Dëshira
Dëshirat fisnike dhe kuptimi i tyre
Dëshira nuk është dhe nuk mund të konsiderohet si diçka grabitqare, se ajo s’është vetëm interes për vete. Ajo ka një dimension tjetër nga posedimi kurrë zemra kërkon të zgjeroj mundësitë jetësore të tjerëve, të tërë botës. Tanimë fuqia e dëshirës del nga korniza e ngushtuar dhe kufijtë e saj çojnë drejt lumturisë së njerëzimit. Këtë dëshirë nuk mund ta quajmë ngulm për të pasur, ajo tash ka fuqinë e dhënies edhepse në thellësitë e veta ajo është dëshirë që del nga dëshira e unit për afirmim. Kjo nuk e zvogëlon në asnjë mënyrë bujarinë e dëshirës në fjalë pasiqë çdo gjallesë anon nga afirmimi e ky ngulm është gjithashtu pjesë e njeriut që çon drejt vlerave e vlerësimeve në jetë. Asnjë nevojë për çkadoqoftë nuk ka vlerë nëse nuk e dëshirojmë. Vlera i jepet nga momenti kurrë dëshirohet një gjë. Kjo dhënie vlere gjërave që ka nevojë njeriu apo i lakmon t’i ketë, çon drejt lëvizjes para dhe lëviz njerëzimin drejt përparimit. Sa më tepër të dëshirohet diçka, aq më tepër i rritet vlera si dhe sa më tepër të kihet nevojë për diçka asaj i shtohet vlera. Në këtë pikë, arrijmë aty ku duhet të sqarojmë se çdo lloj asketizmi dhe tentimi të krijimit të një morali që trajton dëshirën si një mëkat apo vetëm vrap pas kënaqësive, është kundër natyrës. Të dëshirosh atë që ke nevojë, atë që të shtyn të ecish përpara, atë që krijon lumturi është të dëshirosh jetën ; në të kundërtën, stagnon, je kundër jetës. Përsëris se njeriu nuk don diçka për vlerën që ajo ka në vete, vlera e saj lind nga momenti kurrë lind dëshira për t’a pasur. Në këtë radhitje ia vlen edhe dëshira për transformim, për ngritje niveli jetësor dhe kështu dëshira sublimohet së bashku me njeriun se kalon në një gjendje të përgjithshme më të kënaqshme dhe vazhdon pa u ndalur të ngjitet drejt mirësive që i lakmon, që ia kënda e sidomos kurrë flasim për dëshirë që lidhet për të ndihmuar tjetrin. Natyrisht, dëshira në vete mund të përmbaj lakmi e këndje të turbullta morale e kjo nga momenti kurrë ajo shkon drejt bërjes dëm por, përsëris se dëshira e tillë nuk shkon larg e venitet se nuk ka qëndrueshmërinë e duhur. Ajo nuk sjellë lumturi, nuk sjellë jetë dhe prandaj shkrihet në pjesën dërmuese pa i kaluar kufijtë e idesë. Duhet pasur parasysh se një dualitet në mes dëshirës si ndjenjë e veti pozitive dhe nga ana tjetër si aspekt negativ dhe e ndaluar nga asketët e në disa momente nga religjionet qëndron në vetvete por nuk ka justifikim të duhur sepse të ndalohet ajo, do të thotë të mohohet jeta dhe ecja para. Mund të dallohen disa momente të dëshirave johumane por ata, e thash se asnjëherë nuk janë të qëndrueshme dhe ngulmi pas një dëshire dëmtuese shoqërore nuk sjell lumturi për dëshiruesin ; përkundrazi ajo zhyt në mjerim gradual e pendim dhe pra, njeriu i aftësuar me koshiencë nuk pajton me dëshirë keqbërëse sepse nuk ka vend në shpirtin e tij. Është e qartë dhe themi se çdokush bënë keq pa dashur. Shpesh për shembull dashuria shkakton dhimbje të palëve, të parës, të dytës të tretës po edhe më larg. Por kjo nuk është shkak që të mos duam, mos të dëshirojmë. Nëse në kodin moral ekzistojnë rregulla, ato respektohen ose jo është çështje tjetër. Ajo shkel ligjet morale të një shoqërie por nuk do të thotë së është e dëmshme nëse me të përballet nga disaherë dëshira. Konsiderohet, por jam plotësisht dakord se moralisht është tejet degradues fakti të vësh në vepër dëshirën për gruan e tjetrit, por vallë nëse edhe ajo e ka të njëjtën dëshirë dhe palët e plotësojnë atë, ku është e keqja ? Them, është dëm i rëndë moral por kjo ndërron nga shoqëri në tjetër dhe gjithmonë do të ngel çështje diskutabile. Është ky një shembull i skajshëm por jo edhe i rrallë në botë, andaj edhepse jam moraliste e thellë, nuk jam për t’i ndaluar njerëzit të kenë dëshirë për atë dhe ato që duan e që kanë nevojë. Pjesa tjetër ngelën në barën dhe ndërgjegjen e atyre që dallojnë dhe thejnë moralin e etikën e grupit që i takojnë. Kjo ka të bëjë gjithashtu me përmbajtjen dhe satisfakcionin e dëshirave që hyn në frymën edukative të formimit të personalitetit ku rol luajnë shum faktorë shoqëror e psikologjik. Të dëshirosh dhe të vendosh në vepër plotësimin e dëshirës që nuk përkon me edukatën dhe moralin e grupin ku bënë pjesë përmbledh faktorë të tjerë shoqëror e karakterial që çojnë drejt respektit (ose mosrespektit) të ndjenjave dhe parimeve në këmbë e kjo bartë në një këndvështrim tjetër të dëshirës...