cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Këshava
Kultura
Shqiptarët të Këshavës erdhën nga Shqipëria jugore dhe për këtë arsye ata thonë se janë Toskë. Shqiptarët në Këshavë ndryshojnë në të folurit dhe tipare të tjera nga bashkëkombësit e tyre nga fshati fqinje Ostreci. Arsyeja për këtë është se shqiptarët në Ostrec dhe Zllokuqan janë me origjinë nga Shqipëria e veriut (nga grupi Gegë). Gjithashtu, shqiptarët në Këshavë etnologjikisht janë më afër me shqiptarët në Xhinxhopolë. Kisha e maqedonasve në Këshavë ishte në lagjen Vilajetli e sotme, e drejta anën të lumit në oborrin e Maliq Rakipit. Më vonë ajo ishte një teqe e Sadik Babës. Në teqjen e Sadik Babës kishte një varr dhe një ikonë e Virgjëreshës Mëri. Ekziston edhe një xhami e ndërtuar në shekullin 19 në Këshavë. Më larg nga fshati janë varrezat myslimane.
Historia
Të dhënat e para të shkruara për Këshavën datojnë nga periudha midis shekujve XV dhe XVIII. Maqedonasit vendas thonë se në atë kohë popullsia maqedonase ka jetuar në fshat. Për shembull të krishterët Petko dhe Dojçin duhej të kishin origjinën nga Këshava. Pak më vonë, në vitin 1804, përmenden njerëzit të quajtur "Sokollarë" në këtë fshat. Dhe në afërsi të fshatrave të tjera, Grashnica, Dragosh thuhet se një popullsi e krishterë maqedonase ka jetuar në Këshavë. Këta njerëz të moshuar u larguan më vonë. Vetëm kisha mbeti në fshatin e tyre. Një prift me emrin Dimitri nga fshati Opcirinë afër Follorinës tha se paraardhësit e tij ishin nga Këshava.
Në fillim të shekullit XIX, shqiptarët myslimanë nisën të emigronin. Ata e quajtën fshatin pas kishës së vjetër Këshava (nga fjala shqip, kishë). Në shekullin 19, Këshava ishte një fshat të kazasë e Manastirit të Perandorisë Osmane. Sipas statistikave të Vasil Kënçovit ("Etnologjia dhe Statistikat e Maqedonisë"), që nga viti 1900, Këshava kishte rreth 700 banorë, të gjithë muslimanët shqiptar. Sot, Këshava është një fshat shqiptar.
Shqiptarët nga Këshavë gjatë Perandorisë Osmane kishin kullota të gjera në malin Pelister. Atëherë ata ishin blegtorë të mirë, që kishin shumë dhi. Disa banorë në këtë fshat kishin pronësi tokat në fushën e Manastirit. Disa prej Këshavalitë krijuan çiflikë në fshatrat fqinje si Grashnicë, Zhabjan, etj.
Nga vitet 1950-të e më tej, njerëzit nga Këshavë filluan të emigrojnë në vendbanime të afërta si Mexhitli ose të shkojnë nëpër kurbet në shtetet të huaj për mundësi më të mira. Fshati Këshavë ka një diasporë të konsiderueshme në Australi, në lagjen South Dandenong të qytetit Melburn. Shumë shqiptarë nga diaspora të fshatit kthehen në Këshavë për një vizitë, veçanërisht gjatë muajve të pushimeve të verës.
Kantoni Montpellier-1
Kantoni Montpellier-1 (frëngjisht: Canton de Montpellier-1) është një kanton në departamentin Hérault, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Montpellier. Ka sipërfaqe 95km2 dhe popullsi 23554 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Montpellier-1 aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Koço Devole
Koço Devole (Kuçovë, 28 nëntor 1945 - Tiranë, 8 nëntor 2020) ka qenë aktor, skenarist, humorist dhe karikaturist shqiptar.
Biografia
Lindi në Kuçovë, në gjirin e një familjeje me origjinë nga fshati Sinjë i Beratit.
Devole ishte një nga personalitet më të njohura të humorit shqiptar. Përveçse aktor i shkëlqyer humori, Devole ishte karikaturist, skenarist, regjisor dhe prezantues spektaklesh. Rolet e tij në skenë dhe ekran janë nga më të njohurit për publikun shqiptar.
Në vitin 1946 familja e Devoles u zhvendos në Tiranë. Devole ka studiuar dy vjet për inxhinieri mekanike në Universitetin e Tiranës, por në vitin e dytë të shkollës së lartë konkurroi për dramaturgji në Akademinë e Arteve, ku nuk fitoi, pasi u cilësua si i patalentuar.
Në nëntor të vitit 1966 u thirr për shërbimin e detyrueshëm ushtarak, ku punoi si aktor dhe regjisor i Estradës së Shtëpisë Qëndrore të Ushtrisë përkrah aktorëve të njohur si Aleko Prodani, Roland Trebicka, Zef Deda, Sejfulla Myftari. Më pas ka punuar edhe në revistën “Hosteni” si karikaturist, përkrah karikaturistëve Zef Bumçi, Bardhyl Fico, Enriko Veizi, Bujar Kapexhiu, Shtjefën Palushi etj, si edhe me shkrimet humoristike me emrat më të spikatur të humorit shqiptar si Spiro Çomora, Dionis Bubani, Niko Nikolla, Filip Çakuli, etj. Gjatë viteve 1970-1977 Devole është dërguar disa herë në punë të detyruar për "gabime" ideologjike në artin e skenës. Në vitin 1978 Devole nis punën në Telivizionin Shqiptar si redaktor, skenarist dhe regjisor i programeve artistike. Në vitin 1997, me marrjen e pushtetit nga Socialistët Drejtori i atëhershëm i RTSH-së e shkarkon si të paaftë. Devole detyrohet të emigrojë me familjen në ShBA.
Në 26 nëntor të vitit 2002, së bahku me një mikun e tij, kapet nga policia italiane. Akuza transport i 3 kg. heroinë. Pas tetë muajsh më 24 korrik 2003 lirohet nga burgu italian dhe pas gjyqit në Gjykatën e Riminit merr pafajësinë e më pas dëmshperblimin për muajt e burgut. Në vitin 2004 - 2005 punon si regjisor dhe skenarist në emisionin "Fiks Fare" si dhe në spektaklin humoristik "Portokalli" Ka qenë skenarist dhe aktor në koncertet e vitit të Ri të RTSH-së në vitet 1979 - 1997 si edhe autor dhe Regjisor në telekomeditë:
Në vitin 1997 se bashku me Agron Llakën në "Telebingo Shqiptare" humori i tij pati nje shkëlqim të vërtetë. Koço Devole është autor dhe Regjisor i shumë spektakleve skenike me trupën e Estradës së Tiranës, Fierit, Beratit etj.
Në vitin 2013 interpreton në serialin komik shqiptar "O Sa Mirë " në rolin e profesorit të historisë Akil Boga.
Që nga viti 2009, punonte në tv.Top-Channel në emisionin "Fiks fare" ku krijimtaria dhe interpretimi i tij spikat në rubrikat "Wikifiks" "Koço në parlamentin europian"" Koço Kiçi në eoronews" " Koço Kiçi Show" duke përfunduar me rubrikën "Monitorime" aq e pëlqyeshme për teleshikuesin shqiptar.
U nda nga jeta më 8 Nëntor 2020, pas një beteje të gjatë me leuçeminë. Vetëm disa javë përpara se të ndërronte jetë, Devole ishte kuruar ndaj COVID-19.
Mareci (Lipjan)
Marec është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë.
Bedford County (Virginia)
Bedford County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
892
Mbi vitin 892.
891
Mbi vitin 891.
Petusi
Petus (greqisht: Πετούσι/Petoúsi) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.
Pablo Picasso
thumb|Pablo Picasso, 1916|271x271px
Atje banoi me Max Jacob një gazetar dhe poet që e ndihmoi të mësonte frëngjisht. Përgjithësisht Pikaso punonte natën dhe flinte ditën. Ishte një kohë varfërie dhe të ftohti dhe shumë prej punëve të tij u dogjën për të ngrohur sado pak dhomën. Një vit më vonë, së bashku me mikun e tij themeloi gazetën "Arte Joven" në Madrid. Edicioni i parë u ilustrua i gjithi prej tij. Prej asaj dite nisi t'i nënshkruante veprat e tij vetëm "Picasso". Në vitet e parë të shekullit të 20-të e ndante jetën mes Parisit dhe Barcelonës, kur nisi edhe një marrëdhënie me Fernande Olivier, me të cilën u bë objekt i shumë faqeve rozë në gazetat e kohës. Pasi fitoi famë dhe pak pasuri, Picasso e la Olivier për Marcelle Humbert, të cilën ai e thërriste Eva. Dashurinë për të ai e shprehu në shumë prej veprave të tij kubiste. Miqtë e tij të asaj kohe ishin André Breton, Guillaume Apollinaire dhe Gertrude Stein. U martua dy herë dhe pati katër fëmijë me tre gra. Në 1918 u martua me balerinën Olga Kholhlova, e cila e integroi piktorin në shoqërinë e lartë.
Por jeta e tyre ishte një luftë e vazhdueshme. Jeta e lartë që dëshironte Olga binte ndesh me jetën boheme të piktorit. Gjatë kësaj kohe pati edhe një lidhje të fshehtë me 17- vjeçaren Maria Therese Walter. Gjithsesi qëndruan ligjërisht të martuar deri në vdekjen e balerinës në vitin 1955. Fotografja dhe piktorja Dora Maar ishte gjithashtu një shoqe dhe e dashur konstante e Picassos. Pas çlirimit të Francës pati një tjetër lidhje me një studente të re arti Françoise Gillot, me të cilën pati dy fëmijë. Ajo u nda prej tij për tradhti. Më tej pati të tjera të dashura edhe pse në një moshë të thyer. Gjatë luftërave ai mbajti një qendrim neutral, duke refuzuar të luftojë në njërën, apo tjetrën anë. Edhe pse nuk e komentonte asnjëherë një gjë të tillë, e grishte ideja e të qënurit pacifist Në vitin 1948, Picasso u bë mik me Ibrahim Kodra, pikërisht në këtë temë në "Konferencën Ndërkombëtare për Paqen e Romës", në të cilën të dy së bashku ata kryen një hulumtim të thellë artistik .
Sotiraq filo
Z. Sotiraq Filo ka lindur në Korçë më 23 Qershor 1971. Studimet e larta i ka kryer në Fakultetin e Inxhinierisë Elektrike, Dega Elektronikë, dhe studimet pasuniversitare MBA pranë City College prej vitit 2005 në 2006. Z. Filo është poashtu njohës i gjuhës anglishte dhe italiane.
Eksperiencat e punës përfshijnë:
Menaxher i kompanise Euroinform me aktivitet ne fushen e IT (2005 – 2007);
Drejtor Rajonal i Raiffeisen Bank, Rajoni Korçë (2002 - 2005);
Banka Kombëtare e Greqisë, Dega Korçë (1998 - 2001);
Banka e Kursimeve, Dega Korçë - Specialist i IT (1994 - 1998).
Përpara zgjedhjes si Kryetar Bashkie për Bashkinë Korçë, z. Filo ka shërbyer si Nënkryetar i kësaj bashkie.
Shiko premtimet
893
Mbi vitin 893.
Charlotte County (Virginia)
Charlotte County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Kantoni Tulle-Urbain-Nord
Kantoni Tulle-Urbain-Nord (frëngjisht: Canton de Tulle-Urbain-Nord) është një kanton në departamentin Corrèze, rajonin Limousin në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Tulle. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 8674 banorë.
Xhamia e Allajbegisë
Ajo është ndërtuar në vitin 1578 dhe i takon tipologjisë së xhamive të vogla monumentale me kupolë, minare dhe hajat. Teknika e përdorur e klauzonazhit është një veçori e rrallë për rajonet verilindore të Shqipërisë. Xhamija e Allajbegisë përbëhet nga salla e lutjeve në formë kubike e mbyllur me një kuve, minareja dhe themelet e një portiku të shembur si pasojë e një tërmeti. Dera në anën veriore shërbente për të hyrë në sallën e lutjeve. Mihrabi dhe gjurmë të mimbar janë gjetur në murin jugor të dhomës të ndërtuar me dru. Salla e lutjeve është mbuluar nga një kupolë në formë sferike. Në muret perëndimore, jugore dhe lindore janë vendosur nga tre dritare në dy rreshta, ndrësa në murrin verior ndodhen vetëm në një rresht. Xhamija e Allajbegisë përfaqëson një monument me rëndësi kombëtare I shpallur ne vitn 1970 monument kulture i kategorisë së parë.
Çiçen Ica
Çiçen Ica është qytet në Meksikë. Çiçen Ica gjendet në gadishullin Jukatan të Meksikës dhe njihet si qendra kryesore politike dhe tregtare e perandorisë së popullatës Maja, të cilët qytetin e kishin ndërtuar në shenjë nderimi për zotin e tyre Kukulcan. Qyteti u ndërtua diku rreth vitit 440 dhe u braktis rreth 250 vjet më vonë. Qendër e qytetit është piramida e lartë 33 metra e cila flet shumë për njohurit e jashtëzakonshme mbi astronominë e popullatës Maja. Përkthyer në shqip Çiçen Ica i bie “Goja e burimit të ujit të popullit”. Pasi që qyteti nuk përshkohej nga asnjë lum burimet e ujit që i kishte konsideroheshin si të shenjta. Burimet e ujit nuk shfrytëzoheshin vetëm për furnizim me ujë të pijshëm por edhe si vende të shenjta. Rreth këtyre burimeve janë gjetur shumë stoli ari të vendosura në shenjë adhurimi. Përgjatë historisë qyteti Çiçen Ica është ripopulluar dhe braktisur edhe dy herë. Qyteti sot për shkak se ende konsiderohet se përmban mistere të ndryshme të pazbuluar në vete vizitohet mjaft shumë nga turistë nga e mbarë bota.
Një jetë me stuhi
Opera "Një jetë me stuhi" është kompozuar nga Dhora Leka. E bazuar në subjektin e romanit të Ali Abdihoxhës "Një vjeshtë me stuhi".
894
Mbi vitin 894.
Xhamia e Pazarit, Krujë
parapamje|Xhamia e Pazarit
Floyd County (Virginia)
Floyd County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Xhamia e Pazarit, Krujë
Xhamia e Pazarit (Pazari i Krujës) është një nga shumë "monument kulture" (Monumentet Kulturore Shqiptare) të Shqipërisë dhe është konsideruar si një nga xhamitë e pakta të mbetura që kanë mbijetuar periudhën komuniste 1945-1990.
Kampionati Botëror i Formula Një 2009
Formula 1 kampionati i vitit 2009 ishte kampionati i 60të botëror në Formula 1, organizuar nga FIA. Ky kampionat filloi më 29 mars dhe mbaroi më 1 nëntor të vitit 2009 pas 17 garave të zhvilluara.
Pilotët dhe konstruktorët
Tabela në vijim paraqet listën e pilotëve dhe konstruktorëve të cilët do të jenë pjesmarrës në kampionatin botërorë të Formula 1 për vitin 2009
Spiro Bellkameni
Spiro Bellkameni (njohur edhe si Spiro Ballkameni) ishte komandant çete kombëtare në vitet 1908-1912. Ajy ishte lindur në fshatin Bellkamen në rajon i Follorinës. Ishte luftëtar me guxim të madh dhe gojëtar i shquar. Filloi luftën kundër osmanëve më 1905. Luftoi rreptësisht kundër kishës greke në shërbim të Fanarit. Përjashtoi forcën e kishës nga Bellkameni e Negovani.“Tradhtia dinake dhe e poshtër rëmbeu një nga trimat me të shquarë. Veprat e tij janë të gjalla, Jeta, veprat atdhetare të Spiro Bellkamenit janë të ditura prej çdo shqiptari”
Jeta
I lindur ne Bellkamen, ne Vilajeti i Manastirit te  Ottoman Empire ne vitin 1885 ishte nje nga shoket e armes te  Themistokli Gërmenji dhe Mihal Grameno. Ne 1906 ai ishte anetar i cetes se  Bajo Topulli qe  vrau peshkoipin grek  Pontic  ne Korçë Photios si hakmarrje per vrasjen e Kristo Negovani, qe ishte nxitur nga Photios. Gjate Albanian Revolt of 1911ai mundi të kontigjent osman në Mali i Thatë. ai u  vra nga agjentë osmane nën urdhërat e komandantit proosman të Neveska Abdurraman Dibra ne tetor te  1912.
Abdullah Selim Hadri
Abdullah Hadri lindi në vitin 1887 në Gjakovë. Është djali i Selim Hadrit, i cili është djali i Adurrahman Hadrit, një tregtar nga Gjakova, por që ia kishte dëgjuar zërin gjithë Kosova. Para vitit 1878, Abdurrahman Hadri një kohë ishte marrë me tregti në qytetin e Nishit, ku ishte pasuruar, por Zotin gjithnjë e kishte falënderuar, asnjëherë nuk e kishte harruar. Për ta dëshmuar besimin e tij, Abdurrahman Aga, siç e quanin, në Nish, ku me djersë kishte krijuar pasuri, e ndërtoi në vitin 1870 një xhami në Nish, e cila quhet Xhamia e Hadrit që ndodhët në Nish në rrugën Gjeneral Milojka Leshjanina...
Në qytetin e Nishit, deri në vitin 1878, kur Serbia e pushtoi, kanë qenë 15 xhami, përveç Xhamisë së Hadrit, ka qenë Xhamia e Pashës, Xhamia Deferdar, Xhamia e Fukarave apo e Larme, Xhamia e Pazarit të Shqiptarëve, Xhamia e Muhaxhirëve etj. Prej 15 xhamive sa kishte Nishi në vitin 1878, në vitin 1879, pra brenda një viti pushtuesit serbë shkatërruan 12 xhami dhe mbetën vetëm tri xhami...
Nipi i Abdurrahman Agës, Abdullah Hadri mësimet fillestare i kreu në Mejtepin e Xhamisë së Mahmud Pashës në Gjakovë, vazhdoi po në Gjakovë mësimet në Medresenë e Madhe, kurse i përfundoi Shkup, ku edhe diplomoi. Në vitin 1908, kur ishte në moshën 21 vjeçare, meqë i kishte mundësitë materiale, shkoi në Stamboll për të studiuar ekonominë. Gjatë studimeve në Stamboll, Abdullah Hadri merrej edhe me veprimtari atdhetare dhe ishte një bashkëpunëtore besnik i Hasan Prishtinës, i cili ishte deputet i Prishtinës në Mexhlisin (Kuvendin) Osman.
Në vitin 1912, Abdullah Hadri hapi shkollën shqipe në Mejtepin e Xhamisë së Mahmud Pashës në Gjakovë, sikur që hapi edhe Ibrahim Fehmiu në Mejtepin e Xhamisë së Gërçarëve, po në Gjakovë. Me pushtimin e Gjakovës, Kosovës, nga Serbia, në javën e parë të muajit tetor 1912, mjerisht, shkollat shqipe u mbyllën. Si shumë atdhetarë tjerë nga Gjakova edhe Abdullah Hadri doli në Shqipëri, ku e vazhdoi veprimtarin e tij...
Sipas studiuesit, Dr. Nuhi Veselaj, në studimin e tij : DREJT STANDARDIZIMIT TË GJUHËS SHQIPE, IV. PËRHAPJA E MËSIMIT SHQIP GJATË LUFTËS (1912-1918) DHE ORTOGRAFIA E KOMISISË LETRARE TË SHKODRËS, ndër të tjera, shkruan se : “Pati edhe mësues shëtitës vullnetarë që u mësonin shkronjat e shqipes muhaxhirëve e luftëtarëve të çetave nëpër male e vendstrehime të caktuara, sa për dëshmi, po përmendim faktin që ende i kemi të freskëta kujtimet nga fëminia, kur dy bashkëfshatarët tanë (nga Reçani i Suharekës) : Mulla Mustafë Veselajt, axha im, i cili e kishte pasur të kryer medresën në Prizren, si dhe tjetri Mulla Shaqir Hasanaj, bashkëfshatar, i cili e kishte kryer mejtepin në Mushtisht (Suharekë), të cilët, që të dy, në shkollat që kishin ndjekur në kohën e Turqisë para vitit 1912, kishin mësuar ta shkruanin dhe të lexonin shqip me shkronjat arabe, por jo me alfabetin shqip me shkronja latine.
Ata, siç tregonin, gjatë viteve 1913 -1915, si shumë të rinj të tjerë që ishin detyruar të largoheshin nga viset e okupuara nga serbët dhe qëndronin një kohë në viset e Malësisë së Gjakovës etj. si refugjatë, iu kishte dhënë mundësia të mësonin edhe alfabetin e shqipes nga një mësues shëtitës që e quanin ata Abdullah Hadri. Ata, pra, që i njihnin paksa edhe shkronjat shqipe, për ne, u zbuluan vetëm në vitin 1941, kur edhe filloi legalisht shkolla shqipe ndër ne, sepse na ndihmonin ne fëmijëve që ta përvetësonim më lehtë këtë alfabet. Ata, në të vërtetë, me sa më kujtohet e ndjenin veten krenar që kishin qenë ushtarë të Hasan Vuçitërnës (Prishtinës) në Luftën e Zhurit, më 15 shkurt 1915.”
Një kohë, në vitin 1914, me vendim të autoriteteve të arsimit, Abdullah Hadri u emërua mësues në Petrelë, afër Tiranës.
Gjatë Luftës së Parë Botërore, (1915-1918), kur Austria e përzuri Serbinë nga trojet shqiptare, me kërkesën e Hasan Prishtinës e Bajram Currit, Abdullah Hadri kthehet në Kosovë dhe hap shkollën e parë shqipe në Vuçitërnë, në të cilën punoi deri në vitin 1918, kur Serbia e ripushtojë Kosovën...
Më vonë ka shërbye si Imam në Xhaminë e Re në qendër të Gjakovës, ku ende përmendet si një hoxhë i ditur, i ndritur, që me predikimet e tij, fetare-atdhetare frymëzonte popullin, në veçanti, rininë shqiptare...
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, (1941-1944), siç thotë populli „në kohën e Shqipnisë“, Mulla Abdullah Hadri vazhdoi veprimtarinë e tij, por tani jo si hoxhë në xhami, por në shkollë si arsimtar, që është një detyrë e shenjtë si në aspektin fetar po ashtu edhe në atë kombëtar...
Pas vitit 1945, kur komunistët e morën pushtetin, Abdullah Hadri me komunistët jo vetëm që nuk bashkëpunoi, por i mallkoi, duke thënë : ”Prej Hazreti Ademit (a.s.), regjim ma t’keq se komunizmi s’ka pasë, as që ka me pasë.“
Abdullah Selim Hadri ndërroi jetë në vitin 1951, në Gjakovë, në moshën 74 vjeçare, që ende përmendet si një hoxhë i shquar, si një arsimtar i dalluar, si një veprimtar atdhetar,ne dobi te kombit shqiptar.
Programi Apollo
Programi Apollo ishte programi i tretë hapësinor i NASA-s. Sipas fjalës së ish-presidentit programi ishte dërgimi njëriut në Hënë dhe kthimi i tij në Tokë me sukses. Kjo u realizua kur në 20 korrik 1969 me misionin Apollo 11. Astronauti Neil Armstrong ishte njeriu i parë që preku sipërfaqen e Hënës së bashku me astronautin Buzz Aldrin. Astronauti i tretë i këtij misioni ishte Michael Collins, i cili qëndroi në orbitën e Hënës.
Kënallia
Kënalli, (Кременица/Kremenica) është fshat në komunën e Manastirit, Maqedoni.
Alexi Khanaclov
Alexi Khanaclov i lindur më 1 prill 1952 në Pragë.
Alexi Khanaclov nga Partia Demokratike Qytetare (Republika Çeke) në 1992.
Alexi Khanaclov një shkrimtar i librave me tregime.
Alexi Khanaclov vdiq më 22 maj 2022 në Spitalin Nupaky u infektua me COVID-19 në orën 17:30.
Alexi Khanaclov Alexi-Štefan Khanaclov Alexi-Štefan Khanaclov Aleksiej Chanacłow Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Алекси Ханацлов Aleksi Hanaclov Alexi Khanaclov Alexi Khanaclov Олексій Ханацлов Алексей Ханаклов أليكسي خاناكلوف Алекси Ханацлов 亞歷克西·哈納克洛夫 알렉시 카나클로프 Aleksijs Hanaclovs Aleksi Khanaclov
895
Mbi vitin 895.
Tacoma (Washington)
Tacoma është një qytet port dhe qendra e qarkut Pirs, Washington, Shtetet e Bashkuara. Qyteti ndodhet 51 km në jugperëndim të Seattle, 50 km në verilindje të kryeqytetit të shtetit, Olimpia, dhe 93 km në veriperëndim të Park Kombëtar të Malit Rainier. Popullsia ishte 198.397 banorë, sipas regjistrimit të vitit 2010. Tacoma është qyteti i tretë më i madh në shtetin Uashington.
Rroku
parapamje|shtatore e Shna Rrokut. parapamje|Varri i Shën Roch në Venecia. parapamje|Famullia e Shën Rrokut Dukagjin, Novosellë Shën Rroku, në veri edhe Shna Rroku (latinisht - Rokus; italisht - Roko, spanjisht dhe portugalisht - Rokue; rr. 1295 – 16 gusht 1327) është shenjt i kishës katolike romake, shumë i njohur në Evropë dhe ndër katolikët shqiptarë. Vdekja e tij përkujtohet me 16 gusht; ai është shenjt mbrojtës kundër murtajës. Në Shqipëri i përkushtohet Kisha e Shna Rrokut në Shirokë të Shkodrës, ku dhe kremtohet dita e tij më 16 gusht si shenjt mbrojtës i këtij lokaliteti.
Jeta e tij
Sipas Actas (vepra) dhe vita s (jeta) në Legenda Aurea të Shna Rrokut, ai lindi në Montpelje të Frances rreth vitit 1295. Babai i tij ishte guvernator (qeverisësi) i Montpeljes. Edhe lindja e tij lidhet me një mrekulli pasiqë e ëma ishte shterpë gjersa ajo iu lut Virgjërës Mari. Thuhet se Sh.Rroku në lindjen e tij iu gjet mrekullisht një shenjë kryqi i kuq në gjoks që rritej me kalimin e kohës. Ai filloi të ushtronte që në fëmijëri një asketizëm të rreptë dhe një përkushtim të madh. Në ditët kur "nëna e tij e përvuajtur agjëronte dy herë në javë, edhe fëmija i bekuar Rroku shpërfillej dy herë poashtu, kur e ëma agjëronte gjatë javës, dhe ai do të mëkohej një herë atë ditë" (Legenda Aurea).
Ditën e vdekjes të prindërve të tij, kur ai ishte 12 vjeç ai shpërndau gjithë pasuritë e tij të varfërve si Shën Franqesku (megjithse babai i tij në shtratin e vdekjes e emëroi atë guvernator të Montpeljese) ai mori rrugët si një shtegëtar lypsar (një veti me të cilën ai edhe paraqitet).
Me kthimin e tij fshehtazi në Montpelje ai u kap me padinë si spiun (me urdhër të xhaxhait të tij) dhe u fut në burg, ku ai lëngoi pesë vjet dhe vdiq me 16 gusht 1327, pa rrëfyer emrin e tij, me qëllim që të shmangte lavdinë botërore. Pas vdekjes së tij, sipas Legenda Aurea
Njerëzit e qytetit e njohën atë nga shenja e lindjes, me kryqin e kuq në gjoks. Ai u kanonizua shpejt, dhe u ndërtua një kishë e madhe për nder të tij.
Kur Këshilli i Konsatncës po rrezikohej nga murtaja në vitin 1414, u urdhërua nga etërit e kishës të bëhen mesha dhe lutje popullore për ndërhyrjen e Sh.Rrokut, dhe përhapja e sëmundjes u ndalua menjëherë.
Vëllazëri të shumta janë themeluar për nder të tij. Ai paraqitet shpesh me veshjen e një shtegtari, me një plagë në kofshë, i shoqëruar nga një qen që mban bukë në gojën e tij.
Omer Nishani
Omer Nishani (Gjirokastër, 5 shkurt 1887 - Tiranë, 26 maj 1956) ka qenë mjek, politikan shqiptar, pas Luftës së Dytë Botërore u bë presidenti i parë i shtetit komunist, ministër i Punëve të Jashtme i Shqipërisë dhe kryetar i Presidiumit të Kuvendit që në atë kohë mbante edhe postin e Kreut të Shtetit.
Më 1914 mjek në batalionin e Gjirokastrës e më pas në Vlorë. Më 1914 dërgohet nga qeveria në Vienë për të praktikuar si mjek ndër klinikat e atjeshme. Më 1915-1918 doktor i Bashkisë së Ballshit në varësi të Prefekturës së Beratit. Më 1920 emërohet mjek në spitalin e Tiranës. Më 1923-24 mjek i Bashkisë Durrës.
Në fillim të 1924 burgoset për dy javë për shkak të pjesëmarrjes në atentatit ndaj Zogut në parlament. Në dhjetor të 1924 largohet nga Shqipëria për në Itali e më pas në Austri. Më 1925 ishte ndër themeluesit e Konare.
Drejtor i gazetës "Liria Kombëtare" në Gjenevë më 1926, organ i Konare-së. Emri i tij shënohej në krye të gazetës deri më 22 korrik 1932, më pas nuk shkruhej se kush e drejtonte.
Më 1933-1939 emigrant politik në Zante të Greqisë. Kthehet në atdhe pas pushtimit fashist. Më 1940 anëtar i Këshillit të Shtetit deri më 13 janar 1944 megjithëse në gusht 1943 kaloi me radhët e Frontit. Më 1943 zgjidhet në Labinot anëtar i Këshillit të Përgjithshëm ANÇ. Më 1944-46 kryetar i Kryesisë së KANÇ-it dhe ministër i Punëve të Jashtme. Më 1946-54 deputet dhe deri më 1953 president i Presidiumit të Kuvendit Popullor.
Vdiq më 26 maj 1954 në Tiranë, pas 2 plagëve të shkaktuara me armë zjarri dhe e raportuar si «vetëvrasje me dy të shtëna pranë zemrës», por sipas një dëshmie qe vrarë nga djali i madh i M. Pezës.
Më 27 maj, gazetat e përditshme "Zëri i Popullit" dhe "Bashkimi" njoftonin shumë shkurt vdekjen e Nishanit në moshën 67-vjeçare, "pas një sëmundjeje të rëndë".
Më 13 tetor 1989 spitalit të Gjirokastrës do t'i vihej emri i tij.
Sofizmi
Sofizmi ose sofistika është një shkollë filozofike që u zhvillua në Greqinë e lashtë duke filluar nga pjesa e dytë e shekullit V p.e.s. Filozofët më të shquar të dalë nga kjo shkollë janë Gorgias dhe Protagoras. Ndonëse kërkimi filozofik i tyre solli rezultate të ndryshme, vërehen disa ide të përbashkëta, siç janë skepticizmi në drejtim të një diturie universale, relativiteti moral si dhe përqendrimi tek njeriu si matës dhe njësi matëse për gjithçka që e rrethon. Sofistët do kalojnë ne histori sidomos për retorikën e tyre, mjeti që mund të bëjë diçka të konsiderohet e drejtë, qoftë e vërtetë apo jo, e moralshme apo jo. E dënuar për shekuj jashtë vëmendjes së shkrimtarëve dhe filozofëve, ishte e pashmangshme ripërtëritja dhe ripropozimi moderni i sofizmit në fillim të shek. XIX, duke parë që shoqëria moderne bazonte drejtësinë dhe politikën thellë në retorikë më shumë se çdo herë tjetër.
Etimologjia
Siç sugjeron emri, sofistë ishin ata persona që njiheshin në komunitet si individë me një horizont kulturor të gjerë dhe me eksperiencë në një ose më shumë shkenca ose teknika. Ky emërtim u kthye shpejt në një epitet negativ kur sofistët filluan të jepnin mësime retorike dhe logjike në këmbim të parave, gjë që në kontekstin historik ishte e papranueshme, sepse një filozof duhej të ishte vetëm ne kërkim të së vërtetës.
Emra të shquar
arz:سوفسطائيين Софизъм সফিস্ট Sofisti Sofisté Sophisten Σοφιστές Sophism Sofismo Sofista fa:سوفسطائی‌گری Sophiste Sofaist Sofista सोफ़िस्त Sofisti Szofizmus Sofismo 詭弁 სოფისტები 소피스트 Sophistae Sofizmas Sofisms Sofistene Sofiści Sofisma Sofism Софисты Sofisti Sofisti (filozofia) Софиста Sofister Софісти 詭辯
Gjeografia e Republikës së Maqedonisë
parapamje|300px|Liqeni i Ohrit nga Sateliti Maqedonia e Veriut ndodhet në pjesën juglindore të Evropës, kufizohet me Kosovën, Serbinë dhe Greqinë, Shqipërinë e Bullgarinë. Sipërfaqja e përgjithshme e Maqedonisë së Veriut është 25,713 km2, ky shtet shtrihet në koordinatat gjeografike 41 50 V, 22 00 L ku 24,856 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 477 km2 ujë.
Vija kufitare të IRJM-ës është 25,333 km e gjatë dhe e ndanë atë me Kosovën 110 km, Serbinë 111 km (kufiri Kosovë - Serbi dhe Mali i Zi - Maqedonia ende nuk është i përcaktuar), Bullgarinë 148 km, Greqinë 246 km dhe me Shqipërinë 151 km.
Relievi
Pjesa më e madhe e relievit është terren i vrazhdë, përpos luginës së Vardarit këtë e zbusin edhe rrethina e liqeneve të mëdha. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Vardar (50m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,764 metrave në vendin e quajtur maja e Korabit, (maqedonishtja: Golem Korab).
Klima
Klima në Maqedoninë e Veriut ndihet me ndikimet e klimës mesdhetare,të cilat i karakterizon vera e nxehtë dhe e thatë,dimri i lagësht dhe i ftohtë.
Hidrografia
Disa nga lumenjtë janë: Lumi Vardar, Lumi Treska, Lumi i Zi, Lumi Mladost, Lumi i Tikveshit etj. 477 km katror e perbejne me ujë
Kantoni Montpellier-2
Kantoni Montpellier-2 (frëngjisht: Canton de Montpellier-2) është një kanton në departamentin Hérault, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Montpellier. Ka sipërfaqe 15km2 dhe popullsi 33076 banorë.
Struga
Struga është qytet dhe qendër e ame të njëjtin emër që shtrihet në pjesën jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut. Qyteti shtrihet në brigjet veriore të Liqenit të Ohrit. Përmes qytetit kalon lumi Drini i Zi i cili buron nga liqeni. Struga përmendet që nga antika, aty pranë kalonte rruga romake Via Egnatia, emri i vjetër ilir i Strugës ishte Enhallon.
Kantoni Montpellier-2
Përbërja aktuale
Kantoni Montpellier-2 aktualisht përbëhet nga 3 komuna.
Gjeografia e Republikës së Maqedonisë
Pasuritë natyrore
Si pasuri natyrore të këtij vendi llogariten: hekuri i cilësisë së ultë, bakri, zhiva, zinku, kromi, magnesiumi, nikeli, ari, argjendi, asbesti, gjipsi, pylltaria si dhe toka e punueshme.
Struga
Historia
Qyteti i Strugës gjatë shekujve ka formuar fizionominë e tij në aspektin historik, kulturor dhe arkitektonik. Qyteti i Liqenit, ka histori të pasur. Gjatë zhvillimit qyteti kalon nëpër periudhat e zhvillimit të traditave, ekonomisë dhe kulturës. Historia e Strugës fillon nga neoliti. Buzë Drinit të Zi dhe në afërsi të tij janë zbuluar figura arti që padyshim tregon se prej neolitit e këtej Struga ka qenë vend i banuar. Sipas asaj që është e njohur prej epokës greko-romake mund të thuhet se Struga ka qenë vendbanim i rëndësishëm peshkimi në afërsi të vendbanimeve Lyhnida (Ohri i sotëm) dhe Patra (vendbanim antik mbeturinat e të cilit janë gjetur ne fshatin Ladorisht 2 kilometra larg Strugës). Në epokën greko-romake, Struga ka qenë territor ku intensivisht është zhvilluar jeta kulturore. Prej asaj kohe është e rëndësishme nekropola në fshatin Trebenisht e cila ka dhënë material të shkëlqyer për shkencën e Maqedonisë së Veriut dhe ballkanit si dhe për bazilikat e mëvonshme romake dhe bizantine në Ladorisht, Oktisi dhe Dollogozhdë.
Për historinë kulturore të Strugës dhe rrethinës me një rendësi të veçantë janë bazilikat në Oktis dhe në Ladorisht. Për bazilikën në Ladorisht dihet se ka pasur atrium, bazilika të tilla ka në të gjithë Ballkanin mirëpo rrallë gjenden bazilika me mozaik në podium. Në një terren kaq të pasur në shekullin e VII erdhën sllavët, në atë periudhë Ohri ishte shkatërruar nga një tërmet, gjithashtu edhe bazilikat në Oktis dhe Ladorisht.
Ekonomia
Ekonomia Strugane kryesisht vjen nga turizmi, i cili është një nga më të lartit në Maqedoninë e Veriut. Degë të tjera ekonomike përfshin: bujqësinë, blegtorinë, peshkatarinë dhe indistrualizmi.
Demografia
Duke iu referuar të dhënave statistikore të regjistrimit të popullsisë të vitit 2002 Komuna e Strugës ka pasur 63376 banorë. Shkalla e nataliteti në vitin 2004 ishte 10,2 % (në 1000 banorë), kurse shkalla e mortalitetit të përgjithshëm ishte 7,5 % (në 1000 banore). Shkalla e vdekshmërisë tek foshnjat ishte 10,6 promilë. Shumëzimi natyror në numra ka qenë 101, në promilë 2,7. Me këto të dhëna komuna është nën mesataren e republikës. Qarku i migracionit në vitin 2004 është 6. Ndaj saj si të ardhur janë regjistruar gjithsej 223 persona, nga të cilët 152 janë qytetarë të ardhur brenda Maqedonisë së Veriut. Numri i përgjithshëm i të shpërngulurve është 217, prej të cilëve 150 janë qytetarë të shpërngulur brenda R. së Maqedonisë së Veriut. Karakteristikë është se nga numri i përgjithshëm i qytetarëve të shpërngulur (113) janë të gjinisë femërore, kurse shkaqet më të shpeshta për shpërngulje janë kurorëzimi dhe shkaqet tjera familjare (respektivisht 78 dhe 52). Numri mesatar i banorëve është 130,5 persona na km². Numri i kurorëzimeve në vitin 2004 ishte 288 ose 7,8 kurorëzime në 1000 banorë dhe numri i shkurorëzimeve ishte 12 ose 0,3 shkurorëzime në 1000 banorë. Në raport me kurorëzimet komuna është mbi, ndërsa në krahasim me shkurorëzimet komuna është nën mesataren republikane, gjegjësisht i takon grupit të komunave me shkallë më të ulët të shkurorëzimeve.
Struktura sipas gjinisë në Komunën e Strugës është 31743 (50 %) të gjinisë femërore dhe 31633 (50 %) të gjinisë mashkullore. Shkalla mesatare e moshës së popullatës sipas regjistrimit të vitit 2002, është 33,1 vite. Pjesëmarrja e popullatës së re deri ne 20 vjeç moshë është 36,2 %. Pjesëmarrje më të madhe në numrin e përgjithshëm të banorëve ka popullata me moshë nën dyzet vjeç 67,2 %, ndërsa përqindja e banorëve mbi 60 vjeç është 11,7 %.
Pozita gjeografike
Ne pjesën jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut shtrihet Pellgu i Ohrit dhe Strugës, i vendosur ndërmjet maleve Jabllanica, Malit të Belicës dhe Mokrës në perëndim, Galiçicës, Petrinjës, Malit Pllaçin dhe Ilien në lindje ; Stogovës dhe pjesës së saj e Karaormanit në veri dhe krahinës malore Gora në jug. Pellgu përfshin sipërfaqe prej 103.407 ha. Struga gjendet në lartësi mbidetare prej 698 m. Struga është e vendosur në rrëzë të malit Jabllanica në Pellgun e Ohrit dhe në anën veriore të Liqenit të Ohrit pranë vendit ku rrjedh lumi Drini i Zi po nga Liqeni i Ohrit. Mendohet se qysh nga periudhat e hershme kohore ka ekzistuar një vendbanim me emrin Enhalon, emër që mendohet se ka prejardhje nga gjuha e vjetër greke, që në përkthim don të thotë ngjalë. Më vonë vendbanimi e mori emrin Strugë, që don të thotë mëngë dore, hu edhe atë në vendin e gjuajtjes së peshkut. Komuna e Strugës përfshin sipërfaqe prej 573 ha, ose në 1/3-tën pjesë nga linja e përgjithshme bregore e liqenit, d.m.th në gjysmën e sipërfaqes së përgjithshme të pellgut. Në këtë sipërfaqe ndodhet qyteti Strugë me 50 vendbanime (Misleshova, Drasllavica, Morovishti, Llozhani, Bezeva, Bixhova, Vranishti, Belica e Poshtme, Zagraçani, Kalishti, Ermëzi, Ladorishti, Rodohozhda, Frëngova, Shumi, Oktisi, Vishnja, Belica e Sipërme, Drenoku, Modriçi, Glloboçica, Nerezi, Bërçeva, Jabllanica, Llakavica, Preskopshtina, Burineci, Zbazhdi, Llukova, Prisovjani, Rzhanova, Sellca, Brezova, Bogovica, Toska, Dollogozhda, Koroshishti, Livadhi, Misllodezhda, Novosella, Pohumi, Zhepini, Boroveci, Llabunishti, Podgorca, Morunishta, Veleshta, Tateshi i Epërm, Tateshi i Poshtëm dhe Dobovjani). Strugës dhe dy fshatra ne bregun e liqenit. Zhupës së Dibrës. Fshatrat e Komunës së Strugës kryesisht janë të tipit të ngushtuar.
Festivali "Këngë Jeho"
Është festival qe ndodh një here në vit ne qytetin e Struges.Gjatë tre mbrëmjeve të festivalit marrin pjesë 20 ansamble dhe shoqëri kulturo-artistike nga Maqedonia eVeriut, Kosova, Shqipëria, Italia, dhe Mali i Zi.
897
Mbi vitin 897.
Biologu
parapamje|djathtas|[[Francesco Redi, themeluesi i biologjisë.]] Një biolog është një shkencëtar që kryen kërkime në biologji. Biologët janë të interesuar të studiojnë jetën në Tokë, pavarësisht nëse është një qelizë individuale, një organizëm shumëqelizor ose një bashkësi popullatash ndërvepruese. Ata zakonisht specializohen në një degë të veçantë (p.sh., biologjia molekulare, zoologjia dhe biologjia evolucionare) të biologjisë dhe kanë një fokus të veçantë kërkimor (p.sh., studimi i malaries ose kancerit).
Biologët të cilët janë të përfshirë në kërkimet fondamentale kanë për qëllim të avancojnë njohuritë për botën natyrore. Ata kryejnë kërkimin e tyre duke përdorur metodën shkencore, e cila është një metodë empirike për testimin e hipotezave. Zbulimet e tyre mund të kenë aplikime për disa qëllime specifike si për shembull në bioteknologji, e cila synon zhvillimin e produkteve të dobishme mjekësore për njerëzit.
Në kohët moderne, shumica e biologëve kanë një ose më shumë diploma akademike të tilla si një diplomë bachelor plus një diplomë të avancuar si një diplomë master ose një doktoraturë. Ashtu si shkencëtarët e tjerë, biologët mund të gjenden duke punuar në sektorë të ndryshëm të ekonomisë si në akademi, organizata jofitimprurëse, Industria (ekonomi)industri private ose qeveri.
Historia
Francesco Redi, themeluesi i biologjisë, njihet si një nga biologët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Robert Hooke, një filozof natyror anglez, shpiku termin qelizë, duke sugjeruar ngjashmërinë e strukturës së bimëve me qelizat e huallit.
Në vitin 1953, James D. Watson and Francis Crick përshkruan strukturën bazë të ADN-së, materialin gjenetik për të shprehur jetën në të gjitha format e saj, duke u mbështetur në punën e Maurice Wilkins dhe Rosalind Franklin, sugjeruan se struktura e ADN-së ishte një spirale e dyfishtë.
Ian Wilmut drejtoi një grup kërkimor që në vitin 1996 klonoi për herë të parë një gjitar nga një qelizë somatike e rritur, një qengj finlandez Dorset i quajtur Dolly.
Arsimi
Një diplomë universitare në biologji zakonisht kërkon lëndë në biologjinë molekulare dhe qelizore, zhvillimin, ekologjinë, gjenetikën, mikrobiologjinë, anatominë, fiziologjinë, botanikën dhe zoologjinë. Kërkesat shtesë mund të përfshijnë fizikën, kiminë (të përgjithshme, organike dhe biokimi), llogaritjet dhe statistikë.
Studentët që aspirojnë për një karrierë të orientuar drejt kërkimit zakonisht ndjekin një diplomë si master ose doktoraturë (p.sh., PhD) ku ata do të marrin trajnim nga një drejtues kërkimor bazuar në një model praktike që ekziston që nga vitet 1800. Studentët në këto programe pasuniversitare shpesh marrin trajnime të specializuara në një nëndisiplinë të veçantë të biologjisë.
Shqetësimet e një obezi
Shqetësimet e një obezi është filmi më i ri i regjisorit Pluton Vasi, për të cilin ai është në të njëjtën kohë edhe skenaristi.
Premiera e filmit “Shqetësimet e një obezi” u shfaq më 16 dhjetor 2008. Filmi, 70 minuta, sjell me vete situata sa komike aq edhe dramatike.
Me aktorët Xhevahir Zeneli, Marjana Kondi e Arben Derhemi, ai ka zgjedhur të sjellë një film sa komik aq edhe dramatik. Regjisori, i cili e njeh mjaft mirë edhe fushën mediatike, ka sjellë në vëmendje një personazh i cili është gazetar. Shqetësimet e vëzhgimeve vetjake, ai i ka përcjellë përmes personazhit, gazetarit Peçi Poro.
Okosnica
Okosnicë është një vendbanim në komunën e Lipjanit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Dalmat.
Dorina
Dorina është një film shqip i vitit 1979, me regjisor Agim Qirjaqi dhe skenarist Teodor Laço.
Hanover County
Hanover County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Saloniqi
Saloniq (greqisht: Σαλονίκη/Saloníki) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.
898
Mbi vitin 898.
Mauna Kea
thumb|250px|Vullkani Mauna Kea Mauna Kea është vullkan në ishujt Hawaii, ShBA.
Turizmi i Shteteve - Maroku
Maroku bazuar ne pozitat gjeografike te tij ka nje turizem mjaft te zhvilluar.Bazuar kjo edhe ne poziten e tij si nje prej bvendeve me te pasura ne pjesen veriore.
Shtëpia romake
Në Romën e Lashtë, domus (shumës domūs, gjinore domūs ose domī ) ishte lloji i shtëpisë së qytetit të pushtuar nga shtresat e larta dhe disa të lirë të pasur gjatë epokave republikane dhe perandorake. Ajo u gjet pothuajse në të gjitha qytetet kryesore në të gjithë territoret romake. Fjala moderne angleze shtepiake vjen nga latinishtja domesticus, e cila rrjedh nga fjala domus. Fjala dom në gjuhët moderne sllave do të thotë "shtëpi" dhe është një lidhje e fjalës latine, që kthehet në proto-indo-evropiane. Së bashku me një domus në qytet, shumë nga familjet më të pasura të Romes se lashte zotëronin gjithashtu një shtepi të veçantë fshati të njohur si vilë. Shumë prej tyre zgjodhën të jetonin kryesisht, apo edhe ekskluzivisht, në vilat e tyre; këto shtëpi ishin përgjithësisht shumë më madhështore në shkallë dhe në hektare tokë më të madhe për shkak të hapësirës më të madhe jashtë qytetit të rrethuar dhe të fortifikuar..
Klasat elitare të shoqërisë romake ndërtuan rezidencat e tyre me dekorime të përpunuara mermeri, panele mermeri të inkorporuara, dyer dhe kolona, si dhe piktura dhe afreske të shtrenjta. Shumë romakë të varfër dhe të klasës së mesme të ulët jetonin në apartamente me qira të mbushura me njerëz, të pista dhe kryesisht të rrënuara, të njohura si insulae. Këto blloqe apartamentesh me shumë nivele u ndërtuan sa më lart dhe sa me te forta dhe kishin shumë më pak status dhe komoditet sesa shtëpitë private të të begatëve.
Historia
Shtëpitë e etruskëve të hershëm (paraardhësve të romakëve) ishin të thjeshta, madje edhe për klasat e pasura ose sunduese. Ishin kasolle të vogla të njohura, të ndërtuara në planimetri boshtore të një salle qendrore me një çati të hapur. Besohet se Tempulli i Vesta-s ishte, në formë, i kopjuar nga këto banesa të hershme, sepse adhurimi i Vesta-s filloi në shtëpitë individuale. Kasollet ndoshta ishin prej balte dhe druri me çati prej kashte dhe një hapje në qendër për të dalë nga tymi i vatrës. Ky mund të ketë qenë fillimi i atriumit, i cili ishte i zakonshëm në shtëpitë e mëvonshme. Ndërsa Roma bëhej gjithnjë e më e begatë nga tregtia dhe pushtimet, shtëpitë e të pasurve u rritën si në madhësi ashtu edhe në luks, duke imituar shtëpinë e atriumit etrusk dhe shtëpinë e peristilit helenistik.
Hapësira e brendshme
djathtas|parapamje| Rimendimi i një artisti të fundit të shekullit të 19-të i një atriumi në një domus të Pompeit Shtëpia përfshinte dhoma të shumta, oborre të brendshme, kopshte dhe mure të pikturuara bukur që ishin të përcaktuara me hollësi. Vestibulumi (salla e hyrjes) të çonte në një sallë të madhe qendrore: atriumin, i cili ishte pika qendrore e domusit dhe përmbante një statujë ose një altar për perënditë e shtëpisë. Nga atriumi dilnin cubicula (dhomat e gjumit), një dhomë ngrënie triclinium ku mysafirët mund të hanin darkë ndërsa ishin të shtrirë në divane, një tablo (dhomë ndenjeje ose studim) dhe culina (kuzhinë romake). Nga jashtë, dhe pa asnjë lidhje të brendshme me atriumin, ishin taberna (dyqane me pamje nga rruga).
Në qytetet në të gjithë Perandorinë Romake, pronarët e pasur të shtëpive jetonin në ndërtesa me pak dritare të jashtme. Dritaret prej xhami nuk ishin të disponueshme: prodhimi i xhamit ishte në fillimet e tij. Kështu, një qytetar i pasur romak jetonte në një shtëpi të madhe të ndarë në dy pjesë dhe të lidhura së bashku nëpërmjet tablosë ose studimit ose nga një vendkalim i vogël.
Për të mbrojtur familjen nga ndërhyrës, hyrja nuk do të përballej me rrugë, gjë që linte më shumë hapësirë brenda.
Përreth atriumit ishin rregulluar dhomat kryesore të familjes së zotit: dhomat e vogla të dhomës ose dhomat e gjumit, tabloja, e cila shërbente si dhomë ndenjjeje ose studimi, dhe trikliniumi, ose dhoma e ngrënies. Shtëpitë romake ishin si shtëpitë greke. Vetëm dy objekte ishin të pranishme në atriumin e Caecilius në Pompei : larariumi (një faltore e vogël për Lares, perënditë e shtëpisë) dhe një kuti e vogël bronzi që ruante sende të çmuara familjare. Në dhomën kryesore të gjumit ishte një shtrat dhe divan i vogël prej druri, i cili zakonisht përbëhej nga disa mbushje të lehta. Me zhvillimin e domusit, Tablinum mori një rol të ngjashëm me atë të studimit. Në secilën nga dhomat e tjera të gjumit zakonisht kishte vetëm një krevat. Trikliniumi kishte tre divane që rrethonin një tavolinë. Trikliniumi shpesh ishte i ngjashëm në madhësi me dhomën kryesore të gjumit. Studimi u përdor si vendkalim. Nëse i zoti i shtëpisë ishte bankier ose tregtar, studimi shpesh ishte më i madh për shkak të nevojës më të madhe për materiale. Shtëpitë romake shtriheshin në një bosht, në mënyrë që vizitorit t'i jepej një pamje përmes rubinetit, atriumit dhe tablinumit deri te peristili.
Elemente arkitekturore të brendshme
parapamje| Skema e një shtepie Vestibulum ( Fauces ) Vestibulumi ishte salla kryesore hyrëse e domusit romak. Zakonisht shihet vetëm në struktura më madhështore; megjithatë, shumë shtëpi urbane kishin dyqane ose hapësira me qira direkt jashtë rrugëve me derën e përparme ndërmjet. Vestibulumi do të kalonte në gjatësinë e këtyre dyqaneve ballore të Tabernae. Kjo krijoi siguri duke mbajtur pjesën kryesore të domusit jashtë rrugës. Në shtëpitë që nuk kishin hapësira për qira përpara, ose dhomat ose një zonë e mbyllur do të ndaheshin ende nga një vestibulum i veçantë.
Atrium (shumës atria) Atriumi ishte pjesa më e rëndësishme e shtëpisë, ku përshëndeteshin të ftuarit dhe vartësit ( klientët ). Atriumi ishte i hapur në qendër, i rrethuar të paktën pjesërisht nga portikë me tavan të lartë që shpesh përmbanin vetëm orendi të rralla për të dhënë efektin e një hapësire të madhe. Në qendër ishte një hapje çati katrore e quajtur kompluvium, në të cilën mund të vinte uji i shiut, që derdhej nga çatia e pjerrët me tjegulla. Direkt poshtë kompluviumit ishte impluvium.
Impluvium Një impluvium ishte në thelb një pishinë kullimi, një pjesë e cekët drejtkëndore e fundosur e Atriumit për të mbledhur ujin e shiut, i cili derdhej në një cisternë nëntokësore. Impluviumi ishte shpesh i veshur me mermer, dhe rreth të cilit zakonisht ishte një dysheme me mozaik të vogël.
Rubinet Këto ishin të ngjashme në dizajn dhe funksion të vestibulumit, por u gjetën më thellë në domus. Të ndara nga gjatësia e një dhome tjetër, hyrja në një pjesë tjetër të rezidencës arrihej nga këto rrugëkalime të cilat tani do të quheshin salla, korridore ose korridore.
Tablinum Midis atriumit dhe peristilit ishte Tablinum, një zyrë e llojllojshme për dominusin, i cili do të priste klientët e tij për përshëndetjen e mëngjesit. Dominus ishte në gjendje të komandonte shtëpinë vizualisht nga kjo pikë e favorshme si kreu i autoritetit shoqëror të paterfamilias.
Triclinium Dhoma romake e ngrënies. Zona kishte tre kolltukë, klinai, në tre anët e një tavoline të ulët katrore. Oecus ishte salla ose salloni kryesor në një shtëpi romake, e cila përdorej herë pas here si një triklinium për bankete.
Alae Dhomat e hapura (ose kthina) në secilën anë të atriumit. Maskat e vdekjes stërgjyshore, ose imagjinatat mund të jenë shfaqur këtu. Divani ose krevati i dasmës, lectus genialis, vendosej në atrium, në anën përballë derës ose në njërën nga alae.
Dhoma e gjumit Cubiculum. Mozaikët e dyshemesë së kabinës shpesh shënonin një drejtkëndësh ku duhej vendosur shtrati.
Culina Kuzhina në një shtëpi romake. Kulina ishte e errët dhe tymi nga zjarri i gatimit mbushte dhomën pasi ajrimi më i mirë i disponueshëm në kohën romake ishte një vrimë në tavan ( oxhaku i shtëpisë nuk do të shpiket deri në shekullin e 12-të të es). Këtu skllevërit përgatitnin ushqim për zotërinjtë dhe mysafirët e tyre në kohën romake.
Posticum A hyrja e shërbëtorëve përdoret gjithashtu nga anëtarët e familjes që duan të largohen nga shtëpia pa vëzhguar.
Hapësira e jashtme
parapamje| Pjesa e jashtme e domusit që paraqet hyrjen me ostium Pjesa e pasme e shtëpisë ishte e përqendruar në peristil po aq sa pjesa e përparme në atrium. Peristiliumi ishte një kopsht i vogël i rrethuar shpesh nga një pasazh me kolona, modeli i manastirit mesjetar. Përreth peristilit ishin banjat, kuzhina dhe trikliniumi veror. Kuzhina ishte zakonisht një dhomë shumë e vogël me një sobë të vogël banak me dru. Të pasurit kishin një skllav që punonte si kuzhinier dhe e kalonte pothuajse të gjithë kohën e tij ose të saj në kuzhinë. Gjatë një dite të nxehtë vere, familja hëngri vaktet e tyre në triklinin e verës për të shmangur vapën. Shumica e dritës vinte nga kompluviumi dhe peristiliumi i hapur.
Nuk kishte hapësira të veçanta të përcaktuara qartë për skllevërit ose për gratë. Skllevërit ishin kudo në një shtëpi romake dhe flinin jashtë dyerve të zotërinjve të tyre natën; gratë përdornin atriumin dhe hapësirat e tjera për të punuar pasi burrat ishin nisur për në forum. Nuk kishte gjithashtu një dallim të qartë midis dhomave të destinuara vetëm për përdorim privat dhe dhomave publike, pasi çdo dhomë private mund të hapej për mysafirët në një moment.