cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stambolli
Periudha Latine (1204-1261) dhe shërimi bizantine
Në vitin 1203, nën Kryqëzatën e Katërt, ishte rrethimi i parë i Kostandinopojës nga kryqtarët në mënyrë për të rivendosur Isaak II në fron. Në 13 prill 1204, sulmuan edhe plaçkitën qytetin. Perandori i ri u zgjodh Baldvini i Flanders. Periudha e instalimit kalimtar të Perandorisë Latine (1204-1261) karakterizohet si më shkatërruese në historinë e Kostandinopojës veçanërisht plaçkitja e qytetit si paprecedent. Informacione indikative në tempuj, shkatërrimi dhe grabitjet në pallate, monumente marrëm nga William de Villehardouin (1160-1213 per) nga historiani dhe dëshmitar okular Nikita Choniati. Mjaft vende të kultit u dhanë për doktrinën romake, për klerin frankë dhe venedikt, dhe, në përgjithësi, u përpoq për të krijuar doktrinën latine para metropolitë Ortodoksë. Priftërinjtë Latinë nga Franca, Flandera dhe Italia, morën përsipër operimin e kishave të qytetit. Në të njëjtën kohë, u zgjerua katërta veneciane, dhe mori karakter të veçantë kolonie jashtë shtetit, ndërkohë që ndodhi edhe eksodi masiv i elementit grek. Shpopullimi i përgjithshëm nuk u ekulibruar nga emigracioni latine, i cili filloi në vitin 1204. Në 1261, Kostandinopoja u rimor nga Michael VIII Palaeologu (1259-1282) dhe në dekadatë pasuese u tentua një program i ri rindërtim, duke sinjalizuar një ndryshim në konfigurimin e peisazhit urban. U Promovuan masa specifike për kthimin e popullatës së periferisë dhe përgjithësisht përkrahinimi, veprime këto për të rivendosur imazhin e qytetitë. U Promovuan akoma edhe vepra mbrojtëse, të cilat konsiderohen si të nevojshme, duke pasur parasysh situatën shumë të keqe në të cilën gjëndën muret e qytetit, si pasojë të mungesës së kujdesit në vitet e mëparshme. parapamje|left|Rënja e Kostandinopojës nga latinët Në dinastin e Paleologove, qendra politike e Kostandinopojës u zhvendos në Blachernai. Gjatë shekujve në vijim, Perandoria Bizantine ishte tkurrur tashmë në një pozitë të pasigurt, duke marr kërcënime të shumta nga Perëndimi dhe nga Azia e Vogël, me daljen graduale të osmanëve si fuqi dominuese në rajon. Pavarësisht ndërtesave në fund të shekullit të 13-të dhe në fillim të 14-të, Kostandinopoja mbeti dekadente, plot gërmadha dhe zona të mëdha të shkatërruar. Udhëtari në periudhën 1432-1433, Bertrand de la Brokier përshkruan se hapësirat boshe të qytetit, të cilatë, shtrihen në një zonë të madhe krahisimisht me ato që kishin ndërtuar.
Perandoria Osmane
400px|parapamje|Jean Chartier, Rrethimi i Konstandinopojës, shekulli 15., Bibliothèque nationale de France. Manuscript Français 2691 folio CCXLVIv Në prill 1453 nisi rrethimi i Kostandinopojës nga osmanët të udhëhequr nga sulltani Mehmedi II. Kjo si pasoi e një përpjekje të dështuar për të marrë qytetin në 1422 nga sulltani Murati II. Pavarësisht dallimeve të rëndësishme të vërejtura në burimet mesjetare, ushtria osmane duket shumë superiore numerikisht. Sulmi përfundimtar, në të cilinë u vra perandori i fundit bizantin Kostandini XI Paleologu filloj më 29 maj dhe, pavarësisht rezistencës së mbrojtësve, osmanët hynë në qytet dhe e pushtuan. Kjo u parapri nga një rrethimë total prej 54 ditëve. Pas tre ditëve plaçkitjes të qytetitë, Sulltani, kufizoji shkatërrimin e mëtejshëm të kryeqytetit të ardhshëm të tijë. Historiani Michael Duka thotë se Mehmedi rezervoji për vete ndërtesat dhe muret e qytetit, duke lënë mallrat e mbetura, robërit dhe plaçkën në dispozicion të ushtrisë (Shih Michael Duka Historia Byzantina faq.281). Sullatni urdhëroi që të pushojë plackitja dhe, krehu hyrjen ceremoniale dhe madhërishëme në qytet. Mehmed II u përpoq për të forcuar popullsinë e qytetit. Domosdoshmërisht lëvizi banorë nga zonat të tjera që ai i kishte pushtuar, si Peloponezi, Selaniku dhe nga ishujt grekë. Para largimit të tij nga Kostandinopoja, lëshoji firman për të lëvizur familjet myslimane, kristiane dhe çifute, nga rajoni i Rumelit-ë dhe Anadollias. Nga Michael Duka lexojm: ''Urdhëroji për të lëvizur pesë mijë familje deri në shtator 1453. Shko Historia Byzantina, CSHB, Vol. 20, Bonn, faq. 313''. Emigrimi i detyruar shërbente një shumëllojshmëri të gjerë të nevojave sociale, politike dhe ekonomike, të tilla si restaurimin i prosperitetit i një qyti parë dekadente, për të krijuar pasuri dhe për të parandaluar kryengritjet nga komunitetet e izoluara. Sipas regjistrimit të vitit 1477, në Stamboll të numëruara në atë kohë ishinë 16.324 familje duke mos përfshirë ushtarë, studentët dhe skllevë.
Dubrava
Dubravë është një vendbanim në komunën e Burimit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Drejanë.
Stambolli
Perandoria Osmane
Në fillim të shekullit të 19-të që daton një tjetër zhvillim të rëndësishëm në historinë e Stambollitë, ndërthurur me epokën e Tanzimatit, dmth Riorganizimi i Perandorisë Osmane, e cila u shoqërua me trazira të rënda, të tilla si masakra e jeniçerëve në hipodromin në 1826. Ndërsa rasti i Revolucioni grek i 1821 për herë të parë autoritetet osmane urdhërojnë ekzekutimin e menjëhershëm të personave të cilët luajtën një rol të fortë, të tillë si Patriarku ekumenik dhe Interpretuesi i madhë, ose me përndjekje kundër komuniteti grek të qytetit. Shekulli i 19 është i karakterizuar përgjithësisht si periudhë gjatë së cilës mundohetë transformimi i qytetitë në një kapital të stilit perëndimor. Më 1870 shtrihet në Stamboll hekurudha Europian, ndërsa të tjera infrastruktura publike përfundojë deri në fund të shekullit të 19-të. Ndërsa, deri në fillim të shekullit të 20-të, të tilla si tuneli nëntokësor në mes Galata-s dhe Beyond-es, stacioni i energjisë elektrike dhe rrjeti telefonik. Rreth të njëjtës periudhë, dhe derisa shpërtheu Lufta e Parë Botërore, popullsia myslimane e qytetit është rritur ndjeshëm nga 385.000 në vitin 1885 në 560,000 në vitin 1914.
Historia moderne
Më 1908 qyteti u pushtua nga ushtria e lëvizjes xhonturqit dhe Sulltan Abdul Hamid II ' shfronësohet. Revolucioni i Turqve të Rinj ka përshpejtuar procesin e përshtatjes së qytetit të standardeve perëndimore, e cila kishte filluar në vitin 1839 nga Sulltani Abdylmexhit I, reforma të quajtur Tanzimatit. Gjatë lufterave ne Ballkan (1912-1913), u pengua kapja nga ushtria bullgare, e cila u ndalua në periferi të qytetit. Në kohën e Luftës së Parë Botërore ishte në foreclosure dhe në fund të luftës u vu nën pushtimin britanike, franceze dhe italiane deri në 1923. Me ngrritjen e Ataturku, sulltani Otoman i fundit, Mehmed VI, la qytetin në vitin 1922. Në të njëjtën kohë, Kostandinopoja humbi hegjemoninë e saj për më shumë se një mijëvjeçar, si kryeqytet e Republikës së Turqisë e porsakrijuar u shpall Ankara. Deri në fillimin të viteve 1920, popullsia e Kostandinopojës kishte rënë në mënyrë drastike, duke arritur nivelin më të ulët në njëqind vitetë e fundit. Mbeti e padëmtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore nga qëndrimi neutralë i Turqi-së. Si pasojë, popullsia ka bërë rritje shumë të madhe, për shkak të lëvizjes së madhe të popullsisë rurale në qytet për të gjetur punë. Nga ana tjetër, komuniteti grek i qytetit u tkurr gërryer në mënyrë dramatike nga përndjekjet e njëpasnjëshme, më i shquari prej tyre shtator 1955. Stambolli u transformua me ndërtimin e urës e Bosfor-it (1973), e cila bashkoji lagjet europiane dhe aziatike nëpërmjet një rrjeti të autostradës së re, duke lejuar lëvizjet e mëdha të emigrantëve nga Anadollia. Shpërthimi i popullsisë që ka ndodhur gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të, u shoqërua me problemet e mbipopullimit dhe ndotjes. .
Struktura urbane
Stambolli është qyteti më i madh në Turqi me rreth 14,000,000 banorë të vendosur pikërisht në veri 41 paralele dhe është i ndarë në tri fusha kryesore. I parë është në thelb të qyteti i vjetër - i njohur si Stambolli [Stambolli] - i shtrirë në gadishullin historik trekëndësh të Bizantit dhe përfshin zonat Eminonu dhe Fatih. E vendosur në jug të Golden Bay në anën ashtuquajturit Evropiane, dhe është pjesa më e populluar e qytetitë. Gadishulli është i rrethuar nga Deti Marmara në jug, dhe Ngushticën e Bosforit në lindje. Ndërtuar mbi terrenin kodrinor, i ndarë në rrethe të shumta. Të shtatë kodrat që dhanë emrinë Eptálofos jan të ndara nga lugina të vogla, ndërsa në maja qëndrojnë xhamitë e mëdha.
Zona e dytë kryesore e Stambollit është e vendosur në veri / lindje të Bririt të Artë, edhe në pjesën evropiane të qytetit, dhe përfshin rrethet historike Beyoglu dhe Besiktas. Dallohet nga ndërtesat e saj moderne dhe në veçanti zona e Beyoglu karakterizohet si Stambolli modernë. Dy zonatë, jan të ndara nga Briri i Artë, dhe bashkohen nga dy ura: Ura e Gallatas dhe Ura Ataturku. Gallata ishte një qendër e rëndësishme tregtare të kryeqytetit, në shtëpi për tregtarë dhe bankierë.
Dubrava
Në defterin kadastral të Shkodrës, të vitit 1485 është i regjistruar me emrin Dobrina, i varur nga Peja, has i sanxhakbeut me 10 shtëpi, e 3 beqarë dhe në bazë të pozitës, mendojmë se ky emërtim ka të bëj me Dubravën. Ndërmjet dy lufrave pushteti serb e malazez solli këtu 122 familje kolonësh, dhe kështu Dubrava u bë njëra ndër kolonitë më të mëdha sllave në këtë komunë, pas asaj të Dobrushës. Shqiptarët një kohë i punonin për gjysëm tokat e kolonëve, e pas vitit 1947 filluan edhe ti blejnë pronat e tyre. Familjet e para, më 1947 këtu u vendosen Avdijajt nga Syneja dhe Jahaj nga Istogu, pastaj erdhen familje të tyjera : Maliqi nga Drenica, Memiqi nga Kërnina e pas vitit 1974 me të madhe këtu u vendosen shumë familje shqiptare nga Uca e Rakoshi. Në atë kohë erdhen edhe familje boshnjake e ashkali që i blenin tokat e kolonëve.
Stambolli
Struktura urbane
Zonë e tretë kryesore llogariten periferitë në anën aziatike të Bosforit, duke përfshirë edhe zonat Skutari (Chrysopolis lashtë, në turqisht Uskudari) dhe Kalqedonisë (në turqisht "Kadikoy"). Shkodra shquhet për xhamitë e saj të shumta. Në kufijtë të gjerë të komunës së Stambollit gjithashtu mbulon Prigiponisia (në turqishtë Adalar), një grup prej nëntë ishuj të vegjël në detin e Marmarasë dhe përafërsisht 18 deri 25 km në juglindje të qendrës së qytetit.
Dubrava
Shënime statistikore: Në vitin 1942 kishte 471 banorë ( 220 mashkuj e 251 femra), në vitin 1948 kishte 99 shtëpi me 439 banorë, në vitin 1981 kishte 175 shtëpi me 1374 banorë ( 742 shqiptarë, 54 serbë, 87 malazez, 222 myslimanë, 269 të tjerë, kryesisht romë). Sipas regjistrimit serb të vitit 1991, të cilin e bojkotuan shqiptarët, Dubrava kishte 82 banorë serbë, 64 malazez, 81 myslimanë, 71 jugosllavë, 169 romë, 117 egjyptianë).
Stambolli
Edukimi
Në Stamboll bazohen disa prej institucioneve kryesore të arsimit të lartë dhe të mesëm në Turqi, publike dhe private. Universiteti i Stambollit, i themeluar në 1453, është institucioni më i vjetër arsimor në Turqi dhe një nga më të vjetër në botë dhe ishte gjithashtu qendëra e vetme e arsimit të lartë në themelimin e Republikës së Turqisë. I famshëm është edhe Universiteti Teknik i Stambollit,i orientuar në shkenca politeknik. Universitete të tjera të shquara publike jan Universiteti i Bosforit, Shkolla e Arteve të Bukura Mimar Sinan, Universiteti Teknik Yildiz dhe Univesiteti i Marmara. Universitetet private më të shquara jan: Koç, Sabanxhi dhe Bilgi. Shumica e shkollave të mesme dhe universiteteve private, mësimi bëhet në gjuhën anglishte, Gjuhën franceze ose Gjermanisht. Institucionet të shquar i arsimit të mesëm publik Liceu Gallata Saraj (Galatasaray Lisesi), i themeluar në 1481 dhe, është institucioni i dytë më i vjetër arsimor në vend, të njohura ndërkombëtarisht të shkollave të mesme publike është akoma Erkek Stambolli, dhe private kolegj Robert.
Dubrava
Para agresionit serb të vitit 1999 katundi kishte 135 shtëpi shqiptare, 4 boshnjake, 5 ashkali, 30 romë, dhe 12 shtëpi serbe e malazeze. Janë djegur e shtatërruar të gjitha shtëpitë shqiptare e pastaj edhe ato serbe e malazeze. Janë vrarë gjashtë persona civilë. Më 28 mars të vitit 1999 popullata shqiptare është dëbuar në drejtim të Rozhajës për në Mal ët Zi, e pastaj për në Ulqin dhe në Shqipëri. Në këtë lokalitet ka ekzistuar ( edhe tash ekziston) burgu famkeq i Dubravës, ku forcat serbe më 19-22 maj të atij viti kanë vrarë e masakruar 97 të burgosur shqiptarë nga të gjitha viset e Kosovës. Ka të dhëna se në atë masakër janë vrarë shumë më shumë veta. Disa të burgosur nga ajo kohë ende janë të zhdukur, në mesin e tyre edhe intelektuali shqiptar. Mr. Ukshin Hoti. Në këtë lokalitet, pas lufte, është vendosur baza e KFOR-it.
Stambolli
Kultura
Stambolli është qendra më e rëndësishme kulturore dhe artistike në Turqisë. Ideja për mbledhjen dhe ruajtjen e antikave u rrit në qytet gjatë mesit të shekullit të 19-të, me themelimin e muzeut të parë të tillë, e ndjekur nga standardet evropiane. Në vitin 1876, vila Tsinili (në turqisht "Çinili Köşk") në pallatin "Topkapi" u shndërrua në një muze arkeologjik, nën drejtimin e Philippe Anton Ntetier. U pasua nga Ozman Hamdi bej, i cili organizoi dhe gërmimet arkeologjike të para në qytetë. Muzeu aktual Arkeologjik i Stamboll,i cili përfshin gjithashtu koleksione të artitë islamik, është një nga Muzetë më të mëdhenjë në botë dhe ka më shumë se 1.000.000 ekspozita, nga zona gjeografike e Mesdheut të Ballkanit të Lindjes e Mesme të Afrikës së Veriut dhe Azisë Qendrore. Në historinë e kohëve të fundit, jeta artistike e Stambollit ishte nën ndikimet e konsiderueshme evropiane, me reformën historike Tanzimatit. Konceptet evropiane të artit dhe mësimdhënies filluan të miratohen në vitin 1883 me themelimin e Akademisë Imperial të Arteve të Bukura nga Hamdi, përgjatë vijave të institucioneve të tjera evropiane si shkollë arti në Paris. Akademia Imperial ishte epiqendra e jetës artistike të qytetit, dhe deri më 1932 ishte e vetmja qendër arti me një orientim europian në Turqi.
Në shekullin e 20-të, numri i piktorëve dhe skulptorëve turke që u trajnuan në Europë ritet, ndërsa artistët evropianë vazhduan të vizitojën Stambollin dhe për të marrë pjesë në organizimin e akademis. Në të njëjtën kohë, arti evropian promovoi në nivel kombëtar për më shumë sesa format tradicionale të artit, të tilla si kaligrafia arabe, e cila u godit me miratimin e alfabetit latin në vitin 1928. Monumentet dhe koleksionet e qytetit revitalizuar kur Ankaraja u deklarua si kryeqyteti i Turqisë. Në vitin 1924, koleksionet e pasura të Topkapi u bërën të disponueshme për publikun, ndërsa në vitin 1935 Hagia Sofia u shndërrua në një muze. Një program ambicioz restaurimi i Manastiri Hora, me restaurimin e famshme mozaik, zgjati nga 1948 deri më 1958, kur edhe ajo u shndërrua në një muze.
Muzeu i Artit Modern në Stamboll (turq. İstanbul Modern Sanat Müzesi) filloi në vitin 2004 dhe tani pret projekte të mëdha të Artit Modern, pikturës, skulpturës dhe fotografisë. Lëvizja e Modernizmit forcohet fillimisht në vitin 1937 me themelimin e Muzeut të Pikturës dhe skulpturës në Pallatin Dolmabahçesë. Arti i fotos bëri paraqitjen e tij në Stamboll në fillimet e viteve 1840, operacion i seminarit fotografisë së parë nga Kargopoulos (1850) dhenga francezi Shebaa Pascal (1857).
Si teatëri i pari i vërtetë osman, u regjistruar Teatri Frencez (në turqisht "Franciz Tiyatrosu"), i ndërtuar në 1840 në Beyoglu nga Tzoustiniani i cili ishte me origjinë italiane. Në të njëjtën kohë, prodhimet teatrale, si Opera, janë të kryera në fërngjisht, për audiencë të përzier, e përbërë nga osmane dhe të huaja. Në vitin 1844, adresa e tij u ndërmor nga aktori me origjinë nga Syros dhe biznesmen Mihail Naum, ashtu teatri morri emrin Naum. U Shkatërrua nga një zjarrë në 1846 dhe u restaurua me një kontribut prej Sulltanit opera dhe vepra të tjera vazhduan të luheshin në njëjtë teatër deri më 1870, kur aji u shkatërrua një herë të dytë nga zjarri. Me reformat e Tanzimatit, u shfaqën më shumë hapësira teatrale. Teatrit i parë me shfaqje në gjuhenë osmane turke, i quajtur Theater osman (turq. Tiyatro-i Osmani), u themelua në vitin 1867 dhe operohet deri 1885 kur ai o dogjë. Gjithashtu opera private kishte në Dolmabahçesë pallatin e Sulltanit, me projekte, kryesisht në repertorin italian deri në 1864. Prodhime operistike janë paraqitur ende, nga 1889 deri në 1908, në një teatër i themeluar nga Abdul Hamid II në Pallatin Yildiz. Opera e re komunale fillon të veprojë në vitin 1968 si pjesë e Pallatit të Kulturës Stamboll (turq. Istanbul Kültür Sarayi), megjithatë u shkatërruar nga zjarri dy vjet më vonë. Teatri u hap përsëri në vitin 1977 si Qendra Kulturore Ataturk (turq. Atatürk Kültür Merkezi). Në programin vjetor i orkestrës popullore bashkëkohore simfonike të Stambollit përfshijnë të paktën një opera turke.
Qyteti organizon disa ekspozita të dukshëm dhe festivale ndërkombëtare, të tilla si Stamboll Bienale, festivali ndërkombëtar i filmit, Festivali Ndërkombëtar i Muzikës dhe Festivali Ndërkombëtar i Xhazit. Në vitin 2010 u bë Kryeqyteti Evropian i Kulturës, së bashku me Pecs (Hungari) dhe Essen (Gjermani).
Monumentet
parapamje|250px|Hagia Sofia sotë parapamje|250px|Xhamia Blu Në qytetin e vjetër dhe rajonin Eminonu (turq. Eminönü) është e famshëma Topkapi Saraj, e cila ishte vendi i qëndrimitë zyrtar i sulltanëve të Perandorisë Osmane. Më tej në veri është Muzeu Arkeologjik dhe në lindje Tsinili belveder e cila sot strehon muzen e qeramikës. Në distancë të vogël nga Topkapi dominon Hagia Sofia (turq. Ayasofya Müzesi) me katër minare pranë hipodromimit i Konstandinopojës (At Meydanı) sot është një park publik dhe gjithashtu i quajtur Sheshi Sultan Ahmet. Në zonë qëndrojn obeliskët e Theodosius A ' dhe i Kostadin VII, dhe Kolona Gjarprin. Në hyrje veriore të hipodrom është ndërtuar shatërvan i ashtuquajtur gjerman, me elemente të arkitekturës neo bizantine, dhuratë e qeverisë gjermane për të përkujtuar vizitën e perandorit Wilhelm II në qytet. Kundër shatërvanit, dhe në jugperëndim të Shën Sofisë, është xhamia e Sulltan Ahmetit, e njohur zakonisht si Blue Mosque, e cila është një nga kryeveprat e arkitekturës islame. Xhami e rëndësishme është edhe ajo e Suleiman, dedikuar për Suleiman I madhështori. në Veri të Shën Sofisë është kisha e Shën Irini, me arkitekurë tipike Romake bazilikë, e cila gjithashtu funksionon si një muze. Në lagjen Edirne Kapu (turq. Edirnekapı), rreth 150 metra nga Muret Theodosian, është Manastiri CHORA (Xhamia Carrillo), që i përkaset monumenteve më të rëndësishme të artitë bizantin, të Periudhës e mesëme dhe të vonëtshme të saj. Tempuj të tjerë të rëndësishme janë Pammakaristos Manastiri (Xhamia Fethiye- tani pjesë e monumentit është një muze me mozaike të rëndësishme), afër Patriarkanas Ekumenike, dhe Manastiri i Shën Sergjit dhe Bacchus (Agiasofia Küçük Xhami). Me interes të veçantë janë edhe dy tregje: Egjiptiani Misiria tsarsi (turq. Mısır Çarşısı) dhe Pazari i mbuluar (turq. Kapalıçarşı)e cila me një sipërfaqe prej afro 200,000 metra katror është një nga tregjet më të mëdha në botë.
Monumente kryesore gjënden edhe në qytetin modern, kufizohet me zonën e Beyoglu (lagja e vjetër Pera). Ura e Galatas lidh këtë zonë të qytetit të vjetër dhe në rrethin e Galatas dominon Kulla e Gallatës (turq. Galata Kulesi), afërsisht 70 metra. Fokusi i qytetit modern është Sheshi Taksim, ose Sheshi Pavarësia ,me klube nate të shumta. Në lagjen e Harbije (turq. Harbiye), një distancë relativisht të shkurtër nga sheshi Taksim, është Muzeu Ushtarak (turq. Askeri Müze), me ekspozita nga të gjitha periudhat e historisë ushtarake të Turqisë. Në Beyoglu është grumbulli i Kiliç Ali Pashës (turq. Kılıç Ali Paşa Külliyesi), i cili perfshin nje xhami, medrese, banjë turke, një mauzole të vogël (tyrbja) edhe shatërvan, ndërtuar me urdhër të Kiliç Ali Pasha. Ndoshta monumenti më i rëndësishme është pallati Dolmabahçesë, së bashku me xhaminë me të njëjtin emër. Pallate të mrekullueshme janë edhe pallati Beylerbey, në lagjen me të njëjtin emër, dhe pallati Kioutsiouksou në Beikoz, të vendosura në anën aziatike të Bosforit, si pallatet e Yildiz në Beshiktash dhe Çiragan mes Beshiktash dhe lagjen e saj Ortakoi.
Vlen të përmendet edhe kështjella përgjatë Bosforit, të dominuara nga Rumeli Hisar në Turqinë Evropiane, dhe Kalaja e Anadollit ose Anadolu Hisar në bregun aziatike.
Sporti
Në Stamboll, futbolli, basketbolli dhe volejbolli janë sportet më të popullarizuara. Klube të mëdha sportive të qytetit janë Besiktas, Galatasaray dhe Fenerbahce. Në basketboll, suksese tregojnë klube si Efes Pilsen dhe Fenerbahce Ulker, ndërsa klubet e volejbollit të shquar janë Eczacıbaşı, Vakıfbank dhe Fenerbahce.
Stadiumi me kapacitet më madhë në qytetë është Ataturku Olympic Stadium dhe shërben atletikën dhe ndeshjet e futbollit, është identifikuara me pesë yje sipas standarteve të UEFA-s.Në 2005 mori pjesë finalja e madhe e UEFA Champions League, ndërsa në stadiumin e Fenerbahçe, Shukru Saraxhoglu, u zhvillua në vitin 2009, finalja e fundit të Kupës UEFA, përpara se të zëvendësohej nga UEFA Europa League. Vendet kryesore sportive janë ende stadiumi Sinan Erdem (turq. Sinan Erdem Olimpik Spor Salonu), si dhe Arena Abdi Ipekci e cila priti finalen e Kampionatit Europian të Basketbollit në vitin 2001.
Qyteti gjithashtu organizonë ngjarje në motorsport, si kampionatin F1, kampionatin MotoGP, kampionatin (WTCC), etj, në Istanbul Park i cili u hap në vitin 2005. Cdo vit zhvillohet maratona ndërkombëtare e Eurasia-s.
Kantoni Brest-Plouzané
Kantoni Brest-Plouzané (frëngjisht: Canton de Brest-Plouzané) është një kanton në departamentin Finistère, rajonin Région Bretagne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 16137 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Brest-Plouzané aktualisht përbëhet nga 2 komuna.
Avioni sulmues
parapamje|Një avion sulmues [[Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara të Amerikës|USAF A-10 Thunderbolt II në fluturim.]] Një avion sulmues, aeroplan sulmues ose bombardues sulmues është një avion taktik ushtarak që ka një rol parësor të kryerjes së sulmeve ajrore me saktësi më të madhe se bombarduesit dhe është i përgatitur të ndeshet me mbrojtje të forta ajrore të nivelit të ulët gjatë shtypjes së sulmit. Kjo klasë avionësh është projektuar kryesisht për mbështetje të afërt ajrore dhe misione detare ajër-tokë, duke mbivendosur misionin taktik bombardues. Dizenjot e dedikuara për rolet jo-detare shpesh njihen si avionë për sulm në tokë.
Avionët luftarakë shpesh kryejnë rolin e sulmit, megjithëse ata nuk do të konsideroheshin avion sulmues në vetvete, konvertimi i avionëve luftarakë-bombardues të të njëjtit avion do të konsiderohej pjesë e klasës. Luftëtarët goditës, të cilët kanë zëvendësuar në mënyrë efektive konceptet gjuajtës-bombardues dhe bombardues të lehtë, gjithashtu ndryshojnë pak nga koncepti i gjerë i një avioni sulmues.
Në pjesën e fundit të Luftës së Dytë Botërore, gjuajtës-bombardues filloi të merrte përsipër shumë role sulmi, një tranzicion që vazhdoi në epokën e pasluftës. Shembujt me fuqi reaktiv ishin relativisht të rrallë, por jo të panjohur, siç është Blackburn Buccaneer. Marina e SHBA vazhdoi të prezantonte avionë të rinj në serinë e tyre A, por këta ishin kryesisht të ngjashëm me bombarduesit e lehtë dhe të mesëm. Nevoja për një kategori të veçantë të avionëve sulmues u zvogëlua shumë nga futja e municioneve të drejtuara me saktësi, të cilat lejuan pothuajse çdo avion të kryente këtë rol duke mbetur i sigurt në lartësi të mëdha. Helikopterët sulmues gjithashtu kanë kapërcyer shumë role të mbetura që mund të kryheshin vetëm në lartësi më të ulëta.
Që nga vitet 1960, vetëm dy modele të dedikuara të avionëve sulmues janë prezantuar gjerësisht, American Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II dhe Sovjetik/Rusi Sukhoi Su-25 Frogfoot.
Një shumëllojshmëri avionësh sulmues të lehtë janë prezantuar gjithashtu në epokën e pas Luftës së Dytë Botërore, zakonisht të bazuara në trainerët e përshtatur ose avionë të tjerë të lehtë me krahë fiks. Këto janë përdorur në operacionet kundër kryengritjes.
FK Krshko
Nogometni Klub Krško (Klubi i futbollit Krshko) është një klub futbolli slloven nga qyteti Krško, që luan në Ligën e dytë sllovene. Klubi u themelua në vitin 1922 dhe u rithemelua gjatë vitebve 2002-2003. Trajneri i klubit është slloveno-kosovari Nebih Zeneli nga Brežice.
Tifozeria
Tifozërt e klubit Krško quhen Djemtë e fuqisë bërthamore, për shkak se në këtë qytet ndodhet cenrali i vetëm bërthamor në Slloveni.
Kantoni Mézières-Est
Kantoni Mézières-Est (frëngjisht: Canton de Mézières-Est) është një kanton në departamentin Ardennes, rajonin Champagne-Ardenne në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Charleville-Mézières. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 19311 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Mézières-Est aktualisht përbëhet nga 2 komuna.
Desanka Maksimoviq
Desanka Maksimoviq (16 maj 1898 – 11 shkurt 1993) ishte poete, mësimdhënëse e letërsisë dhe anëtare e Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve.
Biografia
Veprat e saj të para u botuan në revistën letrare Misao në vitin 1920, ndërsa ajo po studionte në Universitetin e Beogradit. Brenda pak vitesh, poezitë e saj u shfaqën në "Srpski književni glasnik", botimi letrar më ndikim i Beogradit. Në vitin 1925, Maksimoviq fitoi një bursë të Qeverisë Franceze për një vit studimi në Universitetin e Parisit. Pas kthimit të saj, ajo u emërua profesore në Shkollën e Lartë të Parë të Vajzave në Beograd, një pozicion që do ta mbante deri në Luftën e Dytë Botërore.
Në ditëlindjen e saj të 60-të, Maksimoviq u nderua me një varg shpërblimesh në vitin 1958. Në vitin 1964 ajo botoi një nga veprat e saj më të respektuara, një vëllim të poezisë reflektuese me titull "Kërkoj falje" ("Tražim pomilovanje"), e cila merrej me mbretërimin e Dushanit të Fuqishëm, themeluesit të Perandorisë Serbe, në shekullin XIV. Kritikat e bra ndaj saj nga Qeveria e Titos e bënë atë veçanërisht popullore. Vitin e ardhshëm, ajo u bë anëtare e plotë e Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve. Pas vdekjes së burrit të saj në vitin 1970, poezia e Maksimoviqit gjithnjë filloi të rrotullohej rreth temës së vdekshmërisë njerëzore. Maksimoviq ka udhëtuar gjerësisht në vitet 1970 dhe 1980, dhe disa nga vizitat e saj jashtë vendit frymëzuan disa nga veprat e saj. Ajo u përfshi në përpjekjet për të luftuar censurën e qeverisë në fillim të viteve 1980 dhe ishte aktive deri në vdekjen e saj në vitin 1993.
Maksimoviç ishte poetja e parë femër serbe e cila u pranua gjerësisht brenda qarqeve letrare jugosllave dhe në mesin e publikut të gjerë. Një studiues letrar vë në dukje se ajo shërbeu si një shembull frymëzimi për gratë e tjera serbe. Reputacioni i Maksimoviqit, i cili ishte i tillë që shumica e bashkëkohësve të saj i referoheshin asaj thjesht me emrin e saj të parë, e ka bërë një autor të përshkruajë atë si "poeti më i dashur serb i shekullit të njëzetë".
Urtenen-Schönbühl
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Sklerodermia
Sklerodermia është një sëmundje qe nis te duket kur ashpërsohet lëkura e duarve dhe e fytyrës, por qe ka si pasoje dëmtimin e zemrës, mushkërive, veshkave...
Simptomat duken shume te lehta ; duar qe bëhen te ftohta e ndryshojnë ngjyre, sidomos me uljen e temperaturave.
Ne rastet me normale këto simptoma i kane shume njerëz, por ndonjëherë ato mund te jene tregues se një person vuan nga sklerodermia.
Për te kuptuar nëse vërtet vuan nga kjo sëmundje, është një test qe quhet videokapillaroskopia.
Ky test arrin te përcaktoje nëse ka anomali te trupit te njeriut. Sklerodermia është një sëmundje e rralle, por nëse nuk kurohet mund te çoje ne mosfunksionimin e organeve me te rëndësishme.
Kaliçani
Kaliçan është një vendbanim në komunën e Burimit, Kosovë.
Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II
__NOINDEX__ parapamje|Një A-10 i skuadronit të 74-të luftarak pasi mori karburant mbi [[Afganistani|Afganistan (2011).]] Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II është një avion sulmi nënsonik me një vend, me dy turbofan, me krahë të drejtë, i zhvilluar nga Fairchild Republic për Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara (USAF). Në shërbim që nga viti 1976, ai është emëruar për Republikën P-47 Thunderbolt, një gjuajtës-bombardues i epokës së Luftës së Dytë Botërore efektiv në sulmin e objektivave tokësore, por zakonisht quhet "Warthog" ose thjesht "Hog". A-10 ishte projektuar për të ofruar mbështetje të ngushtë ajrore (CAS) për trupat miqësore tokësore duke sulmuar automjete të blinduara, tanke dhe forca të tjera tokësore të armikut; është i vetmi aeroplan i prodhuar nga prodhimi i projektuar vetëm për CAS që ka shërbyer me Forcën Ajrore të SHBA. Misioni i tij dytësor është të drejtojë avionë të tjerë në sulmet ndaj objektivave tokësorë, një rol i quajtur kontrollues përpara ajror-ajror; avionët e përdorur kryesisht në këtë rol janë caktuar OA-10.
A-10 kishte për qëllim të përmirësonte performancën dhe fuqinë e zjarrit të Douglas A-1 Skyraider. Korniza e tij e ajrit ishte projektuar për qëndrueshmëri, me masa të tilla si 1200 paund (540 kg) armaturë titani për të mbrojtur kabinën dhe sistemet e avionit, duke i mundësuar atij të thithë dëmtimet dhe të vazhdojë të fluturojë. Aftësia e tij për t'u ngritur dhe për t'u ulur nga pista relativisht të shkurtra lejon funksionimin nga pistat e aeroplanit afër vijës së frontit, dhe dizajni i tij i thjeshtë mundëson mirëmbajtjen me lehtësira minimale.
A-10 shërbeu në Luftën e Gjirit (Operacioni Stuhia e Shkretëtirës), ndërhyrja e udhëhequr nga Amerika kundër pushtimit të Kuvajtit nga Iraku, ku avioni u dallua. A-10 mori pjesë edhe në konflikte të tjera si në Grenada, Ballkan, Afganistan, Luftën e Irakut dhe kundër Shtetit Islamik në Lindjen e Mesme.
Varianti me një vend A-10A ishte i vetmi version i prodhuar, megjithëse një kornizë avioni para-prodhimit u modifikua në prototipin me dy vende YA-10B për të testuar një version të aftë për natën për të gjitha motet. Në vitin 2005, filloi një program për të përmirësuar aeroplanët e mbetur A-10A në konfigurimin A-10C, me avionikë moderne për përdorim me armë precize. Forcat Ajrore të SHBA-së kishin deklaruar se Lockheed Martin F-35 Lightning II do të zëvendësonte A-10 kur hyri në shërbim, por kjo mbetet shumë e diskutueshme brenda USAF dhe në qarqet politike. Me një shumëllojshmëri përmirësimesh dhe zëvendësimesh të krahëve, jeta e shërbimit të A-10 mund të zgjatet deri në vitin 2040; shërbimi nuk ka një datë të planifikuar daljeje në pension që nga qershori 2017.
Mbretëria e Napolit
Përshkrimi dhe konceptet e burimeve
Ausgehend von den Jahrzehnten der normannischen Eroberung, ist das „Königreich Neapel“ grundsätzlich als das so genannte „diesseitige Sizilien“ zu bezeichnen und als kirchliches Lehen entsprechend als das regno di Sicilia di qua dal Faro. Dass die so genannte Sizilianische Vesper von 1282 die Reichsteile untereinander abweichende Obrigkeit stellte, änderte daran nichts. Auch nach dem Ende der von 1435/42 bis 1458 bestehenden aragonesischen Realunion, die Sizilien wiedervereint hatte, führten die Aragonesen von Neapel den Titel fort: Etwa Ferdinand I. von Neapel bezeichnete sich 1480 als rex Sicilie et Hierusalem, wie auch beispielsweise der formelle französische Sprachgebrauch Neapel als royaulme de Cecille begriff. Nur begleitend oder geographisch abgegrenzt war das regno di Napoli im Wortgebrauch bzw. das royaulme de Naples. Die Florentiner grenzten Neapel nahezu konsequent als das regnum Apuliae bzw. als das regno di Puglia ab.
Lindja
1139 eroberten Normannen die Stadt Neapel von dem byzantinischen dux Sergius VII. und gliederten sie in das von Roger II. gegründete Königreich Sizilien ein. Durch die Heirat der Erbtochter Rogers II., Konstanze, mit dem Staufer Heinrich VI. (1186) kamen Sizilien und Süditalien mit Neapel an die Staufer, und Neapel erlebte unter Kaiser Friedrich II. 1220 bis 1250 seine Glanzzeit. Er errichtete einen streng zentralistisch regierten Beamtenstaat, der nach seinem Tod aber rasch zerfiel. Die letzten Staufer, Manfred und Konradin, erlagen den Angriffen Karls I. von Anjou. Nach der sizilianischen Vesper (1282) fiel Sizilien an Aragón, während in Neapel die Anjou herrschten. Diese Teilung des Königreichs Sizilien war die Geburtsstunde des eigenständigen Königreichs Neapel. Die Monarchen der zwei entstandenen Königreiche nannten sich weiterhin beide Könige von Sizilien. Der Begriff Königreich Neapel ist eine moderne Umschreibung für das festländische Reich um es von dem Inselkönigreich unterscheiden zu können.
Nën Haus Anjou
Weil der süditalienische Normannenstaat direktes Lehen des Papstes war, stand es in einer engeren Beziehung zu Rom als andere europäische Reiche. Auch deshalb kam Neapel (und Sizilien) eine besondere Rolle im Verlauf des großen abendländischen Schismas zu. Dies umso mehr, als dass es zwei Prätendenten gab, die jeweils von einer päpstlichen Fraktion unterstützt wurden. Als drei Jahre nach Ausbruch der Kirchenspaltung (1381) Königin Johanna gefangen gesetzt und wenig später ermordet wurde, gab es zwei Anwärter auf die neapolitanische Krone. Einer war Karl von Durazzo, Graf von Gravina, ein Cousin zweiten Grades der verstorbenen Johanna, der andere war Ludwig, Herzog von Anjou, Sohn von König Johann II. von Frankreich. Letzteren hatte Johanna einige Jahre vor ihrem Ableben adoptiert und zu ihrem Nachfolger bestimmt. Während Karl vom römischen Papst unterstützt und gekrönt wurde, war es der Gegenpapst Klemens (VII.), der Ludwig von Anjou mit einem päpstlichen Heer unterstützte und nach Süditalien schickte, nachdem er ihn in Avignon zum König von Neapel gekrönt hatte. Die beiden Prätendenten hatten ihrerseits Nachfolger, die sich auch nach Beendigung des Schismas über Recht- und Unrechtmäßigkeit des jeweiligen Gegners stritten. Weil Ludwig von Anjou und seine Nachfolger bis auf kurze Zeitspannen nie in Neapel residierten, bezeichnet man sie in der Forschung als „Titularkönige“.
Nën dem Haus Aragón
Nachdem er 1435 in den Krieg gezogen war, konnte König Alfons V. von Aragón nach seinem Sieg 1442 Sizilien und Neapel wieder in einem Reich vereinigen. Nach seinem Tod bekam sein Bruder Johann von Aragón Sizilien und sein unehelicher Sohn Ferdinand I. Neapel. Ferdinands Sohn Alfons II. wurde am 23. Januar 1495 zur Abdankung gezwungen, weil der französische König, Karl VIII., als Lehnsherr der ausgestorbenen Anjou-Prinzen, nun seinerseits Neapel beanspruchte und das Königreich von Februar bis Juli 1495 regierte. Kurz nachdem Karl VIII. die Stadt wieder verlassen hatte, eroberte Ferdinand II., Alfons' Sohn, sein Erbe. Mit seinem Tod (1496) brach ein neuer Kampf um Neapel aus. Diesmal war es kein französischer Prinz, sondern der König von Sizilien (Ferdinand, der Katholische von Aragón), der 1501 in Neapel einfiel, den dortigen König (Friedrich) vertrieb und das Reich seinem eigenen zuführte.
Nën den Habsburgern
Neapel blieb mit Sizilien vereint. Beide Königreiche waren fortan Nebenländer der spanischen Krone.
Unter den Bourbonen und Napoléon
Im Präliminarfrieden von Wien musste Kaiser Karl 1735 Neapel und Sizilien an die spanischen Bourbonen als Sekundogenitur abtreten. Zunächst regierte der spanische Kronprinz als Karl VII. Als dieser 1759 als Karl III. den spanischen Thron bestieg, folgte ihm sein zweiter Sohn Ferdinand IV. als König von Neapel und Sizilien.
Im Zeitalter der Französischen Revolution wurde in Neapel die Parthenopäische Republik ausgerufen und dem König blieb nur Sizilien. 1806 setzte Napoléon Bonaparte seinen Bruder Joseph, zwei Jahre später seinen Schwager Murat als Könige von Neapel ein, während Ferdinand immer noch in Sizilien residierte.
Ende des Staates
Nach dem Wiener Kongress wurde Ferdinand von Bourbon-Sizilien am 8. Dezember 1816 zu Ferdinand I., König beider Sizilien, proklamiert. Das Königreich beider Sizilien blieb bis 1860 (Sizilien bis Mai, Neapel bis September) ein unabhängiger Staat. Im Oktober 1860 wurde er durch die Truppen Garibaldis dem Königreich Sardinien angeschlossen und der italienische Staat entstand.
Eric Prydz
Eric Prydz u lind më 19 korrik 1976 në Taby të Stokholmit. Suedezi është producent (krijues) i muzikës elektronike, kryesisht progressive house dhe tekno. Ai është fytyra më e shquar e progresiv hausit dhe është i pakrahasueshëm kur vjen fjala për progressive house. Kur lanson muzikat, përveç emrit të tij Eric Prydz, ai shpesh përdor edhe nofka të tjera: për muzikat progressive përdor emrin Pryda (Prajda), për tekno Cirez D (Sajrëz Di), Prydzi ka edhe shumë pseudonime të tjera si: Moo etj.
Jeta personale
Përveç krijimit të muzikave, Pridzi merret edhe me „botimin“ e muzikave të artistëve të ndryshëm. Rekord-labelet e tij që i ndihmon artistët e tjerë që të shesin muzikën janë: Pryda Friends dhe Mouseville. Ai gjithashtu ka edhe një tjetër rekord-label të titulluar Pryda Recordings, ku aty ka lansuar muzikat i vetëm me nofkën e tij Pryda, deri më 29 shtator 2014, ku e theu barrierën Jeremy Olander, duke lansuar edhe ai muzikë me rekord-labelin Pryda të Prydzit.
Karriera
Prydzi u bë i famshëm pas këngës „Call On Me“ të vitit 2004. Kjo këngë qëndroi në krye të listave të Britanisë së Madhe dhe ato gjermane. Edhe pse kjo këngë ia rriti popullaritetin Prydzit, ai s'e luan këtë këngë në shfaqjet e tij, pasi që s'qe i kënaqur me videon që bënë producentët e videos së këngës.
Në vitin 2013, ai bëri 'mix'-in esencial për BBC Radio 1; ku edhe ai mix u zgjodh si mixi i viti nga radio-stacioni britanik BBC.
Një teknikë krijimi të melodisë që Prydzi përdori në muzikën „Miami To Atlanta“, qe diç shumë e re, e interesante, sa që mori edhe emër, Pryda Snare, ka kuptimin „Kurthi i Prajdë“. Aq shumë e famshme është kjo teknikë - sa që në internet mund të gjesh video ku të mësojnë se si të krijosh at teknikë krijimi sikur Pryda! Gjithashtu producentët më ta famshëm të muzikës house dhe trance2 e përdorin këtë. Pra Prajda është një gjeni i vërtetë krijues i muzikës house apo elektronike në përgjithësi!
Krijimtaria
Dihet se Prajda ka më shumë së një dhjetëvjeçar karrierë, mirëpo ai ka vetëm një album deri më tani: ''Eric Prydz Presents Pryda. ''Albumi doli në treg në 18 majin e 2012-s. Me 14 prill të atij viti; Ministry of Sound Club veç kishte promovuar lansimin e albumit, ku qe pjesëmarrës edhe Prydzi aty, ku luajti disa nga muzikat e albumit. Eric Prydz Presents Pryda zuri vendin e 40-ë në Mbretëri të Bashkuar ndërsa në Belgjikë zuri vendin e 84-të.
Krijimtaria e Prajdës është e shumëllojshme, sa house, sa progresive, sa tekno etj.
Protoni
Protoni (nga greq. πρῶτον, proton = i pari) është një grimcë e qëndrueshme nënatomike me një ngarkesë elektrike pozitive. Masa e protonit është pak më e vogël se e një neutronit dhe 1,836 herë më të madhe se e elektronit. Protonet gjenden ne bërthamën e atomit se bashku me neutronet. Për çdo bërthame të elementeve kimike, numri i protoneve është gjithmonë i njëjte dhe përcakton vetitë e një atomi ; ky numër është numri atomik (shënohet me Z) i elementit.
Një proton i vetëm është bërthama e një atomi te zakonshëm hidrogjeni ; si i tillë është i ngjashëm me jonin e hidrogjenit (H+). Protonet dhe neutronet janë nukleone, te cilët mund të lidhen nga forca atomike në një bërthamë atomike. Kundërlënda e protonit është antiprotoni, i cili ka ngarkesën e njëjte me protonin por shenjë te kundërt. Protonet mund te shndërrohen ne neutrone nga kapja e elektronit ; ngaqë neutronet janë më të rënda se protonet, kjo ecuri nuk ndodh vetvetiu por vetëm kur ushtrohet energji.
Protonet përdoren si predha ne përshpejtimet e grimcave për te krijuar dhe studiuar reagimet e bërthamave atomike. Ata janë përbërësit kryesore te rrezeve parësore kozmike dhe janë nder produktet e shpërbërjes radioaktive (shih radioaktiviteti) dhe reagimeve bërthamore.
Protonet e lira gjenden herëpas'here në Tokë: stuhitë e vetëtimave mund të lëshojnë protone në atmosferë me energji disa dhjetëra MeV. Në temperatura dhe energji kinetike mjaft të ulëta, protonet e lira lidhen me elektrone. Në vakum, ku elektronet e lira janë të pranishme, një proton i ngadaltë mjaftueshëm mund të kapë një elektron të lirë duke u bërë një atom hidrogjeni.
Historia
Protoni u zbulua nga Ernest Rutherford ne vitin 1919 qe i dha edhe emrin për nder te William Prout, i cili studioi masat atomike dhe parashtroi modelin e atomit ne vitin 1815.
Antiprotoni
Sipas teorisë ngarkesa e protonit dhe e antiprotonit duhet të mblidhen dhe të japin 0. Ky barazim është i vlefshëm deri 1 në 108. Duke mbajtur antiprotonet në një pajisje që quhet kurthi i Penningut, barazia e raportit ngarkesë/masë e protonit dhe antiprotonit është testuar deri në 1 në 109. Momenti magnetik i antiprotoneve është matur me gabim të rendit magnetoneve bërthamore të Bohrit, gjë që është në madhësi e barabrtë por në shenjë e kundërt me atë të protonit.=
Kujtesë me hyrje të rastësishme
thumb|250px|Pamje nga kujtesa RAM e vitit [[1997.]] thumb|250px|Pamje nga 1GM [[DDR prodhuara nga AData.]]
Kujtesa me akses të rastësishëm (RAM; /ræm /) është një formë e kujtesës së kompjuterit që mund të lexohet dhe ndryshohet në çfarëdo rendi, zakonisht përdoret për të ruajtur të dhënat e punës. Në tërësinë e kompjuterit kjo kujtesë pasqyron trurin e vogël të kompjuterit në të cilin mbahen të dhënat për një kohë të shkurtër.
Kujtesa qëndrore është pra vendi ku ekzekutohen të gjitha programet dhe ku vendosen të gjitha të dhënat që përdoren nga këto programe. Instruksionet e një programi duhet të ndodhen në RAM që të mund të ekzekutohen nga procesori. Dihet që të gjitha këto informacione ruhen në formë bit–esh, pasi është më e thjeshtë paraqitja e këtyre informacioneve logjike në diçka fizike siç është hardueri.
Kujtesa qëndrore është e përbërë nga një bashkësi linjash, nga tranzistorë dhe nga kondensatorë. Linjat ndahen në dy grupe: linjat që transportojnë adresat e të dhënave dhe linjat e të dhënave.
Edhe më përpara, kompjuterat përdornin rele, tuba vakumi ose trioda për të ruajtur informacionet. Disa prej atyre kujtesave ishin me qasje të rastit, kurse disa të tjera jo. Llozët (çelësat e ruajtjes apo mbylljes), ishin të ndërtuar nga triodat ose nga transistorët diskretë, të cilët u përdorën për zvogëlimin e përmasave dhe rritjen e shpejtësisë së kujtesës. Para zhvillimit të qarkut të integruar ROM, kujtesa RAM ndërtohej shpesh me dioda gjysmëpërçuese.
Të dhënat në RAM
Kujtesa RAM është pikëprerja (udhëkryqi) i të gjitha të dhënave, pavarësisht se nga vijnë ato (nga kujtesa e përforcuar (hard disc), luajtësit e mediumeve (floppy, CD-player, DVD-player) apo pajisje të tjera të hyrëse së të dhënave si tastatiera). Kujtesa RAM në tërësi është një pasqyrim i tavolinës së punës në një punishte, në të cilën organizohet veprimtaria përkatëse.
E rëndësishme është të përmendim se kur kompjuteri fiket, kujtesa RAM zbrazet, pra humbet i gjithë informacioni që ishte në të. Pra, nëse jeni duke shkruar një letër dhe ... "ikin dritat", e gjithë puna do të shkojë kot nëse nuk e keni regjistruar atë. Për këtë arsye, të dhënat që gjenden në kujtesën RAM ruhen në njësitë e disqeve nëpërmjet komandës së ruajtjes. Gjithashtu, nëse programi që përdorni për një qëllim ose një tjetër ndërpritet (ose bllokohet) përpara se ta ruani atë punë të bërë deri në atë moment, kompjuteri do ta zbrazë kujtesën RAM dhe do ta rinisë atë me ngarkesën e re (programin).
Memorizimi i të dhënave
Programi aplikativë së bashku me sistemin operativ dhe BIOS-in i dërgon një mori sinjalesh elektrike linjave të adresave. Çdo linjë adrese i korrespondon një pozicioni specifik në RAM në të cilin mund të memorizohen të dhëna. Linjat e adresave lidhen me linjat e të dhënave me anë të transistorëve, ngjitur me të cilët gjendet një kondensator. Kur sinjali elektrik tejçohet në një linjë të dhënash, mbyll të gjithë transitorët që lidhin këtë linjë me linjat e të dhënave. Kur transistorët janë të mbyllur atëherë softueri dërgon të dhënat efektive që duhen memorizuar, gjithmonë në formë binare (0,1). Kjo realizohet nëpërmjet dërgimit dhe mos dërgimit të një sinjali elektrik në të gjitha linjat e të dhënave. Dërgimi i një sinjali elektrik në një linjë bën që nëpërmjet transistorit të kaloje rryme elektrike, rryme kjo që karikon një kondensator të vendosur anash transistorit. Ky kondensator i karikuar i korrespondon “shkrimit” të një 1 në kujtesë. Nqs nuk dërgohet një sinjal elektrik në një linjë të dhënash, kondensatori nuk karikohet sepse nuk ka rryme elektrike. Ky fakt i korrespondon “shkrimit” të një 0 në kujtesën qëndrore RAM.
Leximi i të dhënave në memorien qendrore
Pasi mbyllen transistorët, n.q.s. kondensatori që ndodhet tek linjat e të dhënave është i karikuar, atëherë kur mbyllet transistori korrespondent, kondensatori shkarkon ngarkesën elektrike të mbledhur. Si rrjedhoje jepet një sinjal elektrik në linjën e të dhënave. Kjo gjë i korrespondon “leximit” të një 1 nga RAM. Nëse linja e të dhënave nuk e ka të karikuar kondensatorin korrespondent, atëherë nuk ka asnjë sinjal elektrik në fijen e të dhënave në fjalë, gjë kjo që i korrespondon leximit të një 0 nga RAM.
Llojet e memorieve RAM
Në bazë të teknologjisë së përdorur për prodhimin e tyre, kujtesat RAM ndahen në kategori :
Gjeografia e Anglisë
Anglia përbën dy të tretat qendrore dhe jugore të ishulli të Britanisë së Madhe, gjithashtu ka edhe ishuj nga të cilët më i madhi është Ishulli Wight. Ndan kufi me Skocinë në veri dhe me Uellsin në perëndim. Është më afër me Europën kontinentale se cilado pjesë tjetër e Britanisë, e ndarë nga Franca vetëm nga 52 km det. Tuneli i Kanalit, bashkon Anglinë me Europën kontinentale. Kufiri Anglo/Francez është në mes të këtij tuneli.
Një pjesë e madhe e Anglisë përbëhet nga kodra, por ka më shumë male në veri me një rrip të maleve të ulëta, Penninet, që ndajnë lindjen me perëndimin. Zona tjera me male në veri janë : Regjioni i Liqejve,North York Moors, dhe Peak District. Linja e përafërt që ndan tipet e relievit shpesh përcaktohet nga vija "Tees-Exe line". Në jug të kësaj vije, ka zona më të mëdha të tokës së rafshët, përfshirë këtu Anglinë Lindore dhe Fens, megjithëse zonat e larta përfshijnë Cotswolds, Chilterns', North Downs, South Downs, Dartmoor dhe Exmoor''.
Burime të dhënash
Inglaterra
Federata Gjermane e Futbollit
Federata Gjermane e Fudbollit (DFB), gjerman. Deutsche Fußball-Bund është federata e klubeve gjermane të futbollit.
Fillimisht është themeluar me datë 28 janar 1900 në Leipzig. Si pasojë e ndarjes së Gjermanisë pas Luftës së dytë botërore DFB u shpërnda në vitin 1945. DFV u rithemelua me datë 10 qershor 1949 në Stuttgart dhe sot numëron mbi 26.000 klube dhe më shumë se gjashtë milionë anëtarë që e bënë federatën më të madhe të futbollit në botë.
Gjave
Këtë dramë të Sami Frashërit të panjohur në botën shqiptare gjithmonë studiuesit e kanë përmendur sa herë flitej për “Librin e Mbretërve” dhe botën iraniane në veprën e Sami Frashërit. Në 100-vjetorin e vdekjes së tij, prof.dr Gazmend Shpuza, botoi veprën ku e trajton këtë figurë jo në atë të atdhetarit, por të studiuesit dhe hulumtuesit skrupuloz mbi kulturën orientale. Sami Frashëri i ishte vënë punës për të përkthyer dhe studiuar veprën e madhe epope “Shah – Name-ja” dhe arriti të përgatisë “Ajkën e Shah-Name-së”, një përmbledhje të pjesëve më të mira të veprës, të cilën e përktheu edhe në gjuhën turke. Me këtë synonte t’ua ofronte këtë kryevepër poetike të thjeshtëzuar e të shkurtuar, të gjithë njerëzve. Ndodhi pikërisht gjatë kësaj kohe, kur ishte rreth 24-vjeçar që të shkruante dramat “Suhrab” më 1875 dhe “Gjave”. Mbi këtë njohje të thellë të kulturës së vjetër perse dhe kultivimit të motiveve nga kjo botë në disa vepra, Sami Frashëri do të bënte studime mbi ngjashmëritë dhe lidhjet mes gjuhës shqipe dhe asaj perse. Sipas profesor Xhevat Lloshi, nga të dhënat që dalin nga bibliografitë e veprës së Sami Frashërit, mësohet se ai ka shkruar dramën “Tetari plak” për të cilën thuhet se në 1874 është vënë në skenë dhe një dramë tjetër “Dhuna e Andaluzisë”, për të cilën nuk ka të dhëna.
Të pabotuar kemi prej tij në dorëshkrim dramën “Ndërgjegjja”.