cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pasthirrma
Kështu : ≈ -Zanorja –a- te përemri vetor Ata, të dyja a-të janë të gjata sepse shqiptimi i tyre është i hapur nga që shqiptohen me të njejtin intonacion. Por zanorja –a- e shqipes dihet, se ka intonacion të ndryshëm në krahina të ndryshme, por dhe në fjalë të përdorimit mbarëkombëtar ajo ndryshon si p.sh. ar(flori)a- shqiptohet shpejt, arë(ngastër toke)a- shqiptohet natyrshëm dhe arrë (pemë)a-ja zgjatet nga -r e dyfishuar ar-rë. Kurse fjala amë(ëmë) rrokja e dytë, që fundon me-ë nuk i jep mundësi a-së që të shqiptohet e hapur. Është e gjasur në shqip, që zanorja a të shqiptohet të paktën në katër intonacione të ndryshme.
-Zanorja –e- te fjala More (krahinë) shqiptohet e gjatë; si trajtë e shkurtër -e lave, -e shpëtove shqiptohet e shpejtë ; dhe si nyje e parma -e para, -e dyta ka shqiptim natyror. Në të folmen veriake, fjala-grue- fundon me -e të hapur në të folmen toske del –grua- me -a të hapur, pra shqipja ka dhe raste me shqiptim të dyzuar.
-Zanorja –i- te fjala –shtëpi, i tij - shqiptohet e gjatë ; tek fjala –pikë- shqiptohet si e mbyllur, te fjala –kroi- ka shqiptim natyror. Por në të folme të ndryshme të shqipes i-ja ka shqiptim të shumëfishtë p.sh. tym, tim, tëm, tem. Ka shqiptim të ndërmjetëm përemri vetor –ai që në të folmen veriake shqiptohet si, - aj.
-Zanorja –o- te fjalët përroi, kroi ka shqiptim natyror, ndërsa të fjala More, o-ja shqiptohet e gjatë. Kjo fjalë ka dy theksa.
-Zanorja –U- tek përemri vetor –Ju shqiptohet shpejt ; Pjesëza u e diatezës pësore në kohën e kryer të thjeshtë dhe te paskajorja : me u dashtun, me u mrekullue, u-ja shqiptohet e shkurtër ; te fjala turk u-ja ka shqiptim natyror.
Institucioni shëndetësor
Institucion shëndetësor është institucion i themeluar nga personi juridik dhe fizik, pa marrë parasysh formën e pronësisë dhe organin mbikëqyrës që është i autorizuar të ofrojë shërbime të kujdesit shëndetësor me licencën e punës, të lëshuar nga autoriteti shëndetësor.
Pasthirrma
-Zanorja –y- një nga zanoret më unike shqipes që si te fjala yll shqiptohet e gjatë, tek fjala mbyll shqiptohet e mbyllur. Në të folmet krahinore y-ja shqiptohet edhe si –i.
Institucioni shëndetësor
Burimi i të dhënave
LIGJIN PËR TË DREJTAT DHE PËRGJEGJËSITË E QYTETARËVE NË KUJDESIN SHËNDETËSOR KAPITULLI I DISPOZITAT THEMELORE Neni 1 Me këtë Ligj përcaktohen të drejtat dhe përgjegjësitë e qytetarëve në kujdesin shëndetësor dhe mekanizmat e mbrojtjes dhe të sigurimit të këtyre të drejtave dhe përgjegjësive. Përkufizimet Neni 2 2.1. Për qëllimet e këtij Ligji termat vijuese, kanë këto kuptime: a.Qytetar: personi, bartës i lejes së qëndrimit, të lëshuar nga autoriteti kompetent, që është valide për territorin e Kosovës ose personi i kualifikuar si refugjat ose si viktimë e huaj e trafikimit, në pajtim me ligjet përkatëse; b.Punëtor shëndetësor: profesionist shëndetësor, nga neni 86 i Ligjit për Shëndetësi të Kosovës, i cili është i licencuar për ushtrimin e pavarur të veprimtarisë shëndetësore; c.Kujdes shëndetësor: masat dhe aktivitetet që ndërmerren në territorin e Kosovës, nga institucionet shëndetësore, punëtorët shëndetësorë dhe qytetarët, në veçanti, që kanë për qëllim përparimin e përgjithshëm të mirëqenies fizike, mendore dhe sociale të qytetarëve;
Pasthirrma
-Zanorja- ë- tek fjalët arrë, e lashtë shqiptohet e gjatë ; tek fjala është ë-ja e parë është natyrore si te fjala -i gjatë- dhe e dyta e zgjatur.
Ky shumfishim i intonacionit të zanoreve nuk ndodh vetëm në gjuhën shqipe.
Gjuha hebreje –thotë professor Xh. Krispi, ka trembëdhjetë zanore. Duhet thënë se ato pesë zanore janë shndërruar në trembëdhjetë sipas rastit kur tingulli i shqiptuar është here më i gjatë dhe here më e shkurtër. Kështu, kam arritur në përfundimin se tingujt, në gjuhën shqipe, duke qënë të shumtë dhe të pacaktuar, na qartësojnë natyrën origjinare të saj, siç, është, padyshim, vetë gjuha që Zoti i dha njeriut të parë (Shqipja Nëna e Gjuhëve).
-dhembje : Shpresa, që e kuptoi menjëherë ç’kërkonte, i foli : -Na e vranë, Ylli, na e vranë ! -Oh ! ; Thirrma –Oh shprehse e dhembjes përftohet në fund të asaj gjasës por intonacini më i spikatur është te zanorja e vajtimit –ë në fjalët e fjalisë mbështetëse ;
-habi : -Oh, -shpërtheu një britëm habie. -Më mbeti çizmja. Të rruat qafa që ke në dorë. Pasthirma –Oh, shoqërohet në fjalinë mbështetëse me fjalë që kanë të spikatur intonacioni e zonores –i- që përngjason me thirrmën fillestar që provojmë kur habitemi, ndërsa fjalët me intonacione të spikatur në – u dhe - a si dhe -ë përmbyllin ngjarjen me ndjenjën e ironisë dhe pikëllimit ;
-keqardhje : Oh, si s’durove deri të enjten Pasthirrma – Oh, këtu shoqërohet në fjalinë mbështetëse nga fjalë, që intonacionine kanë të spikatur në zanoren - e- që e kanë të mbyllur dhe shprehin një pamudësi për ta ndihmuar ;
-Mosbesim : -Do t’ia mbushim mendjen edhe xha Rexhepit. -Oh e ku i mbushet mendja atij!Bëhet fjalë për një gjasë abstrakte gati e pamundur për t’u realizuar, sepse për çudi gati të gjitha fjalët në dialog fundojnë me bashkëtingëllore, pra janë të mbyllura vetëm njëra prej tyre është e hapur : mendja.
Shqipja ka pasthirrma me kuptim të përcaktuar dhe të qëndrueshëm dhe me intonacion të mëvetësishëm, si : bobo, bubu, ububu (frikë dhe dëshpërim) ; u, ua, oj (habi) si dhe pasthirrmat urdhërore : hë, hop, forca, hoopa (nxitje), sst, sus, shët (qetësi, heshtje) ; o, or, mor, ore, moj (thirrje) etj. ¯¯¯ Pasthirrmat janë jetësueset më të vyera të gjuhës. Ato mundësojnë shprehjen e mendimit abstrakt, që karakterizohet nga një pafundësi ndijimesh, përjetësimesh ; me një sistem që funksionon me shqiptimin intonativ me bazë : zanoresh, rrokjesh fonematike, fjalëzash, fjalësh e deri sa arrihet shprehet mendimi i qartë dhe i thellë. Pasthirrmat janë pjesë rrënjëformuese me fjalë që emërtojnë dhe gjëndësojnë faunën, florën dhe natyrën nëpërmjet imitimit, përgjasjes së britmave.
“Prej të tilla thirrmash –thotë profesor Çabej, janë formuar emra shtazësh, si : bec, berr, bibë, brumbull, cikë(dhia), bejkë(dele), cinxër, guç ”dosë në Greqi” e të gjithë ata emra zogjsh, si : cërmal, cirlë, cirlue, cingush, cirrojë, ciullë, çerr, guguçe, kërrkërre (lloj rose). Prej të tilla thirrmash janë përftuar edhe foljet, si : barriron (pellet, bulëron demi), brruron (ulërin/luani), buluron “pellet\gjedhi”, angullin (qeni), mjaullin (macja), bërlyket (cjapi), bytërin (demi), çafullon (kali), cijat (zogu), garret (gomari), hamulit (qeni, çakalli), hingëllon (kali), hungëron (ujku), mekërinë (dhija, keci), cingëron (nxjerr zë vajtimi shtaza), brohoritin (nxjerrin britma një grup njerëzish) ; fërfëlloj, furfulloj (dëgjohet si digjet). Fjalë të afëra me këto formime janë edhe ato thirrma që përdoren për të ndjellë apo përzënë, disa nga shtazët e shtëpiake, që në pjesën më të madhe imitojnë zërat e vet këtyre shtazëvesi p.sh. cap-cap (cjapi), kuç-kuç (qeni), vid-vid (pëllumbi), Vrr-vrr (vërras dhinë) ; çit, pis-pis (maces), ish, ush (gomarit), tik-tik, (pulës). Tek shembujt :
-Piiis ! - e ndillnin edhe mëma me Blertën. Po macja ishte lartë në akacje.
- Unë vete te ajo ditë për ditë, i thërres pulat e saj <<tik-tik-tik>> dhe u hedh për të ngrënë.
Kuptohet që përdorimi i pasthirrmave është i ngulitur, madje po t’i përdorim gabim nuk do të na kuptojnë as shtazët, si në shembujt e më sipërm.
-Fjalëthirrmat përshëndetëse të urimit, të mirënjohjes etj janë një nga veçanësitë e shqipes. Fjalëthirrmat përshëndetëse shprehin qartazi emocionet e folësit dhe sot frymëtohen të ngurtësuara ashtu si pasthirrmat, por në analizë të brendshme ato janë fjalitë murosura, që në rrethanën konkrete kuptohen emocionalisht nga dëgjuesi. Ato nuk e kanë humbur tërësisht kuptimin leksikor të elementëve përbërës të tyre. Kjo mënyrë përshëndetëse është një nga veçanëtitë e shqipes. Tungjatjeta !, Mirëmënges !, Lamtumirë !, Mbeç me shëndet !, Mirë ardhsh !, Mirë se vini !, Mirë se vjen !, Mirë se erdhët !, Puna mbarë !, Udhë të mbarë !, Mbarë paç !, Mbarë paçi !, Për shumë vjet ! Me shëndet !, Shëndet paç !, Shendet paçin !, Të falem nderit !, Ju falem nderit !, Kryet shëndoshë !, Të rroni vete !, Vete shëndoshël, Si urdhëron !, Si urdhëroni ! etj Mirëupafshim !, Udhë e mbarë !, Mirëserrini !, Faleminderit ! etj.
Vlera e këtyre fjalëthirrmave është se, nga ana ndërtimore, ato krijojnë modele komunikimi, lehtësisht të përdorshëm në situate konkrete, që i japin siguri folësit. Me anë të tyre kontrollohet lehtë dhe gjendja emocionale e folësit. Pasthirrmat janë fjalëza që kërkojnë vemendjene dëgjuesve.
Fjalëzat e thirrjes a të lutjes janë : O, ore, moj, hej, aman, etj. Analiza pasthirrmore ndihmon në kuptimin e tekstit letrar.
Me teknikën e vendosjes së thekseve thirrmor do të mundohemi të kuptojmë tekstin letrar. Së pari të shohim si i përdor poeti Koçi Petriti në poezinë e tij : Çukasin, cijasin, trumcakët mbi lera
ç ú-ká-sin /c ́í-já-sin /trúm-cá-kët
/mbí-lé-rá
Foljet thirrmore si vlerësime metaforike janë tri rrokëshe me dy zanoret të theksuarat tërheqin vemendjen për shqetësimin e poetit.
Me jonet e tyre plot ah-e trishtimi, M é/jó-nét/e/́tý-ré/plót/áh-é/trí-shtí-mí Qëndrimin metonimik poeti e ndërton duke theksuar zanore dhe rrokjezuar intonacionin. cijasin, thërrasin te xhami,
cí-já-sin/thë́-rrá-sin/té/xhá-mi
Thërrime kërkojnë kur derdhet thëllimi,
th́ë́-rrí-me /kë́r-kój-në/ kúr/ d́ér-dhet/ thë́-llí-ḿi,
Këtu ndërton një pasqyrë simetrike metonimike ku fjalia e dytë ndjek rendin invers për të nxjerë si kryefjalë-thëllimi për ta bërë të ndjejë dridhmat edhe lexuesi.
Shembulli i parë : - 0h, i shkreti ti për gjithë të zezat që të hoqi zemra. Po si vallë, vrapove të vish këtu fill i vetëm ? Paske me të vërtetë zemër prej çeliku. Eja, ulu mbi këtê fron, se kështu kanë vendosur hyjnitë, mjaft me lotë (Iliada-Homeri).
Edhe pse pasthirrma –Oh, veçohet me presje, kuptimin ia jep fjalia ku ajo bën pjesë ; Pasthirrma –oh, e vendosur në fjalinë e parë (- 0h, i shkreti ti për gjithë të zezat që të hoqi zemra.) e cila ka intonacion të hapur dhe më të spikatura zanoret –i-prej të cilës përftohet ndjenja e habisë, kurse me zanoret –ë, shfaqet ndjenja e dhimbjes.
Tek fjalia pyetëse : (Si vallë, vrapove të vish këtu fill i vetëm ?) i gjithë intonacioni i fjalisë kthehet në parafundor. Duke e mbyllur intonacionin e zanoreve të rrokjeve fundore përftohet ndjenja e çudisë së folësit.
Fjalia pohuese që vjen pas : (Paske me të vërtetë zemër prej çeliku) i ka të intonuara dhe hapur të gjitha zanoret për të dhënë të qartë qëndrimin vlerësues të folësit.
Te fjalia e fundit ku shprehet keqardhja e Akilit : (Eja, ulu mbi këtê fron, se kështu kanë vendosur hyjnitë, mjaft me lotë.) kthehet theksi në rrokjet parafundore që e bën intime ndjenjën e atij çasti.
Himnin thirrmor për verën, të Bodlerit, Shqipja e realizon me teknikën e saj preçize. Eksklamacioni përcillet i gjithi me thekse të hapura për të gjitha zanoret, e në veçanti rrokjet fundore, gati të çdo fjale të kësaj fjalie ndriçohet nga thekset. Por kur bëhet fjalë për pasojat e verës : (Por sa të rrezikshme janë ndërkohë epshet e saj zhuritëse dhe ngazëllimet e saj ngacmuese) i tërë theksi i fjalisë kthehet parafundor, sikur kërkon intimitet për të vërtetën e gjasave të dhimbshme.
E tërë pasuria folklorike muzikore autoktone shqiptare : kënga polifonike, jarja, kanga majkrahi ; këngët e riteve, të djepit, të dasmave, të vajit ; kabaja me klarinetë, meloditë baritore me dyjare dhe me fyej, me pipza, me bilbil, me gjeth ; kabatë me vjolinë ; vallet me tupan, me dajre e me curle : e ndërtojnë muzikalitetin e tyre duke mbështetur në harmonizimin e intonacioneve pasthirrmore që rezonojnë muzikalitetin e brendshëm të tyre, krejt të veçanta krahinore apo mbarëkombëtare. Pasthirrma është padyshim pentagrami muzikor popullor. Interpretuesit popullor e bënë shkollën në gjirin e mjeshtërve nga të cilët ai e trashëgon interpretimin, por ajo që e dallon nga komuniteti është se ai është zotërues intuitiv gjenial i pentagramit muzikor të pasthirrmave të popullit të tij. Si zbatues i ahteve të pasthirrmave, ai bëhet profesionist virtuos i shpirtit të popullit dhe pranon anonimitetin si vlerësimin më të lartë, me sa duket parapëlqen pavdekësinë e Panit hyjnor. Tiranë, 9 shtator 2009, Stavri Trako, Drejtori i shkollës “ Horizont” ,Tiranë
William C. Dement
William C. Dement (shqipërimi: Uilliam C. Dement; u lind më 1928 në Wenatchee, të shtetit të Uashingtonit kërkues shkencor amerikan për gjumin.
Ai vendosi të studionte mjekësi dhe në vitin e dytë të studimeve ai ndodhej i pranishëm si student në laboratorin e kërkimeve për gjumin të Netheniel Kllaitmen në Universitetin e Çikagos më 1953, kur u zbulua lëvizjet e shpejta të syve. Dement ishte i pari i cili përdori termin LSHS, që tani është një emërtim standard në hulumtimet për gjumin.
Uilliam Dement fitoi gradën "Doktor" (M.D.) nia Universiteti i Çikagos më 1955, dhe gradën "Doktor" në fiziologji (Ph.D.) më 1957. Më 1963 ai ngriti Laboratorin e studimeve mbi gjumin në Universitetin e Standfordit, dhe më 1970 themeloi Klinikën e çrregullimeve të gjumit.
Dement filloi botimin e revistës periodike "Sleep Reviews" dhe ka shkruar oindra kumtesa shkencore për gjumin dhe ëndërrimin.
Aktualisht, Dement është profesor i psikiatrisë në Shkollën Mjekësore të Universitetit të Standfordit. Ai ka dhënë një ndihmesë të rëndësishme në njohuritë tona për gjëndjen e ndryshuar të ndërgjegjes, ku në kalojmë një të tretën e jetës sonë.
Llojet e vargjev
Katërrokëshi – ndeshet rrallë në poezinë tonë, si varg i shkurtër, me mundësi të vogla shprehëse. Në shumicën e rasteve e gjejmë të përzier me vargje të tjerë, me gjashtërrokëshin dhe me tetërrokëshin dhe përdoret si refren i tyre. Ky varg përdoret si shtesë e vargjeve të tjerë. Përdoret si refren në këngët popullore. Si varg më vete e ndeshim në disa proverba popullore, pastaj në këngët dhe lodrat e fëmijëve. Vargu katërrokësh ka një ose dy theksa ritmikë: theksi ritmik bie në rrokjen e tretë dhe kur ka dy theksa ritmikë bie në të parin dhe në të parafundit.
Kollozhegu (3) djegë shtegu (1-3) flori lip (1-3) Marsi rrip (1-3) (Popullore) Barku fir s’kërcen mirë Barku plot s’kërcen dot Çonj një kashtë gjenj gjashtë (Proverba popullore)
Flutu, flutur zoj’e bukur, bukën e re, sillnaj ne. (këngë popullore për fëmijë)
Do të shkrihem të venitem si kandili kur s’k vaj
Balt’e pluhur do të bëhem të më shkeli këmba e saj... (Naim Frashëri)
Gjashtërrokëshi – është varg tipik lirik që ka shtrirje të gjërë si në këngët rituale, të dashurisë, në vajet etj. Gjashtërrokëshin e ndeshim edhe te poetët tanë që nga Naimi e Çajupi, pastaj te Mjeda, Asdreni, Noli e deri tek autorët tanë të sotëm.Theksat e rregullt ritmik i ka në rrokjen 3 dhe 5 (mund ta ketë edhe në rrokjen e parë). Pra theksat rimik lëvizin. Si rregull mund të thuhet se te gjashtërrokëshi theksi i parë bie në një nga rrokjet e para, kurse i dyti në rrokjen e fundit. Malet me gurë (2-5) fusha me bar shumë (1-3-5) arat me grurë (1-5) më tutje një lumë (2-5) (Çajupi, Fshati im)
Ja thona një valle (2-5) me dert e me halle (2-5) me dert e me halle (2-5) ky zinxhir i hollë (2-5) larë me flori (1-5) (Këngë popullore)
Tetërrokëshi – është vargu më i përdorur në vjershërimin shqip dhe për nga përdorimi është vargu më i moçëm, të cilin e kanë përdorur edhe shkrimtarët tanë të vjetër si Lekë Matrënga, Pjetër Budi. Këtë varg e ndeshim edhe në krijimet poetike të bejtexhinjve në shek. XVIII-XX. E ndeshim në të gjitha llojet e poezisë popullore: në këngët e djepit, në vaje, në këngët e dasmës, të dashurisë, pastaj në këngët epike si te këngët “Aga Ymeri”, “Halit Gashi” etj., në këngët lirike historike e deri te komedia në vargje. Me këtë varg i kanë ndërtuar e tyre më të bukur poetët tanë të Rilindjes. Kështu, p.sh. De Rada me këtë varg i ka shkruar poemat e tij të njohur “Këngët e Milosaos”, “Këngët e Serafina Topisë”, Gavril Dara i Riu me këtë varg e shkroi poemën e tij të bukur “Kënga e sprasme e Balës”, kurse Naim Frashëri e shkroi poemën e tij “Histori e Skënderbeut”. Me këtë varg shkruajnë edhe poetët tanë të sotëm si Dritëro Agolli, Kolë Jakova etj. Tetërrokëshi paraqitet me skema të ndryshme ritmike, por skema tipike e këtij vargu është 3-7.
Në mes tuaj kam qëndruar, (3-7) e jam duke përvëluar (3-7) që t’ju jap pakëz dritë (3-7) natën t’jua bëj ditë (1-7) (Naim Frashëri, Fjalët e qiririt) Ky ilaç e ky kushtrim më bën djalë e më bën trim, me jep forc’e më jep shpresë (3-7) anës Elbës, anës Spresë. (3-7) Se pas dimrit vjen një verë (3-7) që do kthehemi njëherë (3-7) pranë vatrës, pranë punës (3-7) anës Vjosës, anës Bunës. (3-7) (Fan Noli, Anës lumenjve)
Duro vashë, të durojmë si duron mali dëborën (Lasgush Poradeci)
Dhjetërrokëshi – është vargu më i përhapur në poezinë popullore, sidomos në ciklin e “Mujit e të Halilit”, të “Gjergj Elez Alisë” etj. Me një fjalë ky është vargu i poezisë epike jo vetëm e shqiptarëve, por edhe i popujve të tjerë të Ballkanit e më gjerë, si “Kënga e Rolandit” te francezët etj. Skema ritmike e këtij vargu është: 3-5 dhe 3-5-9.
Trim mbi trima aj Gjergj Elez Alia (3-5-9) Qe nand vjet, nand varra n’shtat m’i ka (3-5-7-9) Veç nji motër nat’e dit’t kryet ia lan varrt me ujt e gurrës nand vjeçe... (3-5-7-9) (Gjergj Elez Alia) Përveç këtij vargu unik, kemi edhe një lloj tjtër të dhjetërrokëshit, të krijuar nga bashkimi i dy vargjeve pesërrokëshe në një të vetëm. Këtë lloj vargu e ndeshim te Çajupi, Mjeda, Noli etj. Fushë dhe fushë – dhe fushë prapë (1-4-7-9) fush’e pasosur – dhe shumë vapë (1-4-7-9) mal s’të sheh syri – as breg as gurë (1-4-7-9) por gjithmonë – tym e pëlhurë (4-6-9) (Çajupi, Misiri)
Përveç vargjeve të sipëshënuara kemi edhe vargje një e trirrokëshe. Të parin, pra, njërrokëshin e ndeshim shumë rrallë, kurse të dytin, trerrokëshin e ndeshim më shpesh. Shoh Njoh Uronj Shkonj (Naim Frashëri) Dëgjoni Dëgjoni, Sa jeni Ktu eni Shikoni U krye Kanali (Kolë Jakova) Shkoi vera si hije fryn era shi bie. Lart qielli si plumbi Shkoi dielli na humbi (Asdreni, Pamje vjeshte) Përveç vargjeve njëshe dhe treshe në poezi kemi edhe vargje të tjera teke, që janë krijuar nga poetët tanë. Kështu, p.sh. kemi vargun pesërrokësh, një varg mjaft i gjallë me theksin ritmik në rrokjen e katërt. Atë e ndeshim me dy skema ritmike: 1-2 dhe 2-4. Këtë varg e ndeshim në krijimet poetike të shumë poetëve tanë që nga Naimi e këndej (Mjeda, Çajupi, Sh.Musaraj etj.). Me këtë varg Ndre Mjeda e ka shkruar poemën e tij “Vaji i bylblit”, kurse Shefqet Musaraj poemën e tij satirike “Epopeja e Ballit Kombëtar”.
Po shkrihet bora, dimni po shkon; bylbyl’i vorfën pse po gjimon? (Ndre Mjeda)
As bukë as uj (2-4) as rreckë veshur (2-4) këpucët shqyer (2-4) po armët ngjeshur (2-4)
Pëllëmbë’e gjak (2-4) andej matanë (2-4) luftojnë e s’tunden (2-) bijt partizanë (1-4) (Shefqet Musaraj, Epopeja e Ballit Kombëtar)
Shtatërrokëshi – është një varg i rrallë të cilin e ndeshim edhe në letërsinë popullore edhe në të shkruarën. E kanë përdorur Kristoforidhi, Mjeda e ndonjë poet tjetër nga rilindësit tanë. Skema ritmike e tij është: 2-6. Theksi ritmik i tij ësht mjaft i lëvizshëm. Këtë varg e ka përdorur Ndre Mjeda në poemën e tij “Andrra e jetës”: Vuni do krande n’votër (1-4-6) e fryni n’zjarr q’ish ndalë (2-4-6) thej pshesh me tambël valë (2-6) e mbushi kupat plot (2-6)
E hangri Zoga shishëm (2-6) por Tringa s’hangri gja (2-4-6) as Lokja q’ish vra (2-6) mbas çikës, s’hangri dot? (2-6). ................................................. Nuse ku kalle këmbët, (1-4-6) Këtu të rënçin dhëmbët (2-4) Dhëmbët dhe dhëmballat (1-6) Eshtërat e kokallat (1-6) (Këngë popullore)
Nëntërrokëshi - është varg i huazuar nga gjuhët neolatine. E ndeshim në poezinë e Fan Nolit, të Lasgush Poradecit e të poetëve të tjerë të sotëm. Skema ritmike e tij është: 2-5-8.
Ti det, brohori fshehtësirë! (2-5-8) Kuptim i potershëm, ti det! (2-5-8) ...Po, heshtje. Ndaj valës së nxirë (2-5-8) Gjeniu i anijes po flet (2-5-8) (Lasgush Poradeci, Gjeniu i anijes)
Në qiejt e bukur e të pastër (2-4-8) duke lëvizur krahët e heshtur (2-6-8) shpesh enden lakuriqt’e natës (2-6-8) si ëndrra të një muzgu tjetër (2-6-8) (Ismail Kadare, Lakuriqët e natës)
Njëmbëdhjetërrokëshi – është një nga vargjet kryesore të metrikës italiane. Me këtë varg Dante Aligieri e ka shkruar veprën e tij “Komedia hyjnore”, kryevepër e letërsisë italiane dhe e asaj botërore. Edhe në gjuhën shqipe ky varg është përdorur që nga kohërat më të vjetra. Me njëmbëdhjetërrokësh Fan Noli i ka përkthyer veprat e Shekspirit dhe rubairat e Omar Kajamit. Me këtë varg Ndre Mjeda i ka shkruar tingëllimat e tij “Lissus”, “Scodra” dhe “Liria”. Me këtë varga Dritëro Agolli i ka shkruar disa poezi të tij, si “Poema e udhës”, “Baballarët” etj. Ky varg paraqitet me shumë skema ritmike, por më të njohurat janë këto: 4-8-10; 6-10 dhe 4-6-10. Po nuk u shuejt edhe jo Shqyptaria; (4-7-10) lodhun prej hekrash që mizori i njiti (4-8-10) lodhun prej territ ku robnimi e qiti (4-8-10) shpreson m’e zgjue fluturim mënia (2-4-8-10). (Ndre Mjeda, Liria)
Trembëdhjetërrokëshi – është një varg shumë i rrallë të cilin në poezinë shqipe e ka përdorur vetëm Fan Noli. Ky varg përbëhet prj tri anapestash plus një rrokje në fund. Allalla, o rezil e katil, allalla, (3-6-9-12) shtroni udhën me hithr’e me shtok turfanda (3-6-9-12) gumëzhi, o zinxhir e kamxhik, batërma (3-6-9-12) lehni laro kaba, hosana, Baraba! (3-6-9-12) ( Fan Noli, Marshi i barabait)
Ekzistojnë edhe vargje të krijuara nga poetët tanë, duke bashkuar dy vargje me njëri-tjetrin. Kësht u krijua vargu dymbëdhjetërrokësh nga bashkimi i dy gjashtërrokshave, pastaj vargu gjashtëmbëdhjetërrokësh i formuar nga bashkimi i dy tetërrokshave. Me vargun dymbëdhjetërrokësh Çajupi e ka shkruar poezinë e tij të njohur “Vaje” dhe disa fabula. Këtë varg e ndeshim edhe në poezinë popullore dhe sipas Dhimitër Suteriqit, Çajupi ka të ngjarë ta ketë marrë nga poezia popullore, por duke e përpunuar dhe përsosur atë në krijimet e tij. Dymbëdhjetërrokëshi është përdorur që nga fundi i shekullit XIX dhe është përdorur edhe më vonë në krijimet popullore. Përveç këtij dymbëdhjetërrokëshi ekziston edhe një dymbëdhjetërrokësh tjetër, i cili është formuar nga bashkimi i një tetërrokëshi me një katërrrokësh. Edhe këtë lloj vargu e ndeshim si në poezinë popullore, ashtu edhe në poezinë e shkruar (Memo Meto, Fatmir Gjata, Ismail Kadare etj.). Që ditën që vdiqe,/ që kur s’të kam parë, lotët që kam derdhur/ s’më janë tharë! Shumë vjetë u bënë! / sot u mbushë dhjetë; që kur më ke lënë / dhe s’të sho ndë jetë. Ndë ç’kopshte me lule / ke qëndruar vallë? S’të vjen keq për mua?/ s’të vjen mallë për djalë? O ëngjël i bukur,/ mos mëno në botë, ktheu të të shomë,/ të na mbeten lotë. S’rrojmë dot pa tynë,/ ti si rron pa neve? Motëmot që rrojtim / bashkë s’më hurreve Atje tek rri janë / qipariz’e varre... Ktheu të të shomë, / mos më le për fare! (Çajupi, Vaje)
Zoti korb një ditë me djathë në gojë (3-5-8-11) në një degë lisi vajti të qëndrojë. (3-5-7-11) Nënë lis një dhelpr korbin e kish parë (3-5-7-11) I ra erë djathi dhe kërkon t’ia marrë. (3-5-8-11) (Çajupi, Korbi dhe dhelpra)
Në mes të Kolonjës, në një Psar të shkretë fshehur Myftar Lapi me tetëmbëdhjetë: miknë të na xhveshin, miknë të na vrasin, sot të mos na qeshin, një nga ne mos mbetë! (Këngë popullore)
Katërmbëdhjetërrokëshi – e ndeshim shumë rrallë në poezinë shqipe. Përbëhet prej dy vargjeve shtatërrokëshe dhe theksohet sipas shtatërrokëshave që e përbëjnë. Ka dy theksa kryesorë të palëvizshëm: 6-12. Vargu katërmbëdhjetërrokësh ndryshe quhet aleksandrin, sepse këtë varg më parë e kanë përdorur poetët e qytetit të Egjiptit, Aleksandria. Me këtë varg është shkruar poema franceze “Romani i Aleksandrit” në shekullin XII, prej nga vjen edhe emri i tij, që është përdorur shumë në letërsinë franceze. Aleksandrini francez ka dymbëdhjetërrokje të ndarë në dy gjashtërrokësha, me çezurë dhe dy theksa të detyrueshëm në vargun e gjashtë dhe në të dymbëdhjetin. Me këtë varg në shekullin XVIII janë shkruar tragjedi.
O këngë pleqërishte! Ti vjershë e vendit tim! Ti fjalë që më dhimsesh e që më bën ujem! (Lasgush Poradeci) Gjashtëmbëdhjetërrokëshi – është formuar nga bashkimi i dy tetërrokshave. Ndryshe ky varg quhet varg naimian, sepse këtë varg i pari e ka krijuar edhe e ka përdorur poeti ynë i madh, Naim Frashëri, në poemën “Bagëti e bujqësi”. Këtë varg shpesh e ka përdorur edhe Lasgush Poradeci në disa poezi të tij. Shqipëri, ti më ep nderë, më ep emrin shqipëtar, Zemërën ti ma gatove plot me dëshir’e me zjarr! (Naim Frashëri)
Perëndimi i vagëlluar mbi liqenin pa kufi, po përhapet dalngadalë një pëlhurë si një hije (Lasgush Poradeci, Poradeci)
Vargi i  lirë – lindi si shenjë revolte e krijuesve ndaj formave tradicionale të metrikës, por megjithatë shumë forma të lashta të vargut mund të konsiderohen si vargje të lira dhe këto forma përdoren edhe në krijimet poetike të poetëve bashkëkohorë. Përkundër vargjeve të matura, vargjet e lira kanë një orgnizim krejt tjetër, më të ndërlikuar se vargjet e matura. Ato janë të organizuar sipas mendimit dhe ndjenjës që shprehin, nga një ide e caktuar, nga ritmi i tyre që quhet ritëm i brendshëm, që lidhet më tepër me kuptimin që shprehin ato, pastaj me intonacionin e të folurit të emocionuar, të gjallë e deri te kombinimi i elementeve dhe i vargjeve të tëra , të marra nga sistemi tradicional i vjershërimit. Andaj nuk ekziston një varg plotësisht i lirë, në të kundërtën ai do të shndërrohej në prozë. Ai është një varg që nuk ka një numër të caktuar rrokjesh, as vendosje fikse të theksave ritmikë. Si poet i parë i vargut të lirë përmendet shkrimtari amerikan Wolt Witman me përmbledhjen e tij “Fije bari” të botuar në vitin 1855. Në letërsinë shqipe vargun e lirë për të parën herë e ka përdorur Asdreni në veprën e tij “Psalme murgu” të botuar më 1930 në Bukuresht (Drini, Pamje, Juda i ri etj.), ndërsa vendin e vërtetë ia dha poeti ynë i “Vargjeve të lira”, Migjeni. Këtë formë të vargut të lirë kanë vazhduar ta përdorin me sukses shumë poetë të kohës sonë, si: Ismail Kadare, Dritëro Agolli, Fatos Arapi, Llazër Siliqi, Enver Gjerqeku, Ali Podrimja, Murat Isaku etj. Na të birtë e shekullit të ri, vllazën të lindun e të rritun në zi, kur tinglloi çasti ynë i mbramë edhe fatlum ditëm me thanë: s’duem me humbë në lojë të përgjaktë të historis’njerëzore, jo, jo! S’i duem humbjet prore- duem ngadhnjim! (Migjeni, Na të birtë e shekullit të ri)
Vargu i thyer – është varg i cili krijohet duke thyer vargun e rregullt për arsye të ndryshme, për të veçuar një fjalë, një pjesë të vargut nga pjesa tjetër, për të shquar atë pjesë me qëllim të krijimit të vlerave të reja emocionale.
Dhe në vargjet mbeti ajo baltë mbeti ai bar, ai tërfil, mbeti ai fyell ai mjaltë, mbeti ai gjemb e trëndafil. (Dritëro Agolli, Devoll, Devoll) Vargjet sipërme në të vërtetë jan vargje të rregullta, por shkrimtari bën thyerjen e tyre për të theksuar disa fjalë.
Vargu i bardhë – është varg me madhësi të ndryshm, me një numër të caktuar rrokjesh, theksash ritmikë që nuk kanë rimë. Këtë lloj vargu e ka përdorur Fan Noli në përkthimin e tragjedive të Shekspirit. Vargun e bardhë e ndeshim në ciklin e Veriut, në epikën legjendare etj., ndërsa në letërsinë e shkruar e gjejmë te De Rada, Gavril Dara i Riu etj. Në letërsinë e huaj vargun e bardhë e ka përdorur Shekspiri për t’i shkruar tragjeditë e veta, pastaj Pushkini në veprat e tij dramatike.
Strofa- është njësi sintaksore më e madhe se vargu. Formohet nga bashkimi i disa vargjeve në një njësi që lidhet përmes ritmit dhe rimës së përbashkët. Në një strofë mund të shprehen një, dy a më shumë mendime, por kur një mendim kalon prej një vargu në vargun kjo dukuri quhet bartje. Ta shkruajmë gjuhën tënë, Kombin ta ndritojmë gjithë ç’është e ç’ka qenë ngadalëzë ta mësojmë. (Naim Frashëri) Për emërtimin e strofave merret për bazë numri i vargjeve që e përbëjnë atë. Strofat mund të jenë dyshe, treshe, katërshe etj., si në poezinë popullore, ashtu edhe në poezinë e shkruar.
Dyvargëshi (gr. distik, dia – dy herë dhe stihos – varg) – është një nga strofat më të thjeshta, që përbëhet prej dy vargjeve që lidhen mes tyre nga rima e puthur dhe intonacioni. Dyvargëshi ka qenë i përhapur edhe në letërsinë antike dhe quhej “distik elegjiak”. Vargjet mund të kenë gjatësi të ndryshme.
Sheg’e ambël, sheg’e butë më shkoi vera pa t’këputë. (Këngë popullore)
Kroi i fshatit tonë, ujë i kulluar, Ç’na mburon nga mali duke mërmëruar.
Trevargëshi (it. terzina – trevargësh, ose terza rima – e treta rimë, tercina) – është strofë e përbërë nga tri vargje, e shkruar zakonisht në njëmbëdhjetërrokësh. Vargjet në trevargësh lidhen me rimë të alternuar; vargu i parë rimon me të tretin, që është i fundit në strofë; vargu i dytë me vargun e parë të strofës së dytë etj. Trevargëshi mbaron me një varg të veçantë, që rimon me vargun e parafundit të trevargëshit të fundit. Trevargëshin e ka përdorur me mjeshtëri të rrallë poeti italian Dante Aligieri në veprën e tij “Komedia hyjnore” (“Divina Comedia”).
Traktati i Krishtburgut
Traktati i Krishtburgut (ang.:Treaty of Christburg) quhet një marrëveshje e paqes e nënshkruar më 2 shkurt 1249 në mes të fiseve pagane prusian dhe kalorësve të Urdhrit Teutonik. Traktati u nënshkrua pas kryengritjes së parë prusiane, dhe si duket banorëve të kësaj ane ju siguroi paqen vetë për një kohë të shkurtë, deri në nëntor të po ati viti kur krisi Beteja e Krykës.
Llojet e vargjev
Katërvargëshi (katreni, fr. quatrin – katërshe) – është një nga llojet më të përhapura tëstrofës poetike e përbërë prej katër vargjesh të lidhur me skema të ndryshme rimash.
Traktati i Krishtburgut
Traktati ju siguronte gjithë prusianëve të konvertuar në krishterë, drejtat individuale por nuk ndihmojë që siguronte paqen pasi që pjesë e madhe e kryeparëve të fiseve prusiane nuk donin të konvertohen ndërsa kalorësit ishin përbetuar të dëbonin paganizmin nga këto anë.
Llojet e vargjev
O Bajram, bajrak i gjallë More nam me gjak në ballë Te një shpellë e Dragobisë Yll i rrall’i burrërisë. (Fan Noli)
Traktati i Krishtburgut
Nga kjo kohë ka shumë pak dokumente të cilat kanë mbijetuar e që janë bërë publike. Në këto letra të pakta shihet kontradiktat e paganëve vendas dhe krishterëve vendas dhe të ardhur si dhe çka është më e rëndësishmja tërthoras paraqitet edhe zakonet dhe traditat pagane të kësaj ane.
Llojet e vargjev
Në poezinë orientale katërvargëshi quhet rubai.
Traktati i Krishtburgut
Para traktatit
Në vitin 1230, kalorësit Teutonik të Urdhrit krishterë të ritit romak, u vendosën në tokën e quajtur Chełmno dhe filluan kryqëzatën kundër paganëve prusianë. Përderisa një pjesë e kryeparëve të fiseve prusiane përqafojë Krishtin një pjesë tjetër donin të vazhdonin jetën në bazë të traditave të tyre. Në këto rrethana erdh deri tekë përçarja e fiseve baltike. Si pasojë e kësaj përçarje dhe betimit të misionarëve për përhapjen e krishterimit në këto anë me çdo kusht edhe me shpat vije deri tek luftime të ashpra në mes të prusianëve të krishterë të udhëhequr nga misionarët dhe të ndihmuar nga kalorësit e tyre dhe prusianëve të mbetur pagan kryeparët e të cilëve lidheshin në aleanca ndërmjet veti. Lidhje pagane në fillim ju ndihmojë edhe një prin nga polakë i Pomeranisë, Duka Świętopełk II mirëpo ky për shkaqe të panjohura ndërpreu ndihmën e dhënë lidhjes dhe fillojë të luaj rolin e ndërmjetësuesit.
Llojet e vargjev
Pesëvargëshi (gr. pentastik) – strofë prej pesë vargjesh me skema të ndryshme rimash.
Traktati i Krishtburgut
Para traktatit
Për të pas një pasqyrë më të qartë të këtyre ndodhive, papa Inocenc i IV-të, në vitin 1246, në këto anë dërgoi Jakobin e Liegesë - ky i fundi edhe e maur postin e papës më vonë si Papa Urbani i IV-të. Si do që të jetë, i dërguari i papës nuk patë suksese deri në vitin 1248. Në shtator të këtij viti princi polak, Duka Świętopełk u pajtua për një marrëveshje përfundimtare të cilën e nënshkruan më 24 nëntor 1248. Me këtë marrëveshje, kryeparët e fiseve pagane humbën organizatorin e tyre dhe atë e konsideronin si tradhtar. Në këtë rrethana, Papa, Prusinë fillon ta konsiderojë si tokë e tij, dhe këtë marrëveshje e nënshkruajnë legata e papës në emër të Papës dhe në emër të Prusisë. Mirëpo marrëveshja ishte nënshkruar edhe në emër të disa fiseve pagane që nuk pajtoheshin me atë marrëveshje, si fiset, Warmians dhe Natagians. Traktati u nënshkrua në qytetin që në atë kohë njihej si qyteti i Krishtit (tani Dzierzgoń) për shkak se aty më parë, kalorësit Teutonik kishin zënë kështjellën e fortë prusiane.
Llojet e vargjev
Kam dashur lulet, konxhen, trëndafilë, zoqtë që këndojnë, thëllëzat bilbilë; tani s’më pëlqejnë, më lënë të ftohtë, se dua një çupë si hënëz e plotë, s’ka shoqe në botë. (Çajupi, Dashuria)
Rreth e rreth ma e kandshmja erë       a Drandofilleve ju ndihej                         b E n’ket vorr t’shuguruem n’prendverë  a I natyrës gazmendi shihej:                    b Lott e shendi e Shqyptarit                     c Njiky vorr i dijte s’parit,                       c Njitu shfryte i ri e plak. ç (Ndre Mjeda, Vori i Skanderbegut)
Tetëvargëshi (lat. octava – tetë) – strofë tetëvargëshe gjashtë prej të cilave janë të lidhura me rimë të kryqësuar, kurse dy të fundit me rimë të puthur. Me këtë strofë janë shkruar baladat e poetëve francezë dhe anglezë të shekujve XIV dhe XV. Ky varg është përdorur rrallë në gjuhën shqipe (Kristo Floqi, Dimbri).
Dhjetëvargëshi (lat.decima,decem – dhjetë) – strofë prej dhjetëvargjesh e përdorur shumë rrallë në gjuhën shqipe (Luigj Gurakuqi, Zogëzës kryezezë).
Po pse, moj zogza ime, kështu m’harrove, E këtu ma nuk po shihe Tu’u-tundë mbi at gem dullije Ku per sa dit n’e nadje aq mallshëm këndove? Po a thue s’do t’këthehesh ma, a po nga une Nder lule e gjeth po fshihe, E s’do ma t’m’bajsh me ndije Zanin t’and t’dridhun, noshta me m’ba dhunue E fort mbas teje u-kapa? (Luigj Gurakuqi, Zogëzës kryezezë)
Strofa safike (lat. versus saphici ) – u quajt kështu sipas poeteshës greke, Sapho (Safo) nga shekulli 6/7 të erës së vjetër. Kjo strofë përbëhet prej katër vargjesh, prej të cilave tri vargjet e para janë njëmbëdhjetërrokëshe, kurse vargu i fundit përbëhet prej pesë rrokjesh. Në letërsinë shqipe këtë strofë e kanë kultivuar Ndre Mjeda, Fan Noli, L.Gurakuqi, Gj.Fishta.
Bylbyl, ky shekull orë e ças ndrrohet: Bijnë poshtë të naltit, i vogli çohet; Edhe natyra po do m’u ndrrue: Fillo me gëzue. (Ndre Mjeda, Vaji i bylbylit)
Për vetveten
Fisi të ndershëm në Kuntisë mbiu Kolë Keta, filiz i Arbërit dhé, Shkoi në Palermo, te Arbërit shpi, Që e priti si zogun në fole.
E veshi, e pajisi me zakon e urtësi; Në vapë e përtëriu nënë hije, Si të fishkurin bisk stolis një dhri e tani kurorë prifti kisha i ve.
Si zog në fluturimtë dy krahët i çoi Në Palermo e Kuntisë, sa këu-atje nderin arbëresh në çdo gjë kërkoi.
Sikrimb mëndafshi veten harroi E këtë visar torri, qëndisi e shkroi Shqipërinë të ndrinte tej e tej. (Nikollë Keta, 1742-1803
Lirija (fragment)
O shqype, o zogjët e maleve, kallxoni A shndrit rreze lirije mb’atë majë, Mbi bjeshkë të thepisuna e nd’ograjë, Ku del gurra e gjimom përmallshëm kroni?
A keni ndie ndokund kah fluturoni Neper shkrepa me ushtue kangën e saj, A keni ndie nji kangë patravajë? O shqype, o zogjët e maleve, kallxoni.
Lirim, lirim bërtet gjithkah Malcija; A ka lirim ky dhe qi na shkel kamba, A veç t’mjerin e mblon anë mb’anë robnija?
Flutro, shqype, fluturo kah çilet lama (burimi) Siellju malevet per rreth qi ka Shqypnija, E vështroje ku i del lirimit ama.
Vjershat astrofike - përveç vjershave strofike për të cilat folëm më sipër kemi edhe vjersha që nuk ndahen në strofa. Këto vjersha shkruhen me vargje të renditura njëri pas tjetrit pa u ndarë në strofa. Vjershat e tilla i quajmë vjersha astrofike ose njëkolonëshe (monokolonëshe). Vjershat e tilla i ndeshim jo vetëm te poetët tanë, por edhe në poezinë popullore, sidomos në poezinë epike, por ato ndeshen edhe në poezinë lirike dhe në atë dramatike. Jam i varfër, po i lirë ndaj më pëlqen varfëria; kush do të rrojë më mirë, i varfëri rron më mirë s’urdhëron dot veten e tia. “Hajde në palas me mua, të gëzosh dhe ti në botë”, do t’i them:”Zot, nuk dua. Për të ngrën’e për të pirë nukë mund të shesë lirinë; S’më duhet ergjëndi mua, dua lirinë dhe nderë, dua të bëj si të dua; jo si duan të tjerë. Kush mundt e bën si do vetë, bën si thotë perëndia: nukë ka në këtë jetë gjë m’e vyer se liria” (Çajupi, Varfëria dhe liria)
Rima (gr. rhéō – rrjedh) – është element i rëndësishëm i vjershërimit, e cila krijohet nga përputhja tingullore në fund të vargjeve. Pra, përsëritja e të njëjtave zanore dhe bashkëtingëllore duke filluar nga theksi i fundit ritmik në fund të dy e më shumë vargjeve krijon rimën. Rima luan rol të rëndësishëm në poezi në krijimin e efekteve akustike dhe muzikore në varg. Ajo ëahtë faktor i rëndësishëm i shtresës tingëllore dhe semantike në poezi dhe në realizimin e tërësisë kuptimore të vjershës. Ajo i lidh vargjet, duke organizuar renditjen e tyre në strofë. Ajo e organizon edhe strofën si strofë. Rima në strofë ka organizim të ndryshëm. Sipas renditjes së vargjeve të rimuara dallojmë këto lloje të rimave: rimën e puthur (çifte), rimën e kryqësuar (alternuar) dhe rimën e përmbyllur.
Atje nisi, atje mbaroi,        a atje krisi, atje pushoi,         a Rrufe-shkëmb e malësisë          b në një shkëmb të Dragobisë. b (Fan Noli, Shpell’e Dragobisë)
I përkulur në të thellshmin qetim        a fle katundi nën borën e bardhë           b hëna e vetshme me të zbehtë shkëlqim    a gjithë pullazet e shtëpive ka zbardhë (Dushko Vetmo)
Perëndim i vagëlluar mi Liqerin pa kufir,                a Po përhapet dal-nga-dalë një pëlhurë si një hije        b Nëpër Mal e nër Lëndina shkrumb’ i natës po bije,   b Dyke sbritur që nga qjelli përmi fshat po bëhet fir... a (Lasgush Poradeci)
Përveç rimave të përmendura ekzistojnë edhe rima të tjera si, rima e grumbulluar, kur e njëjta rimë përsëritet në më shumë vargje (aaa, aaa), rima të ndërprera, kur nuk kanë skemë të qëndrueshme (abcd, abcdacd) (dyshe, treshe, katërshe, ose monorimë ose e ndërprerë. Sipas vendit të theksit ritmik në fund të vargut, rimat mund të jenë: mashkullore (fundore), femërore (parafundore) dhe rrëshqitëse (tejparafundore). Pjesa e vargut e cila e mbyll vargun duke filluar nga rrokja e fundit e theksuar deri në fund, quhet klauzolë, e cila shënon mbylljen, finalen e vargut. Andaj edhe rima s’është gjë tjetër, por vetëm përsëritje e së njëjtës klauzolë në dy e më shumë vargje. Përsëritja e një vargu a e një strofe pas vargut a strofës tjetër quhet refren. Kur në një varg takohen dy fjalë nga të cilat e para mbaron me një zanore të patheksuar dhe e dyta fillon me një zanore, ato formojnë(numërohen) një rrokje të vetme. Ky fenomen quhet sinalefë (gr. synaleífō – lidhje, bashkim i dy zanoreve të gjata në një rrokje). Melesini maja-maja, e rreh topi e kumbaraja.
Kur dy zanore të njëpasnjëshme (tog zanor) në një fjalë numërohen si dy rrokje, atëherë kemi dierezën (gr. dieresis – ndarje).
Vdiq Naimi që këndoi trimërinë, Skënderbenë, vdiq Naimi që lëvdoi dhe nderoi mëmëdhenë! (Çajupi, Vdiq Naimi)
Kur në mes të fjalës ose në fund të fjalës së parë dhe në fillim të fjalës vijuese ndeshen dy zanore (vokale), atëherë kemi dukurinë e hiatusit(lat. hiatus – veprim i të hapurit.
Nusen seç e nis e ëma Ç’na e nis, ç’na e stolis.
Fshehtësia profesionale
Fshehtësi profesionale është ruajtje e të dhënave për gjendjen shëndetësore të qytetarit, nga personat e paautorizuar.
Ngushtica e Beringut
Ngushtica e Beringut (Bering Strait, Берингов пролив, Beringov proliv, Yupik: Imakpik ) është një ngushticë që lidh Paqësorin dhe oqeanet Arktik mes Rusisë dhe shtetit të SH.B.A-së, Alaska. E emërtuar sipas Vitus Bering, një eksplorues danez në shërbim të Perandorisë Ruse, ajo qëndron pak më në jug të Rrethit Arktik në rreth 65° 40' V gjerësi, me kufirin aktual lindje-perëndim SH.B.A-Rusi 168° 58' 37" P.
Gjeografi dhe shkencë
Ngushtica e Beringut është rreth 82 km e gjatë në pikën e saj më të ngushtë, mes Cape Dezhnev, Gadishulli Chukchi, Rusi, dhe pika më lindore (169° 43' W) e kontinentit Aziatik dhe Cape Prince of Wales, Alaska, Shtetet e Bashkuara, pika më perëndimore (168° 05' W) e kontinentit të Amerikës së Veriut. Thellësia e ngushticës është e ndryshme mes 30 m dhe 50 m.
Popullsia
Zona është pak e populluar. Zona menjëherë në anën e Alaskas i takon Zonës Nome, vend për një popullsi prej mbi 9.000 banorë. Asnjë rrugë nuk ekziston nga ngushtica deri në qytetet kryesore të Alaskës, me vetëm disa rreth Nome.
Ishujt Diomede qëndrojnë në mes të rrugës në ngushticë. Fshati në Little Diomede ka një shkollë e cila i përket Distriktit Arsimor të Ngushticës së Beringut, Alaskë.
Beteja e Krykës
parapamje|300px|Fiset prusiane në shekullin XIII. Hapësirat në të hirtë nuk përfshihen Galindian ishin fis i ndarë baltik. Sasna dhe Lubavia pakashumë ishin nën polakë dhe prusian. Beteja e Krykës ishte një ballafaqim në vendet baltike më 29 nëntor 1249, në mes të forcave të armatosura krishtere me në krye kalorësit e Urdhrit Teutonik në njërën anë dhe fiseve vendase pagane në anën tjetër.
532
Mbi vitin 532.
Beteja e Krykës
Kjo betejë dallohen si betejë e Kryqëzatës Veriore, kryqëzatë e ndërmarrë nga Urdhri Teutonik. Trupat krishtere i udhëhiqte Mareshali Henri Botel, i cili ishte në marshim e sipër në thellësi të Prusisë. Trupa e kalorësve dhe udhëtarët krishterë nga banorët e vendeve Kulm, Elbing dhe Balga përderisa kalonin në tokat natangianësve atyre ju erdh pas një armatë e trupave të fiseve vendase. Kalorësit Teutonik ja arrin të kalojnë në një fshatë të Krykës afër Krishtburgut (tani: Slavskoye, Kaliningrad Oblast) kur prusianet filluan sulmin e tyre. kalorësit u detyruan të barrikadohen, pasi që trupave prusiane ju vinin përforcime nga anë tjera të rrethinës. Pas një kohe të rrethimit të tyre, mareshali u dorëzua dhe ra pengë ndërsa kalorësit tjerë dorëzuan armët.
Natagianasit më këtë aksion, duke masakruar 54 kalorës dhe pjesëtarët tjerë thyen marrëveshjen që më parë ishte arritur. Disa nga kalorësit u ekzekutuan duke u torturuar deri në vdekje disa u mbajte si pengë për këmbim.
Me këtë betejë, kalorësit e Urdhrit Teutonik, shënonin humbjen e katërt gjatë misionit të tyre në shekullin e XIII. Pas këtij aksioni marrëdhëniet e krishterëve me paganët u keqësuan dhe kalimi nga ana e paganëve në atë të krishterëve prusian dhe anasjelltas nuk ishte i mundshëm për mese dy vite. Pas kësaj kohe, kalorësit e Urdhrit Teutonik, ja arrin të fusin disa pjesë të këtyre anëve nën kontrollin e tyre.
533
Mbi vitin 533.
Rasti i Emergjencës
Rasti i Emergjencës është ndryshim i përnjëhershëm i gjendjes shëndetësore që, në rast të mungesës së shërbimit të shpejtë shëndetësor, rrezikon jetën dhe dëmton seriozisht ose në mënyrë të përhershme shëndetin e qytetarit.
Newberry County
Newberry County është një nga  qarqet në shtetin federal South Carolina të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
534
Mbi vitin 534.
Bukovica (Rozhajë)
Bukovica (Gjuha malazeze: Bukovica) është një vendbanim i populluar në Komunën e Rozhajës, Mali i Zi.
Sandër Prosi
Biografia
U lind në Shkodër më 6 janar 1920, se të ëmën Aspasinë e kishte nga ky qytet. Nga i ati kishin prejardhje vllehe, të dalur në Tiranë nga Voskopoja. Familja e tij u shpërngul drejt Tiranës kur qe katërmbëdhjetë vjeç, atje mbaroi shkollën fillore vazhdoi Gjimnazin e Tiranës.
Bukovica (Rozhajë)
Vendbanimi Bukovica është selia e bashkësisë lokale me të njëjtin emër, e cila shtrihet në pjesën veriore të komunës së Rozhajës, përgjatë kufirit me Serbinë, dhe përfshin vendbanimet: Bllacë, Kaçare dhe Razdolje. Është 31 km larg qytetit të Rozhajës dhe lidhet me një rrugë të asfaltuar. Popullsia merret me blegtori dhe bujqësi. Nga objektet publike ka një ambulancë dhe një shkollë fillore, ndërsa nga objektet fetare ka dy xhami dhe një kishë ortodokse.
Sandër Prosi
Biografia
Drama e parë në të cilën merr pjesë është "Vilhelm Teli". Me bursë shtetërore shkoi për studime në Austri për stomatologji, të cilat nuk i mbaroi.
Ky aktor krijoi mbi 85 role në 75 vepra të autorëve tanë si Çajupi, K. Jakova, Besim Levonja, L. Papa, I. Kadare, T. Laço, R. Pulaha, D. Agolli, Dh. Xhuvani dhe të autorëve të huaj si Shekspiri, Shileri, Çehovi, Karaxhale, Gorki, Brehti etj.
Interpretoi në rreth 30 filma, ku krijoi role të tilla që kanë hyrë në fondin e qëndrueshëm të teatrit dhe kinematografisë tonë. Përvoja që ky aktor krijoi dhe përpunoi gjatë këtyre 35 vjetëve në krijimin e më se 100 roleve, bashkë me përvojën e aktorëve të tjerë të këtyre përmasave, përbëjnë atë “Universitet” nga lindi e u zhvillua shkolla jonë kombëtare e interpretimit skenik e filmik, prandaj tiparet karakterizuese të artit të S. Prosit kanë tërhequr vëmendjen e kritikëve dhe të shikuesve. Krijimet e Sandër Prosit zbulojnë jo vetëm vlerat e artit të aktorit në ekran, por edhe mjeshtërinë e tij të lartë skenike. Ato janë studiuar e do të vazhdojnë të zbërthehen më tej, mbasi janë të pasura me vlera të mëdha kombëtare. Si të tilla zënë një vend të rëndësishëm në ndihmesën që teatri dhe filmi ynë japin në thesarin tonë të kulturës përparimtare si dhe në atë të nivelit botëror të interpretimit.
Për ndihmesën e tij të madhe në zhvillimin e artit tonë skenik e kinematografik ai është nderuar me titullin e lartë “Artist i Popullit”, me Çmime të Republikës dhe urdhra e medalje të tjera. Në 25-vjetorin e vdekjes së aktorit Sandër Prosi, Presidenti i Republikës e nderon me Urdhrin "Nderi i Kombit". Në 24 shkurt 2017, aktori Sandër Prosi u nderua me urdhërin "Gjergj Kastrioti Skënderbeu" pas vdekjes.
Për herë të parë interpretoi në vitin 1948 në komedinë "Prefekti" të Besim Levonjës në rolin e Shaqir Agës. Luajti përkrah Mihal Popit, Loro Kovaçit, Marie Logorecit. Më pas vazhdoi me role të tjera nga dramaturgjia kombëtare dhe botërore.
Në teatër ka interpretuar tek "Cuca e maleve", "Orët e Kremlinit", "Hamleti", "Fytyra e dytë", "Doktori pacient", "Otello", "Makbethi", "Epoka para gjyqit", "Gjenerali i ushtrisë së vdekur", "Familja e peshkatarit", "Çatia e të gjithëve", "Revizori", "14 vjeç dhëndër", "Gratë gazmore të Uindsorit", "Rrënjët e thella", "Xhaja Vanja" etj. Pas vitit 1961, rolet e tjera i takojnë kinematografisë në filmat "Debatik", "Detyrë e posaçme" (1963), "Vitet e para" (1965), "Horizonte të hapura" (1968), "Plagë të vjetra" (1968), "Guximtarët" (1970), "Gjurma" (1970), "I teti në Bronz" (1970), "Mëngjese lufte" (1971), "Yjet e netëve të gjata" (1972), "Shtigje lufte" (1973), "Gjenerali i ushtrisë së vdekur" (1975), "Në fillim të verës" (1976), "Përballimi" (1976), "Fijet që priten" (1977), "Njeriu me top" (1977), "Gjeneral Gramafoni" (1978), "Udha e shkronjave" (1979), "Yje mbi Drin" (1979), "Vajzat me kordele të kuqe" (1980), "Plumba perandorit" (1980), "Plaku dhe hasmi" (1981), "Qortimet e vjeshtës" (1981), "Nëntori i dytë" (1982), "Dora e ngrohtë" (1983), "Kush vdes në këmbë" (1984) dhe "Pranverë e hidhur", filmi i regjisorit Muharrem Fejzo që ai la në mes.
Kantoni Étaples
Kantoni Étaples (frëngjisht: Canton d'Étaples) është një kanton në departamentin Pas-de-Calais, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Étaples. Ka sipërfaqe 150.9km2 dhe popullsi 19061 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Étaples aktualisht përbëhet nga 19 komuna.
Bam Bam Bam
Tashmë në duart tuaja, albumi më i ri i yllit të muzikës shqiptare Greta Koçi. Një album me Superhite: Bam Bam, Më ke mua, Get This.
Jabllanica (Rozhajë)
Jabllanica është një fshat në Komunën e Rozhajës, Mali i Zi. Ndodhet afër kufirit me Serbinë.