në rajonet veriore të Maqedonisë e të Greqisë, si në Akarnani e në Etoli. Të gjitha këto lëvizje grupesh etnike ilire përtej trevës historike të tyre ndodhën, siç mund të provohet dhe arkeologjikisht, kryesisht gjatë dyndjes së madhe panono-ballkanike, e cila siç dihet fillon të vërshojë në drejtim të jugut që në fund të shek. XIII-XII p.e.sonë. Meqenëse fatet e tyre historike, në trojet e reja ku ato u vendosën, janë thuajse krejt të ndara nga bota e mirëfilltë ilire-ballkanike, këto grupe të emigruara nuk do të përfshihen në shqyrtimin e mëtejshëm të historisë ilire. Gjithcka eshte e sakte
Topografia e fiseve më të rëndësishme ilire
Në shekujt e parë të mijëvjeçarit të fundit para erës sonë ishin formuar tanimë bashkësitë fisnore ilire dhe në përgjithësi ata kishin zënë vend në trojet e tyre historike. Ndër fiset më të hershme ilire që luajtën dhe një rol ku më shumë e ku më pak të rëndësishëm në ngjarjet historike të mëvonshme, për t’u përmendur janë: thesprotët, të cilët zinin ultësirën bregdetare që nga gjiri i Ambrakisë e deri tek lumi i Thiamit (Kalama), në veri të tyre vinin kaonët, vendbanimet e të cilëve arrinin deri tek malet e Llogarasë dhe gryka e lumit Drinos. Molosët banonin në pllajën pjellore të Janinës. Gjatë luginës së Vjosës në të majtë banonin amantët, ndërsa në të djathtë bylinët, kurse në rrjedhjen e sipërme të Vjosës banonin parauejtë. Në lindje të bylinëve shtrihej territori i atintanëve. Taulantët shtriheshin në zonën bregdetare nga Vjosa e deri tek lumi i Matit dhe në veri të tij, përgjatë brigjeve të Adriatikut të Mesëm, fisi i ardianëve. Në viset e Ballkanit Qendror dy ishin fiset më të mëdha dhe më të rëndësishme ilire: paionët në luginën e mesme të Vardarit, dhe dardanët që banonin në rrafshin e Kosovës, të cilët shtriheshin në veri në tokat midis degëve jugore e perëndimore të Moravës deri aty ku këto bashkohen për të formuar Moravën e Madhe. Midis fiseve të hershme të Ballkanit Veriperëndimor ndër më të fuqishmit ishin liburnët, të cilët banonin në bregdet dhe në ishujt deri tek lumi Krka, në jug të tyre vinin dalmatët, kurse në viset e Bosnjës së brendshme, autariatët. Përveç këtyre fiseve, në territorin e gjerë të Ilirisë do të shfaqen më vonë, në rrethana krejt të reja historike e politike, edhe një numër i madh bashkësish të tjera ilire, midis të cilave edhe bashkësi të tilla që do të kenë një peshë të madhe në zhvillimin e ngjarjeve politike të shtetit ilir, si enkelejtë, dasaretët etj.. Përhapja e fiseve më të rëndësishme e të hershme ilire dëshmohet në burimet e autorëve antikë, të cilat në mjaft raste janë, megjithatë, të fragmentuara, madje dhe kontradiktore. Rrjedhimisht në përcaktimin e topografisë së fiseve ilire ka edhe raste të diskutueshme.
Syrra
Lufta e Peloponezit
parapamje| Harta e Luftës Peloponesiane. Syrras mori pjesë në Luftën e Pelopponese si një aleat i Athinës, në anën e Arrhabeu I të lynkëstëve kundër Perdicas të Maqedonisë. Në vitin 423 para Krishtit Arrhabaeus i hodhi zgjedhën Maqedonisë së Ulët dhe u bë një aleat i Syrras. Kjo u përforcua kur Syrras u martua me vajzën e Arrabaeut. Në fillim Sparta shmangte përfshirjen në luftën e Maqedonisë me Arrhabaeus, por në vitin 423 para Krishtit ata iu bashkuan një ekspedite e cila përfundoi me një tërheqje nga maqedonasit dhe një arratisje të brilante të spartanëve.
Pas një suksesi fillestar kundër Arrabaeus, Perdikas i bindi aleatët e tij të prisnin ardhjen e mercenarëve ilirë. Është pohuar se ilirët ishin nën komandën e Syrras por kjo nuk mbështetet në historiografi (Thukididi nuk e përmend Syrran). Përkundrazi, ilirët vendosën të bashkohen me ushtrinë e Arrabaeut pasi ata tani ishin aleatë. Gjenerali Spartan, Brasidas i cili erdhi për të mbështetur Maqedonasit në avancimin e tyre drejt rajoneve të thella të Lyncestis, u braktis nga maqedonasit, por ishte në gjendje të nxjerrë ushtrinë e tij prej 4,000 vetash nga rrethimi ilir. Thukididi shkroi se frika e frymëzuar nga karakteri i tyre luftarak i bëri të dy ushtritë greke të mendojnë se është më mirë të tërhiqeshin. Spartanët e rinj u tronditën qartë nga paraqitja e frikshme e forcave ilire.
Thukididi e paraqet Brasidan duke thënë se ilirët mund të tmerrojnë ata me një imagjinatë aktive, ata janë të frikshëm në pjesën e tyre të jashtme, thirrjet e tyre me zë të lartë janë të padurueshme dhe vringëllimi i armëve të tyre në ajër ka një pamje kërcënuese, por kur bëhet fjalë për luftime të vërteta me një kundërshtar që qëndron në tokën e tij ata nuk janë ato që dukeshin; ata nuk kanë një rregull të qartë që do t'i bëjë ata të turpërohen dhe të braktisin pozicionet e tyre kur të shtypen fort; me ta fluturimi dhe sulmi janë po aq të nderuar dhe nuk lejojnë asnjë provë guximi; mënyra e tyre e pavarur e luftimit nuk e lënë kurrë askënd që dëshiron të arratiset pa një justifikim të drejtë për ta bërë këtë.
Thukididi nuk përmend asnjëherë Syrran. Duke u bazuar në shembullin e Aristotelit për Syrran dhe Arrhabaeun, N.G.L. Hammond përfundon se Syrra ishte një regjent i mbretit të vogël Arrhabaeu, megjithëse citatet e Aristotelit mund të përdoren gjithashtu për të mbështetur çështjen që Syrra ishte një strateg dhe Arrhabaeu mbret, siç argumenton Kapetanopoulos.
Lufta kundër Arkhelaus I të Maqedonisë
Në fund të shekullit V para Krishtit, Syrra ishte përsëri në luftë me Maqedoninë për një kërkesë tendencioze ndaj Lynkestisë. Rreth fundit të mbretërimit të Arkhelaus I të Maqedonisë, rreth viteve 400/399 para Krishtit, një luftë e re u zhvillua midis dy mbretërve mbi Lynkesti. Si në kohët e hershme, Arrhabaeu dhe Syrra vepruan së bashku. Rezultatet e kësaj lufte nuk dihen, por ngjarjet e mëvonshme tregojnë se nuk ka ndodhur asnjë ndryshim në status quo-në e kohës.
Familja
Vajza e Syrras, Euridika I e Maqedonisë, u martua me mbretin Amintasi III të Maqedonisë rreth vitit 390 para Krishtit, me siguri si pjesë e një aleance kundër ilirëve, pasi ai pësoi humbjen e tij të parë nga ata në vitin 393 para Krishtit. Një nga djemtë nga kjo martesë ishte Filipi II i Maqedonisë.
Arsimi shtëpiak
parapamje|Arsimi shtëpiak, Samuel Griswold (Goodrich) Arsimi shtëpiak i njohur gjithashtu si shkollimi në shtëpi, është arsimimi dhe edukimi i fëmijëve në shtëpi ose në një sërë vendesh të tjera jashtë shkollës. Edukimi në shtëpi zakonisht zhvillohet nga një prind, mësues ose mësues në internet. Në të kaluarën shumë familje përdornin mënyra më pak formale të arsimit dhe edukimit. "Shkollimi shtëpiak" është term që ende vazhdon të përdoret zakonisht në Amerikën e Veriut, ndërsa "arsimi në shtëpi" zakonisht përdoret në Evropë dhe në shumë vende të Komonuelthit.
Eordea
Eordea ishte një mbretëri antike dhe më vonë një rajon administrativ i mbretërisë së Maqedonisë. Ajo ishte pjesë e rajonit të lashtë gjeografik të Maqedonisë së Epërme dhe ndodhej në jug të Lynkestis, në perëndim të Emathia, në veri të Elimiotis dhe në lindje të Orestis. Provinca moderne dhe bashkia Eordaia u emëruan sipas mbretërisë antike dhe rajonit. Kryeqyteti i Eordeas ishte qyteti Eordea ( el) i përmendur nga shumë historianë dhe gjeografë të antikitetit.
Monuni
Monuni ose Mbreti Monun është shprehje e cila mund ti referohet:
Arsimi shtëpiak
Përmbledhje
Para zbatimit të ligjeve për arsimimin e detyrueshëm shkollor, pjesën më të madhe të edukimit dhe arsimit në fëmijëri e bënin familjet dhe komunitetet lokale. Në shumë vende të zhvilluara, shkollimi në shtëpi është një alternativë ligjore për shkollat publike dhe private. Në vendet e tjera, shkollimi në shtëpi mbetet i paligjshëm ose i kufizuar në kushte specifike, siç është evidencuar nga statistikat dhe statusi ndërkombëtar i shkollimit shtëpiak.
Për pjesën më të madhe të historisë së arsimit dhe në kultura të ndryshme, edukimi i fëmijëve në shtëpi nga anëtarët e familjes ishte një praktikë e zakonshme ndërsa angazhimi i mësuesve profesionistë ishte një mundësi e disponueshme vetëm për të pasurit. Edukimi në shtëpi vazhdoi të mbetet forma kryesore e arsimit deri në vitet 1830. Sidoqoftë, në shekullin XVIII, shumicës së njerëzve në Evropë i mungonte arsimi zyrtar. Që nga fillimi i shekullit XIX, shkollimi zyrtar në shkollë u bë mjeti më i zakonshëm i shkollimit në të gjithë vendet e zhvilluara. Shkollimi në shtëpi humbi rëndësinë e tij në shekujt XIX dhe XX me miratimin e ligjeve të arsimit të detyrueshëm. Sidoqoftë, ai vazhdoi të praktikohej edhe më tutje në komunitete të izoluara. Shkollimi në shtëpi përjetoi një ringjallje në vitet 1960 dhe 1970 me reformatorë arsimorë të pakënaqur me arsimin e industrializuar.
Protestat në Bjellorusi (2020)
Sfondi
Lukashenko ishte përballur me një kundërshtim më të madh publik në mes të trajtimit të tij të pandemisë koronavirus, të cilën Lukashenko e ka mohuar se është një kërcënim serioz. Nga pesë zgjedhjet e fituara nga Lukashenko, vetëm i pari u vlerësua me besueshmëri të lirë dhe të drejtë nga monitoruesit ndërkombëtarë.
Gjatë fushatës presidenciale, kandidatja për presidente Sviatlana Tsikhanouskaya është shprehur se populli i Bjellorusisë duhet të gjejë një mënyrë për ta mbrojtur votën e tyre. Prandaj, të gjitha protestat kundër Lukashenkos ishin "pa lider".
Fushata presidenciale
Më 29 korrik, i mbështetur nga lajmet e qeverisë bjelloruse, 33 mercenarë të dyshuar nga grupi Wagner, një kompani private ushtarake ruse, u arrestua në një sanatorium afër Minskut.
Dita e zgjedhjeve
Më 9 gusht, shumica e rrugëve dhe hyrjet në Minsk u bllokuan nga policia dhe ushtria herët në mëngjes.
Në mes të ditës, Interneti në Bjellorusi ishte bllokuar pjesërisht. Sipas zyrtarëve të qeverisë, arsyeja ishte sulmi i rëndë DDoS. Specialistët e pavarur të TI pohuan se monopoli shtetëror në Bjellorusi në internet Beltelecom dhe agjensitë shtetërore të lidhura me qëllim përdorën teknologjinë e inspektimit të paketave të thella (DPI) ose formësimin e trafikut, Telegrami ishte IM i vetëm që funksiononte.
Pas ditës së zgjedhjeve
Më 10 gusht herët në mëngjes në Minsk, njerëzit filluan të sillnin lule në një vend ku dikush kishte vdekur natën e kaluar. Autoritetet lokale nuk e konfirmuan vdekjen. KQZ (Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Bjellorusisë) njoftoi rezultatet e zgjedhjeve.
Ndërsa protesta përfshiu Bjellorusinë pas rezultateve të falsifikuara, kandidatja kryesore e opozitës Sviatlana Tsikhanouskaya publikoi një video ku thuhej se ajo u largua nga Bjellorusia për në Lituani. Ajo ishte e detyruar të largohej ndërsa po ashtu paraqiste një ankesë në KQZ, ku u mbajt në arrest për shtatë orë.
Në mbrëmje, protestat vazhdojnë në të gjitha qytetet kryesore të Bjellorusisë, përfshirë Brest, Homiel, Hrodna, Mahiliou, Viciebsk, Baranavichy, Maladzyechna, Navahrudak, Novopolotsk, Zhodzina. Në Minsk, protestuesit ndryshuan taktikat e tyre, duke zhvendosur pozicionet nga një pjesë e qytetit në një tjetër, të ngjashme me taktikën "Bëhu Ujë" të përdorur nga protestuesit 2019-2020 në Hong Kong. Protestuesit barrikaduan zonën përreth Tregut Riga në qendër të Minskut. Forcat qeveritare u përgjigjën duke lëshuar gaz lotsjellës te protestuesit dhe duke përdorur raketa. Autoritetet po hidhnin granata tek protestuesit dhe një protestues vdiq pas një shpërthimi granate pranë stacionit të metrosë Pushkinskaya. Ministria e Brendshme pretendon se një pajisje e panjohur shpërtheu në duar. Vendi i supozuar i origjinës së flashbangs është në Republikën Çeke. Shteti vendosi një embargo në shitjen e pajisjeve të tilla në Bjellorusi pas shtypjes së zgjedhjeve të vitit 2010.
Shachihoko
parapamje|240px|Shachihoko nga [[Kështjella Kumamoto]] Një shachihoko (鯱 鉾 / 鯱) - ose thjesht shachi (鯱) - është një kafshë në folklorin japonez me kokën e një tigri dhe trupin e një krapi. Besohej se kjo kafshë mund të bënte që shiu të binte, dhe si të tilla, tempujt dhe kështjellat shpesh zbukuroheshin me zbukurime çati (shibi) të krijuara në formën e një shachihoko, në mënyrë që t'i mbronin ato nga zjarri.
Kur shqiptohet shachi (鯱), do të thotë edhe "orka".
Pandemia e COVID-19 në Peru
Pandemia e COVID-19 në Peru është pjesë e pandemisë në mbarë botën të sëmundjes koronavirus 2019 (COVID-19 ) e shkaktuar nga sindromi i rëndë akut i frymëmarrjes koronavirus 2 (SARS-CoV-2). Virusi u raportua të ishte përhapur në Peru në 6 mars 2020, kur një 25-vjeçar që kishte udhëtuar për në Spanjë, Francë dhe Republikën Çeke u testua pozitiv. Më 15 mars 2020, Presidenti Martín Vizcarra njoftoi një bllokim në mbarë shtetin, duke mbyllur kufijtë, kufizuar udhëtimet në familje, dhe duke ndaluar operacionet e përjashtuara jothelbësore të biznesit objekteve shëndetësore, shitësit e ushqimit, barnatoret, dhe institucionet financiare.
Deri më 14 gusht, Peruja ka vdekjen e dytë më të lartë në botë në lidhje me COVID-19 për milionë, menjëherë pas Belgjikës.
Pandemia e COVID-19 në Meksikë
Pandemia e COVID-19 në Meksikë është pjesë e pandemisë në vazhdim në mbarë botën të sëmundjes koronavirus 2019 (COVID-19) e shkaktuar nga sindromi i rëndë akut i frymëmarrjes koronavirus 2 (SARS-CoV-2). Virusi u konfirmua se kishte arritur në Meksikë në shkurt të vitit 2020. Sidoqoftë, Këshilli Kombëtar i Shkencës dhe Teknologjisë (CONACYT) raportoi dy raste me COVID-19 në mesin e janarit 2020 në shtetet Nayarit dhe Tabasco, nga një rast për shtet. Deri më 14 gusht, kishte pasur 511,369 raste të konfirmuara të COVID-19 në Meksikë dhe 55.908 vdekje të raportuara, edhe pse Sekretariati i Shëndetësisë, përmes "Programa Centinela" (spanjisht për "Programi Sentinel") i vlerësuar nga mesi i korrikut 2020 që kishte më shumë se 2,875,734 raste në Meksikë, sepse ata po shqyrtonin numrin e përgjithshëm të rasteve të konfirmuar si një mostër statistikore.
Pandemia e COVID-19 në Kolumbi
Pandemia e COVID-19 në Kolumbi është pjesë e pandemisë në mbarë botën të sëmundjes së koronavirus 2019 (COVID-19) e shkaktuar nga sindromi i rëndë akut i frymëmarrjes koronavirus 2 (SARS-CoV-2). Virusi u konfirmua se kishte arritur në Kolumbi në 6 mars 2020. Që nga 17 marsi, Kolumbia po ndalon hyrjen për ata që nuk janë shtetas kolumbianë, banorë të përhershëm ose diplomatë.
Oseriatët
Oseriatët (gjithashtu Oseriates ) ishin një fis ilir në Panonia në kohën romake. Oseriatët së bashku me Varcianët keltin dhe Kolapianët u krijuan nga Breukët.
Dion Kasi
Dion Kasi ose Cassius Dio (155 - 235) ose Lucius Cassius Dio ( Greqisht : Δίων Κάσσιος) ishte një historian dhe burrë shteti romak me origjinë greke. Ai shkroi 80 vëllime të historisë mbi Romën e lashtë, duke filluar me ardhjen e Eneas në Itali. Vëllimet dokumentuan themelimin pasues të Romës (753 para Krishtit), formimin e Republikës (509 p.e.s) dhe krijimin e Perandorisë (31 para Krishtit), deri në 229 pas Krishtit. Shkruar në greqishten e lashtë mbi 22 vjet, vepra e Dion Kasit përfshin rreth 1.000 vjet histori. Shumica nga 80 librat e tij kanë mbijetuar të paprekur, ose si fragmente, duke u dhënë studiuesve modernë një këndvështrim të hollësishëm mbi historinë romake.
Tariotët
Territori i tyre fillonte pas Scardonës Liburnen ( Skradin ), duke u zgjeruar në rajonin e vogël direkt në jug të Liburnëve, dhe kufiri kalonte afërsisht në mes të gadishullit që burimet romake e quajtën Hyllus. Kjo promontori më perëndimore e bregdetit të lashtë Dalmatian shtrihet midis Gjirit të Morinjes (afër Shibenikut) në veriperëndim dhe Gjirit të Kashtelës në juglindje, nën strehën kodrave të tij.
Dion Kasi
Veprat
Dioni u përpoq të imitojë Thukididin në stilin e tij të të shkruarit. Stili i Dion Kasit, ku duket se nuk ka korruptim të tekstit, është përgjithësisht i qartë edhe pse i plotë me latinizma. Shkrimi i Dionit u mbështet nga një sërë rrethanash personale, me anë të së cilës ai ishte në gjendje të vëzhgonte ngjarje të rëndësishme të Perandorisë në vetën e parë, ose kishte kontakte të drejtpërdrejta me figurat kryesore që ishin të përfshira.
Dasaretia
Dasaretia ishte një vendbanim i fisit ilir të dasaretëve, një krahinë ilire në luginën e liqenit Liknidos (Lyhnidos) dhe fushat e sotme të Korçës.
Vështrim
Vendi ishte malor në lindje ndërsa perëndimi ishte i sheshtë. Ndoshta përfshinte edhe qytetin e Beratit (ish-Antipatria) dhe zonën malore midis Beratit dhe Korçës; Prapa maleve jetonin taulantët, bylinët dhe kaonët e Epirit. Në veri jetonin eordejët dhe penestët dhe një pjesë e taulantëve, pastaj në lindje vinin viset malore si një lloj kufiri me vendin e Pellagonisë, brigët ose orestët.
Konsulli romak Sulpicius në fushatën e vitit 200 para Krishtit kundër mbretit Filip të Maqedonisë ishte nisur nga Apollonia, duke kaluar nëpër Dasaretia dhe arriti në rrethin e Linkestëve. Kur u nënshkrua paqja pas Betejës së Cynoscephalus, Dasaretia, me kryeqytetin e saj në Lyhnid, iu dha princit ilir Pleuratit, biri i Skerdilaidit, që ishte përballur me Filipin e Maqedonisë.
Qytetet kryesore ishin Liknidi, Gerunium, Antipatrea (që të tria nga fisi fobeatis), Orgesët (nga fisi i pisantinëve), Corragum, Codrion, Ilium, Creonium, Gerus, Enchelariae, Cerax, Sation dhe Boii.
Monuni II
Monuni II ( Greqishtja e lashtë Μονούνιος; sundoi c. 176)  - 167 para Krishtit ) ishte një mbret ilir i shtetit Dardanian i cili jetoi në fund të shekullit të III para Krishtit dhe në fillim të shekullit II para Krishtit. Monuni II i përmendur për herë të parë në vitin 176 para Krishtit ishte djali i Longarus, një mbret dardan që i shkaktoi shumë telashe Maqedonisë duke filluar nga viti 230 para Krishtit e tutje. Ai e pasoi vëllain e tij Bato në fronin Dardanian. Monuni II ishte i njohur për fitoren e tij me të cilën ai i mundi Bastarnët gjatë Pushtimit Bastarn të Dardanisë.
Etuta, e bija e Monunit II u martua me mbretin ardianas Gentius në vitin 169 para Krishtit. Meqenëse marrëdhëniet dinamike të martesës duket se nuk kanë sjellë një aleancë midis dy shteteve ilire, në vitin 168 para Krishtit Genti hyri në aleancë me Perseun, armikun e vjehrrit të tij. Shumë mbretër dardanë të së njëjtës kohë u emëruan Monuni dhe duket se ka ndonjë konfuzion se kujt i përkasin veprime dhe ngjarje të caktuara.
Spar
Spar është një pol prej druri, metali ose materiale të lehta siç janë fibra karboni që përdoren për manipulimin e anijeve me vela per te mbështetur lundrimin e saj.
Deurët
Deurët kanë qenë një fis ilir që banonte në zonën e Bosnje-Hercegovinës, por vendndodhja e saktë e tyre nuk është përcaktuar ende.
Përmbledhje
Ne kemi informacionet e para për fisin ilir Deuri vetëm kur ilirët më në fund u bënë pjesë e Perandorisë Romake. Historiani romak i epokës së hershme perandorake Plini e llogarit Deurin në mesin e manastirit Salona. Në përshkrimin e tij thuhet se Dalmatinët kanë 342 decuries, Deuri 22, Dicionët 228, Mezejët 269, Sardeatët 52. Decuria është një grup prej 150-200 personash. Lista e tij nuk rendit fiset sipas parimit territorial, kështu që lokalizimi i Deures është diku midis fiseve të listuara nga rrethina e Salonës. Informacion i vetëm i besueshëm rreth tyre është se ata janë fisi më i vogël me 22 dekurione (midis 4000 dhe 5000 shpirtra). Nga kjo, mund të konkludohet se ata mbanin një zonë më të vogël gjeografike, siç janë, për shembull, Petrovacko polje, rrafshnalta e Kupresit dhe disa të tjera.
Të dhënat e Ptolemeut, një historian tjetër romak, janë edhe më të paqarta. Ai përmend fisin e Derrit (i cili në shkencë konsiderohet të jetë identik me Deurët e Plinit) dhe se ata janë diku pas Japodëve dhe Mezejëve.
Ashtu siku edhe pjesa më e madhe e bashkësive ilire, Deurët humbën pavarësinë e tyre pas luftërave ilire oktaviane. Organizimi shoqëror i bashkësisë fisnore nuk ndryshoi ndjeshëm me ardhjen e romakëve. Ata vazhduan të jetojnë brenda Civitas së tyre territoriale, përkatësisht nën udhëheqjen e liderëve të tyre (Principes, praepositil), por nën mbikëqyrjen e prefektëve romake, si dhe fiseve të tjera ilire. Duket se qendra e qytetarëve Peregrine ishte përreth Koluniçit dhe Revenikut (Gradina në Kolunić, Gradić në Žuta glavica dhe Kadinjača, që të dyja në Revenik). Me sa dihet, të parët peregrines fituan të drejtën civile romake në fillim të shekullit II.
Nëntë bishti
Kurama (九 喇嘛), i njohur si Nëntë bishti (九尾, Kyūbi), është personazh fiktiv në anime dhe manga Naruto. Ai është një nga nëntë bishat me bisht. Ai u konsiderua me shekuj si një përbindësh pa mend dhe i kërkuar si një mjet për luftë gjë që bëri Kuramën të urrejë njerëzit. Pasi u vulos në Naruto Uzumaki, Kurama përpiqet të ruajë perspektivën e saj cinike për botën, por me insistimin e Narutos për ta trajtuar atë me respekt, dhelpra rrëzon urrejtjen e saj dhe me dëshirë përpiqet të përdorë fuqinë e saj për shpëtimin e botës.
Historia
Së bashku me bishat tjerë, Kurama u soll në jetë në ditët e zbehta të Hagoromo Ōtsutsuki i cili përdori Krijimin e të Gjithë Gjërave për ta ndarë çakrën e Dhjetë Bishtit në nëntë trupa dhe duke i dhënë emra secilës.
Gjatë kohës së themelimit të fshatrave shinobi, Vëllezërit Kinkaku dhe Ginkaku nga fshati i reve u caktuan të kapnin Kuramëm, por të dy ishin gëlltitur krejt nga dhelpra. Sidoqoftë, të dy vëllezërit mbijetuan dhe fituan një pjesë të fuqisë së saj duke ngrënë mishin e stomakut të tij për dy javë, duke e detyruar Kurama t'i largoj ata nga stomaku i tij.
Pas mbrojtjes së Madara Uchiha nga fshati i gjethes, ai gjeti Kuramën dhe e përdori Sharinganin e tij për ta kontrolluar atë, duke e detyruar dhelprën ta ndihmonte për të luftuar kundër Hashirama Senju. Beteja epike la një mbresë kolosale në tokë që do të quhej Lugina e Fundit. Pas fitores së tij ndaj Madarës, gruaja e Hashiramës, Mito Uzumaki vulosi dhelprën brenda vetes, duke u bërë jinchūriki-ja e saj e parë.
Gjatë periudhës kohore që përfshinte dy Luftërat e Parë Botërore Shinobi, Mito e mbajti Kuramën përveç kur vula gati u prish kur ajo po kalonte gjatë lindjes. Drejt viteve të fundit të jetës së saj, Mito ia kaloi këtë status dhe përgjegjësi një anëtari tjetër të klanit të saj, Kushina Uzumaki, e cila më vonë u bë gruaja e Minato Namikaze, Hokage i katërt. Megjithëse Kushina ishte e tmerruar nga përgjegjësia që të përmbajë Kurama, Mito e siguroi pasardhësin e saj që urrejtja e dhelpërve ishte e pafuqishme kundër dashurisë së saj.
Shpejt pas mbarimit të Luftës së Tretë Botërore të Shinobit, Hokage i tretë bëri rregullime të veçanta për Minato për të siguruar që Kurama do të mbetej e mbyllur brenda Kushina ndërsa ajo lindi në Naruto natën e 10 tetorit. Megjithatë, megjithë mbajtjen e sekretit të lindjes, një burrë i maskuar i quajtur Tobi gjurmoi vendndodhjen e tyre, vrau shoqëruesit e tyre dhe mbajti peng Naruton, duke e detyruar Minaton që ta shpëtonte shpejt dhe ta largonte nga siguria. Menjëherë pasi Tobi kapi Kushina, ai nxori dhe kapi kontrollin e Kurama, dhe u përpoq që dhelpra të vriste jinchūriki e saj mezi të mbijetuar, por Minato e bëri atë në kohë për ta shpëtuar atë. Pas pak, njeriu i maskuar thirri Kurama në Konoha dhe urdhëroi që të shkatërronte fshatin.
Pas rrëmujave, Minato vulosi gjysmën e çakrës brenda vetes dhe gjysmën tjetër brenda Narutos, pasi çakra e Kuramës ishte jashtëzakonisht e madhe të vulosej brenda foshnjes. Minato e bëri këtë që djali i tij të luftoj njeriun e maskuar në të ardhmen. Në këtë natë Minato dhe Kushina vdiqën duke mbrojtur Naruton nga Kurama pasi ky i fundit tentoi ta vriste.