Rrezet_rentgen
Rrezet rentgen
Rrezatimi rentgen paraqet një pjesë të spektrit elektromagnetik,i cili karakterizohet me gjatësi shumë të shkurtër valore ndaj spektrit të dukshëm.Energjitë e fotoneve të këtij rrezatimi janë të rendit 10keV-1MeV. Rrezet X janë një formë e rrezatimit të padukshëm me frekuencë të lartë elektromagnetike.Gjatësia valore është midis 10 dhe 0.01 nanometra, që korrespondojnë me një frekuencë prej 30 PHz deri 30 EHz. Kufiri i këtyre rrezeve kah gjatësitë valore të gjata përputhen me rrezatimin ultravjollce,kurse kah gjatësite valore të shkurta përputhet me rrezatimin gama. Krijohen gjatë goditjeve të shpejta në sipërfaqen e ndonjë materie.Për përfitimin e këtij rrezatimi përdoret gypi elektronik i vakuumuar në të cilin janë të vendosura anoda A dhe katoda K. Elektronet e liruara nga katoda e nxehur shpejtohen me fushë elektrike të tensionit të lartë mes 10 keV deri në 1Mev dhe orientohen kah sipërfaqja e vogël e anodës, e cila është e ndërtuar nga metalet e rënda,si volframi apo platini.Nga goditja e elektroneve me sipërfaqen e anodës krijohen rrezet X. Rrezet X i referohen rrezatimit ,valëve ose grimcave që udhëtojnë nëpër ajër si dritë apo radio sinjale. Energjia e rrezeve X është mjaft e lartë sa rrezatimi kalon nëpër disa objekte (të tilla si organet e brendshme, indet e trupit, dhe veshjet) dhe mbi detektorë me rreze X(të tilla si film apo një detektor i lidhur me një monitor kompjuteri). Në përgjithësi, objektet që janë më të dendura (të tilla si kockat dhe kalciumit) absorbojnë më shumë rrezatimin e rrezeve X dhe nuk lejojnë që të kalojnë më shumë nëpër to. Këto objekte lënë një imazh më të ndryshëm në detektor se objektet më pak të dendura.Kjo u ndihmon mjekëve me përvojë qët’i lexojnë këto imazhe për të diagnostifikuar dëmtimet. Rrezet X janë një formë e energjisë që udhëton në valë.Rrezet X mund të hyjnë në objekte të forta, ku ata ose i absorbojne këto rreze X ose kalojnë përmes tyre.Rrezet X absorbohen nga objektet e dendura kurse kalojnë më lehtë përmes objekteve më pak të dendura.Dhëmbët dhe kockat janë shumë të dendura prandaj ata i absorbojnë rrezet X. Rrezet X kalojnë më lehtë përmes mishit dhe faqeve. Kjo është arsyeja pse faqet dhe mishrat duket më të errët dhe pa detaje në një dentar të rrezeve X,kurse dhëmbët shfaqen si zona të ngurta të ndritshme të bardha. Rrezet X janë në thelb e njëjta gjë si rrezet e dukshme. thumb|right|Emitimi i dritës nga atomet Dallimi në mes të rrezeve X dhe rrezeve të dukshme është niveli i energjisë së fotoneve.Kjo shprehet edhe si gjatësi valore e rrezeve.Fotonet e dritës së dukshme dhe fotonet e rrezeve X janë të dyja të prodhuara nga lëvizja e elektroneve në atome.Elektronet zënë nivele të ndryshme të energjisë (orbita) rreth bërthamës së një atomi.Kur një elektron bie në një orbitë më të ulët, ajo ka nevojë për lirimin e një sasie të energjisë - ajo lëshon energji shtesë në formën e një fotonit.Niveli i energjisë së fotonit varet sa larg elektroni ka rënë midis orbitave.Kur një foton përplaset me një atom tjetër, atomi mund të absorboj energjinë e fotonit duke nxitur një elektron të kalojë në një nivel më të lartë. Që të ndodhë kjo, niveli i energjisë që ka fotoni duhet të përputhet me ndryshimin e energjisë midis dy pozicioneve së elektronit. Nëse jo, fotoni nuk mund të zhvendosë elektronet mes orbitave.Atomet që përbëjnë indet e trupit i absorbojnë fotonet e dritës së dukshme shumë mirë.Niveli i energjisë së fotonit përshtatet me ndryshimet e energjisë së ndryshme në mes pozicioneve të elektronit. Një pjesë e energjisë nga fotonet e rrezeve X punon për të ndarë elektronin nga atomi kurse pjesa tjetër bën që elektroni të lëviz përmes hapësirës. Një atom më i madh ka më shumë gjasa që të absorbojë fotone të rrezeve X sepse atomet më të mëdha kanë dallime të mëdha të energjisë në mes të orbitave dhe niveli i energjisë më i afërt përputhet me energjinë e fotonit. Atomet më të vogla ku orbitat elektronike janë të ndara nga hedhjet relativisht të ulëta në fushën e energjisë, kanë më pak gjasa për të absorbuar fotone të rrezeve X. Indet e buta në trup përbëhen nga atomet më të vogla dhe kështu nuk i absorbojnë fotonet e rrezeve X mirë. Atomet e kalciumit që përbëjnë kockat e trupit janë shumë të mëdha kështu që ata janë më të mirë në absorbimin e fotoneve të rrezeve X .Valët e radios nuk kanë energji të mjaftueshme për të lëvizur elektronet mes orbitave te atomet e mëdha kështu që ata kalojnë nëpër gjëra më të mëdha.Fotonet e rrezeve X gjithashtu kalojnë nëpër shumicën e gjërave, por për arsye të kundërt,ata kanë shumë energji. Studimet eksperimentale tregojnë se spektri i këtyre rrezeve ka strukturë të përbërë dhe varet nga energjia e elektroneve të katodës,përkatësisht nga tensioni mes elektrodave K (katodës)dhe A (anodës) dhe nga materiali i anodës A. thumb|left|Rrezatimi i bardhë prej gjeneratorit të rrezeve X thumb|right|Karakteristika e rrezatimit nga një gjenerator me rreze X Nëse energjia e elektroneve të katodës të cilat frenohen gjatë goditjes në anodë është më e vogël se një vlerë kriitike e cila është karakteristike për materialin e anodës fitohet i ashtuquajturi rrezatim i bardhë X.Gjatësia valore kufitare e këtij rrezatimi njehsohet me formulën: