cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borje
Klima
'Fshati  ndodhet gati në mes tre Stacioneve metrologjike: Kukës (airoporti 354 m.) 25 km në perendim në gjërsin gjeografike veriore 42° 20' 00", e gjatësin lindore 20° 25'03". STM. Shishtavec, (1360 m), 4 km. në jug - perendim, në  gjërsin veriore 41˚50´ 09˝, gjatësin lindore 20˚ 35´ 15˝, dhe STM. Dragash (1024.8 m), 10 km. në veri - lindje në gjërsin veriore 42º 03´ 05˝, gjatësin lindore 20˚ 42´ 05". Për faktin se stacioni Kukësit ndodhet shumë larg, e në kuotë shumë të ulët, po u referohemi të dhënave të stacioneve metreologjike të Shishtavecit dhe të Dragashit (Republika e Kosovës)'
Temperaturat
Temperaturat mesatare mujore dhe vjetore në Shishtavec (1969-1979) në °C
Viti më  i nxehtë për dekadën 1969 -1979, ka qënë viti 1972, me temperaturë mesatare 11,1 °C. Muaji më i ftohët është shkurti me temperaturë mesatare -13 °C. Minimumi absolut është shënuar në muajin shkurt të vitit 1972 me - 21 °C. Viti më i ftohtë për dekadën 1969 - 1979, ka qënë viti 1974, me temperaturë mesatare vjetore 8,8 °C kundrejt temperaturës mesatare vjetore për dekadën  prej 9,4 °C.
Erërat
Erërat, shpejtësia, drejtimi dhe  vëndi  ku ndikojnë Erërat e ftohta vijnë nga verilindja (Mali Vërh) me drejtim VL - JP. Ato sjellin ftohtësi dhe thatësirë. Dimrit krijojnë ngrica. Kanë shpejtësi relativisht të madhe (13.4 m/sek). Më  së shumti ndikojnë mbi qëndrën e banuar, e tokat poshtë fshatit dhe shuhen duke u përplasur në shpatin “Sprotiva”.
Verë në fshatin Borje
Erërat ekstreme veriore nuk ndikojnë shumë mbi teritorin e fshatit. Kurrizi kodrinor që e rrethon fshatin nga kjo anë e më tej mali i Koritnikut u a ndalin hovin. Erërat që vijnë nga jugu me drejtim:  jug - veri kanë shpejtësi të vogël, ato krijohen në gjërsi të vogla gjeografike, janë të nxehta  dhe kanë ndikim pozitiv mbi territorin dhe qendrën e banuar. Erërat juglindore ose të bjeshkës të  cila vijnë nga masivi i bjeshkëve të Sharrit me drejtim juglindje – veri - perendim sjellin masa të ftohta ajri, negative në periudhën e dimrit dhe të dobishme në verë; freskojnë ajrin.
Lagështia e ajrit
Lagështia relative e ajrit në  % gjatë viteve 1950 - 1965
Të dhënat tregojnë se maksimumi i lagështisë është në muajin nëntor 81,1 % dhe minimumi në muajin gusht me 67,6 %.
Reshjet
Në kompleksin e faktorve klimatik, reshjet zënë vend primar në zhvillimin e botës së gjallë. Në Borje bien rreshje të larta (shiu, bora, breshri) dhe të ulta (vesa, bryma dhe kraneza.)
Tabela e reshjeve  mesatare mujore, vjetore për 10 vjeçarin 1961-1970
( të matura në STM. Shishtavec)
Edhe pse ndodhet midis maleve e bjeshkëve të larta, sasia e reshjeve në teritorin e fshatit Borje është e vogël. Në 10 vjeçarin 1961 - 1970, kanë rënë mesatarisht 908,90 mm. reshje në vit. Shpërndarja e tyre gjatë vitit nuk është e njejtë. Më shumë reshje kemi në muajin dhjetor 123,55 mm., nëntor, 93,55 mm., mars 87.00 mm.
Maksimumi apsolut i reshjeve për periudhën 1961-1970, ka ndodh në muajin janar të vitit 1963, me 176,7 mm.
Minimumi apsolut i reshjeve ka qënë në muajin tetor te vitit 1969, kur nuk patur fare reshje; në të  njejtin muaj të vitit 1965, janë shënuar 0,3 mm. dhe muaji janar i vitit 1961, me 10.4 mm.
Edhe shpërndarja e reshjeve sipas stinëve të vitit nuk është e njejtë. Më shumë reshje bien në muajt ekstrem të vitit, vjeshtë 91.1mm., në dimër 81.1 mm., në pranëverë 70.7 mm. dhe ne verë 47.21 mm. Nga sa sipër del se ndikim më të madh në reshjet e kësaj treve kanë masat ajrore mesdhetare.
Reshjet e borës
Tabela mbi reshjet mesatere shumëvjeçare të borës Por përjashtimisht nga këto mesatare shumëvjeçare ka ndodhur që ka rënë borë edhe në muajin korrik, Edhe në trashësi më të mëdhaja se ato mesatare të shënuara në tabelën e më sipërme.
Dimër
Dimër në Borje
Vranësirat
Shkalla e vranësisë në fshatin Borje caktohet lirshëm nga syri i njeriut. Në stacionin metreologjik të Shishtavecit vranësia mesatare vjetore është rregjistruar 55 %.
Hidrografia
Fshati Borje është i  pasur me burime uji. Mes për mes teritorit të tij kalon lumi i Borjes, të cilin vendasit e emërtojnë "Borska Reka". Ai zë fill në Republikën e Kosovës, pikërishtë në masivin ujëndarës të bjeshkëve të Sharrit. Baseni i tij kufizohet nga lartësitë ujëndarëse: "Trmkin grob" (2022 m) - "Golem Argat" (2029 m.) -"Gemintash" (2189 m.). Degët më kryesore që e ushqejnë atë janë: Përroi i ”Restelicës”, përroi i  “Sopoticës”, përroi “Klek”,  përroi i “Polit”, Përroi i “Bigorit” dhe prrenjë të  tjerë më të vegjël. Pas bashkimit të këtyre degëve merr trajtën e lumit dhe si i tillë futet në teritorin e fshatit Borje; në vendin ku lumi pritet me kufirin shtetror Shqipëri - Kosovë (1050.00 m.). Duke rrjedh drejtë veri - perendimit del nga teritori i Borjes në “Haxhijin mos” (830 m.) më tej vijon rrugën deri sa bashkohet me lumin e Orgjostit në lartësinë (586.00). Prej  burimit ekstrem "maja Gemintash" (2189 m.) deri ku bashkohet me lumin e Orgjostit (586 m.). baseni ujëmbledhës i këtij lumi ka një sipërfaqe prej 101 km², Gjatësi 20 km., rënje 1603 m. dhe pjertësi mesatrae 8 %. Teritorin e fshatit Borje, lumi e përshkon në një gjatësi prej 4.5 km. rënje 220 m. dhe pjerrësi mesatare 5%.
Profili gjatësor rilevor i lumit të Borjes, prurja relativisht e madhe dhe e qëndrueshme ; e bëjnë mjaft të përshtatëshëm për ndërtimin e veprave hidroteknike, siç janë: mullijt, valavicat, kanalet ujitëse dhe H E C-et. Aktualisht mbi këtë lum janë ndërtuar: Kanali vaditës Borje – Orgjost me gjatësi 16 km. dhe aftësi ujitëse 50 ha., Stacioni i pompave mbi kanalin Borje – Orgjost që e ngjit ujin në lartësinë 90 m. e me dy kanalet ujitëse në formë vetulle që ujisin tokat e “Dreniçit” dhe të “Ravenicës”,  Kanali vaditës Borje – Cërnalevë –   Nimçë me gjatësi 9 km. dhe aftësi ujitëse 50 ha, kanali i poshtëm i Cërnalevës me gjatësi 3 km. dhe aftësi ujitëse 15 ha., 5 mullinj, dy Hidrocentrale: Turbina Familjare e Safetit dhe hidrocentrali i Cërnalevës. Parashikohet që të ndërtohen edhe dy HEC.- e të tjerë, njeri mbi kanalin Borje - Orgjost  dhe tjetri mbi Kanalin Borje - Cërnalevë.
Reka e Borjes                                             Mulliri i Selamit
Përveç lumit që është burrim kryesor hidrik, teritori i fshatit është i mbuluar edhe me shumë  burime sekondare të ujit. Siç janë krojet, puset, mëqellat, burimet etj. që përdoren për ujin e pijes dhe ujitjen e ogradeve. Më të pasura me burime janë tokat sipër fshatit, që ndodhen në: “Gërgojec”, “Kërs”, “Orniçe”, ”Zuçev”, “Virje”, ”Leska”, “Klutaçec” dhe “Creshnica”.
Karakteristikat e përgjithëshme të basenit ujëmbledhës të lumit të Borjes Lidhur me këtë zonë të pasur me ujra përmendet një                                                                                                                            Gojëdhënë të cilën e kemi dëgjuar nga të parët tanë, me të cilën trasmetohet porosia: “'Mos prisni dëllinja sipër fshatit, mos dëmtoni livadhet dhe rudinat. Sepse poshtë Kodrës “Mali vrh” në thellësi të tokës gjëndet një bure (fuqi) e  stërmadhe e lidhur me obruç (rrath çeliku) e mbushur me ujë, që ka fyt me qep (dalje uji të mbrojtura e të komanduara nga Azhdërhana) me të cilët na e lëshon ujin pak nga pak e përditë, duke  furnizuar të gjitha çezmat e fshatit. Po e ngacmove  tokën mundet që të dëmtohen Obruçët dhe të shpërthej uji, i cili e rrënon gjithë fshatin“.' Kështu besonte i gjithë fshati, sipërfaqet e mbuluara me dëllinja e bimësi të tjera nuk nuk guxonte njeri për t`i prekur, kjo vazhdoi  deri në krijimin e Kooperativës  Bujqësore. Nga kjo zonë mbas viteve `90 kanë marrë ujë me ujësjellësa   individualë mbi 70 % e familjeve të fshatit
Në zonën e banuar më të përmendura janë Krojet: “Topillo” me tre sylenjarë dhe “Kuliçeska çeshma” në Gorno mahallo (Mahallën e epër), “Kalçejca”, me tre sylenjarë, puset “Bunari i Shatkos”, dhe  “Bunari i Muharremit në Dovno mahallo” (Mahallën e poshtëme), “Studenec” në Mahallën “Niketevci”.
Topillo                                                 Kalçejca
Feratovo Çeshmiçe                               Kuliçeska Çeshma
Studenec                                      Lajkosko Çeshmiçe
Ndërsa rreth fshatit po përmendim Burrimet “Obruq” dhe “Zuçev” mbi të cilat që në vitin 1916, është  ndërtuar ujësjellësi “Kalqejca” me kaptazh, gypa, dhe  shuarës të energjisë prej  qeramike që ka funksionuar pa ndërpreje deri në vitet `70, të shekullit të kaluar. Ky objekt i projektuar nga ushtarët Austriakë dhe i ndërtuar me vetë kontribut, mund të konsiderohet si vepra e parë hidroteknike e ndërtuar në fshat.
Mbi burimet: “Klutaçec”, “Virje”, “Zuçev” “Padina”, në vitet `60-ta, është ndërtuar ujësjellësi  i ri i fshatit, duke shtrirë rrjetin në gjithë teritorin e fshatit e vendosur vetëm nga një çezëm në çdo mahallë. Në vitet `70-ta është projektuar dhe ka filluar nga ndërtimi i një ujësjellësi që mund ta merte ujin nga “Zejnoske livagje” me sifon dhe stacion pompash në Bunake, por ky projekt ka dështuar.
Jashtë teritorit të fshatit gjënden shumë burrime uji. Më të rëndësishëm për sasinë dhe cilësinë e ujit  janë: “Gjurgjevllëk”, “Ramov vir”, “Govorusha”, “Korica”, “Bella Voda”, “Illojca”, “Selimova çeshma”, “Sabrova çeshma”, “Zejnoske Livagje”, “Kërs” (Shanijino i Lumino çeshmiçe) etj. Në vitet `90-ta e në vazhdim në teritorin e fshatit me kuntribute vetiake për “hajret” janë ndërtuar mbi 10 çezma. (Tradita e ndërtimit  të çezmave për “Hajret” të   shpirtrave të të vdekurve konsiston në besimin se ato do tu shërbejnë të afërmëve që kanë ndërruar jetë për tu freskuar me ujë në atë botë) Risi të veçantë në fshat ka sjell ndërtimi i rrjetit të kanalizimit të ujrave të zeza e ujrave të bardha, që shtrihet në gjithë teritorin e fshatit dhe ndërtimi i ujësllësave vetiak  që e marin ujin me rrjedhje të lirë në lartësitë sipër fshatit. Këto dy projekte dhe shtrimi me rasa i rrugës kryesore të fshatit ka ndikuar në rritjen e hygjenës dhe përmirësimin rrënjësor të jetës në fshat.
'Projekti i kanalizimeve përbehet prej  4394 m., nga të cilat: 3024 m. kanale të para, 1370 m. kanale të dyta, 84 puseta dhe 4 gropa septike. Për ndërtimin e tij janë shpenzuar 11.55  milon lekë, 11.0 milion janë dhënë si donacion nga Fondi i zhvillimit rural (FZHR), 275 mijë nga  Komuna  dhe 275 mijë, nga komuniteti  përfitues.'
Disa nga çezmat e ndërtuara jashtë teritorit të fshatit për “Hajret”
Askersko çeshmiçe                               Azizovo Çeshmiçe
Shanijino çeshmiçe (Krs)                      Lumino çeshmiçe (na Mos)
Govorusha                           Rufatovo Çesmiçe (Lisiçina Dupka)
Ibriçino çeshmiçe                                       Hanina Çeshma
Ajnushina Çeshma                                              Korica
Shumarsko Çeshmiçe (Plladnishta)                        Sabrova Çeshma
Selimova Çeshma                             Bajroska Çeshma
Borja si njësi adminstrative
Që nga dokumentimi i parë e deri më sot, Borja nuk ka gëzuar nivelin më të lartë të një njisie adminstrative, se atë  të komunës dhe qendrës së fshatit të bashkuar, gjithnjë të varur prej njësish më të mëdha, pavarësisht emërtimeve të tyre.
Deri në vitin 1452, Borja ishte pjesë e Zhupës së Gorës. Pas pushtimit turk deri më 1595, Borja u bë pjesë e kazasë së Prizrenit në kuadrin e sanxhakut të Dukagjinit. 1595 – 1868. Borja ishte njeri prej fshatrave të nahijes së Gorës dhe kazasë me të njëjtin emër ku bënin pjesë Luma, Opoja dhe Dibra (zonat Gryka e Çajës, Bushtricë e Kala e Dodës). Me krijimin e Kazasë  së Lumës (1868), Borja me fshatrat e rrethinës së Dollovishtit të nahijes së Gorës bëhet pjesë e kazasë së Lumës. Kjo gjendje vijoi deri në vitin 1910, kur Borja sërish i kaloi kazasë së Prizrenit ku bënin pjesë të gjithë fshatrat e Gorës.
Pas dy luftrave ballkanike (1912-1913), u formua Srezi (nënprefektura) i Gorës me 19 kumuna (Opshtina)  e 51 fshatra me qëndër në fshatin Vranishtë dhe e varur nga rrethi (Krugu) i Prizrenit, ku Borja ka patur statusin e komunës, ku vareshin Cërneleva dhe Oreshka.
Mbas largimit të trupave serbe në vitin 1915 dhe ardhjes së trupave Austro – Hungareze, më 1916 u krijua "Biseriku" i Zhurit, ku përfshihej dhe rrethi i Gorës me seli në Vranishtë e dy komuna: Shajne dhe Shishtavec me kajmekam Sadik Gostivarin dhe komisioner policie Mullah Arifin. Për çdo katund u emërua nga një "Muhtar" (kryeplak) që bashkëpunonte me imamin e fshatit dhe varej nga gjandarmeria. Në krye të fshatit qe kryeplaku me vartësi nga komanada ushtarake e zonës.
Në vitin 1923, me vendosjen e kufirit aktual, Borja përkohësisht u bë qendër krahine. Në vitin 1924 qendra e krahinës së Gorës u çvendos në Shishtavec. Borja sërsih kaloi në nivel fshati, pjesë e Krahinës së Gorës Nënprefekturës së Lumës e Prefekturës së Kosovës, gjendje që vazhdoi deri në shtatorin e vitit 1943, kur kapitulloi Italia fashiste.
Midis shtatorit të vitit 1943 dhe shtatorit të vitit 1944, krijohet një periudhë kaotike, pasi vendin e Italianëve në Borje nuk e zuri askush. Fshati krijoi një organizëm që të ruhej qetësia, të mbrohej jeta,
prona e rregulli. U zgjodh një këshill të urtësh me kryetar Qemal Dokle.
Në vjeshtën e vitit 1944, u vendos pushteti i këshillave nacional çlirimtare. Borja për disa vite pati statusin e lokalitetit nga vareshin Cërneleva dhe Oreshka. Këto lokalitete të vogla u shkrinë shpejt, për të krijuar njisi administrative me bazë më të gjërë. Në vitin 1949 u krijua Lokaliteti i Gorës me qendër në Shishtavec, ku gravitonin të 19 fshatrat e Gorës natyrale, nga Belja në veri deri Turraj në jug. Lokaliteti i Gorës varej nga Nënprefektura e Lumës me qëndër në Bicaj.. Në ditarin e Sejdi Dokles gjejmë shënimin:
13.03.1949.
'“Sistemin shtetëror e kemi "demokratik", për prijës kemi Enver Hoxhën. Para 6 muajsh është mbyllur kufiri me Jugosllavinë, deri më tani kemi qënë miq me Titon. Në fshat kanë ardhë ushtarët. Me angari jemi të mbytur deri në fyt. Këtu është qëndër lokaliteti, kryetar i lokalitetit është Abdyl Munishi, sekretar Omer Jahja. Këshilli i frontit: Kryetar Kadri Shaqiri, sekretar Qemal Dokle, në gjendjen civile punon Irfani nga Dibra. Në bibliotekë Jonuz. Irfani.........'[5]
Margaret Mitchell
Margaret Munnerlyn Mitchell (8.11. 1900 – 16.8. 1949) SHBA, shkrimtare amerikane e shpërblyer me Çmimin Pulitzer në vitin 1937, për romanin e saj të popullarizuar, Gone with the Wind (Iku bashkë me erën), i botuar një vit më herët më 1936. Romani vlerësohet si njëri ndër librat më të popullarizuar të të gjitha kohërave, ndërsa është shitur në 28 milion kopje. Sipas motiveve të këtij romani më 1939 u ekranizua edhe në film, dhe sot është filmi më i shikuar në historinë e Hollywoodit i cili fitoi numër rekord të Çmimeve Oscar.
Borje
Borja si njësi adminstrative
Borja u bë pjesë e lokalitetit të Gorës me qendër në Shishtavec, ku kishte 2-3, këshilltarë të zgjedhur nga populli, punët e fshatit administroheshin nga këshilli popullor i fshatit dhe kryetari i këshillit, organet lokale të pushtetit zgjidheshin një herë në tre vjet.
Në vitin 1970, Borja u ngrit në nivelin e qendrës së fshatit të bashkuar, nga vareshin fshatrat Oreshkë dhe Cërnalevë, dhe u drejtua nga Këshilli popullor i fshatit të bashkuar, gjë që vazhdoi deri në vitin 1992, kur sërish Borja zbriti në nivelin e fshatit, pjesë e Komunës së Shishtavecit.
Emri
Duke u mbështetur te  kënga: "Or janke borjanke, sal ti lisi moma’’ … mbase më e preferuara e borjanëve, mendohet se të parët e Borjes  u shkulën nga Bullgaria, nga një fshat me të njëjtin emër (Kjo këngë me të njejtin tekst dhe vijë melodike këndohet në Bullgari, madje është përfshirë
''në tekstet shkollore si shembull i muzikës burimore nga treva e Rodopeve. Sipas komenteve të studjuesve bullgarë, emri Borjanke, nuk ka të bëjë me pishën, që në sllavisht i thonë: "Bor", por me fjalën Borci =  luftëtar).''
Gojëdhëna  e dytë e lidh emrin Borje me atë të popit Boriç: ''“Para ardhësve të borjanëve, kur janë detyruar për të lënë vëndin e etërve të tyre u ka pri "Popi Boriç";  i cili erdhi nga Maqedonia dhe zuri një hapsirë nga Vranishti i sotëm i Kosovës deri në Kallabak, përfshi edhe tokat ku janë vendosur sot novosejasit. Në respekt të tij fshati në fillim mori emrin Boriçovo = e Boriçit e me tej Borje. Plaku Boriç në fillim u vendos në vëndin e quajtur "Selishta". Përkarshi, në vëndin  ku sot e kësaj dite emërtohet "Boriç" ngriti stanet, ku mbante bagëtit në pranëverë  dhe vjeshtë, ndërsa verimin e bënte në bjeshkën e "Kallabakut"  të cilës ia vuri emrin ai në kujtim të bjeshkës me të njejtin emër që kishte lënë në masivin e "Rodopeve". Në ditët e fundme të jetës, ai la amanetin: "Sve shto vi trebe trazhitego sebe" (Gjithçka që ju duhet kërkojani vetes.)''
Qarkullon dhe gojdhëna e tretë: Vendi ku u vendosën të parët e Borjes ka qënë i mbuluar me pisha. Në sllavisht pishës i thonë bor. Që këtej është përftuar Borje  =  pishnajë.
Në  vitin 1938, me vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.753, datë 06. 07.1938, u bë ndryshimi i emrave të fshatrave në shkallë mbretërie. Borjen e ripagëzuan me emrin Lulëzim. Kjo sepse e gjetën një fshat të lulëzuar.
Faksimile e dëftesës së lëshuar Z. H. M. (1938), nga shkolla
shtetërore  e Banjallukës, ku emri i fshatit figuron Lulëzim.
Borjanët fshatin e tyre asnjë herë nuk e quajtën kështu, as veten nuk e identifikuan me emrin lulëzimas. Kjo situatë nuk zgjati shumë. Me pushtimin e vendit nga Italia fashishte, e cila ndryshoi gjithë legjislacionin e mëparëshëm, Borjes iu rikthye edhe “de jure” emri shekullor.
Numri
Në vitin 1455, fshati Borje kishte 10 shtëpi. Në në vitin 1571, e gjejmë me 41 shtëpi dhe në vitin 1591, me 52. shtëpi. Duke supozuar se çdo shtëpi kishte 10 frymë mund të themi se në këto vite Borja kishte një popullësi përkitazi prej 100, 410 dhe 420 banorësh. Në vitin 1842, Borja kishte 152 shtëpi dhe rreth 600 banorë.[6] Rregjistrimi i parë i popullësisë u bë në vitin 1913 nga administrata e ushtrisë Serbe. Sipas këtij regjistrimi Borja numronte 300 shtëpi me 1156 banorë. Në vitin 1919 popullësia e Borjes ngeli 391 banorë, ose e 756 banorë më pak se në vitin 1913. Duke llogaritur shtesën natyrore të popullësisë me  + 4% në vit, delë se për 6 vjet ¾ popullësisë së fshatit është zhdukur. Sot Borja ka 201 familje me 944 banorë, prej të cilëve 503 meshkuj dhe 438 femra.
Për periudhën 1950 -1955, në Borje kanë lindur  161 fëmijë, kanë vdekur 100 banorë, shtesa natyrale për këte periudhë  është 61 frymë.
Fshati Borje Mahalla e poshtëme
Shpërnguljet
Kohë pas kohe në situata luftrash, trazirash, krizash ekonomike, ndryshimesh të mëdha politike e fatëkeqësish natyrore, borjanët  janë shpërngulur masivisht nga fshati për t’u vendosur në vise të ndryshme të Ballkanit apo të  Evropës.
Shpërngulja e parë i takon kohës së luftës  Austro – Turke të vitit 1689 – 1690, kur dhjetra familje gorane në mesin e të cilave dhe borjane, u detyruan të lënë trojet e të shpërndahen andej - këndej për shkak të përndjekjeve nga ana e Turqisë, ngase luftuan në anën e austrikëve. Shpërnguljet u shtuan edhe për shkak të mortajës së atij viti. Një pjesë ndoqi ushtrinë austriake, një pjesë iu drejtua Prizrenit, të tjerë Tetovës, fshatrave Dolno Paliçishte dhe Tearce.
Në anën lindore të masivit të Sharrit në fshatrat Urviç dhe Jellovjane janë vendosur shumë borjanë. (Në fshatin Urviç mahalla më e madhe dhe më piktoreske emërtohet Borjane) Në fshatin Brodec të Rekës së epërme dhe fshatin Krusha në rrethinat e Shkupit, ka banorë që janë shpërngulur nga Borja.
Migrimi i dytë i madh i borjanëve ka ndodhur, pas dy luftërve Ballkanike (1912 - 1913), kur mjaft familje u vendosën në Sarajevë, Bihaç, Mostar, Stamboll, Banjalluk, Tuzlla, Beograd, Zagreb etj. Lufta I-rë botërore dhe thatësira e tejzgjatur, ku për dy vite nuk u prodhua thuajse asgjë, ndikuan shumë në zvoglimin e popullatës të Borjes.
Për shkak të urisë, varfërisë dhe sëmundjeve borjanët e lëshuan masivisht fshatin dhe u vendosën në qytete ku ushtronin zejen e pastiçerit. Të tjerë vdiqën nga uria në fshat apo rrugëve për në Prizren e Tetovë, në kërkim të bukës. (Sipas Raba Dokles 1883 - 1965 ): "Në kohën e Austrisë u shfaq një thatësirë e pa parë, që zgjati për gati dy vjet, tokat mbetën pa u mbjellur, kurbetçit nuk mundën të sjellin  në fshat të ardhurat që fitonin nga puna e tyre. Bukë nuk gjëndej kërkund. Shumë gra, vajza e nuse u detyruan që të shkonin deri në Tetovë, e Gostivar në kërkim të bukës së gojës. Në fshat u përhapën sëmundje ngjitëse si "Lija" etj. Ndodhte që nëna ta jepte vajzën në fshatrat e Tetovës një plaku ose sakati që ta shpëtonte nga uria dhe të merrte për familjen një torbë me misër. Shumë vajza të reja dhe nuse janë përdhunuar nga ushtarët bullgarë, të tjera kanë ngrirë nga të ftohëtit  në "Vraca", e  janë shqyer nga ujqit. Në fshat kishte shumë vdekje. Nuk kishte kush t`i varroste kufomat.".
'”Në kohën e zisë së madhe, (1917-1918) Gruaja e Vejselit nga mahalla Çekorinci, si shumë të tjerë është nisur për Tetovë, për të blerë drith për fëmijët, që i kishte lënë me magjen bosh. Në Tetovë e kapin ushtarët bullgarë dhe e mbajnë disa ditë të izoluar. Kur kthehet në shtëpi nuk i gjen dy fëmijët, kishin vdekur nga uria. Gatuan dy kuleç dhe shkon tek vorezat, ulet pranë varreve, duke qarë me ligje, u kërkon falje fëmijëve pse ishte vonuar, i këndell që të ngrihen nga varri që të hajnë nga kulaçi i nënës. Ashtu duke vajtuar i bie të fikët, bie mbi dy varret dhe vdes. Të nesërmen e gjen varrëmihësi dhe e varros me gjithë kuleçët pranë dy fëmijëve”.'
Shpërngulja e tretë lidhet me zhvillimet pas Luftës II-të botërore. Për shkak të kushteve të reja shoqëroro – politike dhe ekonomike, filloi migrimi  masiv. Shumë familje borjane i braktisën  vatrat e tyre duke e lënë tokën ose duke e shitur për pesë pare dhe migruan në drejtim të Kukësit, Tiranës, Elbasanit, Durrësit etj.
Migrimi në vënd                                Migrimi në Europë
Shpërngulja e fundit lidhet me vendosjen në Shqipëri të sistemit demokratik dhe heqjen e barrierave për lëvizjen e lirë të popullësisë në kërkim të një jete më të mirë. Në harkun kohor 1990 - 2008, nga Borja janë larguar 78  familje prej të cilave 1 në Vlorë, 6 në Lushnjë, 2 në  Kavajë, 24 në Durrës, 36 në Tiranë, 1 në Rogozhinë, 7 në Kukës, dhe 1 në Prizren.
18 familje janë vendosur jashtë Shqipërisë prej të cilave  8 në Angli, 5 në Itali, 2 në Greqi, 1 në Poloni dhe 2 në Amerikë. Përveç këtyre, në botën perendimore janë të punësuar 18 persona nga të cilët 8 në Angli, 5 në Itali, 2 në Greqi, 1 në Poloni dhe 1 në Amerikë.
Vitet e fundit kanë emigruar në përgjithësi vetëm djemtë e fshatit. Duke qenë se prej shekujsh martesat në Borje bëheshin brenda fshatit dhe me dashuri, tani është krijuar disballancë në raportin djem –vajza në fshat; gjë që ka sjellur një problem social: Shumë vajza mbeten pa u martuar, ose detyrohen të martohen larg, pa njohje dhe pa dashuri.
Përkatësia etnike
Borjanët si të gjithë banorët e fshatrave torbeshe të Gorës vehten e quajnë nashinci. Sa i takon përkatësisë së tyre etnike, pavarëisht gjurmëve të pranisë vllehe në mesjetë dhe disa hyrjeve të vogla shqiptare në fillimin e viteve të dhjetvjeçarit të dytë të shek XX, që janë asimiluar, pa mëdyshje i takojnë etnisë maqedone. Këtë e tregojnë gjuha, kultura shpirtërore, folklori, tiparet psikofizike etj. Lidhur me këtë studjuesi Nazif Dokle, në librin e tij: „Bogomilizmi dhe etnogjeneza e torbeshëve të Gorës së Kukësit“ Shkruan:
„Kjo rrugë më çoi deri te libri që po i paraqes lexuesit të gjërë dhe opinionit shkencor me bindjen se kam sjell para tyre prova të mjaftueshme që vërtetojnë pa mëdyshje se origjina e torbeshëve të Gorës është e lidhur me lëvizjen bogomile, se bogomilizmi në Gorë vazhdon të jetojë  dhe se ata, emri torbesh i ka shoqëruar pa ndërpreje që nga shekulli XI e deri më sot“.[7]
[1] Origjinalet e të cilit ruhen në familjen e Adem Ali Rexhepit, ish kryeplak i fshatit
[2] Origjinalet ruhen në familjen e Adem Ali Rexhepit ish kryeplak i fshatit
[3] Këto toponime jane nxjerr nga regjistrat kadastror të periudhës 1950 -1972, AQ. Kukës. Fondi i Kadastrës, dosja Nr. 126/2, viti 1950-1972, gjurmimi në terren; rregjistrimi në video nga Adriatik H. Miftarallari, dhe përdorimi nga banorët e Borjes në komunikimin e përditëshëm
[4] “Klima e Shqiprisë”, botim i Institutit Hidro – metreologjik, Tiranë 1978. (të dhënat e stacioni metreologjik Shishatvec)
[5] Sejdi Dokle, ditar dorëshkrim, faqe 1
[6] Jastrebov cituar më parë
[7] Nazif Dokle, „Bogomilizmi dhe etnogjeneza e torbeshëve të   Gorës së Kukësit“, Geer, Tiranë 2009, faqe 5
Gjovalin Shkurtaj
Gjovalin Shkurtaj (Jeran, Malësi e Madhe, 4 prill 1943) është studjues i gjuhës dhe letërsisë shqipe.
Veprimtari Shkencore dhe Botime
Ka veprimtari shumë të gjerë shkencore dhe botuese, që shkon në disa qindra tituj studimesh, kumtesash dhe artikujsh shkencorë të botuar kryesisht në:
Kantoni Saint-Alban-Leysse
Kantoni Saint-Alban-Leysse (frëngjisht: Canton de Saint-Alban-Leysse) është një kanton në departamentin Savoie, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Saint-Alban-Leysse. Ka sipërfaqe 103.8km2 dhe popullsi 15228 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Saint-Alban-Leysse aktualisht përbëhet nga 9 komuna.
Gjinia biologjike
Përmbledhje
Meshkujt dhe femrat e një specie mund të kenë ngjashmëri fizike (monomorfizëm seksual) ose dallime ( dimorfizëm seksual ) që pasqyrojnë presione të ndryshme riprodhuese mbi gjinitë përkatëse. Zgjedhja e bashkëshortit dhe përzgjedhja seksuale mund të përshpejtojnë evolucionin e dallimeve fizike midis gjinive.
Termat mashkull dhe femër zakonisht nuk zbatohen në speciet e padiferencuara seksualisht në të cilat individët janë izomorfikë (duken të njëjtë) dhe gametet janë izogame (të padallueshme në madhësi dhe formë), siç është alga e gjelbër Ulva lactuca. Disa lloje të dallimeve funksionale midis gameteve, të tilla si kërpudhat, mund të referohen si lloje çiftëzimi.
Gjinia e një gjallese përcaktohet nga gjenet e tij. Shumica e gjitarëve kanë sistemin e përcaktimit të gjinisë XY, ku gjitarët meshkuj mbajnë një kromozom X dhe Y (XY), ndërsa gjitarët femra mbajnë dy kromozome X (XX). Sisteme të tjera kromozomale të përcaktimit të gjinisë te kafshët përfshijnë sistemin ZW tek zogjtë dhe sistemin X0 tek insektet. Sisteme të ndryshme mjedisore përfshijnë përcaktimin e gjinisë të varur nga temperatura te zvarranikët dhe krustacet.
Qyteti i fundit
Qyteti i fundit, është romani i dytë i autorit Petro Marko.
Problemi që parashtrohet
Në këtë roman shkruhet për fundin e ushtrisë pushtuese italiane në Shqipëri. Pas kapitullimit të fashizmit, në portin e Durrësit tubohen ushtarët e mbetur nga lufta dhe presin anijet nga Italia për t'u kthyer në vendin e tyre. Pikërisht gjatë ditëve të pritjes në këtë qytet të improvizuar buzë detit, shkrimtari Petro Marko do të zbulojë histori, drama, karaktere, psikologji të nxjerra nga njerëzit e qytetit të fundit. Përveç kësaj autori do të sjellë edhe rrëfimin për dashurinë e oficerit të ri shqiptar Lekës dhe prostitutës së bukur italiane Ana Maria Monte, viktimë po ashtu e luftës dhe e fashizmit.
Atmosfera
Atmosfera (nga qreq. ατμός, atmós - "avull" dhe σφαίρα, sfera - "lëmsh") është një shtresë gazesh që mbulon një trup qiellor. Ajo përbëhet shpesh nga një përzierje gazrash të ndryshëm, dhe mbahet e mbërthyer nga fuqia e rëndesës në trupat qiellorë. Atmosfera është në sipërfaqe më e dendur dhe me rritjen e lartësisë shkon duke u rralluar.
Disa planetë përbëhen kryesisht prej gazesh të ndryshëm, dhe kështu ata kanë atmosfera shumë të thella, si p.sh. Jupiteri, Saturni, Urani dhe Neptuni.
Toka, Afërdita, Marsi dhe Plutoni kanë atmosferë që mbeshtjell sipërfaqet e tyre, siç e kanë edhe tre satelitët e planeteve të jashtëm: Titani, Enkeladusi (hëna e Saturnit), dhe Tritoni (hënë e Neptunit). Trupa të tjerë qiellorë të sistemit tonë diellor zotërojnë një atmosferë tejet të hollë. Këta janë Hëna (gaz natriumi), Mërkuri (gaz natriumi), Evropa (hënë e Jupiterit) (oksigjeni) dhe Io (sulfuri). Atmosfera është afat yjor qe përshkruan rajonin e jashtme e një ylli, dhe zakonisht përfshin pjesën duke filluar nga jashtë fotosferë terr. Relativisht të ulët-yjet e temperaturës mund të formojnë molekula kompleksi në atmosferën e tyre e jashtme. Atmosferën e Tokës, e cila përmban oksigjen përdorur nga organizmat më të madh për frymëmarrje dhe dioksid karboni përdoret nga bimët, algat dhe Cyanobacteria për fotosintezë, gjithashtu mbron organizmat e gjallë nga dëmtimi gjenetik nga rrezatimi ultravjollcë diellor. Përbërja e tij e tanishme është produkt i miliarda e viteve të modifikimit biokimike të paleoatmosphere nga organizmat e gjallë. Atmosfera e Tokës përbëhet nga pesë shtresa: troposfera, stratosfera, mezosfera, termosfera dhe egzosfera.
Trysnia atmosferike
Presioni atmosferik në një vend të veçantë është forca për një zonë me njësi pingule ne një sipërfaqe të përcaktuar nga pesha e kolonës vertikale të atmosferës mbi atë vendndodhje. Në Tokë, njësitë e presionit të ajrit bazohen në atmosferën standarde të njohur ndërkombëtarisht (atm), e cila përkufizohet si 101.325 kPa (760 Torr ose 14.696 psi). Matet me një barometër.
Presioni atmosferik zvogëlohet me lartësi rritëse për shkak të masës së zvogëluar të gazit më lart. Lartësia në të cilën presioni nga një atmosferë bie nga një faktor e (një numër iracional me një vlerë prej 2.71828 ..) quhet lartësia e shkallës dhe tregohet me H. Për një atmosferë me një temperaturë uniforme, lartësia e shkallës është proporcionale me temperaturën dhe anasjelltas proporcional me produktin e masës molekulare mesatare të ajrit të thatë dhe përshpejtimin lokal të gravitetit në atë vend. Për një atmosferë të tillë të modelit, presioni bie në mënyrë eksponenciale me rritjen e lartësisë. Megjithatë, atmosferat nuk janë uniforme në temperaturë, kështu që vlerësimi i presionit atmosferik në çdo lartësi të caktuar është më kompleks.
Përbërja e atmosferës
Përbërja fillestare atmosferike është e lidhur në përgjithësi me kimine dhe temperaturën e mjegullnajave lokale diellore gjatë formimit planetar dhe ikjes se mëvonshme të gazeve të brendshme. Këto atmosferës origjinale te evolucionit ka pësuar shumë me kalimin e kohës, me pronat e ndryshme të çdo planeti që rezulton në rezultate shumë të ndryshme.
Atmosferës së planeteve Venus dhe Mars janë të përbërë kryesisht nga dioksid të karbonit, me sasi të vogla të azotit, argon, oksigjen dhe gjurmët e gazeve të tjera.
Përbërja atmosferike në Tokë drejtohet kryesisht nga nënproduktet e jetës që ajo mban. Atmosfera e Tokës përmban afërsisht (sipas përmbajtjes dhëmballë / volumi) 78,08% e azotit, oksigjenit 20,95%, një sasi e ndryshueshme (mesatarja rreth 0,247%, Qendra Kombëtare për Hulumtime Atmosferike) avujt e ujit, 0,93% argoni, 0,038% dioksid karboni, dhe gjurmët e hidrogjenit, helium, dhe të tjera "fisnike" gaze (dhe i ndotësve të paqëndrueshme).
Temperaturat e ulëta dhe seriozitetin më të lartë të gjigandëve te gazit - Jupiteri, Saturni, Urani dhe Neptuni - u lejon atyre të mbajnë më mirë gazet me masa të ulët molekulare. Këto planete kanë hidrogjen-helium atmosferës, me gjurmë te shumta e komponime më komplekse.
Dy satelitet e planeteve e jashtme kanë jo-atmosferë të papërfillshme: diell, një hënë te Saturni, dhe Triton, një hënë tek Neptuni, të cilat janë kryesisht të azotit. Plutoni, në pjesën më afër orbitës së saj, ka një atmosferë të azotit dhe metanit të ngjashme me Triton, por këto gaze janë të ngrirë kur më larg nga Dielli.
Organe të tjera në kuadër të Sistemit Diellor nuk kanë atmosferës jashtëzakonisht i hollë në ekuilibër. Këto përfshijnë Moon (gaz natriumi), Mërkuri (gaz natriumi), Europa (oksigjeni), Io (sulfuri), dhe Enceladus (avujt e ujit).
Atmosfera i pangjyrë, pa erë, pa shije, mund të lëvizë shumë shpejt, fluide, elastike, që shtrëngohet, me ngrohje pafundme për të zgjeruar një shpejtësi të caktuar dhe vibracionet në pėrshkueshmėrisė ulët përpara ka një strukturë. Saktësisht lartësinë nuk mund të zbulohet. "Atmosferë homogjen", e quajtur dhe pothuajse të njëjtën dendësi si kulmin e pjesën e poshtme është rreth 8 km. Pas këtij niveli, zvogëlon densitetin me lartësi dhe forma të rralla të gazit në masë shtrihet në hapësirë e jashtme në këtë fushë se "atmosfera heterogjen" quhet. Gazeve në atmosferë gjetur vendin e punës (ppm volum për milion, vëllimi) Gas Rate Monoksidit të karbonit (CO) 0,01-0,2 Ksenon (Xe) 0,09 Ozoni (O3) 0,05 Amoniakut (NH3) 0,02 Dioksidit të squfurit (SO2) 0,02 Sulfur Hidrogjen (H2S) 0,002-0,02 Formaldehyde (CH2O) 0,01 Dioksidit të azotit (NO2) 0.003 Oksid nitrik (NO) 0.003 Acid klorhidrik (HCl) 0,002 Acid nitrik (hno3) Ujë i oksigjenuar (H2O2) Halokarbonlar (CxHxClxFxBrxIx) Acid sulfurik (H2SO4) Sulfur Carbonyl (COS) në 0,001 ppm Përbërja e avujt e ujit në atmosferë sesa vende. 0.038% të atmosferës pas raundit të 'nga këtë tregon proporcionin e gazeve të rrallë.
Një gjë është e qartë; 30 km në atmosferë në afërsi të nivelit të lartë është që në fund. Ky nivel më pas do të thonë se ajri është i saktë, por ky seksion nuk ka asnjë marrëdhënie me motit. Kjo është një nga 80 km mbi rrezet e diellit të mjaftueshme për të reflektuar ajrit, 300 km mbi hyrjen meteor në atmosferë për shkak të fërkimit të lehta dhe mund të jetë edhe 600 kilometra më lart këtu në vëzhgim aurora'ların pak në drejtim të atmosferës që jep të dhëna. 78 për qind të shtresës së azotit të atmosferës pranë tokë, 21 për qind e oksigjenit ndodh. 1 për qind e avujt e ujit, argoni, dioksid karboni, neon, helium, metan, kripton, hidrogjeni, ozoni dhe ksenon është i përbërë nga elemente. Këto substanca mund të marrin pjesë, të tilla si pluhur dhe tym.
Deri në 100 km të lartë azoti--oksigjenit raport nuk është një ndryshim të rëndësishëm në vetëm 20-30 km në lartësi midis trashje e ozonit është vërejtur. Ky është një funksion të rëndësishëm të shtresës së ozonit, rrezet ultravjollcë nga dielli, sepse një pjesë e madhe është e filtruar nga kjo shtresë. Por këtu shumën e ozonit, por edhe si një përqindje nuk është shumë.
Lander County
Lander County është një nga  qarqet në shtetin federal Nevada të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Atmosfera
Përbërja e atmosferës
Mbi 100 km të një rënie të shpejtë të temperaturës është respektuar. Ju jeni tani në shtresa shumë të hollë në formë të gazit. Ka edhe pak më shumë gaz. Këto gaze janë të ndara nga efektet e rrezeve ultravjollcë, dhe nëse po, ku atomet e oksigjenit janë lëshuar. 200 km të kësaj ngjarje të quajtur lartësi shkëputje Isil në një nivel edhe më të larta interesi.
Gisele Bündchen
thumb|right|Gisele Bündchen Gisele Caroline Bündchen (lindur më 20 Korrik 1980) është një supermodele braziliano-gjermane.
Atmosfera
Përbërja e atmosferës
Avujt e ujit, varësisht nga lokacioni dhe koha format, shtresat e ulëta të atmosferës është gjetur të jetë përfshirë dhe më pas fillon të bie nga një lartësi prej rreth 10-15 km. Klimën e Tokës dhe kushtet e motit në avujt e ujit ka një rol të rëndësishëm, sepse retë janë pezulluar në avujt e ujit bie në tokë si shi.
Gisele Bündchen
Bündchen është modelja më e pasur në botë, pasuria e saj është 400 milionë dollarë.Një nga modelet me te mira në botë ajo ndryshoi industrine duke i dhënë fund erës "Heroin Chic" dhe u bë e njohur për ecjen e saj famose.
Atmosfera
Rëndësia
Nga perspektiva e gjeolog planetare, atmosfera është një agjent evolucionar thelbësore për morfologjinë e planetit. Transportit era pluhurin dhe grimcat e tjera të cilat erodes lehtësim dhe lë depozitave (proceset eolian). Acar dhe precipitations, që varet nga përbërja, gjithashtu ndikim lehtësim. Ndryshimet klimatike mund të ndikojnë në historinë gjeologjike të planetit. Anasjelltas, duke studiuar sipërfaqe të tokës çon në një kuptim të atmosferës dhe klimës së një planet - të dy gjendjen e tanishme dhe e kaluara e saj.
Gisele Bündchen
Familja dhe jeta e hershme
E lindur në Horizontina, Rio Grande do Sul, Rajoni i Jugut, Brazil, Bündchen është një gjermano-braziliane e gjeneratës së gjashtë, i lindur nga Vânia Nonnenmacher, një ish-nëpunëse banke dhe Valdir Bündchen, një sociolog dhe shkrimtar. Gjyshi i saj, Walter Bündchen, dikur shërbeu si kryetar i bashkisë së Horizontinës. Ajo u rrit me pesë motra, Raquel, Graziela, Patrícia, Gabriela dhe Rafaela. Edhe pse prindërit e saj flasin gjermanisht dhe Bündchen mësoi gjermanisht në shkollë, ajo nuk e flet më gjuhën.
Atmosfera
Rëndësia
Për një meteorolog, përbërjen e atmosferës përcakton klimën dhe variacionet e tij.
Gisele Bündchen
Familja dhe jeta e hershme
Bündchen aspironte të bëhej volejbolliste, por në 1993, nëna e saj e regjistroi atë dhe motrat Patrícia dhe Gabriela në një kurs modelimi për t'u mësuar atyre besimin në vetvete dhe qëndrimin më të mirë. Pas përfundimit të kursit, vajzat u shpërblyen me një udhëtim në Curitiba, São Paulo dhe Rio de Janeiro, ku ajo u zbulua nga Elite Model Management në një qendër tregtare. Bündchen u radhit e dyta në një konkurs kombëtar, Elite Model Look, që atëherë njihej si Look of the Year. Në 1995, Bündchen u transferua në São Paulo për të nisur karrierën e saj të modelimit. Ajo debutoi në Javën e Modës në New York në vitin 1996.
Njësia administrative Selitë (Mirditë)
Komuna Selitë është një komunë në Rrethin e Mirditës, Shqipëri.
Árpád
thumb|Árpád
Árpád (* 845; † 907), Biri i princit Álmos te Hungarezëve (886-907) ishte figura kryesore në pushtimin hungareze dhe themelues i dinastisë Árpád.
Në principaten e dyfishte te Hungarisë Árpád u zgjodh pas humbjes rëndë me pecenegët (893) nga krerët e nën shtatë-fiset, babai i tij të ketë sukses në zyrën e Álmos princin ushtarak; Sakralfürstentum u transferua në të njëjtën gamë e kurseve nga rrënja e Kender.
Hungarezet me 894 u sulmuan me nxitjen e bizantine nga Perandor Leo VI. Bullgari. Bir Árpád e udhëhequr fushatën në Levente veriore Bullgari. Në emër të Moravia Grand Duke Svatopluk unë menjëherë pas hungarezët luftuan kundër Pannonia. Vdekja e Svatopluk, mori përparësi të Árpád në pranverë të vitit 895, vakum që rezulton fuqinë për të pushtuar në pellgun Karpatet. Sipas llogarive bashkëkohore, ai duhet të ketë pasur më shumë se 20.000 riders. Në të njëjtën kohë sulmuar Pechenegians, aleate me cari bullgar Simeon, hungarezët nga lindja, në mënyrë që një proporcion i madh i njerëzve nga vendbanimet midis Danubit dhe Dnieper River ikën në Perëndim. Atje, refugjatët ishin të bashkuar në Árpád kalorësia, që luftuan me atë kundër bullgarëve dhe në fund u ul mbi një bazë të përhershme në pellgun e Karpate. Ky proces është përshkruar përgjithësisht si pjesën e parë të pushtimit hungarez.
Gisele Bündchen
Karriera
Në vitin 2018, Gisele publikoi librin e saj të quajtur Lessons: My Path to a Meaningful Life, i cili ishte një bestseller i New York Times dhe ishte libri më i shitur për më shumë se gjashtë muaj në kategorinë jo-fiction në Brazil. Të ardhurat nga libri i saj shkuan për të mbështetur kauzat sociale dhe mjedisore.
Árpád
Kur varg kursesh 904 të vrarë gjatë një banket në kufirin perëndimor të Pannonia Bayern, ajo ia grisi Árpád vetëm vetë. Komandat me ndihmën e pesë bijve të tij, njësitë e madhe kalorësi, ai mundi të parë pasuesit e KURSAN dhe pushtuan pas shpërbërjes së moravian Perandorisë. 907 Árpád shkatërruar në Beteja e Pressburg sulmuar një ushtri bavarez, kështu që ai e siguroi hungarez Panonisë Pellgut, përfundimtar dhe mundi përsëri përpjekje të fundit të perandorive të tjera për të vë nën kontroll popullin e tij. Në vitet pasuese, hungarezët nga ana e vet filloi të bëjë forays në territoret përreth dhe tani në territorin e Shenjtë Romake në të, deri sa nga [Beteja [i Lech]] në gusht 955 kanë qenë humbje shkatërruese. Pasardhësit Árpád që sunduan Árpád deri në 1301 në Hungari.
Gisele Bündchen
Karriera
Në shkurt 2021, u raportua se Bündchen po largohej nga IMG Models pas 22 vitesh dhe se motra e saj binjake, Patrícia do të bëhej menaxherja e saj.
Atmosfera
Rëndësia
Për një biolog, përbërja është i varur nga afër paraqitjen e jetës dhe evoluimin e saj.
Për një gjeolog, atmosfera është një agjent të rëndësishëm në morfologjinë evolucionare e planetit. Era e pluhurit që mbart ha terrenit dhe të lënë depozitave. Ngrirjes dhe rreshjet, që varet nga përbërja, edhe formën terrenit. Për meteorolog, përbërjen e atmosferës përcakton klimën dhe variacionet e tij. Për biolog, përbërja është i lidhur ngushtë me shfaqjen e jetës dhe evoluimin e saj. Kërko për planete jashtë sistemit diellor të çojë të pyes veten nëse ata kanë një atmosferë dhe çka është përbërja e tij.
Pozeri
Pozeri (anglisht: Poseur ose Poser) është një term përçmues, zakonisht i përdorur në subkulturat e muzikës punk, heavy metal dhe hip-hop për ta përshkruar "personin i cili zakonisht pretendon që është diçka që ai në të vërtetë nuk është". Termi përdoret për personat që e kanë adoptuar veshjen, të folurit, dhe\ose mënyrat e një grupi ose subkulture, zakonisht për ta arritur pranueshmërinë nga ai grup, por të cilët mendohet se ende se nuk i shkëmbejnë apo kuptojnë vlerat dhe filozofinë e asaj subkulture. Përderisa ky inautencitet i përceptuar vështrohet me përbuzje dhe neveri nga pjesëtarët e një subkulture, definicioni i termit dhe çështja se për kë duhet të drejtohet ky term është subjekive dhe subjekt i debateve të shumta.
Atmosfera
Troposfera
Është shtresa më e poshtme dhe më e dendur e atmosferës dhe përfshin afro 80% të masës së saj. Troposfera në ekuator arrin lartësine 18-20 km, në gjerësinë e mesme 11-14 km dhe në pole 8-10 km. Në troposferë gjendet sasia kryesore e avullit të ujit, që luan rol të rëndësishëm në proceset dhe dukuritë atmosferike-formimi i reve, i reshjeve, i mjegullave etj. Është konstatuar se në troposferë tempratura zbret me rritjen e lartësisë mesatarisht 0,56C në çdo 100 metra. Njehsoni temperaturën në kufirin e sipërm të troposferës mbi ekuator dhe mbi pole të Tokës. Bts eshte me i miri k-pop ne te gjithe boten
Stratosfera
Shtrihet mbi troposferë, e cila ndahet nga ndenshtresa e quajtur tropopauza, që ka një trashësi 500-3000 metra, dimrit është në lartësinë më të vogël, kurse verës në lartësi më të mëdha. Ajo nuk është shtresë unike, por e shkëputur me kontaktin e masave të ftofta dhe të nxehta të ajrit. Stratosfera arrin lartësinë deri ne 40 km, dhe ka gati përbërje të njejtë të ajrit sikurse troposfera. I vetmi ndryshim qëndron në përqendrimin e ozonit (O3), që ka më tepër në lartësi 20-35 km e quhet ozonosfera. Ozoni ka rëndësi të madhe në absorbimin e rrezeve ultravjollcë, të cilat janë të rrezikshme për jetën në tokë. Stratosfera cildesohet me dendësi të vogël të ajrit dhe pak avull uji.
Mezosfera
Ndahet nga stratosfera me nënshtresen - stratopauza. Shtrihet në lartësi prej 40-80 km, nde pjesën e poshtme karakterizohet me rritjen e temperaturës, kurse në pjesët e sipërme ajo zbret. Në mezosferë formohen retë e argjendta.
Termosfera
Ajo ndodhet nga mezosfera në nënshtresën - mezopauza. Termosfera shtrihet nde lartësi 80-800 km. Në termosferë temperatura ngritet dhe në lartësi prej 200 km mbi sipërfaqe të tokës arrin +250 C. Në termosferë molekulat dhe atomet e gazeve absorbojnë rrezet ultravjollcë dhe ndikojnde nde rritjen e madhe të temperatures, ku në shtresat më të larta të termosferës arrin mbi 1200 C, në të cilën molekulat dhe atomet janë të elektrizuara. Për këtë arsye, kur është një pyetje elektropërqyshmerija e termosferës, atëherë e quajmë - jonosferë. Në këtë zonde jonet janë të koncentruara sipas shtresave (E,F,F1 dhe F2) dhe njëra gjendet nde mezosferë (D). Radiovalët rrefuzohen prej këtyre shtresave dhe për këtë arsye është e mundshme radiolidhja nde tokë edhe nde lartësi më të mëdha. Në jonosferë shfaqet drita polare, karakteristikë për regjionet me gjerësi më të mëdha gjeografike dhe zgjat disa dhjetra minuta deri në disa ditë dhe me së shpeshti ka ngjyrë të kaltër në të bardhë dhe të verdhë në të gjelbër. Në lartësinë rreth 120 km shtrihet shtresa atmosferike, e cila paraqet kufirin e shprëndarjes së dritës dhe përcakton ngjyrën e qiellit. Në lartësinë më të madhe qielli është i errët dhe atmosfera merr veti të hapsirës ndërplanetare.
Ekzosfera
Shtrihet në lartesi 800-3000 km. Gazrat ne te jane aq te rralle sa që mund të krahasohen me vakuumet, që mund të përiftohen në laboratorët bashkkohore tde fizikës. Molekulat dhe atomet e gazrave janë të rralla, cilësohen me shpejtësi të madhe të levizjes dhe pjesërisht mbizotrojnë forcën tërheqëse të tokës dhe shkojnë në hapsirën ndërplanetare.
Rrezatimi Diellor dhe temperatura e ajrit
Energjinë e vet Dielli e liron nëpërmjet valëve elektromagnetike dhe gjatë kalimit nëpër atmosferën e tokës ajo shndrrohet në energji të nxehtsisë, e cila shndërrohet në energji të nxehtësisë e shpenzohet në nxehjen e sipërfaqes tokësore dhe uujore dhe të ajrit mbi të. E tërë energjia që atmosfera dhe sipërfaqja e tokës merr prej Diellit quhet rrezatim diellor ose isolacion. Rrezatimi diellor njehsohet në cal/cm²/min. Dhe quhet konstantja solare. Në hartat klimatologjike për muajt, stinët e vitit dhe vjetore, rrezatimi diellor shprehet në c.cal/cm²/vit. Zonat subtropike smarrin mbi 160, shkretëtira e saharas 200-220 kurse më sde paku zonat polare, me pak se 70 c.cal/cm²/vit. Rrezatimi diellor matet me pirheliometër (greqisht. pyros-zjarr, helios-diell dhe me metron-masë, matje). Atmosfera absorbon (thith) vetëm 15% të rrezatimit diellor, kurse retë dhe vetë atmosfera e reflekton në hapsirën ndër-polare 37%. Pjesa tjetër prej 48% të rrezatimit diellor, pa e prekur sipërfaqen e tokdes, 5% reflektohet. Kështu, prej 100% të rrezatimit diellor pjesën e sipërme të atmosferës vetëm 43% arrin deri në sipërfaqen e tokës, ku prej kdesaj sasie 20% reflektohet (46,5%), kurse 23% merr pjesë në nxehjen e sipërfaqes toksore dhe ujore. Ajo pjesë që rreflektohet prej sipërfaqes tokësore dhe ujore quhet albedo. Sipërfaqet kanë albedo më të madhe absorbojnë më pak energji prandaj ato janë më të ftohta prej sipërfaqeve me albedo të vogël. Albedo 100% kanë trupat plotësisht të bardhë kurse 0% ata plotësisht të zi. Në qoftë se sipërfaqja e Tokës nuk do të lironte sasinë e energjisë së absorbuar në hapësirën ndërplanetare, atëherë ajo do të nxehej pandërprerë. Mirpo, ajo energji e pranuar e liron nëpërmjet radiacionit valgjatë
Shiu Shiu është forma e zakonshme e reshjeve që krijohet kur pikat e imta të ujit bashkkohen në një madhësi 0.5 deri 6.7 mm dhe për shkak të rëndesës bien prej reve në tokë.