cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Njësia administrative Qendër Leskovik
Komuna Leskovik ose Komuna Qendër Leskovik është një komunë në Rrethin e Kolonjës në Shqipëri.
Motrat (poemtha)
Motrat poemtha me autor Faslli Haliti, red. Odhise K. Grillo, pikt. Dolli Gjinali. Botuar në Tiranë në vitin 1988 nga "Naim Frashëri". Libri ka 26 faqe me ilustrime.
Shaqir Tojgari
thumb|200px|Shaqir Tojgari Shaqir Tojgari, (1930 Prishtinë - 3 maj 2013 Prishtinë), tipograf shqiptar.
Ishte një ndër pionierët e parë, pas Luftës së dytë botëre në profesionin e garafikës. U lind në Prishtinë më 1930. Shkollimin e mesëm dhe atë fillorë i kreu në vendlindje, ndërsa më vonë e kulifikimin e lartë për radhitës me makinë me plumb, në vitin 1964. Punoi në NGB Rilindja deri sa u pensionua, pas 42 viteve në profesionin e grafikës. Është njëri ndër themeluesit e Shkollës së grafikës në vitin 1973. Vdiq në Prishtinë, në vitin 2013.
Bob Barker
Robert William "Bob" Barker lindi më 1923, është një aktor amerikan. Ai u bë i famshëm me rolin e tij në filmi The Price is Right.
Drapëri
thumb|right|250px|Drapëri thumb|right|250px|Drapër Sumerian [[3000 p.e.s. nga argjili i pjekur]] Drapri është një vegël dore e lakuar e cila përdorej nga bujqit për korrjen e drithërave. Përbëhet nga pjesa e lakuar metalike e cila nga ana e brendshme është e mprehtë dhe nga dorëza e cila është zakonisht prej druri.
281
Mbi vitin 281.
Çmimi i Madh i Holandës
left|50px Çmimi i Madh i Holandës ka qenë çmimi holandez për Formula 1 që është mbajtur në qarkun Qarku Zandvoort nga viti 1952 gjer në vitin 1985.
Kantoni Marseille-Sainte-Marguerite
Kantoni Marseille-Sainte-Marguerite (frëngjisht: Canton de Marseille-Sainte-Marguerite) është një kanton në departamentin Bouches-du-Rhône, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Marseille. Ka sipërfaqe 5.8 km2 dhe popullsi 37508 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Marseille-Sainte-Marguerite aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Brown County (Kansas)
Brown County është një nga  qarqet në shtetin federal Kansas të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Kongresi i Minoritetit Shqiptar të Greqisë
Kongresi i Minoritetit Shqiptar të Greqisë që u mbajt në shtator të vitit 1945 miratoi një rezolutë të cilën ia dërgoi Konferencës së Ministrave të jashtëm të vendeve aleate.
Historia
Ne rezolute vihej në dukje se "Në kohën e okupacionist nazist, ndërsa luftëtarët e minoritetit shqiptar në Greqi, të ikuraduar me forcat e rezistencës së popullit grek po luftonin ashpërsisht kundër okupatorit gjerman, forcat reaksionare dhe shoviniste të Zervës të komanduara prej vetë këtij gjenerali gjakpirës, hynë pabesisht nëpër qytetet dhe fshatrat e Çamërisë, duke përsëritur barbarizmat e 1912-ës pas Luftës së Parë Ballkanike, ku u masakruan, u burgosën dhe u torturuan me mijëra qytetarë dhe fshatarë çamër nga të gjitha shtresat shoqërore".
282
Mbi vitin 282.
Përafrimi paraksial
Në optikën gjeometrikë, përafrimi paraksial është një përafrim që përdoret në gjurmimin e rrezeve të dritës përmes një sistemi optik (si ne rastin e lentës).
Një rreze paraksiale është një rreze e cila formon një kënd të vogël (θ) me aksin optik të sistemit, si dhe shtrihet afër ksit të sistemit. Përgjithësisht, kjo lejon tre përafrime shumë të rëndësishme (për θ në radiane) për llogaritjen e trajektores së rrezes :
dhe
Përafrimi paraksial përdoret në gjurmimin e rendit te parë të rrezeve dritore si dhe në optiken Gausiane. Analiza e matricës së transfertes së rrezes është një metode që përdoret për këtë përafrimi.
Në disa raste, një përafrim i rendit të dytë mund gjithashtu të quhet "paraksial". Përafrimi i mëlartem për funksionin sinus dhe tangjent janë shumë të sakta në rend të dytë për θ, por ajo për funksionin kosinusduhet që të zgjerohet duke përfshire edhe termin tjetër në zgjerimin e serisë Tajlor. Përafrimi i trete atëherë behet
Përafrimi paraksial është mjaft i saktë për kënde që janë rreth 10°, por ai behet i pasakte për kënde më të mëdha.
Për kënde më të mëdha është e nevojshme që të dallojmë midis rrezeve meridionale, që shtrihen në enje plan që e pemban boshtin optik, dhe rrezeve saxhitale, të cilat nuk e përmbjane.
283
Mbi vitin 283.
284
Mbi vitin 284.
Butler County (Kansas)
Butler County është një nga  qarqet në shtetin federal Kansas të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
1951 Çmimi i madh i Gjermanisë
F1 Gjermania 1951 u mbajt më 29 qershor në Nürburgring Nordschleife ku morën pjesë 22 garues nga të cilët 11 nuk arritën të e mbarojnë garën 20 xhiroshe.
Federata Mikroneziane
Mikronezia është shtet ishullor e vendosur në Oqeanin e Qetë në verilindje të Papuosë dhe Guinesë së Re.Përfshinë numrin më të masdh të ujdhesave të regjionit të Mikronezisë. Mikronezija ka mardhënje të veçantë me SHBA-të. Përbëhet nga katër shtete federale: Jap, Çuuk, Ponpei dhe Kosrea.
Gjeografia
Federatae Mikronezisë përfshinë gjthësejt 697 ishuj të përhapura në arkipelagun e ishujve Karoline në një gjatësi 2900 km. Ishujt kan prejardhje vullkanike, një pjesë e tyre me prejardhje korale. Gjinden 5.150 km në perëndim-jug-perëndim të Havajeve në Oqeanin e Qetë. thumb|left|300px|Polinezia
Historia
Historia e Shtetit
Politika
Politika e Shtetit
Shiko edhe:
Gjeografia
Gjeografia e shtetit
Ekonomia
Ekonomia e shtetit
Demografia
Popullsia kryesisht është me prejardhje nga Mikronezia. Popullsia e ishullit Çuk përbënë 48.8% të popullsisë, popullsia e ishullit Ponpei përbënë 24.2 %, popullsia e ishullit Kosra 6.2 %. Ajo e ishullit Jap 5.2 % etj.
Përveç gjuhës angleze fliten edhe 6 gjuhë tjera locale.
Të tjera
* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime
Viçishti (Rupisht)
Viçisht (greqisht: Νίκη/Níki) është fshat në qarkun e Kosturit, Greqi. Përpara vitit 1954, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke Βύτσιστα/Vítsista.
Historia
Për nëntë muaj, fshati shqiptar Viçisht u përpoq nëpërmjet peticioneve në Shqipëri, komisionit për shkëmbim të popullsisë, organet e qeverisë greke për të parandaluar deportimin e tyre në Turqi në vitin 1923.
Parmenda
thumb|250px|Bujku gjerman lëvron me parmendë që tërhiqet nga kuajt. thumb|180px|right|Evoluimi i parmendës
Parmenda (e njohur edhe si plug, rrëzim, borëheqëse) është vegël bujqësore që shërben për lëvrimin e tokës dhe pregatitjen e saj për të mbjellur kulturat bujqësore.
Parmenda ose pllugu (fjalë me origjinë prusiane-gjermane) tërhiqeshin edhe nga njerëzit pastaj nga kafshët qetë ose kuajt etj. Sot përdoret kryesisht traktori.
thumb|left|Pjesë e parmendë - 1. shtijë, koll, 4. thikë, 6. plor (G. umb), 7. vesh
Kantoni Saint-Germain-Laval
Kantoni Saint-Germain-Laval (frëngjisht: Canton de Saint-Germain-Laval) është një kanton në departamentin Loire, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Germain-Laval. Ka sipërfaqe 196.3km2 dhe popullsi 5783 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Germain-Laval aktualisht përbëhet nga 14 komuna.
Parku Kombëtar i Virungës
Parku Kombëtar i Virungës (Frengjisht: Parc National des Virunga, Anglisht: Virunga National Park), më parë i quajtur dhe si Parku Kombëtar i Albertit, është një Park Kombëtar prej (3,000 milje) që shtrihet nga Malet Virunga në jug deri në Malet Ruezori në veri, në lindje të Republikës Demokratike të Kongos, në kufi me Parkun Kombëtar të Vullkaneve në Ruandë dhe Parkun Kombëtar të Maleve Rwenzori dhe Parkun Kombëtar të Mbretëreshës Elizabeth në Ugandë.
Bodiversiteti
Parku është i njohur për biodiversitetin e tij të jashtëzakonshëm, që përmban më shumë lloje të zogjve, të gjitarëve dhe të zvarranikëve se çdo zonë e mbrojtur në kontinentin e Afrikës. Megjithëse gorillat e malit janë jashtëzakonisht të rralla dhe renditen si një nga speciet më të rrezikuara, puna e suksesshme e ruajtjes ka ndihmuar në sigurimin e popullatave të mbetura. Popullata e tyre në të vërtetë u rrit gjatë viteve të trazirave politike në rajon (1994-2004), dhe kanë vazhduar ta bëjnë këtë edhe gjatë gjithë periudhës së vështirë 2007-2008. Regjistrimi i gorillave të vitit 2010 ka treguar se përpjekjet e ruajtjes së Virungës kanë qenë shumë të suksesshme. Si virgjinjtë ashtu edhe elefantët e pyjeve, si dhe shimpanzetë dhe gorillat e ulëta të tokës, ende mund të gjenden në Virungë, së bashku me okapin, gjirafa, bualli Afrikan dhe shumë shpendë endemikë. Zona fqinje e malit Hoyo (sv) u menaxhua me parkin dhe është shtëpia e një popullate të njerëzve bambu të vegjël, si dhe shumë shpella dhe ujëvara.
Luanët
Parku Kombëtar i Virungës është një ndër parqet më të mbrojtura dhe së bashku me Parkun Kombëtar Rajonal të Elizabetës, Parku formon një Njësi Konservimi të Luanit. Parku konsiderohet si një Zonë e Mbrojtur për luanin Qendror, nëse fshihet gjuetia dhe lloje të presë.
Addys Mercedes
Addys Mercedes është një këngëtare dhe kompozitore, lindur në Moa / Holguin, Kuba. Jeton në Düsseldorf të Gjermanisë & Tenerife (Spanjës).
Remikse
- Latin House, Ragga, Deep House -
285
Mbi vitin 285.
Njësia administrative Patos
Njësia administrative Patos është një njësi administrativ në Shqipëri, në Bashkinë e Patosit.
Njësia administrative Progër
Komuna Progër është një komunë në Rrethin e Devollit në Shqipëri.
Sensoret
Sensorit
Sensori është pajisje e cila detekton ose matë madhësinë fizike, dhe në këtë rast ne do analizojme vetëm ata të cilët në dalje e japin madhësinë elektrike.
Sot shumica e sensorëve tregimin e vlerës nuk e japin në një shkallë analoge si për shembull termometri, por ata prodhojnë një tension ose sinjal digjital si indikator i vlerës së madhësisë fizike që e matin.Duhet cekur se sensorët për matjen e të gjitha madhësive fizike mund të kenë forma të ndryshme dhe mund të jenë të tipave të ndryshëm.Në qoftë se sensori sinjalin në dalje e ka tension , atëherë atë mund ta konsiderojmë si burim i tensionit i cili komandohet nga madhësia fizike e cila matet.Transduktori është pajisje e cila konverton energjinë nga një formë në formën tjetër mirëpo ne do studiojmë vetëm transduktorët në të cilët njëra formë e energjisë është elektrike.
Karakteristikat e sensorëve përkatësisht transduktorëve janë:
Sensori i tensionit
Zgjedhja e sensorit varet nga kuptimi i variablës dhe përgjigjja e kërkuar.
Duhet cekur se sensorët e tensionit ndahen në sensor me kontakt dhe me më pak kontakt.
Sensorët me më pak kontakt ndikojn më pak në matjen e variablave. Për shkak të natyrës së tyre jo të drejtëpërdrejt të matjes megjithatë saktësia mund të jetë e vogël. Sensorët me kontakt për dallim nga ata me më pak kontakt kanë, kontakt të drejtpërdrejt dhe duhet të jenë të lidhur në ndonjërën pikë të përçueshmërisë.
Transistori
Në ditët e sotme transistorët bipolar ose Fet transistorët  kanë   marrë kontrollin nga valët elektronike në shumicën e matjeve të tensionit. Polet e trasnistorit janë:baza,emiteri dhe kolektori.
Sensori i tensionit është i lidhur me bazën dhe emiterin, si dhe nëse tensioni ka polarizim direkt mund të rrjedhë rryma e kolektorit.
Transistorët përdoren si sensor tensioni për të siguruar rrymën e kolektorit, madhësia e të cilit është një funksion i tensionit të aplikuar.
Nëse qarku i transistorit është konfiguruar si një emiter i perbashkët, ulja e tensionit të resistorit të emiterit është e barabartë me tensionin e bazës në hyrje.
Sensorët kapacitiv
Sensorët kapacitiv janë përdorur për të matur tensionin AC dhe DC të fushave elektrike. Aplikimi i fushës  së tyre shkon prej qarku te linja e energjisë.
Sensorët me Tension DC
Një sensorë kapacitiv përbëhet nga një përçueshmëri sipërfaqësore që së bashku me sipërfaqen e sondës formon një kondensator.
Sensorët me Tension AC
Në sensorët me tension AC meqenëse saktësia e matjeve që është më e rëndësishmja varet nga njohuritë e distancës në mes sondës dhe pikës testuese,një sond e tillë është e përshtatshme për matjen dhe përcaktimin e kohëzgjatjes së sinjaleve për matjen e tensionit.
Folia e dritares
Një nga pajisjet e ndjeshme të përdorur në masë të madhe në sistemet komerciale dhe sistemet industriale të alarmit është folia e dritares.
Ky sensor është shumë efektiv për koston e ulët që ka, por pronarët e shtëpive e konsiderojnë jo shumë  atraktive,sepse është bukur e dukshme që mund të vërehet shumë lehtë nga hajdutët.
Reletë magnetike
Releu magnetik reed përbëhet nga një pjesë e magnetit dhe një kapsulë qelqi që e fut brenda njësinë reed-switch.
Releu magnetik reed vendosën brenda në një anë të derës në mënyrë që ajo nuk mund të shihet ose ti fut duart ta c’aktivizoj njeriu i bezdisshëm.
Reletë mbajtëse
Reletë mbajtëse i ka rrënjët e saj në industrinë bankare. Reletë mbajtëset e para ishin zile të portës (derës), të montuar nën sportel.
Sensorët qilimor
Janë relativisht me kosto të ulët dhe të sigurt,janë përdorur për mbojtjen e hapësirave të brendshëme - sensor për mbrojtjen interiereve. Shirit-ndërprerësit qilimor janë të përdorshëm në dy versione me qarkë të hapura ose  qark të mbyllur.
Sensorët për dridhje
Sensor për dridhje përdoren per të mbrojtur dritaret, është montuar në mure apo sipërfaqe të xhamit të dritares.
Pengesë e madhe për sensorët e lëvizjes është tendenca për t'i përdorur ato në ndjeshmëri maksimale, e cila në mënyrë të pashmangshme u shkakton atyre alarm të rremë, shtrëngatat,era, ose përplasja e dyerve mund të shkaktojnë rezultate te rreme.Sensorët e alarmit të mikrovalës përbëhen nga një transmetues RF që operon në rangun 1 ose më  lart por që duhet të jetë  kompatibil (pajtueshmëri) me marrësin dhe qarku diskriminues   të gjitha këto të vendosura në një vend (mbyllje) të përbashkët. ate (outputs) të rreme.
Sensor fotoelektrik
Sensor fotoelektrik - Kur rrezet e dritës u ndërprenë nga grimca tymi të mëdha, ndryshimi i rezistencës së fotoqelulës dhe detektori ndez sirenën apo zilen.
Sensori SFG-0
Eshte perdorur per te indetifikuar objektet civile dhe industriale te demtuara nga termeti. Ky sensor mund te indetifikoi kur objekti eshte ne proces shembje apo kur struktura e tij eshte e dobesuar. Ai mund te dergoj ne kohe reale te dhenat ne nje qender kombetare duke realizuar keshtu monitorimin ne kohe reale te strukrurave. SFG-0
Edward Thorndike
Edukimi dhe teoritë
Thorndike u diplomua nga Universiteti Wesleyan në 1895. Ai studioi sjelljen e kafshëve me William James në Universitetin e Harvardit (1895-97) dhe me James McKeen Cattell në Universitetin e Kolumbisë, ku mori doktoraturën e tij (1898) dhe ku kaloi shumicën e karrierës së tij. Ai, së pari propozoi dy ligjet e tij të sjelljes, ligjin e efektit dhe ligjin e ushtrimit, në disertacionin e tij të doktoraturës, i cili u botua në vitin 1911 si Inteligjenca e Kafshëve.
Thorndike besonte se "Udhëzimet duhet të ndjekin qëllime shoqërore të caktuara dhe të dobishme." Thorndike besonte se aftësia për të mësuar nuk ulej deri në moshën 35 vjeçare dhe vetëm atëherë me një shkallë prej 1 për qind në vit, duke shkuar kundër mendimeve të kohës që "nuk mund t'u mësosh truket e vjetra qenve të rinj". Më vonë u provua se shpejtësia e të mësuarit, jo fuqia e të mësuarit, ulet  me moshën. Thorndike gjithashtu deklaroi ligjin e efektit, i cili thotë se sjelljet që pasohen nga pasoja të mira ka të ngjarë të përsëriten në të ardhmen. Thorndike identifikoi tre fushat kryesore të zhvillimit intelektual. E para është inteligjenca abstrakte. Kjo është aftësia për të përpunuar dhe kuptuar koncepte të ndryshme. E dyta është inteligjenca mekanike, e cila është aftësia për të trajtuar objekte fizike. Së fundiështë  inteligjenca sociale. Kjo është aftësia për të trajtuar ndërveprimin njerëzor.
Teoria e Thorndike mbështetet mbi provat dhe gabimet. Në eksperimentin e tij me macen, ai ngul këmbë që edhe personat nxënë ekzaktësisht në të njëjtën mënyrë: "Këto fenomene të thjeshta gjysëm mekanike, që zgjojnë të nxënët e kafshëve, paraqesin elementët bazë edhe të të nxënit njerëzor."
Esenca e teorisë së Thorndike mbi të nxënët njerëzor mund të përmblidhet : në një situatë të dhënë, një person do të praktikojë një numër të caktuar përgjigjesh të ndryshme, derisa të arrihet në një pasojë të këndshme. Ligji më i rëndësishëm i formuluar nga Thorndike, është ligji i efektit.
Sipas ligjit të ushtrimit, praktika dhe përsëritja përforcojnë ndërtimin ose konsolidimin e lidhjeve  midis situatave stimuluese  dhe përgjigjeve korrekte. Si rrjedhojë favorizohet të nxënët e ri apo përforcohet të nxënët e realizuar më parë. Sipas ligjit të gatshmërisë, në varësi të gatishmërisë së atij që nxë, disa përgjigje kanë më shumë ose më pak mundësi për t’u ngulitur. Faktorë të tillë si pjekuria dhe të nxënët e mëparshëm ndikojnë në faktin nëse të nxënët është i lehtë, i vështirë apo i pamundur. Është gatishmëria e atij që nxë, që përcakton nëse një gjendje është apo jo e kënaqshme dhe kjo ndodh kur një person është gati të bëjë dicka ose jo. Nëse ne jemi të detyruar të bëjmë dicka kur nuk jemi akoma gati, përjetojmë një situatë  të pakëndshme ose një dënim.
Edward L. Thorndike (31 gusht 1874 - 9 gusht 1949) - Psikolog i hershëm amerikan, i cili i kreu studimet në fushën e të mësuarit instrumental.
Biografia
Edward Thorndike lindi në Williamsburg, Massachusetts. Ai ishte djali i Edward R. dhe Abbie B Thorndike, një pastor metodist në Lowell, Massachusetts. Ai studioi në The Roxbury Latin School (1891), në Roxbury-n perëndimor, Massachusetts dhe në universitetin 'Wesleyan' (B.S 1895). Ai mbaroi masterin në universitetin e Harvardit (1897). Dy vëllezërit e tij Lynn dhe Ashley u bënë gjithashtu studiues të mëdhenj. Vëllai i tij i vogël, Lynn, u specializua në historinë e shkencave dhe magjisë, ndërsa Ashley ishte profesor i gjuhës angleze. Kur ai studionte në Harvard, krijoi një interes të veçantë për mënyrën se si kafshët mësojnë(etologjia) dhe punoi me William James. Më pas, ai ia përkushtoi jetën studimit të kafshës 'njeri'. Teza e tij konsiderohet si dokumenti thelbësor i psikologjisë krahasuese moderne. Pas diplomimit, ai u përqëndrua tek pasioni i tij, psikologjia e edukimit. Ai mbaroi doktoraturën në universitetin e Kolumbisë, në 1898, nën udhëheqjen e James Mckeen Cattell, i cili ishte një nga themeluesit e psikometrisë. Në vitin 1899 pas një viti pune plot pakënaqësi në College for Women of Case Western Reserve në Cleveland, Ohio, ai u bë një instruktor i psikologjisë në Teachers College në Columbia University. Ai qëndroi atje deri në fund të karrierës së tij dhe studioi: të mësuarit, edukimin dhe testimet mendore. Në vitin 1937 ai u zgjodh president i dytë në Psychometrics Society, duke ndjekur kështu hapat e Louis Leon Thurstone. Me 29 gusht 1900 ai u martua me Elizabeth Moulton. Ata patën katër fëmijë, mes të cilëve ishte Frances, i cili u bë matematicien i famshëm.
Gjatë hapave të parë të karrierës së tij, ai bleu disa hektarë tokë në Hudson dhe i nxiti studiuesit të tjerë të banonin afër tij. Shumë shpejt u formua një koloni, ku ai ishte udhëheqësi i 'fisit'.
Qasja në arsim
Psikologjia Arsimore e Thorndike filloi si  një trend drejt psikologjisë së sjelljes që kërkonte të përdorte prova empirike dhe një qasje shkencore në zgjidhjen e problemeve. Thorndike ishte ndër psikologët e parë që kombinonin teorinë e të mësuarit, psikometrinë dhe kërkimin e aplikuar për lëndët e lidhura me shkollën për të formuar psikologjinë e arsimit. Një nga ndikimet e tij në arsim është parë nga idetë e tij në marketingun masiv të testeve dhe teksteve shkollore në atë kohë. Thorndike e kundërshtoi idenë se të mësuarit duhet të pasqyrojë natyrën, e cila ishte mendimi kryesor i shkencëtarëve zhvillimor në atë kohë. Ai mendonte se shkollimi duhet të përmirësohej nga natyra. Ndryshe nga shumë psikologë të tjerë të kohës së tij, Thorndike ka marrë një qasje statistikore në arsim në vitet e tij të mëvonshme duke mbledhur informacion cilësor (sasior) që synon të ndihmojë mësuesit dhe edukatorët të merren me problemet praktike të edukimit. Teoria e Thorndike ishte një teori shoqërimi, pasi shumë ishin në atë kohë. Ai besonte se shoqata midis stimulit dhe përgjigjes u përforcua me shpërblim ose konfirmim. Ai gjithashtu mendoi se motivimi ishte një faktor i rëndësishëm në mësim. Ligji i Efektit paraqiti lidhjen midis përforcuesve dhe ndëshkuesve. Megjithëse përshkrimi i Thorndike rreth lidhjes midis përforcuesve dhe ndëshkuesve ishte i paplotë, puna e tij në këtë fushë më vonë do të bëhej katalizator në kërkime të mëtejshme, siç është ajo e B.F. Skinner.
Ndikimet e Thorndike
Thorndike ka dhënë një kontribut tepër të madh në fushën e psikologjisë. Ndikimi i tij në psikologjinë që merret me kafshët, veçanërisht në atë që studion ndryshueshmërinë e sjelljes, kontribuoi në të ardhmen e asaj fushe. Përveçse ndihmoi të hidhej dritë mbi bihejviorizmin, kontributi i tij ndikoi masivisht edhe në fushën e filozofisë, drejtimit dhe praktikës në arsim, drejtimit të ushtrisë, drejtimit të personelit në industri, shërbimit komunitar dhe shumë shërbimeve të tjera shoqërore shtetërore apo private. Thorndike ndikoi edhe në shumë shkolla të psikologjisë, si: në psikologjinë e reflekseve të kushtëzuara, ku nga kjo morën shkasë të gjithë psikologët që merreshin me studimin e sjelljes duke iu referuar kërkimit të kryer nga Thorndike si pikë fillestare e studimeve të tyre. Thorndike jetoi njëkohësisht me John B. Watson dhe Ivan Pavlov. Por, në ndryshim nga Watson, Thorndike propozoi idenë e përforcimit. Ai ishte i pari që përdori parimet e psikologjisë në fushën e të nxënit. Kërkimet e tij çuan në formimin e shumë teorive dhe ligjeve të të nxënit.
Teoria e tij mbi të nxënët, veçanërisht ligji i efektit, konsiderohet shpesh si arritja e tij më e madhe. Në vitin 1929 ai iu rikthye teorive të tij të hershme të të nxënit dhe pohoi se nuk kishte qenë plotësisht i saktë. Pas disa kërkimeve të mëtejshme, ai ishte i detyruar ta shpallte tërësisht të pavlefshëm ligjin e ushtrimit, për shkak se ai zbuloi se vetëm me anë të praktikës nuk mund të forcohej një lidhje mendore dhe se vetëm me kohën që kalon nuk zbutej ajo lidhje. Ai gjithashtu fshiu gjysmën e ligjit të efektit, pasi zbuloi se një marrëdhënie e kënaqshme e forcon lidhjen, ndërsa ndëshkimi nuk është efektiv në modifikimin e sjelljes. Thorndike i dha një rëndësi të madhe pasojave të sjelljes, të tilla si ato që hedhin dritë mbi atë çka arrihet ose jo të mësohet. Puna e tij përfaqëson kalimin nga shkolla e funksionalizmit në bihejviorizëm, si dhe i dha shtysë psikologjisë që të fokusohej në teorinë mbi të nxënët. Puna e bërë nga Thorndike do të ndikonte gjithashtu edhe mbi atë të B. F. Skinner dhe Clark Hull. Skinner, ashtu si Thorndike, vendosi disa kafshë në kuti dhe i vëzhgoi ata për të parë se çfarë do të ishin në gjendje të mësonin.
Teoritë mbi të nxënët nga Thorndike dhe Pavlov më vonë u përmblodhën nga Clark Hull. Puna e tij mbi studimin e motivimit dhe formimit të sjelljes preku në mënyrë të drejtpërdrejtë natyrën njerëzore si dhe rendin shoqëror. Kërkimet e Thorndike e udhëhoqën  psikologjinë krahasuese për pesëdhjetë vjet, dhe gjithashtu ndikuan mbi një numër të madh psikologësh të asaj kohe, gjë që vazhdon ende dhe sot.
Librat udhëzues të Thorndike
Thorndike krijoi tre libra të ndryshëm për të ndihmuar mësuesit me udhëzime për fjalët dhe leximin. Pas botimit të librit të parë në seri, Libri i Fjalëve të Mësuesit (1921), dy libra të tjerë u shkruan dhe u publikuan, përafërsisht një dekadë nga paraardhësi I tij. Libri i dytë në seri, me titull Libri i Fjalës së Mësuesit të njëzet mijë fjalëve të gjetura më shpesh dhe gjerësisht në Leximin e Përgjithshëm për Fëmijët dhe të Rinj, u botua në vitin 1932, dhe libri i tretë dhe i fundit, Libri i Fjalës së mësuesit e 30,000 Fjalëve, u botua në vitin 1944.
Në Shtojcën A të librit të dytë, Thorndike jep të drejtën e fjalëve të tij dhe se si frekuencat ishin caktuar për fjalë të veçanta. Burimet e përzgjedhura të ekstrapoluara nga shtojca A përfshijnë:
Leximi i fëmijëve: Bukuria e Zezë, Gratë e Vogla, Ishulli i Thesarit, Një këngë Krishtlindjesh, Legjenda e Sleepy Holloë, Shoqëria e të rinjve, abetaret e shkollave, lexuesit e parë, lexuesit e dytë dhe lexuesit e tretë
Letërsia standarde: Bibla, Shakespeare, Tennyson, Wordsworth, Cowper, Pope dhe Milton
Faktet dhe Traditat e Përbashkëta: Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara dhe Deklarata e Pavarësisë, një Libër i Ri i gatimit, qepje praktike dhe veshja, Kopshti dhe Farmacaku, dhe katalogët e porosive postare
286
Mbi vitin 286.
Edward Thorndike
Librat udhëzues të Thorndike
Thorndike gjithashtu shqyrtoi gazetat lokale dhe korrespondencën për fjalët e zakonshme që përfshihen në libër.
Vandalët
parapamje|252x252px|Lëvizja e vandalëve nga vitet 400 p.e.s. deri 430 e.s Vandalët, të quajturit edhe Wandalen, Vandali, Vandili, Vandilier dhe Vanduli, kanë qënë një popull gjerman, që klasifikohet në grupin gjuhësor gjermanikolindor. Në kohën e Tacitus-it Vandalët u ngulitën së pari në verilindje të "Gjermanisë", më vonë u shtrinë gjithmonë e më tepër dhe gjatë shekullit V u shpërngulën më tej, në kuadër të pushtimeve barbare në pjesën më të madhe në drejtim të Spanjës dhe të Afrikës Veriore. Me shkatërrimin e mbretërisë së vandalëve në shekullin e VI nga trupat romakolindore ata i humbën gjurmët e tyre.
Periudha e hershme
parapamje|[[Harta e fiseve gjermanike rreth 100 n. Chr. (pa Skandinavinë)]]
Prejardhja e vandalëve nuk është shumë e qartë, të paktën për sa u përket burimeve shkrimore janë dhëne prononcime shumë të shpërndara, gjë që diskutohet shumë intensivisht në shkencë. Sipas Pliniusit të Vjetër dhe Tacitit vandalët u ngulitën në shekujt të parë mbas përllogaritjes së shekujve sipas mënyrës kristiane. Ata u ngulitën në lindje të Oder, por në jug të burgundeve.
Kantoni Saint-Chély-d'Aubrac
Kantoni Saint-Chély-d'Aubrac (frëngjisht: Canton de Saint-Chély-d'Aubrac) është një kanton në departamentin Aveyron, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Chély-d'Aubrac. Ka sipërfaqe 124.73km2 dhe popullsi 863 banorë.
Vandalët
Periudha e hershme
Përkatësia në lidhjen kulturore me Lugier është e mundshme, më e pakta mund të përmendet që vandalet e hershem barazohen në shumë burime. Në shekullin e 2. dokumentohen pjese të ndryshme fisesh vandale si : Silingët në Schlesien dhe Asdingen ose edhe Hasdingët në Hungarinë e vonë dhe në Rumani, nga ku nën udhëheqjen e Mark Aurel gjatë luftërave të Markomannëve depërtuan në Perandorinë Romake. Megjithëse është – Si më pothuajse të gjitha gentes e Periudhës së Migrimit të Madh – e paqartë, se çfarë lidhjesh ka midis popujve të këtij emër dhe atyre të federatave,qe shfaqen me pas  ne Antikitetin e Vonët ne burimet përkatëse. Nën Konstantin-in është dëshmuar tashmë ngulimi i Hasdingëve në Pannoni.
Kantoni Saint-Chély-d'Aubrac
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Chély-d'Aubrac aktualisht përbëhet nga 2 komuna.
Vandalët
Vandalët dhe pushtimet barbare
Prejardhja dhe ngjizja e grupit etnik të vandalëve nuk është sqaruar përfundimisht. Në kundërshtim me studimet të vjetra sot bëhen përpjekje, që të kuptohen proceset, që çonin në formimin e identiteteve etnike, dhe nuk është më fjala për ata që "bredhin", popuj komplet... Nga Plinius, Tacitus dhe Ptolemaios përmenden Vandilier si grup etnik në zonën Visla, por e përkufizonin në mënyre të ndryshme. Si edhe te „Gotonen“/„Gutonen“/„Goten“ është e njohur vazhdimësia e emrit, megjithatë nuk mund të ketë prononcim për proceset etnike për gjerat që kanë ndodhur mbas këtij emëri.
Regjisorët
Regjisorët Autori: Josif Papagjoni. Botuesi: Akademia e shkencave. Viti i botimit: 2002. Faqet e librit 386. ISBN 99927-783-4-2
Vandalët
Vandalët dhe pushtimet barbare
Që nga shekulli I. politika romake u përpoq të arrinte hegjemoninë e Perandorisë Romake jashtë kufijve të perandorisë përmes rrugëve paqësore : përmes kontratave me Federatat, nëpërmjet rekrutimit të ushtarëve dhe nga tregtia e mallrave komerciale dhe luksoze. Perandoria Romake ishte një zonë ekonomikisht dhe politikisht të qëndrueshme me një fuqi të madhe tërheqëse për shoqëri "barbare". Me kohë dolën edhe luftëtarë të specializuar, ndryshime sociale dhe konflikte të brendshme. Fise u shpërbënë, dhe u krijuan njësi të reja siç edhe përmenden në tekste historike popujt e Vandalëve dhe të Suebëve. Jo siç guxohet të thuhet e shkruhet shpesh në antikiteti i vonë, arrati nga uria dhe të ftohtët paskëshin qenë arsyeja për lëshimin e identitetit të vjetër dhe ndërtimin e një identiteti të ri, përkundrazi thyerja për mundësi te reja në landshaftet e qyteteve.
Depërtimi në Perandorinë romake
parapamje|411: Shpërndarja në Gadishullin Iberik midis Alanëve, Suebëve, Asdingëve (Veriperëndim) dhe Silingëve (Jug), Verilindja mbeti si fillim romake Natën e Vitit të Ri të vitit 406 kapërceu një aleancë vandalësh së bashku me një grup të madh alanësh dhe suebësh Renin dhe u stacionua në provincën romake Galia (shih Kalimi i Renit më 406); Arsyeja mund të ketë qenë arratisje nga Hunët që po depërtonin në atë zonë. Federatët frenkë, që u kundërvunë atyre, u shpartalluan. Historia e shekullit të 5. pasohet nga një seri luftërash për pushtet, dhe çdo herë u ofruan trupa jo romake kundra njëri tjetrit. Grupe të pavarura gotësh që vepronin nën Alarich I. në Itali dhe te vandaleve, alaneve dhe suebëve, paraqisnin një faktor pushteti të mëvetësishëm.
Në vitin 409 lidhja kaloi alano-vandalo-suebe për në Spanjë dhe themeloi atje nukle shtetërore të ndryshme  dhe  jetëshkurtra. Mbretëria suebe në Galici qëndroi deri nga fundi i shekullit të 6. Në të shkuarën është hamendësuar, që arabisht emërtimin për Spanjën, Al-Andalus (që ka mbetur deri mes sot si përcaktim i hapësirës së Andaluzisë) të ketë ruajtur një përcaktim  arab për atë që quhej „Vendi i Vandalëve“. Kjo pikëpamje është e diskutueshme sot për sot. Mbas një fushate romake, në rrjedhën e së cilës ishin futur edhe ushtri të gotëve perëndimore, u shkatërruan këto struktura politike në Spanjë; vandalët silingas u asgjësuan në Baetica pothuajse plotësisht, vandalët asdingas u bashkuan me alanët. Së bashku ata kaluan në maj të vitit 429 për në Afrikë.
Mbretëria vandale në Afrikë
parapamje|Mbretëria e Vandalëve në kohën e zgjerimit më të madh 526
Mbreti i ri Geiserich i udhëhoqi Vandalët (afërsisht 15.000 deri 20.000 luftëtarë dhe familjet e tyre - Prokopi flet për në tërësi për 80.000 njerëz)ne  429  për ne Afrikën Veriore. Sipas Prokopit gjenerali romak Bonifatius i pati „ftuar“ vandalët,për tu mbrojtur me ndihmën e tyre nga një intrigë  jo e hapur e shtëpisë perandorake, por më pas iu kundërvu invazorëve. Si do që të ketë qenë kjo pikëpamje është diskutueshme, për vete faktit që Bonifatius ishte në atë moment në një marrëdhënie të mirë me Ravenna. E sigurtë është, që Vandalët synuan mbi pasurite e provinces romake ne Afrikë, si zemra e mbetjes perendimore të perandorise, që ushqente Italine me drithera dhe gjeneronte një pjesë jo të vogël të të ardhurave nga taksat. Vandalët marshuan përmes  Marokut dhe Algjerisë së sotme dhe rrethuan dhe respektivisht plaçkitën mjaft qytete. Në këtë rast vdiq edhe Hippo Regius Augustinus. Disa fise Berbere u bashkuan atyre. Edhe përfaqësues të rrymave kristiane të besimit të Donatismus i mbështetën Vandalët,sepse ata u premtuna që nën zotërimin e tyre do të merrnin mbështetje nga persekutimi i kishes romake shtetërore. Bonifatius, që i kishte ujdisur punet me familjen prandorake,po i luftonte ata tashmë, por u thirr për në Itali, për të luftuar kundër Aëtius. Atje gjeti edhe vdekjen.
Arritja e zotërimit detar në Mesdheun perëndimor
Mbas pushtimit te zonave më të mëdha nga Geiserich qeveria e mbretërisë lidhi në vitin 435 një kontratë me pushtuesit, që u pranoi atyre zona në Mauretani (të dy provincat Mauretania Tingitana dhe Mauretania Caesariensis) dhe Numidiia. Në vitin 439 u pushtua duke thyer kontratën Karthago, qyteti më i madh i perëndimit pas Romes, ku i ra në dorë të vandalëve flota romake e stacionuar atje. Vandalët dhe Alanët ngritën një mbretëri në Provincat e pasuar afrikane Byzacena und Proconsularis (afërsisht në zonat e Tunizisë së sotme), në vitin 442 u njoh edhe nga Valentinian III. Me ndihmën e anijeve të kapura (Vandalët si e vetmja aleance gjermanike një flotë që ia vlen të përmendet) ata bënë të mundur pushtimin e Sardenjas, Korsikas dhe Baleareve. Në Afrikën e Veriut Geiserich morri pasuritë e perandorit  nën zotërimin e tij,por nuk e preku pronën private romake. Shpejt vandalët morrën stilin e jetës rromake, por e izoluan veten permes besimit te tyre arian nga shtresa e larte e rajonit.
parapamje|Paraqitje fantazie nga shekulli i 19. per grabitjen e Romes  nga vandalët 455
Që nga plaçkitja e Romës deri te rënia e tyre
Gjate plaçkitjes së Romes ndodhi që vdiq edhe perandori Petronius Maximus. Kjo ndodhi jo siç pretendohet shpesh, nga dora e Vandalen (psh ka një tabllo të shekullit XIX, ku tregohet këputja e kokës së tij): Maximus u dallua kur po arratisej nga Roma i veshur si një qytetar i thjeshtë, dhe u mbyt me gurë nga Trupat ndihmese burgudase. Pasardhësi i Maximus Maiorianus krijoi nga Germanet, Hunnet dhe Skithet nje armate te re te madhe  dhe i dergoi ata me një flote gjigande  për në Kartagjene. Kur flota romake u ankorua e pambrojtur në portin e Alicantes, ajo u surprizua  në vitin 461 nga Vandalet dhe u asgjesua. Ushtria romake fushore u shkaterrua gjatë marrshimit për në Itali.
Mbretëria vandale u bë në vitin 468, qëllimi i një operacioni të madh të përbashkët të perandorisë perëndimore, nën Peradorin Antemiusi dhe Perandorisë Romakolindore nën Leo I., që megjithatë dështoi në një mënyre madhështore. Geiserich mundi që ti ,vinte flakën flotës së madhe romake dhe ta asgjesonte. Mbas dështimit të një fushate të metejshme romake në vitin 470-474, iu garantua Vandaleve në një kontratë të bërë midis peradorit romako lindor Geiserich zoterimi i Afrikes dhe i ishujve, por megjithate Vandalet nuk ishin më në gjendje ti kontrollonin gjithmone në mënyrë efektive këto rajone. Edhe në brendësi ndodhi shpesh që pasuesit e Geiserichut patën probleme, meqë Vandalet ishin ariane, kurse pjesa derrmuese e popullsise romake mbeti edhe më tej katolike; ndodhi shpesh që pati persekutime, ku burimi më i rëndësishëm (sigurisht tendencioz) është vepra e Victor von Vita. Para së gjithash vandalet duhej të mbroheshin nga sulmet që bëheshin gjithonë e më të ashpra të Maureven resp. Berbereve, qe nen Masties arritën të marrin shpejt  kontrollin  e zonave malore. Veç kësaj pati edhe perplasje të dinastive për zoterimin nga pasardhesit. Nëse në kundershtim me qëndrimin e burimeve të antikitetit te vonë, qëndron paragjykimi i ngritur për një shthurje masive të vandalëve, mund të dyshohet, në fund të fundit keëa do teë duhej të mbroheshin nga sulmet e vazhdueshme të jashtme.
Fundi erdhi atëherë kur grindjet për fronin në Romen Lindore brenda për brenda mbretërisë Vandale u mor si shkas për një ekspedite ushtarake të re: Sipas këndvështrimit të romakeve kontrata e viti 474 vlente vetëm për Geiserichin dhe për pasuesin legjitim të tij të drejtpërdrejte; kur Gelimerët në vitin 530 hipën në fron në mënyre të padrejtë si Uzurpator,marrëdhëniet midis Karthago dhe Konstantinopel u keqësuan shumë shpejtë. Në vitin 533/34 trupat romako lindore nën udhëheqjen e Belisar, një komandant ushtarak i perandorit Justinian I., sulmoi mbretërnë vandale. Numri i luftëtareve vandale ishte shumë i pakët në numër, për të mundur ti përballonin të dy disfatat e rënda (Ad Decimum, Tricamarum), të cilat Belisari i kishte arritur me fat dhe shkathtësi. Gelimer u soll në Konstandinopojë dhe iu desh të nënshtrohej në kudër të fushatës triumfuese të perandorit, dhe vitet e fundit të jetës së tij i kaloi në mënyrë të qetë dhe të këndëshme në një pronë bujqësore në Galatien. Një numër i madh i të burgosurve vandalë të luftes, u soll në verë të viti 534 për në Konstandinopojë dhe më vonë nga Roma Lindore u futen si trupa në luftën kunder Persëve. Afrika Veriore u integrua sërish në perndorinë Romake. Rezistenca e fundit e armatosur vandale u shpërbë nën Guntarith në vitin 546. Në burime nuk shfaqen më fare vandalet. Mbetjet e pakta të popullsisë civile gjermanike u deportuan në pjesën më të madhe në drejtim të lindjes, ndërkoë që shumë vandalë shërbenin në ushtrine prandorake.
Ekonomia, shoqëria, gjuha dhe kultura
Për gjuhën vandale si gjuhë e afërt me gotishten dihet pak.
Asdingët perbeheshin nga dy e me vone vetem nga nje gjini qe kishte prejardhje aristokratike mbreterore. Ata ishin në lidhje krushqie me Sueben.
Vandalët u bëne në 350 kriste ariane. Per ekonomine, shoqerine dhe kulturen e vandaleve perpara fillimit te levizjes se madhe dihet shume pak. Kultura Przeworskeqe ndodhet sot ne Poloni shihet shpesh si nje kulture ne lidhje me vandalet. Kjo lidhje ngjan te jete shume e pasigurte. Ne Galli dhe Spanje nuk ngjan te kete gjetje arkeologjije ne lidhje me vandalet.
Në Afrikën e Veriut vandalët zëvendësuan elitën e Afrikës romake dhe perfituan nga pasurite e kesaj province. Vandalet ngjanin te kishin kultivuar ne Afrika ne cdo pikepamje stilin romak te jetes, çfarë mund të nxirret nga arti dhe arkitektura e asaj kohe, por edhe nga burimet e shkruara. Në thelb sunduesit vandalë u integruan në strukturat ekonomike të botës së mesdheut në antikitetin e vonët, dhe kultura e antikitetit u kultivua gjithashtu në Afrikën Veriore të Vandalizuar. Prerjete monedhave vandale eshte ende objekt i diskutimit.
Referime
Zeitgenössische Beschreibung aus oströmischer Sicht.
Letërsia dytësore
Nach wie vor das unübertroffene monografische Standardwerk. Die beiden Bände der Antiquité Tardive mit archäologischen, historischen und numismatischen Beiträgen von Javier Arce, Aicha BenAbed, Fatih Bejaoui, Frank M. Clover, Noel Duval, Cécile Morrisson, Jörg Kleemann, Yves Moderan, Philipp von Rummel u.a.; aktueller Stand der Forschung zum afrikanischen Vandalenreich.
Komuna Novoselë
Komuna Novoselë ekziston dy herë në Shqipëri:
Traktori
thumb|New Holland traktori
Traktori makinë motorike e konstruktuar për tërheqje për shtyrje dhe për të mbajtur pajisje ose vegla të përbëra bujqësore të ndërrueshme të cilat traktori i vë në lëvizje për të kryer një punë të caktuar kryesisht bujqësore.
Pajisjet e ndërrueshme që i shtohen traktorit janë plugu për lëvrimin e tokës, lesat, disqet, frezat, pompa për ujitje, pajisja për kositje, pajisje për grumbullimin, shtypjen dhe paketimin e barit, i shtohet karroca për transportim e shumë pajisje tjera.
Disa nga prodhuesit më të njohur të traktorëve janë : Fendt, John Deere, Steyer, NewHolland, Zetor, Massey Ferguson, IMT, Case, Belarus, Ursus etj.
Karakteristika kryesore e traktorit është FUQIA e shprehur ne kuaj-fuqi (HP).
Traktorët se pari ndahen ne baze te fuqisë te cilën ata zoterojnë.
Traktorët nen 14 HP (kuaj-fuqi) quhen minitraktor.
Ne baze te elementit lëvizës janë me Rrota ose Zinxhire.
Traktorët me rrota janë : 2 rrota aktive ose 4 rrota aktive (ose me dy diferenciale).
Pjesët kryesore te traktorit janë : Motorri, Freksjoni, Kutia e shpejtësisë (ose shkurt: Kambjo), Diferencjali qe me gjithë rrotat e pasme.
përben : Urën e pasme, Ura e pare qe është dhe ura drejtuese e traktorit. Kabina, sistemi hidraulik, sistemi elektrik, sistemi i pasem ngritës dhe lidhës.
Besnik Zogaj
parapamje| Besnik Zogaj, është regjisor Filmi dhe Teatri.
Në vitin 2005 mbaroi studimet për regji filmi dhe teatri në Akademinë për Film, Teatër, Televizion dhe Radio (ATFTVR) në Prizren, të udhëhequr nga regjisori Ismail Ymeri. Është fitues i çmimit special për film artistik “Vulë Fati” në Festivalin Skena UP që mbahet në Prishtinë. Është fitues i çmimit special në festivalin “Një Botë”, për filmin dokumentar “marsi Thyer”. Ai është zgjedhur artisti më i suksesshëm për vitin 2006 dhe për vitin 2008 në qytetin e Prizrenit.
Shkëndija (gazetë)
Gaveta u paraqit për herë të parë më 12 mars të vitit 1921 nën drejtimin e Konstandin Demos, i cili ishte edhe emigranti i parë shqiptar në SHBA, doli në qarkullim në Utërtaum, gazeta "Shkëndija". Ishte politike, shoqërore, letrare që qarkulloi deri në vitin 1923.
Eshref Gjonça
Eshref Zenel Gjonça u lind në Damës të Tepelenës më 28 qershor të vitit 1924. Antifashist që në Normalen e Elbasanit, luftëtar trim në Grupin e Parë të Kurveleshit dhe, më pas - në Brigadën XII Sulmuese Partizane. Mbas çlirimit: shef i seksionit të Arsimit, sekretar i Komitetit të Partisë, kryetar i Komitetit Ekzekutiv të KP të rrethit, drejtor i minierës së qymyrgurit në Memaliaj për dymbëdhjetë vjet dhe, së fundi - sekretar i Frontit Demokratik të rrethit të Tepelenës. Ndahet nga jeta më 4 mars 2007.
Feja islame dhe skllavëria
Në zonën ku ka lindur, feja islame e ka gjetur skllavërinë si një konstrukt të rrënjosur thellë duke vazhduar ta mbajë atë. Muhamedi dhe bashkëkohësit e tij zotëronin, blenin, shitnin dhe lironin skllevër ose i përdornin skllavet si konkubina (gra pa kurorë).
Për shumë shekuj me radhë tregtia e skllevërve ka qenë në botën islamike një faktor i rëndësishëm ekonomik. Në vitin 1963 Arabia Saudite hoqi zyrtarisht skllavërinë si një nga vendet e fundit islamike. Së fundi doli ligji për heqjen e skllavërisë në Mauritani më 8 gusht 2007. parapamje|250px|Çlirimi me blerje i robërve të krishterë në [[Algjer nëpërmjet klerikëve të urdhërit të mercedarëve (rreth vitit 1670).]]
Termi arab
Skllavi quhet në arabisht ʿabd (shih kuranin 2:178), rakaba ose mamlūk (shih Mamlukët). Në kuran skllevërit përshkruhen ndryshe me shprehjen „që i keni në dorën e djathtë“ (mā malakat aymānukum, psh. sure 24, vargu 33). Skllavet quhen në arabisht xhārijja (arabisht جارية) ose ama (arabisht امة).
Skllavëria në të drejtën islamike
Kurani e trajton skllavërinë si një konstrukt të natyrshëm. Dallimi ndërmjet njerëzve të lirë dhe skllevërve është sipas kuranit pjesë e rendit hyjnor (16:71). Megjithatë për skllavërinë janë vendosur rregulla më pak të rrepta se ato ekzistuese deri atëherë. Nuk ka shenja se Muhamedi ka pasur si synim që të heqë skllavërinë. Ndryshe nga jurisprudenca romake, e cila e trajton skllavin vetëm si pronë e të zotit, sipas të drejtës islamike skllevërit janë njerëz dhe objekte njëkohësisht. Si pronë e të zotërve të tyre, ata mund të dhurohen, të jepen hua, të jepen si peng, të trashëgohen ose të shiten. Nga ana tjetër ata kanë të drejtë të trajtohen mirë (4:36), si dhe për përkujdesje dhe ushqim. Në një shkrim të Bukharit Muhamedi thotë:
Brenda territorit të sundimit islamik skllevërit nuk kanë të drejtë të dalin si dëshmitarë në gjyq ose të kenë pronë private. Por me porosi të të zotit ata mund të kryejnë veprime tregtare. Për t'u martuar skllevërit duhet të marrin pëlqimin e të zotërve. Fëmijët e një skllaveje të martuar janë pronë e të zotit të saj edhe kur burri është njeri i lirë. Për këtë arsye një martesë e tillë u nënshtrohet shumë kufizimeve ligjore dhe lejohet vetëm në kushte të caktuara. Si psh. kur për burrin ekziston rreziku i imoralitetit ose kur ai është i pamartuar dhe nuk është në gjendje të paguajë shumën e të hollave për nusen. Skllavja duhet të jetë myslimane. Martesat ndërmjet të zotërve dhe skllevërve janë të ndaluara. Sipas teorive të disa drejtimeve juridike, skllevërit myslimanë meshkuj lehohet të martohen me e shumta dy gra. Martesat ndërmjet të lirëve dhe skllevërve lejohen dhe janë të përhapura. Kurani e lejon konkubinatin (23:6, 70:30). Skllavja që shërbente si konkubinë quhet surrīja (arabisht سرّية). Kur ajo i lind të zotit një fëmijë quhet umm valad (nëna e fëmijës) dhe pas vdekjes së të zotit ajo bëhet e lirë. Fëmija i dalë nga kjo lidhje është i lirë. Marrëniet seksule ndërmjet një myslimani dhe një skllaveje lejohen ndërsa ato ndërmjet një myslimaneje dhe skllavit të saj janë të ndaluara. Marrëdhniet seksuale ndërmjet një myslimani dhe skllaves së një të zoti tjetër trajtohen si imoralitet dhe ndëshkohen përkatësisht. Një mysliman i lirë nuk lejohet të skllavërohet. Ndërrimi i fesë në atë islame nuk e ndryshon statusin e skllavit. Kalif Umar-i e pati ndaluar skllavërimin e arabëve. Skllevërit myslimanë ishin të barabartë me myslimanët e lirë për çështje fetare. Por ata ishin të shkarkuar nga ato detyrime që kërkonin detyrimisht liri lëvizjeje (falja e të premtes, pelegrinazhi (haxh-i), xhihadi)
Lirimi i një skllavi shihet në fenë islame si vepër devote ndaj zotit (kurla). Sipas një gojëdhëne mbi profetin Muhamed, lirimi i një skllavi mysliman e ruan të zotin nga zjarri i ferrit:
Skllavi mund të lirohet me anë të një vendimi testamentar (arabisht tadbīr). Skllavi është i lirë kur i zoti vdes. Është mbizotërues mendimi se një vendim i tillë nuk mund të kthehet mbrapsht dhe skllavi as nuk mund të shitet ose të falet më. Sipas të drejtës islamike, skllevërit mund të lirohen edhe vetë me pagesë (kitāba). Por kjo nuk është e drejtë e garantuar nga ligji. Në rast të një lirimi të tillë me blerje, skllavi ka të drejtë të ndihmohet me anë të taksës së lëmoshës.
Lirimi i skllevërve (arabisht ʿitk) parashikohet nga kurani si sanksion (dënim) për shkelje të ndryshme. Një skllav mysliman duhet lënë i lirë si shpagim për vrasjen e një besimtari (4:92). Gjithashtu lirimi vendoset si shpagim në rast shkeljeje betimi (5:89) dhe marrjes mbrapsht të një ndarjeje (58:3). Lirimi sugjerohet edhe si akt bamirësie (2:177). Me anë të lirimit krijohet ndërmjet skllavit dhe të zotit të mëparshëm një marrëdhënie klientale me pasoja trashëgimore.
Historia
Një rast i njohur i skllavërimit të një fisi nga koha e hershme e fesë islame është Banu Kuraiza. Ky fis çifut nga Yathrib-i (sot Medina) u sulmua pas betejës së llogoreve nga myslimanët nën udhëheqjen e Muhamedit. Pasi Banu Kuraiza-t u dorëzuan, burrave të këtij fisi iu prenë kokat ndërsa fëmijët dhe gratë u bënë skllevër. Ibn Ishak-u e përshkruan kështu ndarjen e trofesë (plaçkës) së luftës:
Në rastin e fisit Banu 'l mustalik Muhamedi i propozoi Xhuvarrijja bint al-Harith-it, e cila bashkë me fisin e saj u kishte rënë si plaçkë lufte në dorë myslimanëve dhe që e luste atë ta ndihmonte që ta lironte duke e blerë, të martohej me të. Pas kësaj myslimanët i lëruan skllevërit dhe skllavet që u kishin rënë si pjesë pasi nuk donin të mbanin në zotërim si skllevër pjesëtarët e fisit të gruas së profetit.