cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mihael Shumaher
Mihael Shumacher ose Majkell Shumaher (gjermanisht: Michael Schumacher, 3 janar 1969) është një shofer gjerman garash, statistikisht, kampioni më i madh i Formula 1 i të gjitha kohërave, pasi fitoi 7 tituj botërorë, dy me Benetton (1994 - 1995) dhe pesë të njëpasnjëshme me Ferrari (2000-2004).
Schumacher është mbajtësi më i madh i rekordeve në F1, duke arritur, përveç titujve botërorë, edhe numrin më të madh të fitoreve, të pole position, xhiro më të shpejtë të garës, hat trick (pol pozitë, fitore dhe xhiron më të shpejtë në të njëjtën garë) dhe pikë në karrierën e tij. Schumacher ishte gjithashtu i parë gjerman që u bë kampion botëror të Formula 1 dhe ishte ikona më popullore në Formula 1, deri në vitin 2012, sipas një sondazhi të kryer nga FIA.
Pas gjashtëmbëdhjetë vjet me radhë në sezonet e F1 1991-2006 dhe tre vjet pushim, u punësua nga Mercedes Grand Prix për sezonin 2010.
Kthimi ne Formula 1
Më 29 korrik 2009, pas aksidentit të Massa gjatë provave zyrtare ne Cmimin e Madh te Hungarise, Ferrari njoftoi kthimin ne Formula 1 te Michael Schumacher. Do te ishte gjermani ai qe do te garonte per garat e mbetura te sezonit,duke filluar nga Cmimi i Madh i Europes ne Valencia.Por,më 11 gusht,Schumacher njoftoi se do te hiqte doreNjë kthim në Formula 1 [redakto]
Më 29 korrik 2009, pas aksidentit të Massa gjatë kualifikimi Grand Prix hungarez, Ferrari njoftoi kthim në gara në Formula 1 Schumacher. A do të jetë një gjerman të kandidojë për garat e mbetura të sezonit, duke filluar nga 2009 Grand Prix Europian në Valencia, krahas Räikkönen.Por,më 11 gusht, Schumacher njoftoi se do te hiqte dore nga rikthimi ne Formula 1 per shkak te disa problemeve ne qafe,te ardhura nga nje aksident i gjashte muajve me pare.
2010
Më 23 dhjetor 2009 u zyrtarizua punesimi i tij nga skuderia Mercedes GP,per nje page prej 7 milone euro ne sezon.
Jeta private
Ralf,vëllai i tij ishte deri në 2007, një tjetër pilot i botës së Formula 1. Martuar në gusht 1995 me Corinna, Michael Schumacher ka dy fëmijë, Gina Maria që ka lindur në shkurt të 1997, dhe Mick që ka lindur në mars të vitit 1999.Familja jeton në Zvicër që nga viti 1996. Schumacher ndërtoi në vitin 2007 në Gland, Liqeni i Gjenevës, një vilë te madhe, që u përfundua më 28 nëntor.Ai gjithashtu ka një shtëpi dhe një piste garash ne Kerpen.
Schumacher i cili pesoi nje aksident 4 vite me pare u zgjua nga koma me dhjetor 2017
Film dhe TV
Schumacher është ndonjëherë, drejtpërdrejt ose tërthorazi, i pranishëm në disa filma. Paraqitja e tij e parë ishte në 2006, kur ne filmin e animuar Cars u shfaq me pamjen e një Ferrari F430.Në vitin 2008 ai u shfaq në filmin Asterix në Lojrat Olimpike në rolin e një komandanti të qerreve quajtur Schumix, duke luajtur me Jean Todt. [69]
Schumacher ka luajtur rolin e pilotit misterioz Stig,ne programin Top Gear te BBC.
Organizata bamirëse
Piloti gjerman ka qenë shpesh aktiv në lidhje me organizatat bamirëse. Schumacher është edhe ambasador UNESCO-s që nga viti 2002,të cilës i ka dhuruar 1.500.000 euro.
Rezultatet e garave
(Sqarim i tabelës) (Garat me * mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull)
Simë Dobreci
Simë Dobreci (27 mars 1934 - 16 qershor 2020) ishte mjek dhe profesor universitar shqiptar nga Mali i Zi.
Biografia
Lindi më 27 mars 1934 në Braticë, Ulqin, shkollën tetëvjeçare e kreu në Braticë (1953), gjimnazin klasik në Tivar (1957), Fakultetin e mjekësisë në Beograd (1963). Punoi në Tivar e Ulqin si mjek nga viti 1964 deri 1967. Në vitin 1967 filloi punën në Spitalin e Prishtinës, ku edhe filloi specializimin për dermatologji, ndërsa e kreu në Zagreb në vitin 1970. Me 1973 zgjidhet asistent i dermatologjisë në Fakultetin e Mjekësisë në Prishtinë. Më 1974, ai qëndroi një vit në Klinikën dermatologjike të Vankuverit, Kanada. Në Klinikën e Prishtinës u mor me veprimtari shëndetësore, edukative dhe shkencore. Një kohë ishte drejtor i Klinikës. U zgjodh docent i dermatologjisë (1984), profesor inordiner (1989) dhe profesor ordiner (1994). Për studentët e mjekësisë botoi tekstin Dermatologjia më 1980, i cili u ribotua i përmirësuar më 1984, si dhe botimi i tretë i ripunuar më 1998, kurse ribotimi i katërt i plotësuar më 2009. Për studentët e stomatologjisë botoi tekstin Sëmundjet e Lëkurës më 1989.
Më 1990/91, regjimi serb e përjashtoi prej klinikave kuadrin arsimor shqiptar. Fakulteti i Mjekësisë e vazhdoi punën nëpër shtëpia private. Sa i takon veprimtarisë shkencore, Dobreci kryesisht u mor me mikozat e lëkurës. Temën e doktoraturës Dermatomikozat endemike në Kosovë e mbrojti më 1980 dhe u zgjodh doktor shkencash në mjekësi. Botoi 25 punime shkencore në revista profesionale (kryesisht në Acta dermatologica jugoslavica dhe në Praxis Medica). Me paraqitje të punimeve shkencore mori pjesë në Kongresin e Dermatologëve Botëror në Berlin më 1987, në Kongresin e Dermatologëve Europianë në Bari të Italisë më 1987 dhe në Konferencën Internacionale të Dermatologëve në Atinë më 1994. Prej 1994-1999 ishte kryeredaktor i Praxis Medica, revistës profesionale-shkencore e Shoqatës së Mjekëve të Kosovës. I pensionuar, tash jeton në Braticë, Ulqin, ku redakton revistën kulturore Buzuku, si dhe nga pak ende merret me profesionin e vet.
Gjon Muzaka
Sipas memuarit të vet, i ati i tij ka ndërruar jetë para se osmanët të shtinin në dorë Beratin më 1417.
Kujtimet e Gjon Muzakës
Kujtimet e tij mbahen si vepra më e vjetër substanciale nga një autor shqiptar. E shkruar në origjinal në gjuhën latine, emrin e tij e ka shkruar Giovanni Musachi. Në to përmend elemente interesante, të vlerësuara si të sakta nga Noel Malcolm. Mes të tjera, sipas historisë familjare, emri "Musachi" e ka prejardhjen nga një formë e tëhuajtur e emrit "Molossachi", fisit të vjetër të Epirit të njohur si Molosët.
Rebelimi i vitit 1997
Fajdet
Skemat piramidale të njohura edhe si Firmat rentiere filluan aktivitetin e tyre në vitin 1991. Aktiviteti i tyre bazohej mbi marrjen e një sasie parash dhe kthimin e një sasie më të madhe në bazë të një përqindjeje. Ndonëse në dukje funksiononin si banka, Piramidat nuk kishin asnjë investim konkret nga ku mund t'i nxirrnin paratë. E para piramidë ishte ajo e Hajdin Sejdisë e vitit 1991 i cili u largua në Zvicër me disa miliona dollarë të biznesmenëve shqiptarë. U ndoq nga Sudja e hapur nga Maksude Kadëna në vitin 1993, e cila kishte punuar më parë si punonjëse në një fabrikë këpucësh. Suden e ndoqën rreth 24 firma të tjera, ku më të fuqishmet ishin VEFA, Gjallica, Demokracia Popullore-Xhaferri, Populli, Cenaj, Silva, Kamberi dhe M. Leka. Aty nga fundi i vitit 1996, firmat piramidale arritën kulmin e tyre. Interesat që ato ofronin ishin tepër joshëse, ku Sudja arriti të ofronte interesa 100%, gjë që paralajmëronte falimentimin e shpejtë. Pavarësisht këshillave të FMN për t'i mbyllur këto skema, qeveria shqiptare vazhdoi të lejonte aktivitetin e tyre, shpeshherë duke u implikuar në to. Në periudhën midis 8-16 janarit 1997, shumica dërrmuese e piramidave falimentoi duke marrë me vete edhe kursimet e shqiptarëve. Më 22 janar qeveria ngrin paratë e Xhaferrit dhe Popullit. Gjallica është gjysëm e falimentuar dhe e vetmja që vazhdon aktivitetin normal është VEFA e cila kishte arritur te kryente disa investime në tregun shqiptar, si hotele, karburante dhe fabrika. Kriza që falimentimi i piramidave do të sjellë, do të jetë më e rënda në historinë e Shqipërisë, ku si shpeshherë në historinë e saj, Shqipëria rrezikoi ekzistencën e vet.
Protestat e para
Protesta e parë që u zhvillua për zgjidhjen e krizës ishte ajo e 16 janarit në Vlorë. Më 19 janar zhvillohet në Tiranë një protestë e kreditorëve të Sudes. Më 24 janar fillon "de fakto" rebelimi. Me mijëra banorë të Lushnjes, shpartallojnë forcat e policisë dhe djegin bashkinë e qytetit bashkë me kinemanë. Një ditë më vonë, më 25 janar, Tritan Shehu, kryetar i PD, shkon në Lushnje për të zgjidhur situatën. Në të kundërt ai mbahet për disa orë peng në stadiumin e qytetit. Ndërhyrja e FRPD së qytetit, shpëtoi vendin nga një atentat me pasoja të rënda. Ndërkohë gjatë paradites në qytet janë plaçkitur, shkatërruar dhe djegur çdo institucion në qytet. Më 26 janar digjet bashkia e Vlorës kurse më 27 janar digjet bashkia e Peshkopisë. Më 30 janar formohet Forumi për Demokraci nga partitë e opozitës. Ky forum do të udhëheqë protestat deri në formimin e Komiteteve të Shpëtimit Publik. Protestat në fillim ishin ekonomike, por më pas ato u drejtuan kundër qeverisë e kundër presidentit Berisha, sidomos në qytetin e Vlorës. Më 4 shkurt fillon shpërndarja e një pjese të parave të humbura. Shpërndarja e tyre në sportelet e Bankës Kombëtare Tregtare, e zotëruar nga shteti, krijoi efektin domino, pasi njerëzit filluan të besonin se paratë i kishte vjedhur qeveria. Më 5 shkurt falimenton Gjallica, kurse më 6 shkurt rifillojnë protestat e dhunshme në Vlorë. Më 9 shkurt në Vlorë, sulmohet Komisariat i Policisë, kurse një ditë më vonë, po në Vlorë, 50 efektivë të forcave speciale sulmohen dhe shpartallohen barbarisht. Pamjet e dorëzimit të tyre të transmetuara nga EuroNews dërrmojnë autoritetin e shtetit. Ditët në vazhdim do të jenë ditë të frikshme për Vlorën. Bashkia e djegur, dhe e ridjegur funksionon deri në orën 12:00, pasi më vonë nisin protestat. Qarkullimi i lirë i njerëzve bëhet i vështirë. Dyqanet mbyllen herët, kurse i vetmi autoritet shtetëror i mbetur në këmbë është SHIK. E vështirë mbetet gjendja edhe në qytetet përreth Vlorës, ku çdo ditë zhvillohen protesta masive ku shquhen Fieri dhe Tepelena.
Greva e urisë e studentëve të Universitetit të Vlorës
Greva e urisë e studentëve të Vlorës nisi më 20 shkurt në ambientet e Universitetit. Rreth 50 studentë hyjnë në grevë urie. Kërkesat e tyre ishin dorëheqja e qeverisë dhe kthimi i plotë i parave. Kjo grevë cilësohet si nxitësi kryesor i degjenerimit të situatës deri në konflikt të armatosur. Më 22 shkurt në përkrahje të grevës del "Forumi për Demokraci", ndërsa në qytet gjendja mbetet e rëndë. Në përkrahje të tyre dalin edhe studentët e Gjirokastrës, Elbasanit dhe më pas të nxitur nga FRESSH edhe studentët vlonjatë në Tiranë. Krejt ndryshe vepruan studentët e Universitetit Luigj Gurakuqi në Shkodër të cilët me anë të Unionit Studentor deklaruan : “Bashkohemi me dhimbjen e studentëve vlonjatë për humbjen e parave në skemat piramidale, por nga ana tjetër, mendojmë se liria dhe demokracia, atdheu dhe kombi kanë një çmim më të lartë”. Më 26 shkurt mijëra njerëz rrethojnë godinën e Universitetit për t'a mbrojtur nga ndonjë "sulm" i SHIK-ut. Po atë ditë grupi i grevistëve deklaron se nuk dëshiron më ndihmë mjekësore, duke vënë në dyshim grupin e mjekëve pranë tyre. Më 27 shkurt në Vlorë vjen kryetari i bashkisë Shkodër, Bahri Boriçi, i të Djathtës së Bashkuar, në mbështetje të grevës së urisë. 28 shkurti 1997, do të mbetet një datë në historinë e Shqipërisë. Pasi kanë forcuar mbrojtjen e tyre ndaj godinës së Universitetit, forcat rebele në mbrëmjen e 28 shkurtit, pa paralajmërim sulmojnë godinën e SHIK-ut. Në përpjekjet midis rebelëve dhe oficerëve të SHIK, shumë më të pakët në numër, mbesin të vrarë 9 persona, 6 oficerë dhe 3 civilë. Masakra e 28 shkurtit shënon fillimin e Luftës Civile 10-ditore, dhe fundin e rendit në Vlorë për rreth një vit. right|thumb|Demostratë e dhunshme antiqeveritare në Lushnje|250px
Anarkia
Më 11 mars krijohet Komiteti i Jugut që kërkon dorëheqjen e Berishës. Po ky komitet propozon shpalljen e Vlorës kryeqytet të vendit. Një ditë më vonë presidenti Berisha dekreton Qeverinë e Pajtimit Kombëtar. Në Kukës banorët braktisin qytetin për shkak të një njoftimi se ushtria serbe ka kaluar kufirin. Njoftimi ishte i rremë, pasi serbët thjesht kishin vënë dy tanke afër vijës së kuqe, pas sulmit të armatosur mbi doganën shqiptare në Morin nga fshatarë të zonës që donin ta plaçkisnin. Tirana sulmohet nga grupe rebele. Një grup sulmon presidencën ku ndeshet me vullnetarët që mbronin presidentin. Shpërthen burgu 313. Të fundit që dalin janë Ramiz Alia dhe Fatos Nano. Më 14 mars austriaku Franz Vranitski emërohet për të zgjidhur krizën. Sulmohet fabrika e Coca-Cola, nga të paktat investime shumëkombëshe në Shqipëri. Jep dorëheqjen shefi i SHIK, Bashkim Gazidede. Rebelët pushtojnë portin e Durrësit. Në ekranin e TVSH shfaqet gjithë ditën thirrja Atdheu në rrezik!. 16 marsi shpallet ditë zie kombëtare, në kujtim të viktimave të rebelimit. Puna e qeverisë së re, mbetet shumë e vështirë, pasi kontrollon vetëm Tiranën dhe një pjesë të veriut të vendit. Një "Komitet për Shpëtimin e Veriut dhe Shqipërisë së Mesme" kërcënon qeverinë e re se nëse njeh komitetet e Jugut atëherë do të përballet me rezistencë ushtarake në gjithë Veriun e vendit. Si rezultat qeveria nuk njeh asnjë prej komiteteve të formuara në Veri, Jug apo Shqipëri të Mesme. Më 20 mars zhvillohet në Tepelenë Kuvendi i Komiteteve të Shpëtimit Publik. Kërkesa e tyre kryesore dhe e pandryshueshme është largimi i Berishës. Gjithashtu propozohet krijimi i Federatës së Jugut. Më 21 mars situata politike bëhet shumë e rrezikshme. Greqia kërkon të futet në territorin shqiptar me pretekstin e mbrojtjes së minoritarëve. Sali Berisha i kërkon ndihmë ushtarake Turqisë. Shefi i SHIK, Bashkim Gazidede, në një seancë në parlamentin shqiptar akuzon qarqet greke anti-shqiptare, socialistët shqiptarë, ushtarakët dhe kriminelët për situatën e krijuar. Ai bëri deklaratën fatale se “Integriteti i Shqipërisë nuk ekziston më!”. Ai gjithashtu deklaroi se “Rebelimi ishte drejtuar drejt shkatërrimit të çdo objekti historik dhe kulturor, me qëllimin afatgjatë për të zhdukur çdo provë historike të autoktonitetit të shqiptarëve”. Ndërkohë bandat sundojnë jugun e vendit nën një regjim terrori dhe frike. Dhjetëra vrasje, plagosje dhe vjedhje regjistrohen çdo ditë. Më 28 mars mbahet në Vlorë Kuvendi Kombëtar i Shpëtimit Publik. Kërkesa e tyre kryesore është dorëheqja e Sali Berishës. Në fshatin Levan të Fierit ndodh masakra më e madhe e ngjarjeve të 1997. 24 persona vriten nga përleshjet midis arixhinjve dhe njërës prej bandave më të rrezikshme të vendit. Në kanalin e Otrantos një anije shqiptare e drejtuar nga një prej bandave të Vlorës sulmohet nga marina italiane dhe fundoset. Bilanci është 82 të vdekur. Anarkia vazhdon përgjatë prillit dhe majit dhe kulmon me Masakrën e Cërrikut më 23 maj. Më 17 prill forcat politike kanë rënë dakord për mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme.
Ndërhyrja ndërkombëtare
djathtas|thumb|Forcat franceze të Misionit "ALBA" rrugës për në Shqipëri|250px
Me datë 28 mars Kombet e Bashkuara miratojnë rezolutën nr. 1101 për ndihmë humanitare ndaj Shqipërisë. Më 15 prill misioni ndërkombëtar Alba vjen në Shqipëri. Rreth 7000 ushtarë nën drejtimin e Italisë vijnë në Shqipëri për të rikthyer rendin dhe forcën e ligjit. Forcat e para zbarkojnë në Durrës. Rikthehet normaliteti në Tiranë.
Zgjedhjet e parakohshme të 29 qershorit
Nën një atmosferë të tensionuar zhvillohet fushata për zgjedhjet e parakohshme. Lidershipi demokrat e ka të pamundur që të zhvillojë një fushatë normale në zonat e Shqipërisë së Jugut. Nga ana tjetër, liderët e majtë shoqërohen nga kapobandat e këtyre qyteteve duke lënë pas edhe një bilanc tragjik. Më shumë se 60 persona mbeten të vrarë gjatë fushatës së Partisë Socialiste në Jug të vendit.
Më 29 qershor 1997 zhvillohen zgjedhjet e parakohshme parlamentare. Partia Socialiste me aleatët janë fituesit. Demokratët pësojnë humbjen më të thellë të historisë së tyre. Në Tiranë, ku mendohej se PD do fitonte, rezultati është krejt ndryshe pasi socialistët fituan bindshëm. Shumë nga anëtarët e "Komiteteve të Shpëtimit" dolën kandidatë për forcat e majta ndonëse publikisht kishin premtuar se nuk do të merrnin asnjë post qeveritar pa u zgjidhur kriza e fajdeve. Në të njëjtën ditë zhvillohet edhe referendumi për formën e qeverisjes së vendit. Me 65% të votave fiton Republika kundër Monarkisë.
Pasojat e krizës
Bilanci i rebelimit është 200 milionë dollarë dëme materiale dhe mbi 3800 të vrarë nga të cilët 360 policë e 5000 të plagosur. Filluan procese gjyqësore kundër bosëve të firmave rentiere. U dënuan në mungesë një pjesë e figurave kryesore të shtetit gjatë pushtetit të PD : Safet Zhulali, Agim Shehu, Bashkim Gazidede etj. Filluan procese gjyqësore kundër kapobandave të qyteteve të Shqipërisë së Jugut. Ekonomia e vendit u shkatërrua plotësisht.
Konflikti Veri-Jug
djathtas|thumb|Një hartë e gazetës britanike "The Economist" që tregon zonën e sunduar nga rebelët (jeshile e hapur) dhe qytetet ku zbarkuan trupat e Misionit Ndërkombëtar për Rivendosjen e Rendit "ALBA" (Tiranë, Durrës dhe Vlorë)|250px Një nga temat kryesore të mediave dhe analistëve perëndimorë gjatë trazirave të marsit ishte pseudondarja Veri-Jug. Gazeta dhe televizione të huaja deklaronin se ky rebelim përveçse një përballje midis dy forcave kryesore politike në vend, ishte edhe një përplasje midis veriorëve (Gegë) që mbështesnin Sali Berishën (edhe ky Geg) dhe jugorëve (Toskë) që mbështesnin Partinë Socialiste dhe lidershipin e saj (kryesisht Toskë). Pavarësisht tentativave të vazhdueshme të mediave ndërkombëtare dhe vendeve fqinje për të shkaktuar një luftë civile Gegë-Toskë, falë pjekurisë së shqiptarëve kjo nuk ndodhi dhe kështu u shmang ndarja e Shqipërisë, aq shumë e dëshiruar nga vendet fqinje.
Bandat
left|thumb|Pesë hajdara me armë ne Vlorë |250px Duke përfituar nga situata e rëndë, grupe kriminale u armatosën dhe në mënyrë të papritur u vendosën në krye të rebelimit dhe morën nën kontroll qytete të tëra. Shumica e kapobandave kishin qenë të burgosur në burgjet kryesorë të Greqisë, dhe krejt papritur kishin mundur të arratiseshin, për të ardhur në Shqipëri. Rasti më i njohur është ai i Zani Çaushit, që u arratis nga burgu i sigurisë së lartë të Larisës, në shkurt 1997 dhe krijoi në Vlorë, bandën e Çoles, me një grup shokësh. Sundimi i bandave ishte i frikshëm. Rastet më tipike mbeten Vlora, Berati, Korca dhe Lushnja. Në Vlorë u krijuan 5 banda, por 2 ishin ato që sunduan qytetin, ajo e Zanit dhe ajo e Gaxhait. Lëvizja në qytet fillonte nga ora 10:00, kur në Sheshin e Flamurit njerëzit mblidheshin për të dëgjuar Komitetin e Shpëtimit dhe mbyllej në orën 13:00. Pas kësaj ore rrugët e qytetit ishin të shkretuara dhe të vetmit që lëviznin ishin bandat. Bandat njoftonin me fletushka ose me altoparlantë njerëzit që të mos dilnin të nesërmen, pasi do të kishte luftime. Çdo natë kishte atentate me eksplozivë dhe gjuajtje të panumërta në ajër, së bashku edhe me dhjetëra të vdekur. Në Berat sundimi i Altin Dardhës ishte edhe më i ashpër. Ashtu si në Vlorë, lëvizja ishte deri në orën 13:00, por vrasjet ishin të pakontrolluara. Vetë Altin Dardha ishte një vrasës ekspert. Në Lushnje sundonte banda e Aldo Bares. Krimi më i tmerrshëm i kësaj bande ishte prerja e kokës së një kundërshtari dhe shëtitja e tij në gjithë qytetin. Qytetet e sunduara nga bandat ishin Vlora, Berati, Tepelena, Memaliaj, Ballshi, Saranda, Gjirokastra, Lushnja, Pogradeci, Cërriku, Tropoja.
janar 1997
parapamje|Fotoja simbol i vitit tragjik 1997 por gjithashtu edhe simboli i konflikteve të armatosura në Ballkan gjatë viteve '90
Mars 1997
djathtas|thumb|Kaosi në Shqipëri|250px right|thumb|250px right|thumb|Bashkim Fino, Kryeministri i Qeverisë së Pajtimit Kombëtar|150px left|thumb|3 gishtat serbë të manifestuar nga rebelët anti-Berishë|250px right|thumb|Manifestim në qendër të Tiranës kundër luftës civile|250px left|thumb|Forcat vullnetare për vendosjen e rendit duke patrulluar rrugët e Tiranës|250px right|thumb|Forcat vullnetare|250px
prill 1997
djathtas|thumb|Trupat e Misionit "ALBA" në veprim|250px
Maj 1997
thumb|Postbllok i bandave në Sarandë|250px right|thumb|Qytetarë shqiptarë në përpjekje për t'u larguar nga vendi|250px
Departamenti i Policisë në Qytetin Gotham
Historia
GCPD u themelua në vitin 1820 si agjenci primare e zbatimit të ligjit të Qytetit Gotham.
Duke vepruar si aleatë dhe kundërshtar i Batman, superheronjës i vendosur në Gotham, GCPD ka qenë prej kohësh e zhytur në korrupsion, me zyrtarë të shumtë të rangut të lartë dhe të ulët të përfshirë në ryshfet dhe madje edhe vepra më serioze si trafikimi i drogës dhe vrasje.
Goditja më e fortë kundër korrupsionit të policisë erdhi kur një numër gjithnjë e më i madh i akuzave për komplot kundër komisionerit Gillian B. Loeb e detyruan atë të japë dorëheqjen nga posti i tij, i zëvendësuar nga Peter Grogan. Familja e krimit Falcone, e cila ka qenë e mbytur në nëntokën e Gotham për breza, përfundimisht u shpërbë kur një seri vrasjesh tronditën strukturën e organizatës mafioze. Pas vdekjes së Carmine Falcone, turma u përplas me krime të liga dhe hakmarrëse, të cilat, në kombinim me dhunën e bandës në rritje, gjymtuan rëndë krimin e organizuar në Qytetin Gotham. Njëkohësisht, prania e oficerëve të policisë korruptive lejoi James Gordon të bëhet komisioner i ri, një njeri i vendosur për të zhdukur krimin kudo që ekzistonte.
GCPD ka pasur një marrëdhënie të gjatë dashuri-urrejtje me vigjilentin e qytetit i njohur si Batman. Komisioneri Gordon shkoi me të sepse Batman e mori punën. Pasardhësi i tij, komisioneri Michael Akins urdhëroi arrestimin e Batman dhe kishte sinjalin Lakuriq të larguar nga çatia e Gotham Qendror. Korrupsioni dhe kalbjet brenda departamentit të policisë gjithashtu u rritën gjatë mandatit të Akins si Komisioner.
Një vit më vonë, James Gordon është rikthyer si Komisioner, së bashku me Harvey Bullock. Harvey u kthye në provë disiplinore pas ndihmës për të ekspozuar një unazë penale të drogës. Marrëdhëniet me Batman, duke përfshirë Sinjalin-Lakuriq, janë krijuar edhe një herë. Personazhe të tjera nga Gotham Qendror janë shfaqur në miniserie Tales of the Unexpected, duke përfshirë Crispus Allen si Spectre. Deri tani, Shoferi Detektiv është shfaqur në një rol të folur. Nuk dihet se çfarë ka ndodhur me Komisionerin Akins, por nënkuptohet se, pas zbulimeve të korrupsionit masiv brenda departamentit, ka pasur një pastrim drastik të shtëpisë brenda departamentit.
Kate Kane iu referua Akins-it si komisioner i policisë në serinë javore 52, e cila zbulon ngjarjet e vitit të humbur. Një çështje e mëvonshme, megjithatë, tregoi një pamje të shkurtër të partisë së mirëpritur të Komisionerit Gordon. Rrethanat e largimit të Akins dhe rivendosja e Gordonit ende nuk janë shpjeguar. Maggie Sawyer është ende komandant i departamentit MCU, dhe ka përfunduar marrëdhënien e saj me ish të dashurin Toby Raines.
Divizioni i Vrasjeve
Divizioni i Vrasjeve: divizion që merret me vrasje dhe me disa krime serioze të jo-metahuman në Gotham. Gordoni ishte pjesëtar i kësaj divizioni para se të bëhej komisioner. Ish-hetuesi privat Jason Bard tani punon për këtë divizion.
Njësia Kryesore e Krimeve
Njësia Kryesore e Krimeve: e udhëhequr nga kapitenja Maggie Sawyer e cila më parë shërbeu në Metropol në njëjtin pozitë me policinë e këtij qyteti. MCU merret me krimet më serioze, shpesh duke përfshirë superbatakçitë ose çështjet politike.
Skuadra për përgjigjje të shpejtë
Skuadra për përgjigjje të shpejtë: e udhëhequr nga togeri Gerard "Jerry" Hennelly. Kjo skuadër është njësi e SWAT të GCPD-së.
Zyra Federative e Hetimit
Personelët e Zyrës Federative të Hetimit shfaqen duke përdorur vetura të zeza me drita të kuqe.
582
Mbi vitin 582.
583
Mbi vitin 583.
Monroe County (West Virginia)
Monroe County është një nga  qarqet në shtetin federal West Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Koha vase
Koha vase, përiudhë në historinë e Suedisë që hap me marrjen e pushtetit nga Gustav Vasa në vitin 1521 dhe përfundoi me abdikimin e Kristinës 1654. Këtë term ndahet në dy pjesë, në një kohë më i vjetër dhe një më i ri, ku hyrja në fron e Gustav II Adolf në vitin 1611 ka përcaktoi një fund dhe njëkohësisht ka shënua fillimin e kohës e superfuqive suedeze.
584
Mbi vitin 584.
Makina për shtypjen e gazetës
parapamje|Makina per shtypje Nje makine me e avancuar për shtypjen e gazetës ka keta parametra:
Si pjesë kryesore e kësaj makine njihet “Gisipaku” të cilin e quajnë truri I makinës I cili përmban në vete një mori diodash dhe siguresash. Po ashtu kjo makinë bën shndërrimin e rrymës alternative në një kahore.
Kjo makine përmban shumë senzor, plc, si dhe ka tri  pjesë të cilat janë emërtuar si:   DE1,DE2 DHE DE3, po ashtu si çdo paisje  tjetër moderne edhe kjo posedon ekrane në të cilët mund të shihet funksionimi i makinës.
Rol të veçantë ka dhe kontrollimi i  ngjyrave  të cilat përdoren për gazeta ,libra  dhe panorama ngjyrat të cilat përdoren janë: Kuqe Pjesë e kësaj makine është dhe një paisje e ashtu quajtur “Polaris” e cila bën bartjen dhe shkruarjen e pllakave të cilat shërbejn për shtypjen e gazetes. parapamje|Makina Pershtypje
Polaris
Së pari duhet cekur se kjo paisje duhet të vendoset në dhomë të veçantë në të cilën nuk depërton drita e bardhë, preferohet të jetë dritë më e zbehte.
“Polaris” është paisje e cila është si lloj kabineti përbëhet nga tri pjesë të cilat janë të ngjitura me njëra tjetrën dhe të izoluara mirë sepse nuk bën të depërtoj asnjë rreze dritë ,kjo është e anasjellt sepse dhe drita që bije gjatë rrezatimit në pllaka është e dëmshme për retinën e syrit.
Detyrat të cilat duhet të kryhen në këtë paisje janë:
1.Marrja e pllakës
2.Kapja e pllakës me anë të këmbëzave
3.Bartja e pllakës në tavolinë
5.Lëshimi i pllakës
6.Senzor që sinjalizon kapjen e pllakës
7.Laseri
8.Bartja e pllakës pas rrezatimit
Vendosja e pllakave
Kjo është pjesa e parë e makines “Polaris” pjesa e poshtme është tërhequr për të vendosur pllakat. Pllakat vendosen në vende të veçanta të cilat i quajmë kaseta. Kjo pjesë përmban disa kaseta për pllaka ,mirëpo në këtë duhet pasurë kujdes gjatë renditjes së pllakave sepse në mes tyre duhet të vendoset letër e hollë për mbrojtjen e tyre. Pra kjo është gjëja e parë që duhet të kryhet para se të lëshohet në punë, pasi të mbyllet rafti me pllaka atëhere duhet të  jepen komandat  për lëshuarjen e makinës.
Pas vendosjes së pllakave lëshohet në punë makina dhe deri sa të lëshohet në punë ne mund të shkojmë tek kompjuteri për dhënjen e informacioneve të ardhura nga redaksija, dhe dhënjen e komandës për bartjen e tyre në makinë “Polaris”, pastaj vendosja e tyre në pllaka bëhet me anë të llaserit me rrezatim, llaseri është burim i energjisë.
Pas vendosjes në funksion të makinës, mund të kryhen veprimet tjera për bartjen dhe shkruarjen e pllakave.
Robotët lëshohen poshtë dhe janë si gishtrinjë të hapurë të cilë kanë disa senzorë që sinjalizojnë në momentin kur prekin letrën ata mbyllen dhe tërhiqen lartë me letër, pasi të arrijn lartë fillon të zhvendoset në anën e majtë në pjesën e dytë ku në pjesën e poshtme është vendi ku duhet të hudhet letra njihet si vendi për mbeturina.
Tërheqja dhe bartja e pllakave
Pas tërheqjes së letrës me anë të robotëve ose gishtrinjëve, kemi dhe kapset e pllakave të cilët në mënyrë të ngjajshme sikurse robotët lëshohen poshtë për marrjen e pllakave, lëvizjen si dhe zhvendosjen e tyre.
Rrezatimi i pllakave (Llaseri)
Në pjesën e tretë dhe të funditë të paisjes “Polarisë” bëhet rrezatimi ose shkruarja e pllakave me anë të llaserit me rreze ultra violete.
Mirëpo deri tek kjo arrihet pasi të kryhen këto veprime:
Bartja e pllakave për pastrim
Pas vendosjes së informacioneve në pllaka kemi dhe disa kapës të pllakave të cilët janë të vendosur në pjesën e fundit të kabinetit të cilët shërbejn për kapjen e pllakave dhe zhvendosjen e saj në pjesën për pastrim.
Pastrimi bëhet me anë të paisjes e cila është e lidhur me  makinën “Polaris” të cilën e quajmë “Ultra LP 82”.
Ultra LP82
Paisja “Ultra LP82” bën pastrimin e pllakës pjesët në të cilat nuk ka djegie nga llaseri i cili pastron me uji kimik. Mirëpo pastrimi i pllakës fillon në momentin kur sinjalizon senzori se ka arritur pllaka dhe është vendosur në pjesën dalëse. E tërë kjo punë bartja, shkruraja , pastrimi si dhe përgatitja e pllakës për vendosjen e imazheve në gazetë bëhet më pak se 50 sekonda.
Kjo makinë ka një nivel të lartë të automatizimit që siguron të gjitha kontrollet e domosdoshme të tilla si: kontrollin e temperaturës, nivelet për rimbushje, nivelet e lëngshme etj të cilat monitorohet vazhdimisht. Po ashtu kjo makinë ka edhe disa kontenierë të cilët janë të lidhur me Ultra LP82 dhe sistemi i kontrollit mikroprocesorit siguron që vetëm sasi kimike është hedhur në procesor.
Kontenierët janë 20 deri 120 litra, në bazë të përdorimit të pllakave dhe nevojave të përdorimit kimik.
Kur plotsohen të gjitha kushtet për fillimin e punës së kësaj makine mbyllet procesimi i zhvillimit të pllakave. Momentin që mbyllet atëhere pompa fillon ta merr ujin nga këta konteinerë dhe kjo makinë aktivizohet për punë.
Uji furnizohet nëpërmjet lidhjes kryesore dhe përdoret për larje të pllakave. Frekuenca e ciklit të pastrimit përcaktohet se sa pllaka kemi, i cili në vetvete është monitoruar vazhdimisht nga ana e sistemit të kontrollit mikroprocesorit.
Forès
Forès është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Conca de Barberà, të provincës Tarragona, në Katalonia.
Albi Nako
Albi Nako koreograf dhe balerin shqiptar i lindur në Tiranë në 24 dhjetor në vitin 1976.
Biografia
Që në moshe të re është aktivizuar në spektakle të ndryshme si "Taxi e Rezervuar", "Porta e Fatit", "Maratona e Këngës Popullore", "Kombinat Show", "Star Akademi", "Kënga Magjike" e "Diela Shqiptare" dhe plot aktivitete në mbare vendin, në televizione të ndryshme dhe në TV Klan ku vazhdon edhe sot. Autor i klipit "Dashurisë" një tango argjentinase e kërcyer me balerinën Klaudia Pepa.
Serveri edukativ
SORTVERI EDUKATIV
Murilo Benicio
Talenti i tij për aktor spikat qysh nga fëmijëria. Murilo shpesh thotë: Çarli Çaplin ishte frymezim për mua. Dhe ja sot u bëra aktor njëmend'. Murilo Benicio ka qenë protagonisti kryesor në shumë filma.
Serveri edukativ
sortveri edukativ i perfaqeson programet qe i mundesojn shfrytezuesit te ket qasje sa me te shpejt deri tek informatat e kerkuara. Aktivizimi i keti sortveri behet nga ikona :"ENKARTA NE DEKSTOP" Ne enkarte kerkojme te dhenat qe na nevoiten duke i shenuar fjalet kyqe ne fushen fine (fajn) hulumtimin e enciklopedis per çdo gje qe ju nevoitet p.sh histori te ndryshme ju lutemi kerkoni ne adresen:
Murilo Benicio
Famën më të madhe e ka arritur në telenovelën më të shikuar dhe më të vleresuar kudo ne bote: O Clone, ku pasur tre role njëkohësisht. Ka luajtur në personazhin e Lukas dhe Xhogo Ferasit, vëllezër binjak dhe rolin e Leos, klonit të Lukasit, një 18 vjeçar.
Zejd ibn Arkam
Ishte shok i profetit Muhamed,
Serveri edukativ
WWW.SQ.WIKIPEDIA.ORG çDO GJE QE DO TE KERKONI DO TA GJENI
PUNOI:ANESA RAMADANI
KL:V-2
SHKOLLA FILLORE:"CVETAN DIMOV" SHKUP
Usame ibn Zejd
Ishte shok i profetit Muhamed.
Diell nën kreshta vëll. 2
Diell nën kreshta vëll 2, roman, Autori: Filip Ndocaj. Viti i botimit: 1971. Faqet e librit 580.
Dritë në mjegull
Dritë në mjegull Autori: Musa Muho. Viti i botimit: 1973. Faqet e librit 160.
585
Mbi vitin 585.
Zejd ibn Harithe
Ishte shok i profetit Muhamed.
586
Mbi vitin 586.
Edna Ferber
Edna Ferber (15 gusht 1885 – 16 prill 1968) ishte shkrimtare amerikane e specializuar për shkruarjen e romaneve, novelaave dhei dramave. Romanet më të njohura të saj janë So Big (1924), me të cilin e fitoi Çmimin Pulitzer; Show Boat (1926), i cili shërbeu si bazë për mjuziklin e famshum dhe Giant (1952), i cili shërbeu si bazë për filmin holivudian.
Veprat
Mjuzikli që shërbeu si bazë romani i Edne Ferber:
587
Mbi vitin 587.
Zejd ibn Thabit
Zejd ibn Thabit ishte shok i profetit Muhamed.
Atentatori i perandorit
Atentatori i perandorit koha dhe jeta e Vasil Laçit. Autori: Nasho Jorgaqi. Shtëpia Botuese "8 Nëntori" Tiranë, 1980. Faqet e librit 245.
Jackson County (West Virginia)
Jackson County është një nga  qarqet në shtetin federal West Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Shkretëtira Arabe
parapamje|300px|Harta e Shkretëtirës Arabe Shkretëtira Arabe (Arabisht: ٱلصَّحْرَاء ٱلْعَرَبِيَّة es-Sahra el-Arabije) është një shkretëtirë e madhe në Azinë Perëndimore. Ai shtrihet nga Jemeni në Gjirin Persik dhe Omani në Jordani dhe Irak. Ai zë pjesën më të madhe të Gadishullit Arabik, me një sipërfaqe prej 2,330,000 kilometra katrorë. Është shkretëtira e pestë më e madhe në botë dhe më e madhja në Azi. Në qendër të tij është Rub' al Khali, një nga trupat më të mëdhenj të vazhdueshëm të rërës në botë.
Gazela, oriksi, macet e rërës dhe hardhucat me bisht gjemba janë vetëm disa nga speciet e përshtatura në shkretëtirë që mbijetojnë në këtë mjedis ekstrem, i cili përmban gjithçka, nga dunat e kuqe deri te rëra e gjallë vdekjeprurëse. Klima është kryesisht e thatë (pjesa më e madhe merr rreth 100 mm shi në vit, por disa vende shumë të rralla marrin deri në 50 mm), dhe temperaturat luhaten midis nxehtësisë shumë të lartë dhe ngrirjes sezonale të natës. Është pjesë e biomes së shkretëtirave dhe shkurreve xerike dhe shtrihet në sferat biogjeografike të Palearktikës (pjesa veriore) dhe Afrotropike (pjesa jugore).
Ekorajoni i Shkretëtirës Arabe ka pak bioshumëllojshmëri, megjithëse këtu rriten disa bimë endemike. Shumë lloje, si hiena me shirita, çakalli dhe baldosa e mjaltit kanë ngordhur si rezultat i gjuetisë, shkatërrimit të habitatit, mbikullotja nga bagëtitë, ngarjes jashtë rrugës dhe cenimit të njerëzve në habitatin e tyre. Specie të tjera, si gazela arabe e rërës, janë rifutur me sukses dhe janë të mbrojtura në një numër rezervash.
Klima
Shkretëtira Arabe ka një klimë shkretëtire të nxehtë subtropikale, të ngjashme me klimën e Shkretëtirës së Saharasë (shkretëtira më e madhe e nxehtë në botë). Shkretëtira Arabe është në fakt një shtrirje e shkretëtirës së Saharasë mbi gadishullin Arabik.
Nëntori 6/1981
nëntori 6/1981 numri VI viti XXVIII qershor 1981
Shkretëtira Arabe
Klima
Klima është kryesisht e thatë. Shumica e zonave kanë rreth 100 mm (3.9 in) shi në vit. Ndryshe nga shkretëtira e Saharasë - më shumë se gjysma e së cilës është hiperaride (me reshje më pak se 50 mm (2.0 in) në vit) - Shkretëtira Arabe ka vetëm disa zona hiperaride. Këto zona të rralla më të thata mund të kenë vetëm 30 deri në 40 mm (1.6 in) shi në vit.
Nëntori 6/1981
Përmbajtja
Jakup Mato "Tipare të reja në lëvrimin e një lloji letrar' f 50
Shih edhe
nëntori (revistë)
Shkretëtira Arabe
Klima
Dukshmëria në nivelin e tokës është relativisht e ulët, pavarësisht nga shkëlqimi i diellit dhe hënës, për shkak të pluhurit dhe lagështisë.
Temperaturat mbeten të larta gjatë gjithë vitit. Në verë, në zonat e ulëta, temperaturat mesatare të larta janë përgjithësisht mbi 40 °C. Në zonat jashtëzakonisht të ulëta, veçanërisht përgjatë Gjirit Persik (afër nivelit të detit), temperaturat e verës mund të arrijnë 48 °C. Temperaturat mesatare të ulëta në verë janë zakonisht mbi 20 °C dhe në jug ndonjëherë mund të kalojnë 30 °C. Temperaturat e larta rekord mbi 50 °C janë arritur në shumë zona të shkretëtirës, ​​pjesërisht për shkak se lartësia e përgjithshme e saj është relativisht e ulët.
Flora
Ekorajoni i Shkretëtirës Arabe ka rreth 900 lloje bimësh.
Rub'al-Khali ka një shumëllojshmëri floristik shumë të kufizuar. Ekzistojnë vetëm 37 lloje bimore, 20 të regjistruara në trupin kryesor të rërës dhe 17 rreth skajeve të jashtme. Nga këto 37 lloje, një ose dy janë endemike. Bimësia është shumë e përhapur, por e shpërndarë në mënyrë të barabartë, me disa ndërprerje të dunave afër sterile. Disa bimë tipike janë Calligonum crinitum në shpatet e dunave, Cornulaca arabica (saltbush), Salsola stocksii (saltbush), dhe Cyperus conglomeratus. Specie të tjera të përhapura janë Dipterygium glaucum, Limeum arabicum, dhe Zygophyllum mandavillei. Shumë pak pemë gjenden përveç në skajin e jashtëm (zakonisht Acacia ehrenbergiana dhe Prosopis cineraria). Lloje të tjera janë një Calligonum comosum shumëvjeçare drunore dhe barishte njëvjeçare si Danthonia forskallii.
Fauna
Shkretëtira Arabe ka 102 lloje vendase të gjitarëve. Gjitarët vendas përfshijnë oriksin arab (Oryx leucoryx), gazelën e rërës (Gazella marica), gazelën e malit (G. gazella), cjapin nubian (Capra nubiana), ujkun arab (Canis lupus arabs), hienën me shirita (Hyaena hyaena), karakalin (Caracal caracal), macja e rërës (Felis margarita), dhelpra e kuqe (Vulpes vulpes), dhe lepuri i murmë (Lepus capensis).
Gepardi aziatik dhe luani aziatik jetonin në shkretëtirën arabe.
Zejneb bint Ali
Ishte sahabe e kohës së profetit.
Shkretëtira Arabe
Fauna
Ekorajoni është shtëpia e 310 llojeve të shpendëve.
Forallac
Forallac është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Baix Empordà, të provincës Girona, në Katalonia. Forallac ka 1785 banorë (2011), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 49.97 km2.
Rwindi
Rwindi është një qytet i vogël në provincën e Kivës Veriore, Republika Demokratike e Kongos. Qyteti ka një aeroport prej 1,040 metrash, Aeroporti Rwindi.
Natyra
thumb|Një [[luani Kongolez|luaneshë Kongoleze në Parkun Kombëtar të Virungës afër Ruindit]] Meqënëse ky qytet është afër Parkut Kombëtar të Virungës, luanët janë përhapur atje gjatë luftës së parë dhe së dytë civile dhe mbase janë zhdukur në ditët e sotme.
588
Mbi vitin 588.
Stalaktitet dhe stalagmitet
thumb|250px|stalaktitet dhe stalagmitet
Stalaktitet quhen hejet e gurta që varen nga tavani i guvave nëntokësore. Shpesh ato bashkohen me stalagmitet, të cilat ngrihen nga toka dhe formojnë ca shtylla shumë të bukura prej guri. Stalaktitet dhe stalagmitet mund të jenë edhe prej akulli.
Stalaktitet dhe stalagmitet janë gurë gëlqeror të formuar ngadalë për shkak të veprimit te ujit. Gjatë zhvendosjes së tij në tokë, uji tretë gurin gëlqeror dhe futet nëpër të çarat e kubeve. Kur ndeshet me ajrin dhe gazin karbonik që përmban ai, formohen kripëra që fundërrojnë dhe ngurtësohen duke pikur nga kubet e guvës. Nën një stalaktit uji që pikon fillon të krijojë një stalagmit. Më vonë duke u rritur, ato bashkohen (për këtë duhen shekuj) dhe formojnë një kolonë prej guri gëlqeror.
Kultura e Kroacisë
Kultura e Kroacisë i ka rrënjët në një histori të gjatë: kroatët kanë banuar zonën për katërmbëdhjetë shekuj, por ka mbetje të rëndësishme të periudhave më të hershme të ruajtura ende në vend.
Për shkak të pozicionit të saj gjeografik, Kroacia paraqet një përzierje të katër sferave të ndryshme kulturore. Ajo ka qenë një udhëkryq i ndikimeve të kulturës perëndimore dhe lindore—që nga ndarja e Perandorisë Romake Perëndimore dhe Perandorisë Binzantine—gjithashtu nga Mitteleuropa (Evropa e Mesme) dhe Kultura Mesdhetare.
Trashëgimia e lashtë
Monumente të lashta nga koha e Paleolitit përbëhen nga objekte të thjeshta nga guri dhe kocka. Disa nga karakteristikat më të hershme historike të mbetura përfshijnë kockat 100,000 vjet të vjetra të njeriu Neandertal në afërsi të Krapina, Zagorja Kroate.
Gjetjet më interesante të kohës së bakrit janë nga kultura Vučedol. Prej kësaj kulture, lindi kultura Vinkovci e Kohës së Bronzit (emërtuar sipas qytetit Vinkovci) i cili është i njohur për fibulat e bronzit të cilat kishin zëvendësuar objektet si gjilpëra apo kopsat.
Kultura e kulturës së bronzit e Ilirëve, grup etnik me kulturë dhe formë arti të veçantë filloi të organizojë veten në shekullin e VII para Krishtit. Skulptura të shumta monumentale që ruhen, si dhe muret e kalasë, Nezakcij në afërsi të qytetit Pula, një nga qytetet e shumta Istrias nga koha e hekurit.
Grekët nga Syracuse në Sicili në vitin 390 para krishtit erdhën në ishujt e Vis (Issa), Hvar (Pharos), dhe Korčula (Corcyra Nigra), dhe kanë themeluar qytet-shtetet në të cilat ata kanë jetuar mjaft të izoluar. Ndërsa kolonitë greke ishin duke lulëzuar në ishull, në kontinent Ilirët ishin duke organizuar qendrat e tyre. Arti i tyre ishte shumë i ndikuar nga arti grek, dhe ata madje i kanë kopjuar disa. Ilirët pushtuan edhe kolonitë greke në ishujt Dalmatian. E famshme ishte mbretëresha Teuta e Issa (sot ishulli Vis), e cila zhvilloi luftëra me Romakët. Por më në fund, Roma nënshtroi Ilirët në shekullin e I-rë, cesar dhe pas asaj që historia e këtyre pjesëve është një histori e Krahinave Ilire të Romës dhe Bizantit.
Romakët organizuan tërë territorin bregdetar duke shndërruar kështu kalatë në qytete urbane. Ka pasur të paktën tridhjetë qytete në Istria, Liburnia dhe Dalmatia me qytetari Romake (civitas). Rrjetet e mirë-ruajtura të rrugëve Romake (decumanus/cardo) janë ato në Epetion (Poreč) dhe Jader (Zadar). Monumentet më së miri të ruajtura Romake janë në Pola (Pula), duke përfshirë edhe një Amfiteatër (një arenë) nga shek. 2-të.
Në shekullin e 3-të PK, qyteti i Salonës ishte më i madhi (me 40,000 banorë) dhe qyteti më i rëndësishëm i Dalmatia-s. Pranë qytetit, perandori Dioklecian, i lindur në Salona, e ndërtoi Pallatin Dioklecian (rreth vitit 300 pas krishtit), e cila është më e madhja dhe më e rëndësishmja përmendore e arkitekturës antike të vonë në Botë. Në shek. e 4-t, Salona u bë qendër e Krishterimit për të gjithë Ballkanasit perëndimor. Ajo udhëheqte bazilika të shumta dhe nekropole, dhe madje edhe dy shenjtorë: Domnius (Duje) dhe Anastasius (Staš).
Një nga pak të ruajturat bazilika në Evropën perëndimore (përveç atyre në Ravenna) nga koha e hershme e Bizantit është Euphrasian Bazilika në Poreč nga shekulli i 6-të. djathtas|parapamje|200x200px|Kisha Para-Romantike e Shën Donatus në [[Zara|Zadar, nga shekulli i 9-të.]] Fillimi i mesjetës solli Migrim të madh të Sllavëve dhe kjo periudhë ka qenë ndoshta një Jetë e errët në kuptimin kulturor deri në formimin e suksesshëm të shteteve Sllave të cilat bashkëjetuan me qytetet Italiane që kishin mbetur në bregdet, secili prej tyre ishin të modeluar si Venecia.
Artet pamore
Në shekullin e VII, kroatët, së bashku me sllavët dhe avarët e tjerë, erdhën nga Evropa Veriore në rajonet ku ata jetojnë sot. Kroatët ishin të hapur ndaj Artit dhe Kulturës Romake, dhe mbi të gjitha të haur ndaj Krishterimit.
Skulptura
Rrethimi i altarit dhe dritaret e kishave të hershme mesjetare ishin shumë të zbukuruara me një tel të cekët transparent - si stoli që quhet gërshetimi kroat sepse telat janë ndërprerë dhe rindërprerë vetë. Ndonjëherë shfaqen gravura në shkrimin e hershëm Kroat--Glagolitic. Së shpejti, shkrimet Glagolitic janë zëvendësuar me ato latine mbi kufijtë e altarit dhe arkitrat e kishave të vjetra kroate. djathtas|parapamje|260x260px|Burimi i Jetës, [[Ivan Meštrović, 1905]] Në skulpturën Romantike kroate, kemi një transformim nga lehtësimi i gërshetimit dekorativ (gërshetimi kroat) në lehtësimin figurativ. Shembujt më të mirë të skulpturës romantike janë: dyert prejt druri të Katedrales së Shën Donatus të bëra nga Andrija Buvina (c. 1220) dhe porta prej guri i Katedrales së Trogir nga mjeshtri Radovan (c. 1240). Zadar ishte një qytet i pavarur Veneciane. Shembujt më të bukur të humanizmit Gotik në Zadar janë dallimet ne metalin e shkëlqyeshëm si në Arc e Shën Simoni nga mjeshtërit nga Milan i në 1380.
Skulptorët më të shquar modern përfshijnë Ivan Meštrović, Antun Augustinčić, Frano Krišnić dhe të tjerë.
Piktura
Piktura gotike është më pak e ruajtur mirë, dhe punimet më të mira janë në Istria të tilla si cikli-afresk i Vincentit nga Kastav në Kishën e Marisë së Shenjtë në Škriljinah pranë Beram, nga 1474. Që nga ajo kohë janë dy të mirët dhe më të dekoruarit libra liturgjik të sqaruar të bërë nga murgjit nga Split, Hvals' Zbornik (sot në Zagreb) dhe Missal of the Bosnian Duka Hrvoje Vukčić Hrvatinić (tani në Stamboll).
Në vendet Austriake në fillim të shekullit të 19-të lëvizja Romantike në Kroaci ishte e ndjeshme, e butë dhe delikate. Vlaho Bukovac solli frymën e impresinizmit nga Parisi, dhe ai ka ndikuar fuqimisht artistët e rinj (duke përfshirë edhe autorët e "Sallës së Artë"). Në ekspozitën e Mijëvjeçarit në Budapest ata ishin në gjendje për të lënë mënjanë të gjitha mundësitë tjera artistike në Austro-Hungari.
Muzika dhe Arsimi
majtas|parapamje|267x267px|Faqe nga një dorëshkrim Glagolithic që daton në shekullin e 11/12 nga perëndimi i Kroacisë
Muzika
Muzika në Kroaci ka dy ndikime të mëdha: e Evropës Qendrore, të pranishëm në pjesët qendrore dhe veriore të vendit, duke përfshirë Sllavoninë dhe Mesdheun, veçanërisht të pranishme në rajonet bregdetare të Dalmatia dhe Istria.
Në Kroaci, të dyja muzikat- pop dhe rock janë të njohura, dhe shpesh përfshijnë elemente folklorike Dalmatiane ose Slavoniane. Që nga mesi i shekullit të 20-të, schlagers dhe chanson - muzikë e frymëzuar kanë formuar thelbin e muzikës kroate popullore.
Arsimi
Njerëzit në Kroaci gëzojnë arsimim falas të sponsorizuar nga qeveria në shkollat fillore dhe shkollat e mesme dhe arsim pjesërisht falas universitar. Ka mbi 800 shkolla fillore dhe rreth 400 shkolla të mesme në vend.
Kisha Katolike Romake ishte e dobishme në themelimin e shumë institucioneve arsimore në Kroaci. Kisha Katolike në Kroaci vazhdon të mbajë seminare të shumta dhe fakultetet teologjike në vend, si dhe Kolegji Kroat Peshkopal i Shën Jerome për nxënësit kroat në Romë.
Vendet
UNESCO ka shënuar shtatë vende në Kroaci si Vende të trashëgimisë botërore:
Arkitektura
Shembujt më të vjetër të ruajtur të arkitekturës në Kroaci janë të kishave të shekullit të 9-të, me më të mëdhajat dhe më përfaqësueset në mesin e tyre duke qenë Donatus e Zadar. Disa nga kishat e para  të ndërtuara nga Kroatët ishin faltoret mbretërore, dhe ndikimet e artit Romak ishin më të fortat në Dalmatia ku urbanizimi është më i dendur dhe ka pasur numrin më të madh të monumenteve. Përgjatë bregdetit, arkitektura është Mesdhetare, me ndikim të fuqishëm i arkitekturës rilindëse në zonat kryesore urbane më së miri të mishëruara në veprat e Venedikasit Giorgio da Sebenico dhe Niccolò di Giovanni Fiorentino. Arkitektura në Kroaci pasqyron ndikimet e kombeve kufitare. Ndikimi Austriak dhe hungarez është i dukshëm në hapësirat publike dhe në ndërtesat në veri dhe në zonat qendrore. Sheshe të mëdha të quajtura me emrin e heronjve kulturor, parqe të pastra, dhe zona vetëm për këmbësorë, janë tiparet e këtyre qyteteve të rregullta, sidomos ku në shkallë të madhe ka ndodhur planifikimi urban Barok, për shembull në Varaždin dhe Karlovac. Ndikime pasuese nga Arti i ri u pasqyrua në arkitekturën moderne.