Petro_Cani
Jeta                                                                       Petro Cani lindi në Kudhës të Himarës, më 2 mars 1917 dhe vdiq me 7 nentor te 1994. Ishte biri i mjekut të dëgjuar të krahinës Mihal Cani. Të dy, babë e bir studiuan në Athinë. Petro kreu shkollën e mesme në Greqi, në Korfuz që ishte një nga 7 ishujt e influencës franceze. Mësoi krahas lëndëve të përgjithshme edhe greqishten ,greqishten e vjetër, latinishten, italishten dhe frëngjishten. Gjatë jetës ai mësoi mjaft mirë serbo-kroatishten, rusishten dhe spanjishten. Ishte i prirur për gjuhë të huaj. Nëse i ati përfundoi studimet e larta, Petro nuk arriti të diplomohet për shkak të luftës. Me të ardhur në Shqipëri, ai përkrahu lëvizjen antifashiste dhe vihet në shërbim të luftës krahas të rinjve të tjerë. Gjatë jetës studentore, atij i pëlqen kirurgjia dhe ndjek urgjencat në spitalin ushtarak të Marinës. Kjo e ndihmon të jetë një kuadër i përshtatshëm për gjendjen e krijuar të luftës. Ne lufte shquhet per trimeri dhe krijimin e nje sere spitaleve partizane. Emri i Petro Canit lidhet edhe me operacionin historik te prerjes se kembeve me sharre te Pandi Kocaqit. Sharra sot gjendet ne Muzeun Kombetar. Më 11 nëntor 1946, Petro Cani i veshur major i ushtrisë shqiptare niset për të përfunduar studimet në Zagreb. Kishte 2 vjet që punonte në spitalin ushtarak dhe pa u diplomuar nuk do të realizonte ëndrrat e tij, të kohës së paqes. PETRO CANI BABAI I KIRURGJISE SHQIPTARE                                                                      Historikun e IKMU (Instituti i Kërkimeve të Mjekësisë Ushtarake) vëmë re se kryekirurgu i ushtrisë Petro Cani ka një aktivitet të ngjeshur pune me një vdekshmëri të përafërt me atë botërore dhe padyshim më e mira në Shqipëri, krahasuar me kirurgët më të mëdhenj të kohës. Ai është i pari profesor në kirurgji dhe ndër të parët Hero i Punës. Në fushën diagnostike, ai është primarius në aplikimin e bronkografisë, limforgafisë dhe i laparaskopisë. Petro Cani është eksperimentues. Në vitin 1954, kryen operacione te kafshët dhe kërkon të njoh sesa duron zemra në hypotermi (temperatura të ulëta) dhe se si mund të bëhet transplanti i veshkës, teknika që i arrin me një mjeshtëri të admirueshme. Vlen të theksohet se me botën është pak muaj me vonesë, gjë që tregon se ai është në kontakt me të renë. Gjatë një vizite zyrtare në Gjermaninë Demokratike, ai shkruan në ditarin e tij, që fatmirësisht e kemi të ruajtur. - Në pulmone dhe në zemër janë po atje ku jemi ne. Asnjëherë nuk ka qenë kaq afër kirurgjia shqiptare me kirurgjinë e vendeve evropiane më të zhvilluara. Kjo do të kujtohet si një ngjarje e madhe në historinë e mjekësisë shqiptare për të gjithë ata që merren ose duan të njihen me të. Më 1 mars 1951, dr.Cani operon në një moment ekinokokun e mushkërive, gjë që uli ditë qëndrimet në spital në formë krize. Ai lidh arterien pulmonare dhe më 12 shkurt 1952 heq i pari në Shqipëri të gjithë mushkërinë e kjo vetëm me ndihmën e anestezisë lokale. Gjatë vitit 1953, ndërhyn në ezofag .Kjo është regjistruar si ndërhyrja e parë në këtë organ. 5 tetor 1957, me iniciativën e tij direkte kryhet për herë të parë në Shqipëri narkoza endotrakeale, që do të hapi rrugën e detyrimeve të vështira kirurgjikale. Pas kësaj arritjeje, Petro Cani është i papërmbajtshëm. Ai vendos në një nga damarët kryesorë transplantin artificial, hyn në ezofag, duke e hequr dhe zëvendësuar atë, në retroperitoneum, në zemër, tru, sistemin urinar, endokrin etj. Ai është kirurgu i parë që ndërhyri në të gjitha organet e organizmit njerëzor. Ai kreu kirurgjinë e fëmijëve dhe është themeluesi i saj, kirurgjinë ortopedike, onkologjike, të hipertensionit portal, kirurgjinë tradicionale të sistemit urinar etj. Petro Cani krijoi shkollën e instrumentistëve dhe të infermierëve të kirurgjisë. Ai themeloi shkollën e anestezisë dhe të kirurgjisë shqiptare, duke drejtuar punën e kirurgjisë në rolin e kryekirurgut për 33 vjet..Petro Cani, një ndër të parët profesorë të mjekësisë tonë, me autoritetin e tij rrezatoi jo vetëm brenda specialitetit të kirurgjisë, por edhe jashtë tij. Ai kishte një dinjitet personal të rrallë. Krahas kësaj pune sa voluminoze aq dhe cilësore në favor të kirurgjisë, ai luftoi si asnjë tjetër për lirinë e individit. Te nderhyrjet ne kirurgji duke qenë i pari thuajse kudo. Petro Cani eshte ylli i ndritshem i kirurgjise Shqiptare.