cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eskatologjia
Në Krishterim
A nuk çojnë të gjitha fetë tek Perëndia? Jo, nuk çojnë. Vetëm njëri ka flinë e mjaftueshme për mëkat, problemi kryesor, me të cilin ballafaqohet njeriu mëkatar në takimin me Perëndinë e shenjtë. Pali, në të vërtetë, thotë se adhurimi i perëndive të tjera është adhurim i djajve (1 Kor 10,20). Në kohën e sinkretizmit dhe ekumenizmit, në të cilën jetojmë, njerëzit nuk dëshirojnë të dëgjojnë diçka të tillë.
Disa mendojnë se kjo doktrinë nuk është në përputhje me mësimin për mëshirën e Perëndisë. Mirëpo ne na duket se mëshira e Perëndisë, megjithatë, duhet të ketë themel, ndërsa ky themel është flijimi pajtues i Krishtit në kryq. Vetëm në bazë të kësaj flije Perëndia mund të jetë I mëshirshëm dhe njëkohësisht të mbetet konsekuent ndaj karakterit të tij të drejtë.
c. Gjykimi i Izraelit (të rilindur dhe atij të parilindur) do të zhvillohet në fillim të mbretërisë mijëvjeçare, ndërsa për pjesën tjetër të njerëzimit në mbarim të asaj mbretërie.
Por ju jeni plot kryeneçësi dhe nuk merrni për zemër mirësinë e tij. Kështu e rëndoni edhe më shumë dënimin që do të merrni Ditën e gjyqit. Atë ditë Perëndia do të japë publikisht vendimin e tij gjyqësor. Do t’i japë secilit shpërblimin sipas veprave që i bëri. Njërit do t’i japë jetën e përjetshme – d.m.th. atyre që bëjnë të mirën pa u lodhur dhe kërkojnë te Perëndia miratimin dhe pavdekësinë. Të tjerët, përkundrazi, do t’i gjejë zemërimi i Perëndisë – d.m.th. ata që jetojnë vetëm për interesat e tyre egoiste, e kështu nuk veprojnë në anën e Perëndisë, por në anën e Djallit. Të gjithë atyre që veprojnë kështu, Perëndia do t’u japë dënimin që në fund do të sjellë vuajtje dhe ankth në zemër; më parë çifutëve dhe pastaj joçifutëve. Atij që, përkundrazi, bën mirë, më parë çifutit e pastaj joçifutit, Perëndia do t’i jape madhështinë e përjetshme, nderin dhe paqen (Rom 2,5-10).
Pashë të gjithë të vdekurit – të mëdhenj e të vegjël, në këmbë para fronit. U hapën librat (në të cilat janë shkruar të gjitha veprat e njerëzve). Pastaj u hap edhe një libër tjetër: libri i jetës. Të vdekurit u gjykuan sipas veprave të tyre që ishin të shkruara në libra. Edhe deti i kthen të vdekurit që ishin në të. Po ashtu edhe Vdekja dhe Bota e të vdekurve i liruan të vdekurit e tyre. Të gjithë u gjykuan sipas veprave të tyre. Vdekja dhe bota e të vdekurve u hodhën në Liqenin e zjarrtë. Liqeni i zjarrtë është vdekja e dytë. Kushdo, emri i të cilit nuk u gjet i shkruar në librin e jetës, u plandos në Liqenin e zjarrtë.“ (Ap/Zb 20,12-15).
3. GJYKIMI I BESIMTARËVE
a. Te DhR/BR mëson qartë se do të zhvillohet edhe gjykimi i besimtarëve. Disa fragmente flasin për fronin gjyqësor (hebr. bema), i cili shënon podiumin në sinagogë ose një vend i ngritur prej nga gjyqtari do të mund të ndiqte garën e atletëve dhe më vonë të ndajë shpërblimet.
b. Ky gjykim do të zhvillohet në bazë të veprave. Do të gjykohemi në bazë të përdorimit të asaj që na ka dhënë Perëndia. Kjo përfshin edhe motivimet, sepse asnjë vepër nuk mund të kuptohet drejt pa i njohur motivimet e veprimit.
c. Ky gjykim nuk do të përfundojë me dënimin e besimtarëve, sepse dënimin e tyre tashmë e ka marrë Krishti. Mirëpo, mund të kundërshtohet se në Ungjijtë ekzistojnë fragmente që thonë se madje edhe disa «shërbëtorë» do të hidhen në ferr. Studimi i përpiktë i këtyre fragmenteve sikur udhëzon në atë se shërbëtorët e përmendur, nuk ishin në marrëdhënie shpëtuese me Krishtin. Ata nuk e njohin Krishtin dhe e kanë gjykuar shtrembër karakterin e tij. Një shërbëtor i tillë e ka shfaqur gjendjen e tij të vërtetë shpirtërore me vepra (ose me mungesë të tyre). Prandaj mund të arrijmë tek përfundimi se konteksti i fragmenteve të tilla është ose gjykimi i Izraelit (të rilindur dhe të parilindur), ose gjykimi i kishës (së vërtetë dhe sipas emrit).
ç. Do të vlerësohet jeta e besimtarit dhe do t’i jepet ose merret shpërblimi. Në bazë të Shkrimit të shenjtë, duket qartë se shpërblimet kanë të bëjnë me përgjegjësinë në qeverinë e Mesisë d.m.th. në kuadrin e shërbimit të ardhshëm. Shpërblimet do të ndahen në bazë të asaj sesa i kemi shfrytëzuar dhuntitë dhe aftësitë, të cilat na i ka dhënë Perëndia.
d. Gjykimi i besimtarëve do të zhvillohet menjëherë pas kthimit të Krishtit, drejtpërdrejt me rastin e vendosjes së mbretërisë njëmijëvjeçare. Por pikërisht meqë përmallohem për këtë, bëj çdo gjë të mundur për t’i pëlqyer Zotit, qoftë duke qëndruar në këtë trup, qoftë duke e lëshuar atë. Në të vërtetë, ne të gjithë duhet të dalim në gjyq para Mesisë. Atëherë secili do të marrë atë që meriton, sipas asaj që ka bërë në kohën e jetës së tij tokësore, qofshin ato vepra të mira, ose të këqija (2 Kor 5,8-10)
Në qoftë se jetojmë, jetojmë për Zotin, e në qoftë se vdesim, vdesim për Zotin. I takojmë Zotit në jetë ashtu edhe në vdekje. Në të vërtetë, Mesia vdiq dhe u ringjall nga të vdekurit që të bëhet Zot i të gjallëve edhe i të vdekurve. Përse, pra, e gjykon vëllanë tënd? Ose përse e përbuz? Ne të gjithë do të qëndrojmë para Perëndisë që Ai të na gjykojë. Në Shkrimin e shenjtë thuhet: Sa të rroj unë – thotë Zoti – secili do të përkulet para meje dhe do të më bëjë nder (si gjykatësit të tij). Secili prej nesh do t’i japë llogari Perëndisë për veprat e veta. (Rom 14,8.10.12)
Megjithatë, njeriu u emërua mbret dhe u kthye. Menjëherë urdhëroi që t’i thërritnin shërbëtorët e tij, të cilëve ua kishte dhënë të hollat, për të parë se sa kishte fituar secili nga ata. I pari u afrua dhe tha: “Zot, floriri yt fitoi edhe dhjetë florinj”. Ai i tha: “Të përshëndes, shërbëtor i mirë! Meqë ke qenë besnik në gjëra aq të pakta, unë të jap pushtet mbi dhjetë qytete”.(Lk 19,15-17)
B. Gjendja e ndërmjetme dhe ajo përfundimtare
Gjendja e ndërmjetme, në të cilën njeriu gjendet ndërmjet vdekjes dhe ringjalljes. Gjendja përfundimtare është ajo, të cilën njeriu e merr pas ringjalljes dhe gjykimit. E para është pa trup dhe jo e plotë, ndërsa e dytë është me trup.
1. LLOJET DHE NATYRA E VDEKJES. Në Shkrimin e shenjtë vdekja përmendet në tri kuptime. Ekziston vdekja fizike, shpirtërore dhe ajo e përjetshme. Të tri kuptimet shënojnë ndarje të përhershme. Vdekja fizike është pasojë e mëkatit. Ajo është pjesë e dënimit që Perëndia i jep mëkatit. Përfundon me ndarjen e përkohshme të trupit dhe shpirtit (Koh 12,7; Fil 1,23. 24; Jak 2,26). Të gjithë i jemi të nënshtruar vdekjes fizike, e kjo dëshmon se të gjithë jemi mëkatarë. Kurse përsa i përket besimtarit, u shndërrua karakteri i vdekjes fizike; ajo e ka humbur «thimthin» e saj, d.m.th. karakterin e saj ndëshkimor. Vdekja shpirtërore shënon ndarjen nga Perëndia. Vdekja e përjetshme shënon ndarjen e përjetshme nga Perëndia.
2. DOKTRINA E DHV/BV PËR SHËOLIN. Kjo fjalë hebre është përkthyer me shprehjet «gropë» ose «varr». Kuptimi i saj është i njëjtë me fjalën greke të Dhiatës së re haidos, e cila shpeshherë përkthehet gabimisht si «ferr». Kuptimi i saj i vërtetë është «bota e të vdekurve» ose «vendbanimi i shpirtrave të vdekur». Në këtë vend jeta është e zhveshur nga trupi ose nga çdo element fizik. Kështu, thuhet për banorët e shëolit se janë refaim – hije (diçka ngjashëm me kopjen e dobët të asaj që ishin dikur). Megjithatë, ky vend është llogaritur gjithmonë si një vend i cili bie nën suverenitetin e Perëndisë. Me të vërtetë, besimtarët e DhV/BV nuk e dëshironin aq shumë gjendjen e patrupësisë në shëol, sa ringjalljen e trupit. Ndërsa jobesimtarët e prisnin me frikë ngjalljen e trupave që të mund të paraqiten në Gjyqin përfundimtar. Në periudhën e Dhiatës së vjetër, shëoli ishte vendbanimi i të gjithë të vdekurve, të mirëve dhe të këqijve. Samueli priste që në shëol t’i bashkangjitej edhe Shauli. Kur falltarja e En-Dorit e thirri nga të vdekurit, Shemueli nuk la përshtypje se ishte nga parajsa (1 Sam 28,19). Në lidhje me të vdekurit apo shpirtrat e larguar përmenden edhe dy vende. Ato janë avadon dhe bor. Ato ruhen për engjëjt e rënë. Megjithatë, nuk duket qartë nëse janë vetëm nënndarje e shëolit apo krejtësisht një vend tjetër.
Si dhen ata vrapojnë trokthi drejt botës së të vdekurve; bariu që i kullot është Vdekja. Të larguar nga banesat e tyre madhështore, kalbësira ua bren trupin. Për kokën time – Perëndia vetë e liron me pagimin e çmimit; nga kthetrat e vdekjes më rrëmben! (Ps 49,15)
O Zot, unë jam pa faj! Për këtë lejomë të të shoh. Kur të zgjoj, prania jote do të më mbushë me gëzim. (Ps 17,15).
Zoti vret dhe gjallëron; ai mërgon në botën e të vdekurve dhe thërret përsëri në jetë të vdekurit. (1 Sam 2,6)
3. DISKUTIMET PËR GJENDJEN E TË VDEKURVE.
Në periudhën midis dy Dhiatave shumica e çifutëve besonin se në shëol ekzistonin një ndarje e dyfishtë. Kurse disa besonin madje edhe në ndarje të katërfishtë të shëolit. Pjesa e parë do t’u takonte martirëve, e dyta të vdekurve që ishin të drejtë, e treta mëkatarëve të përmbajtur, ndërsa pjesa e katërt do t’u takonte me të vërtetë mëkatarëve të këqij. Në këtë rast mund të shohim ndoshta fillimin e idesë së purgatorit. Sa më afër ishte ardhja e Krishtit, shëoli filloi të nënkuptojë vetëm vendin për të vdekurit e këqij dhe të padrejtë, ndërsa për vendbanimin e të vdekurve të drejtë filloi të përdorej shprehja «parajsë». Rabinët e përdornin shprehjen «parajsë» në tri kuptime: së pari, për kopshtin e Edenit (forma e kaluar); së dyti, për mbretërinë mesianike (forma e ardhshme); dhe së treti, për parajsën e fshehur (forma e tanishme, ku të drejtët qysh tani dhe këtu e gëzojnë praninë e Perëndisë. Libri i katërt i Makabenjve flet për njeriun që «pushon në krahun e Abrahamit» – sepse besonin se atje ndodhen edhe patriarkët. Për të pasurin në Lk 16,23 thuhet se mundohej në haidos (d.m. th. në botën e të vdekurve). Duket sikur në këtë krahasim Krishti përkrahte nocionin rabinik e ndarjes së haidosit në dy pjesë: vendin e të vdekurve të lumtur dhe në vendin e të vdekurve mëkatarë. Pasi të shqyrtohen të gjitha, duket sikur Krishti pas vdekjes ka zbritur në shëol dhe i ka liruar besimtarët e Dhiatës së vjetër dhe i ka marrë me vete në parajsë. Duket qartë se vdekja e Krishtit ka shkaktuar ndryshim të madh në gjendjen e besimtarëve të vdekur, dhe madje mund të themi (përkundër spekulimeve të rabinëve) se para vdekjes së Krishtit parajsa ishte e paarritshme. DhR/BR përfaqëson mendimin se besimtari pas vdekjes shkon për të jetuar me Krishtin, edhe pse këtu nuk kemi të bëjmë me përvojën përfundimtare të tij, sepse ende nuk posedon trupin; ai pret ringjalljen. Jobesimtari, edhe pse në mundime, pret ringjalljen pas së cilës do të dërgohet në ferr. Më tutje thuhet se Krishti u bëri të njohur fitoren e tij engjëjve kryengritës të përmendur në Zanafilla 6 (sh. 1 Pjt 3,20), duke plotësuar kështu deklarimin e fitores së tij. Lajmërimi nga 1 Pjetrit 4,6 me siguri ka të bëjë me ata që kanë dëgjuar dhe pranuar Ungjillin e që tani janë të vdekur. Edhe pse edhe këta është dashur të vdesin si gjithë të tjerët, shpërblim të dukshëm marrin qysh tani. Duket sikur Pjetri dëshiron t’i kundërvihet arsyetimit të shpifësve, të cilët thonin se edhe besimtarët duhet të vdesin si gjithë njerëzit e tjerë. Ata pyesnin se çfarë dobie kanë atëherë të besojnë.
4. GJENDJA PËRFUNDIMTARE E TË SHPËTUARVE Bibla flet për qiellin si për Zotin që banon ndër popullin e tij në një botë krejtësisht të re.
a. Perëndia do të shihet dhe të adhurohet. Do të jemi së bashku me Perëndinë dhe Krishtin.
b. Do të ketë ribashkim me besimtarët që ishin të vdekur. Të gjithë të shpëtuarit do të jenë atje. Kur të lidhemi me Krishtin jemi automatikisht të lidhur me njëri-tjetrin. Sidoqoftë, martesa dhe marrëdhëniet familjare nuk do të ekzistojnë më, sepse kushtet dhe rrethanat e jetesës do të jenë tjera.
c. Do të hiqen të gjitha pasojat e mëkatit. Perëndia do të bëjë të re gjithçka. Pas mbretërisë njëmijëvjeçare gjithçka do të jetë e përkryer; madje edhe më herët, gjatë kohës së mbretërisë njëmijëvjeçare, gjithçka brenda Jerusalemit të ri do të jetë e përkryer. Prej tij, besimtarët me Krishtin do të qeverisin mbi mbarë botën.
ç. Gjendja përfundimtare e të shpëtuarve do të përfshijë edhe pushime edhe shërbime. Për besimtarët qielli do të jetë para së gjithash pushim, por do të ketë edhe përgjegjësi.
d. Atje do të ketë begati jete
Prandaj qëndrojnë para fronit të Perëndisë dhe i shërbejnë ditë e natë në tempullin e tij. Ai që rri në fron do t’i mbrojë. Kurrë më s’do të kenë uri, kurrë më s’do të kenë etje, kurrë më s’do t’i djegë dielli dhe as rrezet e tij, sepse Qengji që është në mes të fronit do të jetë Bariu i tyre dhe ai do t’i çojë në burimet e ujërave jetëdhënëse. E Perëndia do të fshijë çdo lot nga sytë e tyre. (Ap/Zb 7,15)
“Shumë mirë”, i tha i zoti, “ti je njeri i mirë dhe besnik. Ti dole besnik në gjëra të vogla, prandaj do të të besoj gjëra më të mëdha. Eja në gostinë time e gëzohu bashkë me mua.” (Mt 25, 21)
Tani më pret shpërblimi i fitimtarit; Zoti, gjykatësi i drejtë, do të më shpërblejë me këtë Ditën e gjyqit të tij, e jo vetëm mua, por të gjithë ata që po presin me padurim ardhjen e tij (2 Tim 4,7)
Perëndia lejon që të vuani tani për një kohë të shkurtër; por ju ka thirrur me anë të Jezusit, Mesisë, të jetoni përgjithmonë në praninë madhështore të tij. Me mirësinë e madhe të tij ai do t’ju japë fuqi, që besimi juaj të qëndrojë i fortë dhe i palëkundur, që të mos rrëzoheni. (1 Pjt 5,10).
5. GJENDJA PËRFUNDIMTARE E TË PASHPËTUARVE
Më mirë është për ty të hysh në jetën e përjetshme vetëm me një dorë, se me të dyja të shkosh në ferr – në zjarrin që nuk shuhet kurrë. [Atje ndërgjegjja s’pushon të të brejë dhe zjarri nuk shuhet kurrë.] (Mk 9,44)
Kushdo që e adhuron Egërsirën dhe truporen e saj dhe e merr shenjën e saj në ballë ose në dorë, do të pijë verën e Perëndisë. Kjo është vera e inatit të tij që e derdhi të pazbutur në gotën e zemërimit të tij. Kush e adhuron Egërsirën do të hidhet në torturë të zjarrit dhe të squfurit ndër sy të engjëjve të Perëndisë dhe të Qengjit. Tymi nga ky zjarr torturues do të ngrihet pa pushim e përgjithmonë në qiell. Kush e adhuron Egërsirën dhe truporen e saj dhe e mban shifrën e emrit të saj, nuk do të gjejë prehje as ditë as natë. (Ap/Zb 14,10)
c. Kjo do të thotë të rrish përgjithmonë nën zemërimin e Perëndisë – përgjithmonë në armiqësi me Zotin (Gjn 3,36; Mt 12, 32; Lk 12,5).
Kush nuk beson në Birin, nuk do ta shohë kurrë jetën e përjetshme, por do të mbetet gjithmonë nën hidhërimin e Perëndisë. (Gjn 3,36).
6. MËSIMI PËR PURGATORIN Kisha katolike, e në masë më të vogël edhe ajo ortodokse, e mësojnë këtë doktrinë. Sipas këtij mësimi, purgatory është vendi ku pastrohen shpirtrat e njerëzve të vdekur «në gjendje hiri» për t’u përgatitur për qiellin. Kurse «të shenjtërit» (ata të kanonizuar nga Kisha) shkojnë drejt në qiell, të gjithë ata që kanë vdekur me mëkatin vdekjeprurës në shpirt, shkojnë në ferr. Sidoqoftë, shumica e «besimtarëve» shkojnë në purgator.
Kjo doktrinë varet nga ndryshimi që bëhet midis të ashtuquajturave mëkate vdekjeprurëse dhe atyre të lehta. Mëkate vdekjeprurëse janë ato që janë përmbushur «në vetëdijen dhe njohjen e plotë për veprën dhe miratimin e lirë»; ato, në qoftë se nuk i rrëfen derisa është gjallë, e largojnë njeriun përgjithmonë nga qielli. Mirëpo, në qoftë se i rrëfen dhe merr falje nga prifti, ndërsa nuk kanë arritur që të bëjë pendesë (ndëshkimin që i jep atij prifti për të shlyer mëkate të lehta) në tokë, duhet të shkojnë në purgator. Prandaj purgatori është vendi ku pastrohen mëkatet e lehta dhe ku përgatitet për të vajtur në parajsë. Të gjithë ata që vijnë në pur-gator, në fund duhet të arrijnë në parajsë. Pasojë praktike e këtij mësimi është mpirje e ndjenjave të njerëzve ndaj përgjigjes së menjëhershme që kërkon Ungjilli dhe nanurisja e tyre në një lloj univerzalizmi (me disa përjashtime të jashtëzakonshme të gjithë në fund do të shpëtojnë). Meqë njerëzit në purgator nuk mund të akumulojnë më shumë merita, atyre mund t’u ndihmojnë të gjallët. Ata e bëjnë këtë me mesha për shpirtrat e vdekur dhe me lutjet për të vdekurit. Në mesjetë shiteshin bileta (falja për mëkate), me qëllim që shpirtrat të qëndronin sa më shkurt në purgator. Vetëm me rastin e Kuvendit të dytë vatikanas u anulua pozita e atij që shit bileta të tilla. Klementi i Aleksandrisë, para rreth 200 vjetësh, filloi të mësonte doktrinën për purgatorin. Edhe Origeni mësoi kështu. Të dy ishin nën ndikimin e filozofisë platoniste. Augustini e zhvilloi këtë mësim më tutje, kurse Grguri i Madh e zgjeroi në masë të madhe. Toma Akvinski tha se dhembjet e purgatorit janë më të mëdha se çdo dhembje tjetër e kësaj bote. Reformatorët hodhën poshtë mësimin për purgatorin, duke e trajtuar si fyerje të veprës së plotë dhe të përkryer të Krishtit. Katolikët, si tekst biblik bazë, në të cilin mbështesin idenë për purgatorin, përdorin 2 Makabenjve 12,39-45. Përmendet edhe 1 Pjt 3,18 dhe 1 Kor 3, 11-15. Si t’u përgjigjemi?
a. Fragmenti i përmendur nuk dëshmon një interpretim të tillë. Libri i dytë i Makabenjve është libër apokrif dhe nuk bën pjesë në kanunin palestinez. 2 Makabenjve thotë: «Për këtë shkak solli fli pajtuese për të vdekurit, që t’u falen mëkatet.» Mëkatin që kishin bërë ishte mëkat i idhujtarisë, për shkak të të cilit u vranë në betejë. Atë mëkat DhV/BV e quan vdekjeprurës, mëkat i cili ka mundur të pastrohet me asnjë lloj flie të caktuar sipas Ligjit. Me fjalë të tjera, ata janë lutur që shokët e tyre të kalojnë nga ferri në parajsë. Kurse këtë nuk e merr për të mundshëm as kisha katolike. Përveç kësaj, praktika e lutjes për të vdekurit nuk gjendet askund në librat kanunor, por pasqyron mësimet e shtrembra, të cilat u futën në judaizm pas mërgimit babilonas. Nuk është çudi që 2 Librat e Makabenjve nuk u futën në kanun. Përveç kësaj, ky libër libra mban shumë të dhëna historike jo të sakta.
Që të mbrohet ideja e të ashtuquajturës rasti i dytë për shpëtim, përmendet 1 Pjt 3,8. Edhe në qoftë se ky rresht vërtet nënkupton këtë (për këtë s’ka të ngjarë), nuk ka asnjë shenjë se në të ardhmen Jezusi do të përsëritë veprën e tij.
Në 1 Kor 3,12-13 thuhet: Ajo që ndërtohet mbi të nuk do të mbetet e fshehtë. Dita e Gjyqit do ta bëjë të dalë në dritë, nëse është ar ose argjend, gurë të çmuar, dru, kashtë ose kallmak. Atë Ditë, që të caktohet vlera e saj, vepra e secilit do të provohet me zjarr. Këtu s’ka asnjë aluzion për pastrimin e mëkateve. Konteksti u përket pasojave të përndjekjes dhe vlerësimit të veprave të misionarëve dhe predikuesve.
b. Bibla pohon se vepra e Krishtit është e plotë dhe e përkryer. Fjala «pastrim» është emërtim në DhV/BV për «faljen». Nëse jemi të pastër, ose të pastruar, kemi hyrje të lirë te Perëndia. Kisha katolike këtë shprehje e ka interpretuar në kuptimin e filozofisë platoniste. Në Letrën drejtuar Hebrenjve (1,3) thuhet: Pasi e kreu pastrimin e mëkateve, ai u ul në qiell në anën e djathtë të Atij që ka pushtetin më të lartë. Duke pasur parasysh se i ka pastruar mëkatet tona, pastrimi i mëtutjeshëm nuk vjen në shprehje. Mandej, çdo mëkat për Perëndinë është i urryer. Paga për mëkat është vdekja – pasojë e përjetshme e çdo mëkati është vdekja (ndarja nga Perëndia). Bibla në një vend thotë se ka mëkat që nuk çon në vdekje (1 Gjn 5,17), por në kuadrin e polemikëss së Gjonit me besëtytninë gnostike, sigurisht mendon për «mëkatin i cili nuk mund të falet». Gnostikët kanë bërë mëkat të përjetshëm duke iu kundërvënë deri në fund mëshirës së Perëndisë, dhe kjo, siç thotë edhe Gjoni, dëshmon se nuk ishin të rilindur kurrë (1 Gjn 2,19). Pra, Gjoni thotë se nuk ka kuptim që të lutemi për gnostikët, sepse ata tashmë e kanë refuzuar mëshirën e Perëndisë dhe ndoqën rrugën e tyre të shthurur. Por, vazhdon ai, lutu lirisht për vëllanë i cili ka «rënë në mëkat» që të vijë në vete, të pendohet dhe të ripërtërijë bashkësinë me të tjerët.
Edhe një tekst tjetër me rëndësi ndodhet në Rom 8,1: Nuk ka, pra, tani kurrfarë dënimi (me burg) për të pësuar (nën robërinë e mëkatit), sepse jemi të lidhur me Jezusin, Mesinë. Fjala «dënim» (gr. katakrima) është shprehje e drejtësisë nëpërmjet të cilit i akuzuari dënohet dhe merr dënimin (burg dhe robëri). Pali sigurisht mendon për këtë të dytën, sepse qysh më herët sqaron çështjen e dënimit ligjor (Rom 5). Në Rom 8 flet për fuqinë e Shpirtit të shenjtë nëpërmjet së cilës mund të bëhet një jetë e përkushtueshme. Pra, Pali pohon se është besimtar i liruar nga fuqia e Ligjit por edhe nga çdo dënim që i takon si shkelës të dëshmuar të Ligjit. Pendesa dhe purgatori klasifikohen si «ndëshkim për mëkat». Mirëpo, ky tekst bën të ditur se besimtari është i lirë prej të gjitha këtyre dhe kështu, mund të vazhdojë të jetojë dhe punojë me fuqinë e Shpirtit të shenjtë. Ilaçi i vetëm për mëkat është kryqi, e jo zjarri i purgatorit. Dokrina për purgatorin rrjedh nga paganizmi (sidomos nga platonizmi) e ndoshta edhe nga judaizmi apostat, të cilët nuk donin t’ia dinin për veprën e kryer të Krishtit dhe as për faljen e plotë dhe shpëtimin e përjetshëm.
7. MËSIMI PËR UNIVERZALIZMIN
Edhe doktrina për shpëtimin e gjithmbarshëm (universalizmin) dhe doktrina e asgjësimit u zhvilluan si reagim kundër doktrinës për ferrin (dënimin e përjetshëm), të cilën disa nuk mund ta «durojnë». Universalizmi është qëndrim sipas të cilit më në fund të gjithë njerëzit do të shpëtojnë. Ky paraqitet në shumë forma. Zakonisht përdoren argumentet vijuese me qëllim që të dëshmohet universalizmi:
a. Gjithmbarshmëria e pajtimit. Padyshim që flijimi i Krishtit sipas potencialit të tij i përfshin të gjithë njerëzit, por zbatimi i saj varet nga pendimi dhe besimi i individit. Me të vërtetë, Bibla plotësisht qartë mëson se nuk do të shpëtojnë të gjithë njerëzit. Gjn 3,16 pohon se Krishti vdiq për të gjithë, por se do të humbasin të gjithë ata që nuk besojnë.
b. Natyra kosmike e pajtimit. Letra drejtuar Kolosianëve bën të ditur se pajtimi është arritur për të gjithë, por edhe se mbi të gjithë ata që e mohuan, bie zemërimi i Perëndisë. Në Kol 1,15-20 thuhet vetëm se ai që krijoi gjithçka që ekziston, do të heqë çdo disharmoni (ta panta simbolizon të gjitha gjërat). Pali mendon se gjithësia në përgjithësi do të rimëkëmbet (pasi të gjithë ata që rebeluan do të marrin atë që meritojnë). Gjithnjë do të ketë një vend në gjithësinë ku do të vuajnë të mallkuarit.
ç. Përdorimi i fjalës «përjetshëm» (greqisht: aionios). Kjo fjalë tekstualisht do të thotë «ajo që u përket shekujve» ose «përjetshëm». Përkrahësit e univerzalizmit mendojnë se këtë fjalë duhet interpretuar si «ajo që zgjat një shekull», që do të thoshte se koha e dënimit është e kufizuar dhe se pas asaj periudhe ekziston ndonjë periudhë tjetër. Mirëpo DhR/BR kërkon që domethënia e fjalës të jetë «përjetshëm»; ajo nuk mund të nënkuptojë «ajo që zgjat një shekull» në kuptimin e dëshiruar nga përkrahësit e univerzalizmit, sepse e njëjta fjalë (ainos) përdoret edhe në kontestet ose fragmentet në vazhdim: për Perëndinë (Rom 16, 26), për Birin e Perëndisë (Heb 9,14), për lavdinë, në të cilën janë ftuar të krishterët (2 Tim 2,10; 1 Pjt 5,10).
d. Përdoren fragmente të caktuara nga Letra e parë drejtuar Pjetrit (1 Pjt 3,18; 4,6). Ofrohen tri interpretime të mundshme të këtyre rreshtave:
i) Interpretimi historik. Sipas këtij qëndrimi, Shpirti i Krishtit u predikon nëpërmjet Noahut atyre që tani janë shpirtra të mbyllur në errësirë, për shkak se e mohuan mesazhin e pendimit. Kundërshtimi kryesor ndaj këtij qëndrimi është fakti se ky intepretim prish rrjedhën kronologjike të fragmentit nga vdekja e Krishtit për te ringjallja.
Bulma
Bulma është personazh në filmin e animuar Dragon Ball. Është e martuar me Vexhitën dhe ka dy fëmijë,Tranksin dhe Bulën.
Eskatologjia
Në Krishterim
ii) Rasti i dytë (për shpëtim). Sipas këtij interpretimi, midis vdekjes dhe ringjalljes së tij, Krishti zbriti për t’u predikuar shpirtrave të patrupëzuar të padëgjueshëm, duke u ofruar kështu rastin e dytë për shpëtim. Mirëpo, përse atëherë ky rast i afrohet vetëm një grupi mëkatarësh? A thua se është posaçërisht në dritën e Lk 16,27-31 të supozohet se herën e dytë do të dëgjojnë? Përveç kësaj, fjala greke për «të predikojë» (kerouso) nuk duhet të nënkuptojë tjetër përveç «shpallje», jo medoemos predikim i Ungjillit.
iii) Interpretimi engjëllor. Sipas asaj pikëpamje, shpirtrat e përmendur në ata rreshta nuk janë njerëzorë, por shpirtra të engjëjve të rënë që përmenden në Zanafilla 6 dhe në Letrën e Judës. Në këtë rast Jezusi i njofton se Djalli – udhëheqësi i tyre – është mposhtur dhe mundur. Pavarësisht se cilin interpretim të fragmentit e marrim si të pranueshëm, më së paku ka të ngjarë të jetë ai për rastin e dytë për shpëtim, sepse u kundërvihet pjesëve të tjera të Biblës.
8. MËSIMI PËR ASGJËSIMIN
Ky mësim njihet edhe me nëntitullin «pavdekshmëria e kushtëzuar». Sipas këtij mësimi, të këqijtë nuk do të dënohen përgjithmonë, por se pas gjyqit të fundit do të pushojnë së ekzistuari. Me fjalë të tjera, do të vuajnë ndërmjet vdekjes dhe paraqitjes në gjyqin e fundit. Përfaqësuesit e kësaj teorie zakonisht mbështeten si vijon:
a. Ndikimin e platonizmit. Pohojnë se në kishën e parë ideja e pavdekshmërisë së kushtëzuar ishte e pranuar në përgjithësi, deri në kohën kur disa përfaqësues të saj u përpoqën që mësimin biblik ta lidhin me idenë e Platonit për pavdekshmërinë e shpirtit. Kjo martesë e gabuar, siç e pohojnë ata, lindi dy kopilë: universalizmin (siç mësonin Klementi dhe Origeni) dhe mundimin e përjetshëm (që mësonin Tertuliani dhe Agostini). Megjithatë, s’ka asnjë shenjë se Tertuliani ishte pasues i platonizmit. Pra, prej nga do të lindte kjo ide e tij në qoftë se jo nga Bibla? Mandej, ata kundërshtojnë doktrinën për mundimin e përjetshëm në ferr duke e trajtuar si jobiblike. Ata pohojnë se dënimi i përjetshëm është i përjetshëm përsa u përket pasojave (si dënimi që me zjarr të përjetshëm shkatërroi Sodomin dhe Gomorën – Letra e Judës reshti 7), por jo edhe përsa u përket dhembjeve. Sipas gjykimit të tyre, këtu kemi të bëjmë me dënimin e përjetshëm (intensitet), por jo edhe me ndëshkimin e përjetshëm (zgjatja).
b. Pavdekshmëria si dhuratë e Perëndisë. Një argument tjetër i tyre ka të bëjë me atë se pavdekshmëria është dhuratë e mëshirës së Perëndisë; në 1 Timoteut 6,15-16 thuhet se vetëm Perëndia është i pavekshëm. Por ata interpretojnë një shprehje hebraike në mënyrë platoniste. Përdorimi biblik i fjalës nuk nënkupton patjetër jetën që zgjat përgjithmonë. Kjo shprehja është sinonimike me shprehjen «jeta e përjetshme», d.m.th. me jetën, të cilën s’mund ta arrijë as mëkati dhe as vdekja.
c. Domethënia e vdekjes. Pastaj, pohojnë se vdekja nënkupton pushim të ekzistencës, asgjësim. Mirëpo në Bibël vdekja nënkupton, para së gjithash, ndarje, e jo pushim dhe gjithmonë është e lidhur me mëkatin. Të jesh i vdekur në mëkatin tënd domethënë të jesh i ndarë nga Perëndia. Të vdesësh në mëkatet e veta, do të thotë të jesh i ndarë përgjithmonë nga Perëndia.
ç. Domethënia e rënimit. Pohojnë se përdorimi biblik i fjalës «shkatërrim» domethënë «asgjësim». Megjithëkëtë, ajo fjalë biblike do të thotë, para së gjithash, «rënim». Folja greke apollumi (Gjn 3,16; 2 Sel 2,10; 1 Pjt 3,9) do të thotë « i humbur dhe i mallkuar». Përdoret edhe në kontekste të tjera, ku në asnjë mënyrë nuk mund të nënkuptojë pushim i ekzistencës, asgjësim (Mt 8,25; Lk 11,51). Përemri olethros (rënim, mallkim) përdoret për dënimin e ardhshëm në 2 Sel 1,9 dhe 1 Tim 6,9, ku gjithashtu nuk mund të nënkuptojë asgjësim. Një fjalë tjetër që përdoret në këtë kuptim është katargeo (shkatërroj): paraqitet në 2 Sel 2,8, ku nuk mund të nënkuptojë asgjësim, dhe në Heb 2,14 (ta shkatërrosh Djallin do të thotë ta bësh të paveprueshëm). Më vonë thuhet për Djallin dhe Antikrishtin se do të vuajnë përjetësisht në ferr (Zb 20,10).
d. Domethënia e zjarrit. Zjarri, siç pohohet, në thelb është agjent që shkatërron. Megjithatë, te Mk 9,48, Zb 14,10 dhe 20,10 zjarri përdoret si agjent ndëshkimi.
Lubisha Georgievski
Pas numërimit të votave dhe shpalljes së Lubisha Georgievski, kryetar të ri të Parlamentit, ai falenderoi mbështetësit e tij, por edhe ata që nuk votuan. Gjatë fjalës së tij përpara parlamentarëve Lubisha Georgievski u shpreh se “kështu krijohet parlamenti i vërtetë demokratik”. Georgievski shprehu habi që grupi i deputetëve të BDI-së u largua nga Parlamenti, por shtoi se ky gjest “nuk ka pse të marrë përmasat e një drame”. Kryetari i Parlamentit Georgievski paralajmëroi se do të veprojë në drejtim të përmirësimit të efikasitetit dhe të imazhit të Parlamentit maqedonas dhe se “do t’i menaxhojë situatat konfliktuale duke u mbështetur në përvojën e tij jetësore dhe profesionale”.
Kupa e Republikës 1988-89
Statistika të Kupës së Republikës në sezonin 1988-89.
Eskatologjia
Në Krishterim
dh. Thuhet se «fjala përjetshëm» (si në shprehjen «dënimi i përjetshëm») në të vërtetë do të thotë «t’i takosh botës ose kohës që do të vijë». Jeta e përjetshme domethënë periudha që vjen, prandaj edhe vdekja e përjetshme do të thotë dënim në kohën që vjen. Jeta e përjetshme është bërë e arritshme me ardhjen e Krishtit, kurse vdekja e përjetshme do të zbatohet kur Jezusi të shpallë gjykimin e fundit. Pra, thonë përfaqësuesit e asgjësimit, të dyja shprehjet kanë të bëjnë me përfundimin e asaj që ndodh me rastin e fillimit të periudhës së re – përjetësisë. Megjithatë, argumenti mbështetet në logjikë të gabuar. Jeta e përjetshme nuk ka të bëjë vetëm me kohën që do të vijë, por edhe me jetën që zhvillohet në praninë e Perëndisë. Pyetja, pra, nuk është ose/ose, por edhe njëra edhe tjetra, ose kryesisht kjo, por jo eksklizivisht kjo. Përveç kësaj, pikërisht ashtu siç ndokush mund të ketë jetën e përjetshme qysh tani, njeriu ashtu mund të jetë i denuar përjetësisht këtu dhe qysh tani, qysh tani të dënohet me vdekje.
Kupa e Republikës 1988-89
Ky ishte edicioni i 37të i Kupës në Shqipëri. Nisi në gusht, 1988 me Turin e Parë dhe përfundoi në maj, 1989 me ndeshjet Finale.
Eskatologjia
Në Krishterim
= III. Ngjarjet eshatologjike =
Kupa e Republikës 1988-89
FK Flamurtari ishin fitues në fuqi, pasi fituan Kupën e tyre te 2të edicionin e fundit. Kupa u fitua nga KS Dinamo. Të gjithë ekipet u ndanë në 4 grupe me nga 6 skuadra secili, nga ku vetëm 2 ekipet e para të secilit grup kaluan direkt për në cerek finale. Më pas, ndeshjet u luajtën me sistem dy takimesh eliminatore. Nëse rezultati i përgjithshëm i të dyja ndeshjeve ishte i barabartë, fituesi vendosej me kohë shtesë dhe më pas nga gjuajtjet e penalltive. Fituesit e Kupës kualifikohen për në turin e 1rë të edicionit 1989-90 të Kupës UEFA.
Eskatologjia
Në Krishterim
Hyrja: Ndërsa të gjithë të krishterët besojnë se Jezusi do të kthehet, ka ndryshim mendimesh për hollësitë lidhur me këtë ngjarje. Këto ndryshime kanë të bëjnë me rendin e ngjarjeve që do të ndodhin para kthimit të tij, me kohën e rrëmbimit të Kishës dhe me interpretimin e konceptit të mijëvjeçarit. Disa mendojnë se Krishti do të kthehet pas mijëvjeçarit, disa para, kurse disa të tjerë pohojnë se mijëvjeçari i përgjigjet se tanishmjes (kohës së kishës). Disa mendojnë se Kisha do të rrëmbehet para ngushicës së madhe, kurse disa pas, ndërsa disa në mesin e saj. Variantet janë aq të shumta, saqë duket qartë se askush nuk mund të pretendojë të dijë gjithçka lidhur me këtë lëndë: kështu, siç duket, e deshi Zoti! Megjithatë, në trajtimin e mposhtëm të kësaj teme, autori merr si të vërteta parimet që vijojnë: 1). Profecitë e DhV/BV janë normative dhe nuk mund të modifikohen në DhR/BR. Prandaj lënda eskatologjike e DhR/BR duhet konsideruar në dritën e DhV/BV dhe nuk mund të shpjegohet pas arsye në mënyrë «shpirtërore». 2). Bibla nuk mund të jetë në kundërshtim me vetveten.
Goli i shekullit
thumb|250px|[[Diego Maradona, shenuesi i golit më bukur të shekullit.]] Goli i shekullit, gjithashtu njohur si "Goli më i mirë në historinë e FIFA Kampionatit botërorë", ishte një shpërblim i dhënë për golin më të mirë të shënuar në gjith historinë e ndeshjeve finale të Kampionatit Botëror të Futbollit. Zgjedhja e golit më të mirë u bë përmes votimit të hapur në internet amzën e FIFA-s si pjesë e mbulesës së Kamionatit Botëror të Futbollit 2002.
Kupa e Republikës 1988-89
Sezoni i kaluar: 1987-88. Sezoni i rradhës: 1989-90.
Turi i 1rë
Ndeshjet u luajtën në gusht & shtator, 1988*
Grupi A
Eskatologjia
Në Krishterim
A. Lidhja midis Izraelit dhe Kishës
Goli i shekullit
Goli fitues
Goli fitues ishte goli i dytë nga Diego Maradona në Kampionatin Botëror të Futbollit të vitit 1986 në ndeshjen çerekfinale për Argjentinën kundër Anglisë  më 22 qershor, 1986 në stadiumin Estadio Azteca në Mexico City.
Kupa e Republikës 1988-89
Turi i 1rë
Grupi B
Goli i shekullit
Goli fitues
Nëntë minuta pas fillimit të pjesës së dytë Héctor Enrique kaloi topin tek Maradona rreth dhjet metra në pjesën e vetë. Maradona filloi 60 metërshin e tijë, 10 sekonda largësi nga goli nglez duke kaluar katër lojtar anglez si Peter Beardsley, Peter Reid, Terry Butcher dhe Terry Fenwick gjithashtu edhe golmanin Peter Shilton për të ngritur epërsinë në 2-0 për Argjentinën. Gary Lineker shënoi gol 25 minuta më vonë, por anglia nuk kishte mundësi të rikthehe kështu që Argjentina fitoi me rezultat 2–1.
Eskatologjia
Në Krishterim
Ky është pa dyshim faktori determinuese në ndonjë diskutim për eskatologjinë. Megjithatë, duhet mbajtur barashpesë, ndryshe jemi në rrezik të vijmë në përfundime të gabuara. Pikëpamja e rreptë dispensationaliste pohon se Kisha është një komunitet unik besimtarësh: nuk ekzistonte në kohën e DhV/BV dhe nuk do të ekzistojë (në tokë) në kohën e ngushticës së madhe. Ka një fat qiellor, prandaj nuk do të jetë mbi tokë gjatë mijëvjeçarit, por në qiell. Por a është kjo në përputhje me Shkrimin e shenjtë? Mendojmë se nuk është. Në kohën e periudhës së DhV/BV kishte brenda Izraelit një teprica (e rilindur) të shpëtuar nga hiri (d.m.th. sipas zgjedhjes së Zotit). Prandaj kisha mund të përfytyrohet si zgjerim i kësaj teprice për të përmbajtur ata midis joçifutëve që Zoti vendosi t’i shpëtonte. Zoti Jezus flet për një kope (grigje) nën një bari i vetëm. Pali flet për një ulli, e jo dy ullinj, në të cilin shartohen degët ose prej të cilit priten degët. Te Hebrenjve 11,40 na thuhet se besimtarët e DhV/BV duhet të presin derisa të plotësohet kisha e DhR/BR, para se të ringjallen bashkë me ne. Jerusalemi i ri përbëhet nga besimtarët e DhV/BV si dhe ata të DhR/BR. Ithtarët e dispensacionalizmit pohojnë se u ndërpriten marrëdhëniet midis Perëndisë dhe Izraelit, por se gjatë 7 viteve të fundit ato do të rikthehen. A është kjo e saktë? Mendojmë se nuk është. Marrëdhëniet midis Perëndisë dhe Izraelit kurrë nuk u ndërpriten dhe pikërisht për këte arsye historia e tyre karakterizohen nga zemërimi hyjnor. Mallkimet e shënuara te Kp 28,15-50 që rrjedhin nga mosbindja e kombit izraelit, ishin fati i atij kombi gjatë periudhës së Kishës. Këto do të arrinë kulmin e tyre kur kombi do të bjerë në idhujtari duke adhuruar kuçedrën në Tempull e restauruar, por të gjitha këto ngjarje do të përdoren për të shkaktuar kthimin e kombit te Zoti më në fund. Prandaj edhe kisha edhe Izraeli i takohen të njëjtit komuniteti, por gjatë mijëvjeçarit ata do të luajnë role të ndryshme, sepse, duhet të plotësohen profecitë e DhV/BV rreth Izraelit si komb. Izraeli si komb i rilindur do të bashkëpunojë me kishën për t’ua arritur qëllimeve të Zotit në lidhje me kombet e botës që do të kenë mbijetuar ngjarjet e ngushticës së madhe, në të cilen shumica prej tyre do të vdesë.
B. Profecitë e Dhiatës së Vjetër
Kupa e Republikës 1988-89
Turi i 1rë
Grupi C
Goli i shekullit
Goli fitues
Rreth golit Maradona deklaruar: "E bëra lojën të ia kaloja topin Valdanos, por kur arrita tek vendi ata me rrethuan dhe nuk kisha hapësirë kështu që duhej të vazhdoja të luaj dhe të e mbaroj vetë."
Eskatologjia
Në Krishterim
C. Rëmbimi i Kishës Në këtë drejtim është me rëndësi të dallojë midis ngushticës së madhe i cili do të zgjasë 3,5 vjet, dhe Ditës së Zotit që vjen pas Ngushticës dhe që do të zgjasë ndoshta 24 orë, ndoshta disa ditë. Besojmë se Kisha do të kalojë nëpër Ngushticën e madhe, por jo nëpër Ditën e Zotit. Le të shohim disa tekste si vërtetim:
Anonimi
Anonimi është shprehje për të treguar libra autorët e të cilëve nuk janë të dhënë, nuk përmenden apo edhe nuk janë të njohur. Shkaku i mos njohjes së emrit të autorit mund të qëndrojë për vetë faktin që nuk dihet (ka botues e përmbledhës të shumë të veprave në mesjetë që nuk ju dihen autorët) ose vetë autori i veprës ka dëshirë që të mbetet anonimë. Për këta të fundit thuhet pseudonim, dhe shkaqet mund të jenë të ndryshme, të rastësishme, personale (arixhi ndaj publikut), për shkak të përmbajtjeve të veprës (përmbajtje të natyrës politike, erotike etj.), që zakonisht pseudonimi paraqitet si nevojë e kohës.
Plani i Veprimit për Antarësim (NATO)
Plani i Veprimit për Antarësim (PVA), është një term që përdoret për vendet që drejt pranimit në organizatën e NATO-së.
Vendet aktuale të PVA janë: Shqipëria, Republika e Maqedonisë (që nga prill 1999) dhe Kroacia (që nga maj 2002). Bosnja dhe Hercegovina, Gjeorgjia, Mali i Zi dhe Ukraina kanë shprehur interes për të marrë gjithashtu PVA.
Kupa e Republikës 1988-89
Turi i 1rë
Grupi D
Goli i shekullit
Goli fitues
Në vitin 2002, Maradona ka deklaruar se ai nuk do të shënonte aq gol të bukur sikur të mos ishte duke luajtur kundër ekipit të nderuar të Anglisë të cilët nuk e rrëzuan poshtë sikur që shumica e mbrojtjeve do të bënin. "Ata janë sigurisht më të çmuarit në botë", ka shtuar Maradona.
Eskatologjia
Në Krishterim
Fill pas mjerimit të atyre ditëve ‘Dielli do të terratiset, hëna nuk do ta lëshojë dritën e vet, yjet do të bien nga qielli e trupat qiellorë do të lëkunden.’Atëherë do të duket në qiell shenja e Birit të njeriut; të gjitha fiset e tokës (së Izraelit) do të qajnë dhe do ta shohin Birin e njeriut duke ardhur mbi retë e qiellit me fuqi dhe me madhëri të madhe. Ai do t’i dërgojë engjëjt e vet me buri kumbuese për t’i bashkuar të zgjedhurit e tij nga të katër anët e botës, prej njërit skaj të qiellit në tjetrin.« (Mt 24,29-31)
Plani i Veprimit për Antarësim (NATO)
PVA është krijuar për të asistuar vendet partnere aspiruese të arrijnë standartet e NATO-së dhe të përgatiten për antarësim të mundshëm në të ardhmen. Vendet aspiruese duhet të marrin pjesë në PVA para se të bëhen anëtarë të aleancës. PVA do të ngelet mjeti i rishikimit të progresit të vendeve aspirante.
Kupa e Republikës 1988-89
Gjysmë Finalet
Ndeshjet u luajtën në 1989. Marrin pjesë 4 fituesit e turit të mëparshëm.
Goli i shekullit
Goli fitues
Për golin, sulmuesi anglez Gary Lineker ka thënë: "[ishte] sigurisht hera e vetme në karierën time që jam ndjerë sikur të e duartrokisja kundërshtarin për shenimin e golit." Lineker shenoi golin e vetëm për Anglinë në atë ndeshje.
Kupa e Republikës 1988-89
Finale
Ndeshjet u luajtën në maj, 1989. Marrin pjesë 2 fituesit e turit të mëparshëm.
Goli i shekullit
TOP 10 Golat
TOP 10 golat e zgjedhur sipas votimit ishin:
Lidhje të jashtme
Argentina v England (1986 FIFA World Cup)
Dadaizmi
Dadaizmi, që ka marrë emrin sipas shprehjes da-da, që në fakt paraqet belbëzimin e parë të fëmijës, është rrymë ekstreme artistike dhe letrare nga fillimi i shekullit XX (1918-1924). Me mënyrën e shprehjes, dadaizmi tentonte të kthehej në fillimet e para të të menduarit dhe në format e para të komunikimit, duke u mbështetur në tendecat e ekspresionizmit.
Prince William County
Prince William County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Eskatologjia
Në Krishterim
Dhe, si ishte në ditët e Nojës – ashtu do të jetë edhe ardhja e Birit të njeriut, – dhe, sikurse në ditë para përmbytjes, njerëzit hanin e pinin, merrnin gra e gratë burra deri atë ditë kur Noja hyri në arkë, e nuk ua preu mendja se do t’u ndodhte gjë derisa s’erdhi përmbytja e i fshiu. Ashtu do të jetë edhe në ardhjen e Birit të njeriut. Atëherë, prej dy vetëve që kanë për t’u gjetur në arë, njëri do të merret e tjetri do të lihet, prej dy grave që do të bluajnë në mokër, njëra do të merret e tjetra do të lihet. (Mt 24,37-41)
Dadaizmi
Dadaizmi kundërshton çdo mendim logjik dhe angazhohet për paraqitje spontane dhe të pakontrolluar të ndjenjave dhe vrojtimeve, për asociacione pa marrë parasysh kuptimin e fjalëve. Ai thekson simultanitetin e përjetimit, ëndrrat dhe ndërdijen.
Lista e ambasadorëve të Shqipërisë në Indi
Kjo është lista e Ambasadorëve shqiptarë që kanë përfaqësuar Shqipërinë në Nju Delhi, Indi:
Eskatologjia
Në Krishterim
»10Dita e Zotit do të vijë si vjedhësi. Atë ditë qiejtë do të zhduken me krizmë, elementet do të shkrihen prej të nxehtit dhe toka e veprat në të do të gjenden para Gjyqit. Pasi kështu do të shkatërrohen të gjitha këto, sa njerëz të mirë duhet të jeni ju të gjithë me jetë të shenjtë, me përshpirtmëri, ju që e prisni dhe e shpejtoni Ditën e Ardhjes së Perëndisë, në të cilën qiejtë do të shkatërrohen me zjarr dhe elementet e botës do të shkrihen prej nxehtësisë. Ne veç, sipas premtimit të tij, presim »qiellin e ri dhe tokën e re,« ku banon drejtësia (2 Pjetrit 3,10-13). Te Izaija 65,17-25 është kuptimplotë se shprehje “qiellin e ri dhe tokën e re” aludon për mijevjeçarin. »Kini kujdes veten që zemrat tuaja të mos kalamenden prej grykësisë, prej shfrenisë e prej kujdeseve të jetës që ajo Ditë të mos ju vije pritmas, sepse ajo ditë do të vijë porsi kurthë mbi të gjithë banorët e tokës mbarë. Prandaj, rrini zgjuar e lutuni në çdo moment që të mund t’u shpëtoni të gjitha këtyre që do të ndodhin e të mund të qëndroni para Birit të njeriut.« (Lk 22,34-36)
Dadaizmi
Në aspektin shoqëror dadaistët përshkoheshin nga idetë anarkiste dhe theksonin relativitetin dhe pakuptimësinë e sistemeve më stabile shoqërore.
Eskatologjia
Në Krishterim
Dhe pasi e mbajtet në qëndrueshmëri fjalën time, dhe vetë do të ruaj ty nga ora e provës që do të vijë mbi mbarë botën për t’ i sprovuar banuesit e tokës. Do të vij së shpejti! (Zb 3,10)
Dadaizmi
Dada (dadaizmi) u paraqit në skenë me një manifest të publikuar në revistën Cabaret Voltaire (Kabareja Volter) të vitit 1917, të cilin e kishin përkthyer Jean Arp (Zhan Arp) dhe Tristan Tzara (Tristan Cara).
Dadaizmi ka pasur pikëpjekje të hetueshme me futurizmin dhe surrealizmin.
Pasqyre
Lëvizja Dadaiste përfshinte tubime publike, demonstrime dhe botime të revistave arti / letrare; mbulimi i pasionuar i artit, politikës dhe kulturës ishin tema të diskutuara shpesh në një shumëllojshmëri mediatik. Shifrat kryesore në lëvizje ishin Hugo Ball, Marcel Duchamp, Emmy Hennings, Hans Arp, Sophie Taeuber-Arp, Raoul Hausmann, Hannah Höch, Johannes Baader, Tristan Tzara, Francis Picabia, Huelsenbeck, George Grosz, Wood, Kurt Schwitters, Hans Richter, Max Ernst dhe Elsa von Freytag-Loringhoven ndër të tjera. Lëvizja ndikoi në stile të mëvonshme si lëvizjet e avant-gardës dhe të muzikës në qendër të qytetit, dhe grupet përfshirë Surrealizmin, Nouveau Réalisme, Pop Art dhe Fluxus. Dada ishte një lëvizje joformale ndërkombëtare, me pjesëmarrës në Evropë dhe në Amerikën e Veriut. Fillimet e Dades korrespondojnë me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore. Për shumë pjesëmarrës, lëvizja ishte një protestë kundër interesave nacionaliste dhe kolonialiste borgjeze, të cilat shumë dadaistë besonin se ishin shkaku kryesor i luftës dhe kundër konformitetit kulturor dhe intelektual - në art dhe në përgjithësi në shoqëri - që korrespondonte me luftën.
Eskatologjia
Në Krishterim
Në librin e Zbulesës, shpallen tri serie katastrofash: vulat, trumbetat dhe gotat: secila kulminon me vulën, trumbetën dhe gotën e shtatë që quhet Dita e Zotit. Bëhet fjalë gjithashtu për 144.000 veta (numër simbolike që përbëhet nga 12 x 12 x 1000). Ata janë kandidatët çifutë për kthimin në besim te Jezusi më në fund me ardhjen e Tij. Ata janë mbarë Izraeli: Vëllezër, ja një fshehtësi që dua t’jua njoftoj që të mos e mbani veten për të dijshëm: ngurrimi i një pjese të Izraelit zgjat deri që paganët në përgjithësi të kthehen. Atëherë mbarë Izraeli do të shpëtohet sikurse thotë Shkrimi i shenjtë: ‘Nga Sioni do të vijë Çliruesi; ai do ta largojë pabesimin prej Jakob/Izraelit. Dhe kjo do të jetë Besëlidhja ime me ta kur unë të zhduk fajet e tyre. (Rom 11,25- 27).
Dadaizmi
Pasqyre
Qarqet avangarde jashtë Francës dinin për zhvillimet para-luftarake të Parisit. Ata kishin parë (ose kishin marrë pjesë) ekspozita kubiste të mbajtura në Galerinë Dalmau, Barcelona (1912), Galerie Der Sturm në Berlin (1912), Armaturë në Nju Jork (1913), SVU Mánes në Pragë (1914) Ekspozita diamante në Moskë dhe në De Moderne Kunstkring, Amsterdam (ndërmjet viteve 1911 dhe 1915). Futurizmi u zhvillua në përgjigje të punës së artistëve të ndryshëm. Dada më pas i bashkoi këto qasje.
Shumë dadaistë besonin se 'arsyeja' dhe 'logjika' e shoqërisë kapitaliste borgjeze kishin çuar njerëzit në luftë. Ata shprehën refuzimin e tyre për atë ideologji në shprehjen artistike që dukeshin të refuzonin logjikën dhe të përqafonin kaosin dhe irracionalitetin. Për shembull, George Grosz më vonë kujtoi se arti i tij dadaist ishte menduar si një protestë "kundër kësaj bote të shkatërrimit të ndërsjelltë".
Eskatologjia
Në Krishterim
Ç. Shtate vjetët e fundit dhe ngushtica e madhe
Dadaizmi
Pasqyre
Sipas Hans Richter Dada nuk ishte arti: ishte "anti-arti". Dada përfaqësonte të kundërtën e çdo gjëje për të cilën ishte arti. Aty ku arti kishte të bënte me estetikë tradicionale, Dada nuk përfillte estetikë. Nëse arti do të apelonte ndaj ndjenjave, Dada kishte për qëllim të ofendonte.
İlhan Cavcav
İlhan Cavcav (4 tetor 1935 – 22 janar 2017) ishte kryetar i klubit turk Gençlerbirliği në Ankara, Turqi për gati 40 vjet deri në vdekjen e tij. Ai ishte i njohur për taktikat e tij të vështira të negociatave me klubet e mëdha në Turqi dhe aftësitë skautuese veçanërisht për zbulimin e talenteve nga Afrika.
KF Vlora
KF Vlora është një klub futbollistik i krijuar në vitin 2004 në qytetin e Vlorës. Në sezonin 2006/07 Vlora mori pjesë në Kategorinë e Tretë dhe fitoi të drejtën e ngjitjes në Kategorinë e Dytë ku merr pjesë ne sezonin 2007/08. KF Vlora është e përbërë nga shumë lojtarë të rinj që më parë janë aktivizuar me ekipet e moshave të Flamurtarit.
973
Mbi vitin 973.
İlhan Cavcav
Biografia
Cavcav ishte një shqiptar i Kosovës nga Prishtina. Babai i tij Hashimi kishte 2 gra dhe 17 fëmijë. Ai kishte një mulli 9fabrikë mielli) në Mamak dhe një dyqan të vogël buke. İlhan e la shkollën në moshën 14-vjeçare për të ndihmuar familjen dhe filloi të punonte me të atin si arkëtar në mulli. Në vitin 1960, ai krijoi biznesin e tij dhe në vitin 1969 hapi mullirin e tij më modern të miellit në Ankara (Ankara Un Sanayii).
Futbolli
Në moshën 16 vjeç, ai filloi të luante futboll me një ekip vendas Mamak Maskespor. Kur ishte 19 vjeç ai u transferua në një tjetër ekip të Ankarasë PTT. Cavcav ka deklaruar se PTT priste që ai të luante profesionalisht dhe nuk ishte në gjendje për shkak të punës së tij në mullirin e miellit me të atin. Ende 19 vjeç, ai iu bashkua për pak kohë një ekipi tjetër vendas Bahçeli Gençlik Spor përpara se të përfundonte këtë periudhë. Vite më vonë ai u kthye në futboll si Kryetar.