cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taoismi
Origjina e Taoismit
Tradicionalisht shkencëtarët kanë ndjekur gjurmët e parë të "shpirtit Taoist" tek eremitët "proto-Taoist" që dalin sporadike në Analektët, duke u përballur me Konfuciusin dhe dishepujt e tij si ata udhëtonin nëpër sundimtarë të ndryshëm ose iknin nga ata. Mesazhi i tyre i përafërt ishte një version i hershëm i pastrimit Yangist përmes tërheqjes nga shoqëria. Një kandidat tjetër për këtë status "proto-Taoist", Yang Zhu, e njohim kryesisht nga sulmet e Mençiusit. Sipas Mençiusit, Yang Zhu nxiti kundërshtimin ndaj shoqërisë dhe politikës nga një egoizëm etik.
Në thelb të tij, ka një shqetësim që mund të konsiderohet Taoist se konvencioneve dhe strukturave sociale u shkaktojnë dëme spontanitetit tonë natyror dhe ndërhyjnë në funksionimin efikas të fuqive tona natyrale.
Mozi mund të renditet si një "paraditës" i Taoizmit, pasi në shumë aspekte, fragmentet në Zhuangzi e trajtojnë polemikën Mohiste me Konfucianist si një objektiv kritik (shembuj të teorive të rivalëve të parë renditjes së Tao). Megjithatë, në të dy kuptimet tona teorike, Taoizmi mund të thuhet të ketë rrënjët te Mozi kundër Konfucianizmit (shekulli i 5 p.e.s).
Sfidimi i Mozi ndaj Konfucianizmit u përqendrua në kuptimin e tij kryesor se fakti që normat tradicionale janë tona, nuk garanton që t'i marrim ato si të sakta. Mozi kështu nisi kërkimin meta për një mënyrë të paanshme për të zgjedhur një Tao të parë rendor. Ai formuloi versionin fillestar të synimit të një morale të paanshme, të pandryshueshme në nivel universale. Të dy këto rezultate, më tej, përfshinin kuptime thelbësore teorike mbi konceptin e Tao-s. Mohistët zhvilluan shumicën e terminologjisë së analizës që morën në shqyrtim mendimtarët kinezë të tjerë, përfshirë Menciusin dhe Zhuangziun. (Shihni Konceptet.) Zhuangzi përdori këtë gjuhë me një shkathtësi të konsiderueshme në nënminimin skeptik të të gjitha pretendimeve për autoritet moral të veçantë.
Megjithatë, Mohizmi mbështeste një Tao normativ të parë rendor dhe ndiqte Konfucianizmin në parakushtin se një shoqëri e rregullt duhet të ndjekë një Tao të vetëm të pandryshueshëm. Pavarësisht se ata zhvilluan një llogaritje se si të arsyetosh një Tao dhe formuluan standardin e mjaftueshmërisë së Tao-s (pandryshueshmëria), ata nuk vunë re se këto standarde përbënin një meta-Tao - një Tao për zgjedhjen dhe interpretimin e një Tao të parë rendor. Kjo reflekton dështimin e tyre për të reflektuar mbi natyrën e Tao-s dhe më pas për të adresuar nëse dhe si një Tao i tillë ishte i njohshëm. Ata nuk ishin dakord me Konfucianizmin kryesisht për përmbajtjen e Taos shoqëror që duhet të vendosej në shoqëri nga autoriteti, duke adresuar vetëm nga perspektiva e tyre se si duhej zgjidhur kjo mosmarrëveshje. Taoizmi teorik u përqendrua në papajtueshmërinë e kësaj debate ru-moKonfucionizëm-Mohist.
Tao Te Ching
parapamje|341x341px|Laotzu duke udhëtuar nëpër një kurriz dheni nëpër një kalë të Hanit Një temë qendrore e Tao Te Ching-ut është se korrelativet janë shprehje të lëvizjes së Tao-s. Korrelativët në filozofinë kineze nuk janë antonime ndaj njëra-tjetrës. Ata përfaqësojnë rrymat e realitetit: yin/yang, mashkull/femër; tepërt/mungesë; drejtues/pasues; aktiv/pasive. Kur dikush i afrohet plotësisë së yin-it, yang-u fillon të dalë në horizont dhe anasjelltas. Mësimet e tij mbi korrelacionin shpesh sugjerojnë për përkthyesit se Tao Te Ching është i mbushur me paradokse. Për shembull, kapitulli 22 thotë: "Ata që janë të çarë do të plotësohen. Ata që janë të përvuajtur do të bëhen të drejtë. Ata që janë bosh do të jenë të mbushur." Ndërsa këto duket të jenë paradoksale, më mirë kuptohen si korelative në kuptimin e tyre. Tao Te Ching thotë, "fjalët e sinqerta duket se janë paradoksale," duke sugjeruar, megjithatë, se ato nuk janë (kapitulli 78).
Tao Te Ching tregon se të magjistaret zbrazin veten, bëhen bosh nga dallimet e përdorura në gjuhën dhe kulturën konvencionale. Sëmurët kushtojnë vëmendje energjive të brendshme. Ata pastrojnë shikimin e tyre (kapitulli 10). Ata shfaqin natyrshmëri dhe thjeshtësi, duke u bërë si druri i pacarë (pu) (kapitulli 19). Ata jetojnë natyrshëm dhe lirshëm nga dëshirat e rrënjëzuara në dallimet që bën shoqëria njerëzore (kapitulli 37).
Ata vendosen dhe dinë si të jenë të kënaqur (kapitulli 46). Tao Te Ching përdor disa analogji shumë të famshme për të forcuar pikën e saj. Sëmurët e dinë vlerën e zbrazëtisë, siç ilustrohet nga mënyra si përdoret zbrazëtia në një tas, derë, dritare, luginë ose klishe (kapitulli 11). Ata ruajnë femëroren (yin), në kuptimin se ata dinë si të jenë pritës ndaj Tao-s dhe fuqisë së saj (de) dhe nuk janë të pabalance duke favorizuar vërtetimin dhe veprimin (yang) (kapitulli 28). Ata ngarkojnë yin dhe shtrëngojnë yang, përzierin energjitë e brendshme dhe në këtë mënyrë arrijnë harmoni (he) (kapitulli 42).
Ata që ndjekin Tao-n nuk përpjekin, nuk ndërhyjnë, as nuk përpiqen të kontrollojnë jetën e tyre (kapitulli 64). Ata nuk përpjekin të ndihmojnë jetën (kapitulli 55), as nuk përdorin zemrën-mendjen (xin) për të "zgjidhur" ose "kuptuar" çështjet dhe ngordhjet e dukshme të jetës (kapitulli 55). Vërtet, Tao Te Ching i kujton se ata që do të përpiqen të bëjnë diçka me botën do të dështojnë, ata në të vërtetë do të shkatërrojnë edhe veten dhe botën (kapitulli 29).
Sëmurët nuk angazhohen në konflikte dhe debate, nuk përpiqen të provojnë pikëpamjen e tyre (kapitujt 22, 81). Ata janë të përkulshëm dhe të shtrëngueshëm, jo të rëndë dhe rezistive (kapitujt 76, 78). Ata janë si uji (kapitulli 8), gjejnë vendin e tyre, e tejkalojnë të ashpërën dhe të fortën me përkulmësi.
Hulumtimet e fundit po zhvillohen drejt një pajtimi se personat që zhvilluan dhe mblodhën mësimet e Tao Te Ching-së kanë luajtur një rol në këshillimin e administratës civile, por ata mund të jenë gjithashtu praktikues të arteve rituale dhe atë që ne do ta quanim ritet fetare.
Zhuangzi
Artikulli kryesor: Zhuangzi
E teksti i dytë më i rëndësishëm i Daoizmit është Zhuangzi. Ky tekst është një koleksion historish dhe bisedash të mbajtura si të vërteta apo të imagjinuara. Zhuangzi mësoi se një set praktikash, përfshirë qetësinë meditative, ndihmon në arritjen e bashkëndjekjes me dao dhe në bërjen e një "personi të përsosur" (zhenren). Mënyra për të arritur këtë gjendje nuk është rezultat i tërheqjes nga jeta. Megjithatë, kërkon të zhbllokon ose të zbrazë veten nga vlerat konvencionale dhe demarkacionet e bëra nga shoqëria.
Në Kapitullin 23 të Zhuangzi, një njeri i quajtur Nanrong Chu, duke pyetur karakterin Laozi për zgjidhjen e shqetësimeve të jetës së tij, mori përgjigje menjëherë: "Pse erdhe me tërë këtë turmë njerëzish?" Njeriu u ndal dhe konfirmoi se ishte vetëm, por Laozi kishte nënkuptuar se problemet e tij ishin rezultat i të gjithë barrës së idesë dhe mendimeve konvencionale që ai mbante me vete. Kjo barrë duhet të hidhet larg para se dikush të jetë zhenren, të lëvizë në wu-wei dhe të shprehë virtyt të thellë (de). Si Tao Te Ching-un, edhe Zhuangzi vlerëson wu-wei, veçanërisht në Kapitujt e Brendshëm, seksionet e Mbretit të Huang, dhe materialet e dishepujve të Zhuangzi në Kapitullin 19. Për shembujt e një jete të tillë, Zhuangzi kthehet te analogjitë e artizanëve, sportistëve (notuesve), anijeve të trageteve, njerëzve që kapin cikada, drushtinave, dhe madje edhe kasapëve.
Një nga historitë më të famshme në tekst është ajo e Ding kasapit, i cili mësoi çfarë do të thotë wu-wei nëpërmjet përsosmërisë së profesionit të tij. Kur u pyet për aftësinë e madhe, Ding thotë: "Çfarë më intereson mua është dao, që tejkalon shkathtësinë. Kur fillimisht fillova të prerë dele, gjithçka që shikoja ishte vetë deleja. Pas tre vitesh më nuk shihja më gjithë delejen. Dhe tani - tani e bëj atë me shpirt dhe nuk shikoj me sytë e mi. Marrëdhënia dhe kuptimi kanë ndaluar dhe shpirti lëviz aty ku do. Unë ndjek natyrën e vetme, godas në hapësirat e mëdha, udhëheq thikën në hapësirat e mëdha dhe ndjek gjërat ashtu siç janë. Prandaj, asnjëherë nuk prek të voglin ligament ose tendon, dhe aq më pak një nyje kryesore. Një kuzhinier i mirë ndryshon thikën e tij një herë në vit - sepse pre. Një kuzhinier mesatar ndryshon thikën e tij një herë në muaj - sepse prish.
"Tao" (Udhë, Rrugë) 道
Dao (Tao) është një koncept themelor i mendimit kinez të lashtë. "Mënyra" është njëkohësisht primitive (ajo reziston në përkufizim analitik). Ne mund të ofrojmë vetëm sinonime: p.sh., 'rrugë', 'metodë', 'mënyrë', 'modalitet', 'stil', 'mjet', 'praktikë', 'modë', 'teknikë' etj. Ne zbulojmë rrethorinë kur përpiqemi të analizojmë një nga sinonimet pa u përkulur te termi 'mënyrë' me të cilin filluam. Dao, në kundërshtim, ishte qendra e diskutimit filozofik kinez.. Metafizika dhe epistemologjia dominuan filozofinë e hershme perëndimore ndërsa etika, politika dhe filozofia e arsimit/psikologjia dominuan mendimin kinez. Edhe pse është e zgjuar të thuhet se njerëzit jetojnë në dao sikurse peshqit jetojnë në ujë, kuptimi humbet nëse thjesht trajtojmë dao si ekzistencë apo një sferë shpirtërore pantheiste. Dao mbetet thelbësisht një koncept udhëzimi, një term normativ ose normativ. Në periudhën klasike të vonë, dao u lidh me de virtuozitetin për të formuar termin kinez për "etikë" - "dao-de". Dao është pikëpamja kryesore e filozofisë kineze - por vazhdon të përkthehet si 'mënyrë', jo 'ekzistim'.
"Ming" (Emër) 名
Kjo trajton të gjitha fjalët (norma ose vlera) si "vijnë me" një komplement, kundërshtim ose kundërt. Për të mësuar dhe kuptuar një fjalë është për të ditur çfarë është dhe çfarë nuk është përzgjedhur nga ajo. Në Tao Te Ching, teoria përmban një interpretim idealist gjuhësor. Emrat në të vërtetë "krijonin" gjërat. Ky linjë interpretimi informon interpretimin "kaosi" të metafizikës Taoiste, në të cilën realiteti është një lëndë e pa dalluar që njerëzit e ndajnë në "gjëra" duke përdorur ming.
"Chang" (Konstante) 常
Ka më pak kontroversë në lidhje me kuptimin e "chang" (konstant), por përdorimet dhe rëndësia e tij në mendimin kinez nuk janë mirë të kuptuara. Mund të kuptojmë më mirë përdorimet e "chang" (konstant) në Kinën e lashtë duke bërë analogji me teoritë kauzale dhe të besueshmërisë në epistemologji dhe semantikë. Hu Shih spekuloi se në këtë përdorim, "chang" (konstant) ngjan me një kuptim pragmatik të "e vërtetës". Ai tregoi për një përdorim të ngjashëm në Mozi, ku përshillohet që duhet të ndryshojmë gjuhën "chang" (konstant) që promovon sjellje të mira. Ky përdorim quasi-imperativ i tij është themeli i rolit të tij në analizën relativiste dhe skeptike të Taoizmit. Tao Te Ching ka shembullin më të famshëm të përdorimit të tij në kopletin e hapjes paralele, ku "chang" (konstant) modifikon si "Tao" ashtu edhe "ming" (emrat).
Pietro Parolin
thumb|Pietro Parolin (2021)
Taoismi
"Chang" (Konstante) 常
Përdorimi i konceptit nga Mohistët është mësimdhënës. Tiannature: qielli është një paradigmat e konstantes. Mohistët aludojnë në rregullarësinë dhe universalitetin e tij për të kontrastuar me autoritetin e përkohshëm dhe lokal të konvencioneve shoqërore dhe udhëzimit nga autoriteti. Ata shprehin mosmarrëveshjen e tyre me Konfucionistët në terma të kujt ofron një Tao të pandryshueshëm. Kjo duket të lidhë tre masura të konstants.
Pietro Parolin
Pietro Parolin (, ; lindi më 17 janar 1955) është një prelat italian i Kishës Katolike. Një kardinal që nga shkurti 2014, ai ka shërbyer si Sekretar i Shtetit që nga tetori i vitit 2013 dhe anëtar i Këshillit të Këshilltarëve të Kardinalëve që nga korriku 2014. Para kësaj ai ishte nënsekretar i Shtetit për Marrëdhëniet me Shtetet nga 30 nëntori 2002 deri më 17 gusht 2009.
Fatbardha Gega
Fatbardha Gega (1919, Fier - 1999, Tiranë), mësuese e popullit, pedagoge dhe psikologe e shquar, njëra ndër veprimtaret më të shquara të arsimit shqiptar në gjysmën e dytë të shekullit XX, autore tekstesh dhe studimesh pedagogjike dhe psikologjike.
Biografia
Fatbardha u lind në Fier, në dhjetor të vitit 1919. Ishte bija e Hanushës dhe Ismail Gegës. Arsimin fillor e morri në vendlindje, ndërsa arsimin e mesëm në Institutin Femëror "Nana Mbretneshë" në Tiranë. Studioi në Fakultetin e Mësuesisë të Universitetit të Firencës në Itali. Pas përfundimit të studimeve, Fatbardha në vitin 1942, filloi punë si mësuese e historisë në shkollën "Donika Kastrioti" në Shkodër. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, emërohet drejtoreshë në njërën nga tri shkollat unike të Tiranës, pastaj nëndrejtoreshë dhe arsimtare e historisë, pedagogjisë dhe psikologjisë në Shkollën e Mesme Pedagogjike "17 nëntori" të Tiranës.
Në vitin 1965 emërohet bashkëpunëtore shkencore në Sektorin e Pedagogjisë dhe të Psikologjisë të Institutit të Studimeve e Botimeve Shkollore, më 1966 kaloi në Ministrinë e Arsimit dhe të Kulturës, ku edhe doli në pension në vitin 1970.
Vepra
Në fillim të viteve `50 të shekullit të kaluar, filloi të paraqitej në organet e shtypit me artikuj shkencorë dhe profesionalë nga fusha e arsimit dhe e mësimit, për të vazhduar edhe me botime të veçanta.
Fatbardha hartoi dhe botoi tekstin Psikologjia për shkollat e mesme pedagogjike (1964), i cili ishte teksti i parë origjinal nga psikologjia në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore; hartoi kreun VII të tekstit Pedagogjia (1972), Metodat e punës mësimore-edukative në shkollë. Fatbardha është autorja e librit Të farkëtojmë karaktere të forta (1968), e cila ishte një veprë e guximshme për kohën. Ajo "është shkruar rrjedhshëm, me përmbajtje të pasur, si të jetë dalë nga pena e një letrari, mbështetet në përvojën e gjallë të edukimit përmes shembujve jetësorë, duke i detyruar lexuesit të meditojnë, të mendojnë e të nxjerrin përfundime të pavarura për punën e vet". Ajo shkroi dhe botoi edhe broshura dhe artikuj të shumtë, siç janë: Roli i familjes në edukimin e sjelljes së kulturuar dhe të zakoneve të mira tek fëmijët (1957), Si të edukojmë vullnetin dhe karakterin e fëmijëve dhe të zhdukim veset e dëmshme për shoqërinë(1959), ''Shkolla dhe familja, faktorë të rëndësishëm në edukimin qytetar të fëmijëve, Të rrisim njerëz me vullnet dhe karakter të fortë. Marrëdhëniet mësues-nxënës,'' si dhe një varg artikujsh dhe studimesh të botuara në shtypin periodik të kohës. Midis tyre është edhe punimi me titull Problemi i emancipimit dhe arsimit të femrës shqiptare në trashigiminë politiko-pedagogjike të Aleksandër Xhuvanit, ku thekson vlerësimin e Xhuvanit se emancipimi dhe edukimi i gruas shqiptare "asht themeli i edukatës shoqnore, themeli i përparimit tonë si shtet dhe si komb." Pas vdekjes i është botuar edhe vepra, "Për ju mësues dhe prindër".
Pietro Parolin
Më 17 gusht 2009 Papa Benedikti XVI emëroi Parolinin peshkop titullar të Acquapendente dhe Nunciator Apostolik në Venezuelë. Ai u shenjtërua një peshkop në 12 shtator 2009 nga Benedikti, me Tarcisio Cardinal Bertone dhe William Levada si bashkekzekutues. Caktimi i Venezuelës pritej të ishte i vështirë, pasi konfliktet midis Shtetit dhe Kishës në Venezuelë ishin në rritje ndërsa Presidenti Hugo Chavez u përpoq të përparonte revolucionin e tij socialist.
Më 31 gusht 2013, Papa Françesku emëroi Parolinin Sekretar të Shtetit, duke zëvendësuar kardinalin Tarcisio Bertone. Parolin mori detyrën më 15 tetor.
Në vitin 2017, Parolini vizitoi Moskën, duke u bërë sekretari i parë i Shtetit të Vatikanin që e vizitoi në 19 vite.
Taoismi
"Chang" (Konstante) 常
Taoistët, siç e shpreh Laozi në mënyrë të famshme, sugjerojnë se çdo Tao që mund të Tao (udhëzonte ose të përdorej si udhëzim) nuk do të jetë një Tao i pandryshueshëm. Pas kësaj pretendimi, vjen një pretendim paralel për emrat "ming". Çdo emër që mund të emëronte është një emër i pandryshueshëm. Kjo ofrohet si shpjegimi i pandryshueshmërisë së Tao të theksuar në fjalën e mëparshme.
"Wei dhe Wu wei" (無為) veprim dhe veprim pa veprim
Wu Wei (无为) në albanezisht mund të përkthehet si "veprim pa veprim" ose "veprim pa përpjekje". Është një koncept në Taoizëm që vë në dukje një mënyrë natyrale dhe spontane të ekzistimit në botë. Wu Wei nuk implikon tërësisht jo-veprim ose pasivitet; në fakt, ai tregon për të vepruar në përputhje me rrjedhën e Tao-së, pa rezistencë të panevojshme ose ndërhyrje me forcë.
"Pu" (樸) Thjeshtësi para-gjuhësor
Idealja "primitiviste" Taoiste, siç shprehet kryesisht në Laozi, përfaqëson rezultatin metaforik të harrimit të emrave dhe dëshirave (shih Wu-wei). Përkthimet përfshijnë thjeshtësi, druri "i papërpunuar", dhe përkthimi më i hollësishëm i D.C. Lau "bllok i pacarë". Përkthimi i detajuar shpreh më ndjeshëm pikën e Laozit duke përdorur metaforën në kontekstin e një kuptimi të emrave si "prerje" të gjërave në lloje dhe teoria karakteristike e Laozit që dallimet e krijuara socialisht (institucionet) na kontrollojnë duke kontrolluar dëshirat tona. Kur shoqëritë marrin emra ose terma, ato e bëjnë këtë për të ngjallur dhe rregulluar dëshirat për njërin nga çifti që krijohet nga dallimi i shkaktuar nga emri. Kështu, harrimi Taoist kërkon harrimin e emrave dhe dallimeve, por duke bërë këtë, ai liron veten nga dëshirat e induktuara socialisht, të papërnatyrshme, që shkaktojnë grindje dhe padurim në shoqëri (p.sh., status, objekte të rralla, famë, autoritet). Prandaj: "Blloku i papërpunuar i paemërt ka për rezultat liri nga dëshira." (Tao Te Ching 37)
Sophia e Hungarisë (murgesha)
Sophia(Zsófia) ishte më e madhja prej dy vajzave të mbretit Béla II të Hungarisë. Ajo ishte e fejuar me Henry, një bir i Konrad III të Gjermanisë. Ajo vdiq si një murgeshë në Abbey Admont.
Jeta
Sophia, si vajza e parë e çiftit mbretëror, Mbreti Béla II dhe Helena e Rashës, lindi rreth vitit 1135. Ajo fillimisht filloi të shfaqej në tekstet narrative në 1139, kur babai i saj e fejtoi atë me Henry, djali i madh i Konradit III (r. 1138-1152). Menjëherë pasi Sophia udhëtoi drejt perëndimit nga Mbretëria e Hungarisë në Perandorinë e Shenjtë Romake, ku presupozohej të mësonte gjuhën gjermane dhe zakonet e gjykatës në përgatitje për martesën e saj. Sidoqoftë fejesa e saj me të riun Henry u prish.
Babai i saj, Béla vdiq në vitin 1141, dhe marrëdhëniet midis pasardhësit të tij, Geza II dhe Conrad III u tendosën gjithnjë e më shumë gjatë viteve të ardhshme.Në një moment në mes të viteve 1140, Conrad përkrahu shkurtimisht edhe Boris Kalamanos, një kandidat rivale për fronin hungarez. Në këtë mjedis të ngarkuar, planet për një martesë midis Sofisë dhe Henrit u braktisën. Megjithatë, Sophia ishte ende në mbretërinë Gjermane, ku ajo kishte jetuar gjatë disa viteve të fundit. Brenda një viti ajo u bë murgeshë në manastirin e Admont (sot në Austri).
Sipas letrës së Herbord të Michelsbergut të shkruar në vitin 1159, Sophia tashmë jetonte në manastirin e dyfishtë në Admont kur fejesa e saj mbaroi. Konrad III e kishte dërguar atje menjëherë pasi ajo u largua nga Hungaria, sepse mbreti gjerman donte që ajo të rritej brenda mantelit derisa Sophia dhe Henry të ishin të moshuar mjaftueshëm për t'u martuar. Kur u bë e qartë se martesa e saj nuk do të ndodhte kurrë, vëllai i saj Géza II dërgoi lajmëtarë në Admont për ta kthyer atë në Hungari. Megjithatë Sophia nuk donte të largohej, duke këmbëngulur se ajo dëshironte të qëndronte në manastir si një murgeshë. Ai pastaj konsideroi udhëheqjen e një ushtrie në Austri për ta kthyer atë me forcë. Më vonë, megjithatë, ai vendosi të dërgonte një mision diplomatik për të negociuar kthimin e saj. Manastiri i dha Sophias zgjedhjen të qëndrimit ose të largimit. Edhe një herë, ajo afirmoi dëshirën e saj për t'u bërë një murgeshë, dhe Géza II më në fund e lejoi të qëndronte në Admont.
Gazi Isa Beg
==Gazi Isa Beg ndodhej në qendër të Mitrovicës së sotme mes lumejve Lushtë dhe Ibër. Kjo lagje që konsiderohet si më e vjetër në Mitrovicë. Përbëhej nga xhamia Isa Beg, ruzhdija me internat, sahat-kulla, hamami dhe një hand he mori emrin e themeluesit. Lagjia ishte e shtruar me kalldrëm.
Shtëpia e Adem Muhaxherit
Shtëpia e Adem Muhaxherit është një monument i trashëgimisë kulturore në Pejë, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Për një Kosovë shqiptare : vështrim historiko-diplomatik
Për një Kosovë shqiptare : vështrim historiko-diplomatik. Libër me autor Skënder Hiso dhe Laurant Bica (red.). Botuar në Tiranë nga "Geer", në vitin 2008. Faqe 136.
Licio Gelli
thumb|240px|Gelli në rrobat masonike Licio Gelli (21 prill 1919 – 15 dhjetor 2015) ishte një financues italian, fashist dhe oficer ndërlidhës midis qeverisë italiane dhe Gjermanisë naziste, i njohur për rolin e tij në skandalin Banco Ambrosiano. Ai u zbulua në vitin 1981 si Mjeshtër i Nderuar i shtëpizës klandestine Propaganda Due (P2). Ai kishte lidhje me bombardimin e stacionit hekurudhor në Bolonja, e cila vrau 85 persona.
Gjatë viteve 1930, Gelli doli vullnetar për forcat e ekspeditës së Këmishat e zeza të dërguar nga Mussolini në mbështetje të rebelimit të Francisco Franco në Luftën civile spanjolle. Mori pjesë në Republikën Sociale Italiane me Giorgio Almirante, themelues i lëvizjes sociale neofashiste Italiane (MSI).
Llesh Sokol Nicaj
Dëshmori Llesh Sokol Nicaj me origjinë nga Kelmendi i Malësisë së Madhe u vra në moshën 36-vjeçare në qershor të vitit 1912 gjatë kryengritjes së bregut të Mates e cila u zhvillua në Gurës të Kurbinit.
Aeroporti Shpiro Mugosha
Aeroporti Shpiro Mugosha ( malazeze : Aerodrom Špiro Mugoša) është një aeroport i vogël pranë kryeqytetit malazez të Podgoricës.
Historia
Aeroporti dikur shërbente si aeroporti i vetëm i Podgoricës, kryesisht për përdorim ushtarak, dhe i rezistoi bombardimeve të rënda gjatë bombardimeve të Podgoricës në Luftën e Dytë Botërore. Ai mori emrin e Heroit të Popullit të Jugosllavisë.
Që kur Aeroporti i Podgoricës u ndërtua në vitet 1960, Aeroporti Shpiro Mugosha plotëson nevojat e aviacionit të përgjithshëm, pasi është 800 m pista nuk mund t'i shërbejë avionëve më të mëdhenj. Aero-klubet Shpiro Mugosha dhe Krila Podgorice aktualisht operojnë me aeroportin dhe organizojnë hedhje me parashutë, rrëshqitje dhe aktivitete e stërvitje të tjera sportive ajrore.
Ndërtimi dhe funksionimi i institucioneve të pushtetit lokal në Kosovë : raport studimor
Ndërtimi dhe funksionimi i institucioneve të pushtetit lokal në Kosovë : raport studimor i botuar në Prishtinë, në vitin 2000. Faqet e librit 204.
Rusifikimi i Finlandës
parapamje|200px|djathtas|Piktura e [[Edvard Isto Sulmi (1899) simbolizon fillimin e rusifikimit të Finlandës. Shqiponja dykrenare e Rusisë po i heq librin e ligjit nga krahët e Vajzës finlandeze.]] Politika e Rusifikimit të Finlandës (Finlandisht: sortokaudet / sortovuodet, fjalë për fjalë 'kohë/vite shtypjeje'; rusisht: Русификация Финляндии, romanizuar: Rusifikatsiya Finlyandii) ishte një politikë qeveritare e Perandorisë Ruse që synonte kufizimin e statusit special të Dukatit të Madh të Finlandës dhe ndoshta përfundimin e autonomisë së saj politike dhe unike kulturore në 1899-1905 dhe në 1908-1917. Ishte një pjesë e një politike më të madhe të rusifikimit të ndjekur nga qeveritë ruse të fundit të shekullit të 19-të - fillimit të shekullit të 20-të, të cilat u përpoqën të shfuqizojnë autonominë kulturore dhe administrative të pakicave jo-ruse brenda perandorisë.
Dy fushatat e rusifikimit ngjallën rezistencë të gjerë finlandeze, duke filluar me peticionet dhe duke u përshkallëzuar në greva, rezistencë pasive (përfshirë rezistencën e projektit) dhe përfundimisht rezistencë aktive. Kundërshtimi finlandez ndaj rusifikimit ishte një nga faktorët kryesorë që përfundimisht çoi në shpalljen e pavarësisë së Finlandës në vitin 1917.
Nën Rusinë cariste
Rusia sulmoi Suedinë në vitin 1808, në atë që më vonë u bë e njohur si Lufta Finlandeze. Në vitin 1809, territori i humbur i Suedisë u bë Dukati i Madh i Finlandës në Perandorinë Ruse. Në vitin 1809 Dieta e Finlandës e njohu Aleksandrin I të Rusisë si Dukën e Madhe. Nga ana e tij, Aleksandri konfirmoi të drejtat e finlandezëve, në veçanti, duke premtuar lirinë për të ndjekur zakonet dhe fenë e tyre dhe për të ruajtur identitetin e tyre:
Periudha e parë e rusifikimit
Ky premtim u mbajt; në të vërtetë, Aleksandri II i përforcoi fuqitë e dietës finlandeze në vitin 1869. Duke pasur prosperitet dhe kontroll mbi punët e veta dhe duke qëndruar nënshtetas besnikë për gati një shekull, manifesti që Nikolla II lëshoi më 15 shkurt 1899 ishte shkak për dëshpërimin finlandez. Manifesti u detyrua përmes senatit finlandez me votën vendimtare të presidentit të senatit, një i emëruar i carit—dhe pasi guvernatori i përgjithshëm i Finlandës, Nikolay Bobrikov, kishte kërcënuar një pushtim dhe rrethim ushtarak. Ndërsa në dukje pohonte të drejtat e finlandezëve në çështjet thjesht lokale, manifesti pohoi autoritetin e shtetit në çdo dhe të gjitha çështjet që mund të konsideroheshin se "binin brenda fushëveprimit të legjislacionit të përgjithshëm të perandorisë".
Si përgjigje ndaj manifestit, u mblodh një peticion me 523.000 emra dhe një delegacion prej 500 vetësh u dërgua për t'ia dorëzuar carit. Një peticion i veçantë i quajtur Pro Finlandia që përmbante emrat e 1050 njerëzve të huaj të shquar u mblodh gjithashtu disa muaj më vonë.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
[[Skeda:USSR Republics Numbered Alphabetically.png|thumb| 15 republikat e bashkuara në unionin sovjetik nga 1956 deri më 1991:
Bosanska Gradishka
Bosanska Gradiška (Serbe Cirilik:  Градишка  )  është një qytet dhe komunë në veriperëndim të Bosnjës dhe Hercegovinës, pjesë e entitetit Republika Srpska. Komuna është gjeografikisht në pjesën lindore te rajonit Krajina, dhe qyteti shtrihet në Lijevče dhe vetëm lu,i Sava e ndanë nga Stara Gradishka, e cila ndodhet ne Kroaci, rreth 40 km në veri të Banja Lukës.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
01 – RSS e Armenisë ,
02 – RSS e Azerbajxhanit ,
Rusifikimi i Finlandës
Periudha e parë e rusifikimit
Politikat e rusifikimit të miratuara përfshinin:
Unioni Shqipëri - Kosovë : projekt për paqe të qëndrueshme, integrim dhe zhvillim
Unioni Shqipëri - Kosovë : projekt për paqe të qëndrueshme, integrim dhe zhvillim. Broshurë e botuar në Prishtinë nga "Zëri i Kosovës", në vitin 2003. Ribotim me 63 faqe.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
04 – RSS e Estonisë ,
05 – RSS e Gjeorgjisë ,
Rusifikimi i Finlandës
Periudha e parë e rusifikimit
Nga prilli 1903 deri në Revolucionin Rus të vitit 1905, guvernatorit të përgjithshëm iu dhanë fuqi diktatoriale. Bobrikov i përdori këto kompetenca për të shfuqizuar personalisht disa gazeta dhe për të dëbuar udhëheqës të shquar politikë finlandezë. Në qershor 1904, Eugen Schauman vrau Bobrikovin. Qeveria perandorake u përgjigj me një spastrim të kundërshtarëve të rusifikimit brenda administratës finlandeze dhe censurë më të rreptë. Megjithatë, fushata e rezistencës pasive pati gjithashtu disa suksese, veçanërisht një ndryshim de facto i ligjit të ri të rekrutimit.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
06 – RSS e Kazakstanit ,
Rusifikimi i Finlandës
Periudha e parë e rusifikimit
Fushata e rusifikimit u pezullua dhe u kthye pjesërisht në 1905-1907 gjatë një periudhe trazirash civile në të gjithë perandorinë ruse pas disfatës ruse në Luftën Ruso-Japoneze.
Zonë e rëndësishme e shpendëve
Këto zona janë përcaktuar dhe vendet identifikohen nga ana e BirdLife International. Aktualisht ka mbi 12,000 zona të këtilla në të gjithë botën. Këto vende janë mjaft të vogla për t'u ruajtur plotësisht dhe ndryshojnë për nga karakteri, habitati ose rëndësia ornitologjike e tyre nga habitati përreth.
Rusifikimi i Finlandës
Periudha e dytë e rusifikimit
Programi u rifut në vitin 1908, duke i kushtuar Finlandës shumë nga autonomia e saj dhe duke shkaktuar përsëri rezistencë të mëtejshme finlandeze, duke përfshirë lëvizjen Jäger. Gjatë viteve 1909–1917, politikanët finlandezë në Senatin e Finlandës u zëvendësuan nga oficerë të ushtrisë ruse me origjinë finlandeze, të cilët ishin zyrtarisht subjekte të Dukatit të Madh, duke krijuar të ashtuquajturin admiral-senate ose saber-senate. Rusia kërkoi pagesa më të larta për mosrekrutimin e finlandezëve (çështja sotilasmiljoonat, "miliona ushtarake"). 1910 "Ligji i procedurave legjislative të gjithë Perandorisë" hoqi shumicën e kompetencave legjislative finlandeze nga parlamenti i sapokrijuar finlandez në Dumën ruse dhe Këshillin e Shtetit. Në vitin 1912 ata miratuan "Ligjin e barazisë", i cili hapi të gjitha zyrat e qeverisë finlandeze dhe të shërbimit civil për rusët.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
08 – RSS e Letonisë ,
Zonë e rëndësishme e shpendëve
Shpesh këto zona bëjnë pjesë në rrjetin ekzistues të zonës së mbrojtur të një vendi, dhe kështu mbrohen edhe sipas legjislacionit kombëtar. Njohja dhe mbrojtja ligjore e atyre që nuk janë brenda zonave të mbrojtura ekzistuese, ndryshon nga vendi në vend. Disa vende kanë një Strategji Kombëtare të Konservimit ndërsa në të tjera mbrojtja mungon plotësisht.
Kriteret
Zonat përcaktohen nga një grup i kritereve për të cilat është rënë dakord ndërkombëtarisht. Pragjet specifike të tyre përcaktohen nga organizatat qeverisëse rajonale dhe kombëtare. Për tu renditur si zonë e mbrojtur e shpendëve, një lokacion i caktuar duhet të plotësojë të paktën një nga kriteret e mëposhtme të vlerësimit:
Rusifikimi i Finlandës
Periudha e dytë e rusifikimit
Vala e dytë u ndal për shkak të Revolucionit të Shkurtit në Rusi.
Zonë e rëndësishme e shpendëve
Kriteret
Lokacioni kualifikohet nëse dihet, vlerësohet ose mendohet se mban një popullatë të një specie të kategorizuar nga Lista e Kuqe e IUCN si Lloje të Rrezikuara Kritike, Lloje të Rrezikuara ose Lloje të cenuara. Në përgjithësi, prania e rregullt e një specie kritike ose të rrezikuar, pavarësisht nga madhësia e popullsisë, në një lakacion të caktuar mund të jetë e mjaftueshme që një vend të kualifikohet si zonë e rëndësishme. Për speciet e prekshme, prania e më shumë se kriteret e pragut në një vend është e nevojshme për të vlerësuar përzgjedhjen.
Lokacioni paraqet një nga grupet e zgjedhura për të siguruar që të gjitha speciet me rreze të kufizuar të një zone endemike të zogjve ose të një zone sekondare janë të pranishme në një numër të konsiderueshëm në të paktën një vend dhe mundësisht më shumë.
Rrena më e madhe në Kosovë
Rrena më e madhe në Kosovë libër me autor Rifat Kukaj dhe Daut Demaku (red.). Botuar në Prishtinë nga "Rilindja", në vitin 2001. Faqe 128.
Rusifikimi i Finlandës
Përfshirja japoneze
Gjatë Luftës Ruso-Japoneze, me ndihmën financiare të Japonisë, rebelët blenë një ngarkesë me mijëra pushkë me qëllim të krijimit të një kryengritjeje dhe formimit të një shteti të pavarur. Megjithatë, anija u shkatërrua në brigjet e Finlandës dhe plani u rrëzua. Gjatë Luftës së Parë Botërore, kur Rusia dhe Japonia ishin aleatë që luftonin kundër Gjermanisë, japonezët i dorëzuan qeverisë ruse një listë të njerëzve kryesorë në lëvizjen e lirisë (tani në Luftën e Parë Botërore duke punuar me Gjermaninë Perandorake).
Republikat e Bashkimit Sovjetik
10 – RSS e Moldavisë ,
11 – RSFS e Rusisë ,
Zonë e rëndësishme e shpendëve
Kriteret
Zona paraqet një nga grup e zgjedhura për të siguruar përfaqësim adekuat të të gjitha specieve të kufizuara në një biome të caktuar, si në të gjithë biomin në tërësi, ashtu edhe për të gjitha speciet e tij në secilin shtet varg.
Vlerësimi nga ekspertët individual nuk është plotësisht i besueshëm dhe një studim në Amerikën e Jugut zbuloi që mbulimi i nevojshëm për ruajtjen e zogjve në rrezik siç është zgjedhur nga algoritmet llogaritëse rrallë mbivendosen me zonat dhe sugjeroi që metoda të tilla duhet të përdoren për të plotësuar lokacionet e ekspertëve të drejtuar nga zona.
Republikat e Bashkimit Sovjetik
13 – RSS e Turkmenistanit ,
14 – RSS e Ukrainës ,
15 – RSS e Uzbekistanit ]] 15 republikat e bashkuara në unionin sovjetik nga 1956 deri më 1991:
Përmbledhje
Sipas nenit 76 të Kushtetutës së Bashkimit Sovjetik, Republika e Bashkimit ishte një shtet sovran sovjetik socialist që ishte bashkuar me republikat e tjera sovjetike në Bashkimin e Republikës Socialiste Sovjetike. Neni 81 i Kushtetutës deklaroi se "të drejtat sovrane të republikave të Bashkimit do të ruhen nga BRSS".
Në dekadat e fundit të ekzistencës së saj, Bashkimi Sovjetik zyrtarisht përbëhej nga pesëmbëdhjetë Republika Socialiste Sovjetike (SSR). Të gjithë ata, me përjashtim të Federatës Ruse (deri në vitin 1990), kishin kapitujt e tyre të Partisë Komuniste të Bashkimit Evropian.
Jashtë territorit të Federatës Ruse, republikat ishin kryesisht në tokat që dikur i përkisnin Perandorisë Ruse dhe që ishin fituar nga ajo midis Luftës së Madhe Veriore 1700 dhe Konventës Anglo-Ruse të vitit 1907.
Në vitin 1944, ndryshimet në Kushtetutën e Bashkimit Evropian lejuan degë të veçanta të Ushtrisë së Kuqe për çdo Republikë Sovietike. Ata gjithashtu mundësuan komisariate të nivelit të lartë për çështjet e jashtme dhe mbrojtjen, duke u lejuar atyre të njiheshin si shtete të pavarura de jure në të drejtën ndërkombëtare. Kjo e lejoi për dy republikat sovjetike, Ukrainën dhe Bjellorusinë, (si dhe BRSS në tërësi) për t'u bashkuar me Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara si anëtarë themelues në vitin 1945.
Të gjitha ish-republikat e Bashkimit tani janë vende të pavarura, ku njëmbëdhjetë prej tyre (të gjitha përveç shteteve të Balltikut dhe Gjeorgjisë) janë shumë të organizuar nën titullin e Komonuelthit të Shteteve të Pavarura. Kushtetuese, Bashkimi Sovjetik ishte një federatë. Në përputhje me dispozitat e Kushtetutës (versionet e miratuara në 1924, 1936 dhe 1977), secila republikë ruajti të drejtën e shkëputjes nga BRSS. Gjatë gjithë Luftës së Ftohtë, kjo e drejtë konsiderohej gjerësisht e pakuptimtë; megjithatë, neni 72 i Kushtetutës së vitit 1977 u përdor në dhjetor 1991 për të shpërndarë në mënyrë efektive Bashkimin Sovjetik, kur Rusia, Ukraina dhe Bjellorusia u prishën nga Bashkimi.
Në praktikë, Bashkimi Sovjetik ishte një njësi shumë e centralizuar që nga krijimi i saj në 1922 deri në mesin e viteve 1980, kur forcat politike të lëshuara nga reformat e ndërmarra nga Mikhail Gorbaçov rezultuan në lirimin e kontrollit qendror dhe shpërbërjen përfundimtare të tij. Sipas kushtetutës të miratuar në vitin 1936 dhe modifikuar përgjatë rrugës deri në tetor 1977, themeli politik i Bashkimit Sovjetik u formua nga Sovjetikët (Këshillat) e Deputetëve të Popullit. Këto ekzistonin në të gjitha nivelet e hierarkisë administrative, me Bashkimin Sovjetik në tërësi nën kontrollin nominal të Sovjetik Suprem të BRSS, që ndodhej në Moskë brenda Federatës Ruse.
Së bashku me hierarkinë e administratës shtetërore, ekzistonte një strukturë paralele e organizatave partiake, gjë që lejoi Politburoun të ushtrojë një sasi të madhe kontrolli mbi republikat. Organet e administratës shtetërore morën drejtimin nga organet paralele të partisë dhe emërimet e të gjithë partive dhe zyrtarëve shtetërorë kërkuan miratimin e organeve qendrore të partisë.
Çdo republikë kishte grupin unik të simboleve shtetërore: një flamur, një stemë dhe, me përjashtim të Rusisë deri në vitin 1990, një himn. Çdo republikë e Bashkimit Sovjetik gjithashtu u nderua me Urdhrin e Leninit.
Bashkimi i republikave në Bashkimin Sovjetik
Numri i republikave të Bashkimit të BRSS ndryshonte nga 4 në 16. Në shumicën e viteve dhe në dekadat e mëvonshme të ekzistencës së saj, Bashkimi Sovjetik përbëhej nga 15 Republika Socialiste Sovjetike. Në vend që t'i rendisnin republikat sipas rendit alfabetik, republikat u renditën në rend kushtetues, të cilat, veçanërisht në dekadat e fundit të Bashkimit Sovjetik, nuk korrespondonin me rendin, qoftë nga popullsia apo nga fuqia ekonomike.
Republika të tjera sovjetike
Republika Federative Sovjetike Turkestane u shpall në vitin 1918, por nuk mbijetoi në themelimin e Bashkimit Sovjetik, duke u bërë Republika Popullore Socialiste Sovjetike e RSFSR-së, e cila jeton me jetë të shkurtër. Republika Socialiste Sovjetike e Krimesë (Republika Socialiste Sovjetike e Tauridës) u shpall gjithashtu në vitin 1918, por nuk u bë një republikë e bashkuar dhe u bë në një republikë autonome të RSFSR, edhe pse tatarët e Krimesë kishin një shumicë relative deri në vitet 1930 ose 1940 sipas në regjistrime. Kur Republika Popullore e Tuvanës u bashkua me Bashkimin Sovjetik më 1944, nuk u bë një republikë e bashkuar dhe u vendos në vend si një republikë autonome e RSFSR.
Kreu i Republikës Popullore të Bullgarisë, Todor Zhivkov, sugjeroi në fillim të viteve 1960 se vendi duhet të bëhet një republikë e bashkuar, por oferta u refuzua. Gjatë Luftës Sovjetike-Afgane, Bashkimi Sovjetik propozoi të aneksonte Afganistanin verior si republikën e saj të 16-të të bashkimit në atë që do të bëhej Republika Socialiste Sovjetike Afgane.
Republikat Autonome të Bashkimit Sovjetik
Disa nga vetë republikat e Bashkimit, më së shumti Rusia, u ndanë më tej në Republikat Autonome Sovjetike Socialiste (ASSRs). Megjithëse një pjesë administrative e republikave përkatëse të Bashkimit, edhe ASSR-të u krijuan në bazë të linjave etnike / kulturore.
Republikat në shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik
Nën Mikhail Gorbachev, hapja dhe ristrukturimi kanë për qëllim liberalizimin dhe hapjen e Bashkimit Sovjetik. Megjithatë, ata kishin një numër efektesh që shkaktuan rritjen e fuqisë së republikave. Së pari, liberalizimi politik lejoi që qeveritë brenda republikave të fitonin legjitimitet duke thirrur demokracinë, nacionalizmin ose një kombinim të të dyja. Përveç kësaj, liberalizimi çoi në thyerje brenda Partisë Komuniste e cila rezultoi në një aftësi të reduktuar për të qeverisur Bashkimin në mënyrë efektive. Rritja e lëvizjeve nacionaliste dhe të krahut të djathtë, e udhëhequr kryesisht nga Rusia nga Boris Jelcin, në sistemin politik homogjenist komunist, çoi në rrëzimin e themeleve të Bashkimit. Me rolin qendror të Partisë Komuniste larguar nga kushtetuta, Partia Komuniste humbi kontrollin e saj mbi sistemin politik dhe u ndalua të vepronte pas një përpjekjeje grushti shteti.
Gjatë gjithë shpërbërjes së ristrukturimit, qeveria sovjetike u përpoq të gjejë një strukturë të re që do të pasqyronte fuqinë në rritje të republikave. Disa republika autonome, si Tatarstani, Checheno-Ingusheti, Abkhazia, Osetia e Jugut, Krimeja, Transnistria, Gagauzia kërkuan statutin e bashkimit në Traktatin e Bashkimit të Ri. Përpjekjet e themelimit të Bashkimit të Shteteve Sovrane u vërtetuan të pasuksesshme dhe republikat filluan të shkëputeshin nga Bashkimi. Deri më 6 shtator 1991, Këshilli i Shtetit i Bashkimit Sovjetik njohu pavarësinë e Estonisë, Letonisë dhe Lituanisë duke e çuar numrin e republikave të sindikatave në 12. Më 8 dhjetor 1991, udhëheqësit e tjerë republikanë nënshkruan Marrëveshjet e Belavezhës të cilat ranë dakord se BRSS do të shpërndahej dhe u zëvendësua me një Komonuelth të Shteteve të Pavarura. Më 25 dhjetor, Presidenti Gorbaçov njoftoi dorëheqjen e tij dhe i ktheu të gjitha pushtetet ekzekutive tek Jelcin. Të nesërmen, Këshilli i republikave votoi për të shpërndarë Bashkimin. Që atëherë, republikat janë qeverisur në mënyrë të pavarur me disa duke adoptuar politika shumë më liberale, ndërsa të tjerët, veçanërisht në Azinë Qendrore, mbajnë personel udhëheqës nga koha sovjetike deri në ditët e sotme.
Referime
<references group="lower-alpha" />
Périgny, Allier
Périgny është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Allier të rajonit Auvernia-Rhône-Alpes. Périgny ka një popullsi prej 468 banorë dhe sipërfaqe 27.22 km², me një dendësi prej 17 banor/km².
Liqeni i Belshit
thumb|Liqeni Liqeni i Belshit është një nga liqenet më të mëdhej prej atyre të Dumresë. Ka nje sipërfaqe prej 26.8 hektarësh. .Liqeni i Belshit është një liqen me origjine karstike.
Nëpër Kosovë : përshtypje udhëtimi
Nëpër Kosovë : përshtypje udhëtimi me autor Nijazi Sulça. Broshurë e botuar në Ankara, në vitin 2003. Faqe 32.
Natan Bianco
Natan Bianco [] lindi më 29 gusht 1998 në, Argjentinë. Është një aktor argjentinas.
Mugosha
Mugosha (shkruar gjithashtu Magushi) ishte një fis mesjetar (pleme) dhe zonë në viset e Bërdës të Malit të Zi. Mugoshët ndodheshin rreth rajonit të Piperit. Toponime që lidhen me ata gjenden në shumë pjesë të rajonit, si Mugoshina Livada në Koman.
Tim Spicer
Timothy Simon "Tim" Spicer, OBE (lindi në vitin 1952) është një ish oficer i Ushtrisë Britanike dhe ish-drejtor ekzekutiv i kompanisë private të sigurisë Aegis Defense Services dhe më pas u zëvendësua nga gjeneral-major Graham Binns. Ai është një veteran i Luftës së Falklandit dhe gjithashtu shërbeu me ushtrinë britanike në Irlandën Veriore. Në vitin 1994, ai la ushtrinë dhe themeloi Sandline International, një kompani private ushtarake që u mbyll në prill 2004.
Mugosha
Etimologjia
Mugoshët ishin fillimisht një fis shqiptar. Termi magusha do të thotë viç buall në protoshqip (shqipja e sotme, meksh).
Historia
Mugosha mund të ketë qenë emigrantë nga Shqipëria moderne, të vendosur në Bërda rreth shekujve 12 dhe 13
Emri Magusi përmendet në kadastrën venedikase të Shkodrës 1416-17. Në të përmendet një Gjergj Magusi si banues në fshatin Shën Auraç, si dhe i ndjeri Pjetër Magusi udhëheqës i kryengritjes kundër Venedikut dhe ish-pronar.
Ndonëse nuk konsiderohen më si fis, disa malazezë mbajnë mbiemrin Mugosha. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, shumë prej tyre iu bashkuan partizanëve jugosllavë. Sipas të dhënave të vitit 2006 mbiemrin Mugosha në Podgoricë e kishin 779 persona; personat me mbiemër përfaqësohen mbi mesataren në shërbimin politik vendor në kryeqytet.
Kultura
Traditat gojore nga familja Mugosha i lidhin me familjen Kastrioti të Arbërisë mesjetare. Ata pohojnë se të parët e tyre kanë ardhur nga territori fisnor i Kastratëve në Malësi dhe se fillimisht janë vendosur në Kuç. Legjendat nga Piperi, megjithatë, pohojnë se ata fillimisht pushtuan tokat midis Radovçes dhe Kopiles përpara se të dëboheshin nga Luzhanit e ardhur.
Xhamia e Madhe (Gjilan)
parapamje|250px Xhamia e Madhe ndryshe njihet edhe si Xhamia e Shadërvanit, disa nga autorët e periudhës në mes të dy luftrave botërore e përshkruajnë edhe si Xhamia e Re.
Ky është projekti më i madh fetar islam i llojit të tillë në Anamoravë. Në mbishkrimet në gjuhën osmane, të vendosura në murin ballor dhe në mihrab, shkruante: 'Ndërtimin e kësaj xhamie e ka financuar e bija e Mehmet Tahir Pashës së Prizerenit Shihraz Dihrane më (1834/5) e cila kishte qenë e martuar në Gjilan. Themelet e saj janë vërejtur edhe nga autori i kësaj monografie, pas largimit të gurëve nga themelet e Xhamisë së Madhe, të dëmtuar nga tërmeti më 2002 dhe të rrënuar më 2007.
Lumi i Stanishorit
Lumi i Stanishorit në anën lindore të Gjilanit ishte lumi i Stanishorit, që dikur caktonte kufirin e qytetit. Ky lumë krijohej nga bashkimi i ujërave që rridhnin mbi kodrat dhe malet e fshatrave Stanishor, Dragancë e Makresh i Epërm. Në rrjedhjen e tij edhe ky lumë prente rrugen kryesore si dhe rrugën për në fshatin Malishevë. Ai, njëherësh, ndante bahçet dhe arat e pjesës jug-lindore të qytetit, nga i cili edhe ujiteshin ato. Lumenjtë Mirusha dhe Banja bashkohen me lumin e Stanishorit, afër Malishevës, rreth 6 km. Larg Gjilanit, ku edhe marrin emrin e përbashkët Lumi i Malishevës, i cili te fshati Uglar, derdhet në Moravën e Binçës.
Forcat e armatosura
parapamje|250x250px|Ushtarët me batalionin e 2-të, regjimentin e 12-të të kalorësisë, ekipin luftarak të brigadës së parë, divizionin e parë të kalorësisë drejtojnë tanket [[M1 Abrams|M1A2 Abrams nëpër fshatrat gjermane në Parsberg, Gjermani 18 tetor 2014 gjatë Zgjidhjes së Kombinuar III.]] Forcat e armatosura janë një forcë e armatosur rëndë, shumë e organizuar, e destinuar kryesisht për luftë. Zakonisht autorizohet dhe mirëmbahet nga një shtet sovran, me anëtarët e tij të identifikueshëm nga uniforma e tyre e veçantë ushtarake. Mund të përbëhet nga një ose më shumë degë ushtarake si ushtria, marina, forcat ajrore, forcat hapësinore, marinsat ose rojet bregdetare. Detyra kryesore e ushtrisë zakonisht përcaktohet si mbrojtja e shtetit dhe e interesave të tij kundër kërcënimeve të jashtme të armatosura.
Në përdorim të gjerë, termat forca të armatosura dhe ushtria shpesh trajtohen si sinonime, megjithëse në përdorimin teknik ndonjëherë bëhet një dallim në të cilin forcat e armatosura të një vendi mund të përfshijnë si ushtrinë e tij ashtu edhe forcat e tjera paraushtarake. Ekzistojnë forma të ndryshme të forcave të parregullta ushtarake, që nuk i përkasin një shteti të njohur; megjithëse ato ndajnë shumë atribute me forcat e rregullta ushtarake, ato më rrallë quhen thjesht ushtarake.
Forcat Ushtarake Botërore
Trupa Aktive: 1.390.000. Rezervë: 442.000. Paraushtarakë: 0. Total: 1.832.000.
Rusia
Trupa Aktive: 850.000. Rezervë: 250.000. Paraushtarakë: 250.000. Total: 1.350.000.
Tas
parapamje|Një tas nga Tajlanda Një tas është një pjatë ose enë e rrumbullakët që zakonisht përdoret për të përgatitur dhe shërbyer ushqim. Brendësia e një tasi është në formë karakteristike si një kapak sferik, me skajet dhe pjesën e poshtme formon një kurbë pa shtresë. Kjo i bën enët e përshtatshme veçanërisht për mbajtjen e lëngjeve dhe ushqimit të lirshëm, pasi përmbajtja e tasit natyrisht përqendrohet në qendrën e saj nga forca e gravitetit. Pjesa e jashtme e një tas është më shpesh e rrumbullakët, por mund të jetë e çdo forme, përfshirë drejtkëndëshe.
Forcat e armatosura
Forcat Ushtarake Botërore
Kina
Trupa Aktive: 2.000.000. Rezervë: 510.000. Paraushtarakë: 624.000. Total: 3.134.000.
Tas
Madhësia e tasave ndryshon nga taset e vegjël që përdoren për të mbajtur një shërbim të vetëm ushqimi në tasët e mëdha. siç është tasi i salladave, që shpesh përdoren për të mbajtur ose ruajtur më shumë se një pjesë të ushqimit. Ekziston një mbivendosje midis tasave, filxhanave dhe pjatave. Pjatat shumë të vogla, siç është tasi i çajit, shpesh quhen filxhan, ndërsa pjatat veçanërisht të thella shpesh quhen tase.
Forcat e armatosura
Forcat Ushtarake Botërore
India
Tas
Taset moderne mund të bëhen prej qeramikës, metalit, drurit, plastikës dhe materiale të tjera. Taset janë bërë për mijëra vjet. Taset shumë të hershme janë gjetur në Kinë, Greqinë e lashtë, Kretë dhe në disa kultura amerikane të vendasve.
Forcat e armatosura
Forcat Ushtarake Botërore
Japonia
Trupa Aktive: 240.000. Rezervë: 55.000. Paraushtarakë: 14.000. Total: 309.000.
Unionet Ushtarake Botërore
NATO
Abrët
Abrët (Abrei, Abroi) ishin një fis ilir nga kohërat antike. Grekët e lashtë i njihnin ata si njohës të recetave për prodhimin e një pijes stimuluese e bërë nga mjalti. Abrët ishin një degë më e vogël e fisit më të madh ilir Taulantët dhe jetonin në territoret përgjatë bregut të Detit Adriatik, midis Epidamnusit antik (Durrësit të sotëm në Shqipëri) dhe Liqenit të Shkodrës, në brigjet e lumit Drin. Fqinjët e tyre në lindje ishin Helidonët, në veri Labeatët dhe në jug Taulantët pjesë e të cilëve ishin. Ka disa teori mbi emrin e tyre dhe ka mundësi që emri i tyre të lidhet me lumin Hebrus që përmendet në veri të Dyrrahut dhe me rrënjën e emrit alb- dhe arb- që del më pas në emërtimin e banorëve të kësaj treve.
Mamusha
Mamushë është një vendbanim në komunën e Mamushës, Kosovë e selia administrative e komunës me të njejtën emër. Qyteza ndodhet rreth 19 km në veri të Prizrenit.
Popullsia
Në korrik të vitit 2009, Mamusha kishte 5.500 banorë. 95 për qind e tyre janë turq. Pjesa e mbetur (5 %) përbëjnë Shqiptarët, Romët dhe Ashkalinjtë. Mamusha është komuna e vetëm në Kosovë në të cilën turqit janë shumica e popullsisë.