cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Crawford
Jeta e hershme
Në 1922, ajo u regjistrua në Kolegjin Stephens në Columbia, Misuri, duke i dhënë asaj vitin e lindjes si 1906. Ajo ndoqi Stephens për vetëm disa muaj para se të tërhiqej pasi e kuptoi se nuk ishte e përgatitur për kolegj. Paqëndrueshmëria e familjes së saj ndikoi negativisht në Crawford dhe shkollimi i saj kurrë nuk përparoi zyrtarisht përtej arsimit fillor
Karriera e hershme
Crawford dëshironte punë shtesë dhe iu drejtua publicistit të Teatrove Loews Nils Granlund. Granlund siguroi një pozicion për të me veprimin e këngëtarit Harry Richman dhe rregulloi që ajo të bënte një provë ekrani të cilën ai ia dërgoi producentit Harry Rapf në Hollywood. Rapf njoftoi Granlund më 24 dhjetor 1924, që Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) i kishte ofruar Crawford një kontratë me 75 dollarë në javë. Granlund menjëherë lidhi LeSueur, e cila ishte kthyer në shtëpinë e nënës së saj në Kansas City, me lajmin; ajo huazoi $ 400 për shpenzimet e udhëtimit.
Kredifikuar si Lucille LeSueur, filmi i saj i parë ishte Zonja e Natës në 1925, si trupi i dyfishtë për Norma Shearer, yllin më të njohur të MGM-së. Ajo gjithashtu u shfaq në The Circle and Pretty Ladies (të dyja më 1925), me protagonist komedianin ZaSu Pitts. Kjo u pasua së shpejti nga role po aq të vogla dhe të pambrojtura në dy filma të tjerë të heshtur të vitit 1925: E vetmja gjë dhe E veja e gëzuar.
Kreu i publicitetit të MGM, Pete Smith njohu aftësinë e saj për t'u bërë një yll i madh, por ndjeu që emri i saj dukej i rremë; ai i tha shefit të studios Louis B. Mayer se mbiemri i saj, LeSueur, i kujtoi atij një kanalizim. Smith organizoi një konkurs të quajtur "Emri yllit" në Movie Weekly për të lejuar lexuesit të zgjedhin emrin e saj të ri të skenës. Zgjedhja fillestare ishte "Joan Arden", por pasi u zbulua se një aktore tjetër pretendonte më parë atë emër, mbiemri alternativ "Crawford" u bë zgjedhja. Ajo më vonë tha se donte që emri i saj të shqiptohej Jo-Anne dhe se e urrente emrin Crawford sepse tingëllonte si "karavidhe", por gjithashtu pranoi se "i pëlqente siguria" që shkonte me emrin
Vete-promovimi dhe suksesi i hershem
Duke u zhgënjyer gjithnjë e më shumë për nga madhësia dhe cilësia e pjesëve që iu dhanë, Crawford filloi një fushatë të vetë-promovimit. Siç kujtoi skenaristi i MGM Frederica Sagor Maas, "Askush nuk vendosi ta bënte Joan Crawford një yll. Joan Crawford u bë një yll sepse Joan Crawford vendosi të bëhej një yll." Ajo filloi të merrte pjesë në valle pasditeve dhe mbrëmjeve në hotelet rreth Hollywood dhe në vendet e vallëzimit në kalatat e plazhit, ku ajo shpesh fitonte konkurse vallëzimi me shfaqjet e saj të Charleston dhe Black Bottom.
Strategjia e saj funksionoi dhe MGM e hodhi atë në film, ku ajo së pari bëri përshtypje për audiencat, Edmund Goulding's Sally, Irene and Mary (1925). Që nga fillimi i karrierës së saj, Crawford e konsideroi Norma Shearer - aktoren më të popullarizuar të studios - nemezinë e saj profesionale. Shearer ishte martuar me Shefin e Prodhimit të MGM Irving Thalberg; kështu, ajo kishte zgjedhjen e parë të skenarëve dhe kishte më shumë kontroll se yjet e tjerë në ato filma që do të bënte dhe nuk do të bënte. Crawford u citua të ketë thënë: "Si mund të konkurroj me Normën? Ajo fle me shefin!"
Crawford u emërua një nga WAMPAS Baby Stars të vitit 1926, së bashku me Mary Astor, Dolores del Río, Janet Gaynor dhe Fay Wray, ndër të tjerët. Po atë vit, ajo bashkë-luajti në Paris me Charles Ray. Brenda disa vitesh, ajo u bë epërsia romantike për shumë nga yjet kryesorë meshkuj të MGM, duke përfshirë Ramón Novarro, John Gilbert, William Haines dhe Tim McCoy.
Crawford u shfaq si një asistente e re e karnavaleve të veshur me shkathtësi në The Unknown (1927), me protagonist Lon Chaney, Sr. si një hedhës thikash karnavalesh pa asnjë krah që shpreson të martohet me të. Ajo deklaroi se mësoi më shumë për aktrimin duke parë punën e Chaney sesa nga dikush tjetër në karrierën e saj. "Ishte atëherë", tha ajo, "Unë u bëra i vetëdijshëm për herë të parë për ndryshimin midis qëndrimit para një aparati dhe aktrimit." Gjithashtu në vitin 1927, ajo u shfaq së bashku me mikun e saj të ngushtë, William Haines, në Ethet e Pranverës, i cili ishte i pari nga tre filmat që bëri dyshja së bashku.
Në 1928, Crawford luajti përballë Ramón Novarro në Across të Singaporit, por ishte roli i saj si Diana Medford në Our Dancing Baughters (1928) që e katapultoi atë në yll. Roli e themeloi atë si një simbol të feminitetit modern në stilin e 1920-tës që rivalizonte Clara Bow, origjinalin "It girl" dhe flapper-in kryesor të Hollywood-it. Një lumë hitesh ndoqën Our Dancing Baughters, duke përfshirë dy filma të tjerë me temë flapper, në të cilët Crawford mishëronte për legjionin e saj të adhuruesve (shumë prej të cilëve ishin gra) një vizion të idealizuar të vajzës me shpirt të lirë, krejt amerikane.
F. Scott Fitzgerald shkroi për Crawford
Joan Crawford është padyshim shembulli më i mirë i flapper, vajza që shihni në klubet e zgjuara të natës, e veshur në kulmin e sofistikimit, duke luajtur syze të ftohta me një shprehje të largët, të hidhur pak, duke kërcyer shijshëm, duke qeshur shumë, me të gjerë, të lënduar sytë Gjëra të reja me talent për të jetuar.
Crawford e përshkroi personazhin e saj magjepsës në ekran më shkurt, duke thënë, "Nëse dëshiron ta shohësh vajzën ngjitur, shko ngjitur".
Marrëdhënia midis Crawford dhe Fairbanks, Sr., përfundimisht u ngroh; ajo e quajti atë Xha Doug, dhe ai e quajti atë Billie, pseudonimi i saj i fëmijërisë, por një që miqtë e ngushtë e përdorën gjatë gjithë jetës së saj. Ajo dhe Pickford, megjithatë, vazhduan të përbuznin njëri-tjetrin. Pas kësaj ftese të parë, Crawford dhe Fairbanks, Jr, u bënë mysafirë më të shpeshtë. Ndërsa burrat Fairbanks luanin golf së bashku, Crawford ose mbeti me Pickford, i cili do të pensionohej në lagjet e saj, ose thjesht mbeti vetëm.
Për të hequr qafe veten nga theksi i saj Jugperëndimor, Crawford praktikoi pa u lodhur diksionin dhe elokimin. Ajo tha:
Tranzicioni i zerit dhe suksesi i vazhdueshem
Pas publikimit të Këngëtarit të Jazz-it në 1927 - filmi i parë me metrazh të gjatë me disa dialogë të dëgjueshëm - filmat me zë u bënë gjithë zemërim. Kalimi nga i heshturi në tingull shkaktoi panik për shumë, në mos të gjithë, të përfshirë në industrinë e filmit; shumë yje të filmave të heshtur e gjetën veten të papunë për shkak të zërave të tyre të padëshiruar dhe theksimeve të vështira për t'u kuptuar, ose thjesht për shkak të refuzimit të tyre për të bërë kalimin në talkie.
Shumë studio dhe yje shmangën bërjen e tranzicionit për aq kohë sa ishte e mundur, veçanërisht MGM, e cila ishte e fundit nga studiot kryesore që kaloi në tingull. Revista Hollywood 1929 ishte një nga filmat e parë të plotë të studios dhe përpjekja e tyre e parë për të shfaqur aftësinë e yjeve të tyre për të bërë kalimin nga heshtja në tingull. Crawford ishte midis dhjetra ose më shumë yjeve të MGM të përfshirë në film; ajo këndoi këngën "Got a Feeling for You" gjatë aktit të parë të filmit. Ajo studioi të këndonte me Estelle Liebling, mësuesen e zërit në Beverly Sills, në vitet 1920 dhe 1930.
Crawford bëri një tranzicion të suksesshëm në talkies me rolin e saj të parë protagonist në filmin artistik Untamed (1929), me protagonist Robert Montgomery. Pavarësisht suksesit të filmit në arkë, ai mori kritika të ndryshme nga kritikët, të cilët vunë në dukje se ndërsa Crawford dukej nervoz kur bënte kalimin në tingull, ajo ishte bërë një nga aktoret më të njohura në botë. [51] Montana Moon (1930), një përzierje e vështirë e klisheve dhe muzikës perëndimore, u bashkua me të me John Mack Brown dhe Ricardo Cortez. Megjithëse filmi kishte probleme me censorët, ishte një sukses i madh në kohën e shfaqjes së tij. Nuset tona Blushing (1930) janë pjesa e fundit e ekskluzivitetit të Daughters Our Danceing, me protagonistë Robert Montgomery dhe Anita Page, ku Crawford "mbart barrën e dramës në këtë shfaqje fotografike dhe del në mënyrë të shkëlqyeshme dhe inteligjente". Filmi i saj i ardhshëm, Paid (1930), e çiftëzoi atë me Robert Armstrong dhe ishte një tjetër sukses. Gjatë epokës së hershme të tingullit, MGM filloi ta vinte Crawford në role më të sofistikuara, sesa të vazhdonte të promovonte karakterin e epokës së heshtur të frymëzuar nga flaka. Në vitin 1931, MGM e hodhi Crawford në pesë filma. Të tre u bashkuan me të së bashku me Clark Gable, studioja që së shpejti do të jetë ylli më i madh mashkull dhe "Mbreti i Hollywood". Dance, Fools, Dance, lëshuar në Shkurt 1931, ishte çifti i parë i Crawford dhe Gable. Filmi i tyre i dytë së bashku, Laughing Sinners, lëshuar në maj 1931, u drejtua nga Harry Beaumont dhe gjithashtu luajti Neil Hamilton. Masters, filmi i tyre i tretë së bashku, i lëshuar në tetor, u drejtua nga Clarence Brown. Këto filma ishin jashtëzakonisht të popullarizuar nga audiencat dhe përgjithësisht u pritën mirë nga kritikët, duke zënë pozicionin e Crawford si një nga yjet më të mira femra të MGM të dekadës së bashku me Norma Shearer, Greta Garbo dhe Jean Harlow. Filmi i saj i vetëm i shquar i vitit 1931, Kjo epokë moderne, u lansua në gusht dhe megjithë vlerësimet e pafavorshme ishte një sukses i moderuar.
MGM më tej e hodhi atë në filmin Grand Hotel, me regji të Edmund Goulding. Si prodhimi i parë në studio me të gjitha yjet, Crawford luajti së bashku me Greta Garbo, John dhe Lionel Barrymore dhe Wallace Beery, ndër të tjera. Duke marrë faturën e tretë, ajo luajti stenografen e klasës së mesme në CEO i Beery. Crawford më vonë pranoi të ishte nervoz gjatë xhirimeve të filmit sepse po punonte me aktorë të aftë dhe se ishte i zhgënjyer që nuk kishte skena me një që ai e kishte admiruar, "Divine Garbo". Grand Hotel u lëshua në Prill 1932 për sukses kritik dhe komercial. Ishte një nga filmat me fitimin më të lartë të vitit, dhe fitoi Çmimin e Akademisë për Filmin më të Mirë.
Crawford arriti sukses të vazhdueshëm në Letty Lynton (1932). Menjëherë pas publikimit të këtij filmi, një proces gjyqësor plagjiaturë e detyroi MGM ta tërhiqte atë; prandaj konsiderohet filmi "i humbur" Crawford. Projektuar nga Adrian, veshja me bel të lartë që Crawford veshi në film u bë një stil popullor atë vit dhe madje u kopjua nga Macy's.
E huazuar nga United Artists, ajo luajti prostitutën Sadie Thompson në Rain (1932), një version filmik i shfaqjes së John Colton në 1923. 1928. Performanca e Crawford ishte e panjohur dhe filmi nuk pati sukses. [62] Pavarësisht nga dështimi i Rain, në 1932, numri i parë i Top Ten Staking Money Staking Anketa e vendosi Crawford të tretin për nga popullariteti në arka, pas vetëm Marie Dressler dhe Janet Gaynor. Ajo mbeti në listë për disa vitet e ardhshme, duke u shfaqur për herë të fundit në të në 1936. Në maj 1933, Crawford u divorcua nga Fairbanks duke përmendur "mizori të rëndë mendore". Crawford pretendoi se Fairbanks kishte "një qëndrim xheloz dhe të dyshimtë" ndaj miqve të saj dhe se ata kishin "debate të forta për temat më të parëndësishme" që zgjasnin "deri natën".
Pas divorcit, ajo u bashkua përsëri me Clark Gable, së bashku me Franchot Tone dhe Fred Astaire, në hitin Dancing Lady (1933), në të cilin ajo mori faturimin më të lartë. Ajo më pas luajti rolin e titullit në Sadie McKee (1934), përkrah Tone dhe Gene Raymond. Ajo u shoqërua me Gable për herë të pestë në Chained (1934), dhe për herë të gjashtë në Forsaking All Other (1934). Filmat e Crawford të kësaj epoke ishin disa nga filmat më të njohur dhe me fitimin më të lartë të mesit të viteve 1930.
Para dhe gjatë martesës së tyre, Crawford punoi për të promovuar karrierën e Tones në Hollywood, por ai nuk ishte i interesuar të ishte një yll, në fund të fundit dëshironte të ishte thjesht një aktor, dhe Crawford e lodhi këtë përpjekje. Gjatë martesës së tyre ata u përpoqën në dy raste të veçanta për fëmijë, që të dy përfunduan në abort. Toni dyshohet se filloi të pijë dhe u bë fizikisht abuziv. Ajo bëri kërkesë për divorc, e cila u dha në 1939. [68] Crawford dhe Tone më vonë rindërtuan miqësinë e tyre, dhe Tone madje propozoi në 1964 që ata të martoheshin përsëri. Kur vdiq në 1968, Crawford rregulloi që ai të digjej dhe hiri i tij të shpërndahej në Liqenet Muskoka, Kanada.
Crawford vazhdoi mbretërimin e saj si një aktore e famshme e filmave edhe në mes të viteve 1930. No More Ladies (1935) luajti bashkë me Robert Montgomery dhe burrin e atëhershëm Franchot Tone, dhe ishte një sukses. Crawford ishte lutur prej kohësh me kokën e MGM Louis B. Mayer për ta hedhur në role më dramatike, dhe megjithëse ishte i gatshëm, ai e hodhi atë në dramën e sofistikuar komedi Unë jetoj jetën time (1935), drejtuar nga WS Van Dyke, dhe ajo u prit mirë nga kritikët.
Ajo tjetër luajti në filmin The Gorgeous Hussy (1936), përballë Robert Taylor dhe Lionel Barrymore, si dhe Tone. Ishte një sukses kritik dhe i suksesshëm dhe u bë një nga hitet më të mëdha të Crawford të dekadës. Dashuria në arrati (1936), një komedi romantike e drejtuar nga W. S. Van Dyke, ishte filmi i saj i shtatë me protagonist Clark Gable.
"Helmi Box Office"
Edhe pse Crawford mbeti një aktore e respektuar e MGM, dhe filmat e saj ende fituan fitime, popullariteti i saj ra në fund të viteve 1930. Në vitin 1937, Crawford u shpall "Mbretëresha e Filmit" e parë nga revista Life. Ajo papritur ra nga vendi i shtatë në vendin e gjashtëmbëdhjetë në arka atë vit, dhe popullariteti i saj publik gjithashtu filloi të zbehej. Komedia-drama The Last of Mrs. Cheyney (1937) e Richard Boleslawski e bashkoi atë përballë William Powell në çiftimin e tyre të vetëm në ekran. Filmi ishte gjithashtu suksesi i fundit i Boxing-ut të Crawford para fillimit të periudhës së saj të "helmit në arka".
Ajo luajti bashkë me Franchot Tone për herë të shtatë - dhe të fundit - në Nusja u vesh me të Kuqe (1937). Filmi në përgjithësi u vlerësua në mënyrë të pafavorshme nga shumica e kritikëve. Ai gjithashtu bëri një humbje financiare, duke u bërë një nga dështimet më të mëdha të MGM të vitit. Manekin, bashkë-protagonist Spencer Tracy, i lëshuar gjithashtu në 1937 bëri, siç deklaroi New York Times, "rivendosjen e Crawford në fronin e saj si mbretëresha e vajzave që punojnë".
Më 3 maj 1938, Crawford - së bashku me Greta Garbo, Norma Shearer, Luise Rainer, John Barrymore, Katharine Hepburn, Fred Astaire, Dolores del Río dhe të tjerë - u emërua "Box Office Poison" në një letër të hapur në Film të Pavarur Gazeta u paraqit nga Harry Brandt, president i Shoqatës së Pavarur të Pronarëve të Teatrit në Amerikë. Brandt deklaroi se ndërsa këta yje kishin aftësi dramatike "të padiskutueshme", pagat e tyre të larta nuk reflektonin në shitjet e biletave të tyre, duke dëmtuar kështu ekspozuesit e filmit të përfshirë. Filmi vijues i Crawford, The Shining Hour (1938), me bashkë-yjet Margaret Sullavan dhe Melvyn Douglas, u prit mirë nga kritikët, por ishte një hap i zyrave të arkës.
Crawford adoptoi fëmijën e saj të parë, një vajzë, në 1940. Për shkak se ishte beqare, ligji i Kalifornisë e ndaloi atë të birësonte brenda shtetit; kështu, ajo rregulloi birësimin përmes një agjencie në Las Vegas. Fëmija quhej përkohësisht Joan, derisa Crawford ndryshoi emrin e saj në Christina. Crawford u martua me aktorin Phillip Terry më 21 korrik 1942,  pas një martese gjashtë-mujore. Së bashku, çifti miratoi një djalë të cilin ata e quajtën Christopher, por nëna e tij e lindjes rimori fëmijën. Çifti adoptoi një djalë tjetër, të cilin e quajtën Phillip Terry, Jr. Pas përfundimit të martesës në 1946, Crawford ndryshoi emrin e fëmijës në Christopher Crawford.
Pas 18 vitesh, kontrata e Crawford me MGM u ndërpre me pëlqimin e ndërsjellë më 29 qershor 1943. Në vend të filmit të fundit që kishte mbetur nën kontratën e saj, MGM e bleu atë për 100,000 dollarë.
Levizja per ne Warner Bross
Për 500,000 dollarë, Crawford nënshkroi me Warner Bros për një marrëveshje me tre filma dhe u vendos në listën e pagave më 1 korrik 1943. Filmi i saj i parë për studion ishte Hollywood Canteen (1944), një film i të gjitha yjeve që forcon moralin e bashkoi atë me disa yje të tjerë të lartë të filmit në atë kohë. Crawford tha se një nga arsyet kryesore që ajo nënshkroi me Warner Bros ishte sepse ajo dëshironte të luante personazhin "Mattie" në një version filmi të propozuar të vitit 1944 të romanit të Edith Wharton, Ethan Frome (1911).
Ajo donte të luante rolin kryesor në Mildred Pierce (1945), por Bette Davis ishte zgjedhja e parë e studios. Sidoqoftë, Davis e ktheu rolin. Regjisori Michael Curtiz nuk donte që Crawford të luante rolin dhe ai në vend të kësaj loboi për hedhjen e zgjedhjeve të Barbara Stanwyck. Warner Bros. sfidoi Curtiz dhe luajti Crawford në film. Gjatë gjithë produksionit të filmit, Curtiz kritikoi Crawford. "Ajo vjen këtu me ajrin e saj të kapelës së lartë dhe pads e saj të ndyrë të shpatullave ... Pse duhet ta harxhoj kohën time duke drejtuar një të shkuar?" Curtiz kërkoi që Crawford të provonte përshtatshmërinë e saj duke bërë një test në ekran; ajo pranoi. Pas provës, Curtiz ra dakord për hedhjen e Crawford. Pajisjet e kostumeve filluan të filmonin afërsisht kur Curtiz dyshoi Crawford se kishte veshur pads dhe ai vazhdoi të shqyejë pjesën e sipërme të veshjes së saj. Ajo tha "Fatmirësisht isha veshur me një sytjena." Mildred Pierce ishte një sukses i jashtëzakonshëm kritik dhe komercial. Ajo mishëronte stilin e harlisur vizual dhe ndjeshmërinë e noir të filmit të zierë që përcaktoi filmat e Warner Bros të fundit të dyzetave. Crawford fitoi çmimin e Akademisë për aktoren më të mirë në një rol kryesor.
Suksesi i Mildred Pierce ringjalli karrierën e filmit të Crawford. Për disa vjet, ajo luajti në atë që u quajt "një seri melodramash të klasit të parë". Filmi i saj i ardhshëm ishte Humoresque (1946), me protagonist John Garfield, një dramë romantike për një lidhje dashurie midis një gruaje të moshuar dhe një burri të ri. Ajo luajti së bashku me Van Heflin në Possessed (1947), për të cilën mori një nominim të dytë për Çmimin e Akademisë. Në Daisy Kenyon (1947), ajo u shfaq përballë Dana Andrews dhe Henry Fonda, dhe në Flamingo Road (1949), karakteri i saj ka një grindje përfundimisht vdekjeprurëse me një sherif jugor të korruptuar të luajtur nga Sydney Greenstreet. Ajo bëri një kameo në It's a Great Feeling (1949), duke u argëtuar në imazhin e saj në ekran. Në vitin 1950, ajo luajti në filmin noir The Damned Don't Cry dhe në melodramën Harriet Craig.
Në 1947, Crawford adoptoi edhe dy fëmijë të tjerë, të cilët i quajti Cindy dhe Cathy. Fëmijët u birësuan nga Shoqata e Shtëpisë së Fëmijëve në Tenesi, një njësi jetimore / trafikimi i fëmijëve, e operuar nga Georgia Tann, një burim i përdorur nga shumë yje të Hollywood-it pa fëmijë për të birësuar derisa zbulimi dhe vdekja e Tann shpërtheu në turp në 1952. Pas përfundimit të This Woman Is Dangerous (1952), një film Crawford e quajti atë "më të keqen", ajo kërkoi të lirohej nga kontrata e saj për Warner Bros. Në këtë kohë, ajo ndjeu se Warners po humbte interesin për të për shkak të "skenarëve të dobët, burrave të dobët kryesorë dhe kameramanëve të paaftë", kështu që vendosi se ishte koha të lëvizte. Më vonë të njëjtin vit, ajo mori nominimin e saj të tretë - dhe të fundit - për Çmimin e Akademisë për Frika e Papritur për RKO Radio Pictures.
Yanosuke Watanabe
ishte një ish-futbollist japonez.
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 2 ndeshje.
Albaida, Valencia
Albaida, Valencia është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Vall d'Albaida, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Albaida, Valencia ka 6420 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 35.41 km2.
Klotilda Bushka
Klotilda Bushka është një nga 140 deputetët e Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, dalë nga zgjedhjet e 25 qershorit 2017. Ajo i përket Partisë Socialiste, e cila ka fituar dhe mazhorancën në këto zgjedhje.
Rrapi i Marqethit
Rrapi i Marqethit ështe një monument natyror në rrethin e Matit. Është një  zonë që ndodhet në afërsi të fshatit Lis,komuna me të njëjtin emër e rrethit të Matit.Ai ndodhet në lartësinë  800 m mbi nivelin e detit. Kjo zonë përbën një dru rrapi të veçuar, me trung dhe kurorë të veçantë (ombrellë) me lartësi 20 m dhe diametër të trungut 120 – 130 cm dhe moshë mbi 180 vjeçare. Ka vlera shkencore (biologjike dhe ekologjike), kulturore, didaktike dhe turistike. Vizitohet sipas rrugës Burrel – Shoshaj – Lis. Rrapi i Marqethit vizitohet nga shumë turistë të vendit tonë dhe të shteteve të  tjera.
Ramë Metaliaj
Ram Metaliaj Hero i popullit.
Shinsengumi
parapamje|240px|Flamuri i Shinsengumit Shinsengumi (新選組, "Brigada e Re e Zgjedhur") ishte një forcë speciale policore e organizuar nga Bakufu (qeveria ushtarake) gjatë periudhës japoneze së Bakumatsu (shogunati i vonshëm Tokugawa) në vitin 1863. Ajo u themelua për të mbrojtur përfaqësuesit e shogunatit në Kioto në një kohë kur ishte bërë një dekret i diskutueshëm perandorak për të përjashtuar tregtinë e jashtme nga Japonia dhe klani Chōshū ishte detyruar nga gjykata perandorake. Burrat u tërhoqën nga shkollat e shpatës në Edo. Ajo ishte aktive deri më 23 qershor 1869.
Rōshigumi
Hapja e detyruar e Japonisë në perëndim në vitin 1854, e cila kërkonte që ajo të hapte brigjet e saj për tregti ose të përballej me konflikt ushtarak, përkeqësoi paqëndrueshmërinë e brendshme politike. Një linjë e qëndrueshme e mendimit politik ishte sonnō jōi (që do të thotë, "ndero perandorin, dëbo barbarët"). Besnikët (veçanërisht në Çifligun Chōshū) në Kioto filluan të rebeloheshin. Si përgjigje, shogunati Tokugawa formoi Rōshigumi (浪士組, që do të thotë "skuadra rōnin") më 19 tetor 1862. Rōshigumi ishte një skuadër prej 234 rōnin të tërhequr nga shkollat ​​e shpatës së Edo.
Komandanti nominal i skuadrës ishte hatamoto Matsudaira Katamori dhe udhëheqësi i tyre ishte Kiyokawa Hachirō. Misioni i Rōshigumi ishte të mbrojë Tokugawa Iemochi, shoguni i 14-të, gjatë një udhëtimi të rëndësishëm në Kioto për t'u takuar me Perandorin Kōmei. Nuk kishte pasur një takim të tillë që nga shoguni i tretë i Tokugawa, Tokugawa Iemitsu, kishte vizituar Kiotos në shekullin e 17-të. Tokugawa Iemochi, kreu i qeverisë ushtarake, ishte ftuar të diskutonte se si Japonia duhet të miratojë dekretin e fundit perandorak që kërkon dëbimin e të huajve.
Megjithëse Rōshigumi u financua nga bakufu i Tokugawa, udhëheqësi Kiyokawa Hachirō dhe të tjerët kishin besnikëri të fortë ndaj perandorit dhe planifikuan të mblidhnin rōin e tjerë në Kioto për të policuar qytetin nga kryengritësit. Më 26 mars (kalendari hënor 8 shkurt), 1863, Kiyokawa udhëhoqi Rōshigumi nga Edo si pararojë e procesionit të shogunit Iemochi për në Kioto, të cilin ata arritën në 10 prill (kalendari hënor 23 Shkurt 1863).
Anëtarët e grupit
Në kulmin e saj, Shinsengumi kishte rreth 300 anëtarë. Ata ishin grupi i parë samurai i epokës Tokugawa që lejuan anëtarët e klasave jo-samurai (fermerë dhe tregtarë, për shembull) të bashkoheshin. Shumë u bashkuan me grupin nga dëshira për t'u bërë samurai dhe për t'u përfshirë në çështjet politike. Sidoqoftë, është një mendim i gabuar që shumica e anëtarëve të Shinsengumi ishin nga klasa jo-samurai. Nga 106 anëtarë të Shinsengumi (midis gjithsej 302 anëtarëve në atë kohë), kishte 87 samurai, tetë fermerë, tre tregtarë, tre mjekë, tre priftërinj dhe dy zanatçinj. Disa nga udhëheqësit, si Sannan, Okita, Saitō, Nagakura dhe Harada, kanë lindur samurai.
Uniforma
parapamje|Manekinë të veshur në uniforma të Shinsengumi Anëtarët e Shinsengumi ishin shumë të dukshëm në betejë për shkak të uniformave të tyre të veçantë. Duke ndjekur urdhrat e komandantit të Shinsengumi Serizawa Kamo, uniforma standarde përbëhej nga haori dhe hakama mbi një kimono, me një kordon të bardhë të quajtur tasuki të kryqëzuar mbi gjoks dhe të lidhur në pjesën e pasme. Funksioni i tasuki ishte të parandalonte ndërhyrjet e mëngëve të kimonos në lëvizjen e krahëve. Shinsengumi kishte veshur një chainmail të lehtë nën rrobat e tyre dhe një përkrenare të lehtë të bërë prej hekuri.
Uniforma përcaktohej më së miri nga haori, e cila ishte me ngjyrë asagi-iro (浅葱色, e kaltërt e hapur). Mëngët haori u shkurtuan me "vija të bardha mali", duke rezultuar në një uniformë shumë të veçantë, krejt ndryshe nga ngjyra kafe, e zezë dhe hiri e zakonshme që gjenden në veshjet e luftëtarëve.
Hasan Gërxhaliu
Hasan Gërxhaliu Hero i popullit.
Abreschviller
Abreschviller është një komunë në Francë. Abreschviller bën pjesë në departamentin Moselle të rajonit Grand Est. Komuna ka një popullsi prej 1510 banorë dhe sipërfaqe prej  41.29 km².
Rosemary Clooney
Rosemary Clooney (23 maj 1928 - 29 qershor 2002) ishte një këngëtare dhe aktore amerikane. Ajo u shfaq në fillim të viteve '50 me këngën "Come On-a My House", e cila u pasua nga numra të tjerë si "Botch-a-Me", "Mambo Italiano", "Tenderly", "Half as Much "," Hey There "dhe"This Ole House ". Ajo gjithashtu pati sukses si vokaliste e xhazit. Karriera e Clooney humbi në vitet 1960, pjesërisht për shkak të problemeve që lidhen me depresionin dhe varësinë nga droga, por u ringjall në vitin 1977, kur bashkëpunuesi i saj Bing Crosby i këngës White Christmas, kërkoi që ajo të paraqitej me të në një shfaqje që shënonte 50 vjetorin e tij në biznesin tregtar. Ajo vazhdoi regjistrimin deri në vdekjen e saj në vitin 2002.
Jeta e hershme
Rosemary Clooney ka lindur në Maysville, Kentucky, vajza e Marie Frances (djali Guilfoyle) dhe Andrew Joseph Clooney. Ajo ishte një nga pesë fëmijët e familjes. Babai i saj ishte me prejardhje irlandeze dhe gjermane dhe nëna e saj ishte e prejardhjes irlandeze dhe angleze. Ajo u rrit si katolike. Kur Clooney ishte 15 vjeç, nëna dhe vëllai Nick u shpërngulën në Kaliforni. Ajo dhe motra e saj Betty mbetën me babain e tyre. Familja jetonte në shtëpinë e John Brett Richeson në fund të viteve 1940.
Myslim Islami
Myslim Islami (Roshanj, 1936) ka qenë arsimtar, autor i disa monografive të fushës së historiografisë, publicistikës dhe memuaristikës shqiptare. Përpilues i 25 zërave për Fjalorin Enciklopedik Shqiptar dhe për Enciklopedinë Shqiptare. Mban urdhërin "Naim Frashëri" për punën e tij në fushën e historisë dhe muzeologjisë.
Yoshimatsu Oyama
ishte një ish-futbollist japonez.
Kombëtarja
Për reprezentacionin japonez ka luajtur 2 ndeshje.
Fjoralb dedja
Fjoralb Dedja i lindur ne qytetin e Durresit me 10 Tetor 1994 eshte kengetar i muzikes se lehte dhe popullore Shqiptare.
Kenga e pare e tij titullohet "Mos ik" e lancuar ne 14 Shtator 2020.
Vigjilenca Demiraj
Dr. Vigjilenca Demiraj ka lindurne Tirane me 12. 01. 1954, Profesioni i Vigjilences eshte Gastrohepatolloge.
Jetëshkrimi
Ajo ka studiuarne Universiteti I Mjekesisë Tiranë, aktualisht punon pranë Spitalit Amerikan -2 dhe Spitalit  Santa-Plus. kërkuese shkencore Brenda dhe jashtë vendit ne fillim ne Kliniken e Gastro-Hepatologjise, QSU-N.Tereza Firencia, Ne 1978 martohet me Z. Gëzim Demiraj, pedagog, shef departamenti prane fakultetit të inxhinierisë mekanike, universiteti Politeknik i Tiranës. Pak muaj pas martese, për merita të vecanta, ai dërgohet për studime post-universitare, doktoraturë, në Paris, në Fakultetin Pier&Mari Kyri, ku qëndroi 4 vjet. Për rezultate të shkëlqyera, ai vlerësohet atje në shkallen sipërore, ekselent. Pas 7 vitesh ne mundëm te kemi nje vajzë te quajtur Linda.
Studimet e larta i kreu ne vitet 1973 - 1979 ne Degen e Mjekesise se pergjithshme te Fakultetit te Mjekesise ne Tirane. Diolomuar ne degen Mjekesi e pergjithshme, Nr 3663 - B Fillon pune ne Fakultetin e Mjekesise Tirane.
Edukimi
Vigjilienca Demiraj vazhdoi studimet ne 1973 - 1979 ne Degen e Mjekesise se pergjithshme te Fakultetit te Mjekesise ne Tirane. Diolomuar ne degen Mjekesi e pergjithshme, Nr 3663 - B Fillon pune ne Fakultetin e Mjekesise Tirane.
1985-1986 specializim pasuniversitar ne fushen e Gastro Hepatologjise. Diploma Gastrohepatologe. Nr 1068
1993 (Shkurt - Prill) Specializim ne fushen Didaktike ne kuadrin e Programit Tempus prane Universitetit Degli Studi di Firence, Itali.
1989- 1995 Studime pasuniversitare per fitmin e grades Doktor
1998 Spcializim ne fushen e kerkimeve shkencore fitimi i konkursit per studime kerkimore shkencore per vendet e Evropes Qendrore dhe ballkanike prane Universita Degli Studi di Padova  Itali
1998 Kurs pasuniversitar ne Hepatologji Gth Hepatobiliary Scool Lubjana, Sllovenia.
1999 AIGE  Pasuniversitar kurs British Columbia, Vankuvër, Kanada.
1999 SIED Pasuniversitar kurs British Columbia, Vankuvër, Kanada.
2002 EASL Pasuniversitar kurs Dubrovnik Kroacia
2009 Kurs pasuniversotar Twenty Second International course Therapeutic Endoscopy ztoronto Canada.
Ne 1978 martohet me Z. Gëzim Demiraj, pedagog, shef departamenti prane fakultetit të inxhinierisë mekanike, universiteti Politeknik i Tiranës. Pak muaj pas martese, për merita të vecanta, ai dërgohet për studime post-universitare,doktoraturë, në Paris, në Fakultetin Pier&Mari Kyri, ku qëndroi 4 vjet. Për rezultate të shkëlqyera, ai vlerësohet atje në shkallen sipërore, ekselent. Pas 7 vitesh ne mundëm te kemi nje vajzë te quajtur Linda.
Veprimtaria Profesionale
Vigjilenca Demiraj përfundon studimet nè Fakultetin e Mjekesisë  të Universitetit te Tiranës në vitin 1979, me rezultate të shkëlqyera, me notë mesatare 9.8. Duke qënë e tillë, ajo u bë shpejt anëtare e katedrës së sëmundjeve te brendeshme që në vitin e tretë te Fakultetit si dhe u zgjodh Sekretare e Përgjithshme e Këshillit Shkencor të Fakultetit. Së bashku me stafin e  profesoratit organizonte dhe drejtonte eventin më të rëndësishem shkencor te përvitshem në Fakultetin e Mjekesise, sesionin Shkencor Vjetor,ku paraqiteshin punimet më të mira shkencore te pë rbashkëta pedagog-studentelë. Pedagoge dhe nderkohe punoi edhe si mjeke specialiste e përkushtuar ndaj pacienteve prane Klinikës Universitare te Gastroenterologjise,
1979 - 1984 Poliklinika nr 4 mjeke e pergjithshme
1984 sherbimi gastrohepatollogjise QSUT
1990 1995 Departamenti i lendeve klinike  Farmakologji
1996 Departamenti i lendeve paraklinike  semundje te brendshme Fakulteti i Infiermierise
2000- 2007 Dep  i semundjeve Interne  Fakulteti i Mjekesise
Toshio Miyaji
ishte një ish-futbollist japonez.
Vigjilenca Demiraj
Veprimtaria Profesionale
2014 Ne pension
QSUT Nënë Tereza për më se shumë se 35 vjet. Aktualisht punon në  dy spitale të mëdhenj private. Në  1979 u emërua në Poliklinikën e Pergjitheshme Nr.4,Tiranë, dhe me pas, me 1984 u tërhoq nga Klinika Universitare e Gastro-Hepatologjise,QSU Nënë Tereza dhe Fakulteti i Mjek ësisë.Ne vitin 1993 merr titullin Doktor i Shkencave Mjekësore. Eshtë  njohëse e tre gjuhëve te huaja(me dëshmi postuniversitare) si dhe TOEFL. Ka dhënë provime të  tjera pasuniversitare dhe ka kryer specializime pasuniversitare dhe kërkime shkencore,brënda dhe jashtë vendit. Ka qenë kordinatore për Shqipërine në dy projekte te Komunitetit Europian, MOSES II dhe MOSES III. Eshtë  autore dhe bashkëautore e shumë  artikujve shkencore dhe referateve në konferenca kombëtare ndërkombetare, në fushën e gastro-hepatologjisë si dhe shqipëruese e nje traktati amerikan, për të  sëmuret me sëmundje të melcisë, “Hepatiti, ky vrasës i heshtur”, i cili vjen për herë te parë në Shqipëri.
Vigjilenca DEMIRAJ. M.D.Ph.D.pedagoge dhe ish specialiste Gastro-Hepatologe pranë Qendrës Spitalore Universitare Nënë Tereza, Universiteti I Mjekesisë Tiranë, aktualisht pranë Spitalit Amerikan -2 dhe Spitalit  Santa-Plus. kërkuese shkencore Brenda dhe jashtë vendit ne fillim ne Kliniken e Gastro-Hepatologjise,QSU-N.Tereza Firenze, Padova(Itali),Sloveni,Canada(Vancouver,Toronto),Croatia. Kam qënë kordinatore për Shqiperinë në dy projekte të Komunitetit Europian.
Albal
Albal është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Horta Sud, të provincës Valencia, në Komunitetin e Valencias. Albal ka 15084 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 7.4 km2.
Vigjilenca Demiraj
Eksperienca Permbledhese
Përvoja e Vigjilienca Demiraj
Fakulteti i Mjekësisë
M.D.
Fakulteti i Mjeksise
Prill 1984 - Tani 37 vjet 11 muaj
Univ.Hosp.Qendra"M.Tereza" Tirane Graphic
Mjeku Mjekësor
Univ.Hosp.Qendra"M.Tereza"Tirane
Univ.Hosp.Cent."M.Tereza" dhe Fakulteti i Mjekësisë Tiranë
Mjeku gastro-hepatolog
UNIVV.HOSP.CE
Ph.D., M.D.
UNIV:HOSP:QEND: "M.TEREZA" TIRANE
Univ.Hosp.Cent. "M. Tereza".
Univ.Hosp.Cent. "M. Tereza"
1983 - 2009   26 vjet
QSUT N ënë Tereza për më se shumë se 35 vjet. Aktualisht punon në  dy spitale të mëdhenj private.Spitali Amerikan 2.
Lidhje Te jashtme
Dr. Vigjilenca Demiraj Tirana Albania (dolog.net)
https://alb-spirit.com/2020/12/15/liliana-pere-interviste-ekskluzive-me-doktoren-e-shkencave-mjekesore-vigjilenca-demiraj/ https://www.unekonsultohem.com/2016/10/mjeket-ne-tirane.html
“Tre Yjet” Hospital & Dental Clinic (business.site)
Mjeket ne Tirane ~ Une Konsultohem
https://fjala.al/tag/vigjilenca-demiraj/
Dr. Vigjilenca Demiraj Tre arsyet pse preken kaq shumë njerëz nga kanceri - Veritas
Aboën
Aboën është një komunë në Francë. Aboën bën pjesë në departamentin Loire të rajonit Auvergne-Rhône-Alpes. Komuna ka një popullsi prej 328 banorë dhe sipërfaqe prej  8.96 km².
Lardoni
parapamje| Përgatitja e lardonit nga dhjami parapamje| Lardon, qepët dhe hudhrat po përgatiten për një coq au vin Një lardon, i shkruar gjithashtu lardoon, është një rrip ose kub i vogël me bejkon yndyror, ose yndyrë derri, e përdorur në një shumëllojshmëri të gjerë kuzhinash për t'u dhënë shije ushqimet e shijshme dhe sallatave. Në kuzhinën franceze, lardonët përdoren edhe për lardim, duke i nyjëtuar me një gjilpërë mishrat që do të zihen ose piqen. Lardonët normalisht nuk tymosen dhe bëhen nga mishi i derrit që është kuruar me kripë.
Në kuzhinën franceze, lardonët shërbehen të nxehtë në sallata dhe salca sallate, si dhe në disa flammekueche, zierje si bourguignon viçi, quiches si Quiche Lorraine, në omëleta, me patate dhe për pjata të tjera si coq au vin.
Fjalori anglez i Oksfordit e përkufizon "lardonin" si "një nga pjesët e bejkonit ose mishit të derrit që futen në mish gjatë procesit të lardimit", duke i dhënë përparësi atij procesi. Sipas Middle English Dictionary, shfaqja më e hershme e fjalës është në vitin 1381, në veprën Pegge Cook ; ai këshillon futjen e lardonëve në vinça dhe çafka.
Përgatitja
Lardonët mund të përgatiten nga prerje të ndryshme të mishit të derrit, duke përfshirë barkun e derrit dhe dhjamin, ose nga prerjet e kuruara si proshuta ose mishi i derrit me kripë. Sipas shkrimtares së ushqimit, Regina Schrambling, kur lardoni është i kuruar me kripë, por nuk tymoset në stilin e bejkonit amerikan, "aroma vjen e pastër, më shumë si proshutë, por më e pasur sepse mishi vjen nga barku i derrit, jo nga këmba. ". Mishi (yndyra) zakonisht pritet në rripa ose kubikë të vegjël rreth një centimetër (3⁄8 inç) të gjerë, më pas zbardhen ose skuqen.
Përdorimi
parapamje| Tartiflete me pellgo parapamje| Fougasse de Foix, një bukë provinciale franceze e mbushur me djathë gruyère të shkrirë (mund të përdoret gjithashtu [[Reblochon|djathi reblochon ), lardonë bejkoni dhe crème fraîche]] Është e zakonshme që lardonët të përdoren për dy qëllime të ndryshme në të njëjtën pjatë. Yndyra e përftuar nga kubikët e mishit të derrit është i mirë për sotuar perimet ose mishin gjatë fazave të hershme të një recete, dhe kubet krokante të skuqura të derrit mund të shtohen si garniturë ose përbërës pak para servirjes: "copëzat krokante përdoren për të shtuar një tymosje., shije të kripur dhe një krisje të këndshme për të gjitha llojet e pjatave”. Shija e pasur shoqërohet mirë me djathërat dhe perimet me gjethe të forta si spinaqi dhe frisée, për të cilat yndyra e nxehtë mund të përdoret si pjesë e salcës së sallatës.
Lardonët përdoren shpesh në kuzhinën franceze për t'u dhënë shije sallatave, zierjeve (të tilla si burginjon viçi dhe coq au vin ), kisheve ( kish Lothringen ), patateve, omletave dhe pjatave të tjera. Një përdorim i veçantë parizian i lardonëve është në pjatën salade aux lardons, një sallatë e vyshkur (shpesh e bërë me marule) në të cilën gjethet e marules vyshken pak duke shtuar lardonë ende të nxehtë dhe vinegrette të nxehtë. Një recetë e shekullit të nëntëmbëdhjetë për një byrek à la chasse shpall se mishi i viçit të zihet me lardonë të bërë me proshutë dhe bejkon. Një pjatë tradicionale nga rajoni i Alzasës është flammekueche, një bukë e hollë si pica e mbuluar me crem fraîche, qepë dhe lardonë. Një specialitet rajonal nga Savoja është tartiflette, e cila bëhet me patate, djathë reblochon, krem dhe lardonë.
Lardimi
parapamje| Mbushja e një pjese të viçit, duke përdorur një gjilpërë larduese. Një përdorim tradicional i lardonëve është në një teknikë të quajtur "lardim", në të cilën rripa të gjata të yndyrës së derrit të ftohtë futen (me ndihmën e një gjilpëre) në mishrat që do të zihen ose piqen, të tilla si fileto viçi ose biftek (veçanërisht prerje fine ), shpendë, dhe peshq pa dhjamë si toni. Këta lardonë duhet të priten në shirita rreth 3 mm i trashë dhe 3 mm i gjerë, dhe është thelbësore që yndyra të ftohet përpara prerjes dhe filetimit. Teknika shpjegohet gjerësisht në librin klasik të kuzhinës franceze La bonne cuisine de Madame E. Saint-Ange, i cili detajon dy teknika: lardimin sipërfaqësor, ose "studding", në të cilin lardonët janë filetuar në sipërfaqe dhe lardimi i brendshëm, në të cilin lardonët lihen në një kanal (i bërë me një gjilpërë me përmasa më të mëdha nga ajo që përdoret për studding) brenda mishit. Madame St. Ange rekomandon lardimin për bukët e ëmbla të viçit (siç bën libri i gatimit French Laundry ) dhe për një stil specifik të gatimit të lepurit. Shkrimtari amerikan i ushqimit, James Peterson, rekomandon në specifikisht përdorimin e yndyrës së shpinës për lardim; mishi i kripur i derrit, thotë ai, "ka shije qesharake dhe nuk funksionon". Origjina e lardimit është në mesjetë, kur loja e gjuetisë ishte një aktivitet popullor në mesin e klasave të larta dhe mishi i përftuar prej tyre ishte shpesh tepër i pjerrët dhe i ashpër për shkak të aktivitetit fizik natyror të kafshës; lardimi siguroi të njëvlerëshmin e mermerimit të sotëm.
Gjilpëra e përdorur është një gjilpërë larduese (gjithashtu "gjilpërë barding" ose lardoir në frëngjisht). Ekzistojnë dy lloje themelore të gjilpërave të lardimit, të zbrazëta dhe në formë U-je. Gjilpërat e cekëta të zgavrës janë rreth 5 mm në diametër me një lloj dhëmbi ose grepi për të mbajtur të ngjitur shiritin e yndyrës; ato kalohen tërësisht përmes mishit. Gjilpërat në formë U-je, të quajtura shpesh me emrin francez lardoir, janë gjilpëra të gjata me një seksion kryq "U".
Për pastërtinë e gjuhës shqipe
Për pastërtinë e gjuhës shqipe : fjalor me autor Androkli Kostallari. Botuar në Tiranë në vitin 1998. Faqet e librit 188. ISBN 99927-600-0-1
Abos
Abos është një komunë në Francë. Abos bën pjesë në departamentin Pyrénées-Atlantiques të rajonit Nouvelle-Aquitaine. Komuna ka një popullsi prej 487 banorë dhe sipërfaqe prej  8.45 km².
Pride and Prejudice (film 1940)
Krenari dhe paragjykim
'''Historia ë nga suksesi i saj i menjëhershëm në 1813, Krenaria dhe Paragjykimi ka mbetur një nga romanet më të njohura në gjuhën angleze. Jane Austen e quajti këtë vepër të shkëlqyeshme "fëmijën e saj të dashur" dhe heroinën e saj të gjallë, Elizabeth Bennet, "si një krijesë të lezetshme siç u shfaq ndonjëherë në shtyp". Përplasja romantike midis Elizabeth e menduar dhe beau i saj krenar, Z. Darcy, është një shfaqje e shkëlqyer e sparring civilizuar. Dhe zgjuarsia rrezatuese e Jane Austen shkëlqen ndërsa personazhet e saj vallëzojnë një katërkëndë delikate flirtimesh dhe intrigash, duke e bërë këtë libër komedinë më të shkëlqyeshme të sjelljeve të Regjencës Angli.e zhvillimit emocional të një të riu që mëson gabimin e marrjes së gjykimeve të nxituara dhe arrin të vlerësojë ndryshimin midis sipërfaqësor dhe thelbësor.'''
Artriti Reumatologjik
Artriti reumatoid ( RA ) është një çrregullim autoimun afatgjatë që prek kryesisht nyjet. Zakonisht rezulton në nyje të ngrohta, të fryrë dhe të dhimbshme. Dhimbja dhe ngurtësia shpesh përkeqësohen pas pushimit. Më së shpeshti, kyçi dhe duart përfshihen, me të njëjtat nyje të përfshira zakonisht në të dy anët e trupit. Sëmundja mund të prekë edhe pjesë të tjera të trupit, duke përfshirë lëkurën, sytë, mushkëritë, zemrën, nervat dhe gjakun. Kjo mund të rezultojë në një numër të ulët të qelizave të kuqe të gjakut, inflamacion rreth mushkërive dhe inflamacion rreth zemrës. Temperatura dhe energjia e ulët mund të jenë gjithashtu të pranishme. Shpesh, simptomat shfaqen gradualisht me javë në muaj.
Qëllimet e trajtimit janë zvogëlimi i dhimbjes, ulja e inflamacionit dhe përmirësimi i funksionimit të përgjithshëm të një personi. Kjo mund të ndihmohet duke ekuilibruar pushimin dhe stërvitjen, përdorimin e nyjeve dhe mbajtësve, ose përdorimin e pajisjeve ndihmëse. Medikamentet e dhimbjes, steroidet dhe NSAID përdoren shpesh për të ndihmuar në simptomat. Droga antirheumatike modifikuese të sëmundjes (DMARD), të tilla si hidroksiklorokina dhe metotreksati, mund të përdoren në përpjekje për të ngadalësuar përparimin e sëmundjes. DMARD-et biologjike mund të përdoren kur sëmundja nuk i përgjigjet trajtimeve të tjera. Sidoqoftë, ato mund të kenë një shkallë më të lartë të efekteve anësore. Kirurgjia për të riparuar, zëvendësuar ose bashkuar nyjet mund të ndihmojë në situata të caktuara.
RA prek rreth 24.5 milion njerëz që nga 2015. Kjo është ndërmjet 0.5 dhe 1% të të rriturve në botën e zhvilluar me 5 dhe 50 për 100,000 njerëz që sapo zhvillojnë gjendjen çdo vit. Fillimi është më i shpeshtë gjatë moshës së mesme dhe gratë preken 2.5 herë më shpesh sesa burrat. Ajo rezultoi në 38,000 vdekje në 2013, nga 28,000 vdekje në 1990. Përshkrimi i parë i njohur i RA është bërë në 1800 nga Dr. Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772–1840) i Parisit. Termi artrit reumatoid bazohet në greqisht për nyjet e ujshme dhe të përflakur.
shenjat dhe simptomat
RA prek kryesisht nyjet, por prek edhe organet e tjera në më shumë se 15-25% të rasteve. Problemet e shoqëruara përfshijnë sëmundje kardiovaskulare, osteoporozë, sëmundje intersticiale të mushkërive, infeksion, kancer, ndjenjë të lodhjes, depresion, vështirësi mendore dhe probleme në punë.
Nyjet
parapamje| Një diagram që tregon se si artriti reumatoid prek një artikulacion Artriti i kyçeve përfshin inflamacion të membranës synoviale. Lidhjet bëhen të fryra, të buta dhe të ngrohta, dhe ngurtësia kufizon lëvizjen e tyre. Me kalimin e kohës, preken shumë nyje ( poliartriti ). Më së shpeshti përfshihen nyjet e vogla të duarve, këmbëve dhe shpinës së qafës së mitrës, por nyjet më të mëdha si shpatulla dhe gjuri gjithashtu mund të përfshihen. Synoviti mund të çojë në lidhjen e indeve me humbje të lëvizjes dhe erozion të sipërfaqes së kyçit duke shkaktuar deformim dhe humbje të funksionit. Sinoviocitet e ngjashme me fibroblastet (FLS), qelizat mezenkimale shumë të specializuara që gjenden në membranën synoviale, kanë një rol aktiv dhe të spikatur në këto procese patogjene të nyjeve reumatike.
RA zakonisht shfaqet me shenja të inflamacionit, me nyjet e prekura të fryrë, të ngrohtë, të dhimbshme dhe të ngurtë, veçanërisht herët në mëngjes gjatë zgjimit ose pas pasivitetit të zgjatur. Ngurtësia e rritur herët në mëngjes është shpesh një tipar i spikatur i sëmundjes dhe zakonisht zgjat për më shumë se një orë. Lëvizjet e butë mund të lehtësojnë simptomat në fazat e hershme të sëmundjes. Këto shenja ndihmojnë në dallimin e problemeve reumatoide nga ato jo-inflamatore të kyçeve, siç është artroza. Në artritin me shkaqe jo-inflamatore, shenjat e inflamacionit dhe ngurtësisë së mëngjesit herët janë më pak të dukshme. Dhimbja e shoqëruar me RA induktohet në vendin e inflamacionit dhe klasifikohet si nociceptive në krahasim me neuropatik. Nyjet shpesh preken në një mënyrë mjaft simetrike, megjithëse kjo nuk është specifike, dhe prezantimi fillestar mund të jetë asimetrik.
Ndërsa patologjia përparon, aktiviteti inflamator çon në lidhjen e tendinit dhe erozionin dhe shkatërrimin e sipërfaqes së kyçit, e cila dëmton gamën e lëvizjes dhe çon në deformim. Gishtat mund të vuajnë nga pothuajse çdo deformim në varësi të nyjeve që përfshihen më shumë. Deformimet specifike, të cilat ndodhin gjithashtu në artrozë, përfshijnë deviacionin ulnar, deformimin e boutonniere (gjithashtu "deformimi i vrimës së butonit", përkulja e nyjes ndërfalangale proksimale dhe zgjatjen e nyjes ndërfalangale të skajit të dorës), deformimi i qafës së mjellmës (hyperextension në nyjen ndërfalangale proximal dhe përkulje në nyja ndërfalangale distale) dhe "Z-thumb". "Z-thumb" ose "Z-shëmtuar" përbëhet nga hyperextension të përbashkët interphalangeal, përkulje fikse dhe subluxation e përbashkët metacarpophalangeal dhe i jep një "Z" pamje të gishtit. Mund të shihet deformimi i gishtit të çekanit. Në rastin më të keq, nyjet njihen si mutilanë të artritit për shkak të natyrës gjymtuese të deformimeve.
Lëkura
Disa forma të vaskulitit ndodhin në RA, por kryesisht shihen me sëmundje të qëndrueshme dhe të patrajtuar. Prezantimi më i zakonshëm është për shkak të përfshirjes së anijeve të vogla dhe të mesme. Vaskuliti reumatoid zakonisht mund të paraqitet me ulçerim të lëkurës dhe infarkt të nervit vaskulitik i njohur si multipleks mononeuriti.
Simptoma të tjera, mjaft të rralla, të lidhura me lëkurën përfshijnë pyoderma gangrenosum, sindromën Sweet, reagimet e ilaçeve, eritema nodosum, panniculiti i lobit, atrofia e lëkurës së gishtit, eritema palmare dhe brishtësia e lëkurës (shpesh përkeqësohet nga përdorimi i kortikosteroideve).
Alopecia areata difuze (Diffuse AA) ndodh më shpesh tek njerëzit me artrit reumatoid. RA shihet gjithashtu më shpesh në ata me të afërm që kanë AA.