cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Västerås
Pak histori
Në fillim të viteve 1000, Västerås, qyteti i dytë më e madhe të Suedisë në 1100-së, u emërua në dioqezë Västerås, kjo ishte në fillim në të dy peshkop dhe përmbaruesit e mbretit, dhe Katedralja është ndërtuar. Në qytetin e Västerås ka ende për të gjetur kisha 1100-shekulli. Megjithatë, duke zbuluar dy anketat arkeologjike në vitet 1970 gjurmët e hershme të krishterimit në fillim. Në bllokun e John (midis Svartån dhe Bond Market Square) ishte një varrezë të madhe të krishterë si fillim si Vitet 1200 u fshehur nga zgjidhje e parë. Takim ka hyrë në kohën e vjetër e ca. 100 gjetur skelete të Vitet 1100, ndoshta më herët. Viti 1320 është përmendur në një botim të "varrezat e vjetër". Teoritë thonë se në kishë të vjetër në Västerås gjithashtu do të jetë në fushë. Gjatë 1200 u ndërtuar edhe një manastir në Monk Island (ku e tanishme City Hall është e vendosur), dhe në hyrje të portit të ishte tani një kala të vogël. Västerås kala është ndërtuar si një kala që në fillim të Vitet 1200, por në vitet 1300 e ndërtuar kala në një kështjellë dhe ajo ishte nga ketu se ju do të mbrojë qytetin nga sulmet nga liqeni. Kalaja ishte pikë qendrore e dy sunduesve e rebelëve dhe u drejtuan për të verifikuar.
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Në vitin 2015, një luan mashkull i rritur dhe një luaneshë u kthyen në Parkun Kombëtar i Moles në Ganë. Këto ishin shikimet e para të luanëve në vend në 39 vjet.
Steçaku
Dekorime
Një pjesë e tyre, rreth 384 mbajnë mbishkrime, kryesisht në alfabetin cirilik, disa me shkrim glagolitik dhe latin. Mbishkrimet mund të ndahen përafërsisht në mbishkrimet me fraza fetare, përshkrimi i vdekjes heroike, informacioni i të ndjerit, informacioni i të afërmve të të ndjerit dhe rrethanat e vdekjes, informacioni vetëm me një emër personal, dhe një mësim moral (ose fetar).
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Popullata e luanit Qendror shtrihen në pyjet e shiut dhe së savana. Në Kamerun, një popullatë prej 100 deri në 400 luanë shtrihen në Parkun Kombëtar të Bënusë. Grupet e vogla të luanit janë të pranishëm në Parkun Kombëtar të Uazës. Republika e Afrikës Qendrore mund të ketë një numër prej 500 individësh. Vlerësime të tjera supozojnë janë 1,252 luanë në vend, por në përgjithësi numri i individëve në Afrikën Qendrore mendohet të jenë jo i besueshëm.
Steçaku
Origjina
Ekzistojnë teori të ndryshme dhe ende jo përfundimtare për përkatësinë e tyre kulturo-artistike, fetare dhe etnike. Sipas tezës së zakonshme, veçanërisht të përfaqësuar nga Beshlagić, këto gurë janë një fenomen origjinal kulturor-artistik mesjetar boshnjak-hercegovinas. Disa studiues si Milovan Gavazzi (1978) shqyrtuan një kontekst shumë më të gjerë dhe konsideruan lidhjen e tyre me traditën megalitike të rajonit dhe Euroazisë nga periudha parahistorike dhe bashkëkohore. Disa studiues menduan se forma e gjoksit mund të ishte frymëzuar nga shtëpitë romane dhe gotike nga qytetet bregdetare, ndërsa kreshta formohej nga sarkofagu mesjetar i krishterë ose shtëpia prej druri lokale boshnjake. Sipas sintezës së Lovrenović-it është pjesë e një origjine dhe përkatësie më të gjerë mesdhetare perëndimore. Është vërtetuar se ato lidhen kryesisht me vende malore të cilat u shkretuan gjatë një periudhe kohore për shkak të migrimeve të shkaktuara nga ngjarje të reja shoqërore dhe pushtimit osman. parapamje|250x250px| Steçak përballë Muzeut Etnografik, [[Beogradi|Beograd]] parapamje|250x250px|Mbishkrimi në steçakun e Gërdeshës i shekullit të 12-të, konsiderohet më i vjetri i gjetur Steçit zakonisht përqendrohen në grupe: në varreza të familjeve individuale me pak ekzemplarë, në varreza të familjeve të tëra me afërsisht 30 deri në 50 ekzemplarë, nekropole të mëdha të rretheve rurale herë pas here me disa qindra ekzemplarë. Shembuj të nekropoleve familjare janë ato të familjes fisnike Sanković në fshatin Biskup afër Konjicit, nga Miloradović-Stjepanović (Hrabreni) në Radimlja afër Stolacit, nga familja fisnike Pavlović afër Sarajevës dhe nga një familje e panjohur në Donja Zgošća afër Kakanj. Sot shumë Stećci janë ekspozuar gjithashtu në kopshtin e Muzeut Kombëtar të Bosnjë dhe Hercegovinës në Sarajevë. Nekropoli mesjetar Mramorje në Serbi është pjesë e Monumentit të Kulturës me rëndësi të jashtëzakonshme dhe përmban një numër të madh varresh steçak. Disa steçi të tjerë individualë të dukshëm ose të studiuar:
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Në Gabon, prania e luanëve në Parkun Kombëtar të Batekomit ishte e dyshimtë gjatë vitit 2010. Në vitin 2015, një kamer kurthe regjistroi një luan mashkull të vetëm në zonën e mbrojtur. Vazhdimi i kapjes së kamerës në zonë për më shumë se një vit regjistroi të njëjtin luan në mënyrë të përsëritur. Mostrat e flokëve të luanit u mblodhën për analiza filogenetike dhe u krahasuan me mostrat e indeve të luanëve nga Gaboni dhe Republika e Kongos që u vranë në shekullin e 20-të. Rezultatet tregojnë se ky individ është i lidhur ngushtë me popullatën e luanit të zonës. Gjithashtu është menduar e mundur që ky luan të shpërndahet në Namibia ose Botsvanë.
Västerås
Pak histori
Për dy muaj në 1501 kalaja e rrethuar Västerås e Sten Sture Plaku, i cili në vdekjen e tij në 1503 të kontrolluar pothuajse të gjitha të Suedisë. 1511 ishte danez mbreti krishterë në marshimin në Suedi perëndimore. Västerås Peshkopi, Otto Olavi (Svinhufvud), u punësua si negociator me Dane. Pas shumë udhëtime akuzuar Otto të jetë shërbëtor danezëve ", dhe u arrestua në katedrale për të burgosur në kështjellën Västerås. Në verën e vitit 1520 kapur Kalaja e danezëve, i cili solli Otto në Stokholm. Christian II u kurorëzua mbret dhe kërdi pasuan. Arsyet për vrasjet, mbret në veçanti në ankesë si Peshkopi Otto ngritur mbi trajtimin që ai dhe të burgosurit e tjerë duruar. Västerås Jashtë ishte Gustav Vasa dhe Dalecarlians kontestuar në 1521 nga ana e danezëve. Beteja e Västerås, e cila është e përshkruar në Peder Swart nga 1560, ishte një sukses i madh për Vasa dhe manastiri u pushtua maj 1521, kalaja 1522 Peder Swart ishte peshkop në 1562 deri në vdekjen e tij Roli i tij kryesor ishte kështjellë Västerås për të luajtur në kohën garën kur kalaja është ndërtuar në. Këtu u Västerås parlament Reformimi në 1527, kur Gustav Vasa shfuqizohen katolicizmit, dhe Västerås arvförening 1544 kur Suedia u bë një arvkungadöme.
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Në Parkun Kombëtar të Odzalës, Republika e Kongos, u konsiderua si një zonë e mbrojtur e luanit në vitet 1990. Deri në vitin 2014, asnjë luan nuk u regjistrua në zonën e mbrojtur, kështu që tani, speciet konsiderohen të zhdukura në këtë vend.
Västerås
Pak histori
Kur industrisë minerare ka filluar në Vitet 1200 u bë porti kryesor Västerås anijeve për hekur dhe bakër nga Bergslagen. Gjatë 1500, anijeve ishte edhe argjendi nga Sala i Västerås. Për pjesën më të madhe të Mesjetës, Västerås, një ndër vendet më të rëndësishme të Suedisë shënoj monedhë. Afërsia në minierë argjendi Sala ishte ndoshta arsyeja për Västerås myntort vetëm secilit vend në mes të 1538-1540. Në këtë imazh mund të jetë e bashkangjitur me e madhe mesjetare thesar monedha, Västerås tatimore, e cila u gjet në vitin 1972 në Västerås qendrore, me një total prej 16 332 monedha, e cila është më e madhe e tretë në Suedi.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Karakteristika themelore e kësaj epoke është lindja e metalurgjisë së bronzit, që i dha emrin dhe vetë epokës. Për zhvillimin e saj ndihmoi shumë dhe pasuria me bakër e vendit tonë, sidomos në zonat metalmbajtëse të Matit, të Kukësit, të Korçës etj.
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Në Çad, luanët jetojnë në Rezervën Mina Foll. Në vitin 2004, popullata e luanit në vend u vlerësua me 225 individë.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Vendin kryesor në prodhimin e metalurgjisë e zënë veglat e punës dhe sidomos armët, siç janë sëpatat, drapërinjtë, shpatat, kamat, thikat dhe majat e heshtave e të shigjetave. Veglat dhe armët e reja nuk mundën të përjashtonin plotësisht nga përdorimi veglat dhe armët e traditës neolitike. Madje në periudhën e parë të bronzit ato janë ende të pakta e të dobëta, por gradualisht shtohen e përsosen dhe hyjnë gjerësisht në përdorim, duke ushtruar një ndikim të fuqishëm në veprimtarinë ekonomike e shoqërore të njeriut. Përsosuria e derdhjes dhe pastërtia e objekteve të prodhuara në fundin e epokës së bronzit arrin një nivel të tillë teknik, që dëshmon se gjatë kësaj periudhe metalurgjia e bronzit kishte arritur lulëzimin e saj të plotë dhe ishte kthyer në një zejtari të mirëfilltë. Midis këtyre prodhimeve meritojnë të përmenden sëpatat me forma karakteristike vendase siç janë sëpatat me emrin “shqiptaro-dalmate”. Krahas tyre qëndrojnë prodhimet vendase të imitacioneve egjeane ose me origjinë nga Evropa Qendrore, të tilla, si sëpatat dytehëshe të tipit minoik, shpatat e gjata të tipit egjean, sëpatat e tipit kelt, etj., që dallojnë nga prototipat e tyre për veçantitë lokale.
Västerås
Pak histori
1619 ishte Peshkopi John Rudbeckius të Västerås dhe themeloi këtë shkollë të vjetër të lartë, shkollën e lartë në Rudbeckianska 1623. Rudbeckius ishte gjithashtu një pionier në shkollim për vajza. 1630 ai fillon shkollën e vajzave të parë '. Të dyja shkollat ​​ishin të lidhura shumë me katedralen dhe gjithashtu, kur pjesa e varfër e qytetit, Kisha Hill. Këtu është zbuluar në të njëjtin vit rasti i parë i pllakos. 357 njerëz vdiqën, që ishte rreth 20% të popullsisë së saj.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Arritjet në fushën e metalurgjisë së bronzit ndihmuan veprimtarinë prodhuese dhe u bënë mbështetje për zhvillimin e degëve të tjera të ekonomisë, në mënyrë të veçantë të bujqësisë. Karakteri i saj ndryshoi edhe si pasojë e zhvillimit të blegtorisë. Rritja e numrit të kafshëve shtëpiake, si kali, gjedhët dhe bagëtitë e imëta, që i gjejmë të përfaqësuara gjerësisht midis materialit kockor në shtresat kulturore të vendbanimeve të bronzit dhe në varrezat e kësaj kohe, solli me vete ndryshime thelbësore në bujqësi. Nga kopshtet e vogla, që rrëmiheshin me vegla të thjeshta prej briri e druri, kalohet tani në shfrytëzimin e sipërfaqeve më të gjera, që i punonin me parmendë druri, duke shfrytëzuar forcën tërheqëse të kafshëve. Tokat hapeshin me anë të djegies së pyjeve. Të shkriftuara nga zjarri i fortë dhe të pasuruara me plehun e hirit, ato ishin të gatshme për t’u mbjellë. Bujkut primitiv nuk i mbetej veçse të hidhte farën dhe ta mbulonte atë me një lërim të cekët. Kjo tokë nuk mund të shfrytëzohej për shumë vjet, sepse ngjishej dhe nuk mund të punohej më me veglat e thjeshta të kohës, prandaj bujqit hapnin toka të reja, gjë që i dha bujqësisë së bronzit një karakter ekstensiv.
Në krahasim me qeramikën e bukur dhe të një cilësie të lartë të neolitit të vonë, qeramika e bronzit të hershëm paraqitet më primitive si në teknikën e punimit, ashtu dhe në sistemin e zbukurimit. Por kjo është një qeramikë me forma të reja e të panjohura më parë, ndërsa një element i rëndësishëm në ndërtimin e saj janë vegjët. Më tipike në këtë qeramikë janë vazot me dy vegjë të larta mbi buzë, ato me dy ose katër vegjë unazore nën grykë, filxhanët me një vegjë të lartë mbi buzë dhe brokat me trup të fryrë dhe qafë cilindrike me një vegjë nën grykë. Tipar tjetër dallues i kësaj qeramike është zbukurimi me motive plastike shiritash me ose pa thellim. E njohur në gjuhën arkeologjike, për këtë arsye, si qeramika “shiritore”, ajo përbën tani një element të ri kulturor që nuk lidhet me traditën neolitike. Prototipat e saj janë me origjinë të largët nga Ponti në brigjet e Detit të Zi dhe shfaqja e saj në Ballkan, ashtu si dhe në krahinat e tjera të Evropës është e lidhur me dyndjen e madhe të një popullsie baritore që vjen nga stepat e Lindjes aty nga fundi i neolitit.
Västerås
Pak histori
1898 u shfaq një plan për një hotel në qytetin Västerås përfshirë hotel, restorant, dyqan berber, kompanitë e pijeve dhe dhoma banket do të jetë. Pas grindjeve të shumta, dhe pas pesë vjet ankth për përurua bashki Västerås të reja, të cilat dikur i njohur vetëm si Hotel City, 1907. Arkitekt Eric Hahr kishte krijuar një ndërtesë Nouveau Arti që ende renditet si një nga ndërtesat më të bukura. Në oborrin e pasme e hotelit edhe ndërtuar një shtëpi dhe një fabrikë pijesh alkoolike shënoj, edhe pse ajo ishte projektuar nga Hahr. Menjëherë pas përurimit ata ndryshuar emrin e tyre në Hotel City. Hoteli përmban 40 dhoma, dhoma të mëdha ngrënie, sallën e banketit, kafe muzikë dhe një dyqani i pijeve. Si ndërtesa e parë në Västerås u prezantua si closets ujit, i cili atëherë ishte shumë luksoze dhe një shenjë e progresit modern. Që nga viti 1988, hoteli ka qenë e drejtuar nga Hotele Elite.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Krahas kësaj qeramike do të vazhdojë të mbijetojë edhe ajo me forma tradicionale neolitike vendëse, e zbukuruar me ornamente të incizuara ose me kanelyra, e cila paraqitet më e pakët në fillimet e shtresave kulturore dhe gradualisht vjen e zë vend parësor në qeramikën e bronzit.
Västerås
Pak histori
Västerås epokë tjetër erdhi me industrializim të cilat përfshijnë një turbinë në Svartån ndërtuar 1891 Kjo ndërtesë për prodhimin e energjisë ishte vendimtare për transferimin e kompanisë elektrike e pushtetit dhe të kompanisë ndriçim nga Arboga të Västerås. Takimi 1890 aksionerëve të mbajtur në sallën e qytetit në Västerås, gjë që çoi në të kompanisë suedeze Përgjithshëm Electric, ASEA u formua. Tani e njohur si ABB. 1917 ishte fuqia Västerås avull bimore, e ndërtuar nga Bordi ujëvarë Royal, në operacion.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Qeramika e bronzit të mesëm lidhet gjenetikisht me atë të bronzit të hershëm dhe riprodhon të njëjtat forma e sistem zbukurimi, por me një teknikë më të përparuar. Shfaqen tani dhe forma të reja, prej të cilave më karakteristike janë enët pseudominoike me dy vegjë të larta mbi buzë, sahanët me dy vegjë horizontale poshtë buzëve ose që ngrihen mbi to, etj.
Luani Verior
Popullata Perëndimore dhe Qendrore
Në vitet 1980, luanët u raportuan në provincat Sudanit Jugor të Darfurit dhe në Jug të Kordofanit, që ndodheshin në perëndim të lumit Nil. Pak dihet për shpërndarjen e luanit dhe madhësinë e popullatës në Sudanin e Jugut. Luanët në Radom dhe Parqet Kombëtare të Jugut ndoshta lidhen me luanët në Republikën e Afrikës Qendrore.
Ekologjia dhe sjellja
thumb|Një çift luanësh në [[Pyjet e Girit]]
Në Parkun Kombëtar të Pendarit, Benin, grupet e luanëve variojnë nga 1-8 individë. Jashtë Parkut Kombëtar, grupet janë më të vogla dhe me një mashkull të vetëm.
Në Parkun Kombëtar të Uazës, tre luanesha dhe dy meshkuj iu vendosën radio-kollare në vitin 1999 dhe u gjurmuan deri në vitin 2001. Femrat u zhvendosën në vargje territoresh prej 352 deri në 724 km2 (136 dhe 280 sq mi) dhe qëndruan brenda parkut gjatë perjudhës së studimit. Meshkujt përdorën një territor prej 428 deri në 1,054 km2 (165 dhe 407 sq mi), brenda dhe jashtë parkut, ku ata vazhdimisht vranë bagëti. Njëri u vra dhe tjetri u qëllua nga njerëzit lokalë. Pas heqjes së fishekëve, ai u rikthye dhe e zhvendosi gamën e tij të territorit në brendësi të parkut dhe nuk u vëzhgua të gjuante më.
Luanët meshkuj Aziatik janë të vetmuar ose shoqërohen me më shumë se tre meshkuj që formojnë një tufë të lirshme. Çiftet e meshkujve pushojnë, gjuajnë dhe ushqehen së bashku, dhe shfaqin sjelljen e tyre në të njëjtin territor. Femrat shoqërohen me më shumë se 12 luanesha që formojnë një tufë më të fortë së bashku me këlyshët e tyre. Ata e ndajnë ushqimin midis njëra-tjetrës, por rrallë me meshkujt. Luaneshat dhe meshkuj shoqërohen zakonisht vetëm për disa ditë gjatë perjudhës së kryqëzimit, por rrallë udhëtojnë dhe ushqehen së bashku.
Pohumi
Pohum, (Поум/Poum) është fshat në komunën e Strugës, Maqedoni.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Në bronzin e vonë prodhimi qeramik rigjallërohet. Enët paraqiten me forma më të evoluara, më të pasura dhe më të përsosura nga pikëpamja teknologjike. Zakonisht enët me parete të holla janë të pjekura mirë dhe kanë ngjyra kryesisht të çelëta, okër, të kuqe dhe gri në të blertë. Në fillim kjo qeramikë është e thjeshtë, por në fazat e mëpastajme pasurohet me zbukurime të pikturuara me motive të larmishme gjeometrike. Tek qeramika më e hershme e këtij tipi, pikturimi është bërë pas pjekjes së enës dhe ka ngjyrë të kuqe të praruar, kurse më vonë ai bëhet para pjekjes dhe merr pastaj ngjyrën kafe me nuanca të ndryshme.
Në literaturën arkeologjike kjo qeramikë është pagëzuar me emrin “devollite”, nga emri i krahinës ku është zbuluar më parë. Por djepi i saj duket se është pellgu i Korçës, ku ajo kronologjikisht paraqitet deri tani si më e hershme. Këndej ajo përhapet pastaj në të gjithë Shqipërinë e Jugut dhe në krahinat fqinje të Maqedonisë, të Thesalisë dhe të Epirit, ku datohet si më e vonë. Nga fundi i bronzit, në sintaksën gjeometrike të sistemit zbukurues të qeramikës “devollite” futen dhe elemente të zbukurimit mikenas, si rezultat i lidhjeve gjithnjë më të ngushta të kësaj treve me botën e Egjeut.
Västerås
Pak histori
Në Västerås gjithashtu filloi Nordiska prodhimin e produkteve në drejtim të rrymës Metall të, bronzi bakri dhe alumini. Nga drejtuesit ASEA të energjisë krijon mundësi për një industri me të tërhequr teli, kodrina mullinj, tubdrageri, vdesin metal, shkritore, dyqan makine dhe prodhimit të municionit. Nordike Metal Company u bashkua në 1907 për të Aktiebolaget suedisht Metal Works. 1910 Struktura e kompanisë dhe të Re Kompania suedeze Metal Works është formuar. Ajo ndryshoi emrin e saj për të AB, Metal suedeze Punon 1914, një emër që keni ndërmend të mbajë në 1969 kur Gränges blej Metallverken dhe Gränges Essem formuar. Sot, metal një pjesë të vogël të industrisë në Västerås emrin bakri Outokumpu.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Prodhimet zejtare dhe ato bujqësore-blegtorale bënë të mundshme edhe zhvillimin e këmbimeve. Tregues i rëndësishëm në këtë drejtim janë depot ose objektet e fshehura, që përbëjnë një dukuri të rëndomtë në bronzin e vonë dhe që ndeshen jo rrallë dhe në vendin tonë. Depo të tilla janë gjetur buzë liqenit të Shkodrës dhe Bunës, në afërsi të Shirokës e Beltojës me sëpata të tipit “shqiptaro-dalmat”, në një shpellë afër Koplikut dhe në fshatin Bushat me sëpata të tipit “kelt”, etj. Këto depo, që krijohen në raste rreziku nga zejtarë endacakë, të cilët janë njëkohësisht dhe shitës të prodhimeve të tyre, gjenden zakonisht gjatë rrugës natyrore. Ato përmbajnë objekte të pavëna në përdorim, shpesh prodhime të një kallëpi, të cilat, për shkak të formave standarde, shërbejnë edhe si njësi vlere për këmbim.
Västerås
Pak histori
E qytetit u rrit relativisht shpejt nga vitet 1890. Nëse Arboga qëndron si një krahasim, ata kishin rreth 4500 banorë, ndërsa Västerås kishte rreth 8.000 banorë. 30 vjet më vonë, apo 1920, kështu që kishte Västerås 30 600 banorë dhe Arboga 5100 Ky zgjerim është ilustruar nga Västerås avancuar nga statusi i qytetit të Perandorisë 25 në mesin e 1800 të pestë (2007). Vetëm 22 përqind e njerëzve që jetonin në qytet në 1890 ishte ende 18 vjet më vonë në varësi të shitjes [9].
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Lindja e metalurgjisë së bronzit dhe përparimet në degët e tjera të ekonomisë
Megjithatë duhet thënë se lidhjet midis krahinave të ndryshme, qofshin këto të afërta apo të largëta, nuk ishin të rregullta, prandaj dhe shkëmbimi i produkteve midis bashkësive mbetet gjithnjë një gjë e rastit.
Västerås
Pak histori
Shembujt e kompanive që filloi në Västerås dhe ICA, e cila ka filluar në vitin 1938, pas takimit në Västerås nga një nismë e përfshirë Hakon Swenson dhe Hennes pjesërisht klädesmodekedjan & Mauritz, e cila u themelua në 1947 nga Erling Persson në një dyqan në Main Street në Västerås. tregtarëve të parë Suedisë Ford ishin gjithashtu në Västerås.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Ndryshimet në strukturën shoqërore
Përparimet në degët e ndryshme të ekonomisë çuan në rindarjen e punës midis sekseve dhe për pasojë në ndryshimin e pozitës shoqërore të burrit dhe të gruas. Burri duke u marrë tani si me bujqësi e blegtori, ashtu edhe me prodhimin metalurgjik, zuri vendin drejtues në ekonomi e shoqëri, ndërsa roli i gruas u dobësua. Kjo solli ndryshime dhe në marrëdhëniet shoqërore, të cilat u shprehën në zëvendësimin e rendit gjinor matriarkal me atë patriarkal dhe në kalimin nga familja matriarkale me çifte në familjen patriarkale monogame, e cila u bë dhe bërthamë e shoqërisë fisnore të kësaj kohe. Brenda fisit ajo formonte një njësi të pavarur ekonomike e shoqërore. Pjesëtarët e saj i lidhte prona e përbashkët e familjes, prodhimi dhe konsumi i përbashkët. Të gjithë pjesëtarët e familjes ishin të barabartë midis tyre, kurse kryetari ishte i pari midis të barabartëve.
Pohumi
Pohumi është një nga fshatrat që konsiderohet si një ndër lokalitetet më të vjetra të banuar në Strugë.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Ndryshimet në strukturën shoqërore
Gjatë epokës së bronzit struktura e fisit u bë më e ndërlikuar. Midis familjes dhe fisit u krijua një hallkë tjetër, vëllazëria, e cila përmblidhte disa familje të mëdha patriarkale, të dala nga ndarja e familjes mëmë. Pasqyrë e këtij organizimi shoqëror janë monumentet skulpturore të kësaj kohe, tumat, të cilat janë varre apo varreza kolektive të një familjeje, vëllazërie ose fisi. Inventari i varreve të tyre flet dhe për diferencim social të popullsisë dhe një shtresëzim fillestar të saj, që e ka bazën te përparimet e shënuara në ekonomi dhe te mundësia që u krijua për grumbullimin e një lloj pasurie prej kësaj. Vetë ky fakt nënkupton krijimin e premisave për lindjen e pronës private, që do të sjellë në të ardhmen shpërbërjen e bashkësisë primitive.
Eriz
është një komunë në kantonin Bern të Zvicrës.
Luani Verior
Gjuetia dhe dieta
parapamje|Luanët duke u ushqyer me një [[zebra|zebër.]]
…dhe nata u nda në mes
…dhe nata u nda në mes roman, Autore: Diana Çuli. Faqet e librit 364.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Botëkuptimi dhe arti
Niveli i ulët i faktorëve të prodhimit dhe karakteri empirik i njohurive krijuan te njeriu primitiv një botëkuptim magjik-mistik për botën që e rrethonte dhe fenomenet e veçanta të saj. Mbi këtë bazë gjatë epokës së bronzit vazhdojnë të jetojnë rite e besime të trashëguara nga shoqëria neolitike siç është kulti i tokës-mëmë që vazhdon të ushtrohet edhe gjatë periudhës së parë të bronzit dhe që shprehet nëpërmjet figurave prej balte të pjekur, të cilat paraqesin gruan-mëmë, apo riti i flijimit dhe i varrimit të fëmijëve brenda territorit të vendbanimit, që i shërbejnë mbrojtjes nga fuqitë mistike keqbërëse, që vërtetohen me horizontin e bronzit të hershëm në Maliq dhe më vonë në grupin e urnave të shtresës së fundit të bronzit në Tren.
…dhe nata u nda në mes
Flora, Eliza, Keti, Tamara, 4 shoqe të pandara, por që sistemi komunist i ndan dhe i ballafaqon me vuajtjet më të rënda. Ndjenjat njerëzore ecin paralelisht me ato antinjerëzore, një paradoks i kudogjendur në botën reale: dashuria dhe urrejtja, fisnikëria e imoraliteti, besnikëria dhe pabesia. Tipizimi i personazheve pas leximit të romanit do të gjejë te lexuesi arketipa njerëzorë. Një roman psikologjik, i analizave të thella, i zhbirimit të skutave më të fshehta të ndërgjegjes njerëzore.
Luani Verior
Gjuetia dhe dieta
Në përgjithësi, luanët preferojnë lloje të mëdha kafshësh për të gjuajtur brenda një peshe që varion prej. Ata gjuajnë gjitarë të mëdhenj në rangun prej, duke përfshirë zebrën, impalanë e Thomsonit, gjirafën dhe buallin e ujit. Në Parkun Kombëtar të Girit të Indisë, luanët kryesisht gjuajnë buaj dhe bagëti, ndonjëherë edhe derrin e egër. Jashtë zonës së mbrojtur ku nuk ndodhin lloje të egra të gjahut, luanët gjuajnë buallin dhe bagëtinë, rrallë edhe deve. Pasi e vrasin prenë, e tërheqin atë deri në zona me bar të dendur për t'u ushqyer.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Botëkuptimi dhe arti
Shqetësimi për fatin e njeriut pas vdekjes krijoi tek njerëzit primitivë botëkuptimin e vazhdimit të jetës përtej varrit, që shprehet në këtë epokë me kujdesin e veçantë që tregohet për të vdekurin, për plotësimin e riteve të varrimit dhe për ndërtimin e vetë varreve. Krahas varreve të dysta të trashëguara nga neoliti, shfaqen në fillim të epokës së bronzit varret me tuma. Këto janë varre monumentale në formën e kodrave të vogla gjysmë sferike, të larta 1-4 m e me diametër 15-30 m, të ngritura me dhé e me gurë. Disa prej tyre kanë në bazë nga një ose dy unaza kufizuese me gurë, të cilat shërbenin si kufi për masën e dheut që hidhej mbi varret. Në qendër të tumës zakonisht është vendosur varri më i hershëm, për të cilin është ngritur tuma, kurse përreth e mbi të janë vendosur varre të tjera të mëvonshme. Arkitektura e varreve është e thjeshtë në formë gropash të rrumbullakëta ose katërkëndëshe të rrethuara e të mbuluara me gurë, apo arkash katërkëndëshe prej druri apo gurësh.
Luani Verior
Gjuetia dhe dieta
Luani Afrikan dhe hiena e njollosur gjenden në një vend të ngjashëm ekologjik ku konkurrojnë për gjah; një rishikim i të dhënave në disa studime tregon një mbivendosje diete prej 58.6%. Luanët në mënyrë tipike injorojnë hienën e njollosur, përveç nëse luanët janë në një ndjekje të gjahut ose po ngacmohen nga hienat, ndërsa këto të fundit tentojnë të reagojnë dukshëm në praninë e luanëve, me ose pa praninë e ushqimit.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Botëkuptimi dhe arti
Varrimi bëhej duke e vendosur trupin me këmbë dhe me duar të mbledhura në pozicion fjetjeje. Kjo mënyrë varrimi e njohur që në neolit bëhet më karakteristike gjatë gjithë epokës së bronzit. Varrimi me djegie përkundrazi ndeshet më rrallë. Në këtë rast hiri dhe mbeturinat e djegura të trupit vendoseshin zakonisht në gropa të mbuluara me gurë ose me urna. Të vdekurit shoqëroheshin në varr me takëmin funerar, karakteri i të cilit përcaktohej nga seksi dhe pozita shoqërore e të vdekurit. Që nga bronzi i mesëm fillojnë të shfaqen dallimet midis varreve me inventar të pasur e të thjeshtë. Në disa raste të vdekurin e shoqëronin në varr edhe kafshë që adhuroheshin, siç është rasti i varrit qendror të tumës së madhe të Pazhokut, i cili krahas dy skeleteve përmbante dhe një kokë kau, kafshë kjo e lidhur me kultin e bujqësisë me parmendë, mjaft i përhapur si i tillë në botën e Mesdheut. Dy unazat bashkëqendrore me gurë të kësaj tume janë me sa duket, shprehje e kultit të diellit, që adhurohej nga përfaqësuesit e këtyre tumave si një fuqi jetëdhënëse dhe burim i prodhimtarisë së tokës.
Luani Verior
Kërcënimet
Në Afrikë, luani rrezikohet nga humbja e presë dhe fragmentimi i habitatit. Luani Afrikan listohet si specie e cënuar në Listën e Kuqe të BNRN-së.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Botëkuptimi dhe arti
Arti i kohës së bronzit është kryesisht një art i zbatuar i stilit gjeometrik, që përdoret në zbukurimin e qeramikës dhe më pak në prodhimet prej bronzi. Arti plastik, që përfaqësohet me figurinat skematike të gruas-mëmë paraqitet tani në rënie. Ai nuk ka veçse pak jetë gjatë periudhës së parë të kësaj epoke derisa më vonë zhduket krejt. Në bronzin e hershëm një rënie ka edhe në zbukurimin e qeramikës, por më pas, e sidomos në bronzin e vonë, ky art njeh një ngritje të re. Në qeramikën e tumave të Pazhokut ai është zbatuar në teknikën e incizimit. Motivet janë trekëndësha e rombe të vargëzuara me fushën e mbushur me vija të pjerrëta paralele. Në qeramikën “devollite” këto motive janë të pikturuara me tone pashkëlqim ngjyrë të kuqe apo kafe. Thurja e harmonishme e kompozicionale e tyre në enë me forma elegante përfaqëson një nga arritjet më të mira të artit dekorativ të epokës së bronzit.
Luani Verior
Kërcënimet
Popullata e luanit në Afrikën Perëndimore është e fragmentuar dhe e izoluar, që përfshin më pak se 250 individë të pjekur. Ajo kërcënohet nga tregtia ilegale e pjesëve të trupit. Pjesët e trupit të luanit në Benin trafikohen në Nigeri, në Gabon, në Breg të Fildishtë dhe në Senegal. Në Nigeri, popullata e izoluar e luanit në Parkun Kombëtar Gashaka Gumti është gjuajtur dhe helmuar nga njerëzit vendas.
Lindja dhe formimi i bashkësisë primitive
Botëkuptimi dhe arti
Në prodhimet metalike zbukurimet janë të varfra. Vlerat artistike i shohim të shprehura më tepër në format e bukura të disa veglave, sidomos te sëpatat “shkodrane” e “shqiptaro-dalmate” të zbukuruara në mykat e tyre me stolisje plastike brinjësh, që hijeshojnë formën e zhdërvjellët të vetë objekteve.
Luani Verior
Kërcënimet
Popullata e luanit në Afrikën Qendrore është e kërcënuar nga humbja e habitatit dhe baza e gjahut, dhe nga gjuetia për trofe. Midis shtatë dhe 12 trofeve të luanit eksportoheshin nga Kameruni çdo vit nga viti 1985 deri në vitin 2010. Në Parkun Kombëtar të Bénoué, njerëzit lokalë u vëzhguan në një luan të vrarë duke prerë copa mishi Njerëzit vendas që jetojnë në afërsi të zonës së mbrojtur justifikohen në intervista se luanët sulmojnë shpesh bagëtitë gjatë sezonit të thatë. Ata përdorin helm në kufomat për të vrarë mishngrënësit. Në Parkun Kombëtar Waza, dy nga katër luanë me radio-kollare u vranë midis vitit 2007 dhe vitit 2008, dhe ndoshta edhe një femër e rritur, dy meshkuj të tjerë të rritur dhe tre këlyshë. Barinjtë nomadë përdorin hark dhe shigjeta të helmuar me helm kobre për të vrarë luanët në shenjë hakmarrjeje për sulme ndaj bagëtive. Në pjesët veriore të Kamerunit, migracioni i shtuar i njerëzve nga Nigeria pas pasigurisë politike në rajon paraqet një kërcënim për popullata e luanit të zonës.
Pohumi
Fshati është malorë ndërsa banorët e këtij vendbanimi janë shqiptarë. Territori është malorë dhe pyjorë por ka edhe kullosa. Lartësia mbidetare e fshatit Poum është 940 metra.
Demografia
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 168 banorë nga të cilët 164 ishin Shqiptarë dhe 4 tjetër.
Eshtë vendbanimi që përvec se ka prodhuar shumë histori është fshati nga ku shumë qytetar të saj në vite janë shpërngulur jo vetëm në drejtim të fshtarave të tjera por edhe drejt qytetit të Strugës atij të Ohrit dhe qyteteve të tjera në hapësirën shqiptare.
Ndërkombëtarja e katërt
parapamje|Stema Ndërkombëtarja e katërt është një organizatë ndërkombëtare e lëvizjes punëtore, e themeluar nga Lev Trotsky më 1938. Vetidentifikohej si trashgimtarja e Kominternit që kishte dështuar sipas Trotsky për faj të Josif Stalinit dhe politikës së tij totalitare.
Pohumi
Demografia
Nëse shkon në Pohum konstatimi i parë që të vjen ndërment është se nga ky lokalitetet të ofrohet panorama më e mirë e fushgropës së Strugës dhe liqenit ndërsa konstatimi i dytë që vetvetiu të vetofrohet është se ky fshat faremirë mund të shndërrohet në nj ë atraksion të mirëfilltë turizmit malor dhe atij rural në të ardhmen.Ndërkohë konstatimi i tretë është se është ndoshta fshati i vetëm në Strugë ku sheh shumë shtëpi të braktisura dhe të lënë në mëshirën e kohës .Në qendër të fshatit jo shumë larg xhamisë takojmë tre banor të fshatit të cilët pasi na ofrojnë mikpritjen karakteristike dhe njihen me qëllimin e vizitës na tregojnë për jetën në Pohum.Ata thonë se aktualisht në Pohum jetojnë 15 familje që të gjitha të kombësisë shqiptare që ekzistencën e sigurojnë nga blegtoria si dhe nga prerja dhe shitja e lëndës drusore për ngrohje.Pothuajse te të gjithë familjet mbizotron ideja që shpërngulja është e vetmja alternativë që u ka mbetur. Fshati fatkeqësisht po boshatiset edhe pse ka resurse të mëdha zhvillimore.Ata tregojn se banorët e mbetur këtu bëjnë një jetë modeste dhe në në pjesën më të madhe merren me blegtori dhe punë të tjera të zakonshme për fshatin.Ndërsa një nga shqetësimet e mëdha të Pohumit është furnizimi me ujë si problematikë që nuk gjeti zgjidhje pavarsiht që para disa viteve në këtë drejtim u investua nga Komuna e Strugës.Pohumi tre ditë ka ujë të pijshëm ndërsa pjesën tjetër të javës ka probleme me furnizimin sepse u gabua gjatë implementimit të projektit para disa viteve .Banorët informojnë se p
Ndërkombëtarja e katërt
Politika dhe ideologjia e saj ishte rikrijimi i partive revolucionare në të gjithë botën për të arritur fitoren e klasës punëtore. Pas përplasjeve të Leon Trocki dhe Stalinit gjatë viteve të Kominternit, ai e kritikoi qeverisjen e Bashkimit Sovietik dhe totalitarin Stalin, si të pa aftë për të udhëhequr revolucionin socialist në mbrojtje të klasës punëtore, dhe që nuk ishte më një Shtet socialist i punëtorëve por një Shtet socialist i degjeneruar. Ideologjia e Stalinit e sjellë në Komintern në 1924 për një Shtet të vetëm socialist e kundërt me atë të Trotsky i cili ideonte një revolucion të përhershëm. Pas kësaj kritike të ashpër Trotsky me anë të një deklarate largohet dhe e ndjekin edhe disa delegatë, që u quajtën nga stalinistet si trotskista. Megjithëse në atë kohë ekzistone akoma si Ndërkombëtarja e dytë si Kominterni ai themeloi të katërtën sepse i quante të pa afta për të përkrahur revolucionin socialist.
Ndërkombëtarja e katërt vazhdon edhe sot e kësaj dite.
Luani Verior
Kërcënimet
Gjuetia pa leje e luanëve nga forcat paraushtarake është raportuar nga njerëz vendas që jetojnë në afërsi të Parkut Kombëtar të Gambella të Etiopisë. Njerëzit lokalë rreth Parkut Kombëtar Chebera Churchura vrasin luanë, leopardë (Panthera pardus) dhe hiena të njollosura (Crocuta crocuta) duke përdorur kurthe për tu hakmarrë kundër sulmeve mbi bagëtitve të tyre.
Konservimi
Në Indi, luani është i mbrojtur dhe përfshihet në Shtojcën I të MNTSR-së. Luanët Afrikanë përfshihen në Shtojcën II të MNTSR-së. Në vitin 2004, u propozua që të gjitha popullatat e luanit të përfshiheshin në Shtojcën I të MNTSR-së për të zvogëluar eksportet e trofeve të luanit dhe për të zbatuar një proces leje më të rreptë, për shkak të ndikimit negativ të gjuetisë për trofe.
Në vitin 2006, u zhvillua një strategji për ruajtjen e luanit në Afrikën Perëndimore dhe Qendrore në bashkëpunim midis zyrave rajonale të BNRN-së dhe disa organizatave të mbrojtjes së jetës së egër. Strategjia parashikon të ruajë habitatin e mjaftueshëm, të sigurojë një bazë të mjaftueshme për kafshët e egra, të bëjë bashkëjetesën luan-njeri të qëndrueshme dhe të zvogëlojë faktorët që çojnë në copëzimin e mëtejshëm të popullatave. Sondazhet dhe intervistat me barinjtë përreth zonave të mbrojtura zbuluan se rrethimet e përmirësuara për bagëtitë ulën ndjeshëm grabitjet nga luanët, dhe kështu kontribuan në zbutjen e konfliktit luan-njeri.
Efekti i gjuetisë së trofeve të luanit dhe nëse është një masë e qëndrueshme për ruajtjen, ka krijuar disa debate. Në vitin 2016, një grup autorësh këshilluan një kuotë gjuetie prej një luani për 1 000 km2 në kompleksin e zonës së mbrojtur WAP, dhe të përmbahen nga imponimi i një embargo importi të trofeve të luanit nga ky rajon. Kjo këshill u vu në dyshim dhe u kundërshtua fuqimisht, me argumentin se vlerësimi për madhësinë e popullatës së luanit në rajonin WAP nuk është i besueshëm dhe për këtë arsye kuota e sugjeruar është e papërshtatshme.
Në kaptivitet
Në vitin 2006, 1258 luanë kaptivë u regjistruan në Sistemin Ndërkombëtar të Informacionit të Specieve, duke përfshirë 13 luanë të regjistruar nën trinomenin P. l. senegalensis, 115 nga India dhe 970 me origjinë të pasigurtë.
Domethënia kulturore
Ashtu si me rajonet e tjera të Afrikës, luani është me rëndësi kulturore në Afrikën Perëndimore. Titulli "Luanesha Mali" i ishte dhënë Marijatas.
Ekipi Ndërkombëtar i Futbollit të Kamerunit ndryshe quhet dhe si: "Luanët e Padurueshëm" bazuar në forcën e luanëve në Kamerun.
Heroi i Vermoshit
Heroi i Vermoshit novelë, Autori: Kolë Ndreka. Botuar në Tiranë : Geer, 2012. Faqet e librit 118.
Karlskrona
Karlskrona Karlskrona është një qytet në Blekinge dhe qytetin kryesor të qytetit Karlskrona komunës dhe qarkut të qarkut Blekinge. Komuna Karlskones ka 64 215 banorë. Karlskrona është një qytet i vjetër detare gjendet në kontinent dhe ishujt e deri në lindje në arkipelag Blekinge. ishulli më i madh është quajtur Trossö dhe përfaqëson qendrën e Karlskrona. Stumholmen i përkiste flotës të gjatë, por tani është një qendër detare kontekst muze dhe zonën e banimit. Qendra e qytetit ishte e zënë në 1998 si një Lista e Trashëgimisë Botërore të UNESKO si qytet detare e Karlskrona.
Pak histori
Ishulli që Karlskrona të ishte ndërtuar, Karlskrona, ishte në pronësi të gjatë 1600 nga fermeri Vittus Anderson. Në kontinent pak kilometra larg ka pasur gjatë kohës daneze një tjetër, qytet i vjetër me emrin e lumturi dhe një çift i mil nga danezët kishte filluar për të ndërtuar Kristianopel para Blekinge u bë 1658 Suedisht Deri në 1679 në pronësi të ishullit dhe ishujt e afërt e fshatare Vittus Anderson, i cili tani duhej të shesin pronën e tyre për të Krona suedeze dhe të njëjtin vit filloi planet për ta zhvendosur më të madhe të flotës së vendit të Karlskrona. qyteti i ri, qytetin Karlskrona, emrin e themeluesit të tij Karl XI dhe u bë Karlskrona. Vend i saj ishte strategjik, lidhjet e kontrolluar në kontinent dhe në anën e detit archipelagic inkuadrim ndërtuar në vitin 1681 fortifikimeve ushtarake për të mbrojtur bazën detare. Fakti që Suedia të kërkuar për të marrë të drejtën e saj detare këtu, natyrisht, ishte se ata donin të manifestuar mbyllur një pozicion pushtet në Danimarkë dhe Evropën kontinentale. Përveç kësaj, port është pa akull më të madhe të vitit.
Më 10 gusht 1680 mori saj themeltar Karlskrona, Ronneby, ndërsa ish-humbur e tij, kur Kristianopel ndërtuar, çoi në Karlskrona të tregtisë dhe rritjen e në rritje kur shumë prej banorëve të saj u detyruan të shkojë atje. Edhe njerëzit nga Kristianopel dyndën në qytetin e tyre pas daneze shkatërruar nga suedezët. Karlskrona gjithashtu përfitoi nga disa vite e ndihmave në ndërtimin e saj. Ndërtuesit e anijeve të bazës detare të ri me të ndërtimit janë marrë nga Ostrobothnia dhe Stokholm.
Në 1682 u ndërtua ura që në qendër të qytetit të lidhur me kontinent. Themelimit të Kishës Admiralty në 1685 i është referuar Band Marinës nga muzikantët paraardhësit e tyre Admiralty për herë të parë. Kjo i lejon orkestër të dytë më të vjetër institucion kulturor të vendit, vetëm Opera Royal është e vjetër. Karlskrona shpejt u bë qyteti i tretë më i madh në mbretërinë e, tjetër në Riga në Letoni e sotme dhe Stokholmit. Kur Karlskrona si një qytet të mbyllur ushtarak port ngadalë shkatërruar larg si fuqi e madhe suedeze, ngadalësuar nga të cilat qyteti i humbur shumë e lavdinë e mëparshme, por ai ka ruajtur pozitën e saj si një bazë të fortë detare. Karlskrona ishte menduar si një kapital të ardhmen e një superfuqi është më e dukshme në pjesën e saj qendrore, ku sheshin kryesor të qytetit të ndjekin idealet bashkëkohore të sa e madhe të Evropës fuqive qytete do të duken si. Me verandë të madhe e saj të hapur, ku, kisha qytet sallë dhe qeveria është në buzë e jashtme sheshin e ndjek modelin barok. Numri i kishave dhe garanci qeveritare gjithashtu tregon rolin e destinuar të qytetit. Zona të mëdha ushtarake dhe oborr tregon se mbretëria Karlskrona port jugor ishte qartazi një qytet shumë i rëndësishëm për të mbrojtur. Edhe sot, operacionet janë kryer në kantjerin Karlskrona. Karlskrona ishte menduar në këtë mënyrë për të marrë përsipër Stokholm City si Perandoria por ato plane nuk u realizuan. Karlskrona ishte gjithashtu një nga katër qytetet në Suedi që hebrenjtë u lejuan të vepronin në fund të Vitet 1700.
Gjatë viteve 1910-1949, ka qenë linjave elektrike tramvaj nga rruga Admiralty në jug të Bergåsa në veri. Sot qyteti i Karlskrona rreth 33 000 banorë, krahasuar me 1700, kur 10 000 njerëz jetonin në qytet dhe ajo ka jetuar 1.3 milion në të gjithë Suedi. Në komunë ka më shumë se 63 000 banorë, duke e bërë atë numër 31 në madhësinë e komunave suedeze.
Ekonomia
Karlskrona është dominuar gjatë nga inxhinieri me Karlskronavarvet si punëdhënësi më i madh privat.
Gjatë viteve 1990, të telekomit dhe IT para në bazën kryesore të Karlskrona të biznesit. Me themelimin e Europolitan, tani Telenor, dhe universiteti ka filluar një zhvillim të shpejtë.
Ericsson, i cili në të 80 kishte një konsulence të përbashkët me Programator, EP-të dhënave AB, mori kontrollin e tërë kompaninë. Ky ishte fillimi i një zgjerim nga 80 punonjës në 800, presidenti i kompanisë, gjatë kësaj kohe ishte Jan-Ake Kark i cili më vonë u bë President i Telia 1999
Marta Higueras
Marta María Higueras Garrobo(lindur në Madrid 1964) është ndërmjetëse penale dhe e lidhur ngushtësisht me sistemin gjyqësor që prej fillimit të karrierës së saj. Që prej qershorit 2015 ajo ka qenë zëvendës-kryetare e Bashkisë së Madritit si dhe këshilltare në Departamentin për Barazi, Të Drejta Sociale dhe Punësim. Nga 2009 deri në 2013 ajo ka qenë Drejtoreshë e Administratës Publike në qeverinë e Basque.
Biografia
Lindur në Madrid, ajo ka punuar si zyrtare në Juzgados de Plaza de Castilla de Madrid, ku më vonë gëzoi pozicionin e drejtueses në Sección de Oficina Judicial për një periudhë 5 vjeçare. Ajo u emërua këshilltare në qeverinë e republikës autonome të Basque dhe në gusht 2009 ajo ishte drejtoreshë e administratës publike, një pozicion që ajo gëzoi gjatë qeverisë socialiste të Patxi López deri në janar 2013.
Përpara se të punonte në Këshillin e Qytetit të Madritit, ajo ka punuar në Tribunalin e de Cuentas, si sekretare e Këshilltares María Antonia Lozano, pasi u propozua për këtë pozicion nga Izquierda Unida, për të cilën shërbeu në pozicionin e anëtares së Komisionit për Barazinë nga 2013-2015.
Në 2017 ajo bëri publike orientimin e saj seksual si lezbike.
Trihalomethane
Trihalomethane (THMs) janë një grup kimikatesh që formohen nga bashkëveprimi i klorit që përdoret për dizinfektim e ujit, me lendët organike që gjenden natyrshëm në ujë. Nivele të larta të trihalometaneve janë të rrezikshme. Për këtë arsye, në dhjetor të vitit 2000, Agjensia e Mbrojtjes së Mjedisit në SHBA e uli kufirin maksimal të lejueshëm për trihalometanet nga 100 pjesë për miliard në 80 pjesë për miliard. Studime të tjera kanë provuar se trihalometanet mund të jenë përgjegjëse për dëmtime të zemrës, mushkërive, mëlçisë, veshkave dhe sistemit nervor qëndror. Gratë shtatzëna duket se janë më të rrezikuara. Studime autoritare kanë provuar lidhjen që ekziston ndërmjet trihalometaneve me problemet e riprodhimit, përfshirë edhe dështimin. Për këtë arsye, në Perëndim si lëndë disinfektuese zakonisht përdoret ozoni dhe jo klori.
Kimia
Biologjia është shkenca natyrore që merret me studimin e ndërtimit dhe vetive të materies,perberjes, struktures dhe transformimeve të saj. Është studimi i vetive dhe strukturës së atomeve (duke përfshirë dhe izotopet e tyre të qëndrueshëm apo radioaktive), të përbërjeve dhe molekulave, të përzierjeve dhe të tretësirave, si elemente bazë të natyrës dhe se si ato kombinohen për të formuar stadet e ndryshme të materies që na formojnë në çdo gjë që na rrethon. Njohja e strukturës elektronike të atomeve është baza e kimise konvencionale, ndërsa njohja e strukturës së bërthamës është baza e kimisë bërthamore. Prishja dhe formimi i lidhjeve mes atomeve dhe molekulave janë përgjegjës për transformimin e materies. Fizika, kimia dhe biologjia janë tri shkenca natyrore. Quhen shkenca natyrore meqë studiojnë natyrën domethënë, botën që na rrethon me të gjitha pasuritë e saj dhe dukuritë e shumta që ndodhin në të. Natyrën e përbëjnë Toka, Dielli, planetët, ajri, uji, mikrogjallesat, bimët, shtazët dhe njeriu.
Disiplina të kimisë
kimia është shkencë e natyrës e cila së bashku me fizikë dhe biologjinë srudion materien e gjallë dhe atë të vdekur. stekiometria eshte dege e kimis e cila merret me llogaritjen e reaktanteve dhe produkteve.rrjedh nga fjala greke stoicheion dhe metron qe ne gjihen shqipe do te thote element dhe matje. kimia eshte nje prej shkencave natyrire si fizika,matematika e biologjia qe e ka zanafillen e vet qysh ne kohet e lashta
Disiplina të tjera
Ekzisitojnë shumë specializime dhe disiplina të kimisë, për shembull: kimia makromolekulare, kimia kombinatorike, astrokimia, inxhinieria kimike, kimia kompjuterike, elektrokimia, gjeokimia, inxhinieria e materialeve, shkenca e materialeve, biologjia molekulare, citokimia, histokimia, kimia klinike, kimia bërthamore, metalorganika, stereokimia, kimia e mjedisit, kimia e gjelbër, radiokimia, fotokimia, kimia radiofarmaceutike, aerotermokimia etj.
Atomet dhe molekulat
Materia është e përbërë nga grimca shumë të vogla të quajtura atome: në natyrë ekzistojnë me qindra dhe çdonjeri prej tyre ka strukturë dhe veti të ndryshme. Kur atomet kombinohen me njëri tjetrin formojnë molekulat.
Lidhjet kimike dhe forcat tërheqëse ndërmolekulare
Atomet mund të lidhen me njëri tjetrin dhe forca që i mban të bashkuar quhet lidhje kimike. Ekzistojnë edhe forca ndërmolekulare jo aq të forta sa lidhja kimike, të cilat tërheqin atomet e molekulat mes tyre.
Gjendjet agregate
Përbërjet kimike mund të shfaqen në shumë gjendje. Më të njohurat janë ato të ngurtë, e lëngët dhe ajo e gaztë: në temperaturë të ulët molekulat tërhiqen fort dhe nuk lëvizin, por "dridhen" dhe shfaqen në gjendje të ngurtë; me rritjen e temperaturës fitojnë energji dhe "rrëshqasin" mes tyre, duke kaluar në gjendje të lëngët; duke e rritur edhe më shumë temperaturën fitojnë aq shumë energji sa përhapen në të gjitha drejtimet duke formuar një gas.
Mekanika kuantike
Kimia fizike është një disiplin e ngjashme me fiziken. Mekanika kuantike është sektori i fizikës që i ka dhënë më shumë shtyse zhvillimit të kimisë, duke shpjeguar strukturën dhe karakteristikat e atomeve e duke krijuar bazat për trajtimin matematik të lidhjes kimike
Lidhje të jashtme
Ximiä
Bedair Jashari
Bedair Jashari lindur nё Kumanova dhe nё moshёn 15 vjeçare filloi tё punonte rrobaqepёs nё Shkup me gjyshin e tij. Sot është rrobaqepёs i njohur dhe menaxher nё kompaninё “Bhambi’s” nё Manhattan.Nё mesin e personaliteteve tё njohuara amerikane tё cilëve u ka qepur ose modifikuar rrobat janё: Presidenti Bill Clinton, senatori John McCain qё ishte kandidat pёr president i Amerikёs nё zgjedhjet e parafundit presidenciale, aktorёt Pierce Brosnan, Nicole Kidman, Kim Victoria Cattrall e Hilary Duff, Calvin Klein (pronar i kompanise sё famshme me tё njejtin emёr) boksieri, George Foreman.
Historia
Bedair Jashari erdhi nё Amerikё nё vitin 1999 nga Shkupi me bashkёshorten shatzanё dhe dy fёmijё, siç thotё ai, me 20 dollarё nё xhep, pa ditur dy fjalё anglisht. Fillimisht u vendos nё Brooklyn tek xhaxhai i tij, Mehmet Jashari, tё cilin e falёnderon shumё qё e ndihmoi nё ditёt e para nё mёrgim dhe pas disa ditёsh filloi tё punonte punё qё nuk kishin asnjё lidhje me profesionin e rrobaqepёsit. Njё punё, dy e tri punё bёri gjatё ditёs, gjashtё ditёt e javёs deri sa mёsoi anglishten dhe filloi tё punojё nё kompaninёn e njohur tё robaqepёsisё “Bhambi’s” nё Manhattan ku sot ёshtё menaxher.
Gusharaveli
Historiku
Besohet se vallja ka një burim të vjetër. E kanë kënduar dhe vallëzuar me ritmin e harapëve (zezakëve) indigjenë të Afrikës, mu harapët e Ulqinit, ata të cilët janë marrë si skllevër nëpër portet afrikane dhe i kanë ruajtur në mendjen e tyre këngët dhe ritualet e e veta indigjene afrikane.
Harapët kanë pasur kafenenë e tyre “Trumbo” në Ulqin dhe aty ata janë tubuar dhe argëtuar. Vallet dhe ritualet afrikane i kanë zhvilluar deri vonë në fushën e tyre në Meteriz, që sot e ka emrin Fusha e Harapëve.
Pastaj, kjo valle është luajtur në ritualin vendas të “Surratave” (maskarada ose karnavali pranveror). Është luajtur nga familjet e harapëve, si në gazmende ashtu edhe në hidhërime. Në dasma atë e kanë luajtur ashtu siç u është kujtuar, ashtu si në Afrikë, në vendet nga i kanë prurë detarët ulqinakë.
Gjatë lulëzimit të turizmit në Ulqinë, në gjysmën e dytë të shekullit 20, vallja ishte një atraksion turistik për turistët e huaj, kryesisht gjermanë.