cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sistemimi i tokave në Shqipëri
Tokat fushore, nëpërmjet rrjetit të kanaleve kulluese dhe ujitëse, janë ndarë në blloqe dhe ngastra të rregullta, të lidhura me rrugë. Ndërsa tokat me përbërje të veçantë, si torfike, ranore dhe gurishtore sistemohen në përshtatje me veçoritë përkatëse. Për sistemimin e tokave të pjerrëta, në shumë krahina malore të vendit është zbatuar ndërtimi i brezareve. Sistemimi i tokave të pjerrëta është shtrirë në të gjitha zonat kodrinore e malore. Për tokat arë bëhet bashkimi dhe zgjerimi i ngastrave të vjetra; ndarja e rregullt e ngastrave të tokave të reja, rregullimi i rrjedhjes së ujërave me vija që hapen në gjurmën e brezareve të projektuara. Pas kësaj të gjitha plugimet dhe punimet kryhen vazhdimisht sipas këtyre gjurmëve derisa, me një proces disavjeçar, arrihet në formimin e brezareve të rregullta. Blloqet për pemëtari sistemohen me brezarim të menjëhershëm.
Shembuj të sistemimit të tokave janë blloqet e mëdha të bregdetit apo Kurora e Tiranës.
Xhamia Kaohsiung
thumb|Xhamia Kaohsiung
Xhamia Kaohsiung (Kinezisht: 高雄清真寺; pinyin: Gāoxióng Qīngzhēnsì) është xhami në Kaohsiung, Tajvan. Është xhamia e dytë e ndërtuar pas Xhamisë së Madhe të Taipeit.
Historia
Xhamia Kaohsiung u ndërtua në vitin 1949 në Tajvan prej nacionalistave muslimanë pas mposhtjes së tyre kundër komunistëve në Luftën Civile Kineze. Në fillim, oficerët muslimanë punonin me qeverinë Kuomintang për të sugjeruar ndërtimin e një xhamie të re në Tajvan dhe filluan të marrin fonde prej janarit të vitit 1949. Fillimisht, ata vendosën ta ndërtojnë xhaminë në rrugën e katërt 117 Wufu në Distriktin Yancheng.
Por për shkak se vendi ishte i kufizuar, ata u zhvendosën në rrugën e parë 196 Linsen në Distriktin Xinxing në vitin 1951. Salla kryesore ishte 135 metra katrorë. Me rritjen e numrit të besimtarëve muslimanë, ata filluan të marrin fonde për një xhami të re. Në tetor 1988, vendi i xhamisë së vjetër u shit dhe parat që morrën ishin për ndërtimin e xhamisë së re.
Në shkurt 1990, ata u zhvendosën në rrugën 11 Jianjun në Distriktin Lingya. Ndërtimi filloi më 17 dhjetor 1990, u përfundua në fund të dhjetorit 1991 dhe u hap në prill 1992.
Arkitektura
Xhamia Kaohsiung është një ndërtesë trekatëshe që përmban një qemer të madhe të Lindjes së Mesme. Dizajni i sallës së lutjes, qosheve, këndeve dhe komponentëve të ndërtesave bazohet në xhamitë tradicionale në Lindjen e Mesme. Ndërtesa mbulon një sipërfaqe prej 2.657 metra katrorë.
Kati i parë është konviktet meshkuj dhe femra, salla e lutjeve për femra dhe qendra e aktivitetit për femra. Kati i dytë është salla kryesore e lutjes, qendër studimi për gjuhën arabe dhe salla e shfaqjes së kulturës islame. Kati i tretë është dhoma për mysafirë, qendra e aktiviteteve rinore, zyra dhe kuzhina. Xhamia gjithashtu përmban zyrën e imamit, zyrën e administratës, librari dhe vendi për abdes.
Lladova
Lladovë është një vendbanim në komunën e Gjilanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat Meslum dhe Fushëmirë.
Historia
Një histori e shkurter e fshatit Lladovë
Duke u bazuar ne poziten gjeografike ne te cilen shtrihet fshati yne lehtesishte mund te konkludojme se kjo treve ka qene e banuar qe nga kohrat me te lashta te civilizimit e qe datojne qysh nga epoka e paleolite por edhe ne shtresimet me te vonshme arkeologjike.Toka pjellore dhe klima e pershtateshme por edhe ujrat e bollshme qe rrjedhin neper fshatin tone dhe ne afersi te tij kane ber qe kjo treve te jet e banuar qysh heret nga paraardhesit tane Pellazget e  Iliret dhe ne veqanti nga Dardanet si një fis i njohur Ilir.për ket deshmojne edhe tomulat apo varrezat ilire te cilat jan gjetur ne mes te trekendshit Lladovë, Llashticë pasjan e ku pas disa germimeve jan zbuluar shum deshmi si arme lufte mjete pune etj e qe forcojne edhe me tej tezens e Iliret ishin autokton ne kto treva qysh nga koha e bronxit.Se fshati Lladove ka qene një treve e banuar edhe ne antike këtë e deshmojn shume gjetje te ndërtimit ne lokalitetin e quajtur kuka por qe stuhit e kohës e kane shkaterruar ne tersi.duke u bazuar ne shume fakte historike te kohës te cilat flasin për kalime te shumta te hordhive barbare ne kto ane e si pasoj është shkatruar edhe fshati yne icili ne antiken e vonshme ishte një qendër e zhvilluar dhe qe numronte rreth 500 shtëpi banimi gjurmët e se ciles i gjejme ne lokalitetin e quajtur Selishte nga edhe eka marre emrin një fshat icili sot gjindtë ne një largesi 6 km prej Lladoves diku thell ne gryken e Karadakut.
Banoret e ketij fshati por edhe te shum fshatrave tjera te dardanis si pasoj e një stuhie te eger te dyndjes se popujve barbare drejt bizantit u detyruan qe te lene vatrat e veta dhe te strehohen maleve ku konfiguracioni gjeografik i terrenit i mundesonte një mbrojtje me te mir karshi sulmeve barbare.
fshati Lladove ben pjese ne grupin e vendbanimeve te vonshme pasi qe sot nuk munde te deshmojme një vazhdimsi ne mes te vendabanimit antik dhe atij te mesjetes se vonshme.
Sa i përket banorve te sotshem te ketij fshati ne baze te një analize me te detajuar lidhur me origjinen zhvillimin dhe rritjen e fshatit Lladove vijme ne perfundim se ky vendbanim daton nga vitet e 30 te shekullit XIX gjegjesishte perkon me kohen e reformave te tanzimati ne perandorin Osmane e qe jan bere rreth vitit 1839 ku kemi çthurjen e sistemit timar dhe hyrjen ne fuqi te njhe sistemi te ri centralist te perandoris Osmane .kjo ka bere qe shume feudal te mdhenje dhe te mesem ti humbin çifligjet e veta .kjo ka bere ne sistemin feudal ushtarak Osman feudet njiheshin me emrin e pergjithshm timar.Timari mbeshtetej ne pronsin feudale shtetërore mbi token.Ai jepte te ardhura vjetore deri ne 20.000 akqe.Timari perfshinte një dy ose me shum fshatra.Nganjerer ne te hynin dhjetra fshatra fqinj ose te shperndara ne krahina te ndryshme se bashku me fshataret-rajen Feudali-Pronari i timarit-timarliu,ndryshe quhej edhe Spahi.Spahiu e gezonte timarin me kusht qe te shkonte ne lufte si kalors i armatosur sa here e therriste sulltani.Ne rast se spahiu nuk i pergjigjej thirrjes atij i merrej timari dhe i jepej e drejta te vilte nga fshatrat te dhjeten e prodhimve te tokes krishtera dhe 22 akqe për familje te islamizuera.Raja gezonte te drejten e punimit te tokes brez pas brezi.Sistemi i timarit u zbatua ne te gjitha territoret e pushtura nga perandoria Osmane. sistemi i timareve ekzistoi ne perandorin osmane për sa kohe u ruajt ekonomia natyrore dhe për sa koh ajo korrte fitore ushtarake.Kur filloi te shthuret ekonomia natyrore dhe kur lufterat fitimtare moren fund sistemi i timarve pesoi gobitje te renda nga vet feudalet Spahinj.Me rritjen e qiflixhve ne kurriz te timarve filloi periudha e shthurjes se tyre.Ne vitet 30 te shekullit XIX ,ne perandorin osmane u ralizuan disa reforma. U likujdua sistemi i timareve dhe u njoh prona private mbi token.U moren masa për te riorganizuar sistemin administrativ ushtarak dhe te taksave. Nëpërmjet tyre synohej te futej perandoria ne rrugen e evropianizimit, te forcohej pushteti qendror dhe rimekembej fuqia e neperkembur e shtetit turk.
Pikerishte kjo u mundesoi shum familjeve te beheshin pronare te tokave dhe çifligjeve një nga keto ishte famila e Rrustemit e cila zotronte ne territorin e Lladoves një siperfaqe te madhe toke. Kjo familje e cila sot njihet me emrin Ajeti.
Liqenet e Mirushës
Përshkrimi
Liqeni i fundit është më i madhi në lidhje me dimensionet dhe është lehtësisht i arritshëm për çdo vizitor. Ajo ka dimensione 55 x 45 m, një thellësi mbi 5 m me një sipërfaqe prej 2250 m². Liqeni më i thellë është liqeni i 10-të me thellësi 9 m, ndërsa liqeni më i gjatë është liqeni i tetë me gjatësi 56 m, gjerësi 18,5 dhe thellësi 5-6 m.
Ujëvara më e lartë është ndërmjet liqenit të tetë dhe të nëntë me një lartësi prej 21 m, por ujëvara më mbresëlënëse është ndërmjet liqenit të 15-të dhe 16-të me një lartësi prej 8 m. 250px|thumb
Klasifikimi
Liqenet e sipërme - në aspektin e formës dhe madhësisë janë zakonisht të vogla, në fillim me thellësi të vogël 1-3 m, ndërsa në liqenin e tetë arrijnë deri në 6.5 m. Ujërat e liqeneve lëvizin nga një liqen në tjetrin përmes ngushticave, pragjeve dhe thellimit që kanë krijuar ujëvarat me lartësi të ndryshme. Është karakteristikë e liqeneve të sipërme, tendenca e thellimit për shkak të rënies së lirë të ujit dhe erozionit që shkaktojnë këto pika të ujit. Gjerësia e kanionit të sipërm është e vogël nga liqeni i parë ku uji fillon të krijojë ujëvarat dhe liqenet në gjerësinë e lumit 0.50 - 1 m që deri në liqenin e fundit (i teti) arrin gjerësinë maksimale prej 3 m. Një tjetër tipar interesant është tingulli i ujëvarave sepse kjo pjesë e kanionit është shumë e ngushtë. 250px|thumb Liqenet e mesme - janë krijuar në një periudhë të shkurtër gjeologjike dhe për shkak të përbërjes së tyre, Erozioni ka qenë shumë i fuqishëm dhe ka krijuar forma të ndryshme sidomos ato që quhen mure orris. Lartësia absolute është rreth 100 m nga liqeni i 13-të deri në liqenin e 8-të. Terreni është shumë i papërshtatshëm për t'u vizituar për shkak të thellësisë dhe formave të ashpra midis liqeneve. Humnera midis ujëvarava 9 dhe 10 është 6-9 m ndërsa lartësia e ujëvarës në formë muri midis liqenit të tetë dhe nëntë është 21 m dhe midis liqenit të nëntë dhe të dhjetë është 9 m.
Liqenet e ulëta - të kanionit karakterizohen nga gjerësi të ndryshme 50-60 m ndërmjet dy anëve. Bukuritë natyrore të kanionit të ulët të Mirushës janë më të lehta për t'u arritur nga vizitorët dhe njihen për përmasat dhe thellësinë e liqeneve si dhe për ujëvarat skenike. Liqenet më të mëdha në të gjithë kanionin janë liqeni i 13-të dhe i 16-të (i fundit) me një thellësi prej 5 deri në 7 m. Pas liqenit të 13-të ujëvara ka një lartësi prej tre metrash me një rënie shumë të shpejtë të ujit që bie në liqenin e 14-të, duke krijuar një ujëvarë 14 metra të lartë drejt liqenit të 15-të. Në liqenin e 15-të me një lartësi të ngjashme uji bie në liqenin e 16-të, ku mbaron kanioni i Mirushës. Dimensionet e liqeneve ndryshojnë nga e para deri te e 16-ta, në varësi nga sasia e ujit dhe reshjeve në pellgun e Mirushës.
Referime
42.52386°N, 20.58298°W
Lance Barber
Lance Barber (lindur më 29 qershor 1973) është një aktor amerikan. Ai njihet më së shumti për rolin e George Cooper, Sr. në serialin e CBS Young Sheldon (2017–tani), si dhe Bill Ponderosa në shfaqjen FX It's Always Sunny in Philadelphia.
Jeta e hershme
Barber lindi dhe u rrit në Battle Creek, Michigan dhe zhvilloi një interes për aktrimin në moshën shtatë vjeçare, pasi pa një shfaqje të Grease në Teatrin Barn. Ai aktroi në shkollën e mesme Pennfield, nga e cila u diplomua në 1991, dhe interpretoi në produksione shkollore nga Kolegji Komunitar Kellogg ndërsa fitoi gradën e tij të asociuar.
Karriera
Barber luajti Jimmy Speckerman, i cili ngacmoi Leonard Hofstadter në shkollën e mesme, në një episod të The Big Bang Theory. Ai u luajt si George Cooper Sr., babai i Sheldon Cooper, në spin-off Young Sheldon që u shfaq premierë në 2017, dhe përmendi në një intervistë se disa fansa ishin të hutuar nga rolet e tij të ndryshme në dy seritë e lidhura. Barber gjithashtu luajti Cooper në " The VCR Illumination ", një episod i vitit 2018 i sezonit të dymbëdhjetë të shfaqjes mëmë; personazhi është i vdekur në serial, por shfaqet në një kasetë video që Sheldon e shikon papritur.
Film
Rolet e aktrimit në prodhimet filmike:
Televizion
Rolet dhe puna e aktrimit zanor në filma dhe seriale televizive:
Cairns Birdwing
Cairns Birdwing (latinisht:Troides priamus) është një lloj fluture, më e madhja në Australi. E karakterizon një bukuri e rrallë.
Ballkani Perëndimor
parapamje|Ballkani Perëndimor me Kroacinë Ballkani Perëndimor është një shprehje që është përdorur në Bashkimin Evropian që nga fillimi i shekullit 21 për të shënuar kryesisht territoret e shteteve të Ballkanit (me përjashtim të Turqisë) jo anëtarë të asaj organizate.
Përmbledhje
Termi Ballkani Perëndimor është subjekt i kritikave, veçanërisht në Kroaci, ku një pjesë e madhe e publikut konsideron se Kroacia nuk ka asgjë të përbashkët me vendet e tjera të grupit, ose se "derdhja" e Kroacisë në Ballkanin Perëndimor nganjëherë interpretohet si një përpjekje për të rindërtuar Jugosllavinë.
Shtetet e Ballkanit Perëndimor janë:
Pomona, California
Pomona, California (City of Pomona) është një qytet në qarkun Los Angeles të shtetit federal California, SHBA. Në Pomona, California jetojnë 149058 banorë (2010). Qyteti ka një sipërfaqe prej 59.474 km2 (22.964 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 259 m (850 ft).
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës janë lokacione arkeologjike në te cilat është dëshmuar ekzistenca e vendbanimeve të lashta përmes artefakteve arkeologjike të zbuluara. Pozicioni strategjik i Rajonit të Mitrovicës në mes të dy lumenjve të mëdhenj Ibër dhe Sitnicë dhe pasuria e tij minerale në Albanik (Monte Argentarum), e bën këtë vend të populluar që nga periudha parahistorike. Ky rajon ishte i populluar nga ilirët, përkatësisht pjesëtarë të fisit Dardan. Të dhënat e para për vendet arkeologjike në rajonin e Mitrovicës, fillojnë me hulumtimet e Sir Artur John Evans, i cili ishte i pari që përcaktoi me saktësi qytetin romak të Municipium Dardanourm. Në vendet arkeologjike të rajonit të Mitrovicës u gjetën gjurmë dhe objekte nga periudha të ndryshme si; Neolitik, Romak, antikiteti i vonë dhe periudha mesjetare. Objektet dhe figurinat përfshijnë: gjurmët e kalasë, nekropol, figurë Terpsichore, statuja, sarkofag, altar, bizhuteri, etj.
Periudha neolitike
parapamje| Një vegël muzikore frymore nga periudha e neolitit, një lloj fyelli, i njohur me emrin [[Okarina e Runikut]]
Runiku
Koordinatat:42.79591°N, 20.69133°W
Runiku është një vend arkeologjik neolitik 10 kilometra në veri-perëndim të Komunës së Skenderajt, në luginën e Drenicës dhe është një lokalitet tipik për Kulturën Starcevës, dhe është një nga qytetërimet më të zhvilluara të kësaj kohe. Vendi neolitik i Runikut dhe gjetjet arkeologjike në këtë zonë konsiderohen si vendet më të spikatura të zbuluara në Kosovë. Hulumtimet e para arkeologjike filluan në vitet 1966-68 dhe në 1984, të ndara në 35 parcela private të lagjes Dardania të fshatit Runik. Fragmente qeramike dhe materiale të mëdha të lëvizshme nga periudha neolitike janë regjistruar gjatë këtyre kërkimeve, gjë që dëshmojnë kultura të lashta të Starcevo dhe Vinçës. Hulumtimet e avancuara nga viti 2010 përfshinin një hulumtim më të gjerë të këtij vendi arkeologjik, me rreth 1000 metra katrorë. Ky vendbanim i hapur neolitik karakterizohet nga kasolle të ndërtuara me rreze druri, pa nivele dyshemeje. Materiali i lëvizshëm arkeologjik dominohet nga qeramika njëngjyrëshe me shkëlqim të kuq, materiale qeramike të pikturuara me motive gjeometrike dhe lineare, barbotinë e zbukuruar me teknikë impreso, figurina antropomorfe, tavolina kulti dhe altare të vogla. Nga pjatat e ndryshme të zbuluara në këtë vendbanim, më interesantja është një vazo balte e pjekur e lyer me ngjyrë okër, e zbukuruar në formë spirale me motivin e pëllëmbës së dorës të pikturuar me ngjyrë të errët. Një tjetër artefakt interesant i zbuluar në këtë vendbanim është një fyell neolitik, që është një artefakt unik jo vetëm për Kosovën, por edhe për rajonin më të gjerë. Ai është një krijim artizanal i pjekur me argjilë, ka një lartësi prej 8 cm, me vrima gishtash në boshte dhe një zëdhënës në pjesën më të lartë. Atij iu dha emri " Okarina e Runikut ", sepse lëshon tinguj dhe dridhje të ngrohta dhe është instrumenti muzikor më i hershëm parahistorik i zbuluar në Dardani, Kosovë.
Zhitkoci dhe Karagaçi
Koordinatat:42.933°N, 20.827°W
Vendet arkeologjike të Zhitkoc dhe Karagaç, gjenden në Komunën e Zveçanit. Hulumtimet në këto vende, përkatësisht, Zhitkoc filluan në vitin 1958, ku disa gërmime provuese u kryen pranë bregut të Ibrit dhe rezultuan me zbulimin e mbetjeve të një vendbanimi tipik neolitik, të të dyja, kulturave Starcevo dhe Vinça. Hulumtimet në sitin arkeologjik të Karagaçit, u zhvilluan gjatë periudhës kohore të viteve 1955 dhe 1960, rezultatet dëshmuan një vendbanim të krijuar në pjesën më të madhe të përbërë nga kasolle elipsoide të bazuara në tokë të mbrojtura me hendeqe. Brenda banesave u zbulua një sasi e konsiderueshme e prodhimit të qeramikës së kulturës së Starcevës. Vendbanimi Karagaç vazhdoi të ekzistonte në një fazë të mëvonshme, përkatësisht, Kultura e Vincës, ndërsa; bazuar në fragmentet e zbuluara të figurinave qeramike dhe antropomorfike, dhe kasollet që u ndërtuan me trarë druri të ndërthurur të veshur me dhe/baltë. Në këtë vend u zbuluan edhe mbetjet dhe gjurmët e një vendbanimi dhe varreze të epokës së bronzit dhe hekurit, duke ilustruar vazhdimësinë e jetës nga periudha parahistorike.
Vallaçi
Koordinatat:42.949°N, 20.834°W
Fshati Vallaç ndodhet në veri të Zhitkoc-Karagaç, në afërsi të deltës së lumit Ibër, i vendosur në tarracën e ngritur të njohur si Shkëmbi Vallaç, në Komunën e Zveçanit. Këto vendbanime arkeologjike u hulumtuan gjatë viteve 1955 dhe 1957. Mbetjet ose banesat e këtij vendbanimi përbëhen kryesisht nga kasollet e ndërtuara nga trarët e drurit dhe gropat e mbrojtura rreth banesave rrethore. Objektet më karakteristike gjetur në këtë faqe i përkasin periudhës së vonë neolitike Kulturës së Vincës, duke përfshirë sasi të konsiderueshme të figurinave antropomorfe dhe zoomorfe, modeluar dhe projektuar me kujdes statuja terrakote. Poshtë shtresës neolitike të këtij vendbanimi u zbuluan disa veçori të veçanta si; traversa të fortifikuara që mbronin hyrjen e këtij vendbanimi, duke konfirmuar vazhdimin e ekzistimit të këtij vendi gjatë epokës së vonë të hekurit.
Emrat e grekëve
parapamje|420x420px|Greqia dhe kolonitë antike greke (helene) Gjatë historisë, grekët janë identifikuar nga disa etnonime. Etnonimi më i zakonshëm vendas është Ἕλλην që në greqishten e lashtë lexohej helen, ndërsa në greqishten e re elin; emri ‘grek’ është përdorur më shumë nga romakët dhe gradualisht ka hyrë në gjuhët evropiane nëpërmjet përdorimit të tij në latinisht. Patriarku (themeluesi) mitologjik Heleni është paraardhësi i emërtuar i popujve grekë; pasardhësit e tij eolët, dorët, akeasit dhe jonët korrespondojnë me fiset kryesore greke dhe me dialektet kryesore që fliten në Greqi dhe Azinë e Vogël (Anadoll).
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Fafosi
Koordinatat:42.884°N, 20.88°W
Emrat e grekëve
Populli i parë greqishtfolës, i quajtur nga historianët mikeanë ose mikeno-akeas, hyri në Greqinë e sotme diku në epokën e neolitit ose në epokën e bronzit. Homeri i referohet "Akeanëve" si fisi mbizotërues gjatë periudhës së Luftës së Trojës që zakonisht daton në shekujt 12-11 pr.e.s, ndërsa emërtimi ‘helenë’ përshkruante vetëm një fis relativisht të vogël në Thesali. Dorët, një grup i rëndësishëm greqishtfolës, u shfaqën afërsisht në atë kohë. Sipas traditës greke, ‘Graeki’ u riemëruan Helenët ndoshta me themelimin e Lidhjes së Madhe Amfiktionike pas Luftës së Trojës.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Fafosi
Vendndodhja arkeologjike e Fafosit ndodhet brenda zonës industriale të fabrikës "FaFos" (Fabrika e Fosfateve), në zonën periferike të Komunës së Mitrovicës. Hulumtimet në këtë vendbanim u zhvilluan gjatë periudhës kohore të viteve 1955–1961. Hulumtimet konfirmuan praninë e dy vendbanimeve neolitike (Kultura Vinca ), të ndara nga njëra -tjetra afërsisht me 200 metra. Në vendbanimin e hershëm ose Fafos I, u zbuluan banesa të kasolleve të strehuara gjysmë të varrosura, ndërsa, në vendbanimin e mëvonshëm ose Fafos II, u zbuluan kasolle shtëpish të rreshtuara njëra pranë tjetrës. Mbetjet e zbuluara të kasolleve u shkatërruan në një zjarr të gjerë. Në të dy vendbanimet u zbuluan objekte të ndryshme të përdorimit të përditshëm, figurina antropomorfe, vazo rituale, figurina terrakote etj. Objektet e zbuluara në Fafos I, përfshijnë një figurë e një njeriu, me duart pushimi në gjunjë, një figurinë e maskuar groteske me brixhët mbushur dhe barkun e ekspozuar, dhe Tryezën e Shenjtë në formën e një gruaje të kafshë, e maskuar duke mbajtur një anije të zbukuruar, dhe me këmbë në formë demi. Objektet e zbuluara në Fafos II, përfshijnë një figurë të madhe me pjesën e sipërme të veshur me një maskë dhe një medalion, një figurë të maskuar me terrakote të një burri nudo itifalik në një pozicion kërcimi, një figurinë terrakote të një demi me kokë njerëzore.
Emrat e grekëve
Kur romakët takuan fillimisht kolonistët grekë në Italinë jugore, ata përdorën emrin Graeki për kolonistët dhe më pas për të gjithë grekët; kjo u bë rrënja e të gjithë termave përkatës në gjuhët evropiane. Persianët përdorën emrin Yaunas sipas Jonëve, një fis grek që kolonizoi një pjesë të brigjeve të Azisë së Vogël perëndimore. Termi u përdor më vonë në hebraisht (Yevanim), arabisht dhe gjithashtu nga turqit. Fjala hyri në gjuhët e nënkontinentit Indian si Yona. Një formë unike përdoret në gjeorgjisht, ku grekët quhen Berdzeni.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Rashanit
Koordinatat:42.905°N, 20.953°W
Emrat e grekëve
Nga Antikiteti i Vonë (rreth shek. III–VII), grekët e quanin veten me termin romak Graikoi dhe Romei (Romaoi), kjo e fundit përdorej për faktin se të gjithë grekët ishin tashmë qytetarë romakë pas vitit 212 e.s. Termi ‘helen’ në këtë periudhë u aplikua për pasuesit e fesë politeiste ("pagane") pas vendosjes së krishtërimit nga Theodosius I.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Rashanit
Kalaja e Rashanit është një vendbanim i antikitetit të vonë i ndërtuar nga ilirët, përkatësisht dardanët në shekujt IV dhe V pas Krishtit. Ndodhet në fshatin Rashan, afërsisht 5 kilometra në distancë fluturimi nga Komuna e Mitrovicës. Kalaja është ndërtuar mbi një shkëmb 80-100 metra nga toka. Ajo ka një pozitë shumë të favorshme, dhe së bashku me Kështjellën e Zveçanit ato kishin rolin e tyre në mbrojtjen e pasurisë minerare dhe minerale të Rajonit të Bajgorës. Ajo ka formën e numrit tetë 170-200 metra në anën veri-jug, dhe 30-45 metra në anën lindje-perëndim. Kalaja është e rrethuar nga tre palë mure. Ndërtimi i mureve është ndërtuar me gurë të gdhendur mirë, disa prej mureve kanë material lidhës. Trashësia e mureve është afërsisht 2 metra dhe lartësia 2-3 metra. Çifti i parë i mureve rrethon qendrën e kalasë rreth 300 metra, çifti i dytë i mureve e rrethon atë rreth 200–250 metra, dhe çifti i tretë ose muri i brendshëm është më afër qendrës. Kalaja Rashan mbrohej nga katër kulla vrojtimi, njëra në veri, dy në perëndim dhe një tjetër në anën jug-lindore. Kulla veriore është ndërtuar me gurë dhe material lidhës. Ka një gjerësi prej 2.50 x 3.80 metra, dhe trashësia e murit prej 1.8 metra. Nga kjo kullë kontrollohej rruga që vinte nga Trepça dhe rruga që vinte saktësisht nga Rashani në verilindje të kalasë. Në pjesën e brendshme të kullës, ose e njohur si Dhoma e Mbretit (shqip : Dhoma e mbretit) rrjedh një shkallë në formën e një parmaku për të vendosur gjërat mbi të. Ana perëndimore e Kalasë së Rashanit kishte dy kulla vrojtimi dhe roli i tyre ishte mbrojtja e rrugës së brendshme që të çonte në pjesën e brendshme të kalasë, duke komunikuar me fshatrat Cerrnusha dhe Kodër të vendosura përballë kalasë. Kulla e vëzhgimit nga ana lindore komunikonte me kodrën Moistir ndërsa e gjithë ana lindore duke filluar nga pika më veriore në atë më jugore mbrohej nga vetë natyra. Një kullë tjetër e Kalasë së Rashanit është Donjon, ajo ndodhet në qendër të kalasë dhe njihet si kulla kryesore. Bazuar në toponimet dhe mikroponomitë rreth fshatit Rashan thuhet se kjo kala ishte një degë e dinastisë mbretërore Dardane.
Emrat e grekëve
Njerëzit e parë që flisnin një gjuhë të lashtë proto-greke hynë në Greqinë kontinentale gjatë periudhës neolitike ose Epokës së Bronzit. Nga dialektet e lashta greke siç u paraqitën shekuj më vonë, duket se të paktën dy migrime të grekëve ndodhën në përgjithësi, i pari i Jonëve dhe Eolëve ndoshta në shekullin e 19-të pr.e.s dhe i dyti i Dorëve ndoshta në shekullin e 13-të pr.e.s. Migrimi i parë rezultoi në greqishten mikene, një gjuhë arkaike greke e cila shfaqet në mbishkrimet rrokjezore linear B dhe e dyta rezultoi në dialektin dorian që zëvendësoi dialektin arkadoqipriot që duket të jetë më i afërt me greqishten mikene.
Grekët më vonë i quajtën njerëzit autoktonë (të Greqisë) ose para-greqishtfolës me emrat:
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Municipium Dardanorum
Koordinatat:43.317°N, 20.483°W parapamje| Municipium DD Municipium Dardanorum ose Municipium Dardanicum është një vend arkeologjik i vendosur afërsisht 27 km në veri të Mitrovicës, lokalizuar në fshatin Soçanicë, Komuna e Leposaviçit. Hulumtimet e para të këtij vendi arkeologjik filluan në vitin 1956. Hulumtimet u organizuan nga Muzeu i Kosovës. Pas hulumtimeve paraprake, që u bënë edhe në vitin 1959, filluan gërmimet e para në një pjesë të këtij lokacioni. Hulumtimet dhe gërmimet e mëtejshme vazhduan në periudhën 1960-1965. Gjatë hulumtimeve u përfshinë të gjitha pjesët e qytetit dhe dy nekropole që u gjetën deri më tani. Gjatë kërkimeve të vitit 1956, u zbuluan fragmente të vendbanimit konstruktiv, të quajtur "Qyteti Trojan" ose "Anina" që më vonë u verifikua se në fakt ishte pjesë e forumit. Vendi arkeologjik i Municipium Dardanorum shtrihet afërsisht 30 hektarë, ku në pjesën lindore të këtij vendbanimi u zbuluan një forum, horrea, bazilikë urbane, veçori të banjës romake, detaje të objekteve ndihmëse, enë të bëra prej qeramike dhe nekropol verior. Enët e bëra nga qeramika të tilla si pllaka dhe tenxhere, kanë një thyerje shumë të ashpër, me skajet e kthyer anash. Këto enë janë zbukuruar me valë të thjeshta linjash dhe shenja gishtash të aplikuara në shiritin e prerjes. Materiali arkeologjik i zbuluar dhe rezultatet e përgjithshme tregojnë se, Municipium Dardanorum, kryesisht ekzistonte si një vendbanim prehistorik, dhe gjatë periudhës nga dekadat e fundit të shekullit I-rë, deri në pjesën e parë të shekullit IV pas Krishtit, dhe vazhdoi të zhvillohej dhe të bëhej një qytet tipik i lashtë romak.
Pestova
Koordinatat:42.777°N, 21°W
Emrat e grekëve
* Pellazgët që kanë origjinë të pasigurt dhe kanë jetuar kryesisht në Thesali dhe Epir,
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Pestova
Fshati Pestovë ndodhet 4 kilometra nga Komuna e Vushtrrisë. Gërmimet e para arkeologjike filluan në vitin 2005, pasi rastësisht u zbuluan disa konture muri gjatë punës në infrastrukturë. Gjetjet arkeologjike rezultuan në zbulimin pjesërisht të mbetjeve të një ndërtese dhe rrënojat e një Villa Rusticae (vila fshatare). Sipas arkitekturës romake, vilat ishin struktura komplekse banimi të përbëra nga disa dhoma, banja ose terma dhe depozita të ujit të pijshëm, ndërsa vilat në qytete njiheshin si Villae Urbana, ndërsa vilat në fshat njiheshin si Villae Rusticae, dhe për njerëzit e shëndetshëm ato shërbyen si vende për relaksim. Villae Rusticae e Pestovës me shumë mundësi i përkiste familjes latifondiste, me sa duket një anëtari të familjes Furi ose Ponti shumë të dalluar dhe të pasur nga vendi i lashtë i Ulpianës. Pjesët e kompleksit të vilave zakonisht janë stalla për kafshët shtëpiake, punëtori dhe magazina. Kur analizohet harta e lashtë Tabvla Imperii Romani dhe vendndodhja e vilës së Pestovës, mund të argumentohet se ka shumë të ngjarë, që rruga e lashtë që lidhte Ulpianën me qytetin e lashtë të Municipium DD, të kalonte afër lokalitetit antik Viciana si dhe poashtu afër këtij vendi interesant arkeologjik.
Emrat e grekëve
* Eteokretët që jetonin në Kretë (pasardhës të minoanëve të lashtë) dhe
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Strocit
Koordinatat:42.709°N, 20.977°W
Fshati Stroc ndodhet afërsisht 18 kilometra në jug të Komunës së Vushtrrisë. Ai është i njohur për ekzistencën e një kështjelle të vendosur në kodrën e Gradinës. Bazuar në materialin ndërtimor dhe ekspozitat e gjetura këtu është një kala dardane e cila është përdorur në vazhdimësi që nga parahistoria, antikiteti i vonë dhe periudha e hershme mesjetare. Bazuar në konfigurimin e terrenit dhe mbetjet e dëshmuara, të supozuara në këtë vend, në të kaluarën, një objekt kulti ka ekzistuar dhe i shërbente popullatës vendase. Ai ka një pozicion shumë strategjik, i shtrirë në luginën e lumit Sitnica dhe Luginës së Kosovës. Vendi arkeologjik i Stroc është i ndarë në dy pjesë, Gjytet dhe Prapshti. Bazuar në legjendat, Gjyteti ishte kryeqyteti i Artakollit. Kështjella e Strocit ose Gjyteti ka dy palë dyer të fortifikuara. Në krye të kalasë gjenden rrënojat e një ndërtese 25x25 metra, me gjerësinë e mureve 1,5 metra. Pranë kësaj ndërtese janë disa kulla të fortifikuara. Bazuar në konfigurimin e terrenit dhe mbetjet e dëshmuara, të supozuara në këtë vend, në të kaluarën, një objekt kulti ka ekzistuar dhe i shërbente popullatës vendase.
Emrat e grekëve
* Minjanët që jetonin në Beoti.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Dubocit
Koordinatat:42.763°N, 20.902°W
Kalaja e Dubocit ndodhet mbi Ceçan, pjesë e zinxhirit malor Çyçavica, në fshatin Duboc, afërsisht 10-12 km në jug-perëndim të Komunës së Vushtrrisë. Ai është një vendndodhje e grupit kulturor dardan të shekujve VIII dhe IX pas Krishtit Bazuar në gjetjet e shtresave kulturore në këtë vend, ekspozitat arkeologjike të zbuluara tregojnë për dy civilizime të ndryshme. Qytetërimi A është në shtresat e poshtme nën qytetërimin B, dhe qytetërimi B është në shtresat e sipërme. Qytetërimi B ose Kalaja e Dubocit ndodhet në Malin e Qytetit, (alb. "Mali i Gjytetit") nga verilindja në perëndim. Gjatësia e murit të Kalasë së Dubocit është 900 metra, me gjerësi 2-4 metra, lartësia nuk dihet. Gjyteti i Dubocit kishte dy palë dyer përballë njëra -tjetrës. Në këtë kala u gjetën qeramika me zbukurime etnografike ilire, tulla dhe objekte mermeri me mbishkrime latine. Nga periudha paleolitike u gjetën daltë të bëra nga dhëmbët e derrave. Nga periudha neolitike u gjetën lloje të ndryshme të bizhuterive: vathë dhe monedha. parapamje| Vështrim i përgjithshëm i Kalasë së Zveçanit
Emrat e grekëve
Megjithëse Homeri i referohet një bashkimi të mbretërive greke nën udhëheqjen e mbretit të Mikenës gjatë Luftës së Trojës, nuk ka asnjë provë që këto mbretëri dominoheshin nga një fuqi qendrore. Shumica e pallateve mikene u shkatërruan në fund të shekullit të 13-të para Krishtit. Tradita greke e lidh këtë shkatërrim me Dorët, por sugjerohet se pushtimi dorian ishte vetëm një nga shkaqet e kolapsit të epokës së bronzit në Mesdheun Lindor, pasi nuk ka asnjë provë që të ardhurit krijuan një qytetërim tjetër. Shkatërrimi u pasua nga epoka e errët greke me gjetje shumë të dobëta arkeologjike, kur shumica e zonave të pushtuara ishin të shkreta, por disa zona si Atika e pushtuar nga Jonët mbetën të paprekura nga pushtuesit. Disa fise greke u shpërngulën në rajonet e Greqisë ku morën emra të ndryshëm dhe grupet e popullsisë u zhvendosën nëpër ishuj në brigjet perëndimore të Azisë së Vogël, ku ata mbajtën emrat e tyre amtarë Aeolianë, Jonianë dhe Dorianë.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Zveçanit
Koordinatat:42.904°N, 20.847°W
Emrat e grekëve
Duket se miti i Helenit, paraardhësi i helenëve, u shpik kur fiset greke filluan të ndaheshin nga njëri-tjetri dhe theksuan origjinën e tyre të përbashkët. Emri "Helenët" është përdorur ndoshta nga grekët me themelimin e Lidhjes së Madhe Amfiktionike, një shoqatë e lashtë e fiseve greke. Sipas legjendës, ajo u themelua pas Luftës së Trojës, nga Amfiktioni, vëllai i Helenit. Kishte dymbëdhjetë themelues dhe u organizua për të mbrojtur tempujt e mëdhenj të Apollonit në Delfi (Fokidë) dhe të Demetrës pranë Termopileve (Lokris). Dymbëdhjetë themeluesit e numëruar nga Eskini ishin Aenianët ose Oetaeanët, Beotianët e Tebës, Dolopët, Dorianët e Spartës, Jonianët e Athinës, akeanët Phthianët (akeas), Lokrianët (Opuntians, Ὀπούντιοι dhe Ozolianët, Ὀζολαί), Magnetët, Malienët, Perrhaebët, Fokianët e Delfit, dhe Thesalianët. Ndër pasardhësit e Helenit përmenden Eoli, Joni, Akeu, Dori, Graeku dhe Makedoni. Duket se maqedonasit ishin një fis dorian që qëndroi në Maqedoni kur fiset kryesore doriane u zhvendosën në jug.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Kalaja e Zveçanit
Kalaja e Zveçanit ndodhet afërsisht 2 kilometra në perëndim të Komunës së Mitrovicës. Ndodhet pranë minierës së Trepçës, dhe së bashku me Kalanë e Rashanit ato kishin rolin e tyre në mbrojtjen e minierave. Dokumentet e para historike të shkruara për këtë kala janë nga historianja Ana Komnena, 1902, dhe është klasifikuar si një kështjellë bizantine. Hulumtimet e tjera arkeologjike reflektuan se Kalaja e Zveçanit i përket Antikitetit të Vonë, përkatësisht shekullit IV pas Krishtit. Ky vendbanim ngrihet në një kodër të ashpër vullkanike dhe është i fortifikuar me mure guri me suva gëlqereje. Brenda këtij siti arkeologjik, respektivisht kala janë zbuluar mbetjet e një ndërtese administrative dhe të një kishe paleokristiane, por mosha e saktë e këtyre mbetjeve nuk është përcaktuar ende. parapamje| Altar i periudhës së Antikitetit, Maletaj, Vushtrri.
Maletaj
Koordinatat:42.906°N, 20.994°W
Emrat e grekëve
Alkmani, një poet lirik i Spartën, që ka jetuar në shekullin e shtatë pr.e.s, përmend se origjina e Helenëve ishin grekët.
Lokalitetet arkeologjike në Rajonin e Mitrovicës
Maletaj
Maletaj ose Gumnishta ndodhet 18 kilometra në anën verilindore të Komunës së Vushtrrisë. Në këtë fshat gjendet një lokacion dardan quajtur Katunishte. Nënstruktura e këtij lokacioni është e vendosur në një luginë që ka formën e shkronjës T. Ka tre hyrje dhe është e gjitha e mbyllur. Hyrja kryesore quhet "Dyert e Katunishtës" (shqip: "Dyert e Katunishtes" ). Pranë këtij lokacioni ndodhet "Kodra e Kishës" ku është baza e kishës. Asnjë nga këto vende nuk është studiuar ende. Në këtë fshat u gjet një altar i periudhës së Antikitetit, me mbishkrim që ende nuk është deshifruar sepse është shumë i dëmtuar. Mikrotoponimet më të njohura në Maletaj janë: Mali i Kunorës, Përroi i Hyjneshës, Kodra e Vencit, Përroi mbi Torishta, Shatërvani i Matës, Shatërvani i Nikës etj.
Emrat e grekëve
Përdorimi i parë i ‘Graikoi’ si ekuivalent me helenët gjendet te Aristoteli për Dorët në Epir nga Graii, një emër vendas i popullit të Epirit. Ai vendos selinë e këtyre "grekëve" më të lashtë në rajonin e lumit Akhelous rreth Dodonës, ku sipas tij duhet të ketë ndodhur përmbytja e madhe e Deukalionit.
Historiani klasik gjerman Georg Busolt (1850–1920) nxjerr përfundimin se Graikos quhej një “banor i Graia-s”, një qytet në bregdetin e Beotias.
Busolt pohoi se emri iu dha nga romakët fillimisht kolonistëve grekë të ardhur nga Graia, të cilët ndihmuan në themelimin e Kumaes, qyteti i rëndësishëm në Italinë jugore, ku popujt italikë u ndeshën fillimisht me grekët, dhe më pas me të gjithë grekëve të tjerë.
Temri ‘Helenët’ në kuptimin më të gjerë të fjalës shfaqet me shkrim për herë të parë në një mbishkrim nga poeti arkadian Ekhembrotus, kushtuar Heraklesit (Herkulit) për fitoren e tij në Lojërat Amfiktionike, dhe i referohet Olimpiadës së 48-të (584 pr.e.s).
Simonidi i Keosit në epigramin e tij mbi varrin e Athinasve që u vranë në Betejën e Maratonës (490 pr.e.s) shkroi "Ἑλλήνων προμαχοῦντες Ἀθηναῖοι Μαραθῶνι…" "Duke luftuar në ballë të helenëve, athinasit në maratonë…" dhe pas luftërave greko-persiane, në Delfi u shkrua një mbishkrim që festonte fitoren mbi persët dhe e quante spartanin Pausanias (479 pr.e.s) gjeneralin kryesor të helenëve.
Ndërgjegjësimi për një unitet panhelenik u promovua nga festat fetare, më e rëndësishmja në Misteret Eleusiniane, në të cilat nismëtarët e mundshëm duhej të flisnin greqisht, dhe pothuajse po aq e rëndësishme përmes pjesëmarrjes në katër Lojërat Panhelenike, duke përfshirë Lojërat Olimpike, në të cilat pjesëmarrësit ishin ekskluzivisht grekë dhe të njohur nga përkatësia fisnore.
Shoqëritë fisnore të Veriut
Zhvillimi i gjenealogjive mitologjike të prejardhjes nga figura-themelues eponime, shumë kohë pas migrimit aktual drejt jugut të katër grupeve fisnore të njohura nga grekët, ndikoi në mënyrën se si perceptohej identiteti i fiseve veriore. Sipas legjendës më mbizotëruese, Heleni, djali i Deukalionit dhe Pirrhës, lindi nga nimfa Orseis tre djem, Eolin, Dorin dhe Ksuthin, secili prej të cilëve themeloi një fis kryesor të Hellas-Eolianëve, Dorët, Akeanët dhe Jonët.
Pushtimet e Aleksandrit të Madh konsoliduan ndikimin grek në Lindje duke eksportuar kulturën greke në Azi dhe transformuan përgjithmonë arsimin dhe shoqërinë në rajon. Isokrati deklaroi në fjalimin e tij ‘Panegyrikus’, duke folur për Athinën dhe Greqinë: "Dhe deri tani qyteti ynë ia ka kaluar pjesës tjetër të njerëzimit në mendime dhe në të folur saqë nxënësit e tij janë bërë mësuesit e pjesës tjetër të botës; dhe kjo ka sjellë që emri helen nuk sugjeron më një racë, por një inteligjencë, dhe se titulli Helen u aplikohet më shumë atyre që ndajnë kulturën tonë sesa atyre që ndajnë një gjak të përbashkët".
Me një reformim të vogël, qytetërimi helenistik është evoluimi i qytetërimit klasik grek në një qytetërim me përmasa globale, këtë herë të hapur për të gjithë. Në mënyrë të ngjashme, ‘Helenë’ evoluoi nga një emër kombëtar që nënkupton një grek etnik në një term kulturor që nënkupton këdo që e drejtonte jetën e tij sipas zakoneve greke.
Emrit Helen iu dha kuptimi "pagan" nga kisha e hershme e krishterë dhe e mbajti këtë kuptim deri në fund të mijëvjeçarit. Besohet se kontakti me hebrenjtë e krishterë bëri që disa të krishterë të përdorin termin helen si një mjet për diferencimin fetar. Hebrenjtë, ashtu si grekët, e dallonin veten nga të huajt, por ndryshe nga grekët, e bënin këtë sipas standardeve fetare dhe jo kulturore.
Dominimi romak i botës greke rriti prestigjin e institucioneve fetare që mbetën të paprekura. Të krishterët e hershëm i dallonin njerëzit sipas fesë, kështu që kuptimi i fjalës helen si një atribut kulturor u margjinalizua dhe më pas u zëvendësua nga elementi i saj fetar. Përfundimisht, të krishterët iu referuan të gjithë paganëve si helenë.
Zhvillimi drejt një kuptimi thjesht fetar ishte i ngadalshëm dhe i përfunduar afërsisht në shekullin II ose III pas Krishtit: burrështetasi athinas Aristeides, në Apologjinë e tij të shkruar për Perandorin Hadrian, i zgjodhi helenët si një nga popujt paganë përfaqësues të botës së bashku me egjiptianët dhe kaldaianët. Më vonë, Klementi i Aleksandrisë raporton një shkrimtar të panjohur të krishterë, i cili emëroi të gjithë helenët e mësipërm dhe foli për dy kombe të vjetra dhe një të ri: kombin e krishterë.
Përdorimi i helenit si një term fetar fillimisht ishte pjesë e një nomenklature ekskluzivisht të krishterë, por disa paganë filluan ta quanin veten në mënyrë rezistuese helen. Madje paganë të tjerë preferuan kuptimin e ngushtë të fjalës nga një sferë e gjerë kulturore në një grupim fetar më specifik. Megjithatë, kishte shumë të krishterë dhe paganë që kundërshtuan fuqishëm evolucionin e terminologjisë.
Emri helen me kuptimin "pagan" ka vazhduar deri në kohët moderne. Shumë grupe që mbrojnë një ringjallje ose rindërtim të adhurimit të perëndive olimpiane e quajnë veten politeistë helenë dhe fenë rekonstruksionizëm politeist helen ose helenizëm. Grupe të tilla jashtë Greqisë janë të kujdesshëm që të mos nënkuptojnë se, duke e quajtur veten helenë, ata e konsiderohen të kombit grek.
Maqedonë
Emri "Maqedonas", për të nënkuptuar në mënyrë familjare ushtarët grekë (etj) të cilëve Aleksandri i Madh ishte i pari hegjemon, përdoret nga - të paktën - burimet bashkëkohore kur i referohen periudhës helenistike, si ushtria e lashtë maqedonase, duke përfshirë somatofilaket e famshme (p.sh. Lysimaku) dhe, më vonë, diadokët e Aleksandrit, përbëhej nga luftëtarë nga fise të shumta dhe të ndryshme greke. Kështu, meqenëse spartanët (lakedemonët) nuk morën pjesë në fushatën e Aleksandrit, Aleksandri urdhëroi një herë që të dërgohej një mbishkrim, së bashku me disa plaçka lufte, në Athinë ku thuhej: "Aleksandri, i biri i Filipit, dhe të gjithë grekët, përveç Lakedemonëve…"
Po kështu, termi "maqedonishte", ndërsa i referohej këtu dialekteve greke, përfundoi gjithashtu në kuptimin e greqishtes koine në burimet klasike, ndërsa dialektet e ndryshme kryesore të Greqisë së Lashtë u folën nga vendasit në Mbretërinë e mëvonshme të zgjeruar maqedonase, dhe megjithëse dialekti koine bazohej kryesisht në greqishten atike që flitej nga vendasit përreth Athinës.
Romei
Termi Romanë ose Rhomaioi (Romei) apo Romioi është emri me të cilin grekët njiheshin në mesjetë dhe gjatë sundimit osman. Emri në antikitet fillimisht nënkuptonte banorët e qytetit të Romës në Itali, por me rritjen e dhënies së shtetësisë romake për grekët dhe kombet e tjera të Perandorisë Romake, ai shpejt humbi lidhjen e tij me latinët.
Ky proces arriti kulmin në vitin 212 e.s, kur Kushtetuta Antoniniana e Perandorit Karakala u dha shtetësinë të gjithë njerëzve të lindur të lirë të Perandorisë. Në përgjithësi, fjala Rhomaios erdhi për të përfaqësuar banorët e helenizuar të Perandorisë Romake Lindore.
Pra emri ‘Helen’ fillimisht kishte rënë nga një term kombëtar në lashtësi, në një term kulturor në vitet helenistike, në një term fetar në vitet e hershme të krishtera. Me rënien e paganizmit dhe ringjalljen e dijes në Perandorinë Bizantine, ajo kishte rifituar kuptimin e saj kulturor dhe më në fund, në shekullin e 11-të, ajo ishte kthyer në formën e saj të lashtë kombëtare të një "greke etnike", sinonim në atë kohë me "romanoi".
Rrëfimet nga shekulli i 11-të e tutje (nga Anna Komnene, Michael Psellos, etj,) vërtetojnë se ringjallja e termit helen (si një zëvendësim i mundshëm për termat etnikë si Graikos dhe Romaios) kishte ndodhur. Për shembull, Anna Komnene shkruan për bashkëkohësit e saj si helenë, por nuk e përdor fjalën si sinonim për një adhurues pagan. Për më tepër, Anna mburret me arsimimin e saj klasik helen, dhe flet si një greke amtare dhe jo si një e huaj që mësoi greqisht.
Pas rënies së Kostandinopojës nga kryqtarët, nacionalizmi grek u theksua. Niketas Khoniates këmbënguli në përdorimin e emrit "Helenët", duke theksuar zemërimin e "latinëve" kundër "helenëve" në Peloponez dhe sesi lumi Alfeios mund t'ua çonte lajmin barbarëve në Siçili, normanëve. Nikephoros Blemmydes iu referua perandorëve bizantinë si helenë dhe Theodore Alanias shkroi në një letër drejtuar vëllait të tij se "atdheu mund të jetë pushtuar, por Hellas (Greqia) ekziston ende brenda çdo njeriu të mençur”.
Perandori i dytë i Nikeas, Gjon III Doukas Vatatzes, shkroi në një letër drejtuar Papës Gregori IX për mençurinë që "bie shi mbi kombin helen".
Ai pohoi se transferimi i autoritetit perandorak nga Roma në Kostandinopojë ishte kombëtar dhe jo gjeografik, dhe për këtë arsye nuk i përkiste latinëve që pushtuan Kostandinopojën: trashëgimia e Kostandinit iu kalua helenëve, kështu që ai argumentoi, dhe vetëm ata ishin trashëgimtarët dhe pasardhësit e saj. Djali i tij, Theodori II Laskaris, ishte i etur për të projektuar emrin e grekëve me zell të vërtetë nacionalist. Ai theksoi se "raca helene shtrihet mbi të gjitha gjuhët e tjera" dhe se "çdo lloj filozofie dhe formë dijeje është një zbulim i helenëve […]. Çfarë ke për të treguar, o italian?"
Evolucioni i emrit ishte i ngadaltë dhe nuk e zëvendësoi plotësisht emrin "Romak". Perandori Joanis VI Kantakouzenos, një përkrahës i madh i arsimit grek, në kujtimet e tij i referohet gjithmonë bizantinëve si "romakë", megjithatë, në një letër të dërguar nga sulltani mamluk, An-Nasir Hasan, i referohej atij si " Perandor i Helenëve, Bullgarëve, Sasanëve, Vllahëve, Rusëve, Alanëve" por jo i "Romakëve".
Bizantinë
Termi "Perandoria Bizantine" zakonisht kuptohet se është prezantuar në vitin 1557, rreth një shekull pas rënies së Kostandinopojës, nga historiani gjerman Hieronymus Wolf, i cili prezantoi një sistem historiografie bizantine në veprën e tij ‘Corpus Historiae Byzantinae’ për të dalluar romakun e lashtë. nga historia mesjetare greke pa tërhequr vëmendjen te paraardhësit e tyre të lashtë.
Historiani dhe politikani britanik Edward Gibbon i shekullit 18-të propozoi që ‘Perandoria Bizantine’ të quhej Perandori Greke (për shkak të gjuhës greke zyrtare që ajo përdorte). Po kështu preferonin edhe historianët francezë. Gjithsesi bizantinët e kanë quajtur veten gjithmonë romei në përgjithësi.
Më vonë, mungesa e një shteti bizantin çoi gradualisht në margjinalizimin e emrit romak dhe lejoi që emri Helen të rishfaqet si emri kryesor kombëtar. Dionis Pirro kërkon përdorimin ekskluziv të emrit Helenë në Keiragogjinë e tij:
"Kurrë mos dëshironi ta quani veten romakë, por helenë, sepse romakët nga Roma e lashtë skllavëruan dhe shkatërruan Heladën (Greqinë)”.
Autori anonim i “The Hellenic Realm of Law”, botuar në vitin 1806 në Pavia të Italisë, flet për helenët: “Ka ardhur koha, o helenë, të çlirojmë shtëpinë tonë”.
Udhëheqësi i Luftës së Pavarësisë së Greqisë e filloi Deklaratën e tij me një frazë të ngjashme me atë të mësipërme: "Ka ardhur koha, o burra, helenë". Pasi emri u pranua nga udhëheqja shpirtërore dhe politike e vendit, ai u përhap me shpejtësi në popullatë, veçanërisht me fillimin e Luftës së Pavarësisë Greke, ku shumë udhëheqës naivë dhe figura lufte bënë dallimin midis romakëve të dembelë dhe helenëve rebelë. Gjenerali Theodor Kolokotronis në veçanti theksoi që trupave të tij revolucionare t'u drejtohej gjithmonë si helenë dhe mbante pa ndryshim një përkrenare të stilit të lashtë grek.
Qytetarët e shtetit të sapopavaruar quheshin “helenë” duke e bërë edhe më të qartë lidhjen me Greqinë e lashtë.
Prirja klasiciste u balancua shpejt nga Ideja e Madhe Greke që kërkonte të rimerrte Kostandinopojën dhe të rivendoste Perandorinë Bizantine për të gjithë grekët. Siç deklaroi kryeministri, Ioannis Kolettis, para Parlamentit në 1844, "Mbretëria e Greqisë nuk është Greqi; ajo është vetëm një pjesë e saj, një pjesë e vogël dhe e varfër e Greqisë […]. Ka dy qendra të mëdha të helenizmit. Athina është kryeqyteti i Mbretërisë, Kostandinopoja është kryeqyteti i madh, qyteti, ëndrra dhe shpresa e të gjithë grekëve”.
Referime
Poneshi
Ponesh është një vendbanim në komunën e Gjilanit, Kosovë.
Gjeografia
Etimologjia e toponimit Ponesh ka prejardjen e saj në një simbiozë historik gjuhësore shqiptaro-arumune (vlleh).
Aeroporti Plovdiv
Aeroporti i Plovdivit është aeroporti i qytetit të dytë më të madh në Bullgari, Plovdiv dhe është i 4-ti më i populluari i vendit pas Sofjes, Burgas dhe Varna. Mund të përmendet si Aeroporti i Plovdiv Krumovës, pas një fshati të vogël të vendosur 6km në jug-lindje larg nga qyteti në autostradën kryesore Plovdiv - Asenovgrad.
Aeroporti gjithashtu luan një rol jetësor në rast emergjencash dhe nganjëherë përdoret si një alternative për Aeroportin e Sofjes, i cili është pothuajse 150 km larg ose me makinë 1.5-orë në autostradën Trakja.
Historia
Më 2 tetor 1947, gazeta rajonale Fatherland Voice raportoi se gjatë një periudhe prej 45 ditësh ishin transportuar 1.500 pasagjerë, duke vërejtur se fluturimet ishin gjithmonë në kohë. Në maj 1948, filloi fluturimi i rregullt i kthimit midis Sofjes-Plovdiv-Bourgas dhe Varna. Në të njëjtën periudhë, ish-Regjimenti i Pestë i Ajrit u krijua në aeroport, dhe një zyrë biletash u vunë në përdorim. Fluturimi i parë u krye nga linja ajrore e Ballkanit Airlines me tipa aeroplanësh të quajtur TABSO, S-2 dhe me Li-2. Gjatë Aeroportit Fair Plovdiv shërbeu një mesatare prej 25 avionësh në ditë.