cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kultura e Deçanit
Ngile (Prek dhe ik)
Është një lojë që zakonisht luhet nga vajzat, por ku shpeshherë përfshiheshin edhe djemtë. Duke numëruar caktohej ai që do të ndjekë lojën. Pastaj ai vrapon të prekë dikë tjetër dhe ta lërë “ngile” (prekja). Lojtarët ikin për të shmangur prekjen.
Loja me kapela
Ndërsa të rinjtë dhe fëmijët luanin lojërat e sipërpërmendura si në natyrë ashtu edhe në ambiente të mbyllura, të gjitha grupmoshat, veçanërisht nga të moshuarit në dhomën e burrave luanin lojën me kapelë. Në dhomën e burrave mblodheshin një numër burrash nga fshati ose fshatrat fqinjë. Fillimisht formohej një ekip prej tre lojtarësh secili dhe pritësi do të sillte pesë palë çorape dhe një sferë të vogël metalike. Ekipet u ulën përballë njëra-tjetrës dhe rreshtuan shkopinjtë në dy rreshta me nga pesë secili. Më pas njëri prej drejtuesve të skuadrave fsheh duart pas dhe më pas i shtrin përpara duke i ofruar rivalit të përzgjedhë. Nëse ata gjejnë sferën, ata do të fillojnë lojën i pari nëse jo, atëherë ai që hodhi bastin do të fshehë sferën i pari. Ai e mban sferën në grusht dhe e vendos shpejt dorën poshtë çdo çorape, duke e lënë të pavëmendur më pak se njërën prej tyre. Nëse e vëren kundërshtari, do ta kapin në rrugë dhe do të fitojnë dhjetë pikë. Por nëse sfera fshihet pa u vënë re në rrugën e saj, rivali duhet ta kërkojë atë. Udhëheqësi konsultohet me anëtarët e ekipit të tij nëse ata kanë një objektiv ose nëse dyshojnë për ndonjë nga objektivat. Pastaj ai fillon të zbërthejë çorapet. Kur e zbërthen të parën, thotë: “Për ty”, domethënë për rivalin e tij. Nëse sfera është nën çorapin e caktuar, rivali do ta fshehë atë përsëri.
Alfabeti i tranzicionit 1990 – 2016
Alfabeti i tranzicionit 1990 – 2016 libër me autor Gilman Bakalli. Shtëpia botuese "UET Press", viti i botimit 2017. Faqet e librit 212. ISBN 978-9928-236-13-5
Kultura e Deçanit
Lojë me sy qorr
Ishte loja më e përhapur mes fëmijëve pa dallim seksi. Ai që do të fillonte lojën caktohej duke numëruar ose duke kënduar si më poshtë:
Elem, belem| Belbasiqi Sara, piqi, gramatiqi Hiq, piq, krasniq Qeto mere, qeta hiq (lojë fjalësh pa kuptim të veçantë).
Alfabeti i tranzicionit 1990 – 2016
"... vlera e intelektualit matet me aftësinë e tij për reflektim kritik, matet me distancën e tij relative ndaj sferës së politikës dhe ekonomisë. Autonomia e intelektualit ndaj politikës përbën kushtin themelor për krijimin e një dijeje të pakorruptuar."
Kultura e Deçanit
Lojë me sy qorr
Ai që u numërua i fundit e filloi lojën duke mbyllur sytë. Pasi mbyllen sytë ai/ajo numëron deri në njëzet. Gjatë kësaj kohe të gjithë fshihen. Më në fund, ai që mbylli sytë thërret: "Gati apo jo, hap sytë!" Pastaj ai/ajo fillon të kërkojë të fshehtat. Ai që gjendet i pari, siç është rënë dakord, do të jetë i pari që do të mbyllë sytë. Nëse të gjithë arrijnë ta “pështyjnë” atë, ai/ajo do të vazhdojë të mbyllë sytë.
Ritet e përvjetorit
Ritet e përvjetorit kanë një vazhdimësi në këtë trevë, që në kohët e lashta. Brenda këtyre riteve, bien ritet e ditëve të verës, ritet e Shën Gjergjit, ato të ngjitjes së maleve, prerjes, këputjes, zbritjes, darkës së korrjes, darkës së pastramisë etj.
Alfabeti i tranzicionit 1990 – 2016
Karaktaristika themelore e koncepteve të zhvilluara është paraqitja etike, filozofike, politike por edhe antropologjike e një shoqërie në tranzicion. Udhëtimi përmes 36 germave të Alfabetit të tranzicionit është i pajisur me propozime për të ndërtuar një botë më të mirë nga ajo aktualja. Problemet e shoqërisë shqiptare janë të shumtë: Alfabeti i tranzicionit është një nga instrumentet për t'i përballuar ata.
Kultura e Deçanit
Ditët e verës
Ditët e verës janë më 11, 12 dhe 13 mars dhe karakterizohen nga djegia e dëllinjës. Fëmijët, disa ditë para ditës së pranverës, sjellin dëllinjë nga malet, i mbledhin në oborr dhe në natën e 11-të, anëtarët e familjes mblidhen përreth zjarrit dhe hidhen mbi zjarrin duke uruar që të gjitha të këqijat dhe ethet e verës të mbesin të djegura. Secila familje i djeg dëllinjat në oborrin e vet. Të gjitha gratë dhe vajzat e familjes në këtë ditë nuk bëjnë asnjë punë pas darkës dhe për darkë përgatiten këmbët e pastërmës së tymosur.
Ngjitja në male
Rajoni i Dukagjinit, duke përfshirë edhe Deçanin, janë blegtorë të mirë dhe kohën e verës e kalojnë nëpër male me bagëti. Ngjitja në male përgatitet javë më parë duke blerë gjërat e nevojshme. Transporti bëhet me kuaj dhe gomarë. Pas përgatitjes bashkohen dy-tre barinj dhe me ngarkesat e tyre marrin rrugën për në mal. Ditë më parë, bagëtitë ngjyrosen në të kuqe dhe u viheshin këmbanat në qafë. Kur kopeja niset, portat e oborrit hapen gjerësisht dhe hidhen sëpata. Artikujt e tezgjahut, një dorë hithrash, një gjilpërë e madhe, janë ndër sendet që ngarkohen së bashku. Për të bërë një udhëtim pa një magji të syrit të keq, gruaja e shtëpisë e dërgon kopenë duke e parë nga një sobë për bukë, në mënyrë që bagëtia të mos bjerë dëm dhe ato të mbahen të sigurta.
Qethja
djathtas|parapamje| Kjo është traditë e banorëve të Deçanit. majtas|parapamje| Lloji i qethjes që aplikojnë shqiptarët e zonës për delet e tyre Riti tradicional i qethjeve deri më tani është mbajtur në malet e Roshkodolit, në Zllonopojë në malet e Prilepit, në malet e Lumbardhit etj. Tradita e prerjes u ruajt me sfida të mëdha. Disa qethëse që kanë filluar që nga fëmijëria të njohin 12 llojet e prera duke filluar nga forma e rrumbullakët, me sekuencën, hënën, yllin, në formën e një gjarpri, me një kurth .... e shumë forma të tjera. Dele e cila mban terrkaqen - ose gjunjëz dele për t'u prerë në mënyrë që të jetë e veçantë sepse tufat e deleve duhet të dallohen. Por vini re se kjo lidhet me rregullimin e veçantë të qethësve, qethës duke filluar nga më i vjetri, qethësi më i mirë, qethësi që qeth deshtë dhe qethësi që qeth delet Këmbanën. “Ogiqet” nuk qethen, sepse nuk llogariten me vite apo fyell, por llogariten me vite nuk janë rruar. Ky ritual është ndër ritet më të vjetra. Edhe kjo është një punë arti. Për një kohë të gjatë, leshi ishte lënda e parë e përdorur nga familja për të siguruar veshje për të gjithë vitin. Qethja e deleve bëhej në mënyrë rituale. Periudha e prerjes filloi në mes të verës, kur thuajse kishin përfunduar të gjitha punët e shtëpisë së verës. Bariu ftonte qethësit dhe njerëz të tjerë për t'i nderuar. Për këtë ditë, përveç një deleje të prerë për mishin e mysafirëve, u përgatitën edhe gatime të tjera tradicionale. Mëngjesi shërbehej zakonisht me bukë misri dhe qumësht të trashur, kurse për drekë, përveç ushqimeve të tjera, shërbehej krem i zier; një ushqim i veçantë për malësorët. Në bjeshkët e Deçanit dhentë zakonisht qethen në rreshta, në mënyrë të rastësishme në katër ose pesë rreshta. Qethësi më i mirë ndau delen e errët. Ekziston edhe një element tradicional që nuk duhet lënë pas dore: atij që qeth deshin në darkë i serviret koka e deles dhe mysafirit më të dashur i serviret koka.
Zbritja
Në Bjeshkët e Nemuna “zbritja” është nga ritet më karakteristike. Kur flasim për Deçanin, kohën e zbritjes nga malet e ka caktuar këshilli i fshatit që merret me malet dhe pyjet. Zbritja përbëhet nga dy faza. Dy javë para “Karvajve” (kështu quhej karvani i njerëzve që zbrisnin në male) filloi të vërshonte. Bulmeti i mbledhur gjatë verës përgatitej për t'u zbritur para fëmijëve. Kremi përzihej (një proces me gjalpë u nda nga buza) dhe në buzë mbeti gjiza. Edhe fëmijët dhe të rriturit e presin me gëzim këtë moment, pasi prej saj përgatitej pureja e shijshme. Një ditë para se të shkojnë të marrin borë, kështu që atë natë e shtojnë kremin në mënyrë që ta bëjnë atë më të freskët. Gratë e vilës (baqica) janë shumë të zëna në atë kohë. Fëmijët, në ato ditë, kur u kthyen nga mbledhja e boronicave, këndonin me gëzim:
Tuna, Tuna, vaja-vaja Sot dy javë vinë karvaja vinë karvajat varg e vi na vinë teshat me shami. ..
Kjo këngë këndohet me gëzim nga fëmijët, sepse zbritja nënkuptonte që si zakon u jepeshin veshje të reja, p.sh. këpucë lëkure, këmisha, pantallona leshi, jelek, shalle, rruaza etj. Më vonë, kur u zhvillua tregtia, këto gjëra mund të bliheshin në treg. Zbritja u bë në të njëjtën ditë për të gjithë pronarët e vilës. Ai që kishte kuajt më të mirë e udhëheq karvanin. Në një vend të caktuar karvani ndaloi për drekë. Për shkak të kësaj në Grykën e Deçanit ekziston mikrotoponimi Burimi i byrekut. Në mbrëmje, pasi të gjithë arritën në shtëpi, të ftuarit u ftuan për "darkën e zbritjes". Mysafirët shprehën mirëseardhjen dhe u shprehën të lumtur për ardhjen e tyre të sigurt nga malet. Darka u shtrua me ushqime tradicionale, ndër të tjera me krem të zier.
Darkat e korrjes dhe pastërmës
Janë dy darka që pasurojnë ritet e përvjetorit. E para shërbehet kur familja ka përfunduar të gjitha punimet në terren dhe quhet darka e shirjes. Në të janë të ftuar të gjithë të afërmit e burrit të shtëpisë që i urojnë të korrat e shëndetshme. Darka e pastramisë është në fillim të dimrit kur është vrarë një bagëti dhe me këtë rast burrat e shtëpisë ftojnë mysafirin për darkë. Shqiptarët kanë trashëguar zakonet dhe traditat e sakrificës, kujtimit, gëzimit dhe paqes. Një prej tyre është tradita e “Darkës Lama” dhe variacionet e saj gjuhësore të njohura si “Nata e fushës”, “Nata e të mbjellave” etj. “Darka e të korrave” është një festë tradicionale shqiptare e cila zakonisht mbahet në fund të tetorit, korr përfitimet kur puna verore. Lama e thirrur për "llama" ka qenë tokë e rrafshët në fshatrat e malësisë, ku shihen të mbjellat, kryesisht misri. Ndërsa fusha quhet “darka e arës” pasi është korrur të mirat e saj, kryesisht gruri. Edhe Lama po gravitonte në vend të solidaritetit dhe reciprocitetit mes fshatarëve shqiptarë, duke ndihmuar njëri-tjetrin me fuqi punëtore. Duke qenë se zona e shqiptarëve bënte pjesë bukësore zbehje të ndjeshme të etikës, “dhënia e bukës” ka qenë një aspekt thelbësor i marrëdhënieve tradicionale shoqërore. Dëshmitë etnografike tregojnë se grumbullimi i produkteve dhe përfundimi i punimeve në zona të ndryshme të Kosovës, organizohet gjithmonë një darkë e madhe e përbashkët për të falënderuar njerëzit që kanë ndihmuar në përfundimin e punëve blegtorale dhe bujqësore. Kjo dëshmohet vitet e fundit në fshatra të ndryshme.
Çezma
parapamje|250px|(Qendër) Jet d'eau, ([[Gjenevë, Zvicër) Në drejtim të akrepave të orës nga lart djathtas (1) Fontana di Trevi (Romë) (2) Place de la Concorde (Paris) (3) Çezma në Kopshtin e Versajës (Versajë) (4) Njëqind çezmat, Villa d'Este (Tivoli, Itali) (5) Fuente de los Leones, (Alhambra, Granada) (6) Çezma në Sheshin e Shën Pjetrit (Romë) (7) Çezma Samson dhe Luani (Peterhof, Shën Petersburg, Rusi) (8) Çezma e Dubait (Dubai)]] Çezma ose Çeshmja është një ujëmbledhës dekorativ që përdoret për shkarkimin e ujit. Është gjithashtu një strukturë që hedh ujin në ajër për një efekt dekorativ ose dramatik.
Çezmat fillimisht ishin thjesht funksionale, të lidhura me burime ose ujësjellës dhe përdoreshin për të siguruar ujë të pijshëm dhe ujë për larje dhe larje banorëve të qyteteve, qytezave dhe fshatrave. Deri në fund të shekullit të 19-të, shumica e burimeve funksiononin nga graviteti dhe kishin nevojë për një burim uji më të lartë se shatërvani, si për shembull një ujëmbledhës, për të bërë që uji të rrjedhë ose të rrjedhë në ajër.
Përveç sigurimit të ujit të pijshëm, çezmat përdoreshin për dekorim dhe për të festuar ndërtuesit e tyre. Çezmat romake ishin zbukuruar me maska ​​prej bronzi ose guri të kafshëve ose heronjve. Në mesjetë, projektuesit maure dhe myslimanë të kopshteve përdorën çezma për të krijuar versione në miniaturë të kopshteve të parajsës. Mbreti Luigji XIV i Francës përdori çezmat në Kopshtet e Versajës për të ilustruar fuqinë e tij mbi natyrën. Çezmat dekorativë barok të Romës në shekujt 17 dhe 18 shënuan pikën e mbërritjes së ujësjellësve të restauruar romakë dhe lavdëruan Papët që i ndërtuan ato.
Nga fundi i shekullit të 19-të, pasi hidrauliku i brendshëm u bë burimi kryesor i ujit të pijshëm, çezmat urbane u bënë thjesht dekorative. Pompat mekanike zëvendësuan gravitetin dhe lejuan që burimet të riciklojnë ujin dhe ta detyrojnë atë në ajër. Jet d'Eau në liqenin e Gjenevës, i ndërtuar në vitin 1951, gjuan ujë 140 metra në ajër. Çezma më e lartë e tillë në botë është Çezma e Mbretit Fehd në Xhide, Arabi Saudite, i cili derdh ujë 260 metra mbi Detin e Kuq.
Çezmat përdoren sot për të dekoruar parqet dhe sheshet e qytetit; për të nderuar individë ose ngjarje; për rekreacion dhe për argëtim. Një splash pad ose pishinë me spërkatje u lejon banorëve të qytetit të hyjnë, të lagen dhe të freskohen gjatë verës. Çezma muzikore kombinon avionët lëvizës të ujit, dritat me ngjyra dhe muzikën e regjistruar, të kontrolluar nga një kompjuter, për efekte dramatike. Çezmat mund të jenë gjithashtu instrumente muzikore që luhen nga pengimi i një ose më shumë avionëve të tyre të ujit. Çezma e pijes ofrojnë ujë të pijshëm të pastër në ndërtesat publike, parqet dhe hapësirat publike.
Xhamia e Haxhi Ahmet Dukatarit
parapamje|Xhamia e Haxhi Ahmet Dukatarit Xhamia e Haxhi Ahmet Dukatarit (Boshnjakisht: Džamija Hadži Ahmeta Dukatara) është ndërtuar në vitin 1574 nga Arkitekt Sinanit. Xhamia ndodhet në Livno, Bosnje dhe Hercegovinë dhe është një nga xhamitë e vjetra në Ballkan.
Provençal
Provençal ( Frëngjisht:, ; Ocitanisht: provençau ose prouvençau [pʀuvenˈsaw] ) është një gjuhë romane, ose konsiderohet si një varietet i ocitanishtes ose një gjuhë më vete, e folur nga njerëzit në Provencë dhe disa pjesë të Drômës. Historikisht, termi Provençal është përdorur për t'iu referuar të gjithë gjuhës ocitane, por sot konsiderohet teknikisht më e përshtatshme t'i referohemi vetëm llojit së ocitanishtes që flitet në Provence. Megjithatë, ende mund të gjendet duke u përdorur për t'iu referuar ocitanishtes në tërësi, p.sh Merriam-Webster thotë se mund të përdoret për t'iu referuar ocitanishtes së përgjithshme, megjithëse kjo po del jashtë përdorimit.
Në vitin 2007, të gjitha kodet ISO 639-3 për dialektet ocitane, duke përfshirë [prv] për Provençalin, u tërhoqën dhe u bashkuan në [oci] ocitane. Kodet e vjetra ([prv], [auv], [gsc], [lms], [lnc]) nuk janë më në përdorim aktiv, por kanë ende kuptimin e caktuar kur u vendosën në standard.
Nëndialektet
Nëndialektet kryesore të Provençalit janë:
Gavòt (në frëngjisht Gavot ), i folur në Alpet Ocitane Perëndimore, rreth Digne, Sisteron, Gap, Barcelonnette dhe në qarkun e sipërm të Nicës, por edhe në një pjesë të Ardeshës, nuk është saktësisht një nëndialekt i provençalit, por përkundrazi një nga afër. dialekt i lidhur ocitan, i njohur gjithashtu si Vivaro-Alpin. Kështu është edhe dialekti i folur në luginat e sipërme të Piemontes, Itali ( Val Maira, Val Varaita, Val Stura di Demonte, Entracque, Limone Piemonte, Vinadio, Sestriere ). Disa njerëz e shohin Gavòtin si një varietet provençalit, pasi një pjesë e zonës Gavot (afër Digne dhe Sisteron) i përket Provencës historike.
Drejtshkrimi
Kur shkruhet në normën mistraliane (" normo mistralenco "), nyjet e shquara janë lou në njëjësin mashkullor, la në njëjësin femëror dhe li në shumësin mashkullor dhe femëror ( lis para zanoreve). Emrat dhe mbiemrat zakonisht heqin mbaresat mashkullore latine, por -e mbetet; mbaresa femërore është -o (kjo është e kundërta e gjinisë mashkullore italiane). Emrat nuk lakohen sipas numrit, por të gjithë mbiemrat që mbarojnë me zanore ( -e ose -o ) bëhen -i dhe të gjithë mbiemrat e shumësit marrin -s para zanoreve.
Kur shkruhet në normën klasike (" norma classica "), nyjet e shquara janë mashkullore lo, femërore la , dhe shumës lis. Emrat dhe mbiemrat zakonisht heqin mbaresat mashkullore latine, por -e mbetet; mbaresa femërore është -a. Emrat lakohen për numër, të gjithë mbiemrat që mbarojnë me zanore ( -e ose -a ) bëhen -i, dhe të gjithë mbiemrat e shumësit marrin -s. Shqiptimi mbetet i njëjtë në të dyja normat (mistraliane dhe klasike), të cilat janë vetëm dy mënyra të ndryshme për të shkruar të njëjtën gjuhë.
West Lebanon, Indiana
West Lebanon, Indiana (West Lebanon) është një qytet në qarkun Warren të shtetit federal Indiana, SHBA. Në West Lebanon, Indiana jetojnë 723 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 450.2 banor/km2 (1166.1 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 1.61 km2 (0.62 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 217 m (712 ft).
Xhamia e Ali Pashës
parapamje|Xhamia e Ali Pashës Xhamia e Ali Pashës (Boshnjakisht: Alipašina džamija) është ndërtuar në vitin 1560 nga gubernatori osman Sofu Hadım Ali Pasha. Xhamia ndodhet në Sarajevë, Bosnje dhe Hercegovinë dhe është një nga xhamitë e vjetra në Ballkan.
Puget-Théniers
Puget-Théniers është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Alpes-Maritimes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Puget-Théniers ka një popullsi prej 1861 banorë dhe sipërfaqe 21.45 km², me një dendësi prej 87 banor/km².
Inteligjenca emocionale
Inteligjenca emocionale (IE) ose lidershipi emocional (LE) është aftësia e individëve për të njohur emocionet e tyre dhe ato të të tjerëve, duke dalluar madje edhe ndryshimet në mes të "nuancave" të ndryshme të ndjenjave dhe vlerësimin e tyre në mënyrë të përshtatshme, përdorimin e informacionit emocional në orientimin e të menduarit dhe të sjelljeve, ashtu si dhe menaxhimin dhe/ose rregullimin e emocioneve në raport me mjedisin ose për të arritur synim(et).
Përmbledhje
Edhe pse termi për herë të parë u shfaq në vitin 1964 në një letër të shkruar nga Michael Beldoch, ajo fitoi popullaritet vetëm në vitin 1995, në librin me këtë titull, shkruar nga autori dhe gazetari i shkencës Daniel Goleman. Që nga kjo kohë, inteligjenca emocionale (IE), dhe analiza e Golemanit janë kritikuar brenda komunitetit shkencor, pavarësisht raporteve të popullaritetit të saj. Sipas Daniel Goleman inteligjenca emocionale përbëhet prej pesë komponentësh e që janë: 1) vetëdija vetjake, 2) vetë-rregullimi, 3) vetë-motivimi, 4) empatia (ndjeshmëria) dhe 5) aftësitë shoqërore.
Faktorët
Në vitin 1996 Reuven Bar-Oni paraqiti edhe modelin e tij prej 15 faktorëve të inteligjencës i njohur ndryshe edhe si Modeli 15 faktorësh i Bar-Onit. Sipas Reuven Bar-Onit këta 15 faktorë janë:
Deir Alla
Deir Alla (مدينة دير علا) është një qytet në governoratin Balqa në Jordani.
Pishina e Gërmisë
Pishina e Gërmisë e njohur edhe si Liqeni i Gërmisë është një pishinë e tipit të hapur me ujë të freskët (të embël) që ndodhet në pjesën periferike të kryeqytetit, në një distancë prej afër 5 km nga qendra e Prishtinës. Operator i pishinës është ndërmarrja publike lokale e objekteve sportive dhe rekreative të kryeqytetit Sport Marketing. Pishina e Gërmisë është pishina më e madhe e këtij lloji jo vetëm në Ballkan por edhe në të gjithë Evropën Juglindore dhe diku e treta në Evropë për nga sipërfaqja në metra katrorë.(m2)
Vështrim
Pishina e Gërmisë është ndërtuar në vitin 1987 dhe ndodhet në kuadër të Parkut të Gërmisë përkatësisht Maleve të Gërmisë, në Rajonin e Prishtinës. Kapaciteti ujor i pishinës në vitin 2001 ka qenë 30 000 litra ujë të freskët (të ëmbël). Vetëm pishina ka një sipërfaqe prej 12 000 metrash katrorë (rreth 20 000 m3 ujë) ndërsa pishina së bashku më objektet përcjellëse dhe fushat ndihmëse, zë rreth 2 hektarë e 30 ari. Lartësia mbidetare e pishinës është 663 metra, thellësia maksimale në pishinë sillet rreth 1.90 - 2 metra ndërsa kapaciteti i përgjithshëm është diku mes 4 000 - 4 500 vizitorë.
Krahas pishinës në afërsi direkte ndodhet edhe amfiteatri pastaj dy restorante, terrenet rekreative e sportive (fusha e basketbollit, volejbollit dhe tenisit), banjot publike, këndi i lojërave për fëmijë si dhe Parku i Gërmisë. Gjatë verës, pishina që ndryshe quhet edhe Liqeni i Gërmisë dhe hapësirat përreth tij që i takojnë Parkut të Gërmisë bëhet një vendtakim për familjet dhe të rinjtë, ndërsa gjatë gjithë vitit ata luajnë lojëra të ndryshme sportive ose pushojnë këtu, dhe zona e pastruar është e përshtatshme për vrapim pastaj shëtitjen e qenëve dhe maceve nëpër pyll apo aktivitete të tjera rekreative.
Në hapësirat përreth ekzistojnë kushte ideale që të ndërtohen edhe objekte tjera përcjellëse si p.sh. një pishinë e mbyllur dhe/ose një pistë patinazhi për sportet dimëore në akull, pastaj një pishinë veçmas për fëmijë, etj.
Pishina më e madhe në Evropë konsiderohet Pishina Ostrava-Poruba në Çeki me një kapacitet prej 42 000 metër katrorë. Pas saj renditet e dyta Pishina Weyermannshaus që ndodhet në qytetin e Bernës në Zvicër me 16 000 metra katrorë.
Rukaj
Fshati Rukaj ndodhet në Komunën Rukaj, Qarku i Dibrës, Rrethi i Matit, Shqipëri.
Williamsport, Indiana
Williamsport, Indiana (Williamsport) është një qytet në qarkun Warren të shtetit federal Indiana, SHBA. Në Williamsport, Indiana jetojnë 1898 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 563.7 banor/km2 (1460 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 3.37 km2 (1.3 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 201 m (659 ft). |title=USGS detail on Williamsport|accessdate=2007-09-23}}
Ekuacioni Marchenko
Në fizikën matematike, më konkretisht problemi njëdimensional i shpërndarjes së anasjelltë, ekuacioni Marchenko (ose ekuacioni GLM ), i emërtuar sipas matematikanëve Israel Gelfand, Boris Levitan dhe Vladimir Marchenko, rrjedh duke llogaritur transformimin Furier të relacionit të shpërndarjes:
Ku është një bërthamë simetrike, e tillë që vlen vetia simetrike  e cila llogaritet nga të dhënat e shpërndarjes. Duke zgjidhur ekuacionin Marchenko, fitohet bërthama e operatorit të transformimit nga i cili mund të lexohet potenciali. Ky ekuacion rrjedh nga ekuacioni integral Gelfand-Levitan, duke përdorur paraqitjen Povzner-Levitan.
Uraka
Fshati Urakë ndodhet në Komunën Rukaj, Qarku i Dibrës, Rrethi i Matit, Shqipëri.
Ekuacioni Marchenko
Zbatim në teorinë e shpërndarjes
Supozoni se për një potencial u(x) për operatorin e Schrödingerit, merren të dhënat e shpërndarjes , ku r(k) janë koeficientët e reflektimit nga shpërhapja e vazhdueshme, të dhëna në funksion , dhe parametrat realë  janë nga spektri i kufizuar diskret.
Atëherë përcaktohetku \beta_n janë konstante jo zero, që janë zgjidhje për ekuacionin GLMpër K lejon rikuperimin e potencialit duke përdorur formulën
Saint-Sauveur-sur-Tinée
Saint-Sauveur-sur-Tinée është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Alpes-Maritimes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Saint-Sauveur-sur-Tinée ka një popullsi prej 352 banorë dhe sipërfaqe 32.28 km², me një dendësi prej 11 banor/km².
D. F. Malan
Daniël François Malan PC ( shqiptimi Afrikaans: [ˈdɑːni.əl franˈswɑ mɑ'lan ] ; 22 maj 1874 - 7 shkurt 1959) ishte një politikan afrikano-jugor që shërbeu si kryeministri i katërt i Afrikës së Jugut nga 1948 deri në 1954. Partia Kombëtare zbatoi sistemin e aparteidit, i cili zbatoi ligjet e ndarjes racore, gjatë mandatit të tij si Kryeministër.
Ministër i Kishës së Reformuar Hollandeze
parapamje|403x403px| D. F. Malan Malan u kthye në Afrikën e Jugut, ku u shugurua si ministër i Kishës së Reformuar Hollandeze dhe shërbeu për gjashtë muaj si ndihmës-ministër në Heidelberg, Transvaal. Ai ishte një luftëtar i flaktë në përpjekjet për pranimin e Afrikaans, e cila ishte një gjuhë në zhvillim që luftonte kundër holandishtes dhe anglishtes, dhe ishte një anëtar themelues i Afrikaanse Taal-en Kultuurvereniging (ATKV, 'Shoqëria Afrikane e Gjuhës dhe Kulturës'), e cila u themelua në vitin 1930. Ai u vendos në Montagu nga 1906 deri në 1912 dhe më pas në Graaff-Reinet deri në 1915. Ai gjithashtu ndërmori një udhëtim në statusin e tij si ministër i Kishës së Reformuar Hollandeze, duke vizituar afrikanerë fetarë që jetonin në Kongon Belge, Rodezinë Veriore dhe Rodezinë Jugore.
Karriera politike
parapamje|307x307px| Malan me [[James Barry Munnik Hertzog|JBM Hertzog]] Përfshirja e Malanit në politikën e PK-së filloi menjëherë pas formimit të saj në 1914. Në ato vite, partitë politike kishin gazeta të lidhura që shërbenin si zëdhënëse e tyre. Sidoqoftë, afrikanerët me mendje nacionaliste në Kep nuk kishin një medium të tillë dhe për këtë arsye, në 1915, vendosën të themelonin De Burger, i cili më vonë u bë i njohur si Die Burger . Ata e bindën Malanin të bëhej redaktor i gazetës së re dhe ai e përdori atë si trampolinë për të hyrë në parlament. Ndërsa ishte i shqetësuar për pozicionin politik të afrikanerëve pas rebelimit të vitit 1914, ai hoqi dorë nga pozicioni i tij si ministër në Kishën e Reformuar Hollandeze për të pranuar postin. Dega e Kepit të Partisë Kombëtare u themelua në vitin 1915 dhe Malan u zgjodh si udhëheqës provincial i saj. Në vitin 1918, ai u zgjodh në Parlament për herë të parë si deputet për selinë e Calvinia në Dhomën e Asamblesë. Ai e mbajti atë pozicion deri në vitin 1938 kur u bë deputet i Piketbergut.
Kur Partia Kombëtare erdhi në pushtet për herë të parë në 1924 nën kryeministrin J. B. M Hertzog, Malanit iu dha posti i Ministrit të Brendshëm, Arsimit dhe Shëndetit Publik, të cilin e mbajti deri në vitin 1933. Në vitin 1925, ai ishte ndër kryesuesit e fushatës për të zëvendësuar holandishten me gjuhën afrikane në kushtetutë dhe për t'i dhënë Afrikës së Jugut një flamur të ri kombëtar.
Pas zgjedhjeve të vitit 1933, Partia e Bashkuar u formua nga shkrirja e Partisë Kombëtare të Hertzogut dhe Partisë së Afrikës së Jugut të Jan Smuts. Malan e kundërshtoi fuqimisht këtë bashkim dhe, në vitin 1934, ai dhe 19 deputetë të tjerë dezertuan për të formuar Partinë Kombëtare të Pastruar, të cilën ai e drejtoi për 14 vitet e ardhshme në opozitë.
Malan kundërshtoi fuqimisht pjesëmarrjen e Afrikës së Jugut në Luftën e Dytë Botërore. Pjesëmarrja e Afrikës së Jugut në konflikt ishte e papëlqyeshme/ jopopullore në mesin e popullatës afrikaner, dhe në vitin 1939 kjo çoi në një ndarje në Partinë e Bashkuar qeverisëse. Të larguarit u bashkuan me Partinë Kombëtare, duke forcuar në mënyrë dramatike pozicionin politik të Malan, dhe si pasojë ai mundi Smuts dhe Partinë e Bashkuar në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1948. parapamje|300x300px| Kabineti i parë Malan në 1948. Nga e majta në të djathtë, rreshti i parë : [[Johannes Gerhardus Strijdom|JG Strijdom, Nicolaas Havenga, DF Malan, EG Jansen, Charles Swart . Rreshti i dytë : AJ Stals, Paul Sauer, Eric Louw, SP Le Roux, Eben Dönges, Frans Erasmus dhe Ben Schoeman .]] parapamje|300x300px| [[Johannes Gerhardus Strijdom|JG Strijdom, Kryeministri DF Malan dhe Paul Sauer në Pretoria pas fitores së zgjedhjeve të përgjithshme në Afrikën e Jugut të vitit 1953 .]] Themelet e aparteidit u hodhën fort gjatë gjashtë viteve e gjysmë të Malanit si kryeministër. Më 24 shkurt 1953, Malanit iu dhanë fuqi diktatoriale për të kundërshtuar lëvizjet anti-aparteid të zezakëve dhe indianëve. Malan dha dorëheqjen në vitin 1954 në moshën 80-vjeçare me shpresën se Nicolaas Havenga do të emërohej si kryeministër. Sidoqoftë, Havenga u mund nga JG Strijdom.
Vdekja
Malan vdiq më 7 shkurt 1959 në Môrewag, shtëpinë e tij në Stellenbosch, në moshën 84 vjeçare Libri i tij, Afrikaner Volkseenheid en my ervaringe op die pad daarheen (" Nacionalizmi afrikan dhe përvojat e mia në rrugën drejt tij"), u botua në të njëjtin vit nga Nasionale Boekhandel. Një koleksion i shkrimeve dhe dokumenteve të tij është vendosur në Qendrën e Dokumenteve në Bibliotekën JS Gericke të Universitetit të Stellenbosch. Ai është i pozicionuar në vendin e 81-të në listën e Afrikanojugorëve më të mëdhenj të SABC3.
Gjysmëhëna
parapamje|Gjysmëhëna është dekoruar me ngjyra dhe është ndriçuar bukur gjatë [[Ramazanit]] parapamje|Dielli dhe Hëna (Paraqitje nga viti 1493) parapamje|[[Hierogamia e Diellit dhe Hënës (Dorëshkrim nga shekulli XVI)]] parapamje|Monedhë e Perandorit Romak Hadriani parapamje|[[Dioskurët]] parapamje|Stema e Ilirisë Gjysmëhëna (arabisht: هلال hilal) është një formë e paraqitjes simbolike ose emblematike të fazave të hënës në tremujorin e parë (si "drapër" - sickle mun), ose me një simbol që përfaqëson vetë Hënën. Përdoret si simbol astrologjik për Hënën, dhe si simbol alkimik për argjendin. Ajo ishte gjithashtu emblema e Dianës / Artemisit, dhe kështu përfaqësonte virgjërinë. Në nderimin mërian Katolik Romak, ajo shoqërohet me Virgjëreshën Mëri. Nga përdorimi i tij si çati përfundimtare në xhamitë e epokës osmane, ajo gjithashtu është lidhur me Islamin, dhe gjysmëhëna u prezantua si simbol kapelan për kapelanët myslimanë në ushtrinë amerikane në vitin 1993. parapamje|Selena dhe Endimioni
Përmbledhje
Simboli i gjysmëhënës përdoret kryesisht për të paraqitur Hënën, jo domosdoshmërisht në një fazë të veçantë hënore. Kur përdoret për të përfaqësuar një fazë të dobësimit ose zbehjes hënore, "gjysmëhëna" ose "ngritës-increscent" i referohet tremujorit të parë, ndërsa simboli që përfaqëson tremujorin e fundit në rënie quhet "zbritës-decresent".
Simboli i gjysmëhënës u përdor për një kohë të gjatë si një simbol i Hënës në astrologji, dhe si shtesë e Argjendit (si metali përkatës) në alkimi. Përdorimi astrologjik i simbolit dëshmohet në papiruset e hershëm grekë që përmbajnë horoskopë. Në planisferën e Bianchini të shekullit II, personifikimi i Hënës tregohet me një gjysmëhëne të bashkangjitur në kokën e saj.
Lidhja e saj e lashtë me tandemin Ishtar/Astarte dhe Dianën ruhet në Hënë (e simbolizuar nga një gjysmëhëne) që përfaqëson parimin femëror (në krahasim me Diellin që përfaqëson parimin mashkullor), dhe çifti (Artemis-Diana duke qenë një perëndeshë e virgjër) veçanërisht virgjëria dhe dëlirësia femërore. Në traditën katolike romake, gjysmëhëna hyri në ikonografinë mëriane, nga lidhja e Mërisë me Gruan e Apokalipsit (e përshkruar me "hënën nën këmbët e saj, dhe mbi kokën e saj një kurorë prej dymbëdhjetë yjesh" në Zbulesë) Përfaqësimi më i njohur i Mërisë si Gruaja e Apokalipsit është Virgjëresha e Guadalupes.
Shën Jeronimi nga Iliria, që konsiderohej mbrojtës i ilirëve, në ikonat për nder të tij, shenjtori shfaqet me simbolikë të ndryshme: në një pozicion gjysmë të gjunjëzuar para kryqit, me gjurin e tij të djathtë në shkëmb, me një luan ku shenjtori heq një gjemb nga këmba e tij, me kapelën e një kardinali, Shkrimin e Shenjtë dhe simbolet e gjysmëhënës dhe yllit. Origjina e këtij shenjtori dhe kjo simbolikë lidhen pashmangshmërisht me ilirët. Heraldika ilire që shfaqet në mesjetë, pothuajse në mënyrë të pashmangshme, përdor të dyja këto simbole (gjysmëhënën me një yll dhe ikonën e Shën Jeronimit). parapamje|Vula e cilindrit [[sumerian, e datuar në para Krishtit, duke treguar perëndinë e Hënës (ulur) me një simbol të gjysmëhënës]] Forma e gjysmëhënës përdoret për të përfaqësuar Hënën, dhe hyjninë e Hënës Nana/Sin nga një kohë e hershme, e dukshme në vulat cilindrike Akadiane që në vitin 2300 para Krishtit.
Në ikonografinë e periudhës helenistike, gjysmëhëna u bë simboli i Artemid - Diana, perëndeshë e virgjër gjuetare e lidhur me Hënën. Paraqitjet e shumta tregojnë çiftin Artemid-Diana të veshur me gjysmëhënën si pjesë e kokës së saj. Simboli i lidhur i yllit dhe gjysmëhënës ishte emblema e dinastisë Mithridates në Mbretërinë e Pontit dhe u përdor gjithashtu si emblema e Bizantit.
Kombinimi i yllit dhe gjysmëhënës paraqitet gjithashtu në Lindjen e Afërt të lashtë, që përfaqëson Hënën dhe Ishtarin (planeti Venus), shpesh të kombinuara në një treshe me diskun diellor. Ajo u trashëgua si në ikonografinë sasane ashtu edhe në atë helenistike.
Perëndesha Diana ishte e lidhur me Hënën në mitologjinë klasike. Në lidhje me këtë, bizhuteri femërore që përfaqësonin gjysmëhënat, veçanërisht diademat, u bënë të njohura në periudhën e hershme moderne. Karta tarot e " Popes " gjithashtu mban një gjysmëhënë në kokën e saj.
Gjysmëhëna mbeti në përdorim si një emblemë në Persinë Sasaniane, e përdorur si një simbol mbretëror zoroastrian ose astrologjik. Në kohën e Kryqëzatave ajo u ndërlidh me Orientin (Perandoria Bizantine dhe Levanti) dhe u përdor gjerësisht (shpesh së bashku me një yll) në vulat dhe monedhat e Kryqtarëve. Ajo u përdor si një ngarkesë heraldike në fund të shekullit XIII. Anna Notaras, vajza e megas Douxit të fundit të Perandorisë Bizantine Loukas Notaras, pas rënies së Kostandinopojës dhe emigrimit të saj në Itali, bëri një vulë me stemën e saj e cila përfshinte "dy luanë që mbanin mbi gjysmëhënën një kryq ose një shpatë".
Nga përdorimi i tij në Persinë Sasaniane, gjysmëhëna gjithashtu gjeti rrugën e saj për në ikonografinë islame pas pushtimit mysliman të Persisë. Thuhet se Hazret Omeri kishte varur dy zbukurime në formë gjysmëhëne të kapura nga kryeqyteti sasanid Ctesiphon në Qabe. Gjysmëhëna duket se është miratuar si një emblemë mbi flamujt ushtarakë nga ushtritë islamike të paktën nga shekulli XIII, megjithëse konsensusi shkencor thotë se përdorimi i gjerë i gjysmëhënës në Islam zhvillohet më vonë, gjatë shekujve XIV - XV. Përdorimi i flamujve të tillë pasqyrohet në Libro del Conoscimiento të shekullit XIV dhe Atlasin Katalanas. Shembujt përfshijnë flamujt që i atribuohen Gabes, Tlemcen, Tunis dhe Buda, Nubia / Dongola (dokumentuar nga Angelino Dulcert në vitin 1339) dhe Mamlukët e Egjiptit.
Moda katolike romake e përshkrimit të Madonës në këmbë ose ulur në një gjysmëhëne zhvillohet në shekullin XV.
Miratimi zyrtar i yllit dhe gjysmëhënës si simbol i shtetit osman filloi gjatë sundimit të Mustafa III (1757-1774) dhe përdorimi i tij u zyrtarizua gjatë periudhave të Abdul Hamid I (1774-1789) dhe Selim III (1789-1807). Një buyruldu (dekret) i vitit 1793 thotë se anijet në flotën osmane kanë atë flamur.
Muhammed Ali, i cili u bë Pasha shqiptar i Egjiptit në vitin 1805, prezantoi flamurin e parë kombëtar të Egjiptit, të kuq me tre gjysmëhëna të bardha, secila e shoqëruar nga një yll i bardhë.
Shoqërimi i gjysmëhënës me Perandorinë Osmane duket se ka rezultuar në një lidhje graduale të formës së gjysmëhënës me Islamin në shekullin XX. Gjysmëhëna e Kuqe duket se është përdorur si zëvendësim i Kryqit të Kuq qysh në Luftën Ruso-Turke të viteve 1877/8 dhe u miratua zyrtarisht vetëm në vitin 1929.
Ndërsa disa organizata islamike që nga vitet 1970 e kanë përqafuar gjysmëhënën si logon ose stemën e tyre (p.sh Revista Crescent International, e themeluar në vitin 1980), botimet myslimane kanë tendencë të theksojnë se interpretimi i gjysmëhënës, i përdorur historikisht në flamujt e ushtrive myslimane, si një "simbol fetar" i Islamit ishte një gabim i bërë nga "të krishterët e Evropës". Identifikimi i gjysmëhënës si një "simbol islamik" është përmendur nga James Hastings si një "gabim i zakonshëm" ndaj të cilit "edhe shkrimtarët e aprovuar mbi temat orientale" janë të prirur qysh në vitin 1928.
Gjysmëhëna mbetet në përdorim si simbol astrologjik dhe simbol astronomik që përfaqëson Hënën. Përdorimi i një gjysmëhëne të pavarur në flamuj është më pak e zakonshme sesa kombinimi i yllit dhe gjysmëhënës. Gjysmëhënat pa yje gjenden në flamurin shtetëror të Karolinës së Jugut (1861), All India Muslim League (1906-1947), flamuri i Pakistanit (1947), flamuri i Maldiveve (1965), flamuri i Organizatës së Bashkëpunimit Islamik (1981) dhe flamuri i Lëvizjes/Ushtrisë Çlirimtare të Sudanit (rreth 2002).
New Orleans quhet "Qyteti i Gjysmëhënës", dhe një gjysmëhënë (ose gjysmëhëna dhe ylli) përdoren për të përfaqësuar qytetin në emblemat zyrtare.
Gjysmëhënat, shpesh me fytyra, gjenden në stemat e shumta bashkiake moderne në Evropë, p.sh Gjermani: Bönnigheim, Dettighofen, Dogern, Jesenwang, Karstädt, Michelfeld (Angelbachtal), Waldbronn; Zvicra: Boswil, Dättlikon, Neerach (nga stema e Neuamt e shekullit XVI); Francë: Katzenthal, Mortcerf; Maltë: Qormi; Suedi: Trosa.
Shtëpia e familjes Arapi
Historiku
Shtëpia e familjes Arapi gjendet në zonën e qendrës historike të Prizrenit, në lagjen e “Saraçëve”, me pjesën ballore të orientuar kah jugu. Shtëpia është ndërtuar në gjysmën e dytë të shekullit XIX dhe ka shërbyer për banim gjatë tërë kohës. Themelet dhe muret e katit përdhese në lartësi deri 1-1.5 m janë të ndërtuara prej gurësh lumi të lidhur me llaç gëlqeror, ndërsa pjesa tjetër prej qerpiçëve të lidhur me hatulla horizontale, ku trashësia e mureve është deri 80 cm. Muret e katit janë të ndërtuara me sistemin “bondruk” të mbushur me qerpiçë, të lidhur me llaç balte, ku trashësia e mureve mbajtëse është deri 65 cm, ndërsa e mureve ndarëse deri 20 cm. Konstruksionet e meskatit dhe të kulmit janë të punuara prej druri. Kulmi ka planimetri dyujore i mbuluar me tjegulla tradicionale të luguara. Dyert dhe dritaret janë prej druri. Shtëpia ka planimetri drejtkëndëshe. Është dykatëshe, e ndërtuar në formë simetrike të tipit me qoshk. Qasja në shtëpi realizohet nga rruga me anë të derës së madhe prej druri. Hyrja në shtëpi realizohet me anë të hajatit të hapur. Mbi hajat, në mes të katit, është qoshku i mbyllur me pesë dritare në ballinë. Në hajat, dhoma dhe qoshk gjenden pajisjet e paluajtshme: tavanet dekorative, dollapët prej druri, jyklykët, shkallët me trabozane, raftet, oxhaku -“çymlekllëku”, banja -“hamamxhiku” etj. si dhe pajisjet e luajtshme: enë bakri, mangalli etj. Shquhet tavani i një dhome në kat i punuar me kombinimin e drurit dhe të gjipsit (stuko). Fusha është e ngjyrosur me ngjyrë të kaltër. Në mes është roza në formë tetëkëndëshe, e zbukuruar me ornamente florale. Oborri ka kopsht të rregulluar, ku gjendet edhe mutfaku. Sot shtëpia akoma është e banueshme.
Adast
Adast është një komunë në Francë. Adast bën pjesë në departamentin Hautes-Pyrénées të rajonit Occitanie. Komuna ka një popullsi prej 253 banorë dhe sipërfaqe prej  1.05 km².
Ester Expósito
Ester Expósito (lindur më 26 janar 2000) është një aktore spanjolle. Ajo u bë e njohur duke luajtur rolin e Karla Roson në serialin spanjoll Elite, transmetuar në Netflix.
Biografia
Ester lindi në Madrid në vitin 2000. Ajo fitoi çmimin Teatro de Madrid për aktoren më të mirë më 2013 dhe 2015.
Roli i saj i parë i madh ishte në serialin Locked Up, më 2016.
Ajo njihet më së shumti për rolin e saj në serialin spanjoll Elite, në të cilin ajo luajti në vitin 2018. Ajo do të jetë në Dikush Duhet të Vdes nga viti 2020.
Shtëpia e Jonuz Agallarit
Shtëpia e Jonuz Agallarit është një monument i trashëgimisë kulturore në Prizren, Kosovë. Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor".
Der Abi Saeed
Der Abi Saeed (دير ابي سعيد) është një qytet në governoratin Irbid në Jordani.
Gjuha dhe mendimi
Koncepti i gjuhës dhe i mendimit lidhet ngushtë me disiplinat e gjuhës. Roli i gjuhës në jetën tonë është i madh dhe familjariteti që kemi me të merret si i mirëqenë. Efektet e gjuhës janë të mrekullueshme dhe përfshijnë një pjesë të mirë të asaj që e dallon njeriun nga kafsha. Historia e mendimit gjuhësor i ka fillimet e saj që nga indianët, grekët, romakët etj.
India e lashtë
India e lashtë është nga vatrat më të vjetra, ku janë përpunuar çështjet e mendimit gjuhësor. Në Indi, shtysa e parë për zhvillimin e gjuhësisë erdhi nga nevoja për të ruajtur tekstet fetare të përcjella gojarisht rreth 1200-1000 p.e.r. dhe quheshin Veda. Interesi që zgjoi njohja e strukturave gramatikore tek indianët qe një nxitje e madhe për vazhdimin e gjuhësisë si shkencë.
Grekët
Grekët ndikuan shumë në gjuhë dhe krijuan një skelet që u mbush nga gjuhëtarët e mëvonshëm. Në zhvillimin e mendimit gjuhësor grek dallohen dy etapa: etapa filozofike dhe gramatikore. Etapa e dytë është e rëndësishme, sepse dijetarët e ndanë gjuhësinë si një degë më vete dhe u morën më tepër me morfologjinë dhe fonetikën. Në gramatikë, ata përcaktuan  pjesët e ligjëratës. Ky kontribut ishte vendimtar për autorët romakë  që i përshtatën arritjet e grekëve me sistemin e gjuhës së   tyre.
Romakët
Romakët i përkthyen dhe i përshtatën konceptet themelore  për gjuhën të zbuluara nga grekët, duke shtuar disa fakte që i diktuan në latinishte, pasi ndryshonin nga greqishtja e vjetër. Varroni (116-27 p.e.r.), në veprën “De lingua latina” prej 25 vëllimesh nga të cilat ekzistojnë vetëm librat V-X, i kushtoi një rëndësi të madhe morfologjisë dhe ndarjes së pjesëve të fjalisë ku u mbështet në format e ndryshme që marrin  fjalët.
Mesjeta
Periudha e Mesjetës ka një rëndësi të madhe për vetë përkufizimin e gramatikës. “Gramatika është shkenca e gjuhës dhe fusha studimore e saj është fjalia me ndryshimet e saj.” Ky pëkufizim është edhe koncepti i gjuhësisë moderne.
Rilindja
Vendi  i Rilindjes ishte Italia, me përfaqësues të mëdhenj si Aligieri, Da Vinçi, etj. Kjo lëvizje u përhap në të gjithë Evropën. Kjo periudhë zgjoi interesin në të cilën filloi hartimi dhe botimi i një numri të madh gramatikash,  një traditë e gjatë që vazhdon të jetë e gjallë edhe sot.
Gramatikanët e rinj
Shkolla e  Gramatikanëve të rinj është shkolla më e madhe gjuhësore e lindur në vitet 1870 të shek.XIX në Leipcig të Gjermanisë. Kjo shkollë lindi si reaksion ndaj rrymave teorike që morën hov në shekullin XIX. Ajo u quajt e tillë, sepse vetë ata pohonin se: ‘nuk merremi me teori gjuhe, por merremi me gramatikë, me gramatikën e çdo gjuhe’. Emrat më të njohur të kësaj shkolle ishin: K. Brugman, H. Paul, F. de Sosyr etj.
Politika Libri i Katërt (Aristoteli)
Pjesa 1 (Libri i Katërt)
Për më tepër, ai duhet të dijë (4) formën e qeverisjes që i përshtatet më së miri shteteve në përgjithësi; për shkrimtarët politikë, megjithëse kanë ide të shkëlqyera, shpesh janë jopraktike. Ne duhet të marrim parasysh, jo vetëm se cila formë e qeverisjes është më e mira, por edhe atë që është e mundur dhe atë që është lehtë e arritshme nga të gjithë. Ka nga ata që nuk do të kishin askënd, por më të përsosurin; për këtë kërkohen shumë përparësi natyrore. Të tjerët, përsëri, flasin për një formë më të arritshme, dhe, megjithëse ata refuzojnë kushtetutën nën të cilën po jetojnë, ata lartësojnë disa në veçanti, për shembull Lacedaemonian. Çdo ndryshim i qeverisë që duhet të futet duhet të jetë ai që njerëzit, duke filluar nga kushtetutat e tyre ekzistuese, do të jenë të gatshëm dhe të aftë të miratojnë, pasi ka mjaft probleme në reformimin e një kushtetute të vjetër si në krijimin e një e re, ashtu si të mos mësosh është aq e vështirë sa të mësosh. Dhe për këtë arsye, përveç kualifikimeve të burrështetasit të përmendur tashmë, ai duhet të jetë në gjendje të gjejë mjete juridike për defektet e kushtetutave ekzistuese, siç është thënë më parë. Këtë ai nuk mund ta bëjë nëse nuk e di se sa forma të qeverisjes ka. Shpesh supozohet se ekziston vetëm një lloj demokracie dhe një oligarki. Por ky është një gabim; dhe, për të shmangur gabime të tilla, duhet të konstatojmë se çfarë ndryshimesh ka në kushtetutat e shteteve dhe në sa mënyra ato kombinohen. E njëjta depërtim politik do t'i mundësojë një njeriu të dijë se cilat ligje janë më të mirat dhe cilat janë të përshtatshme për kushtetuta të ndryshme; sepse ligjet janë, dhe duhet të jenë, në raport me kushtetutën, dhe jo kushtetuta me ligjet. Kushtetuta është organizimi i zyrave në një shtet dhe përcakton se çfarë duhet të jetë organi qeverisës dhe cili është fundi i secilit komunitet. Por ligjet nuk duhet të ngatërrohen me parimet e kushtetutës; ato janë rregulla sipas të cilave magjistratët duhet të administrojnë shtetin dhe të procedojnë kundër shkelësve të ligjit. Kështu që ne duhet të dimë varietetet, dhe numrin e varieteteve, të secilës formë të qeverisjes, qoftë vetëm me qëllim të hartimit të ligjeve. Sepse të njëjtat ligje nuk mund të përshtaten në mënyrë të barabartë për të gjitha oligarkitë ose për të gjitha demokracitë, pasi sigurisht që ekzistojnë më shumë se një formë e demokracisë dhe oligarkisë.
Në diskutimin tonë origjinal rreth qeverive, ne i ndamë ato në tre forma të vërteta: sundimi mbretëror, aristokracia dhe qeveria kushtetuese, dhe tre perversione përkatëse - tirania, oligarkia dhe demokracia. Për sundimin mbretëror dhe aristokracinë, ne kemi folur tashmë, sepse kërkimi për gjendjen e përsosur është e njëjta gjë me diskutimin e dy formave të emërtuara kështu, pasi që të dyja nënkuptojnë një parim të virtytit të siguruar me mjete të jashtme. Ne tashmë kemi përcaktuar se në çfarë ndryshojnë aristokracia dhe sundimi mbretëror nga njëra-tjetra, dhe kur kjo e fundit duhet të vendoset. Në vijim duhet të përshkruajmë të ashtuquajturën qeveri kushtetuese, e cila mban emrin e përbashkët të të gjitha kushtetutave, dhe format e tjera, tiraninë, oligarkinë dhe demokracinë.
Është e qartë se cila nga tre shtrembërimet është më e keqja, dhe cila është tjetra për keq. Ajo që është prishja e së parës dhe më hyjnores është domosdoshmërisht më e keqja. Dhe ashtu si një rregull mbretëror, nëse jo një emër i thjeshtë, duhet të ekzistojë për shkak të një epërsie të madhe personale në mbret, kështu që tirania, e cila është më e keqja e qeverive, është domosdoshmërisht më e larguara nga një formë e mirë-konstituuar; oligarkia është pak më e mirë, sepse është shumë larg nga aristokracia dhe demokracia është më e toleruesja nga të tre.
Një shkrimtar që më ka paraprirë tashmë i ka bërë këto dallime, por këndvështrimi i tij nuk është i njëjtë me timen. Sepse ai përcakton parimin se kur të gjitha kushtetutat janë të mira (oligarkia dhe pjesa tjetër janë të virtytshme), demokracia është më e keqja, por më e mira kur të gjitha janë të këqija. Ndërsa ne pohojmë se ato në çdo rast janë me defekt, dhe se një oligarki nuk duhet të llogaritet më mirë se tjetra, por vetëm më pak e keqe.
Për të mos e ndjekur më tej këtë pyetje aktualisht, le të fillojmë duke përcaktuar (1) sa lloje të kushtetutës ka (që nga demokracia dhe oligarkia ka disa): (2) cila kushtetutë është më e pranueshme në përgjithësi dhe çfarë është e pranueshme në shkallën tjetër pas gjendjes së përsosur; dhe përveç kësaj çfarë tjetër ekziston që është aristokratike dhe e konstituuar mirë, dhe në të njëjtën kohë e përshtatur me shtetet në përgjithësi; (3) të formave të tjera të qeverisjes për të cilat secila është e përshtatshme. Sepse demokracia mund të plotësojë nevojat e disave më mirë se oligarkia, dhe anasjelltas. Në vendin tjetër (4) duhet të shqyrtojmë se në çfarë mënyre duhet të veprojë një njeri që dëshiron të krijojë një ndërmjet këtyre formave të ndryshme, qoftë i demokracisë apo i oligarkisë; dhe së fundmi, (5) pasi kemi diskutuar shkurtimisht këto tema në maksimumin e fuqisë sonë, ne do të përpiqemi të konstatojmë mënyrat e shkatërrimit dhe ruajtjes së të dy kushtetutave në përgjithësi dhe secilës veç e veç, dhe shkaqeve që do t'i atribuohen.
Pjesa 3