cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dita e Verës
Nartë, Vlorë
Në fshatin Nartë çdo vit si një shenjë mirëseardhjeje të ditëve verore, organizohen karnavalet, një festë kjo që tashmë bashkon komunitetin e kësaj zone në fshatin që po braktiset. Banorët thonë se kjo festë fetare ka marrë jetë nga viti 1922. Sipas banorëve dhe gjatë regjimit komunist ku të tilla festa u ndaluan, karnavalet në Nartë bëheshin edhe fshehurazi. Besimtarët ortodoks në këtë fshat janë shumë të dhënë pas kësaj feste, çka duket tek mënyra se si i organizojnë, pjesëmarrja e tyre masive, madje dhe shqiptarët emigrantë vijnë nga vendet fqinje për të qenë të pranishëm në këtë ditë pranë vendit te tyre.Tradicionale për festimin e Pashkëve janë karnavalet të cilat zgjasin 3 ditë e 3 netë pa pushim dhe nën petkun e tyre këndohet dhe kërcehet në gjithë fshatin. Tipike janë maskat e shumta të përdorura, të cilat përfshijnë nga figura të njohura popullore e deri tek kafshët apo personazhe filmash vizatimorë. Përveç veshjeve në këto karnavale janë karakteristike vezët e kuqe të Pashkës, të cilat shpërndahen nëpër familje të ndryshme duke i shkëmbyer mes tyre. Traditë gjithashtu është edhe bërja kurban e mishit të qengjit. Si çdo vit edhe këtë herë atmosfera në fshatin Nartë, njohur ndryshe si fshati i traditës së karnavaleve, ka qenë e ndezur. Krishti u ngjall, ka përcjellë sipas traditës mijëra ngjyra e kostume të karnavalit, ku protagonistë kanë qenë kryesisht djem të këtij fshati. Nën maskat e kostumeve të ritualit, ku dallohet veshja popullore e luftëtarit, veshja tradicionale e Nartës, kostumet e grave, apo dhe figurave të kafshëve, të rinjtë kanë kërcyer të shoqëruar nga sazet.
Rrezatimi elektromagnetik
Rrezatimi elektromagnetik është i klasifikuar në disa lloje sipas frekuencës së valës së tij, këto lloje janë (në mënyrë të rritjes së frekuencave dhe zvogëlimit të gjatësisë së valës): Radiovalët, mikrovalë, rrezatimit infra të kuqe, drita e dukshme, rrezatimi ultravjollcë, Rrezet-X dhe rrezet gama. Një interval i vogël dhe ndopak e ndryshueshme e frekuencave ndjehet nga syri si dhe nga organizma të ndryshëm, kjo është ajo që quhet spektri i dukshëm. Fotoni është kuanti i bashkëveprimit elektromagnetik dhe "njësi" themelore e dritës dhe të gjitha formave të tjera të rrezatimit elektromagnetik si dhe është gjithashtu mbartësi i forcës për forcën elektromagnetike.
Rrezatimi elektromagnetik mbart energji dhe vrull (impuls) (që mund ti kalohen lëndës me të cilën ai bashkëvepron.
Dita e Verës
Historia e festës tradicionale
Që në kohët antike, tempulli i 14 marsit, Festa e Ditës së Verës, ka qenë në qytetin e Elbasanit. E quajtur ndryshe si dita e largimit të dimrit, kjo festë ka krijuar tashmë traditën e saj jo vetëm tek banorët e qytetit të Elbasanit, por edhe në qytete të tjera të vendit dhe veçanërisht në Tiranë. Zanafillën "Dita e Verës" e ka në faltoren Zana e Çermenikas, e ndërtuar në rrethinat e qytetit të Elbasanit, e cila ishte perëndesha e gjuetisë, pyjeve dhe e të gjithë natyrës. Sipas gojëdhënës, kjo zanë dilte nga faltorja e saj ditën e 14 marsit. E trashëguar brez pas brezi, kjo festë popullore, është një ditë, e cila sot identifikon edhe vetë qytetin e Elbasanit, i njohur në Shqipëri për tradita të veçanta kulturore. Por, festa e Verës që kremtohet në qytetin e njohur ndryshe "qyteti në kërthizë të Shqipërisë", nuk është vetëm për elbasanasit. Shumë miq vijnë nga të gjitha zonat e vendit për të festuar ardhjen e verës, por edhe për të shijuar gatimet karakteristike të kësaj zone si ballokumet dhe revaninë, të cilat në këtë ditë, sipas vendasve, "goditen" ndryshe nga herët e tjera, gjelin e detit, arrat, apo palat e fikut, të cilat tradicionalisht iu dhurohen fëmijëve të vegjël, të cilët janë të parët që bëjnë vizita mbarësie nëpër shtëpitë e të afërmve dhe të fqinjëve. Të parët tregojnë se një natë para ditës së Verës, njerëzit mblidheshin më shpejt në shtëpitë e tyre, për të festuar së bashku me të afërmit, epilogun e kësaj feste. Zgjimi bëhej në të gdhirë dhe të moshuarit herët në mëngjes hapnin derën e shtëpisë për bujari, merrnin shtamën për ta mbushur me ujë të freskët dhe sillnin në shtëpi një plis bari të gjelbëruar, ndërkohë që të rinjtë plehëronin portokallet dhe ullinjtë.
Dreka e kësaj dite ishte një rit plot humor dhe shijim për të gjithë elbasanasit, të cilët zakonisht e kalonin këtë drekë në natyrë, ku organizoheshin lojëra popullore. Në Elbasan festohet edhe nata e verës, nata para ardhjes së saj, me mish, raki, gjel deti, ballokume, ëmbëlsira. Në këtë ditë elbasanllinjtë urojnë njëri- tjetrin për një jetë sa më të gjatë dhe të lumtur.
Simbolika e Ditës së Verës
Kushdo që ka kaluar këto ditë Urën e Zaranikës, për të hyrë në qytetin e Elbasanit, ka ndjerë qysh në derën e këtij "oborri-qytet" aromën e ballokumeve, si simbol i festës së Ditës së Verës. Prej vitesh 14 marsi është shndërruar edhe zyrtarisht në një festë zyrtare. Ajo, në një mënyrë apo një tjetër, ka filluar të kremtohet kudo. Megjithatë, të paktë janë ata që e dinë se ç’përfaqëson Dita e Verës. Pra, ç’është Dita e Verës ?
Nga pikëpamja historike, Dita e Verës është shumë e lashtë. Është një festë pagane e kremtuar nga shqiptarët qysh në antikitet, pra para lindjes së krishterimit. Nga pikëpamja gjeografike, ajo festohej nga mbarë shqiptarët, në qytet e në fshat, në fushë e në malësi, në atdhe apo edhe në mërgim. Fakti që kremtimi i Ditës së Verës është bërë edhe nga arbëreshët (aq sa disa autorë e kanë quajtur "festë arbëreshe"), është dëshmi e përhapjes së saj të hershme ndër shqiptarët. Prof. Mark Tirta, studiuesi i shquar i etnografisë, pra i kulturës popullore, i riteve e zakoneve të shqiptarëve dhe popujve të tjerë, tregon se përgjithësisht Dita e Verës ka të bëjë me ringjalljen, me ringjalljen pranverore të natyrës në raport me dimrin që jep shpirt. Në këtë kontekst, shpjegon prof. Tirta, ritet e kësaj natyre janë të dokumentuara të paktën prej tre mijë vjetësh. Ato janë pasqyruar në mitologji, në veprat e Homerit etj. Kemi të bëjmë, kështu me një traditë mesdhetare, për të mos shkuar më tej. Sidoqoftë, Dita e Verës ka qenë e lidhur me ditën e parë të marsit. Në antikitet marsi ishte muaj i parë i vitit. Kjo sipas kalendarit Julian. Siç dihet, në Evropën Perëndimore, kalendari Julian u zbatua derisa në vend të tij u vendos kalendari Gregorian. Por në gjuhën e sotme shqipe ruhen ende gjurmë të kalendarit Julian. Duhet që viti kalendarik të fillojë me marsin që muaji i shtatë të jetë shtatori, i teti tetori, i nënti nëntori dhe i dhjeti dhjetori. Të tillë kanë mbetur emrat e tyre edhe pse, nga 15 tetori i vitit 1582, kohë në të cilën hyri në fuqi reforma gregoriane, ata janë respektivisht, muajt e nëntë, i dhjetë, i njëmbëdhjetë dhe i dymbëdhjetë.
Por, siç argumenton akademiku i mirënjohur, prof. Kristo Frashëri, kalendari i vjetër i shqiptarëve është edhe më i hershëm se kalendari Julian, i cili u shpall nga Jul Qezari, në vitin 46 para lindjes së Krishtit. Dhe gjithnjë dita e parë e marsit shënonte, sikurse edhe sot, fillimin e stinës së pranverës. Ishte koha kur stinët ishin më të dallueshme nga njëra-tjetra se në kohën e sotme (ngrohja globale nuk kishte filluar ende). Njerëzit mezi prisnin që të dilnin nga dimri, të shkrinte bora, të gjelbërohej natyra, të çelnin lulet, të blegërinin qengjat, të loznin fëmijët fushave e kodrave, të gëzonin të gjithë. Sshkurt, Dita e Verës simbolizonte ringjalljen e natyrës. Tradicionalisht dalja nga dimri shoqërohej me një bilanc, sidomos për gjënë e gjallë. Aq sa edhe në gjuhën e përditshme të shqiptarëve, sidomos të zonave të thella malore të izoluara gjatë dimrit, ishte bërë zakon që njerëzit të pyesnin njëri-tjetrin : "Si dole në verë ?", ose "Sa nxore në verë ?" (sa bagëti ?) etj. Pra "me dalë në verë" kishte kuptimin me mbijetue, me ia arrit asaj dite (Ditës së Verës). Vera simbolizonte të mirën, mbarësinë, dritën, gëzimin. Kjo, kundrejt dimrit, të egrit, kiametit, gazepit. Ja disa shprehje, si për të ilustruar këtë ide : "Asht si vera", "Ka një djalë e një çikë si vera", "Tu bëftë jeta verë/behar", "Asht rritë jetim, pa verë në jetë të vet", "Ajo punë iu ba verë" (iu pri mbarë) etj. Tradicionalisht pelegrinazhet në Ditën e Verës bëheshin në majat më të larta të maleve, në majën e Tomorrit, të Çikës, të Gramozit, të Korabit, të Dejës, Krujës, Dajtit, Gjallicës, të majës së Hekurave etj. Kjo, për të qenë sa më afër Perëndisë së Diellit, jetëdhënësit, para të cilit luteshin për begatinë përgjatë vitit të ri. Madje adhurimin e tyre për perëndinë e tyre "Diell", shqiptarët e përjetësuan me emrin "e diel" (sikurse anglezët), ndryshe nga popujt e tjerë evropianë, të cilët e kanë emërtuar Dita e Zotit.
Dita e Verës shoqërohej me zjarre (zakonisht dëllinjash) mbrëmjeve, në mes të fshatit, të cilët i kapërcenin burrat e djemtë, si për t’i lënë lamtumirën dimrit. Dita e Verës ishte dita e verojkave (ose veroreve). Nëse i referohemi "Fjalorit të Gjuhës së Sotme Shqipe" (viti 1980, faqe 2135), verojka ishte një gjalmë i përgatitur me fije të kuqe e të bardha që ua lidhnin fëmijëve në duar apo në qafë në Ditën e Verës (verojka, verore, nga verë). Por, siç shkruan Konica, me verore rrethoheshin edhe degët e thanave, dëllinjave, dafinave apo shelgjeve të nderura. Në shumë raste në Ditën e Verës thureshin kurora dhe i varnin në portat e shtëpisë, për të sjellë fat. Kjo është bërë, deri vonë, edhe në Tiranë. Rezulton se Dita e Verës është kremtuar në mbarë viset shqiptare. Megjithatë, kremtimet kanë pasur nuanca të ndryshme për krahina të ndryshme. Etnologu i mirënjohur Bernardin Palaj, njohës i thellë i trashëgimisë kulturore sidomos të malësisë së Veriut, ka shkruar që në fillim të viteve ’20 të shekullit të kaluar, për mënyrën se si festohej atje Dita e Verës. Dita e Verës është festuar shumë kohë para se institucionet klerikale e, më pas, ato shtetërore të fillonin të administronin festat popullore. Si festë pagane, ajo është kremtuar që në lashtësi.
Për të kuptuar ndryshimin midis kremtimit "alla-elbasançe" të Ditës së Verës, me atë që bëhet gjetkë, nëpër Shqipëri apo ndër shqiptarë, mjafton t’u referohemi ballokumeve. Në Elbasan përgatitjet për ballokumet të bëhen me kohë. Dihet se ku do të merret mielli i misrit për to, ku do të merret gjalpi, ku do të merret sheqeri. Dihet si do të rrihen, si do të shtrihen, si do të piqen. Me ç’gradacion, me ç’ritëm kohor. Të gjithë e dinë, për shembull, se ballokumet bëhen me miell misri. Por pak e dinë se një kg miell ballokumesh del (pas një cikli sitjesh) nga 7–8 kg miell misri. Edhe sheqeri ndryshon (është i imët), edhe gjalpi... Pra recetat për ballakumet nuk funksionojnë kudo. Unë kam vrojtuar, madje prej shumë vitesh, përgatitjen e ballokumeve të Elbasanit. Dhe mund të pohoj me bindje se edhe sikur gjithçka materiale të jetë njësoj (duke përfshirë edhe profesionalizmin e atij që i përgatit), përsëri ballokumet e Elbasanit ndryshojnë. Ato kanë gjithnjë diçka më shumë. Sepse Elbasani fut një "element" plus në recetën e ballokumeve. Kjo është dashuria. Ballokumet e Elbasanit kanë brenda shumë, shumë dashuri. Sikurse vetë Dita e Verës në Elbasan është një ditë e vërtetë dashurie. Dashuri për njeriun, për natyrën, për jetën. Le të përpiqemi që t’i afrohemi Elbasanit në dashurinë që jep ai në Ditën e Verës. Sado vështirë që është.
Duke iu referuar Ditës së Verës, kësaj feste me një shije poetike të hollë e të rrallë, Konica këshillonte dhe uronte, më shumë se një shekull më parë : "Të mos i lëmë të humbasin këto festa të vjetra të racës sonë. Nuk i bëjnë dëm njeriu, veçse sjellin një gëzim të kulluar..." Le të urojmë, sërish me gjuhën e Konicës : "Gëzim të kulluar pastë në shtëpinë e çdo shqiptari !".
Tropojë
Kjo stinë në Tropojë grumbullon shumë njerëz në fshatin Luzhë ku ata kërkojnë ndihmë dhe mbarësi nga tyrbe të kthyera tashmë në idhuj. Të mëdhenj dhe të vegjël udhëtojnë me kilometra ne terrene malore për të mbërritur ne këto tyrbe vërtetë të shenjta dhe hyjnore.
Dibër
Zjarri në fakt është karakteristikë e pothuaj gjitha trevave shqiptare. Edhe në Dibër fëmijët ndezin zjarre në mbrëmje. Por një tjetër karakteristikë për këtë krahinë të madhe shqiptare të bën të mendosh për natyrën pagane të kësaj feste dhe mbi të qanit supersticioz të shqiptarëve. Rreth orës katër të mëngjesit njerëzit atje zgjohen "për të mbyllur dyert". Ky term do të thotë që të zgjohesh herët dhe kyçin e portës ta lidhësh me penj. Simbolika e këtij veprimi nuk dihet vetëm se është trashëguar ndër vite. Vezët e ziera gjithashtu janë tregues i kësaj dite.
Shqipëri e mesme
Këtu edhe mendohet se ka lindur e ashtuquajtura dita e verës. Në Elbasan përmasat festive janë më të mëdha se kudo tjetër. Ato marrin karakter popullor dhe pjesëmarrja është në nivel shtetëror. Këngë, valle, turma që mbushin qytetin, vezë të ziera të lyera me lloj lloj ngjyrash, dhe ëmbëlsirat e famshme të quajtura Ballokume që mbushin tregjet. Kjo festë në fakt quhej e tillë vetëm në Elbasan dhe për zyrtarizimin e kësaj feste nga Elbasani pati xhelozira. Qytetin e Elbasanit e vizitojnë këtë ditë qytetarë nga shumë qytete të vendit.
Skrapar dhe Lushnjë
"Verore" quhet peri që lidhet në kyçin e dorës dhe zgjidhet kur të shikohet dallëndyshja e parë. Veroret bëhen me pe ngjyrë të bardhë dhe të kuqe. Këto dy ngjyra simbolizojnë pastërtinë e shpirtit dhe shëndetin. Pasi zgjidhet mendohet një dëshirë dhe më pas peri hidhet në një ferrë ose trëndafil, apo vendoset në degën e një peme me shpresën që një dallëndyshe të vijë ta marrë për të ndërtuar folenë e saj dhe kështu të realizoj dëshirën e menduar. Kjo praktikohet në Skrapar dhe në Lushnje.
Në këtë ditë fëmijët në Skrapar shkojnë derë më derë duke kënduar këngën e ditës së verës, ndërsa ju jepen si dhurata vezë të ngjyrosura te cilat i thyejne nëpër koka. Gatimi tipik i Skraparit për këtë festë, përvec ballokumeve është edhe anak (lakrorë) me hithra. Ashtu si edhe ne Tropojë dëllinjave u vihet flaka në mbrëmje, për të bërë sa më shumë tym dhe me tymin t'i jepet lamtumira të vjetrës dhe të këqijave, ndërsa fëmijët këndojnë dhe hedhin valle rreth zjarrit.
Në Lushnje bashkë me vezët zihet edhe misri e gruri, se sa misër zihet e dinë gratë lushnjare që duhet tu japin fëmijëve që vijnë duke këndur dhe dukë përplasur dy gurë më njëritjetrin. Ata kërkojnë misër ose vezë të ziera. Megjith ate ne lushnje dita e veres nuk festohet gjithmon ne 14 mars,ne fakt per ortodoksit festohet ne 1 mars ,ne 14 e festojne myslimanet.
Pogradec
Qyteti piktoresk e feston këtë ditë më vezë të ziera të lyera në të kuqe. Fëmijët ndezin zjarre dhe vejnë në duar "veroret". Elementët e përbashkët nga veriu në jug i japin kësaj dite një unitet që tregon për karakterin pagan shqiptar. Ilirët, të cilët mendohet të jenë paraardhësit e shqiptarëve kanë qenë popull pagan që kanë adhuruar dhe besuar shumë "hyjni". Ritet e lashta kanë mbërritur deri në ditët e sotme dhe në familjet shqiptare tashmë vështirë se mund të bëhet diferencimi.
Peqin : Festohet "Nata e Verës"
Banorët e qytetit të Peqinit kanë festuar mbrëmë Natën e Verës. Nën kujdesin e bashkisë janë organizuar aktivitete të shumta për këtë festë e cila në këtë zonë dhe në gjithë rajonin e Shkumbinit ka një traditë mjaft të hershme. Me këtë rast në sheshin qendror të qytetit të Peqinit mbrëmjen e djeshme është organizuar "Nata e Verës 2009".
Kosova feston Ditën e Verëzës
Dita e Verëzës është festuar edhe në krahinën e Opojës me 19 fshatra shqiptare, mbi 1000 metra lartësi mbi nivelin e detit, në komunën e Sharrit, po ashtu edhe në lokalitete të tjera të Prizrenit, në jug të Kosovës, sipas një tradite të lashtë, e ngjashme si Dita e Verës në Elbasan. Pjesë e festimeve janë daljet e të rinjve e të rejave në sheshe fshatrash, në bjeshkë, mbledhja e luleve të para, vallëzimi e këndimi, ndezja e zjarreve dhe gatimet speciale me miell misri e gruri, të cilat kanë ngjashmëri po nuk janë si ballokumet e Elbasanit.
Në këto anë me blegtori të zhvilluar, ndër shumë bereqetet që shtrohen në sofër janë mishi i qengjit dhe flija. Kjo festë bëhet me besimin se Dita e Verëzës sjell fat, shëndet, mbarësi, përtëritje e dashuri njerëzore dhe ritet ndërlidhen me zgjimin e bimësisë, gjallimin dhe kalimin nga dimri në pranverë.
Berat, Ditra e Verës ndërthuret me karnavalet
Festa e Ditës së Verës, e cila simbolizon ndryshimin mes stinëve, asaj të dimrit të acartë dhe pranverës së luleve, ka nisur që nëmëngjes edhe në Berat.
Në këtë festë pagane dhe tradicionale për qytetin e Beratit, mijëra banorë të qytetit muze kanë festuar në sheshin qendror edhe karnavalet e organizuara në këtë ditë. Karnavalet në këtë qytet tashëm janë bërë ritual. Festa ka filluar që herët ne mëngjes me grupet e fëmijëve të lagjeve dhe të shkollave 9- vjeçare të këtij qyteti. Grupe të fëmijëve, të veshur si në ditën e karnavaleve duke improvizuar djallin janë shfaqur me maska të ndryshme në simbol të festës të Ditës së Verës.
Grupe të ndryshme fëmijësh të kopshteve, shkollave 9- vjeçare dhe të mesme me maskat e tyre kanë përshkuar të gjitha rrugët që të çojnë në sheshin qendror të qytetit, duke kryer xhestet e humorit, nga ana tjetër është shfaqur një makinë, e cila në karrocerinë e saj kishte portretin e djallit para së cilën udhëtonte një pajton me nuse që simbolizon ditën e festës.
Festa e organizuar nga bashkia dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve ka vijuar me paradën e karnavaleve dhe më pas koncertin festiv dhe konkurrues.
Për konkursin janë ndarë dhe çmime për kopshtin dhe shkollën më të mirë në interpretim.
Festën e luleve, banorët e kanë festuar edhe në lokalet dhe në kodrat e qytetit si dhe në pikat turistike jashtë tij. Ndërsa në këtë ditë nuk kanë munguar edhe vizitat në familje.
Gostivar, Karshiakë, Kërçovë
Shkup, 13 mars - Ekuinoksi pagan i pranverës, e quajtur Dita e Verës troket më 14 mars. Kalimi nga një stinë në tjetrën mbetet një prej festave që shqiptarët vazhdojnë ta kremtojnë në formë dhe përmasa të ndryshme. Diku më pak e diku më shumë tradita vazhdon.
Më shumë në fshatra dhe disa qytete. Gostivari, Karshiaka, Kërçova e të tjera janë disa prej zonave të cilat më së shumti kremtohet. Piknikët familjare nëpër parqe dhe pika të tjera turistike janë një prej aktiviteteve më popullorë, në Shkup destinacioni i preferuar është Kalaja.
Menyja e festës ka gatesën tradicionale për këto zona, specialiteti prej brumi i pjekur në saç - flia, si edhe disa lloje ëmbëlsirash.
Tipike për këtë ditë janë edhe frekuentimet e "vendeve të mira". Përkatësisht shpellave të njohura për efektet shëruese dhe fatsjellëse. Etnologu Afet Jashari se për këtë festë, që nga forma e organizimit mund të quhet grarishte, vizitohen shpella të ndryshme si Shpella e Vërtekicës, apo edhe ajo e Ujit të kuq. Besohet se larja me ujin e saj, sidomos në Ditën e Verës sjell pjellorinë dhe fatin e mirë për gratë, shëndet për fëmijët.
Megjithatë, Dita e Verës, si një prej festave pagane ka filluar të kremtohet gjithnjë e më pak. Një traditë që vjen duke u zbehur nga viti në vit e nga gjenerata në gjeneratë.
"Festohet gjithnjë e më pak, këto festa vijnë duke humbur, traditat harrohen dhe një prej arsyeve është se njerëzit duke u lidhur gjithnjë e më shumë me besimin fetar, i largohen festave pagane, që nuk janë fetare. Vetëm më të vjetrit kanë dëshirë t'i festojnë, ndoshta si një traditë që e kanë aplikuar që në fëmijëri", thotë Jashari. Dita e Verës është një festë që daton që në lashtësi, si një traditë mesdhetare. Ritet e saj që lidhen me ringjalljen pranverore të natyrës dhe datojnë që prej mitologjisë, të pasqyruara edhe në veprat e Homerit.
Duke iu referuan sociologut Lekë Sokoli Festa e Verës nga pikëpamja gjeografike festohej nga mbarë shqiptarët, në qytet e në fshat, në fushë e në malësi, në atdhe apo edhe në mërgim. Fakti që kremtimi i Ditës së Verës është bërë edhe nga arbëreshët aq sa disa autorë e kanë quajtur "festë arbëreshe", është dëshmi e përhapjes së saj të hershme ndër shqiptarët. Ndërsa etnologu Bernardin Palaj, njohës i thellë i trashëgimisë kulturore sidomos të malësisë së Veriut, ka shkruar që në fillim të viteve '20 të shekullit të kaluar, për mënyrën se si festohej atje Dita e Verës. Dita e Verës është festuar shumë kohë para se institucionet klerikale e, më pas, ato shtetërore të fillonin të administronin festat popullore.
Dita e Verës përfshin festime të të dy kulteve tona të vjetra, të Diellit dhe të Gjarpërit. Sot ndizen flakadane në majat e maleve dhe të kodrave, në shumë krahina bëhen zjarret e kashtës, lidhen gjarpërinjtë, thuren e jepen veroret, shëtitet në natyrë, mblidhen familjet e fiset, sepse është ditë begatie. Në zjarret e kashtës kjo mblidhet si shtëllungë në fundin e një shkopi apo litari dhe rrotullohet në ajër duke lëshuar flakë e shkëndija derisa digjet.Pak a shumë duke qenë se festa shënon fundin e dimrit dhe fillimin e verës kryhen gjithë ritet e Diellit, majave të maleve dhe Zjarrit. Në Hyllveg festa është standardizuar në datë 21 mars kur arrihet dhe barasnata, ndërsa tradicionalisht për disa krahina festimet fillojnë në dt. 14, një javë më parë për të hapur festimin javor. Dt. 14 është njohur dhe nga shteti kështu që është shpallur ditë pushimi.
Korçë
Korca se bashku me Kolonjen jane zona qe perdorin te dyja kalendaret per festimin e dites se Veres. Ne keto zona festohet edhe ne 1 mars edhe ne 14 mars. Vecanerisht ne daten 14 mars ne keto zona celet vertet moti dhe mbremjen para se te bjere dielli i dites se 14 marsit te vegjlit dhe te rinjte e Korces dalin neper lagjet e qytetit dhe ndezin zjarre. Tradicionalisht femijet neper mehalla bejne gare kush e kush te gjeje me shume shkarpa te beje zjarrin me te madh. Pastaj per mbaresi te gjithe perpiqen te kapercejne zjarrin si simbol i kapercimit me sukses te te ftohtit te dimrit dhe rigjallerimit dhe ndezjes se gjakut qe sjell Vera. Nenat dhe gjyshet neper shtepira bejen kulece me kripe ose te embla duke nenkuptuar jeten, gjallimin dhe bollekun. Ne date 14 femijet dhe jo vetem dalin me veze te ngjyera neper duar dhe me verore. Verorja - Zakon popullor. Më 1 mars, në fshatrat dhe qytetet krahinës së Korçës, fëmijëve dhe beqarëve djem e vajza u jepej një si rreth dore a varëse, e bërë me fill të tjerrur të kuq e të bardhë, term që ndoshta ka lidhje me emrin e stinës 'verë' në shqip. Në fund të ditës, vajzat i linin ato në degë peme ose në shkurre. Në qoftë se zogjtë i merrnin ato verore për të bërë fole, atëherë mendohej se vajza do të martohej brenda vitit.Ky zakon ruhet akoma per te gjitha moshat. Zakonisht besimtaret bektashinj e heqin veroren ne date 23 mars, diten e Sulltan Nevruzit dhe e vendosin ate ne pemet e Teqese se Turanit, nje fshat afer Korces, ose e heqin me te paren e dallendyshes se pare. Nqs nuk shkohet dot ne Teqe verorja e hequr vendoset ne nje shkure a peme.
352 p.e.s.
Mbi vitin 352 p.e.s..
Dietikon
Dietikon, (gjer: Dietikon), është qytet në Zvicër.
353 p.e.s.
Mbi vitin 353 p.e.s..
Dita e Fëmijëve (Japoni)
Dita e Fëmijëve (japonisht: こどもの日 Kodomo no hi) është një festë kombëtare japoneze e cila ndodh çdo vit më 5 maj (dita e pestë e muajit të pestë) dhe është pjesë e "Javës së Artë". Kjo ditë i është kushtuar respektimit të personaliteteve të fëmijëve dhe për të festuar lumturinë e tyre. U caktua si festë kombëtare nga qeveria japoneze në vitin 1948.
Tango no Sekku
Fillimisht dita quhej Tango no sekku (japonisht: 端午の節句), dhe festohej ditën e 5-të të hënës së 5-të në kalendarin hënor ose kalendarin kinez. Pasi Japonia kaloi në kalendarin gregorian, data u ndryshua në 5 maj. Festa festohet akoma në Kinë, Tajvan, Hong Kong dhe Makau si Festa Duanwu apo Festa Tuen Ng (kantoneze), në Kore si Festa Dano, dhe në Vietnam si Tết Đoan Ngọ në datën tradicionale të kalendarit hënor. Ishte fillimisht për djemtë por pastaj u ndryshua për të përfshirë si djemtë edhe vajzat.
Sekku do të thotë festivali i një stine (ka pesë sekku në vit). Tango no sekku shënon fillimin e verës ose të stinës së shiut. Tan do të thotë "skaj" ose "i parë" dhe go do të thotë "mesdite". Në kulturën kineze, muaji i pestë i kalendarit kinez u tha se ishte një muaj për pastrim, dhe u zbatuan shumë rite që u thanë se dëbonin shpirtet e këqinj.
left|thumb
Megjithëse nuk dihet pikërisht kur kjo ditë filloi të festohej, ka gjasa se ishte gjatë mbretërimit të perandoreshës Suiko (593-628 p.e.s.). Në Japoni, Tango no sekku u caktua për ditën e pestë të muajit të pestë pas periudhës Nara.
Deri kohët e fundit, Tango no sekku njihej si Dita e Djemve (gjithashtu si Festa e Banderolëve) ndërsa Dita e Vajzave (Hinamatsuri) festohej më 3 mars. Në vitin 1948, qeveria dekretoi këtë ditë të ishte një ditë pushimi kombëtare për të festuar lumturinë e të gjithë fëmijëve dhe për të shprehur falënderim ndaj nënave. U riemërtua Kodomo no hi (Dita e Fëmijëve).
Para kësaj dite, familjet ngrenë flamujt koinobori me formë krapi (krapi nga legjenda kineze që thotë se një krap që noton kundër rrymës bëhet zhapik, dhe sepse nga mënyra se si tunden flamujt në erë duket se po notojnë), një për secilin djalë (apo fëmijë), dhe shfaqin një kukull Kintarou, zakonisht duke ngasur një krap të madh, si dhe kaskën ushtarake tradicionale japoneze (kabuto). Kintarou-i dhe kabuto-i janë simbole të një djali të fortë dhe të shëndoshë.
Kintarou (japonisht: 金太郎) është emri i fëmijërisë i Sakata no Kintoki, i cili ishte një hero në periudhën Heian, një samurai nënrenditës i Minamoto no Raikou-s. Ai kishte qenë i famshëm për fortësinë e tij kur ishte fëmijë. Thuhet se Kintarou ngiste një ari në vend të një kali dhe luante me kafsha në malet kur ishte një djalë i vogël.
Mochi (kek orizi) të ambalazhuara në kashiwa (gjethe lisi) dhe çimaki (një pastë orizi e ëmbël, e ambalazhuar në një gjeth zambaku ose bambuje) tradicionalisht shërbehen në këtë ditë.
Zotit ( Zef Serembe )
Zotit, këngë shumëmetrike me Autori Zef Serembe. Perktheu në shqip nga Xhevahir Spahiu. Shtëpia botuese "Idear" viti i botimit 2004.
Një shekull më parë, poeti Zef Serembe, - ja për hir të parandjenjës, ja nga bindja e kthjellët për peshën e krijimit të tij, - rimerr në duar poemën madhore A Dio (Zotit), të shkruar herët, në rininë e vonshme, kur porsa kishte shkelur në moshën e burrërisë. Ç’peng e mundonte? Ç’mbetej mangët e duhej thënë patjetër? Mbase kuptimi i jetës së tij, Shqipëria.
Historia e Ishujve Barbados
Historia e ishujve Barbados
Anglezët gjegjësisht britanikët e marrin këtë ishull nga portugezët në vitin 1625. Deri në vitin 1662 ishte nën kontrollin britanik. Në vitin 1627 britanikët filluan të sjellin banorë nga Britania në ishullin e zbrazët (ska pas aty njerëz). Ekonomia deri në fund të shekullit XX përbëhej nga prodhimi i sheqerit, rumit dhe produkte tjera të lidhura me këto dy prodhime.
Interesante për këtë ishull është historia e gjatë parlamentare e vendit. Parlamenti i saj është i treti me radhë (për nga vjetërsia) në komunveltin britanik. Që më 1639-ën është krijuar parlamenti në ndërtesën e quajtur "House of Burgesses". Pas konfliktit me Britaninë të drejtat e parlamentit dhe banove janë rregulluar me të quajturën marrëveshje "Charta of Barbados, or Articles of Agreement". Në këtë dëshmi të kushtetutës janë të garantuara e drejta e fesë, shtetësisë, pronës, si dhe të drejta tjera parlamentare si dhe pavarësia që për vendasit duket se ka qenë dhe është edhe më tutje interesante.
Në fillim parlamenti ishte i hapur vetëm për pronarët e tokave dhe pas emancipimit të skllaveve më 1838 deri në pavarësi më 30 nëntor 1966 gradualisht është hapur edhe për ta. Gjatë periudhës 1958-1962, Barbadosi ishte pjesë e Federatës Indisë Perëndimore.
Linn County (Iowa)
Linn County është një nga  qarqet në shtetin federal Iowa të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Dallas County (Iowa)
Dallas County është një nga  qarqet në shtetin federal Iowa të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Kantoni La Ferté-Saint-Aubin
Kantoni La Ferté-Saint-Aubin (frëngjisht: Canton de La Ferté-Saint-Aubin) është një kanton në departamentin Loiret, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është La Ferté-Saint-Aubin. Ka sipërfaqe 364.58km2 dhe popullsi 13629 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni La Ferté-Saint-Aubin aktualisht përbëhet nga 6 komuna.
Valët elektromagnetike
Valët elektromanjetike përdoren për transmetim radio (vale te shkurtra/vale te gjata), per telefona, transmetim të energjise apo te sinjaleve pa kabëll. Ato mundesojne gjithashtu transmetimin e energjise ne forme valesh te shkurtra,ne forme te rrezatimit infra te kuq,drites ultraviolet,rrezevegama,etj. Te gjitha keto luajne nje rol te rendesishem ne jeten tone te perditshme,dhe ne biznes,dukeperfshire edhe tekonologjine e komunikimit. Ato mund te perdoren gjithashtu ilegalisht si arme.Sipas shtypit anglez te viteve 80 ato jane perdorur nevitet 50-60 nga sistemi sovjetik per te demtuar ne shendet diplomat te huaj ne ate vend. Ato mund teperdoren gjithashtu ne doza te lehta pa pasoja shendeti per te krijuar psikoza frike tek qytetare per te ciletnje shtet i caktuar mund te kete interese te provoje se gjoja jane paranojak si dhe ne raste te tjera.
Ndoshta është lehtë të harrojmë se ne në thelb jemi “qënie elektrke.” Sepse të gjitha funksionet tona biologjike që ndodhin përbrenda trupit tonë rregullohen nga rryma, duke filluar nga të rrahurat e zemres deri te funksionet e trurit tonë dhe reaksionet metabolike që ndodhin në secilën qelizë.Kur të mendosh në këtë mënyrë atëherë mund të na duket logjike se ekspozimi ynë i pandërprerë ndajfushave elektromagnetike që lirohet nga pajiset elektrike që na rrethojnë gjithkah do të rezultonte nëpasoja shëndetësore të një lloji apo tjetri. Shumica prej nesh rrethohemi ditë e natë nga sinjalet WI-FI,celularët, telefona pa tela, kompjutor dhe një mori paisje tjera elektrike – që të gjitha lirojnëFrekuencat Elektromagnetike. Sipas Dr. Ann Louise Gittleman, autore e librit Zapped: Why Your Cell Phone Shouldn’t Be Your AlarmClock dhe 1,268 Other Ways to Outsmart the Hazards of Electronic Pollution, ne jemi të ekspozuar ndaj rrezatimit radioaktiv për 100 milion herë më shumë se stërgjyshërit tanë. Ashtu si Dr. Gittleman sqaron në librin e saj hulumtimet tregojnë se trupi i njeriut është tejet i ndjeshëm ndaj edhe më të voglit rrezatim, si ai qe lirohet nga celularët dhe telefonat pa tela. Trupi i kap këto frekuenca elektrike artificiale dhe ato ndërlidhen me frekuencat natyrale të saj duke penguar kështu në komunikimin qelizor dhe duke krijuar përgjigje biokimike. Një studim zbulues i publikuar në Journal of the American Medical Association ka konfirmuar atë që Dr. Gittleman dhe ekspertët tjerë thonin për fushat elektromagnetike. Hulumtuesit në Institutin Kombëtar për Shëndetësi kanë zbuluar se thjeshtë vetëm mbajtja e në celulari aktiv afër kokës për 50 minuta prodhon ndryshime të dukshme në metabolizmin e trurit. Ky studim është tejet i rëndësishëm për shkak se ofron të na tregojë se trupi i njeriut është i ndjeshëm edhe ndaj niveleve të vogla të rrezatimit elektromagnetik që lirohet nga celulari.
La Llacuna
La Llacuna është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Anoia, të provincës Barcelona, në Katalonia. La Llacuna ka 884 banorë (2003).
Lidhje të jashtme
La Llacuna
Shkolla e lartë tregtare e Lajpcigut
Shkolla e lartë tregtare e Lajpcigut (gjermanisht: Handelshochschule Leipzig (HLL)) (anglisht: Leipzig Graduate School of Management) deri në vitin 1990 në të mësohej ekonomia socialiste. Shkolla e Lartë Tregtare e Lajpcigut (HHL) është shndërruar sot në shkollë private biznesi, ku mëson elita e ekonomistëve të ardhshëm nga e gjithë bota.
Histori
Porta e rëndë prej druri nuk hapet lehtë. Vizitorët e HHL-së - të Leipzig Graduate School of Management – duhet të japin kodin me numra për të hyrë në kompleksin e ndërtesave. Deri para ndryshimeve këtu ka qenë selia e Shkollës së Lartë Gjermane për kulturën fizike dhe sportin – një fabrikë që prodhonte fituesit e medaljeve të arta në sport për RDGJ-në. Nëpër muret e korridoreve ka pasur mbase edhe aso kohe fotografi të varura. Ndoshta edhe njerëzit e atyre fotografive dukeshin të rinj dhe dinamikë, si ata tani. Por ata sigurisht që nuk kanë pasur uniforma e kapele të zeza doktorësh, si tani. Me siguri që nuk janë dukur sikur të ishin studentë të ndonjë kolegji amerikan.
Një studim i plotë 15 muajsh për një Master of Business Administration në HHL kushton 22 500 euro. 70 për qind e studentëve janë të huaj. Gjuha e mësimdhënies është anglishtja. Një klasë përbëhet nga 25 deri 40 vetë. Me gjithë taksat e larta, përzgjedhja është e vështirë. Kur pranohesh mund të përdorësh bibliotekën e shkollës 24 orë në ditë. Pjesë e shkollimit është kryerja e një praktike, një qëndrim jashtë shtetit dhe sërish pjesëmarrje në një të ashtuquajtur Negatiation-Event – një lloj kampionati negociatash me pjesëmarrës nga Harvardi (Harvard) dhe Jeili (Yale). HHL-ja i referohet me krenari traditës së gjatë. Në vitin 2008 shkolla festoi 110 vjetorin e krijimit, duke e prezantuar veten si shkolla më e vjetër ekonomike, në Gjermani. Pjesë e historisë së HHL-së është edhe koha e mësimdhënies në RDGJ, kur mësimi bëhej vetëm në gjermanisht dhe kur plani i mësimdhënies pvrmbante vetëm lëndë të tilla si „Ekonomia Politike“ dhe „Komunizmi shkencor“ apo „Filozofia Marksiste-Leniniste“.
"Nga shkolla tregtare e RDGJ-së nuk ka mbetur më kërkush, përveç meje dhe dy sekretareve. E gjitha është ngritur nga e para," rrëfen profesor Hans Göschel. Asokohe ai ka qenë kancelar i Shkollës së Lartë Shtetërore Tregtare. Ai ka përjetuar nga afër kohën e trazirave të ndryshimeve politike, për të cilën rrëfen me dëshirë. "Kur në shtator të 1989-ës filluan demonstratat e Lajpcigut na urdhëruan që të bisedonim me studentët dhe t’u mbushnim mendjen që të mos merrnin pjesë në demonstrata. Por gjithë përpjekjet e tyre nuk sollën asgjë", thotë Göschel-i dhe shfleton një libër që ka dalë me rastin e jubileut të universitetit. 304 faqe, afro 400 ilustrime. Këtë libër të rëndë Göschel-i e ka shkruar mbas një pune të gjatë kërkimore.
Rënia e murit, ndryshimet, ribashkimi – në shikim të parë, këto ngjarje duken sikur nuk kanë të bëjnë me kampusin e HHL-së. Studentë nga e gjithë bota vërshojnë sot nga dyert, vërtiten në oborrin e brendshëm, ca hyjnë, ca dalin, ca shkojnë tek tramvaji, ca nëpër seminare. Gjuha e komunikimit është anglishtja, edhe në jetën private. Kështu flasin me njëri-tjetrin indianë me sandale dhe amerikanë me këpucë lëkure me tegela. Këto janë fytyra të reja. Fytyra, të cilat e kaluara i percepton shkarazi, sepse ata e kanë botën ende përpara. „Mbasi të mbaroj shkollën këtu, do të shkoj për të punuar në Amerikën e Veriut, si konsulent për sipërmarrjet. Ky është plani im“, thotë për shembull Fabian Schaaf nga "MBA Class of 2009". I riu i veshur me këmishë të hekurosur mirë dhe me syze flet me elokuencë për planet dhe konceptet e tij.
Në planin mësimor krahas "Business Study with Elective Modules in Finance und Accounting" ka edhe plot terma të tjerë në anglisht. Por, jo të gjitha janë të reja: „Më e bukura është se po ta pastrosh e qërosh të tërën nga barra ideologjike dalin struktura që fare mirë mund të përgjithësohen dhe që kanë kuptim“, thotë profesor Gëshel. Ai ka parasysh disa nga seminaret në kohën e RDGJ-së. Për shembull „Marketing“-u i sotëm, atëherë quhej „Reklamë“.
Riza Bllaca
Riza Bllaca (Bllaca, 1919 - Shtimje, 28 maj 1988) ka qenë rapsod shqiptar nga Kosova.
Riza Bllaca i këndoi edhe këto këngë: Muji lirion shokët, Martesa e Halilit, Halili vret Felipe Maxharin, Halili merr dy nuse, Dergja e Hysen Agës,Gjergj Elez Alia, Maretesa e zogut/parodi., Ura e shenjtë, Aga Ymeri,Arif Sinani,Miftar Hasani, Ku po shkon qaj zog i zi, Hasan Aga e çika potureshë, Arshik Ekremi,Selman Lita, Fryni era na u çel Taraba, Kanga e Hsimes, Kanga e Salih Sylës, N’ derë të stanit kush po kanë, Çou more Rexhe, Prej zamanit të Erzelit, Lulëzoi fusha. Lulëzoi mali, Demë Ahmeti, Brahim Pasha, 24 pashallarë, O moj Shkodër, moj mizore, Tee gavazë po rrinë në derë, Çanak Kalaja, Bec Sinani, Emin Halalçi, Ilaz Aga, Halit Gashi, Halil Hamza, etj.
Schlieren
Shlireni është qytet në Zvicër.
351 p.e.s.
Mbi vitin 351 p.e.s..
KF Liria
Klub Futbollistik Liria (KF Liria) nga Prizreni bën gara në Superligën e Kosovës(Sezoni 2023-2024)
Shkolla e futbollit "Shkëndijat e Lirisë"
Përveç ekipit të parë, në kuadër të ekipit të Lirisë, ekziston edhe Akademia e futbollit "Shkëndijat e Lirisë". Trajnerët që mirren me të rinjtë janë :
Sukseset
Dhe tani më në fund K.F. "Liria" fitoi kupën e Kosovës me rezultat 3-0 në penalti. Ne vitin 2010 KF LIRIA fitoi Kupën e Kosovës ne ndeshjen e mbajtur ne Prishtinë kundër KF Vllaznimit.
Simpatizuesit
parapamje|ARPAGJIKT Simpatizuesit e flaktë të Prizrenit të njohur si Arpagjik't nuk munguan aspak nëpër ndeshjet e KF Liria. Ishin gjithmonë aktiv nëpër tribunat e stadiumit Përparim Thaçi.
Tifozëria dhe Prizreni para vitit 2000 ?
Gjithsesi, se tashmë parashtrohet pyetja se ku kanë qenë tifozët prizrenas para vitit 2000 ? Sistemi dhe regjimi fashist jugosllav sikurse të gjitha aktivitetet gjithashtu edhe sportin e kishte bllokuar tërësisht. Skamjet ekonomike dhe shumë gjëra të tjera kishin bërë njerëzit që mos t'ju interesojë atyre sporti por të vazhdojnë rrugën e tyre për ta fituar kafshatën e gojës. Para çlirimit të Kosovës si futbolli ashtu edhe basketbolli zhvillohej larg stadiumit respektivisht pallatit të klubeve. Gjithashtu edhe në atë kohë kishte tifozë sidomos në stadiumin e cila gjendet në Arbanë ku Liria zhvillonte aktivitetin e saj, mirëpo tifoz në mënyrë të paorganizuar dhe me përvojë minimale, hiq aty këtu disa persona të cilët edhe në atëkohë përcillnin drejtpërdrejtë ndeshjet e mëdha në ish shtetin jugosllav. Gjithsesi se gjatë viteve të 80' ta kur Lria zhvillonte gara në Ligën e dytë federative të ish Jugosllavisë organizimet ishin të mëdha, nga të gjitha lagjet e qytetit të lashtë në mënyrë të organizuar, me tupane, këngë, valle nisej drejt Shatërvanit të vjetër ku mblidheshin me mijëra entuziast dhe më pas marshonin drejt stadiumit të qytetit për ta përcjellur atmosferën nga afër dhe për ta përkrahur skuadrën e Lirisë.
Mbarimi i luftës dhe zhvillimi i tifozerisë prizrenase
Pas vitit 99' çdo gjë ndryshoi në të mirë të shtetit kosovar. Tashmë tifozët, skuadrat, lojtarët, menaxherët etj. ishin kthyer në stadiumet apo palestrat e tyre. Filluan investimet e sponsorëve nëpër skuadrat e qytetit. Atëkohë, Bashkimi bënte gara në Superligë ku ishte pozicionuar diku në vendin e dytë kurse skuadra futbollistike Liria kalonte një fazë paksa të vështirë. Neve ndalemi tek Bashkimi për momentin dhe më vonë për të vazhduar me Lirinë.
Pas luftës, basketbolli ishte sporti më i popullarizuar dhe më i përcjellur në krahasim me futbollin në Kosovë. Ishte sezoni 2000/01 kur udhëheqësi i atëhershëm dhe gjithashtu edhe i tashëm, Besnik Ajeti diku nga fillimi i vitit 2001 kishte pasur një takim me kryetarin e atëhershëm të Bashkimit, Hasan K. dhe që të dy kishin rënë në kompromis se nga ajo ditë do të fillohej që të përkrahet klubi i qytetit nga disa entuziast dhe më vonë normalisht që me kalimin e kohës ai numër pritej që të rritej.
Hapat e para të tifozëve të organizuar prizrenas nën emrin Panterat
Ishte diku fillimi i vitit 2001, diku 1 muaj para fillimit të pjesës së dytë të kampionatit kur filluan përgatitjet për tu bërë gati. Fillimisht emrin e tifozëve prizrenas e vendosën në Panterat. Me kalimin e kohës filloi që çdo gjë të vinte në vendin e vetë edhepse paksa vështirë mirëpo tifozët ishin ata të cilët mbanin gjallë tribunat e pallatit dhe i jepnin një hijëshi të paparë.
Deti Mesdhe
Deti Mesdhe (ose shkurtimisht Mesdheu; latinisht Mare Mediterraneum) është një det i Oqeanit Atlantik i rrethuar nga rajoni Mesdhetar dhe gati tërësisht i rrethuar nga toka: në veri nga Europa, në jug nga Afrika dhe në lindje nga Azia. Ai zë një sipërfaqe prej rreth 2,5 milione kilometra katrore, por lidhja e tij me Atlantikun te Ngushtica e Gjibraltarit është vetëm 14 kilometra e gjerë. Në Oqeanografi ai ndonjëherë quhet edhe Deti i Mesdheut Euroafrikan, për tu veçuar nga detet mesdhetarë që ndodhen gjetkë, siç janë detet Ligur dhe Tiren në brigjet perëndimore të Italisë, deti Adriatik dhe Jon në brigjet lindore të Italisë, deti Egje në brigjet perëndimore të Greqisë, Deti i Zi i cili ndodhet në brigjet veriore të Turqisë dhe deti Azov i cili është det i brendshëm i Detit të Zi. Deti mesdhe ndodhet ne jug te gadishullit te ballkanit. Ajo ka nje pozit gjeografike shume te rrafshet. Valet e detit varjojne ne baze te temperaturave, por ne pergjithesi ky det eshte shume e qete. Ky eshte nje det qe eshte shum i populluar nga daljet me anijeve qe dalin per lundrim. Ky det ka nje siperfaqe shume te madhe dhe eshte nje nje nga detet me siperfaqe me te madhe ne bote. Ky det ka dalje te gjere oqeanin paqsor dhe ky det eshte i perbere nga disa dete si deti Adriatik, deti Jon, deti Egje etj.
KF Liria
Kryesia e re, fillimi i ri nën emrin Arpagjik't
Ishin ato ditët mjaft thelbësore të cilat kishin ndikim thuajse historikisht në tifozët prizrenas. Edhe pse me ndrimin e emrit nga Pantera në Arpagjik’t shtabi udheheqës ishte plotësisht I njëjtë mirëpo me disa përforcime të tjera duke shtuar fuqi shtesë në fuqinë aktuale Arpagjik’t filluan dita ditës të rriteshin si në numër, si në efektin e tifozërisë dhe organizimin e tyre.
Deti Mesdhe
Deti Mesdhe është një det i mbyllur.
KF Liria
Kryesia e re, fillimi i ri nën emrin Arpagjik't
Atëkohë sponsori i klubit ishte QMI e cila nuk kishte kursyer asgjë nga ato që kishin kërkuar Arpagjik’t. Me kalimin e kohës u bënë mbi 400 kartela identifikuese të Fan Clubit, ku për çdo anëtar me kartelë rekuizitat dhe hyrja ne pallat sigurohej pa paguar asgjë nga gjepi I tyre, gjithashtu edhe udhëtimi si mysafir, ku në të shumtë e rasteve ato që kanë pasur kartela për ata nuk ka qenë problem rreth udhëtimit jashtë vendit. Kjo ishte një fillim i ri i tifozëve prizrenas, nën një emër, ARPAGJIK'T PRIZREN
Deti Mesdhe
Historia
Për shkak të klimës së përshtatshme që ka pasur Mesdheu, rrethina e tij, gjatë tërë kohës së ngricës së planetiti ishte i banuar. Veglat të ndërtuara nga thyrjet e gurit gëlqerorë janë gjurmët më të hershme arkeologjike të njeriut në këto anë. Vendplasime të këtyre veglave janë gjetur të siguruara në Algjeri (Ai-Hanech) dhe në jug të Francës (Shpella Vallonet). Kafka e njeriut, e gjetur në Algjeri (Ternifine) dhe veglat përreth saj, duken të jenë përfaqësuesit më të hershëm të Ahelenëve. Po si Ahelenët edhe Mosrurienët krijonin një qark të kulturës mesdhetare në kohën e hershme të gurit. Gjetjet më të shpeshta të skeleteve dhe pjesëve të njeriut neandërtaler janë bërë në rrethinën e Mesdheut. Rreth viteve 30 000 p.e.sonë, grupe të herëshme të para kohës së gurit u shpërndanë në këto anë dhe u përzien me grupe të Aurignacienëve.
Gjoni i Kryqit
Shën Gjoni i Kryqit (San Juan de la Cruz) (24 qershor 1542 - 14 dhjetor 1591) ishte një figurë madhore ne reformën katolike, një mistik spanjoll dhe murg karmelitan lindur në Fontiveros, një fshat i vogël pranë Avilës, Spanjë.
Deti Mesdhe
Historia
Në meskohën e gurit, gadishulli i pirinejve, Afrika veriore dhe Sicilia paraqiten nën hijen e Kapsienëve.
KF Liria
Pse Arpagjik't ?
Në kohën e lashtë, para shumë shekujsh historia flet se prizrenasit kanë qenë kultivues të farës së qepës, Arpagjikut. Madje janë edhe rrethnat e tjera në të cilat flitet se e gjithë Ballkani është furnizuar me arpagjik nga Prizreni. Kështu, paralel me këto që I cekëm qytetarët e viseve të tjera kosovare, ndoshta edhe si poshtërim kundër prizrenasve, përdornin shprehjen Arpagjik. Mirëpo Fan Club Arpagjik’t mendonin të kundërtën e saj, ata ishin krenar me këtë emër dhe ende në ditët e sotme kjo tifozeri e cila është e njohur jo vetëm nga shqiptarët e rruzullit tokësor emërohet me këtë emër.
Gjoni i Kryqit
Gjoni bashkepunoi me Shën Terezen e Avilës ne reformimin e urdherit karmelitan. Ai shkroi edhe poezi dhe beri studime për rritjen e shpirtit (ne ndjenjen Krishterore te shkeputjes nga krijesat dhe afrimit me Perendine) dhe njihen si kulmi i letersise mistikore spanjolle dhe nje nga majat e gjithe Letërsisë spanjolle. Gjoni i Kryqit është nje prej tridhjete e tre doktoreve te kishes.
Deti Mesdhe
Historia
Mesdheu përbënte një rrugë të rëndësishme për tregtarët dhe udhëtarët e kohëve të lashta, duke lejuar shkëmbimet tregtare dhe kulturore midis njerëzve të rajonit — banorëve të Mesopotamisë, Egjiptit, Semitëve, Persianëve, Feniksave, Kartagjenasve, Grekëve, Aziatikëve, Romakëve dhe kulturave të ndryshme maore. Historia e krahinës mesdhetare është thelbësore për të kuptuar origjinën dhe zhvillimin e shumë shoqërive moderne.
KF Liria
Aktiviteti i Arpagjik't sa vjen e ritet. Arpagjik’t, Institucion në vete
Me kalimin e kohës, zhvillimi, paraqitja dhe përhapja e tifozerisë në Prizren dhe rrethinën e saj sa vjen e rritej. Shumë të ri, entuziast filluan që ta përcillnin sportin prizrenas dhe krahas saj ata filluan që t’i bashkëngjiteshin Arpagjik’tve në tribunë dhe ti fillojnë hapat e para si tifoz. Jo vetëm të rinjtë, por edhe ata që ishin në moshë filluan që t’ju bashkëngjiteshin Arpagjik’tve në tribunën e tyre ku dita ditës vëreheshin risitë pozitive në të.
Gjoni i Kryqit
Jeta
Nje fisnik toledian, Gonzalo de Jepes dashurohet ne nje endese te varfer mendafshi, Katalina Alvarez, dhe martohet me te nen cmimin e debimit nga shtepia aterore dhe ctrashegimit nga familja e tij: dhe ja historia e dashurise nga e cila lindi Gjoni, ne nje keshtjelle te Kastiljes, ne Spanje.
KF Liria
Aktiviteti i Arpagjik't sa vjen e ritet. Arpagjik’t, Institucion në vete
Synimi I Arpagjik’tve mbetet edukimi dhe funksionin I Fan Clubit dhe tribunës ashtu siq I ka hije Prizrenit si qytet dhe qytetarëve të saj, përkrahja maksimale nga zemra e klubeve sportive.
Gjoni i Kryqit
Jeta
Ai shfaq qe ne vegjeli prirje dashurie për te varferit dhe ende me tepër për lutjen soditese.
KF Liria
Aktiviteti i Arpagjik't sa vjen e ritet. Arpagjik’t, Institucion në vete
Arpagjik’t gjithmonë edhe në paraqitjet e tyre si dhe në negociatat e shumta me klubin e basketbollit dhe të futbollit kanë treguar se ata vetë janë klub në vete dhe askush nuk mund ti dirigjojë ata në situata të ndryshme, si marrëdhëniet me klubet, me tifozët kundërshtarë, policinë dhe shumë faktorë të tjerë...
Nuk janë të pakta paraqitjet, udhëtimet, mosmarrëveshjet dhe të tjera që I’u kanë ndodhur Arpagjik’tve mirëpo Arpagjik’t gjithmonë kanë ditur që ti kalojnë situatat e palakmueshme për ata.
Gjoni i Kryqit
Jeta
Ne periudhen mes 1551 dhe 1559 ka nje formim kulturor dhe zejtar ne "Colegio de los doctrinos" te Medina del Kampos (Valladolid), ku ishte shperngulur familja e tij. Me pas punon si zdrukthetar, rrobaqepes, piktor, ndihmes infermier ne Spitalin e Ngjizjes.
Ne vitin 1563 hyn ne Urdherin Karmelitan, duke marre emrin Vëlla Juan de Santo Matía, dhe pas vitit 1564 dhe 1568 kryen studimet ne Universitetin e Salamankas dhe Kolexhin e Shna Ndreut. Ky studim ndikoi ne gjithe shkrimet e tij te mevonshme.
Ne vitin 1567 shugurohet prift dhe ne shtator - tetor te po ketij viti ndeshet me Terezen e Aviles me te cilen hedh planet e riformimit te urdherit karmelitan.