cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia e Bullgarisë
Ndërkohë, në vitin 632 proto-bullgarët formuan një shtet të pavarur në veri të Detit të Zi që u bë i njohur si Bullgaria e Madhe nën udhëheqjen e Kubratit. Presioni nga khazarët çoi në shpërbërjen graduale të Bullgarisë së Madhe në gjysmën e dytë të shekullit të 7-të. Një nga pasardhësit e Kubrat, Asparuh, duke udhëhequr disa nga fiset bullgare u vendosën në zonën përreth deltës së Danubit, dhe më pas pushtoi Skithinë e Vogël dhe Moesia Inferior nga Perandoria Bizantine, duke e zgjeruar mbretërinë e tij të re më tej në Gadishullin Ballkanik. Beteja vendimtare e Ongalit në vitin 680, traktati i paqes me Bizantin në vitin 681 dhe krijimi i një kryeqyteti të përhershëm bullgar në Pliska në jug të Danubit shënojnë fillimin e Perandorisë së Parë Bullgare. Shteti i ri bashkoi popullsinë lokale bizantine dhe popullsinë migrante si sllavë të hershëm nën sundimin bullgar dhe filloi një proces i ngadalshëm i asimilimit të ndërsjellë. Në shekujt në vijim Bullgaria u krijua si një perandori e fuqishme, duke dominuar Ballkanin përmes traditave të saj agresive ushtarake, të cilat çuan në zhvillimin e një identiteti të veçantë etnik. Populli i saj i larmishëm etnik dhe kulturor u bashkua nën një fe, gjuhë dhe alfabet të përbashkët, i cili formoi dhe ruajti vetëdijen kombëtare bullgare, pavarësisht nga pushtimet dhe ndikimet e huaja.
Në shekullin e 11-të, Perandoria e Parë Bullgare u shemb nën sulmet dhe luftërat e shumta të Rus' dhe Bizantit, dhe u pushtua dhe u bë pjesë e Perandorisë Bizantine deri në vitin 1185. Më pas, një kryengritje e madhe e udhëhequr nga dy vëllezër, Aseni dhe Pjetri i dinastisë Asen, rivendosi shtetin bullgar për të formuar Perandorinë e Dytë Bullgare. Pasi arriti kulmin e saj në vitet 1230, Bullgaria filloi të bjerë për shkak të një sërë faktorësh, më së shumti pozicioni i saj gjeografik që e bëri atë të pambrojtur ndaj sulmeve dhe pushtimeve të njëkohshme nga shumë anë. Një rebelim fshatar, një nga të paktët e tillë të suksesshëm në histori, e vendosi bariun e derrave Ivailon si Car. Mbretërimi i tij i shkurtër ishte thelbësor për të rikuperuar - të paktën pjesërisht - integritetin e shtetit bullgar. Një periudhë relativisht e lulëzuar pasoi pas vitit 1300, por përfundoi në vitin 1371, kur ndarjet fraksionale bënë që Bullgaria të ndahej në tre cardome të vogla. Deri në vitin 1396, ata u nënshtruan nga Perandoria Osmane. Turqit eliminuan sistemin bullgar të fisnikërisë dhe klerit sundues, dhe Bullgaria mbeti një territor integral i Perandorisë Osmane për 500 vitet e ardhshme.
Me rënien e Perandorisë Osmane pas vitit 1700, filluan të shfaqen shenja të ringjalljes. Fisnikëria bullgare ishte zhdukur, duke lënë një shoqëri fshatare egalitare me një klasë të mesme urbane të vogël por në rritje. Nga shekulli i 19-të, Rilindja Kombëtare Bullgare u bë një komponent kyç i luftës për pavarësi, e cila do të arrinte kulmin me kryengritjen e dështuar të prillit më 1876, e cila nxiti Luftën Ruso-Turke të 1877-78 dhe çlirimin e mëvonshëm të Bullgarisë. Traktati fillestar i Shën Stefanit u refuzua nga Fuqitë e Mëdha dhe traktati pasues i Berlinit kufizoi territoret e Bullgarisë në Moesia dhe rajonin e Sofjes. Kjo la shumë bullgarë etnikë jashtë kufijve të shtetit të ri, gjë që përcaktoi qasjen militariste të Bullgarisë ndaj çështjeve rajonale dhe besnikërinë e saj ndaj Gjermanisë në të dy Luftërat Botërore.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Bullgaria u bë një shtet komunist, me Todor Zhivkov që shërbeu si Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Komuniste Bullgare për një periudhë 35-vjeçare, duke shkaktuar zhvillim të shpejtë ekonomik, rritje të jetëgjatësisë dhe një fokus më të madh në industri. Përparimi ekonomik i Bullgarisë gjatë epokës mori fund në vitet 1980 dhe rënia e sistemit komunist në Evropën Lindore shënoi një pikë kthese për zhvillimin e vendit. Një seri krizash në vitet 1990 lanë në rrënojë pjesën më të madhe të industrisë dhe bujqësisë bullgare, megjithëse filloi një periudhë stabilizimi relativ me zgjedhjen e Simeon Saxe-Coburg-Gotha si kryeministër në vitin 2001. Bullgaria iu bashkua NATO-s në vitin 2004 dhe Bashkimit Evropian në vitin 2007.
Xabi Alonso
Xabier "Xabi" Alonso Olano (lindur më 25 nëntor 1981) është një futbollist profesionist spanjoll i cili luajti mesfushor.
Alonso filloi karrierën e tij me Real Sociedad, skuadra e shtëpisë së tij në Gipuzkoa. Pasi u huazua për një kohë të shkurtër tek Eibar, ai u rikthyue tek Real Sociedad ku u bë edhe kapiten nga trajneri John Toshack. Alonso ishte i suksesshëm në rolin e tij, duke e çuar ekipin në vendin e dytë në sezonin 2002–03. Ai u transferua tek Liverpooli në gusht 2004 për 10.5 milion £. Ai fitoi UEFA Ligën e Kampioneve që në sezonin e parë me klubin, duke shënuar edhe golin e barazimit në finale. Në sezonin tjetër, ai fitoi FA Cup dhe FA Community Shield.
Alonso u transferua tek Real Madrid në fillim të sezonit 2009–10 për 30 milion £. Pasi fitoi disa trofe si kampionatin në vitin 2012 dhe Ligën e Kampioneve në vitin 2014 gjatë pesë sezoneve në Madrid, ai u ble nga klubi gjerman Bayern Munich në një marrëveshje dy-vjeçare. Kontrata u zgjat edhe me një vit, me Alonson që më pas u pensionua në verën e vitit 2017, më moshën 35 vjeçare, duke fituar Bundesligën në tre sezonet e luajtura me klubin.
Ai bëri debutimin e tij me Spanjën në prill 2003 në fitoren 4–0 kundër Ekuadorit. Gjatë kohës me ekipin, Alonso ka fituar Euro 2008, Euro 2012 dhe Kupën e Botës 2010, dhe gjithashtu ka përfaqsuar kombëtaren e tij në Euro 2004 dhe Kupën e Botës 2006. Më 23 qershor 2012, Alonso luajti ndeshjen e tij të 100të me kombëtaren në çerek-finalen e Euro 2012 kundër Francës; ai e festoi këtë arritje duke shënuar të dy golat e ndeshjes që dërguan ekipin më tej në turnament. Pas eliminimit të shpejtë të Spanjës në Kupën e Botës 2014, Alonso u pensionua nga futbolli ndërkombëtarë. Me 114 ndeshje, ai renditet i shtati në listën e lojtarëve me më shumë ndeshje në kombëtare.
Sezoni 2009–10
250px|right|thumb|Alonso duke luajtur per [[Real Madrid CF.]]
Xabi Alonso konfirmoi se do të transferoheshe tek Real Madrid per 30 Milion £ më 5 gusht 2009. Alonso morri fanellen me numrin 22. Alonso shenoi Golin e tij te pare me Real Madrid kunder Villarreal me penallti ne fitoren 6-2 te Real Madrid kunder Villarreal CF me 21 Shkurt 2010. Perjashto rastet kur ka qene i demtuar ose i pezulluar Manuel Pellegrini e ka aktivizuar ne cdo ndeshje mesfushorin Spanjoll. Ne La Liga Xabi Alonso e ndihmoi klubin e tij qe ta perfundonte sezonin me 96 pike, 3 pike mbrapa FC Barcelona. Ishte hera e 3 ne karrieren e Xabi Alonsos qe ndihmonte nje klub qe te arrinte nje rekord pikesh ne nje sezon. Ai me perpara ndihmoi 1 here Liverpool FC dhe 1 here Real Sociedad. Ne sezonin e tij te pare ne Real Madrid Alonso shenoi 3 gola dhe u konsiderua si nja nga shtyllat e mesfushes se Realit. Ai u vendos ne formacionin e vitit ne La Liga nga gazeta Marca.
Ne sezonin e 2 ne Real Madrid, Xavi Alonso e startoi me nje trajner te ri si José Mourinho qe la Interin per tu transferuar tek Real. Ai nderroi numrin e fanellen duke lene 22 dhe duke marre fanellen me numrin 14. Alonso fitoi Copa del Rey me Real Madrid CF dhe shenoi 1 gol ne 52 ndeshje.
Ai e startoi sezonin e 3 me nje gol ne El Clásico kunder FC Barcelona ne barazimin 2-2 ne Santiago Bernabéu Stadium ne finalen e Superkupes se Spanjes. Me 21 shtator 2011 ai luajti ndeshjen e tij te 100 zyrtare per Real Madrid CF ne barazimin 0-0 kunder Racing de Santander. Gjashtu ne sezonin e 3 shfaqi nje forme shume te mire, duke e ruajtur vendin e titullarit dhe duke fituar La Liga, ose kampionatin e tij te pare ne karriere.
Ne sezonin 2012-2013 Xabi Alonso luajti ne te gjitha ndeshjen e UEFA Champions League dhe Copa del Rey, por ne La Liga luajti me pak sepse José Mourinho i dha mundesine qe te luaj Luka Modrić. Ne prill dhe Maj Alonso nuk e rinovoi kontraten e tij duke hapur spekullime se ai mund te rikthehet tek Liverpool FC.
Golat me Kombetaren
Lista e Golave dhe rezultateve me kombëtaren e Spanjës.
59 p.e.s.
Mbi vitin 59 p.e.s..
Xhamia e Hadumit
Kompleksi Xhamija e Hadumit është një objekt sakral në Gjakovë, Kosovë. Xhamia e Hadumit është një monument i trashëgimisë kulturore.
Në defterin zyrtar te Perandorisë të vitit 1571, Gjakova përmendet si fshat, ndërsa tregu i saj konsiderohet si qendër tregtare rajonale. Në atë periudhë, konkretisht në në vitet 1594/1595, Hadum Sylejman Efendia - i njohur si "Hadum Aga", vendos ta financojë ndërtimin e një xhamie e cila do ta bartte emrin e tij. Pas ndërtimit të xhamisë në territorin e fushës së Jak Vulës, fillon zhvillimi i hovshëm i ekonomisë, pasi zejtarët nisin të vendosen në afërsi të objektit të saj. Në këtë mënyrë krijohet struktura e kompleksit të Çarshisë së Madhe, e cila më vonë luan rol të jashtëzakonshëm në zhvillimin social, ekonomik dhe kulturor të Gjakovës.
Sipas udhëpërshkruesit turk Evlia Çelebi, 70 vjet më vonë rreth fushës së Jak Vulës dhe Xhamisë së Hadumit ishin 2000 shtëpi, disa mesxhide dhe dy xhami monumentale, hane të mbuluara me plumb, hamami i bukur dhe 300 dyqane.
Arkitektura
Xhamia e Hadumit si ndërtim arkitektural i takon formave klasike të xhamive të grupit të stilit kosovar. Xhamia është e mbuluar me kube, ka bazë katërkëndëshe kënddrejtë dhe minaren e cila del nga muri jugperëndimor me bazë në formë kënddrejtë. Planimetria dhe skema kompozicionale e saj përbëhet nga këto pjesë: salla e lutjeve, hajati - që zë vend në fasadën veriperëndimore të veprës, dhe minarja.
Po ashtu duhet cekur se përreth xhamisë janë varret me nishane, të realizuara në plastikë guri, me gravurë, të mbishkruara në osmanishten e vjetër. Në të kaluarën në këtë pjesë të xhamisë varroseshin anëtarët e familjeve të njohura të Gjakovës.
Në kuadër të kompleksit të xhamisë ishin edhe hamami, i cili nuk ekziston më (2008), Hani i Haraqive (ende ekziston, veçse i adaptuar, i transformuar gjatë kohës), ndërtesa e bibliotekës së vjetër, objekti nga viti 1671 (biblioteka nuk ekziston, u dogj nga forcat serbe gjatë luftës së vitit 1999 dhe në tërësi u rrënua në vitin 2000), si dhe mejtepi nga viti 1777, po ashtu i adaptuar.
Salla e lutjeve
parapamje|Xhamia e Hadumit Salla e lutjeve ka vëllim unik dhe është e mbuluar me kupolë. Kjo sallë ka planimetri katrore dhe në të hyhet nga dera e cila gjendet në fasadën veri-perëndimore. Dera është e mbuluar me arkitra paksa harkorë. Salla, me vëllimin e saj unik, është e mbuluar me kube të konstruktuara drejtpërdrejt mbi të nëpërmjet trompeve në qoshet e mureve konstruktive. Madhësia, pra diametri i kubesë është 13.5 metra, kurse lartësia prej dyshemesë është 12.6 metra. Eshtë specifike se kubeja qëndron në tetë pilastra të forta dhe në konstruksion të trompeve. Kjo mënyrë e konstruktimit paraqet të vetmen zgjedhje të këtillë ndërtimore në territorin e Kosovës. Duhet cekur se në këtë pjesë konstruktive, në tamburin e xhamisë, nuk kemi hapje a dritare, pra, kemi të bëjmë me një kube të verbër. Sa i përket ndriçimit, salla e lutjeve merr dritë nga gjithsej 11 dritare. Çdo faqe e kubit, për dallim nga ajo veri-perëndimore, ku ndodhet hyrja, ka nga tri dritare. Edhe në këtë pjesë, mbi portal kemi një hapje të vogël gjysmëharkore. Dritaret si elemente konstruktive-arkitektonike, janë të vendosura në dy radhë, në formë piramidale. Në radhën e parë janë të konstruktura në mënyrë simetrike nga dy dritare në çdo faqe, përkatësisht në katër pamje të mureve konstruktive. Këto dritare janë të mbuluara me arkitrarë, por kanë edhe timpanone të verbra që mbarojnë me harqe paksa të mprehta. Ndërkaq, në radhën e dytë ka vetëm një dritare. Kjo dritare e mbuluar me hark të mprehtë ndodhet pikërisht nën tambur, në që të trija muret anësore, përveç atij verior. Dritaret e Xhamisë së Hadumit, ato të rendit të parë, nga jashtë janë të siguruara me parmakë të metaltë.
Mihrabi dhe mimberi
Si në çdo xhami, edhe në Xhaminë e Hadumit, përballë hyrjes, është mihrabi. Mihrabi gjendet në mes të murit juglindor dhe përherë është i orientuar në drejtim të Mekës. Ky element është i thelluar në mur në formë nike me pjesën e sipërme gjysmëkonike. Pos mihrabit, në të djathtë të tij është mimberi që shërben për predikim. Mimberi përbëhet prej derës, shkallëve dhe balldahinit. Mimberi ka formë tradicionale të trajtave të mimberëve dhe është i punuar në tërësi nga druri. Të tëra elementet e drurit janë të gdhendura dhe të pikturuara në atë mënyrë që i përgjigjen trajtimit tektonik të këtij elementi.
Mehfili
Edhe mahfili është realizuar tërësisht nga druri. Ai qëndron mbi shtyllat/kolonat e profilizuara të drurit. Mahfili a galeria (Fig. 5) si pjesë konstruktive-arkitektonike e funksionale, përveçse pasuron dhe thyen monotoninë e vëllimit të sallës së faljeve, veçohet edhe për dekorime plastike e pikturale. Galeria zë vend në anën veriperëndimore mbi hyrjen në sallën e lutjeve, në tërë gjerësinë e saj. Përveç që mbështetet për murin veri-perëndimor, ajo qëndron edhe mbi shtylla/kolona të drurit. Në mahfil arrihet nëpërmjet shkallëve të minares. Si pjesët tjera të xhamisë edhe mahfili është i tërë i pikturuar, natyrisht me motive të botës bimore. Dyshemeja e xhamisë me kohë ishte e shtruar me pllaka tullash të pjekura në formë gjashtëkëndore. Mbi dyshemenë ndodhen qilimat e shtruar.
Elementet konstruktive - Trompet
Vëllimi i jashtëm kryesor me kube përbëhet nga pjesa kubike dhe kubeja. Vëllimi kryesor nga ana e jashtme është i mbështjellë, i konstruktuar nga gurë të latuar. Gurët janë marrë në afërsi të Gjakovës, matanë Erenikut, në mes Devës dhe fshatit Guskë. Ndërkaq faqet e brendshme të mureve janë me tulla dhe të suvatuara. Për ta ndërtuar kubenë e xhamisë, nga vëllimi i kubit është kaluar në tetëkëndësh. Në rastin konkret, gjatë këtij procesi të ngushtimit, në katër qoshe, formohen trajtat e çerektopit - trompet, të cilat në të dy anët e jashtme mbarojnë në kurorë dhe janë të veshura me plumb. Pjesa konstruktive, e cila fillon nga vëllimi, përkatësisht nga tropet, e përfundon në kurorë, ku fillon kalota e xhamisë, paraqet tamburin si element konstruktiv-arkitektonk. Tamburi në Xhaminë e Hadumit është i ulët dhe tetëfaqësh. Për dallim nga pjesët e tjera të objektit sakral, trompet dhe në tërësi kubeja e xhamisë është ndërtuar me tulla të pjekura. Nga kurora e tamburit fillon mbulesa me plumb e kubesë së xhamisë.
Hajati
Tremja a hajati i xhamisë së Hadumit (Fig. 6) përfshin anën veri-perëndimore dhe ka një zgjidhje tradicionale të këtyre mjediseve të veprave klasike monumentale jo vetëm për Kosovën dhe pjesë të tjera shqiptare, por edhe për Ballkanin. Mjedisi i saj shërben (në rast nevoje, kur në sallën e lutjes nuk ka vend apo arrihet me vonesë) për lutje, falje të namazit. Hajati mbulohet me tri kube të vogla. Këto kube si dhe ajo kryesorja janë të veshura me mbulesa të plumbit. Nga jashtë në hajat hyhet drejtpërdrejt. Pjesa ndërmjetëse e hajatit është në nivel të sallës së lutjeve. Nga kjo pjesë e hajatit, e cila e ndan në dy hapësira të barabarta mjedisin në fjalë, hyhet në sallën e lutjeve. Dyshemeja e hajatit (në të dy anët e ndërmjetëses) si gjithnjë është në nivel më të lartë se dyshemeja e sallës së lutjeve dhe terreni pranë Xhamisë së Hadumit. Edhe dyshemeja e hajatit me kohë ishte e shtruar me pllaka tullash (dheu të pjekur) gjashtëkëndëshe, që ishin identike me dyshemenë e enterierit, sallës së faljeve. Pra, si shihet, dyshemeja e hajatit të xhamisë paraqitet si një podium dhe kështu shërben si bazament për arkadat mbi shtylla, kolona të mjedisit në fjalë.
Arkada e hajatit
Arkada veriperëndimore, pra e ballit kryesor të xhamisë së Hadumit, përbëhet prej tri harqesh gjysmërrethore, që mbështeten në katër shtylla, kolona. Kolonat e hajatit të xhamisë nuk janë monolite, po të konstruktuara nga disa pjesë, përkatësisht nga tri pjesë të gurëve masivë. Kolonat nuk kanë bazament dhe paraqesin një gjë të rastit në arkitekturën të periudhës osmane në Kosovë. Po ashtu edhe kapitelet e shtyllave janë tejet modeste. Në bazamentin e shtyllave si dhe para kapiteleve të tyre, si pjesë dekoruese na paraqiten unazat e materialit të mesingut. Nga ana lindore dhe perëndimore kemi vetëm nga një hark të mbështetur në kolonën e arkadës veriore dhe murit konstruktiv të pamjes kryesore të objektit sakral. Ngjitur për hajat, deri në pranverën e vitit 1999, ekzistonte edhe parahajati, i shek. XIX, cili u dogj dhe tani nuk është më pjesë përbërëse e xhamisë.
Minareja
Si pjesë e skemës kompozicionale, si element i pandarë i xhamisë është edhe minarja, e cila si zakonisht zë vend në të djathtë të sallës së faljeve tek del nga muri jugperëndimor. Me minare komunikohet me anën e dy deriçkave, dyer të vogla. Njëra është në eksterier, kurse tjetra në enterier të objektit. Deriçka e eksterierit të minares është e vogël dhe në nivelin e dyshemesë së sallës së lutjeve, kurse deriçka tjetër e minares është e konstruktuar në nivelin e dyshemesë së mahfilit. Nga minarja nëpërmjet deriçkës, komunikohet me mahfilin dhe, anasjelltas, me minaren.
Baza e minares ka planimetri, bazament kënddrejt që vazhdon me papuçen në formë piramide të cunguar, që përfundon me një kornizë guri që del nga muri perimetral i elementit konstruktiv. Nga kjo pjesë fillon trupi i minares që ka formë shumëkëndore a poligonale. Trupi i minares nga korniza e parë shkon duke u ngushtuar deri në kornizën e dytë. Prej lartësisë së kornizës së dytë, trupi i minares, duke u ngushtuar gjithnjë lehtazi, mbaron me kornizën e tretë. Këtu trupi poligonal përfundon me kazanin a sherefen e minares. Sherefeja në lëshime anëcake nga disa rende gurësh të latuar del nga muri poligonal perimetral të trupit të minares dhe kështu merr, fiton një gjerësi sa për të lëvizur në rast nevoje, për kryerjen e ndonjë ceromonie të caktuar fetar: thirja e ezanit për tenbih etj. Kazani ka edhe parapetën e tij. Kjo pjesë, pra sherefeja, në xhaminë e Hadumit paraqet një pjesë ku prezantohen gdhendje në teknikë relievi, në plastikë të imët. Daljen në kazan e bën të mundur një deriçkë e ngushtë dhe e ulët. Konstruksioni i minares nuk mbaron me kaq, por tani mbi kazan vazhdon pjesa e sipërme, peteku i minares. Peteku mbaron me pjesën konike të quajtur qylah. Qylahu ka konstruksion druri dhe është i mbuluar e i veshur me mbulesë të plumbit. Në fund të minares, si element përfundimtar, njëherësh edhe element dekorimi; me cilësi artistike e estetike është edhe alemi i minares. Elemente të njëjta dekorimi prezantohen edhe në kubenë e sallës së faljeve të xhamisë së Hadumit në Gjakovë. Përveç të tjerash, funksioni i minares është që nëpërmjet shkallëve të saj, të arrihet në kazan-sherefe. Shkallët janë nga gurë njëpjesësh, të vendosur, konstruktuar edhe si pjesë të pandara të mureve konstruktive të minares, që vazhdojnë njëra pas tjetrës të lidhura deri në deriçkën e sherefes. Enterieri i minares në xhaminë e Hadumit ndriçohet nga një numër i vogël dritaresh. Këto dritare kanë formë frëngjish. Këto, përveç funksionit të cekur, luajnë edhe rolin e ajrosjes së minares.
Dekorimet murale-arabeskat
Enterieri, pamja kryesore e xhamisë, kubetë e hajatit, janë të dekoruara me piktura murale të punuara në teknikën seko. Motive kryesore janë peizazhet e stilizuara (në disa raste edhe me motive të arkitekturës popullore, kullave të Rrafshit të Dukagjinit) me selvi, natyra të qeta, yje bosh, motive arkitektonike të objekteve të kultit-xhamive, ornamente të botës bimore, figura gjeometrike dhe citate të Kuranit. Edhe pse dekorimet përsëriten, ato nuk janë monotone, veçse me praninë dhe pamjet e tyre i shtojnë vlerën objektit. Këto motive të prezantuara me përmbajtje të dekorimit të tyre në artin e Islamit, njihen si piktura murale a arabeska. Dekorimet e përmendura, paraqiten në kubenë kryesore si dhe ato në hajatin e objektit, në kurorë, nike, harqe dhe trompe. Njëherësh duhet cekur se edhe mihrabi, mimberi, mahfili, pjesët e mureve të sallës së lutjeve, përreth dritareve në veçanti, janë të dekoruara me piktura murale. Ngjyra dominuese në këto dekorime janë: e kuqja, e kaltra, e gjelbra, okeri, e përhimja, e zeza e cila përdoret vetëm në citatet e Kuranit, si dhe në Emrin i Allahut, Muhamedit si dhe pasardhësve të tij. Dekorimet e cekura i takojnë stilit të barok islamo-shqiptar, të realizuara në shek.XIX. Në xhaminë e Hadumit ka tri shtresa pikturale. Ekzistimi i shtresave në dekorimet pikturale është konstatuar gjatë punimeve konservuese-restauruese në vitit 1981. Me atë rast, në bazë të sondimeve të bëra në kubenë e mesme të hajatit, u vërejtën tri shtresa të pikturimit. Ndërkaq, në kubetë anësore kemi nga dy shtresa dekorimi. Motivet në shtresat e gjetura janë nga bota bimore dhe figura gjeometrike, ku dominon ngjyra e kuqe, e qeramidhes dhe e zeza. Motivet si dhe ngjyrat e cekura janë karakteristike edhe për dekorimet e shtresës së dytë. Dy shtresat e para duhet t’i takojnë shek. XVII-XVIII. Shtresa e tretë dekoruese, kjo ekzistuesja, është realizuar në vitin 1260 (sipas hixhrit), përkatësisht në vitin 1842. Këtë të dhënë e dokumenton mbishkrimi dhe data e shënuar në timpanonin e portalit kryesor.
Plastika gurore
Si veprat e tjera monumentale të mbuluara me kube të trashëgimisë kosovare, as xhamia e Hadumit nuk është e pasur me plastikë gurore. Plastika gurore në këtë vepër sakrale të ndërtimtarisë islamo-shqiptare, prezantohet kryesisht në anëcakun e parapetës së sherefesë së minares. Këto dekorime janë të realizuara në teknikën e plastikës së imët. Edhe shtyllat e hajatit nuk kanë dekorime plastike, por paksa veçohen për kapitelin në formë katrore, ku prezantohen lule të stilizuara, të realizuara në teknikën e plastikës së imët. Këto dekorime përsëriten në katër shtylla të hajatit. Nga profilizime cilësohen edhe dritaret, portali kryesor, kurorat e sallës së lutjeve, të hajatit si dhe vetë parapeta e minares së xhamisë. Pra, në përgjithësi, sipërfaqet e mureve si dhe elementet arkitektonike-konstruktive janë të pastra dhe modeste, një karakteristikë për arkitekturën e xhamisë në Gjakovë dhe më gjerë në territoret shqiptare. Po ashtu duhet të theksojmë se kubetë e xhamisë me madhësi të ndryshme dhe ato me dinamikë dhe kontrast, ndikojnë në thyerjen e monotonisë së objektit dhe xhamisë i japin pamjen estetike.
Përveç të tjerash, mund të përfundohet se Xhamia e Hadumit, me proporcionet, format dhe trajtat e saj, përmban në vete diçka të fuqishme, që ndikon dhe i jep një ngrohtësi objektit, i cili në tërësi është koordinuar dhe ndodhet edhe sot në ambientin e Çarshisë së Madhe të Gjakovës.
Restaurimi
Përposë disa intervenimeve të vogla restauruese aty-këtu, deri në vitin 2007 kur fillojë punën në këtë drejtim “CHWB” - Suedi (Trashëgimia kulturore pa kufij), nuk mund të flitet. Kjo organizatë ka marrë një donacion nga UNESCO-ja, për konservimin dhe restaurimin e dekoreve murale të brendshme dhe të jashtme (të hajatit) të xhamisë. o ashtu kjo organizat në vitin 2003, në xhaminë e Hadumit, kishte kryer punime restauruese: rikonstruimin e minares, drenazhimin, ndërrimin e mbulesës së plumbit të kupolave. Në kryerjen e restarurimeve është angazhuar ekipi i ekspertëve të restaurimit dhe të konservimit - Nihad Çengiq nga Sarajeva dhe Eliza Stefanini nga Bolonja e Italisë.
Adelina Balashi
Adelina Balashi është shkrimtare dhe skenariste shqiptare.
Jazexhiaj
Jazexhiaj është një fshat në komunën Ballagat në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Vokopola (Tërpan)
Vokopola është një fshat në Rrethin e Beratit në Shqipëri.
Kantoni Compiègne-Sud-Ouest
Kantoni Compiègne-Sud-Ouest (frëngjisht: Canton de Compiègne-Sud-Ouest) është një kanton në departamentin Oise, rajonin Picardie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Compiègne. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 23875 banorë.
20 Korrik
20 Korriku është dita e 201-të e kalendarit gregorian (dita e 202-t në vitin e brishtë) - kështu që deri në fund të vitit kanë mbetur edhe 164 ditë.
Lepuri i murrmë
thumb|Lepuri i murrmë (Lepus capensis) Lepuri i murrmë (Lepus capensis) është një gjitarët prej familjes e lepurit.
Gjatësia dhe pesha
50-70 cm, pesha: 2.5-7 kg.
Përshkrimi
Ngjyra e qimeve është kafe në të kuqërremtë. Është më i madh dhe ka vesh më të gjatë, si dhe këmbë më të gjata se lepuri.
Statusi
Nuk është i kërcënuar, por popullatat kanë pësuar tkurrje të theksuara për shkak të ndryshimeve që kanë ndodhur në praktikat bujqësore.
Përhapja dhe habitati
Shpërndarje e gjerë në të gjithë Evropën. Kjo specie ndeshet në gjithë rajonin. Është futur në pjesë të tjera të botës, si Zelanda e Re, si specie gjahu. Takohet kryesisht në zona pyjore të hapura, çeltira e livadhe, stepa dhe zona bujqësore.
Sjellja
Lëviz kryesisht gjatë natës, por edhe ditën. Lepuri i murrmë qëndron aktiv gjatë gjithë dimrit dhe nuk shtegton në mënyrë të rregullt. Mund të vrapojë me shpejtësi që arrin deri në 70 km/orë.
Riprodhimi
Pjell 1-4 herë për vit. Bën 1-5 këlyshë, të zhvilluar mirë.
58 p.e.s.
Mbi vitin 58 p.e.s..
Shahab 2
Shahab-2 (Meteor-2) është raketë balistike e Iranit, e prodhuar në Iran me përkrahjen e Koresë Veriore. Është variant i raketës Scud-C të Koresë Veriore. Shahab-2 është versioni i zhvilluar i raketës Shahab-1. Raketa është në dispozicion të lëshohet në një zonë prej 2.000 kilometrash. Në këtë zonë prej 2.000 kilometrash, Shahab-2 mund të jetë kërcënues për shtetin e Izraelit.
Gëzim Kame
Gëzim Kame është regjisor dhe aktor shqiptar.
Faton Lukbunari
Faton Lukbunari intepret i muzikës të zhandërit të "dereve të oborrit". Karakteristik e muzikës së grupit të tij ishte imitimi i veglave të suleve nëpërmjet sintisajzerit gjegjësisht formave tjera të veglave muzikore elektronike me tastier.
John Locke
John Locke (shqip: Xhon Loku) (29 gusht 1632 - 28 tetor 1704) ka qenë një filozof dhe mjek britanik. Konsiderohet babai i liberalizmit klasik, i empirizmit modern dhe një nga paraprirësit më me ndikim të iluminizmit dhe kriticizmit.250px|thumb
Biografia
John Locke u lind më 29 gusht 1632 në Vrington, në rrethinat e Bristolit. Pasi ndoqi një formim klasik dhe filologjik në Westerminster School të Londrës.
Ai jetoi në Francë nga viti 1675 deri më 1679, pastaj u kthye në Londër, ku qëndroi katër vjet para se të ndiqte kontin e Shaftsbërit, të rënë nga pozita, në mërgimin e tij në Holandë. Aty iu përkushtua redaktimit të veprave të tij filozofike. Loku u kthye në Angli më 1689, si pasojë e Glorius Revolution dhe hipjes në fronin anglez të Uiliamit III d'Orinxh. Menjëherë u botuan tri nga veprat e tij më të rëndësishme, duke filluar nga Epistola de tolerantia (Letër mbi tolerancen), 1689, në të cilën flet në mbrojtje të lirisë për të gjitha fetë, për aq kohë sa ato nuk kërcënojnë shtetin liberal; kjo vepër do të frymëzonte edhe Volterin e ri (1694-1778).
Loku botoi më 1690 katër vëllimet e veprës së tij kryesore mbi teorinë e njohjes, An Essay Conceming Human Understanding (Sprorvë që lidhet me kuptimin njerëzor), mbi të cilën punoi - me ndërprerje - prej më shumë se pesëmbëdhjetë vjetësh. Kjo vepër njohu, që në gjallje të vetë autorit, shumë botime dhe u përkthye në latinisht dhe frëngjisht. Po në vitin 1690 u botuan gjithashtu Two Treatises of Govemment (Dy traktate mbi qeverisjen civile). Më 1693, Loku botoi Some thoughts Concerning Education (Mendime mbi edukimin), që ndikuan te Zhan Zhak Rusoi.
Pas kthimit në Angli, Lokut iu propozua shumë herë nga Uiliami III një post qeveritar, që ai nuk e pranoi asnjëherë, duke nxjerrë si shkak arsyet shëndetësore. Më 1696, pranoi më në fund një detyrë të lartë në Ministrinë e Tregtisë. Loku vdiq më 28 tetor 1704 në vilën e fshatit Ëuts, pranë Londrës, ku kishte kaluar vitet e fundit të jetës.
Filozofia dhe ndikimi
Termat me të cilat Loku përcaktoi të drejtat e njeriut të lidhura me natyrën, u rimorën në shekullin XVIII, si në Kushtetutën amerikane ashtu edhe në Deklaraten e të Drejtave të Njeriut, që doli nga Revolucioni Francez. Shoqëria pionere e Perëndimit amerikan do të bëhej shembulli më i shpeshtë i një shoqërie që nuk u ishte nënshtruar ende institucioneve shtetërore dhe ku mbretëronte e drejta natyrore, që nuk ishte thjesht ajo e më të fortit. Ky konceptim u popullarizua nga perëndimorë të shumtë.
"Filozofia analitike" moderne trajton para së gjithash pyetjen e mëposhtme: në çfarë mase gjuha jonë - si ajo e përditshmja, ashtu edhe ajo e shkencës - i shërben kuptimit dhe vendosjes së bindjeve të përbashkëta për njerëzimin? Ajo njohu te Loku filozofin "e saj". Për shembull, Jurgen Habermas (lindur më 1929), u interesua për mjetet linguistiko-konceptuale që japin ndihmesë për të bërë të mundshme një marrëveshje shkencore ose politike.
Xhon Loku (John Locke) mori pjesë aktive në jetën politike angleze që në fillim të jetës së tij. Ai u fut shumë shpejt në rrethin e Entoni Eshli Kuperit, konti i parë i ardhshëm i Shaftsbërit dhe shef i opozitës ndaj planeve absolutiste të dinastisë Stjuart. Me t'u përmbysur kjo dinasti, Loku u kthye triumfalisht nga Holanda, ku kishte kaluar disa vite mërgimi. Atëherë shpalosi një veprimtari të dendur politike dhe shkencore dhe mundi më në fund të botonte veprat e tij kryesore: Dy traktate mbi qeverisjen civile dhe Sprovë lidhnr me gjykimm njerëzor. Pozita e tij e dukshme në jetën publike ndihmoi që këto vepra të kishin ndikim të madh deri në shekullin XVIII, si në Angli, ashtu dhe në gjirin e Republikës Ndërkombëtare të Letrave. Ato u bënë tekste bazë për iluministët.
Në shkrimet e tij politike, ku më të rëndësishmet qenë Traktatet, për arsye të qëllimeve që miqtë e tij politikë synonin të arrinin, bëhej fjalë për të themeluar një monarki kushtetuese të kontrolluar nga Parlamenti, që të siguronte lirinë ekonomike dhe sigurinë e qytetarëve. Në këtë mënyrë ai u kthye te teoria e "kontratës shoqërore", të formuluar për herë të parë nga Tomas Hobsi, por pa iu drejtuar pararendësit të tij, që e kishin hedhur poshtë si materialist dhe si të pafe. Në gjendjen e natyrës, njerëzit janë të vetëdijshëm për të drejtën e natyrshme për ruajtjen e vetes së tyre; megjithatë, për të përmirësuar mundësitë e tyre për të mbijetuar, nëpërmjet një marrëveshjeje, ua besojnë të drejtat e tyre një sovrani shtetëror; ata hyjnë në këtë mënyrë në gjendjen e shoqërisë politike. Në përcaktimin e së drejtës natyrore, Loku shkon më larg se Hobsi, që shihte te njeriu veçse një makinë për të riprodhuar vetveten: të gjithë njerëzit janë nga natyra të barabartë dhe të lirë, dhe kanë të drejtë të mbrojnë jetën e tyre, shëndetin e tyre, lirinë e tyre dhe pasuritë e tyre; por ata nuk kanë të drejtë as t'ua heqin dhe as t'ua pakësojnë këto të drejta të tjerëve.
Për Lokun, njeriu nuk është më një qenie, nga natyra, egoiste dhe e ashpër, por një subjekt etik që, në kërkim të lumturisë së tij, ka gjithashtu parasysh lumturinë e botës së përtejme dhe që, si pasojë, sillet në mënyrë morale. Megjithatë mundet, si qenie morale, të imponojë të drejtën e tij përmes forcës. Megjithatë, në "paktin" apo "kontratën" shoqërore, individi nuk ia lë të gjitha të drejtat e tij shtetit, siç e gjejmë tek Hobsi: kur shteti nuk ndan në mënyrë të kënaqshme të drejtat e tij të natyrshme, çdo person ka të drejtë të revoltohet kundër fuqisë shtetërore, revoltë që mund të shkojë deri në përmbysjen e raporteve të forcave dhe deri në revolucion. Duke mos dashur një shtet kapitalist që "të lë bësh si të duash, të lejekalimit", në kuptimin e liberalizmit të shekullit XIX, Loku i jep shtetit të drejtë për ndërhyrje në pronën vetjake, megjithëse kjo e fundit shihet si një e drejtë e njeriut. E drejta e pronës është e drejta më e drejtë për frytet e vetë punës tënde; por, me qëllim që të ndahen mirë produktet e punës, njerëzit shpikën monedhën, që mundëson ruajtjen e rezultateve të kësaj pune. Zotërimi i parasë nuk është, pra, i lidhur ngushtësisht me punën e një individi: ai mund të goditet nëpërmjet taksave nga shteti ose të kufizohet në ndonjë mënyrë tjetër. Në teoritë e tij mbi marrëdhëniet midis pronës, punës dhe parasë, Loku del si një pararendës i ekonomisë politike moderne, siç do të përpunohej nga Adam Smithi (1723-1790).
Në një shtet liberal, që zë një vend në lirinë individuale falë ndarjes së pushteteve midis pushtetit ligjvënës (parlamenti) dhe ekzekutiv (mbreti), toleranca fetare është thelbësore për paqen e jetës në bashkësi. Pas luftërave fetare, kjo tolerancë u bë një temë qendrore: askush nuk duhej të vinte në diskutim paqen shoqërore në emër të një besimi vetjak dhe subjektiv.
Të vetmit që përjashtoheshin nga liria e kultit të siguruar nga shteti ishin të pafetë (sepse nuk ndanin me të tjerët parimet themelore të moralit të natyrshëm), katolikët (sepse njihnin pushtetin e një sovrani të huaj: papën) dhe fanatikët (sepse nuk pranonin asnjë diskutim të arsyeshëm lidhur me bindjet e tyre). Sipas Lokut, një shoqëri ka nevojë për një platformë mirëkuptimi që bashkon tërësinë e sigurive që pjesëtarët e saj i kanë të përbashkëta. Filozofi donte gjithashtu të krijonte një platformë të këtij tipi për bashkësinë e dijetarëve: i tillë është qëllimi i Sjnovë lidhur me kuptimin njerëzor. Loku ishte lidhur me shkencëtarët më të mëdhenj të kohës së tij, pikërisht me Robert Bojlin, që hodhi bazat e kimisë moderne dhe më vonë me Isak Njutonin; dhe përthelloi racionalizmin e Rëne Dekartit, si dhe materializmin "atomist" të Gasendit dhe të Hobsit. Njeri i pajtimit, Loku kërkonte të reduktonte divergjencat e secilit në pika të përbashkëta, mbi të cilat do të vendoste një themel i shkencave të vlefshme, në mënyrë universale, përtej fushave të veçanta të specialistëve. Nga Dekarti, mori pikënisjen e subjektit të veçuar - ç'mund të dijë një "person" i vetëm? - por pa pranuar që realiteti të mund të ndërtohet mbi bazën e sigurive të vetme të unit, si në gjeometri. Duke pohuar se asnjë siguri nuk është që në fillim "e bashkëlindur", i kundërvihet konceptit platonik të pjesëmarrjes tek "idetë" e përjetshme nëpërmjet "rikujtimit" të asaj që është mësuar në një ekzistencë të mëparshme. Mendimi ynë na lejon gjithashtu të formojmë "mënyra" paraqitjeje, që lidhen më drejtpërdrejt me lëndët, të kapura në mënyrë empirike, si për shembull "trekëndëshi" ose "njohja", që janë koncepte abstrakte të matematikës dhe të moralit. Përveç kësaj, ne zotërojmë aftësinë e vetvetishme ("intuitive") të dallojmë klasat e ndryshme të objekteve (të tipit të "trekëndëshave" dhe të "rrathëve"). Kjo është e vetmja mënyrë e jona për të mundur të krahasojmë midis tyre përmbajtjet e vetëdijes së lindur nga ndijimi shqisor dhe nga mendimi dhe për të bërë gjykime lidhur me to, që do të bëhen me siguri, në qoftë se njëra palë do të përputhet me të tjerat pa kundërshti. Kjo lloj sigurie natyrisht nuk ekziston në njohjen ndjesore të gjërave të jashtme, përderisa e kemi të pamundur për të njohur qenien reale të një lënde; ne vetëm mund ta plotësojmë me përvoja "thelbin nominal" të saj, koncepti abstrakt i një gjëje të shënjuar nga vula jonë - Emanuel Kanti do ta cilësonte këtë koncept "të gjësë në vetvete", tërësisht të pakapshëm nga pikëpamja shkencore. Në shkencat fizike dhe natyrore, mbresat e ndërlikuara të shqisave nuk mund të përshkruhen saktësisht. Në të vërtetë, këto shkenca shquajnë veçoritë "e para" të gjërave, të kapshme në mënyrë matematiko-racionale - si hapësira, forma, lëvizja - dhe veçoritë e tyre "të dyta", që janë të kapshme vetëm subjektivisht - si ngjyra ose shija. Për të mbërritur në pohime më të sigurta, ato kufizojnë gjykimet e tyre në veçoritë e para.
Administrata e Sigurimit Shtetëror (Jugosllavi)
parapamje|UDBA dhe [[Josip Broz Tito (1951)]] Shërbimi i Sigurimit të Shtetit (kroatisht: Služba državne sigurnosti, serbisht: Служба државне безбедности; maqedonisht: Служба за државна безбедност; sllovenisht: Služba državne varnosti), i njohur edhe me emrin e tij origjinal si Administrata e Sigurimit të Shtetit, ishte organizata sekrete e policisë së Jugosllavisë komuniste. Në çdo kohë ishte më i njohur me akronimin UDBA, i cili rrjedh nga emri origjinal i organizatës në gjuhën serbo-kroate: Uprava državne bezbednosti ("Administrata e Sigurimit të Shtetit"). Shkurtesat SDB (serbe) ose SDS (kroate) u përdorën zyrtarisht pasi organizata u riemërua në "Shërbimi i Sigurimit Shtetëror". Në dekadat e fundit të saj, ajo përbëhej nga 8 organizata gjysmë të pavarura të policisë sekrete - 1 për secilën nga 6 republikat federale jugosllave dhe 2 për krahinat autonome (Kosovë dhe Vojvodinë) - të koordinuara nga selia qendrore federale në kryeqytetin e Beogradit.
Edhe pse funksiononte me më shumë përmbajtje se agjencitë e policisë sekrete në shtetet komuniste të Evropës Lindore, UDBA ishte një mjet i frikshëm kontrolli. Pretendohet se UDBA-ja ishte përgjegjëse për "eliminimet" të dhjetëra armiqve të shtetit brenda Jugosllavisë dhe ndërkombëtarisht (vlerëson rreth 200 atentate dhe rrëmbime). Eliminimet variojnë nga ato të udhëheqësve kroatë ustashe të Luftës së Dytë Botërore Ante Paveliq dhe Vjekoslav Luburiq (në Argjentinë dhe Spanjë), tek shkrimtari emigrant kroat Bruno Bushiq dhe shkrimtari emigrant serb Dragisha Kashikoviq, megjithëse kriminelët e luftës duhet të dallohen nga ata që u vranë vetëm për mospajtim ose arsye politike.
Me shpërbërjen e Jugosllavisë, republikat e shkëputura vazhduan të formojnë agjencitë e tyre të policisë sekrete, ndërsa Shërbimi i Sigurimit Shtetëror i RF të Jugosllavisë mbajti emrin e tij të kohës së UDBA-së.
Funksionet
UDBA formoi një pjesë të madhe të shërbimeve të inteligjencës jugosllave nga viti 1946 deri në 1991, dhe ishte kryesisht përgjegjëse për sigurinë e brendshme të shtetit. Pas vitit 1946 UDBA-ja pësoi ndryshime të shumta në siguri dhe inteligjencë për shkak të çështjeve aktuale të asaj kohe, duke përfshirë: luftimin e bandave; mbrojtja e ekonomisë; Kominform/Informbiro; dhe aspiratat burokratike. Në vitin 1945 dhe 1946, për shembull, UDBA u organizua në rrethe. Në vitin 1950, kur u hoqën si autoritete njësitë administrativo-territoriale, UDBA-ja u riorganizua sërish. Gjatë kësaj periudhe aktivitetet e inteligjencës dhe sigurisë u përqendruan më pak në inteligjencë dhe më shumë në sigurinë e brendshme. Kishte një theks në kolektivizmin, vëllazërinë, harmoninë shoqërore, besnikërinë dhe tolerancën ndaj atyre me pikëpamje të ndryshme. Devijimi nga ky grup vlerash u bë një problem i menjëhershëm për shërbimet e sigurisë.
Më vonë, përdorimi i forcës u zbut dhe kur filloi procesi i "decentralizimit të pushtetit popullor", shërbimet e inteligjencës dhe të sigurisë iu nënshtruan riorganizimit të mëtejshëm për të decentralizuar pushtetin dhe për të rritur efektivitetin. Në plenumin e Komitetit Qendror në korrik 1966, udhëheqja politike akuzoi SDB-në se po pengonte reformat drejt vetëadministrimit. Si rezultat, SDB u decentralizua, personeli i saj u reduktua (veçanërisht në nivel federal) dhe u krijuan komisione kontrolli. U nxorën rregullore të reja, duke forcuar iniciativën e pavarur të shërbimeve të sigurimit shtetëror të gjashtë republikave jugosllave dhe krahinave autonome. SDB-së iu hoq funksionet ekzekutive dhe iu besua identifikimi dhe parandalimi i aktiviteteve armiqësore. Ligji për Punët e Brendshme dhe Dekreti për Organizimin e Sekretariatit të Punëve të Brendshme Shtetërore rregullonin autoritetin e sigurisë së inteligjencës si prerogativë e Drejtorisë së Sigurimit të Shtetit në Ministrinë e Brendshme. Riorganizimi i mëposhtëm trajtoi çështje që lidhen me kompetencën e federatës (siguria shtetërore, trafiku ndërkufitar, shtetasit e huaj, pasaportat, prezantimi dhe përhapja e shtypit të huaj dhe shtetësia federale).
Struktura
Aktiviteti i inteligjencës dhe sigurisë u organizua në këtë mënyrë:
Periudha 1946-1986
Një nga veprimet e para të suksesshme të UDBA-së ishte operacioni Gvardijan, i cili i mohoi Bozhidar Kavranit mundësinë për të depërtuar në grupet e ish-ustashëve për të nisur një kryengritje kundër Jugosllavisë, duke pushtuar përfundimisht vetë Kavranin.
Nga viti 1963 deri në vitin 1974, shërbimet e inteligjencës së sigurisë u morën me një sërë ngjarjesh politike të brendshme dhe të jashtme. Në vend, pati konfrontime politike si para dhe pas Plenumit të Brionit (1966), shpërthime liberale dhe demonstrata masive studentore majtiste në Beograd në vitin 1968, Hrvatsko proljeće (Pranvera Kroate) ose "MASPOK" (lëvizja masive) në Kroaci në 1971. inkursioni nacionalist i grupit të Bugojnos në zonën e Radushës (1972) dhe një ringjallje e nacionalizmit në republikat jugosllave. Ngjarja më e rëndësishme jashtë vendit ishte pushtimi i trupave të Traktatit të Varshavës në Çekosllovaki në vitin 1968.
Këto ishin rrethanat në kohën kur u miratua akti i parë për punët e brendshme të republikave individuale në vitin 1967. Sipas këtij akti, punët e brendshme trajtoheshin drejtpërdrejt nga organet administrative komunale dhe sekretariatet e punëve të brendshme të secilës republikë ose nga krahinat e tyre. Trupat. Kjo ishte hera e parë që nga viti 1945 që republikat fituan kontroll dhe ndikim më të madh mbi organet e tyre individuale të sigurisë dhe shërbimet e sigurisë së inteligjencës.
Shërbimi i Sigurimit Shtetëror (SDB) është përcaktuar me ligj si shërbim profesional në kuadër të Sekretariatit Republikan të Punëve të Brendshme (RSUP). Natyrisht, pjesa më e madhe e kompetencave të saj mbeti brenda institucioneve federale, siç parashikohet nga Akti për trajtimin e çështjeve të brendshme nën kompetencë të organeve administrative federale (1971), i cili përcaktonte se sekretariati federal i punëve të brendshme do të koordinonte punën e SDB-së në republika dhe provincat. Hapat e mëtejshëm u ndërmorën me transformimin e administratës shtetërore, miratimin e Aktit Federal për Administratën Shtetërore (1978) dhe Aktit të Republikës (1978). Akti i sapomiratuar për punët e brendshme ngarkoi Sekretariatin e Republikës së Punëve të Brendshme (RSUP) me çështjet e sigurisë së shtetit, të cilat më pas u shndërruan në çështje të RSUP dhe nuk iu dha më trajtim i veçantë "në RSUP". Kjo rezolutë mbeti në fuqi deri në ndryshimet e vitit 1991 të aktit për punët e brendshme.
Periudha pas-1986
Roli i inteligjencës dhe sigurisë ndryshoi pas vitit 1986, kur brenda Partisë mbretëroi një mentalitet tjetër dhe nisën proceset e demokratizimit. Agjencitë e sigurisë së inteligjencës u sulmuan dhe shumë njerëz filluan të shkruanin publikisht dhe të kritikonin SDB-në. Organizata partiake u shfuqizua në SDB dhe filluan përpjekjet e para për të vendosur kontrollin parlamentar.
Zgjedhjet e para demokratike shumëpartiake në 1990, të cilat përforcuan procesin e demokratizimit, jehonë brenda Sekretariatit Federal të Punëve të Brendshme (SSUP) dhe Shërbimit Federal të Sigurimit të Shtetit (SSDB), të cilët po luftonin për të mbajtur kontrollin mbi SDB-të individuale në republika. e cila u bë gjithnjë e më e përçarë. Ata ishin ende ligjërisht të lidhur me organet federale, por po ndërgjegjësoheshin se vepronin dhe punonin në republikën e tyre të veçantë. Disa kuadro profesionistë, veçanërisht ata të “fushës së brendshme” (që kishin të bënin me “të djathtën borgjeze”, klerikalistët dhe lëvizjet studentore) nisën të largoheshin nga shërbimi. Konflikti po shtohej dhe arkivat e SDB-së po shkatërroheshin sistematikisht. Në kërkimin e roleve të reja, SDB-të gjithashtu filluan të kufizojnë informacionin që po i dërgonin SSDB-së. Ata përfundimisht e kufizuan informacionin e tyre në shërbimet e huaja të inteligjencës.
Së bashku me dobësimin e pozitës së SSDB-së, u bënë përpjekje nga Shërbimi i Sigurimit i Ushtrisë Popullore Jugosllave ose KOS për të forcuar bastionet e veta në republikat e ndryshme dhe në SDB-të individuale. Përpjekjet dështuan sepse vareshin nga kuadrot e kombësive të tjera të punësuar ende në SDB-të, por që nuk kishin akses në bazat e të dhënave dhe nuk kishin fuqi vendimmarrëse për shkak të orientimit të tyre "jugosllav".
Dosjet e publikuara së fundmi përmbajnë informacione për 1 milion qytetarë të Republikës Socialiste të Sllovenisë dhe ish-republikave të tjera të ish-Jugosllavisë, dosjet e të cilëve UDBA në Slloveni mbante shënime. Në vitin 2003 dhe 2010, në faqen e internetit udba.net ishte e mundur të shiheshin emrat e agjentëve të UDBA-së në Slloveni, disa prej të cilëve janë ende aktivë në Ushtrinë Sllovene dhe Ministrinë e Brendshme. Qeveria e Sllovenisë kërkoi menjëherë heqjen e faqeve nga faqja e internetit, kështu që ato aktualisht nuk janë të aksesueshme.
Vitet 520
Mbi vitet 520.
Spiro Xhai
Spiro Xhai është shkrimtar shqiptar.
Las Cabezas de San Juan
Las Cabezas de San Juan është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Lower Guadalquivir, të provincës Seville, në Andalusia. Las Cabezas de San Juan ka 16464 banorë (2009), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 229.7 km2.
Lidhje të jashtme
Las Cabezas de San Juan
Gjuzaj (Ballagat)
Gjuzaji është një fshat në komunën Ballagat në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
Florian Myrtaj
Florian Myrtaj (lindur më 15 shtator 1970, Vlorë) është një ish futbollist shqiptar i cili ka luajtur si sulmues me skuadra të ndryshme italiane.
Myrtaj, i cili shkoi në Itali që në moshën 13 vjeçare, pasi u ble nga sistemi i të rinjëve të Modenës, është gjithashtu një shtetas italian.
Karriera me klube
Myrtaj arriti kulmin e karrierës gjatë kohës së tij te Verona, në ato kohë në Serie B, ku ai shpenzoi dy sezone dhe shënoi 13 gola.
Përpara se të bashkohej me Veronën ai u ble nga Parma në vitin 2002 dhe u shit te Cesena në formë e bashkpronsisë sëbashku me italianin Christian Terlizzi. Në qershor 2003, Parma e bleu sërisht atë dhe e shiti te Verona. Pasi u largua nga Verona në vitin 2005, ai kaloi një periudhë jo-impresionuese te Catanzaro, sërisht në Serie B, përpara se të rikthehej në ligën e tretë italiane dhe të luante me një numër skuadrash, përfshirë dhe një rikthim të dështuar te Teramo; në shtator 2008, ai u bashkua me Sorrento nga Arezzo, duke shpenzuar dy sezone atje.
Karriera ndërkombëtare
Myrtaj ka qënë lojtar i kombëtares shqiptare ku ka shënuar tre herë në 25 paraqitje.
Kantoni Nemours
Kantoni Nemours (frëngjisht: Canton de Nemours) është një kanton në departamentin Seine-et-Marne, rajonin Île-de-France në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Nemours. Ka sipërfaqe 189.17km2 dhe popullsi 31635 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Nemours aktualisht përbëhet nga 17 komuna.
Ajranlia
është vendbanim në Ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë.
Kokoni
Papa Kokoni ( l., - v. 21 shtator 687, ) ishte papa i 83 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më dhe deri më 21 shtator 687. Paraardhës i tij ishte papa Gjoni V, ndërsa pasardhësi papa Serxhio I.
57 p.e.s.
Mbi vitin 57 p.e.s..
Matjan
Matjani është një fshat në komunën Ballagat në rrethin e Lushnjës të Shqipërisë.
IBM
International Business Machines (IBM) (nyse: IBM) është një firmë amerikane, konsulente dhe me teknologji multinacionale me seli në Armonk, New York. IBM prodhon dhe shet pajisje kompjuterike dhe software, dhe ofron infrastrukturën, hosting dhe shërbimet konsulltuese në fushat duke filluar nga kompjuterat mainframe deri në nanoteknologji.
Kompania u themelua Në 1911 si Computing Tabulating Recording Corporation përmes një bashkimi të katër kompanive: Tabulating Machine Company, International Time Recording Company, Computing Scale Corporation, dhe Bundy Manufacturing Company. CTR miratoi emrin International Business Machines në 1924, duke përdorur më herët një emër të caktuar nga një filial i CTR në Kanada dhe më vonë në Amerikën Jugore. Kulturën e saj të veçantë dhe të quajtur prodhim i ka dhënë pseudonimin Big Blue.