cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Makina e shtypit
Johannes Gutenberg konsiderohet zbuluesi i parë makinës së shtypit e cila në Evropë bëri revolucion. Gutenberg në vitin 1440 erdhi në një ide për shkrirjen e shkronjave metalike një nga një dhe nga shkronjat një nga një formoi rreshtin dhe pastaj faqen. Konstruktoi edhe presën e drurit për makinë, nëpërmjet së cilës, kopja e shtypur fitohet me preionin e places së rrafshët nëpërmjet fletës së letrës. Ashtu që në vitin 1455 Gutenbergu botoi Biblën, të shtypur me teknikë të re.
Kjo teknologji e re ishte e rendësishme për zgjërimin e shkrimeve, te të gjithave ideve të renesancës, e para së gjithash shkrim edhe në gjuhën amtare apo në protestantizëm. Shpejt filluan të shtypen zhurnale të ndryshme në të cilën filloi të zhvillohet zhargoni I dijes në atë periodë, dhe kjo më vonë ndikoi deri te rritja e shkrimtarëve, të cilët rreshtat e tyre mund ti botojnë në këtë mënyrë dhe t’ ju ofrojnë publikut të gjerë.
Referimet
Druckmaschine
Shenjtërorja e Zojës së Këshillit të Mirë
parapamje|250px|Kisha e Zojës Shenjtërorja e Zojës së Këshillit të Mirë e njohur si Kisha e Zojës, është një kishë-shenjtërore kushtuar kultit të Zonjës të komunitetit katolik në Shkodër, Shqipëri. Kisha ndodhet në rrëzë të kodrës së kalasë së Shkodrës, e cila nisi të ndërtohej në kohën e okupacionit austro-hungarez më 1917, gjatë Luftës së Parë Botërore. Kisha ka qenë shumë e përnderuar nga katolikët shqiptarë. U rrënua si objekt kulti gjatë Revolucionit Kulturor, për t'u rindërtuar më vonë pas rënies së komunizmit.
Historia
Tek vendi ku është ndërtuar kisha, para 1917 ishin ca mure të vjetra, të cilat besimtarët katolikë i mbanin për rrënimet e një kishe kushtuar Zonjës së Këshillit të Mirë, ndërsa besimtarët myslimanë i mbanin për rrënojat e një teqe bektashiane. Farlati e pohon se në atë mjedis në shekullin XVIII ishte një teqe dervishësh. Pasi muret u bënë pretekst grindjesh, administrata osmane u detyrua t'i bllokonte muret për një periudhë të pacaktuar. Me kohën u akordua një komision nga të dy palët për ta shqyrtuar çështjen, komision prej të cilit njihen vetëm anëtarë: Jusuf efendi Golemi dhe Shani i Dedëjakupëve. Pas vendimit të komisionit, besimtarët katolikë u lejuan të shkonin për të bërë lutjet e tyre personale si dhe pelegrinazhi. E njëjta e drejtë iu dha edhe myslimanëve që e besonin për teqe.
Gjatë Luftës së Parë Botërore, kur qyteti ishte nën okupacionin austro-hungarez, kleri katolik me përkrahjen e administratës austriake, ia nisi ndërtimit të kishës më 1917. Protestat e disa individëve myslimanë që u bënë para Ministrisë së Luftës në Vjenë kundër këtij vendimi arbitrar për të ndërtuar kishën mbi rrënojat e mureve të kontestueshme, nuk u përfillën. Komanda austro-hungareze urdhëroi ushtarët që ta rrethonin vendin e pretenduar se kishte ekzistuar kisha dhe mbështeti aspiratat e klerit. Megjithatë, komanda kritikoi arqipeshkvin se, duke shfrytëzuar forcat austro-hungareze, kishte tejkaluar konturet e rrënojave dhe do të shkaktonte urrejtje ndërfetare me këtë qasje. Kisha nisi ndërtimin e saj kushtuar Zonjës së Këshillit të Mirë dhe përfundoi në vitin 1930. Më 1922 u varros aty arqipeshkvi i Shkodrës Jak Serreqi, për meritën se kishte vënë gurin e parë të ndërtimit me datën 25 mars 1917.
Më 1946, pas marrjes së pushtetit nga komunistët, mbi dy mijë vetë morën pjesë në shtegtimin për tek kisha. Jo shumë kohë më pas, u shndërrua në sallë vallëzimi, për t'u shembur krejtësisht më tej gjatë Revolucionit Kulturor. Me rindërtimin e saj pas rënies së komunizmit, më 1993 Papa Gjon Pali II bekoi gurthemelin e shenjtërores së re. Rindërtimi i shenjtërores pati bamirës arbëreshin e Zarës, ipeshkvin Simeone Duca.
Utrecht (provincë)
Utrecht është një 12 provincat e Holandës me sipërfaqe 1449.12 km² dhe popullsi 1234741 banorë. Utrecht është kryeqendra e provincës.
Lista e emrave të përveçëm mashkullorë: M
M
Mentor '
I do sytë e mi?
Është folur pareshtur, për periudhën pesëdhjetëvjeçare të komunizmit, që la shenjë në të gjithë brezat pasardhës. Ajo është sjellë në letërsi, nga këndvështrime të ndryshme, por autorja e sheh atë nëpërmjet syve të një fëmije. Detaje të së përditshmes; shkolla, familja, lagjja, të gjitha nën një diktat të rreptë, me sjelljet si buratinë të drejtuara nga një forcë e vetme. Një fëmijëri e lindur dhe e rritur mes mungesash, sakrificash e frikash; një fëmijëri e frustruar në ndjenja, dëshira; një fëmijëri që përgjonte e përgjohej. Kjo është autobiografia e autores që ndal në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare. Në atë moshë, që siç thotë vetë autorja, nuk ekzistonte adoleshenca, por ishte kapërcimi për në moshën e të rriturve. Pra, mund të të arrestonin për arsye ordinere, dhe mbi të gjitha, për arsye politike. Por, gjithsesi, me gjithë humbjet e disfatat, autorja nuk heq dorë nga një tis humori, që e përshkon veprën fund e krye.
Nirvana Pistulli
Nirvana Dovana Pistulli lindi në shkurt 1954, Durrës - shkrimtare e lirë, e përndjekur nga regjimi, emigrante aktive shqiptare nga Shqipëria në Itali.
Pas kryerjes së studimeve ë shkollën e mesme me rezultatë të shkëlqyeshem i ndallohet studimi i më tejshëm për motive biografie” - prejardhja e saj nga një familje ish-tregëtarësh të pasur, mbesë e deputetit të parlamentit te Zogut, Vlash Dovana –sot Nderi Qytetit” të Durrësit, bijë e poetit Alfons Dovana diplomuar në Universitetin e Milanos dhe dënuar politikisht pas 1945-ës.
Në moshën më të bukur prirjet dhe pasionet e saj për letërsi, art dhe kulturë, nuk mund të bëheshin bashkëudhëtare. Por kjo vajzë e re dhe me kulturë asnjëherë nuk do të mbetej vetëm, brenda saj kutivonte në heshtje pasionet dhe bëhej me e fortë, edhe pse në vitet në vazhdim do të jetë pjesë e vuajtjeve dhe mundimeve të luftës së klasave. Do të punojë në Shkodër pranë ndërmarjes së Zukthit dhe në vitin 1991 si shumë bashkëatdhetarë largohet dhe vendoset në Itali ku jeton edhe sot.
Aktiviste e LSHB (Lidhjes Shqiptare Botë) përmes shkrimeve dhe fisnikërisë së saj, jep një kontribut të çmuar pa të shpirtit shqiptare kudo, në takime dhe aktivitete të ndryshme me shoqata dhe tubime në Itali. Si një grua me botë dhe kulturë të gjerë, ka bërë pjesë të saj vargun e poetit…
Moto: Kalo mbi çdo pengesë, se jeta është mision… - Alfons Dovana
Guvnishti
Guvnisht është një vendbanim në komunën e Albanikut, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Gumnisht.
.ar
.ar është prapashtesa e fletave të internetit dhe paraqet domenin zyrtar të Argjentinës.
Holanda e Jugut
Holanda e Jugut është një nga 12 provincat e Holandës. Kryeqendra është Haga.
.am
.am është prapashtesa e fletave të internetit dhe paraqet domenin zyrtar të Armenisë.
Medel (Lucmagn)
është një komunë në kantonin Graubünden të Zvicrës.
John Cleese
thumb|upright|Cleese, 2014 John Marwood Cleese lindi më 27 tetor 1939 në Weston-super-Mare, Somerset. Është një komedian dhe aktor britanik. Ka qenë anëtar i grupit komik Monty Python.
Lutjet e dashurisë
Lutjet e Dashurisë (ose Kronikë provinciale) është një film shqiptar, në regji të Artan Minarollit bazuar në skenarin e Ylljet Aliçka. Filmi është xhiruar në Berat dhe bën fjalë për një ngjarje provinciale. I xhiruar nga viti 2005, por vjen ne kinema ne 2008.
Filmi sjell një histori sa komike aq dhe reale të periudhës së tranzicionit. I vendosur në një qytet provincial, filmi trajton dukuri të jetës së përditshme duke vënë përballë njëra-tjetrës tipare të ndryshme të karaktereve njerëzore. Filmi tregon historinë e një piktori (interpreton Tedi Papavrami), i cili pasi kthehet në vendin e tij dashurohet me një vajzë, që interpretohet nga Arta Dobroshi. Të dy të rinjtë bien pre e mentalitetit të kohës, i cili nuk i lejon të tjerët të jetojnë të qetë.
Filmi "Kronikë provinciale" është një bashkëproduksion i realizuar mes "Albimazh" Loreta Mokini (Shqipëri), "8 et Plus" Didier Couedic (Francë), "Revolver" Paolo Maria Spina (Itali), me financimin e Qendrës Kombëtare të Kinematografisë dhe Fondin e Jugut të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Francës.
Muzika është kompozuar nga Fatos Qerimi. Premiera zyrtare e filmit u be me 10 prill 2009, në orën 19:30, në kinemanë Kristal.
Regjizor :
Shtigje të luftës
Shtigje të luftës është një film shqiptar i prodhuar në vitin 1974.
Përmbajtja e filmit
Ngjarja zhvillohet në Luftën e Dytë Botërore. Kanani një luftëtar i famshëm në të gjithë krahinën e Pezës dhe Shabani një fshatar i vuajtur përballojnë të gjithë djegiet dhe shkatërrimet e fshatit dhe me heroizmin e tyre ngrenë popullin në një hakmarrje të madhe.
Në pah vihet lufta heroike e popullit të Pezës për liri. Figura e karaktere të veçanta e bëjnë këtë film të lehtë e të mprehtë.
YouTube
https://www.youtube.com/watch?v=u3tXNbg9eao&feature=youtu.be
Rrezart Cungu
Rrezart Cungu (lindur më 18 korrik 1998) është një tenist shqiptar nga Mali i Zi.
Karriera në tenis
Renditje më e lartë në karrierë e Cungut në ATP si i vetëm ishte 666, të cilën e arriti më 15 gusht 2022. Gjithashtu, renditja e tij më e lartë në ATP në dyshe ishte 973, të cilën e arritimë 8 janar 2018. Cungu ka fituar 1 titull ITF në dyshe. Cungu ka përfaqësuar Malin e Zi në Kupën Davis. Debutimi i tij i parë në Kupën Davis, i cili ishte një ditë para ditëlindjes së 17-të të tij, ishte kundër Estonisë më 17 korrik 2017. Në Kupën Davis ai ka shënuar 10 fitore dhe 11 humbje. Ai gjithashtu luan për ekipin e tenisit të Universitetit Wake Forest në SHBA, me të cilin fitoi Kampionatin ACC dhe Kampionatin NCAA Divizioni i Parë në 2018.
Jeta personale
Cungu ka lindur më 18 korrik 1998 në Tivar, Mali i Zi. Ai është djali i politikanit shqiptar në Mal të Zi, Nazif Cungu.
Kolegji "Ismet Jashari-Kumanova"
Kolegji “Ismet Jashari - Kumanova”
Është institucion privat i arsimit parauniversitar, i cili është themeluar më 24 gusht 2007 dhe funksionon që nga viti shkollor 2007-2008, me licencë të miratuar nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) në një kompleks modern në komunën e Shtimes.
Kolegji “Ismet Jashari-Kumanova” ka për mision t’i ofroj nxënësve një edukim cilësor, të përshtatshëm dhe zhvillimor, një ambient edukimi, i bazuar në disiplinë dhe metoda pedagogjike. Përmes kësaj të nxjerrë kuadër të kualifikuar dhe profesional, që do të jetë i aftë të zgjedh, shfrytëzoj dhe mirëmbaj teknologjinë bashkëkohore të punës.
Kolegji "Ismet Jashari-Kumanova" i jepet një rëndësi e veçantë përgatitjes dhe formimit profesional të të rinjve, me qëllim që kur të mbarojnë të jenë thjesht profesionistë të kualifikuar, por edhe qytetarë me karakter të formuar, të aftë për të kontribuar në zhvillimin ekonomik të rajonit dhe përparimin e gjithëmbarshëm shoqëror.
Me diplomën apo certifikatën e studimeve nxënësit do të kenë mundësinë të punësohen në sektorin e shëndetësisë, administratës, ndërtimit, prodhimtarisë etj., ose të vazhdojnë studimet në Universitete Publike dhe Private në vend dhe jashtë vendit. Kolegji “Ismet Jashari-Kumanova” në të gjithë veprimtarinë e tij udhëhiqet nga parimet e respektimit të drejtave të njeriut, të humanizmit, të barazisë shoqërore midis shtresave të shoqërisë si dhe midis racave, feve dhe kombësive të ndryshme.
Misioni
Misioni i Shkollës është për t’i ofruar nxënësve një edukim cilësor, të përshtatshëm dhe zhvillimor, një ambient edukimi, i bazuar në disiplinë dhe metoda pedagogjike. Përmes kësaj të nxjerrë kuadër të kualifikuar dhe profesional, që do të jetë i aftë të zgjedh, shfrytëzoj dhe mirëmbaj teknologjinë bashkohore të punës. Ky sukses do të arrihet duke gërshetuar teorinë dhe praktikën në të njejtën kohë.
Vizioni
Shkolla do të jetë sinonim dhe shembull i suksesit dhe origjanilitetit, e cila prodhon kuadro me një ardhëmri stabile dhe të sigurt për punësim. Një staf që do të i’u përshtatet dhe përgjigjet kërkesave të ekonomisë së tregut dhe do të jetë kunkurues, si në tregun e brendshëm ashtu edhe në atë të jashtëm. Ambienti ynë edukativ do të jetë në trendet globale në fushën e teknologjisë dhe inovacioneve, si dhe do t’i përshtatet arritjes së standarteve evropiane të edukimit.
Klementi XI
Klementi XI (l. Gjon Françesk Albani 23 korrik 1649, Urbino - v. 19 mars 1721, Roma) ishte papa i 243 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 23 nëntor 1700 dhe deri më 19 mars 1721. Paraardhës i tij ishte papa Inoçenti XII, ndërsa pasardhësi papa Inoçenti XIII. Papa Klementi XI - Albani vdiq me 19 mars 1721 mbasi e udhëhoqi kishën katolike për 21 vjet rrjesht dhe rreshtohet i katërti për nga vitet ne krye të Kishës Katolike mbas Shën Pjetrit me 35 vjet, Papa Piu IX me 31 vjet, Papa Gjon Pali II me 26 vjet.
Jeta dhe veprimtaria
Në vitin 1660, pas kryerjes së shkollës fillore, shkoi në Romë për të ndjekur kolegjin romak. Studioi gjuhë të vjetra dhe drejtësi. Në vitin 1668 diplomohet në drejtësi. Në vitin 1670 fillon karrierën kishtare. Nga Papa Inoçenti XI u emërua sekretar i Brevave (dekreteve papnore). Me 13 shkurt 1690, emërohet kardinal. Me 9 tetor 1700 zgjidhet Papë i kishës katolike.
Ndihmesa e Klementit XI për Shqipërinë
Shpresa e vazhdueshme e papës me origjinë shqiptare Klementit XI për të bashkuar Krishterimin, dha rezultate të gjëra në Shqipëri ku Kisha katolike romake dhe ajo ortodokse bashkëjetuan për një periudhë. Klementi XI, u interesua shumë për rilindjen politike dhe fetare të atdheut të vet. I përket asaj periudhe mbajtja e “këshillit fetar të parë kombëtar shqiptar” (1703) i cili shënoi ndryshimet rrënjësore në linjën e veprimit të klerit për çështjet dogmatike, morale, kanunore dhe ipeshkvore.
Ndërkohë ndryshime ishin vënë re edhe në krahun ortodoks. Priftërinj të shumtë ortodoksë nga Shqipëria, i kishin drejtuar Papës kërkesa ndihme për mbështetje politike duke sjellë edhe një afrim fetar. Kështu në fillim u arrit një farë bashkimi, porse më tej, meqë nuk ishte në lartësinë e duhur, u arrit hapja e selive të kryepeshkopatave për dioqezat latine të Ohrit dhe Shkupit. Një mision i ritit bizantin funksiononte në Himarë qe nga viti 1628. Përveç kësaj, në shekullin XVIII, në shumë zona verilindore dhe qëndrore u vu re dukuria e kriptokrishterimit (krishterimi i fshehur), e cila zgjati deri në ditët tona (sidomos gjatë periudhës enveriste); e edhe ata që përqafuan islamin, parapëlqyen në shumicë sektet më heterodokse dhe më pak të largëta nga krishterimi, si psh bektashinjtë.
Familja Albani
thumb|left|Emblema e familjes Albani Familja Albani e ka prejardhjen nga familja fisnike e Mikel Laçit, nga Laçi i Kurbinit. Mikel Laçi pati dy djem Giorgio (Gjergj Mikeli i Laçit) dhe Filippo di Michele de’ Lazi, (Filip Mikeli i Laçit) ish luftëtarë nën urdhrat e Skënderbeut të cilët u vendosën në Urbino, ku Federico dhe Guidobaldo di Montefeltro i emëruan njerëz të besuar për çështje diplomatike dhe luftarake. Gjergji pati dy djem, Altobelin dhe Hanibalin, edhe Altobeli pati dy djem, Oracion dhe Karlin. Karli është babai i Gjon Franceskut, papës se ardhshëm.
Morën mbiemrin Albanesi që jetëgjati Altobello (1445-1564), e ndryshoi në Albani. Nga kjo familje rrodhën, përveç Klementit XI, kardinalë të shquar, diplomatë të mëdhenj dhe burra shteti të rrafshit të lartë:
- Giovanni Girolamo (1509-1591): kardinal dhe kont, zv-komandant i forcave të armatosura të Republikës së Venedikut, kandidat për papë në dy konklave, historiograf, këshilltar juridik vetjak i papës Gregori XIII (1572-1584) dhe papës Sisto V (1585-90).
- Annibale (1682-1751): kanunor i Shën Pjetrit, president i Dhomës Apostolike, sekretar i Memorialëve, kardinal (1711) dhe nunc i jashtëzakonshëm papnor në Vjenë ku punoi për të ratifikuar zgjedhjen e perandorit Karli VI (1711-1740), kamerleng i Kishës Së Shenjte të Romës, kryekancelier i Dijes, kryeprift i Bazilikës së Vatikanit, peshkop i Sabinës e më tej i Porto e Santa Rufina, nëndhjak i Kolegjit të Shenjtë.
- Alkssandri (1692-1779): që në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare u bë kolonel i ushtrisë së papës por shpejt e braktisi karrierën ushtarake, sekretar i Memorialëve, i dërguar në Vjenë, kardinal (1721), bibliotekar i Kishës Së Shenjtë të Romës, ambasador i Austrisë në Romë, mbrojtës i Mbretërisë së Sardenjës, mbrojtës dhe mik i Winckelmannit, ndërtues i Villa Albanit dhe përkrahës i shkëlqyer i arteve.
- Gjon Françesku, (1720-1803)nip i Klementit XI: kardinal (1753), mbrojtës i Çështjeve të Polonisë, mori pjesë në bisedimet me Katerinën II (1762-93) për të vënë në vend gjendjen e të krishterëve në Rusi, peshkop i Sabinës e më pas i Porto e Santa Rufinas derisa më 1775 si dhjak i Kolegjit të Shenjtë u bë peshkop i Ostias dhe Velletrit, mbrojtës i Shtetit Papnor kundër Francës revolucionare dhe luftëtar i zjarrtë për zgjedhjen e papëve Klementi XVII (1758-1769) dhe Piu VII (1800-23).
- Giuseppe (1750-1834): klerik i dhomës së papës Piu VI (1755-99), i dërguar i posaçëm në Vjenë për të çuar shiritin e bekuar në pagëzimin e kryedukës Ferdinand që më pas u bë perandor (1835-48), kardinal (1801) mbrojtës i perandorisë së Austrisë, bashkësekretar i Letrave Papnore dhe legat në Bolonjë, sekretar shteti i papës Piu VIII (1829-30), dhe komisar i jashtëzakonshëm i papës Gregori XVI (1831-46) i ngarkuar për të kthyer rendin nëpër Dërgata pas lëvizjeve revolucionare (1831-46), bibliotekar i Kishës së Shenjtë të Romës, peshkop i Urbinos dhe legat i Dërgatës së Pezaros dhe Urbinos.
Pas vdekjes së Filipit, më 1852 familja u shua. Është diçka e veçantë dhe për t’u vënë re që pothuajse njëkohësisht me familjen shqiptare të Albani-t, në Lindje, një tjetër derë e madhe shqiptare vezirësh të mëdhenj, përcaktonte fatet e perandorisë otomane në shekujt XVII-XVIII: familja e Qyprillinjve. Para papës Klementi XI, tre papë të tjerë kishin qenë me origjinë shqiptare: San Eleuterio (175-189), San Caio (283-296) dhe Giovanni IV (640-642).
Klementi XI dhe Illyricum Sacrum
Në atë kohë qendra e kishave ilire ishte Raguza ku mbaheshin këshillat kishtare të Ilirisë. Mbasi patën qenë mbytur në det ipeshkvinjtë shqiptarë duke u kthyer nga mbledhja, Klementi XI vendosi që mbledhjet ndër dioçezane shqiptare andej e tutje të mbaheshin në tokën shqiptare. Qendra e parë e kishave ilire ka qenë Akuileja, mandej Grado-i, e mbasi selia patriakale ilire u bart në Vendik, për arsye praktike u caktue Raguza si qendër mbasi ishte ma e përshtatshme edhe gjeografikisht.
Mbasi selia patriakale e ilirëve u bart në Vendik, e atje ishin grumbullue gjatë shekujve dokumenta, libra, monumenta edhe për Ilirinë, e mbasi Venediku kishte edhe Institute e njerëz të përshtatshëm për historografi, Papa Klementi i XI u muer vesht me Jezuitët e Venedikut e këta dërguen në Romë at Filip Riceputtin i cili mori në dorëzim nga Papa shqiptar lëndën historike të tij, planin e hartimit të historisë kishtare të ilirëve, e me ndihmën financiare për të përballuar shpenzimet e duhura për atë punë.
At Filip Riceputti mbi një barkë të Venedikut i ra për gjatë bregut të Adriatikut duke u ndaluar në të gjitha qendrat ku kishte lëndë për punën e vet e nga këto qendra bregdetare dërgoheshin njerëz të tjerë për kërkime historike në qendrat e brendshme të vendit prej nga i dërgohej lënda e duhur në breg të detit. Këtë punë e vazhdoi deri në qytetin e Tivarit. Prej Tivarit u dërguan lajmëtarë në të gjithë qendrat kishtare të Shqipërisë të cilat iu përgjegjën duke i dërgue secila ndihmën e vet historike shkruajsit të ardhëshëm të kishave ilire. Një qerre me qe e ngarkueme me dorëshkrime, libra e objekte historike, mbasi kapërceu të gjitha vështirësitë e baltërave të Zadrimës, u mbyt në ujë duke kaluar Drinin e humbi e gjithë ngarkesa e caktuar për At Riceputt-in.
Riceputti e ndau të gjithë lëndën e historisë kishtare ilire në katër pjesë me nëndarjet e renditjet përkatëse simbas skemës që kishte përpiluar Klementi XI. Pas vdekjes se tij, At Riceputti me zell e kujdes përfundoi të katër pjesët e historisë kishtare ilire e kur i pati gati për shtyp, mbaruan ditët e jetës së tij e vdiq. Jezuitët, siç e kanë zakon kur vdes çdo anëtar i shoqërisë së tyre që ka në dorë çdo punë të rëndësishme, ngarkuan që të kujdesej për shtypin e dorëshkrimeve të Riceputtit njeriun e tyre më të aftë për historografi, At Daniel Farlatin. Ky mbasi studioi të gjithë veprën e Riceputt-it u raportoi eprorëve të vet se historinë kishtare e shkruar nga At Filip Receputti, ishte punë me kritere historike të vjetruara. Mbasi u studiua mirë çështja e rezultoi si kishte raportuar At Daniel Farlati, eprorët ngarkuan këtë të niste punën përsëri simbas kritereve historiologjike moderne të kohës. At Daniel Farlati shkroi, shtypi e botoi katër vëllimet e para të veprës Illyricum Sacrum e ndërroi jetë. (AQSH F.1069 D.40 fq.221)
Figura e Klementit XI në historinë shqiptare
Në historinë shqiptare, si dhe ne fusha te tjera studimore albanologjike emri i Papa Klementit XI- Albani, përmendet si një Papë me "gjak shqiptar, "si një Pape me "origjine shqiptare," si Papa qe ka thirrur Kuvendin e Arbërit me 1703 dhe se ka pasur plot merita te tjera për çështjen shqiptare. Emri i tij nga disa studiues është përmendur sikur ai te ishte larg botes shqiptare dhe sikur ti takonte një bote qe nuk ishte ne lidhje te vazhdueshme me shqiptaret dhe Shqipërinë. Në këtë mënyre, kësaj figure madhështore te popullit shqiptar nuk i është kushtuar një kapitull i domosdoshëm ne historinë e Shqipërisë. Megjithatë i rëndësishëm është fakti se ne asnjë rast nuk shpërfillet prejardhja e tij shqiptare nga autorë te huaj, por përkundrazi theksohet "krenaria" e tij shqiptare dhe veprimtaria e tij për çështjen Shqiptare, e cila gjithkund formulohet si një veprimtari atdhetare. Papa Klementi XI - Albani e dinte fort mire atë fjalën ungjillore "se çdo pemë njihet dhe dallohet nga frutet e saj," ashtu si kundër çdo shqiptar, veçanërisht ne shtetet e huaja, dallohet në shqiptarizmin e tij, nga veprat qe ai kryhen ne dobi te çështjes kombëtare dhe te jetës se shqiptareve. Kështu qe edhe për Papa Klementin XI - Albani mund te thuhet se me mire e dine te huajt shqiptarizmin e tij se sa e dine në të vërtete vete shqiptaret, te cilet ne tjetersimin e tyre gjate sundimeve te huaja janë larguar pak a shume nga traditat evropiane. Qëndrimet politike dhe origjina e tij shqiptare do te ndikonin qe Kardinal Francesk - Albani te zgjidhet Pape, për te dhëne një kontribut me te madh edhe në jetën politike ne ato vite, kur Evropës po i kërcënohej rreziku nga Perandoria Osmane, e cila mbante nen sundim gati te gjithë Evropën Juglindore. Kohet e fundit e sidomos nga autoritetet me te larta te Kishës Katolike, është përmendur emri i Papa Klementit XI- Albani, nëpërmjet lëvizjeve me te mira te se kaluarës se lavdishme te shqiptareve dhe te luftës se popullit shqiptar për liri dhe pamvaresi.
Keshtu p.sh: Papa Pali VI, me 17 janar 1968, me rastin e përkujtimit te 500 vjetorit te vdekjes se heroit tone Kombëtar Gjergj Kastrioti, Skënderbeut, nder te tjera ka shpallur: "Ndër ata, qe hypën mbi katedrën e Shën Pjetrit, me kënaqësi po e kujtojmë paraardhësin tone Klementin XI-Albani, i cili mburrej për rrjedhën e tij te moçme shqiptare."
Ndërsa, Gjon Pali II gjate vizitës qe beri ne Shkodër, me 25 prill 1993 dhe ne intervistat qe i parapriu kësaj vizite, disa here e ka përmendur emrin e Papa Klementit XI-Albani, duke theksuar lidhjet e tij, madje edhe ne forme te ngushte, ne mes te Vatikanit dhe Shqipërisë, lidhje këto qe ishin te vazhdueshme dhe gjithmonë te mira për udhëheqësit popullore shqiptare. Si dallim nga Papet e tjerë, autori gjerman, (mbase me i njohuri i historisë se Papeve) L.B. Von Pastor, pikërisht Papa Klementit XI-Albanit i ka kushtuar hapësirën me te madhe ne një vëllim, çka do të thotë se edhe nga aspekti bashkëkohor, Papa Klementi XI- Albani konsiderohet Pape "i madh", që ka lëne gjurme te thella ne Kishën Katolike dhe ne jetën politike evropiane. Epiteti "i madh" zakonisht përdoret për ata Papë, qe kishin sukses ne organizimin kishtar, ne jetën politike, etj. Prandaj dhe trupi i tij i shenjtëruar gjendet sot, sipas rradhes, ne anën e djathte ne pjesën lart te Bazilikës se Shën Pjetrit ne Vatikan, kurse portretet dhe bustet e tij janë te shumta, si ne Rome ashtu edhe ne Urbino, ne vendin e lindjes, e ne vende te tjera. Krenaria e origjinës Shqiptare e Papës Klementi XI -Albani u shfaq edhe ne çastin kur u zgjodh Pape. Mbas emrit te Papnor, ai vendosi dhe mbiemrin e vet Albani, për tu dalluar përpara botes se është shqiptar. Në këtë mënyre, ai vazhdimisht emrin Alban e ka motivuar me boten Shqiptare. Në historinë e gjate te Papatit, qe se bashku me Papën Gjon Pali i II, bëhen 263, ky rast do te ishte ndoshta i vetmi, qe Papa paraqitet me mbiemrin e vet karakteristik te kombesise se tij. Edhe biografi francez i Klementit XI- Albani, M. Reoule e ka theksuar këtë çast te pa kujdesur të Papës për çështjen kombëtare, duke thënë: "Gjon Francesk Albani, qe kishte prejardhje shqiptare, u kujdesua posaçërisht për fatin e Kishës në vendin e paraardhësve te tij. Me nismën e tij u mblodh Kuvendi i Ipeshkvinjeve katolike të Ballkanit (14-15 janar 1703). Kjo ishte një fitore e madhe për kulturën dhe kombësinë shqiptare, mbasi që klerikët ishin të paret, që filluan të shkruanin në gjuhën shqipe dhe të krijonin përmendoret e para të letërsisë shqipe."
Makao
Macau (/ məkaʊ / ; 澳門; 澳门;), gjithashtu shkruar Makao, zyrtarisht Rajonale Speciale Makao e Republikës Popullore të Kinës,është një territor autonom në anën perëndimore të Grykëderdhjes se lumit Pearl në Azinë Lindore. Makau është kufizuar nga qyteti i Zhuhai i Kinës në veri dhe Delta e lumit Pearl në lindje dhe në jug. Hong Kongu qëndron rreth 64 kilometra (40 mi) në lindje të saj nëpër lumin Delta.Me një popullsi prej 650,900 që jetojnë në një sipërfaqe prej 30,5 km2 (11,8 sq mi) *, është rajoni më i dendur i populluar në botë.
Makau ishte administruar nga Perandoria Portugeze dhe shtetet e saj trashëguese nga mesi i shekullit 16 deri në fund të vitit 1999, kur ajo përbënte koloninë e fundit evropiane të mbetur në Azi.Tregtarët portugezë u vendosën për herë të parë në Macau në vitet 1550. Në vitin 1557, Makau ishte dhënë me qira në Portugali nga Ming Kina si një port tregtar. Perandoria portugeze administroi qytetin nën autoritetin dhe sovranitetin kinez deri në 1887, kur Macau, nëpërmjet një marrëveshjeje të përbashkët midis dy vendeve, u bë një koloni. Sovraniteti mbi Makau u transferua në Kinë më 20 dhjetor 1999. Deklarata e Përbashkët mbi çështjen e Ligjit Bazë të Macau-t dhe Macau-së përcakton që Macau të operojë me një shkallë të lartë autonomie deri të paktën ne vitin 2049, pesëdhjetë vjet pas transferimit.
Sipas politikës së "një vendi, dy sistemeve", Këshilli i Shtetit i Republikës Popullore të Kinës është përgjegjës për mbrojtjen ushtarake dhe çështjet e jashtme, ndërsa Macau mban sistemin e vet ligjor, forcën e sigurisë publike, sistemin monetar, politikën doganore dhe politikën e emigracionit. Makau merr pjesë në organizata dhe ngjarje ndërkombëtare që nuk u kërkojnë anëtarëve të posedojnë sovranitet kombëtar.
Macau është një qytet turistik në jug të Kinës, i njohur për kazinotë e tij dhe hotelet luksoze. Të ardhurat e saj të lojrave kanë qenë më të mëdhenjtë në botë që nga viti 2006, me ekonominë që varet shumë nga lojrat dhe turizmi. Sipas The World Factbook, Macau ka jetëgjatësinë e katërt më të lartë në botë. Për më tepër, ajo ka një "indeks të lartë të zhvillimit njerëzor", duke u renditur i 18 në botë që nga viti 2014.Makau është ndër rajonet më të pasura në botë dhe nga viti 2015 GDP e saj për kokë banori me barazi blerëse është më e lartë se ajo e çdo vendi në botë, sipas Bankës Botërore.
Ajo është e njohur gjerësisht si kryeqyteti i lojërave të fatit (ose lojërave) të botës, duke u larguar shumë nga qendrat e tjera të lojërave të fatit / qyteteve.
Etimologjia
Emri i tanishëm kinez (kinezisht: 澳門; pinyin: Àomén; Yale kantoneze: Oumún) nënkupton "Portat hyrëse". Makau njihet ndryshe në kinezisht si Haojing (濠 鏡, fjalë për fjalë "Oyster Mirror") ose Jinghai (鏡 海, fjalë për fjalë "Deti i Mirrorit"). Emri Makau mendohet të rrjedhë nga Tempulli A-Ma (kinez: 媽 閣 廟; pinyin: Māgé Miào; Yale kantoneze: Māgok Miuh), një tempull i ndërtuar në vitin 1448, kushtuar Mazu, perëndeshë e detarëve dhe peshkatarëve. Thuhet se kur marinarët portugezë u ulën në bregdet jashtë tempullit dhe pyetën emrin e vendit, vendasit iu përgjigjën "媽 閣" (pinyin: Māgé, Yale kantoneze: Māgok). Atëherë portugezët e quajtën gadishullin "Macau".
Historia
Historia e Macau është gjurmuar përsëri në dinastinë Qin (221-206 pes), kur rajoni i quajtur tani Makau hyri nën juridiksionin e Qarkut Panyu, Nanhai Prefektura (Guangdong moderne). Banorët e parë të regjistruar kinezë të zonës ishin njerëzit që kërkonin strehim në Macau nga pushtimi i Mongolëve gjatë këngës jugore.Nën Dinastinë Ming (1368-1644), peshkatarët migruan në Macau nga Guangdong dhe Fujian. Njerëzit vendas të Makaos ishin njerëz të anijes Tanka.
Makau nuk u zhvillua si një vendbanim i madh derisa portugezët arritën në shekullin e 16-të. Në 1513, Jorge Álvares u bë portugezit i parë që u fut në Kinë. Në 1535, tregtarët portugezë morën të drejtën për të ankoruar anijet në portet e Macau dhe për të kryer aktivitete tregëtare, megjithëse jo të drejtën për të qëndruar në tokë. Rreth 1552-1553, ata morën leje të përkohshme për të ngritur zinxhirët e magazinimit në tokë, për të tharë mallrat e përmbytura nga uji i detit; ata shpejt ndërtuan shtëpi rudimentare prej guri rreth zonës tani të quajtur Nam Van.
Makao Portugeze
Ne vitin 1557, portugezët krijuan një vendbanim të përhershëm në Macau, duke paguar një qira vjetore prej 500 taelësh (18.9 kg / 41.6 paundë) argjendi.Portugalia vazhdoi të paguante një haraç vjetore deri në 1863 për të qëndruar në Macau.
Nga 1564, Portugalia komandoi tregtinë perëndimore me Indinë, Japoninë dhe Kinën. Në vitin 1631, tregtia kineze e kufizuar në Kinë ishte e kufizuar në portin e Macau. [23]
Gjatë shekullit të 17-të, në Makau jetonin rreth 5,000 skllevër, përveç 2,000 portugezëve dhe 20,000 kinezëve.
Ndërsa shumë portugezë u vendosën në Makau për t'u angazhuar në tregti, ata bënë kërkesa për vetë-administrim; Por kjo nuk u arrit deri në vitet 1840.Në 1576, Papa Gregori XIII krijoi Dioqezën Katolike Romake të Makaut.Në vitin 1583, portugezët në Makau u lejuan të formonin një Senat për të trajtuar çështje të ndryshme lidhur me çështjet e tyre sociale dhe ekonomike nën mbikëqyrjen e rreptë të autoritetit kinez [29], por nuk kishte transferim të sovranitetit.
Makau u begatua si një port por ishte synimi i përpjekjeve të përsëritura e të dështuara nga holandezët për ta pushtuar atë në shekullin e 17-të. Më 24 qershor 1622, holandezët sulmuan Macaun në betejën e Macau, me shpresën e kthimit të tij në posedim holandez. Portugalia mposhti sulmin e tyre dhe holandezët nuk u përpoqën përsëri të pushtonin Macaun. Shumica e mbrojtësve ishin skllevër afrikanë, me vetëm disa ushtarë dhe priftërinj portugezë. Kapiteni Kornelis Reyerszoon ishte komandant i forcës 800 invazive holandeze.
Guvernatori hollandez Jan Pz. Coen tha pas disfatës se "Skllevërit e portugezëve në Makao i shërbyen aq mirë dhe me besnikëri, saqë ishin ata që e mposhtën dhe e larguan popullin tonë atje vitin e kaluar" dhe "Njerëzit tanë panë shumë pak portugezë" gjatë betejës.
Pas Luftës së Opiumit të Parë (1839-42), Portugalia pushtoi ishujt e zbrazët të Taipa dhe Coloane në 1851 dhe 1864 respektivisht. Më 1 dhjetor 1887, qeveritë Qing dhe Portugalisht nënshkruan Traktatin Sino-Portugez të Pekinit, sipas të cilit Kina cedoi të drejtën e "pushtimit të përhershëm dhe qeverisë së Macau nga Portugalia" në përputhje me deklaratat e Protokollit të Lisbonës. Në kthim, qeveria e Macau do të bashkëpunonte me tregtinë e kontrabandës së Hong Kongut në opium indian dhe Kina do të përfitonte nga vendosja e taksave doganore. Portugalia ishte gjithashtu e detyruar "të mos e tjetërsoi Makaun pa një marrëveshje të mëparshme me Kinën", duke siguruar që negociatat midis Portugalisë dhe Francës (lidhur me një shkëmbim të mundshëm të Macau dhe Guinea Portugeze me Kongonën franceze) ose me vendet e tjera nuk do të ecnin përpara Interesat komerciale britanike do të siguroheshin; Makau u bë zyrtarisht një territor nën administrimin e Portugalisë.
Në vitin 1928, pasi dinastia Qing u rrëzua pas Revolucionit Xinhai, qeveria Kuomintang (KMT) njoftoi zyrtarisht Portugalin se do të shfuqizonte Traktatin e Miqësisë dhe Tregtisë; dy pushtetet nënshkruan një miqësi dhe tregti të re Sino-Portugeze Traktati në vend të traktatit të shfuqizuar. Duke ndryshuar vetëm disa dispozita lidhur me parimet tarifore dhe çështjet që kanë të bëjnë me çështjet e biznesit, traktati i ri nuk ka ndryshuar sovranitetin e Macau dhe qeveria portugeze e Macau mbeti e pandryshuar.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ndryshe nga Timori portugez, i cili u pushtua nga japonezët në vitin 1942 së bashku me Timorin holandez, japonezët respektuan neutralitetin portugez në Macau, por vetëm deri në një pikë. Makau gëzonte një periudhë të shkurtër prosperiteti ekonomik si port i vetëm neutral në jug të Kinës, pasi japonezët kishin zënë Guangzhou dhe Hong Kong. Në gusht 1943, trupat japoneze kapën avullore britanike Sian në Makao dhe vranë rreth 20 roje. Muajin e ardhshëm ata kërkuan instalimin e "këshilltarëve" japonezë nën kërcënimin e okupimit ushtarak. Rezultati ishte se një protektorat virtual japonez u krijua mbi Macau.
Midis fundit të Luftës së Paqësorit dhe themelimit të Republikës Popullore të Kinës, Makau shërbeu si një strehë e sigurt për refugjatët e Luftës Civile Kineze.
Lista e emrave të përveçëm mashkullorë: NJ
Nj
Njazi
Makao
Makao Portugeze
Ndikuar nga Revolucioni Kulturor në Kinën kontinentale dhe nga pakënaqësia e përgjithshme me qeverinë portugeze, trazirat shpërthyen në Makao në vitin 1966. Në incidentin më të rëndë, të ashtuquajturin 12-3, 6 persona u vranë dhe u plagosën më shumë se 200 persona. Më 28 janar 1967, qeveria portugeze lëshoi ​​një falje zyrtare me anë të një "pranimi të fajit".
Menjëherë pas Revolucionit të Karvanit të Portugalisë, 1974, i cili përmbysi diktaturën e Estado Novo, qeveria e re vendosi se do të heqë dorë nga të gjitha pasuritë e saj jashtë shtetit. Në vitin 1976, Lisbona ripërcaktoi Macau si një "territor kinez nën administrimin portugez" dhe i dha asaj një masë të madhe autonomie administrative, financiare dhe ekonomike. Tre vjet më vonë, Portugalia dhe Kina ranë dakord të konsiderojnë Macau si "një territor kinez nën administrimin [e përkohshme] portugeze". Qeveritë kineze dhe portugeze filluan negociatat mbi çështjen e Makaut në qershor të vitit 1986. Të dy nënshkruan Deklaratën e Përbashkët Sino-Portugeze vitin e ardhshëm, duke e bërë Makau një nga rajonet e veçanta administrative të Kinës.
Qeveria dhe Politika
Deklarata e Përbashkët Sino-Portugeze dhe Ligji Themelor i Macau, kushtetuta e Macau, e shpallur nga Kongresi Popullor i Kinës në 1993, specifikon se sistemi, mënyra e jetesës, të drejtat dhe liritë sociale dhe ekonomike të Macau do të mbeten të pandryshuara për të paktën 50 vjet pas transferimit të Sovranitetin në Kinë në vitin 1999.Sipas parimit të "një vendi, dy sistemeve", Macau gëzon një shkallë të lartë autonomie në të gjitha fushat, përveç mbrojtjes dhe punëve të jashtme. Zyrtarët e Macau, në vend të zyrtarëve të PRC, e drejtojnë Makaun përmes ushtrimit të kompetencave të veçanta ekzekutive, legjislative dhe gjyqësore, si dhe të drejtën për gjykimin përfundimtar. Makau mban monedhën e vet (pataca Macanese), territorin doganor, imigracionin dhe kontrollet kufitare dhe forcën policore.
Egzekutivi
Shtabi i Qeverisë Macau
Qeveria në Makau udhëhiqet nga Kryeshefi Ekzekutiv i Makau, i cili emërohet nga qeveria qendrore me rekomandimin e një komisioni zgjedhor, treqind anëtarët e të cilit emërohen nga organet e korporatave dhe komunitetit. Rekomandimi është bërë me zgjedhje brenda komisionit. Kabineti i shefit ekzekutiv përbëhet nga pesë sekretarë të politikave dhe këshillohet nga Këshilli Ekzekutiv i Makau, i cili ka midis shtatë dhe njëmbëdhjetë anëtarëve. Edmund Ho, një udhëheqës i komunitetit dhe ish-bankier, ishte shefi ekzekutiv i parë i SAR-it në Makau, duke zëvendësuar gjeneralin Vasco Rocha Vieira në mesnatë më 20 dhjetor 1999. Fernando Chui është shefi ekzekutiv aktual. Shefi ekzekutiv dhe kabineti kanë zyrat e tyre në Shtabin e Qeverisë së Macau, që ndodhet në zonën e São Lourenço.
Organi ligjvenes
Asambleja Legjislative e Macau
Organi legjislativ i territorit është Asambleja Legjislative, një organ 33 anëtarësh i përbërë nga 14 anëtarë të zgjedhur drejtpërdrejtë, 12 anëtarë të zgjedhur në mënyrë indirekte që përfaqësojnë zonat funksionale dhe shtatë anëtarë të emëruar nga shefi ekzekutiv. Çdo rezident i përhershëm në moshë mbi 18 vjeç ka të drejtë të votojë në zgjedhje të drejtpërdrejta.Zgjedhjet indirekte janë të kufizuara për organizatat e regjistruara si "zgjedhës të korporatave" dhe një komision zgjedhor prej 300 anëtarësh të hartuar nga grupime të gjera rajonale, organizata komunale dhe organe të qeverisjes qendrore.
Në shkurt 2009, Asambleja Legjislative miratoi ligjin e sigurimit kombëtar në Macau bazuar në një legjislacion të tërhequr të sigurisë të paraqitur më parë në Hong Kong. Mbrojtësit e demokracisë kishin frikë se fushëveprimi tepër i gjerë i projektligjit mund të çonte në abuzime, një shqetësim i cili u rrit pasi një numër përkrahësish të shquar të demokracisë në Hong Kong u refuzuan të hyjnë në Macau në prag të kalimit të ligjit.
Gjyqsori
Kuadri origjinal i sistemit ligjor, i bazuar kryesisht në Ligjin e Portugalisë, sistemi portugez i ligjit civil, u ruajt pas vitit 1999. Territori ka sistemin e vet të pavarur gjyqësor me një Gjykatë të Lartë. Gjyqtarët përzgjidhen nga një komitet dhe emërohen nga shefi ekzekutiv. Gjyqtarët e huaj mund të shërbejnë në gjykata.
Makau ka një sistem gjyqësor me tre nivele: Gjykata e Shkallës së Parë, Gjykata e Shkallës së Dytë dhe Gjykata e Apelit të Përfunduar.
Ushtria
Sipas sundimit portugez, Macau shpesh shërbeu si bazë ekspeditash për Japoninë dhe rajone të tjera të Azisë Lindore nga shekulli i 16-të e tutje, duke ruajtur një garnizë të fortë kryesisht për të penguar sulmet holandeze dhe kontinentale kineze. Megjithatë, pasi britanikët e aleatëve u vendosën në Hong Kong, nevoja për një prani të fortë ushtarake në Macau u zbeh dhe u bë e kufizuar para se të pushonte në vitin 1974. Megjithatë, pavarësisht se nuk kishte asnjë garnizon portugez të lënë në territor, një forcë e vogël e sigurisë e menaxhuar nga PSP lokale U mbajt, i cili u tregua i dobishëm me tensionet e shkallëzuara të triadeve në drejtim të dekadave të fundit të administratës portugeze. Gjithashtu Capitania dos Portos vazhdonte të operonte një roje bregdetare dhe forcat ajrore të Portugalisë mbanin aeroportet aktive deri në hapjen e Aeroportit Ndërkombëtar Macau në mesin e viteve 1990. Në vitin 1999, pas dorëzimit në PRC, u krijua një garnizë e konsiderueshme e Ushtrisë Çlirimtare Popullore në qytet që ndihmoi në dhënien e goditjes së fundit ndaj dhunës së kryer nga triadët, të cilët u dobësuan nga veprimet e policisë dhe arrestimet para dorëzimit. Garnizoni mbetet, me një pjesë të madhe të forcave të stacionuara në Zhuhai fqinje gjithashtu.
Gjeografia
Në vitin 2015, qeveria kineze i dha përgjegjësi administrative Macau për 85 km2 (33 sq mi) * të zonës bregdetare të oqeanit.
Klima
Makau ka një klimë subtropikale të lagësht (Köppen Cwa), me lagështi relative mes 75% dhe 90%. [68] Ngjashëm me pjesën më të madhe të Kinës Jugore, klima sezonale është ndikuar shumë nga monsoons, dhe dallimet në temperaturën dhe lagështinë midis verës dhe dimrit janë të dukshme, megjithëse jo aq të mëdha sa në Kinë. Temperatura mesatare vjetore e Macau është 22.7 ° C (72.9 ° F). Korrik është muaji më i ngrohtë, temperatura mesatare është 28.9 ° C (84.0 ° F). Muaji më i mire është Janari, me një temperaturë mesatare prej 14,5 ° C (58,1 ° F). [68]
E vendosur në bregun jugor të Kinës, Macau ka reshje të shumta, me reshje mesatare vjetore që janë 2.120 milimetra (83 in). Sidoqoftë, dimri është kryesisht i thatë për shkak të ndikimit të Lartës së madhe Siberiane që ndikon shumë në Azinë Lindore. Vjeshtë në Macau, nga tetori në nëntor, është me diell dhe ende i këndshëm me lagështi më të ulët. Dimri (dhjetor deri në fillim të marsit) është përgjithësisht i butë me temperatura më të larta se 13 ° C (55 ° F), megjithëse mund të bjerë nën 8 ° C në kohë. Lagështia fillon të rritet nga fundi i marsit. Vera është shumë e ngrohtë për të nxehtë (shpesh duke u ngritur mbi 30 ° C gjatë ditës). Moti i nxehtë shpesh pasohet nga shi i rëndë, stuhi dhe tifone të rastit.
Ekonomia
Ekonomia e Macau bazohet kryesisht në turizëm. Aktivitete të tjera kryesore ekonomike në Macau janë prodhimi i tekstilit dhe veshjeve të eksportit, shërbimet bankare dhe shërbimet e tjera financiare.Industria e veshjeve siguron rreth tre të katërtat e fitimeve të eksportit dhe industria e lojrave, turizmit dhe mikpritjes vlerësohet të kontribuojë më shumë se 50% të PBB-së së Makau dhe 70% të të ardhurave të qeverisë në Macau.
Makau është një anëtar themelues i OBT-së dhe ka mbajtur marrëdhënie të shëndosha ekonomike dhe tregtare me më shumë se 120 vende dhe rajone, në veçanti me vendet e Bashkimit Europian dhe Portugalishtfolës; Macau është gjithashtu anëtar i FMN-së.Banka Botërore e klasifikon Macauun si një ekonomi me të ardhura të larta dhe BPV për kokë banori të rajonit në vitin 2006 ishte 28,436 dollarë amerikanë. Pas dorëzimit në vitin 1999, ka pasur një rritje të shpejtë të numrit të vizitorëve për shkak të lehtësimit të kufizimeve të udhëtimit nga Kina. Së bashku me liberalizimin e industrisë së lojrave të Macau-it në vitin 2001, që shkakton hyrje të rëndësishme të investimeve, norma mesatare e rritjes ekonomike në mes 2001 dhe 2006 ishte rreth 13.1% në vit.
Në një raport të Organizatës Botërore të Turizmit për turizmin ndërkombëtar për vitin 2006, Makau u rendit i 21 në numrin e turistëve dhe 24 në aspektin e pranimeve të turizmit.Nga 9,1 milionë vizitorë në vitin 2000, ardhjet në Macau janë rritur në 18,7 milion vizitorë në 2005 dhe 22 milionë vizitorë në 2006, me mbi 50% të ardhurish që vijnë nga Kina kontinentale dhe një tjetër prej 30% nga Hong Kongu.
Duke filluar nga viti 1962, industria e lojërave të fatit ishte operuar nën një licencë monopoli të lëshuar nga qeveria nga Sociedade de Turismo e Diversões de Macau të Stanley Ho. Monopoli përfundoi në 2002 dhe disa pronarë të kazinove nga Las Vegas u përpoqën të hynin në treg. Me hapjen e Sands Macao, në 2004 dhe Wynn Macau në 2006, të ardhurat e lojërave të fatit nga kazinot e Macau u rritën shumë të begatë.Në vitin 2007, Venecia Makau, në kohën e dytë (në vitin 2017 ishte shtatë) ndërtesa më e madhe në botë nga zona e katit, hapi dyert e saj për publikun, e ndjekur nga MGM Grand Macau. Shumë prej kazinove të tjera hoteliere, përfshirë Galaxy Cotai Megaresort, u hapën në vitin 2011 dhe planet për një kompleks prej 3.9 miliardë dollarë që do të njihen si Lisboa Palace pritet të përfundojnë deri në vitin 2017.Në shkurt të vitit 2015, të ardhurat e lojërave të fatit në Macau u ulën me 48.6 përqind nga një vit më parë në 19.5 miliardë patakas (2.4 miliardë dollarë), rënia më e madhe mujore që është regjistruar ndonjëherë. Arsyet për këtë rënie të të ardhurave janë të lidhura me ngadalësimin e ekonomisë kineze dhe një goditje korrupsioni nga zyrtarët kinezë e cila ka kufizuar shpenzimet e buta.
Në vitin 2002, qeveria e Macau përfundoi sistemin monopolit dhe gjashtë koncesione të operimit të kazinosë dhe nënkonsionet i janë dhënë Sociedade de Turismo e Diversões de Macau, Wynn Resorts, Las Vegas Sands, Galaxy Entertainment Group, partneriteti i MGM Mirage dhe Pansy Ho Stanley Ho) dhe partneritetin e Melco dhe Publishing and Broadcasting Limited (PBL). Sot, ka 16 kazinove të operuara nga STDM, dhe ato janë ende vendimtare në industrinë e kazinosë në Macau, por në vitin 2004, hapja e Macau Sands çoi në epokën e re.Të ardhurat nga bixhozi e kanë bërë Macau tregun më të lartë të kazinove në botë, duke tejkaluar Las Vegas.
Shuma e shfaqjeve të kryera në Macau ka treguar gjithashtu një trend në rritje që nga fillimi i 2010-ës, duke përfshirë shfaqjen e Shtëpisë së Ujit të Dancingut, koncerte, shfaqje tregtare të industrisë dhe crossovers ndërkombëtare të artit.
Makau është një qendër financiare në det të hapur, një strehë e taksave dhe një port pa pagesë pa regjime kontrolli të këmbimit valutor. Autoriteti Monetar i Makau rregullon financën në det të hapur, ndërkohë që Instituti për Promovimin e Tregtisë dhe Investimeve në Macau ofron shërbime për investime në Macau.Në vitin 2007, Shërbimi i Investitorëve të Moody's përmirësoi vlerësimet e emetuesit të qeverisë së monedhave të huaja dhe vendase të Macau në 'Aa3' nga 'A1', duke cituar financat e ngurta të qeverisë së saj si një kreditor i madh neto. Agjensia e klasifikimit gjithashtu përmirësoi tavanin e depozitave bankare në Macau në 'Aa3' nga 'A1'.
Siç përshkruhet nga Ligji Themelor i Macau, qeveria ndjek parimin e mbajtjes së shpenzimeve brenda kufijve të të ardhurave në hartimin e buxhetit të saj dhe përpiqet të arrijë një bilanc fiskal, të shmangë deficitet dhe të mbajë buxhetin në përpjesëtim me normën e rritjes së brëndshme të saj produkt. Të gjitha të ardhurat financiare të Rajonit të Posaçëm Administrativ të Makau do të menaxhohen dhe kontrollohen nga vetë rajoni dhe nuk do t'i dorëzohen Qeverisë Popullore Qendrore. Qeveria Qendrore e Popullit nuk do të marrë asnjë taksë në Rajonin e Posaçëm Administrativ të Makau.
Sistemi monetar
Në Macau, njësia e monedhës është pataca, e cila aktualisht është e lidhur me dollarin e Hong Kongut me një normë HK $ 1 = MOP1.03. Emri Pataca është një fjalë portugeze e cila u aplikua për dollarë meksikan që ishin monedha kryesore qarkulluese në rajonin e gjerë në gjysmën e dytë të shekullit të 19-të. Në 1894, pataca u prezantua si në Macau dhe në Timorin e Portugalisë, si një njësi e llogarisë për dollarin meksikan dhe monedhat e tjera të argjendtë të dollarit në qarkullim. Megjithatë, pataca nuk ishte monedha zyrtare kur u miratua së pari.Më 1901, u vendos që Banco Nacional Ultramarino të gëzonte të drejtën ekskluzive për lëshimin e kartëmonedhave në patakë dhe në vitin 1906 të gjitha monedhat e huaja ishin të jashtëligjshme.Megjithatë, kinezët ishin të dyshimtë për këto patakas letrash, duke u mësuar me përdorimin e argjendit për shkëmbim, dhe si të tilla, patakët e letrave qarkullonin me një zbritje në lidhje me monedhat e argjendit. Në vitin 1935, kur Kina dhe Hong Kong braktisi standardin e argjendit, dollari i Hong Kongut ishte i lidhur me sterlinë në normën fikse të 1 shillës dhe 3 pence, ndërsa hajduti ishte i lidhur në shkallën portugeze me një normë të barabartë me vetëm 1 shillë. Nga viti 1945 deri në vitin 1951, monedhat e pjesshme të pataca u riemëruan për t'u lëshuar në Timorin e Portugalisë; Dhe, në vitin 1952, çështje të ngjashme u emetuan për Macau duke përfshirë një monedhë aktuale pataca për herë të parë.