cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ardhja e kroatëve
Ardhja e kroatëve
Të dy lajmet janë në të njëjtin libër, por ka arsye të mendohet se autorët e tyre janë të ndryshëm, ndaj i pari do të vinte nga vetë perandori Konstandin dhe i dyti, pak më i ri, do të përfshihej më vonë në tekstin e tij. Megjithatë, është gjithashtu e mundur që të dhënat që ai ka marrë nga burime të ndryshme kanë mbetur të paorganizuara dhe janë futur në tekstin përfundimtar pa koordinim. Atëherë do të ishte thjesht një mungesë redaktimi. Prandaj është më mirë të flasim për lajmet për shpërnguljen e kroatëve në Dalmaci siç e lexojmë në Constantine Porphyrogenet. Në frymë dhe stil, ky rrëfim nuk i përket historiografisë së ditur bizantine, ai mbart karakteristikat e padyshimta të naivitetit popullor dhe në të dallohen gjurmë të traditës gojore. Përveç kësaj, në këtë rrëfim njihet një gjini e veçantë letrare, të cilën filologët e quajnë origo gentis ( origjina e popullit ), një histori për origjinën e popullit, pasi në mesjetën e hershme popujt e rinj të organizuar në mënyrë gjentilale u paraqitën para të arsimuarve. trashëgimtarë të botës së lashtë dhe kështu u përfshinë në të. Prej aty shihet se Konstandini nuk e ka nxjerrë informacionin e tij, me sa duket, nga burime më të vjetra dhe tashmë të humbura bizantine, por, qoftë nëpërmjet informatorëve të tij nga vetë toka e kroatëve, ose nga shkrimet më të vjetra të cilat, përsëri duke u mbështetur në kroatisht. tradita gojore, iu dhanë romakëve në qytetet e Dalmacisë perandorake që përfaqësonte origo gentis kroate. Nga kjo rezulton se vlera e këtyre shënimeve për historinë e letërsisë kroate është jashtëzakonisht e lartë, por si një dëshmi e besueshme për historinë e popullit është dukshëm më e dobët. Në të vërtetë, në atë që sjell perandori Konstandin, dallohen kontradiktat dhe mospërputhjet, të cilat vijnë nga fakti se origo gentis u riformua në versione të ndryshme për të legjitimuar kushtet e ndryshme që u krijuan midis VII. dhe shekulli i 10-të. Pra, ne jemi tashmë në këtë burim më të vjetër, i cili është tre shekuj më i ri se ngjarjet që përshkruan, në mes të një lufte për identitetin dhe legjitimitetin, që ndikon në debatin për origjinën e kroatëve edhe sot e kësaj dite.
Ngjashmëria me çekët
Sipas legjendës, të transmetuar nga pasardhësi anonim i Konstantin Porphyrogenet, kroatët, nën udhëheqjen e pesë vëllezërve dhe dy motrave, u shpërngulën në zonën e Kroacisë së sotme. Emrat e vëllezërve: Hrvat, Klukas, Lobelos, Kosences dhe Muhlo, dhe motrat: Tuge dhe Buge, janë me origjinë të ndryshme. Disa janë sllave, dhe disa mund të kenë rrënjë avare dhe proto-bullgare. Kjo tregon qartë se formimi i një identiteti të hershëm nuk duhet të ketë domosdoshmërisht një shenjë etnike. Në mesjetën e hershme, njerëzit dhe fiset nuk ishin të bashkuar vetëm në bazë të prejardhjes së përbashkët. Legjenda e emigracionit nuk duhet të merret fjalë për fjalë. Shumë kombe evropiane kanë histori të ngjashme, me të cilat kronistët mesjetarë u përpoqën të shpjegonin origjinën e një kombi ose shteti.
Çekët kanë gjithashtu një histori pothuajse identike për origjinën e tyre, me një koincidencë shumë interesante me kroatët. Situata është e tillë që nga njëra anë kroatët vijnë nga Çekia, shtatë vëllezër e motra nën udhëheqjen e kroatëve vijnë nga Çekia në Kroaci, ndërsa në legjendën çeke është e kundërta. Shtatë vëllezër dhe motra, të udhëhequr nga një çek, vijnë në Republikën Çeke nga Kroacia. Përjashtohet që kroatët të dinin çekisht, dhe çekët të njihnin legjendën kroate. Pastaj në shekullin e 10-të ose të 12-të. shekulli, kur kronistët shkruanin për të, këto lidhje ndoshta nuk ekzistonin ende.
Botime të përmendura
parapamje| Bani kroate Nikolla Tomashiq (1910 - 1912). ) Përkthimi i Tomashiqit i De administrando imperio, i krijuar gjatë viteve 1910, u botua në Vjesnik Arkivi i Tokës Kroato-Sllavo-Dalmate, 20, 1918, f. 22-29, kap. 1-36, me një hyrje udhëzuese të Tomašić-it nën titullin Jeta dhe veprat e perandorit Konstandin VII. Porphyrogenita, f. 1-21, në të njëjtin vend. Vetë Tomashiqi nuk e pa përkthimin e tij sepse numri i luftës i Vjesnikut... u shtyp pas vdekjes së tij. Emilij Laszowski, kushëriri i Tomashiqit, përgatiti dorëshkrimin e mbetur të përkthimit të Tomashiqit të së njëjtës vepër, kap. 37-53, dhe e botoi në Vjesnik kr. arkivi shtetëror, II, seria 8, 1928, f. 1-70. Kështu, kjo vepër në tërësi është përkthyer në kroatisht.
Gyula Moravcsik
Më 1949, pas shumë vitesh përgatitjeje, Lufta e Dytë Botërore e vështirësoi përfundimin dhe shtypjen e saj - Gyula Moravcsik, e cila shkroi qysh në vitin 1939 për nevojën e një botimi kritik të shkrimeve De administrando imperio, botoi një botim të tillë. në Budapest, me një përkthim krahasues në anglisht nga RJH Jenkins. Ishte baza për vëllimin e dytë, Beograd 1959, të një serie të konceptuar në mënyrë ambicioze mbi burimet bizantine për historinë e sllavëve të jugut, e cila u iniciua pas luftës nga Georgij Ostrogorski, një bizantolog me famë botërore i cili u arratis nga sovjetikët. Rusia, dhe që përmbante vepra Konstantin Porfirogenet në redaksinë e Bozhidar Ferjançiqit dhe me hyrjen dhe komentet e tij të gjera kap. 29-36 nga shkrimet De administrando imperio, disa rreshta nga shkrimet De thematatibus, vetëm pak më shumë nga vepra De ceremoniis e Konstandinit dhe një fragment nga biografia e Vasilit. Kapitulli 29 nuk hyri në këtë botim në tërësinë e tij - tregimi i gjerë kushtuar gjeneralit saracen Soldanus u hoq. Stjepan Antoljak tashmë ka paralajmëruar se Ferjançiq nuk e përmend fare se dokumenti i perandorit De administrando imperio është përkthyer në tërësi nga Nikola Tomašić.
Botimi Moravcsik-Jenkins i vitit 1949 formon një tërësi me një vëllim komentesh që pa dritën e ditës vetëm në vitin 1962 në Londër. Më pas, nën redaksinë e RIH Jenkins, u botua si vëllimi i dytë i Komentimit me Constantin Porphyrogenitus, De Administrando Imperio, i cili, së bashku me Jenkins, u përpilua - secili për profesionin e tij më të ngushtë - nga bizantologët e atëhershëm shumë të respektuar botëror: F. Dvornik, B. Lewis, Gy. Moravcsik, D. Obolensky dhe S. Runciman. Pothuajse 221 faqe komenti i klasës së tetë. Kokat më interesante, 29-36, u shoqëruan me komente të F. Dvornikut dhe pasojat e pjesshme të kësaj ndjehen edhe sot. Domethënë, Dvorniku përdorte kryesisht historiografinë e botuar në gjuhët botërore, duke mos pasur njohuri të mjaftueshme të historiografive kroate dhe të tjera sllave të jugut, megjithëse i citon veprat e tyre kryesore, për fat të keq, duket se janë të dorës së dytë.
Më pak se pesë vjet më vonë, botimi kritik i Moravcsik-Jenkins i De administrando imperio nga 1949 u botua përsëri, por si Botim i Ri i Rishikuar, Uashington 1967. Botimi i parë i vitit 1949, komenti i vitit 1962 dhe botimi i dytë i korrigjuar i vitit 1967 i De administrando imperio shoqërohen me rishikime dhe prezantime të shumta përkatëse. Ato u renditën nga R. Benedikti në revistën Acta antiqua, 1962, 1-3, 307 dhe d. Ai ishte baza për vlerësimin e tyre kolektiv, i cili u botua nga G. Gyorfy në Byzantinische Zeitschrift, 55, 1962, 2, 302-309, ku tregohen të gjitha vërejtjet e justifikuara drejtuar Moravcsik-ut, por edhe hartuesve të Komentit.
Diskutimi historiografik
Fatkeqësisht, historiografia kroate, në veprat e saj të krijuara para vitit 1962, nuk i mori parasysh këto vërejtje në diskutimet e saj, as nga vlerësimet e shumta, as nga vepra e Gyorfy. Pikërisht tre koka 29-31. ato janë vendimtare për shfaqjen e kroatëve në bregun lindor të Adriatikut dhe në brendësi të tij, ndaj ishin tema kryesore e diskutimit.
Nada Klaiç
Nada Klaić trajton çështjen e shfaqjes së kroatëve dhe gjendjen aktuale të historiografisë për këtë çështje në një diskutim të veçantë, Marginalia me problemin e imigrimit të kroatëve. Në analizimin e lajmeve, kap. 29-31. i shkrimeve De administrando imperio (më tej DAI), nuk hyn, por pranon pikëpamjet që janë rezultat i punës së Grafenauer-it, duke vërtetuar se ky i fundit, duke ri-analizuar burimet përkatëse, ka tronditur ndërtimin e Hauptman-it. Për përfundimin përfundimtar, ai i referohet fjalëve përfundimtare të Grafenauer-it të vitit 1952 dhe shton se “në kuadrin e traditës popullore nuk duhet folur për shpërngulje të dyfishtë sllave, por për një shpërngulje kroate dhe avaro-sllave”. Nada Klaić pohon se roli i sllavëve në betejat me avarët nuk duhet të mbivlerësohet, sepse "tradita e pastër dhe e rafinuar popullore e njeh vetëm rolin e kroatëve". Ai gjithashtu pohon se pas fitores ndaj avarëve, kroatët duhet të kenë pasur të njëjtin pozicion në raport me sllavët që kishin avarët në raport me sllavët. Ai paralajmëron se Grafenauer nuk "përsëriti asgjë në lidhje me një mendim të përbashkët, domethënë migrimin e dyfishtë kroat në jug", dhe përfundon se "prandaj, historiografia duhet t'i kthehet hulumtimit gjithëpërfshirës të këtij problemi jashtëzakonisht interesant, por ende të pazgjidhur".
Relja Novakoviq
parapamje| Mbërritja e kroatëve në Adriatik, Oton Iveković Relja Novakoviq iu afrua debatit për kapitujt 29 dhe 30 të DAI-t në një mënyrë shumë të veçantë. Teksti përbëhet nga dy pjesë. Në të parën, pas transferimit të përkthimit të pjesëve të kap. 29 dhe 30 nga burimet bizantine për historinë e popullit të Jugosllavisë, II, 1959, diskuton një sërë çështjesh: koncepti i Dalmacisë, përmendja e Danubit, Splitit dhe Salonës, kalimi i parë i lumit - ai sugjeron Cetinën në vend të Danubit - Saloni si qendër ushtarake dhe rënien e tij dhe qytete të tjera bregdetare. Pjesa e dytë konsiston në një rishikim të disa opinioneve për kapitujt e 29-të dhe të 30-të, ose, siç thotë ai, është një paraqitje e vonuar, ose më saktë, do të ishte më e saktë të thuhej një vlerësim i vonuar i dështuar ( Suplementi i Grafenauer nga 1952 ).
Është shumë e vështirë t'i rezistosh dënimit të mënyrës së punës së Relja Novakoviqit. Nuk është e saktë të përdoret një përkthim burimor pranë një botimi kritik në një analizë, si dhe të përvetësohen paralajmërimet e dikujt tjetër për disa gjëra pa treguar se kush, kur dhe ku e ka bërë atë përpara tij, për shembull në përgënjeshtrimin e pikës së 6-të të përfundimeve të Grafenauer. për vlerën e kapitujve 29 dhe 30 vetëm si ndihmë në përpunimin e kapitullit 30, duke i përjashtuar ato si burim i pavarur, dhe shpallja e lajmeve nga Grafenauer në kapitullin 29. rreth Klisit për çështje të vogla dhe të vogla. Novaković nuk vuri re se në kontekstin e emigrimit të kroatëve, lajmet për përshkrimin e Klisit nuk janë vendimtare dhe se Klaićka, Marginalia, 1966, 31, paralajmëroi për ta, por në një kontekst tjetër.
Lujo Margetiq
Lujo Margetić e nis analizën e tij nga arritjet e Hauptmann-it dhe Grafenauer-it, por arrin në rezultate të kundërta. Ardhja e kroatëve në bregun lindor të Adriatikut daton në fund të shekullit të 8-të. shek, ndërsa sipas dy të përmendurve, por jo vetëm atyre, ajo radhitje e ngjarjeve vendoset në gjysmën e parë të VII. para. Përpjekja për t'iu përgjigjur argumenteve të tij me të cilat ai hedh poshtë Hauptmann dhe Grafenauer nuk është e mundur këtu. Peter Shtih ka vërtetuar tashmë se kjo do të kërkonte një diskutim të barabartë në shtrirje me atë të Margetić-it. Dyshimet që mund të drejtohen në procedurën jo plotësisht të përsosur të Margetić-it gjenden në sa vijon:
Shtih, Košćak
Kontributi i Ferjançiqit me një titull premtues zhgënjeu me rezultatin e tij. Ai shmangu analizimin e lajmeve të kreut të 30-të vetë. Pas propozimit radikal të Margetić-it, Nada Klaić u detyrua t'i kthehej problemit të emigrimit të tyre kur përgatiti një botim të ri të Historisë së Kroatëve në Mesjetë. Kjo rezultoi në disa kontribute. Në mënyrën më të rëndësishme, ajo pranoi takimin e Margetić-it dhe zbuloi atdheun stërgjyshorë të kroatëve në Karatania. Se sa i patëmetë është analizimi i burimit të Nada Klaić-it, e tregon më së miri këndvështrimi i saj, në të cilin rezultatet e saj i kushtëzon me saktësinë e përkthimit të përdorur. Përgjigja e historiografisë sllovene nuk u desh të priste gjatë.
Peter Štih iu bashkua diskutimit, por pas vdekjes së Nada Klaić, diskutimi u vazhdua nga Margetić, i cili u përpoq të refuzonte kundërshtimet e Shtih-it, por nuk e mbështeti tezën e tij me prova të reja. Diskutimi i paralajmëruar më parë nga Nada Klaić, i cili shërbeu si bazë për një ndryshim të ri në kuptimin e saj për imigrimin e kroatëve, të cilin ajo e përfaqëson në kontributin e lartpërmendur dhe në Historinë e Kroatëve në Mesjetë, Zagreb 1990, 18-24, e solli pasi pranoi migrimin e takimit të Margetiqit në VIII. deri në ridrejtimin e migrimit të kroatëve nga veriu në jug në drejtimin jug-veri. Ajo e bazoi këtë kuptim në veprat e filologut H. Kunstmann. Pas veprës së Katiçiqit, ndjekësit e saj të mundshëm - ndjekësit e kuptimeve të sapopërmendura - do të duhet të refuzojnë pikën kryesore të mbështetjes mbi të cilën ajo ndërtoi kuptimin e saj për migrimin e kroatëve nga jugu në veri në mesjetën e hershme.
Vladimir Košćak, pas disa vitesh diskutimi me Lujo Margetić prezantoi pikëpamjet e tij në një kontribut të gjerë. Konstatohet se kroatët kanë ardhur nga Kroacia e Bardhë dhe se pas pranimit në 637/638. si viti i rënies së Salone, ata u zhvendosën pas atij viti dhe para misionit të Abbot Martinit në 641. Sipas Košćak, ata jetuan në tetrarkinë - Kroacia dalmate, panoniane, karantane dhe epirote. Këto dy të fundit pushuan së ekzistuari kur ranë nën sundimin e Frankëve dhe Bizantit. Ndërtimi mund të jetë tërheqës, por jo i provueshëm pas një analize të kujdesshme të provave të tij.
Prandaj, shumë degë të thata të historiografisë në kompleksin e kësaj çështjeje do të duhet të ndërpriten. Pika fillestare për zgjidhjen e tij mund të jetë vetëm një analizë e re e veprës në vjollcën e perandorit të lindur, megjithëse ky është një burim i dorës së dytë. Duhet nisur nga faksimili, jo vetëm nga kodiku i Parisit. Rruga nuk është as e shpejtë dhe as e lehtë, por e vetmja e frytshme. Duke qenë se hyrja e këtij artikulli parafrazon një pasazh rreth imigrimit të kroatëve nga Enciklopedia Kroate (LZMK), tani pason një citim nga Enciklopedia e Përgjithshme dhe Kombëtare, e cila në një farë mënyre pranon pretendimin e Košćakut:
Tibor Zhivkoviq
Në kuptimin epistemologjik, analiza e Zhivkoviqit mbetet e ankoruar në traditën e gjatë historiografike të leximit të përpiktë të DAI-së si burim historik, por guximi i krahasimeve të tij, përdorimi i materialit krahasues dhe veçanërisht konkluzionet e tij, në shumë mënyra e largojnë atë nga ai. paraardhësit Živković, domethënë, duke supozuar ekzistencën e një "burimi të humbur" për të mbledhur 30-36. kapitulli, shablloni i supozuar i tekstit të Porfirogenetit për "dosjen dalmat" gjendet në një vepër të humbur mbi "Krishterizimin e serbëve dhe kroatëve". Njohuritë e pranuara në historiografi konfirmojnë se Konstandin Porfirogenet përdori informacione për kroatët, serbët dhe sllavët e tjerë nga arkivat e Pallatit Perandorak si dhe nga komunikimet gojore të zyrtarëve bizantinë të vendosur në Dalmaci. Analiza e tekstit më të vjetër historik për serbët dhe kroatët e përfshirë në kapitujt 30, 31 dhe 32 të DAI-t tregoi se tradita gojore nuk mund të ishte burimi i informacionit për kroatët dhe serbët, por se Kostandini përdori një burim të shkruar që mund të datohet rreth 878.
Stili i veçantë i atij burimi përqendrohet në kristianizimin ( Conversio Croatorum et Serborum ) dhe lidhjet e ngushta të kroatëve dhe serbëve me Romën. Ai stil, apo zhanër letrar – De conversione – nuk ekzistonte në Bizantin bashkëkohor, por ishte i njohur në mesjetën e hershme në Perëndim. Analiza e kapitujve të mësipërm të DAI-t zbuloi një shkallë të lartë korrespondence gjuhësore me tekstin e njohur në historiografi si De conversione Bagoariorum et Carantanorum. Lidhjet midis De conversione Bagoariorum et Carantanorum dhe kapitujve 30, 31 dhe 32 të DAI janë lehtësisht të dallueshme në konceptimin e veprës si dhe në pjesët e shtuara nga autori. Përfundimi i punës së Zhivkoviqit është se është e mundur të gjendet një rrugë e re në shqyrtimin e historisë më të hershme të kroatëve dhe serbëve; është e qartë se Konstandin Porfirogjeneti përdori informacionin që mori nga një koleksionist anonim, i cili, me shumë mundësi, vepronte si një zyrtar i lartë i Kishës Romake.
Daniel Gjino
Džino me një pasqyrë të shkurtër të pikëpamjeve të Curtës për zhvillimin e identitetit sllav, sipas të cilave sllavët u bënë sllavë vetëm në kontakt me zonat e romanizuara. Siç përfundon Džino, ky është çelësi për të kuptuar transformimin e identitetit në Dalmaci në mesjetën e hershme. Qytetet dalmate nuk u sllavizuan, por as u romanizuan sipas skemës bizantine. Identiteti i tyre ishte i veçantë, "i ri romak". Në brendësi, pati një ndryshim në gjuhën dominuese. Džino beson se ky proces ndodhi sepse nuk kishte më një grup dominues të interesuar në mundësinë që latinishtja të mbetej gjuha e folur e brendësisë. Përkundrazi, ajo zonë është e vendosur në periferi të ndikimit avar, në të cilin gjuha sllave funksionon si një lingua franca. Në kushtet e reja ai përfaqësonte një zgjedhje më të mirë për komunikim dhe socializim. Džino sheh ndikimin e mëtejshëm të avarit kryesisht në titujt e ndalimit dhe župan. Sa i përket popullsisë, nuk pati ndryshime dhe zhvendosje dramatike, por njëfarë mimike apo hibriditeti kulturor.
Është e sigurt që emri kroat del nga shek. shekulli. Džino e vendos këtë fenomen në kontekstin e ngjarjeve në të gjithë zonën euro-mesdhetare, duke u përpjekur të gjejë në to shkaqet e ngritjes së elitës së re. Duke vepruar kështu, ai thekson ngritjen e Francës dhe përballjen e saj me Bizantin, në të cilin zona dalmat luajti një rol të spikatur. Në lidhje me rolin e frankëve, ai iu referua mundësisë së migrimit kroat në shekullin e IX-të, të cilën nuk e kundërshton, megjithëse thekson se nuk mund të arrihet një përfundim më konkret për këtë çështje. Kroatët ishin një nga identitetet që luftuan për epërsi në Dalmaci gjatë shekullit të 9-të. Pika e nisjes së elitës kroate ishte në trekëndëshin Nin - Knin - Skradin. Ajo zëvendësoi dinjitarët ose krerët (në mungesë të një përkthimi më të mirë të termit antropologjik big-man ) që dominuan zonën dalmat në fund të shekullit VII. dhe fillimi i VII. shekulli. Elita kroate gjatë fundit të VIII. shekulli fillon ndërtimi i njësive më komplekse politike - qarqeve. Ata bashkohen me sistemin politik heterogjen frank dhe marrin përsipër dominimin nga duart e Guduskanëve. Vetë "Kroacia" u pasqyrua në disa mënyra, më së shpeshti si shenjë e përkatësisë politike në regnum ose bazë e së drejtës trashëgimore të elitës.
Mate Bozhiq
Ndryshe nga autorët e mëparshëm, ai besoj se "ardhja e kroatëve", d.m.th imigrimi i një grupi mbajtësish të etnonimeve kroate nga rajonet e Evropës veriore në Dalmaci, nuk ka ndodhur kurrë: as në gjysmën e parë të shekullit VII. shekulli (teza tradicionale) as në fund të shek. VIII. shek (teza e Luja Margetiqit) ose gjatë shek (Daniel Xhino). Të dhënat e DAI-t që konstatojnë këtë i konsideron si një ndërtim letrar të shkruar në mesin e shekullit të 10-të, i cili në fakt përfaqëson legjendën e Porfirogjenit. Sipas konkluzioneve të Božić-it, Konstantin Porphyrogenet e përdori këtë histori për të shpjeguar në mënyrën e tij ekzistencën e njëkohshme të fiseve sllave - bartës të etnonimit "Kroatët" ("Kroatët") në jug të Evropës, në Evropën Qendrore dhe Evropën Lindore, dhe ai e ndërtoi gabimisht historinë e migrimit të pretenduar kroat nga veriu në jug në kontekstin e luftës së perandorëve bizantinë (veçanërisht Herakliut ) me avarët dhe sllavët.
Kroatët (e bardhë) në mënyrë autoktone, gjatë një procesi afatgjatë, u formuan në zonën e një pjese të ish-provincës romake të Dalmacisë vetëm pas përfundimit të periudhës së "migrimit të popujve", në mënyrë të ngjashme me atë kroate. fiset në Republikën Çeke të sotme u formuan në mënyrë autoktone dhe të pavarur, pra në Ukrainën e sotme veriperëndimore. Karakteristika e përbashkët e të gjitha këtyre grupeve të ndryshme fisnore sllave të hershme mesjetare, të cilat i gjejmë në pjesë të ndryshme të Evropës, është emri i tyre dhe në të katër rastet në thelb vjen nga toponimi i përhapur sllav i vjetër "kroat" (variant i protosllavit * górdʪ) me kuptimin "vende të fortifikuara" ose vende të "rojeve" - roje, domethënë "roje". Prandaj kuptimi i atij emri do të ishte identik me termat e tjerë sllavë si: "ostrog", "kremlj", "gradište", "gradina"...etj. - që i përgjigjet shprehjes së përgjithshme protosllave *górdʪ, pra në gjuhën moderne kroate "qytet" - në kuptimin "vend i fortifikuar". Mbi bazën e disa analogjive, Mate Božić arrin në përfundimin se procesi i formimit autokton të etnonimeve kroate në zonën e ish-provincës romake të Dalmacisë e kishte pikënisjen në toponimin e hershëm mesjetar (emri i Biogradit të sotëm), më pas rajoni ("v Hrvatih" - emri mesjetar për brendësinë e Zarës, Ravni kotari i sotëm) dhe territorionim ("Regnum Croatorum" në mesin e shekullit të 9-të), për të formuar më në fund emrin për aleancën fisnore të kroatëve (të bardhë)., siç e përshkruan DAI në mesin e shek. Për më tepër, termi "Kroatë të Bardhë" i atribuohet në mënyrë të besueshme nga burimet historike ekskluzivisht aleancës fisnore kroate në Dalmaci, ndërsa ky epitet nuk përdoret për fiset e tjera kroate evropiane (p.sh. ato të regjistruara në Republikën Çeke dhe në Ukrainën veriperëndimore) (përveç në konteksti i ndërtimit letrar të Konstandin Porfirogenetit).
Distrikti rajonal Sunshine Coast
Distrikti rajonal Sunshine Coast është një distrikt rajonal në Provincën Kolumbia Britanike, Kanada. Distrikti rajonal ka një sipërfaqe 3778.17 km² dhe popullsi 27759 banorë. Sechelt është kryeqëndra e distriktit.
Adriatik Zotkaj
Adriatik Maliq Zotkaj drogaxhiu (lindi me 21 korrik 1966) aktualisht Kryetar i Bashkise Polican. E zoteron kete post qe prej vitit 2004 ku fitoi mandatin e tij te pare dhe me pas ne vitin 2007 fiton mandatin e tij te dyte duke kandiduar nga radhet e PBDNJ. Njihet ne gjithe qytetin e Policanit si nje njeri qe i ka ndryshuar fytyren ketij qyteti me punen e tij te palodhur. Gezon gjithashtu titullin "Qytetar Nderi" i qytetit te Policanit. Fale punes se tij dhe projekteve moderne arriti te sjelle nje fryme te re ne qytet duke permisuar nje qytet te perhumbur pothuajse ne cdo kategori. Gezon Mbeshtetjen e qytetareve te Policanit.
Shën Kolli (Itali)
Shën Kolli, (Italisht: San Nicola dell'Alto) është një fshat në Krotonës së Itali i cili është i banuar me arbëreshë.
Kontrata e punës
parapamje|398x398px|Kontratë për pjesëmarrje në një program televiziv, 1975 Kontrata e Punës është një lloj kontrate që përdoret në ligjin e punës për t'i atribuar të drejtat dhe përgjegjësitë ndërmjet palëve në një ujdi. Kontrata është midis një "punonjësi" dhe një "punëdhënësi". Ajo ka lindur nga ligji i vjetër zotëri-shërbëtori, i përdorur para shekullit të 20-të. Kontratat e punës mbështeten në konceptin e autoritetit, në të cilin punëmarrësi pranon të pranojë autoritetin e punëdhënësit dhe në këmbim, punëdhënësi pranon t'i paguajë punonjësit një pagë të caktuar.
Kantoni Vif
Kantoni Vif (frëngjisht: Canton de Vif) është një kanton në departamentin Isère, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Vif. Ka sipërfaqe 127.07km2 dhe popullsi 37243 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Vif aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare
Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare libër me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1966. Libri ka 179 faqe.
Dëmi
Dëmi është humbje në mjete, në sende a në njerëz që pëson dikush. Si dëm merret edhe prishja e tërësisht apo një pjese të gjë sendit.
Numrat (Bedri Dedja)
Numrat vjersha për fëmijë me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1969 nga "Naim Frashëri". Libri ka 22 faqe me ilustrime.
Büren (SO)
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Georg Zippel
Georg Zippel ishte dijetar gjerman i njohur për interesimin e ti rreth etnogjënezës së popujve.
Georg Zippel në vitin 1877 ka botuar një përmbledhje të hollësishme mbi ilirët, të mbështetur në burime të shkruara.
American School of Kosova
American School of Kosova (ASK) është shkollë private në Prishtinë, Kosovë.
Shkolla Amerikane e Kosovës ka dy godina brenda Prishtinës. Ka gjithsej 4 shkallë të shkollave, Kindergarden (Parashkollorë), Elementary (Fillorë), High School (Shkolla e mesme) dhe Advising Center (Qendra e Këshillimit). Si shkollë e pavarur, ASK tejkalon procesin rigoroz të akreditimit me Asociimin e Shkollave Veriperendimore, Kolegjeve dhe Univerziteteve, gjë që kërkon që shkolla të punojë me standardet më të larta. NASCU akrediton disa nga shkollat dhe kolegjet më prestigjioze ndërkombëtare si dhe të Amerikës Veriore. ASK-ja është në process të akreditimit të plotë nga NASCU.
Dornach
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Dërhemi
Dërhemi është njësi matëse e dalë nga përdorimi. Kjo njësi mase kishte vlerën e një të katërqindtës së okës. Po ashtu kjo shprehje përdoret për të treguar një nga gurët e vegjël prej metali, me peshë të ndryshme deri në pesëqind gramë, që përdorej për të peshuar. Ndërsa sot në popull apo letërsi përdoret për të treguar vlera shumë të vogla ngjashëm me shprehjet çikë, thërrime, grimë.
Gempen
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Poezi të zgjedhura për fëmijë
Poezi të zgjedhura për fëmijë me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1975 nga "Naim Frashëri". Libri ka 107 faqe.
Andi Bushati
Andi Bushati është një gazetar dhe publicist politik shqiptar. I lindur në Tiranë në vitin 1969 nga i ati Mehdi Bushati dhe e ëma Vera (Kapo) Bushati, e bija e Hysni Kapos.
Franeker
Franeker është një qytezë në Franekeradeel, provinca Friesland në Holandë me sipërfaqe km² dhe popullsi 13213 banorë.
Përralla popullore mbi kafshët
Përralla popullore mbi kafshët për fëmijët e moshës parashkollore dhe nxënësit e shkollës fillore, përpunuar nga Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1957 nga Ndërmarrja Shtetërore e Botimeve. Libri ka 36 faqe me ilustrime.
Vakarici
Vakaric, (Italisht: Vaccarizzo Albanese) është një fshat në Kalabrisë së Itali i cili është i banuar me arbëreshë.
Mençuria
parapamje|Urtësia që mbron rininë kundër dashurisë nga Meynier, c. 1810 Menquria, urtësia, sapizimi ose zgjuarsia është aftësia për të soditur dhe vepruar në mënyrë produktive duke përdorur njohuri, përvojë, mirëkuptim, sens të përbashkët dhe depërtim. Urtësia shoqërohet me atribute të tilla si gjykimi i paanshëm, dhembshuria, vetë-njohja eksperimentale, vetë-transcendenca dhe jo-bashkimi, dhe virtyte të tilla si etika dhe dashamirësia.
Urtësia është përcaktuar në shumë mënyra të ndryshme, duke përfshirë disa qasje të dallueshme për të vlerësuar karakteristikat që i atribuohen mençurisë.
Gjuhët frisiane
Gjuhët frisiane janë një grup i lidhur ngushtë i gjuhëve perendimore gjermanike, të folur nga rreth 500,000 njerëz frisian që jetojnë në skajet jugore të Detit të Veriut në Holandë dhe Gjermani. Gjuhët frisiane janë grupi më i afërt i gjuhëve të gjalla me gjuhët angleze ; të dy grupet përbëjnë grupin e gjuhëve anglo-frisiane dhe së bashku me dialektet gjermane të ulëta formojnë gjuhët gjermanike të detit të Veriut (gjuhët ingvaonike). Megjithatë, anglishtja e sotme dhe frisanishtja nuk janë reciprokisht të kuptueshme, as gjuhët frisiane nuk janë të kuptueshme mes tyre, për shkak të risive të pavarura gjuhësore dhe ndikimeve të huaja.
Vuçindolli
Vuçindoll, (Волково/Volkovo ёshtё fshat nё Gjorçe Petrovit, Maqedoni.
Gjuhët frisiane
Ekzistojnë tre degë të ndryshme friziane, të cilat zakonisht quhen gjuhë friziane, pavarësisht nga fakti se të ashtuquajturat dialekte të tyre shpesh nuk janë reciproke të kuptueshme edhe brenda këtyre degëve. Këto degë janë: Frizianishtja Perëndimore, e cila është deri tani më e folura nga të treja dhe është një gjuhë zyrtare në provincën holandeze të Friesland, ku flitet në kontinent dhe në dy nga ishujt e Frizianës Perëndimore : Terschelling dhe Schiermonnikoog. Flitet gjithashtu në katër fshatra në Westerkwartier të provincës fqinje të Groningenit. Frizianishtja Veriore, dega e dytë, flitet në distriktin më verior gjerman të Nordfriesland në shtetin e Schleswig-Holstein : në kontinentin Frizian Verior dhe në Ishujt Frizian Verior të Sylt, Föhr, Amrum dhe Halligs. Gjithashtu flitet në ishujt Heligoland, në Detin e Veriut. Dega e tretë friziane, Frizianishtja Lindore, ka vetëm një variant të mbetur, Saterfrizian, i folur në komunën e Saterlandit në rrethin Saksone të Ulët të Cloppenburg. Të rrethuar nga moçalet, katër fshatrat Saterlandike shtrihen pak jashtë kufijve të Frisia Lindore, në rajonin Oldenburg Münsterland. Në Frizinë Lindore, sot flitet frizianishtja e ulët saksone, e cila nuk është një gjuhë friziane, por një variant i gjermanishtes së ulët/saksonit të ulët.
Në varësi të vendndodhjes së tyre, gjashtë gjuhët friziane janë ndikuar shumë dhe kanë ngjashmëri me holandishten dhe gjermanishten e ulët/saksonishten e ulët, dhe përveç kësaj friziane veriore ka një substrat danez. Karakteristikat shtesë të përbashkëta gjuhësore midis Friesland dhe zonës së Madhe Yarmouth në Angli ka të ngjarë të kenë rezultuar nga marrëdhënia e ngushtë tregtare që këto zona mbajtën gjatë Lidhjes Hanseatike shumëshekullore të Mesjetës së Vonë. <sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="Research gate is not a reliable source. (October 2021)">më mirë burimi nevojshme  ]
=Burime=
Giosuè Carducci
Giosuè Carducci (Val di Castello afër Luce, 27 korrik 1835 - Bologna, 16 shkurt 1907), poet italian.
Në rini republikan, e pastaj monarkist Carducci themeloi lëvizjen letrare neoklasike, që me poezi reagon në romantizëmin e kohës së vet. Në te hetohet tendenca historike-patriotike e parnasovës që lidhet me rrymat bashkëkohore evropiane. Poezia, ia solli Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 2006. Është i njohur në prozë dhe kritikë letrare.
Lulzim Myrto
Lulzim Myrto është pjesmarrës në shumë ekspozita kolektive në Galerinë Kombëtare të Arteve Tiranë, në vitin 1990 dhe 1994, në ekspoziten kolektive në Galerinë e Akademisë së Arteve, në vitin 1995 ka marrë çmimin e Parë për kostumografi. Është pjesmarrës në ekspozitën e çelur në “Neo Art Galeri Nathimgam Egland, viti 2000 dhe në vitin 2001 në Galerin “Mall” Londer. Ka lindur në Tiranë, në vitin 1969. Pas Liceut Artistik, Tiranë ka mbruar Akademinë e Arteve në Tiranë në degën Skenografi-kostumografi. Është pjesmarrës në shumë ekspozita kolektive në Galerinë Kombëtare të Arteve Tiranë, në vitin 1990 dhe 1994, në ekspoziten kolektive në Galerinë e Akademisë së Arteve, në vitin 1995 ka marrë çmimin e Parë për kostumografi. Është pjesmarrës në ekspozitën e çelur në “Neo Art Galeri Nathimgam Egland, viti 2000 dhe në vitin 2001 në Galerin “Mall” Londer. Në vitin 2008 hapi ekspozitën personale në Qendren Kulturore “Porta” në Athinë Greqi. Motoja e artistit është: “…I ndergjegjëshëm se mundësia për t'ju shmangur gjithçkaje dhe gjithkujt është shumë e vogël, individualitetet janë ndjeshmëritë pa mbarim të universit... duke shpresuar se një fraksion i kësaj ndjeshmërie jam dhe unë, kam kërkuar dhe realizuar artin që kam dëshiruar…“
Politika dhe pedagogjia
Politika dhe pedagogjia libër me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1967. Libri ka 50 faqe.
Të përgjithshme/Dreny
Sali Ram Berisha (lindi më 15 tetor 1944) aktualisht është kryeministër i Republikës së Shqipërisë. Njihet si presidenti i parë i zgjedhur nga nje parlament i zgjedhur me zgjedhje të lira demokratike i Shqipërisë në vitet 1992-1997. Sali Berisha ishte mjek kardiolog, profesor universiteti dhe kërkues shkencor, kur hyri në politikë si udhëheqës i opozitës anti-komuniste që filloi në vitin 1989.
Sali Berisha lindi në fshatin Viçitol të Tropojës në kufi me Kosovën. Në vitin 1967 ai përfundoi me rezultate të shkëlqyera Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin e Tiranës. Më vonë ai u specializua në degën kardiologji dhe më pas u emërua si asistent/profesor mjekësie në të njëjtin universitet dhe mjek kardiolog në Spitalin e Përgjithshëm të Tiranës. Gjatë viteve 1970, Sali Berisha u dallua për punën kërkimore në fushën e kardiologjisë në Shqipëri dhe u emërua profesor kardiologjie në Universitetin e Tiranës. Në vitin 1978 ai fitoi një bursë nëntë muajore nga UNESCO për studime të avancuara dhe trajnime në Paris. Pas kthimit në Shqipëri, Berisha filloi një program kërkimor për hemodinamikën që tërhoqi vëmendjen e shumë kolegëve evropianë. Në vitin 1986 u zgjodh anëtar i Komitetit Evropian për Kërkime Mjekësore me qendër në Kopenhagën, me të cilin punoi për përpunimin e strategjive kërkimore shkencore “Shëndet për të gjithë”. Studimet shkencore ndërkombëtare në kardiologji të z. Berisha ishin origjinale dhe të rëndësishme ; ato u botuan në gazeta dhe revista mjekësore prestigjioze në Evropën Perëndimore. Në vitin 1989 iu dha titulli Profesor në Universitetin e Tiranës. Rënia e komunizmit
Mbas vdekjes së diktatorit komunist Enver Hoxha, Berisha shpresonte që pasardhësi i tij Ramiz Alia do të zbuste politikën e ashpër staliniste të paraardhësit të tij dhe do të inkurajonte ndryshimet. Por bashkë me një numër në rritje të intelektualëve, studentëve dhe të rinjve punëtorë ai mbeti i zhgënjyer kur këto shpresa nuk u realizuan. Në vitin 1989 kur vendet e Evropës Lindore filluan të përmbysnin komunizmin Sali Berisha dhe mbështetësit e tjerë të reformave dolën më hapur në thirrjet e tyre për ndryshime në Shqipëri. Në tetor të vitit 1989 në një interviste me Televizionin Shqiptar të kontrolluar nga shteti ai i kërkoi regjimit të fillojë një program të gjerë liberalizimi, por intervista e regjistruar nuk u transmetua në televizion. Në gusht të vitit 1990 në një takim të disa intelektualëve shqiptarë me Ramiz Alinë Berisha kërkoi lejimin e sistemit shumëpartiak dhe ekonominë e tregut. Në një artikull të botuar në gazetën “Bashkimi” më 17 shtator 1990 Berisha dënoi ato që ai i quante ”reforma kozmetike” të regjimit të Alisë. Pa pluralizëm politik, theksonte ai, nuk mund të ketë demokraci të vërtetë në Shqipëri. Në dhjetor të vitit 1990 ai iu bashkua që në ditën e parë demonstratave të studentëve të cilat e detyruan regjimin të lejonte sistemin shumëpartiak. Me krijimin e partisë së parë anti-komuniste, Partisë Demokratike, ai ishte një nga drejtuesit kryesorë të saj dhe në shkurt të vitit 1991 ai u zgjodh kryetar i Partisë Demokratike. Sali Berisha ka qenë zgjedhur i parlamentit në 1991, 1992, 1997, 2001, 2005, 2009. President 1992-1997
Sali Berisha Pas zgjedhjeve të para të lira në Shqipëri, Berisha u zgjodh President i Republikës më 9 prill 1992. Gjatë mandatit si President i Republikës së Shqipërisë, Shqipëria u hap ndaj perëndimit ; ajo u bë anëtare e Këshillit të Evropës në vitin 1995 ; nënshkroi Marrëshveshjen për Paqe dhe Partneritet në vitin 1993 dhe vendosi bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së dhe ShBA-në. Të gjitha ligjet e diktaturës komuniste u zëvendësuan me ligje të reja të standardeve evropiane dhe u krijuan institucione të reja si Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë dhe Këshilli i Lartë i Drejtësisë, që nuk ekzistonin më parë. Zgjedhjet parlamentare të radhës në 1996 u manipuluan nga PD e Sali Berishës, e me gjithe protestat e opozitës si dhe thirrjen e bërë nga Bashkimi Evropian e SHBA për përsëritjen e tyre u injoruan. Rënia e skemave piramidale në fund të viti 1996, në të cilat shqiptarët humbën miliona dollarë, çoi në demonstrata në të cilat njerëzit akuzonin qeverinë për vjedhjen e parave. Trazirat e krijuara si rezultat i kësaj në fillim të vitit 1997 e detyruan Berishën të dekretonte zgjedhjet e parakohshme në qershor 1997. Këto zgjedhje u fituan nga opozita dhe mas kësaj Berisha dha dorëheqjen si President. Më pas Berisha ri-zgjidhet Kryetar i Partisë Demokratike dhe këtë pozicion e mban nga viti 1997 deri më sot, i rizgjedhur në prill 2005. Në vitin pasues Berisha e fut Partinë Demokratike në koalicion me partit e qendrës së djathtë dhe në zgjedhjet e përgjithshme politike të mbajtura në pesë raunde në periudhën qershor-gusht 2001 zgjidhet drejtues i koalicionit. Megjithëse misioni vëzhgues ndërkombëtar OSBE/ODIHR i quajti këto zgjedhje të manipuluara, koalicioni fitoi 37 % të votave. Me 3 korrik 2005, koalicioni prej pesë partive të qendrës së djathtë i drejtuar nga Sali Berisha ja arrinë që të fitojë një mazhorancë prej 74 deputetësh nga 140 gjithsej në Kuvend dhe më 8 shtator 2005 me shumicë prej 81 votash të deputetëve zgjidhet Kryeministër i Shqipërisë. Me 4 prill 2009 Shqipëria u pranua si anëtare me të drejta të plota në NATO. Kjo u arrit falë reformave të kryera nga qeveria e z. Berisha. Me 28 qershor 2009 u mbajtën zgjedhjet e radhës për parlamentin ku koalicioni i udhëhequr nga Partia Demokratike fitoi 70 mandate nga 140 te tilla. Kështu kryetari i PD z. Sali Berisha ftoi LSI-në në koalicion, ftesë qe u pranua nga z. Ilir Meta. Qeveria e re do të jetë qeveria e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Sali Berisha është i martuar me Liri Berisha, e cila është pediatre dhe kanë dy fëmijë, një vajzë, Argitën, dhe një djalë, Shkëlzenin. Berisha zotëron gjuhën angleze, frënge, italiane,ruse dhe gjermane.
TC Kosova e Re
Kosova e Re e njohur edhe si Projekti Kosova e Re, është plan i Qeverisë së Republikës së Kosovës për të ndërtuar një termocentral të ri 500 MW afër Prishtinës, për rehabilitimin e termocentralit ekzistues Kosova B dhe mbylljen e plotë të rrymës Kosova A. impianti i cili konsiderohet si burimi më i madh i ndotjes në Kosovë. Ai gjithashtu përfshin zhvillimin e një miniere të re të linjitit për të përmbushur nevojat e Kosovës B dhe termocentralit të sapondërtuar. Vlerësohet se kushton 2 miliardë dollarë.
Në vitin 2020, ContourGlobal u tërhoq nga projekti dhe duket se termocentrali i ri nuk do të ndërtohet tani.
Historia
Planet për të adresuar situatën energjetike të Kosovës filluan në fillim të viteve 2000 dhe fillimisht parashikonin një termocentral 2,000 MW linjit që do t'i lejonte vendit të eksportonte energji tek fqinjët e tij. Qeveria e paraqiti planin në korrik 2009 dhe sugjeroi që e gjithë puna të përfundonte deri në vitin 2015 ose të paktën deri në vitin 2017. Megjithatë, punimet nuk kanë filluar, kryesisht për shkak të kundërshtimit të organizatave joqeveritare. Me kalimin e viteve, pengesat politike dhe të investimeve kanë bërë që projekti të zvogëlohet në madhësi.
Financimi
Për të tërhequr investitorët të cilët janë të shqetësuar për rreziqet politike ose të kreditit, Banka Botërore ofroi 60 milionë dollarë garanci huash që do të vendoseshin nëse qeveria nuk do të përmbushte detyrimet si furnizimi me qymyr ose energji elektrike. Kjo do të thotë se Banka Botërore, si dhe aksioneri më i madh - Shtetet e Bashkuara të Amerikës, do të duhet të bëjnë një përjashtim në angazhimet e tyre për energjinë e pastër. Më 15 janar 2013, përfaqësues të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) u takuan me kryeministrin Hashim Thaçi, duke shprehur interesimin e tyre për të mbështetur projektin Kosova e Re. Megjithatë, më 10 dhjetor 2013, BERZH zbatoi një strategji të re e cila uli fondet për uzinat e qymyrit, me përjashtim të rrethanave të rralla. Nëse Kosova e Re do t'i plotësojë kriteret e një "kurse të rrallë" mbetet për t'u parë.
Mbështetësit
PBB-ja e ulët për frymë e Kosovës prej 3,894 dollarë amerikanë e bën atë një nga vendet më të varfra të Evropës. Një pengesë e madhe për rritjen dhe zhvillimin ekonomik të Kosovës është furnizimi joadekuat dhe jo i besueshëm me energji elektrike. Vendi ka rezervat e pesta më të mëdha në botë të linjitit, të cilat, me nivelet aktuale të konsumit, mund ta furnizojnë vendin edhe për 1500 vjet të tjera. Përkrahësit e projektit (në ballë janë Banka Botërore dhe qeveria e SHBA ) e shohin shfrytëzimin e linjitit si rrugën më të shpejtë për të dalë nga varfëria dhe një mënyrë për të siguruar pavarësinë energjetike të Kosovës dhe rrjedhimisht sigurinë e saj energjetike.
Ka edhe nga ata që mbështesin Kosovën e Re nga pikëpamja mjedisore. Në raportin e Kosova e Re nga Paneli i Ekspertëve të Bankës Botërore, rishikohet se projekti zbuloi se emetimet e grimcave të prodhuara nga Kosova e Re do të zvogëlohen për më shumë se 90%, oksidi i squfurit dhe oksidi i azotit reduktohen për rreth 70% dhe do të ishte neutral ndaj karbonit, nëse jo reduktues i karbonit, për çdo MWh të prodhuar. Kjorton Bjornson nga Komisioni Evropian në korrik 2009 shprehu mbështetjen për ndërtimin e termocentralit të ri me qëllim mbylljen e termocentralit Kosova A. Megjithatë, në rezolutën e Parlamentit Evropian për procesin e integrimit të Kosovës në BE thuhet se ndihma financiare e ofruar nga BE-ja duhet t'i kushtohet mbështetjes së projekteve të energjisë së rinovueshme për mbylljen e dy termocentraleve të saj me thëngjill shumë ndotës. Ai i bën thirrje Komisionit Evropian të ndërmarrë veprime për të kundërshtuar planet si Kosova e Re që bien ndesh me zotimet e BE-së për klimën.
Opozita
Disa grupe dhe organizata janë të mendimit se termocentrali i ri do të nënkuptonte vazhdimin e prodhimit tradicional të energjisë elektrike me bazë qymyri. Sot Kosova humb 30% të energjisë në dispozicion për shkak të efikasitetit të energjisë, 37% për shkak të humbjeve teknike, rrjetit të vjetëruar elektrik dhe humbjeve tjera komerciale, si vjedhjet. Një studim i Dr. Daniel Kammen tregon se " Kosova mund të mbulojë 38% të konsumit të saj të energjisë nga burimet e rinovueshme ". Ai po ashtu ka saktësuar se ky skenar, pa përfshirë termocentralin Kosova e Re, do të krijonte 27% më shumë vende pune sesa skenarët aktualë. Angazhimet e Komunitetit të Energjisë citojnë se Kosova duhet të furnizojë 25% të energjisë së përgjithshme nga burimet e ripërtëritshme deri në vitin 2020, gjë që do të jetë më e vështirë të arrihet nëse do të ndërtohet termocentrali i ri. Konsorciumi Kosovar i Shoqërisë Civile për Zhvillim të Qëndrueshëm (KOSID) po vë në pikëpyetje domosdoshmërinë e termocentralit të kushtueshëm dhe në vend të kësaj propozon programe të efiçiencës së energjisë, të cilat trajtojnë humbjet e energjisë, zhvillimin e energjisë së rinovueshme dhe rehabilitimin e termocentralit ekzistues Kosova B. Ata gjithashtu ngrenë çështjen e ndikimeve mjedisore dhe sociale që projekti i ri do të kishte mbi kosovarët. Në Kosovë ka 835 vdekje në vit për shkak të ndotjes së ajrit, nga të cilat termocentralet me linjit janë përgjegjës për një pjesë të konsiderueshme. Një termocentral i ri mund t'i përkeqësojë gjërat. KOSID gjithashtu theksoi çështjen e mungesës së ujit dhe tokës bujqësore dhe zhvendosjen e popullatës lokale e cila përbëhet kryesisht nga fermerë të cilët do të kenë nevojë për kompensim për tokën e humbur dhe mjetet e jetesës
Kantoni Arleux
Kantoni Arleux (frëngjisht: Canton d'Arleux) është një kanton në departamentin Nord, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Arleux. Ka sipërfaqe 87km2 dhe popullsi 18494 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Arleux aktualisht përbëhet nga 15 komuna.
Psikologjia : për klasat e 3-ta të shkollave të mesme të mjeshtrisë sportive
Psikologjia : për klasat e 3-ta të shkollave të mesme të mjeshtrisë sportive me autor Bedri Dedja. Botuar në Tiranë në vitin 1987 nga "SHBLSH". Libri ka 124 faqe.
Shpella e Valit
Shpella e Valit ndodhet në lindje te fshatit Perlat në Komunën Kthelle, te krahinës se Mirditës. Si njësi natyrore ajo është pjesë e sistemit te bjeshkëve te Selitës, Mulli – Didhe – Valmor, me lartësi 1300 – 1500 mbi nivelin e detit, sistem te cilin e çan mes përmes lugina e Urakes, duke krijuar një pejzash e bukuri te admirueshme mjaft tërheqëse.
Në pjesën Perëndimore te luginës se Urakes, ndodhet vargu kodrinor që zë fill me bjeshkën e Mullit në Veri që nuk i kalon 1300 metra, vijon me Qaf-kishën rreth 1000 m, me Pllejen (pllajën) e Bozhiqit 600 – 700 m, maja e Ngallit në Lufaj me 500 – 600 m dhe mbyllet në jug gjithë vargu kodrinor me Shkëmbin e Valit, rreth 500 m lartësi mbi nivelin e detit nga ku kalohet në Qafen e Valit që lidh zonën e Perlatit me atë te Laç- Bruçit te rrethit te Matit. Në jug te këtij vargu kodrinor ndodhet shpella e Valit, që është dhe pjesa fundore e tere këtij sistemi, mbi shpine se cilës shtrihet pllaja me te njëjtin emër. Formacioni tokësor i kësaj shpelle zotërohet nga shkembinje gelqeror që i përkasin erës Mesazoike me përpunim te dukshëm në periudhën e Kreasit me trashësi 3000 – 4000 m, poshtë se cilave ndodhen dhe te tjerë terrigjene, që krahasimisht mund te datohen me 5 – 6 milion vjet me pare e me tej.
thumb|right|250px|Shpella e Valit
Morfologjia e formacioneve te kësaj shpelle në rrjedhën e historisë se formimit gjeologjik te saj, i është nënshtruar një sere sinklinalesh, e antiklinalesh (Lëvizje te brendshme) me varjimin e kohës duke shfaqur mbi sipërfaqen e tokës te sistemit kodrinor një linje te copëtuar në formën e valëve te njëpasnjëshme fundi i te cilave mbyllet me ketë shpelle. Këtej mendohet dhe emërtesa e kësaj shpelle me emrin : Vala – Vale – Vali, mbasi nder kohëra e brezni gjeneratash, “etimologët” popullorë e kane quajtur e thirrur dhe sot e kësaj dite SHPELLA E VALIT.
Në territorin përkatës, ajo ndodhet në lindje te fshati Perlat. Në Veri e Verilindje kufizohet me fshatin Lufaj te komunës Selite, në Jug e Juglindje kufizohet me fshatrat Bruç e Kodër-Laç te rrethit te Matit. Qafa në jug te shpellës bën te mundur lehtësisht kalimin këmbësor te banorëve te komunave fqinje midis Kthelles dhe Bruçit.
Shpella e Valit ngrihet në brinje te fushës me te njëjtin emër dhe ka pamjen e një keshtjelle natyrore me blloqe vigane gelqeroresh përafërsisht me këto permasa. Fillimi i hyrjes nga Perëndimi në Lindje 90 – 100 m gjate që perfundon pothuajse me dy dalje, njëra prej te cilave mendohet se ka një lidhje labirinth me shpellen e NEZIRIT te Bruçit e cila ka vlera arkeologjike me përmbajtje te historisë se lashtesise Iliro – Shqipetare. Gjeresia nga Veriu në Jug në hapsiren e hyrjes varion në 50 – 60 m. Shpella me qendër te saj ka një oxhak hink nga sipërfaqja në shpine te saj, pingul me thellësinë që lidh ambjentin e brendshëm te shpellës me atë te jashtëm Diametri i oxhakut është 10 – 15 m dhe thellesia e tij pingul nga lart e deri në sipërfaqen e tavanit është përafërsisht 20 – 25 m, çka tregon dhe trashesine e mbuleses shkëmbore te shpellës, pa përjashtuar dhe shtresen e dherave që janë te pranishme mbi te.
Shkëmbinjtë janë organike e me soliditet te qarte, te përbëre nga gelqerore, ndoshta unike në tere sistemin kodrinor që trajtuam dhe mjaft te pasur me karbonate eprore, te njohur gjithashtu si shkëmbinje calcite, te lakmuara lehtesisht nga veprimi eroziv i ujrave rrjedhëse, duke nderhyre në paqendrueshmerine e njetrajteshme te formes e mases se tyre. Fenomeni i Karstit, dukuri e cila vërehet gjerësisht në tere masen shkëmbore, deshmi te cilat janë një numër i madh pothuaj i pafund i stalaktigeve që kane forma e permasa te ndryshme jo vetëm në trajte por dhe në forme duke krijuar një ansambel natyror apo një dekor artistik që te josh e ndjell në brendesine e saj te mistershme.