Urbanizimi
Urbanizimi si proces botëror
Me rritjen e industrisë, krahut të lirë të punës, kompanive zinxhirë, tregtisë së përbashkët dhe ndikimeve globaliste, duket se urbanizimi po e tërheq gjithë popullsinë drejt tij, përfshirë edhe atë të fshatit. Por, në ç’shkallë ndikon urbanizimi që këta njerëz të civilizohen dhe të bëhen pjesë e një qytetërimi të ri, sot kjo është e vështirë të përcaktohet. Urbanizimi sjell zhvillim industrial dhe mirëqenie ekonomike, por jo kulturë shoqërore, që është thelbi i një qytetërimi. Pra, urbanizimi i shërben qytetërimit në të dy kahet e tij; ndihmës, por edhe trazues i qytetërimit të vërtetë. Tregues i matjes së urbanizimit zakonisht merret pjesëmarrja e popullsisë e cila jeton në qytete ndaj popullsisë gjithsej.Në disa vende statusi i qyteteve caktohet me aktet juridike e diku me numër të popullsisë,e ndonjëherë përdoren kriteret e kombinuara, si:madhësia e vendbanimit,% e popullsisë bujqësore,dendësia e popullsisë,distanca mes shtëpive me ujësjellës e kanalizim etj. Në intensitetin e urbanizimit ndikojnë rritja e shpejtë e popullsisë, ndryshimet në strukturën ekonomike,migrimet etj.Industrializimi ishte faktori kryesor i cili e përshpejtoi procesin e urbanizimit.Procesi i urbanizimit në botë u zgjërua shpejt. Në vitin 1800 në qytete jetonte 3.2% e popullsisë,në vitin 1850 rreth 6% ,në vitin 1900 rreth 12%, në vitin 1950 u rrit për 10 herë (29.8%), ndërsa në vitin 1995 në qytete jetonin 45% e popullsisë botërore.Vendet e zhvilluara kanë arritur nivelin e lartë të urbanizimit (mbi 70%) dhe tani kanë rritje të vogël të popullsisë urbane. Në vendet në zhvillim rritja e popullsisë është shumë e lartë (8-14% në vjet) duke arritur dyfishin e popullsisë brenda një dekade. Në qytete tash jetojnë 2/3 e popullsisë urbane e shteteve në zhvillim, në vitin 2015 do të jenë ¾ dhe në vitin 2025 4/5 e popullsisë urbane do të jetojnë në shtetet në zhvillim. Në vendet perëndimore qytetërimi ndjehet i konsoliduar me zhvillimin urban të tij; kurse në vendet në zhvillim, tiparet e urbanizimit janë duke e tërhequr masën më shumë sesa qytetërimi brenda tij. Zhvendosja e popullsisë në kryeqytet shpesh është edhe anarkike, e pakontrolluara dhe e pamundur për t’u kontrolluar nga shteti apo për t’u rregulluar nga normat e qytetërimit. Në shtetet mjaft të zhvilluara dhe të varfëra lëvizja e popullsisë rurale ka shkaktuar formimin e paralagjeve me ndërtime të egra ,në të cilat pjesëmarrja e popullsisë urbane arrin 20 deri 84%. Procesi i urbanizimit në pjesët e ndryshme të botës gjendet në fazat e ndryshme. Në vendet e zhvilluara ky proces gati ka përfunduar ,kurse ne vendet në zhvillim është në hov e sipër ,e në disa vende gjendet në fazën fillestare. Procesi i urbanizimit nuk përfshin vetëm rritjen dhe zhvillimin e qyteteve ,por edhe ndryshimet në meset rurale nën ndikimin e qytetit, ndyshimet strukturore të popullsisë, mënyrën e jetesës etj. Qytetet mund të kenë të përcaktuar planin e tyre urban, zhvillimin e infrastrukturës apo zgjerimin e hapësirës së banimit, por, është shumë e vështirë të parashikosh se çdo të ndodhë me qytetërimin, me aktivitetet që mund të kënaqin më shumë shpirtërisht njerëzit, me vendet ku ata duan të shkojnë brenda qytetit, mënyrën se si do ta jetojnë jetën në këto kushte të reja të ndryshimeve të përshpejtuara urbane në botë.