cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Larry Flynt
Pjesmarra në Politike
Më 30 prill 2013, Flynt miratuar Mark Sanford në 2013 zgjedhje të posaçme për qarkun 1 kongresit të Karolinës së Jugut, duke thënë se " përqafimi i tij i hapur i zonjës së tij në emër të dashurisë , duke thyer betimet e tij të shenjtë e martesës , ishte një akt i trimërisë që ka tërhequr mbështetja ime
Kosova (1912-1945)
Vilajetin e Kosovës e Shkupin dhe qytetet e tjera në Maqedoni, i kanë çliruar shqiptarët më 1912, por Serbia me fuqi të madhe ushtarake e armatim modern rus të kohës, e ka okupuar Kosovën përkohësisht. Me humbjen e luftës kundër austriakëve më 1915, ushtria e qeveria serbe ikin në Shqipëri ku bëjnë gjenocid ndaj popullsisë civile. .
Kah fundi i vitit 1918, Serbia përsëri e okupoi Kosovën, me ndihmën e ushtrisë franceze. Me Konferencën e Ambasadorëve në Londër më 1913 dhe Konferencën e paqes në Paris më 1920, u copëtuan trevat etnike shqiptare, duke iu dhuruar fqinjëve tanë grekë e sllavë më se 2/3 e tyre, pra rreth 60 mijë kilometër katrorë ndër to ishte edhe Vilajeti i Kosovës. Ky okupim zgjati rreth 20 vjet, deri në prill më 1941, kur ushtria gjermane e dëboi ushtrinë jugosllave nga Jugosllavia, madje vetëm brenda 7 ditëve. Kështu Kosova përsëri iu bashkua Shqipërisë si Prefektura e Kosovës, siç ka qenë edhe gjatë Luftës së parë botërore. Pra, sa herë që ka hyrë Serbia në Kosovë, ajo ka qenë vetëm okupatore e përkohshme e asgjë tjetër, madje edhe kur ajo vetë ka qenë vasale e fqinjëve, sidomos e Turqisë.
Gjatë viteve 1918-1941, Serbia mori masa të ndryshme drastike për t’i shpërngulur shqiptarët nga trojet e tyre etnike dhe për t’i kolonizuar në to kolonët serbë e malazezë. Akademiku Vasa Çubrilloviq, ia ka paraqitur qeverisë mbretërore një referat gjenocidial më 1937, për zhdukjen e shqiptarëve nga Jugosllavia. Këtë referat qeveria jugosllave, përkatësisht serbe, e ka zbatuar me dhunë të përhershme ndaj tyre, me taksa të rënda, burgim të njerëzve të pafajshëm, tortura e vrasje, kështu që më se 250 mijë shqiptarë janë detyruar t’i braktisin trojet e tyre e të vendosen në shkretëtirat e Anadollit në Turqi dhe pjesërisht në Shqipëri. Në atë kohë, vetëm në fillim, janë vendosur në Kosovë, në pronat e uzurpuara shqiptare, më se 60 mijë kolonë serbë e malazezë. Për ta kamufluar këtë terror ndaj popullsisë së qetë shqiptare, qeveria e Beogradit deklaronte se kjo është vetëm ‘’reformë agrare’’, ‘’akcion i mbledhjes së armëve’’, ‘’akcion kundër komitëve dhe armiqve të shtetit’’ etj. . Akademiku Çubrilloviq shkruante në referatin e tij se qeveria duhet të organizojë djegëjën e fshatrave dhe vrasjen e shqiptarëve natën, kurse ditën duhet të simulojë gjoja ndjekjen e aktorëve të krimeve të natës. Madje, ai propozonte se për aksione të tilla terroriste është më i përshtatshëm fisi malazias Vasojeviq, i cili duhet të angazhohet në këtë akcion. Një referat tjetër të ngjashëm më këtë, Çubriloviqi e ka shkruar në tetor më 1944 për Qeverinë jugosllave-komuniste, e cila erdhi në pushtet me ndihmën e armatës kuqe sovjetike. Edhe gjatë sundimit të Jugosllavisë social-komuniste, ndaj shqiptarëve u morën masa drastike dhe gjenocidiale, kështu që u detyruan të shpërngulen për në Turqi e Shqipëri më se 250 mijë vetë.
Krijimi i kufinjëve të ri të Kosovës
“ Toplica ka pasur 18333 banorë, prej të cilëve rrethi i Prokuples ka pasur 10825 banorë, prej tyre 4618 kanë qenë serb, ndërsa pjesa tjetër 6207, kan qenë shqiptarë e turq, rrethi i Kosanicës ka pasur 6708 banorë, prej tyre 577 serbë, 5951 turq e shqiptarë dhe afro 800 çerkezë. “Leskovci gjerë në vitin 1877 ka pasur 900 shtëpi të banuara me 5000 banorë shqiptar të konfesionit mysliman. Në Prokuple me rrethinë ka pasur 2505 shtëpi shqiptare, 2031 shtëpi serbe dhe 24 shtëpi turke. Në Kurshumli ka pasur 1956 shtëpi shqiptare, 638 shtëpi serbe dhe 60 shtëpi rome” .
Vendosja e kolonistëve serbë dhe malazezë në Kosovë filloi që nga viti 1912, por u zbatua në mënyrë intensive gjatë viteve 1919 - 1924 si dhe atyre 1934 - 1941. Në atë periudhë, në Kosovë, u vendosen më se 39 mijë serbë dhe malazez dhe u krijuan 374 koloni, pëkatësisht vendbanime të reja sllave
Puntallana
Puntallana është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun La Palma, të provincës Santa Cruz de Tenerife, në Ishujt Kanare. Puntallana ka 2346 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 35.1 km2.
Lidhje të jashtme
Puntallana
Rothenthurm
është një komunë në kantonin Schwyz të Zvicrës.
Rasti Kuku lele majko
Rasti Kuku lele majko është pjesë vazhduese e Doktrinës së shenjt serbe pas humbjes së forcave diplomatike në arenën ndërkombëtare. Në fakt rasti është teori e saj me të cilën sipas logjikës jashtëtokësore bëhen krahasime të thjeshta : personeli i armatosur serbë i vrarë apo i plagosur krahasohet me cvilët e vrarë të palës kundërhtare dhe ngritet si viktimë e pafajshme e luftës. P.sh. rasti i policit nga Krushevci, Serbi Predrag Gjorgjevqi i cili patrollonte në Kosovë para popullit serb ky polic, ndjes pastë, popullit serb dhe opinionit botërorë i paraqitet si viktim e pafajshme.
Teoria furnizohet nga raste e vdekjeve të personave të ndryshme të ndodhura gjatë operacioneve teknike të armatosura, raste të cilat përpunohen në makinerin e doktrinës dhe i paraqiten popullit serbë të cilët fillojnë të thonë "Kuku lele majko", pa e menduar se çka kërkonë një serb në vend të huaj. Raste të tilla të ashtëquajtura Kuku lele majko të njohura deri më tani janë:
Kantoni Gournay-en-Bray
Kantoni Gournay-en-Bray (frëngjisht: Canton de Gournay-en-Bray) është një kanton në departamentin Seine-Maritime, rajonin Haute-Normandie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Gournay-en-Bray. Ka sipërfaqe 181.13km2 dhe popullsi 11952 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Gournay-en-Bray aktualisht përbëhet nga 16 komuna.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1614
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Alabama
parapamje|300px|image_skyline nga kryeqyteti [[Montgomery ]] Alabama (shqiptimi: Ellëbema) është një nga Shtetet Federale të SHBA-së, ndodhet në pjesën jugore të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, kryeqyteti i Alabamës është Montgomery.
Prej Luftës Civile Amerikane deri në Luftën e Dytë Botërore, Alabama, si shumë shtete jugore, pësoi vështirësi ekonomike, pjesërisht për shkak të varësisë së vazhdueshme nga bujqësia. Me gjithë rritjen e industrive të mëdha dhe të qendrave urbane, interesat rurale të të bardhëve dominonin legjislaturën deri në vitet 1960, ndërsa interesat urbane dhe afrikano-amerikanët ishin të nën-përfaqësuar.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Alabama përjetoi rritje kur ekonomia e shtetit kaloi nga një ekonomi me bazë kryesisht bujqësore në një ekonomi me interesa të larmishme. Krijimi ose zgjerimi i instalimeve të shumta të Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara zgjeroi ekonominë e shtetit dhe ndihmoi në kapërcimin e hendekut midis një ekonomie bujqësore dhe industriale gjatë mesit të shekullit të 20-të. Ekonomia e shtetit në shekullin e 21 bazohet kryesisht në industrine e automobilave, financat, aeronautikë, nxjerrjen e mineraleve, shëndetësi, arsim, tregëti me pakicë, dhe teknologji.
Gjeografia
Alabama kufizohet me Tenesin në veri, Xhorxhian në lindje, Floridën dhe Gjirin e Meksikës në jug dhe Misisipin në perëndim. Kryeqytet i Alabamës është Montgomeri dhe qyteti me popullsi më të madhe është Birmingham. Alabama renditet i 30-i ndër shtetet e SHBA-se për nga sipërfaqja (135 775 km²). Pjesa veriore e Alabamës është kryesisht malore.
Klima
Klima e shtetit është subtropikale me lagështi. Temperatura mesatare vjetore është 18 °C. Temperaturat kanë tendencë të jenë më të ngrohta në pjesën jugore të shtetit duke iu afruar Gjirit të Meksikës, ndërsa pjesët veriore të shtetit, sidomos në malet Appalashe në verilindje, kanë tendencë të jenë pak më të freskëta. Në përgjithësi, Alabama ka verë shumë të nxehtë dhe dimër të butë me reshje të bollshme gjatë gjithë vitit.
Pecaj
Pecaj (malazezisht: Драчевица/Dračevica) është vendbanim në Komunën e Tivarit në Mal të Zi.
Alabama
Demografia
Sipas Byrosë së Regjistrimeve të Shteteve t Bashkuara popullsia e Alabamës në vitin 2008 ishte 4 661 900 banorë.
Pecaj
Demografia
Pecaj është i vetmi fshat shqipfolës i fesë ortodokse në të gjithë Malin e Zi.
Alabama
Ekonomia
Sipas Byrosë së Analizave Ekonomike të Shteteve të Bashkuara prodhimi i pergjithshëm bruto i Alabamës në vitin 2006 ishte 160 miliard dollarë ose 29 697 dollarë për frymë të popullsisë.
Illok
Ilok (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Vukovar-Srijem në Kroaci.
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 4957 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 5036 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 5897 banorë. Popullsia ka ndryshuar me -1.57%.
High Speed Pascal
High Speed Pascal është gjuhë e lartë programuese për zhvillimin e softuerit prej viteve '90 për kompjuterët me mikroprocesor M68xxxx.
Commodore Amiga 3000T
Commodore Amiga T3000 është PC e bazuar në procesorin M68030. Shenja 3000T do të thotë 3000 Tower.
Sheqishtë
Sheqishta është një fshat në komunën Zharrëz në rrethin e Fierit të Shqipërisë.
Yll fare
Selim Rusi
Selim Rusi (1821-1905) ishte një patriot shqiptar, një nga veprimtarët më të shquar të Rilindjes Kombëtare Shqiptare në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të.
Biografia
Selim Rusi lindi në Dibër, në atë kohë pjesë e Perandorisë Osmane, në një familje të njohur për patriotizëm. Në vitin 1899 ai përfaqësoi sanxhakun e Dibrës në mbledhjen që themeloi Lidhjen e Pejës, një organizatë që synonte avancimin e të drejtave të shqiptarëve në Perandorinë Osmane. Më vonë atë vit ai ishte një nga udhëheqësit e një revolte në sanxhakun e Dibrës, siç ishte planifikuar nga Lidhja e Pejës. Ndonëse nuk arriti të organizonte një takim të patriotëve vendas në Dibër, revolta ku u përfshi ishte një pikë kthese në luftën e shqiptarëve për pavarësi.
Sattel
është një komunë në kantonin Schwyz të Zvicrës.
Kisha Ortodokse Serbe
Kisha ortodokse serbe është kishë nacionale, lokale dhe autoqefale, me karakteristka nacionaliste e deri shoviniste.
Ajo nuk kryen vetem misionin e ideologjisë, përkatësisht të doktrinës së krishterë, për të mirën e kombit serb, por nuk respekton të drejtat humane e kombëtare të tjerëve, pra, duke u angazhuar për paqe, tolerancë, barazi e dashuri mes individëve dhe kombeve të ndryshëm, me përkatësi të ndryshme fetare e kombëtare.
Historia
parapamje|majtas|Flamuri i kishës Kisha ortodokse serbe gjithmonë ka qenë në shërbim të politikës së ditës të qeverive serbe. Madje, edhe kur Serbia nuk ekzistonte si shtet i pavarur, e kjo ka ngjarë shekuj me radhë, Kisha ortodokse serbe e kryente misionin e shtetit, duke u paraqitur botërisht para autoriteteve sunduese si institucion fetar me shërbime përkatëse krishtëre, por në realitet ajo kryente punë politike, nacionale, madje nacionaliste ekstremiste. Ajo luante rolin e shtetit nën plafin fetar. As kjo nuk do të ishte gjë e keqe, sikur të ishte politika e shtetit demokratike, paqësore, e drejtë, konstruktive etj. Mirëpo, historia tregon se shteti serb kurrë nuk ka pasur qeveri e cila do ta ndiqte një politikë të tillë. Përkundrazi, Serbia kurrë nuk ka pasur një sistem demokratik të vërtetë. Ajo ka ndjekur gjithmonë politikën ekspansioniste, sidomos për të pushtuar territoret etnike e historike shqiptare.
Mirko Gjorgjeviqi, i cili më 1998, përveç tjerash, shkruante: ‘’Është traditë bizantine që kisha ortodokse të mishërohet me shtetin dhe të jetë në njëfarë mënyre institucion shtetëror. Për të qenë edhe më keq, kjo traditë në botën ortodokse ende është gjallë, ndërsa ndër ne është gjithnjë më e gjallë, sidomos gjatë dekadës së fundit... Kisha është shkrirë me shtetin...dhe me strukturat totalitare të disa partive politike...kështu që në periudhën e kaluar dhjetëvjeçare të diktaturës së Milosheviqit, Kisha nuk ka qenë vetëm dëshmitar, por edhe pjesëmarrëse në të gjitha punët. Kjo nuk guxo të harrohet. Në disa momente të krizës, kur shihej se Millosheviqi po dështon politikisht, Kisha i dha përkrahje vendimtare, bile edhe patriku (Pavle) më 1995 ia ka dhënë Milosheviqit nënshkrimin e tij blanko që t’i përfaqësojë të gjithë serbët. Në histori këto janë shembuj të rrallë në marrëdhëniet ndërmjet kishës e shtetit... Por nëse kisha është e krishterë, ajo nuk guxon të kufizohet vetëm në fisin e vet, në popullin e vet, ose në bashkësinë e vet. Ajo nuk guxon ta harrojë porosinë universale. Këtu ka shkretuar Kisha ortodokse (serbe), është bërë nacionale e ngushtë, me çka ka tradhtuar përmbajtjen (qëllimin) e vet.’’, thotë në fund Mirko Gjorgjeviq.
Kudret Kokoshi
Aktiviteti patriotik
Sapo erdhi në Shqipëri, më 5 qershor 1945, komunistët e arrestuan dhe e dënuan me vdekje si udhëheqës i Ballit Kombëtar.
Mulla Nuredin (Halit) Gjinovci
Mulla Nuredin (Halit) Gjinovci, (1895 - 1954) ishte kryetar i Komunës së Therandës dhe veprimtar i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare ndërmjet dy luftërave botërore (1918-1941). Në vitin 1943 u zgjodh kryetar i Komitetit Qarkor të Lidhjes së Dytë të Prizrenit dhe deputet i Therandës në Kuvendin e Shqipërisë (1943-1944). Mbas vitit 1944 ishte veprimtar i Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare (LNDSH)-së dhe kryetar i Komitetit të Organizatës Nacional Demokratike Shqiptare (ONDSH)-së të Therandës. U arrestua më 1947 dhe u dënua më 7 vjet burgim. Ndërroi jetë në burgun e Nishit (1954) 6 muaj para afatit të lirimit.
Kantoni Blangy-sur-Bresle
Kantoni Blangy-sur-Bresle (frëngjisht: Canton de Blangy-sur-Bresle) është një kanton në departamentin Seine-Maritime, rajonin Haute-Normandie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Blangy-sur-Bresle. Ka sipërfaqe 192.34km2 dhe popullsi 10859 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Blangy-sur-Bresle aktualisht përbëhet nga 19 komuna.
Kantoni Limonest
Kantoni Limonest (frëngjisht: Canton de Limonest) është një kanton në departamentin Rhône, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Limonest. Ka sipërfaqe 60.9km2 dhe popullsi 28321 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Limonest aktualisht përbëhet nga 9 komuna.
Midhje
Midhje është përdorur emri i përbashkët për anëtarët e familjeve të disa clams ose molusqeve bivalvore, nga deti dhe habitatet e ujërave të ëmbla. Këto grupe kanë të përbashkët një predhë të përshkruajë e të cilit është e zgjatur dhe asimetrike në krahasim me të tjera të ngrënshëm clams, të cilat janë shpesh më shumë ose më pak të rrumbullakosura apo ovale.
Fjala "guaskë" është përdorur më shpesh për të thotë bivalves ngrënshëm e Mytilidae familjes detare, shumica e të cilave jetojnë në brigjet e ekspozuar në zonën intertidal, bashkangjitur me anë të tyre temat e fortë byssal ("mjekër") në një firmë substrate. Një specie pak (në Bathymodiolus gjini) kanë kolonizuara shfryn hydrothermal lidhur me ridges oqean të thellë.
Në midhje më detare shell është më e gjatë se ajo është e gjerë, duke u pykë-formë apo asimetrike. Ngjyra e jashtme e shell është shpesh errët blu, blackish, ose ngjyrë kafe, ndërsa i brendshëm është i argjendtë dhe disi nacreous.
Anatomi e përgjithshme
Pjesa e jashtme e midhjes përbëhet nga dy gjysma të varura ose "valvola", dy guaska. Guaskat bashkohen së bashku nga një ligament ne pjesen e jashtme, dhe mbyllen kur është e nevojshme nga muskujt e fortë të brendshëm (muskujt anterior dhe të pasmë). Guaskat e midhjeve kryejnë një sërë funksionesh, duke përfshirë mbështetjen për indet e buta, mbrojtjen nga grabitqarët dhe mbrojtjen kundër tharjes. Guska ka tre shtresa. 1.Në midhjet me perla ekziston një shtresë e brendshme e ylbertë e nënës (nëna e perles) e përbërë nga karbonati kalciumit, i cili vazhdimisht sekretohet nga manteli; 2.shtresa prismatike, një shtresë e mesme e kristaleve të bardha gëlqerore të karbonatit të kalciumit në një matricë proteine; dhe 3.periostrakum, një shtresë e jashtme e pigmentuar që i ngjan lëkurës. Periostrakumi përbëhet nga një proteinë e quajtur konik dhe funksioni i tij është të mbrojë shtresën prizmatike nga konsumimi dhe shpërbërja nga acidet (sidomos e rëndësishme tek midhjet e ujërave të ëmbla ku prishja e materialeve fletë prodhon acide).
Ushqimi
Të dyja llojet e midhjeve, detare dhe të ujërave të ëmbla, ushqehen me ane te filtrimit; ata ushqehen me plankton dhe krijesa te tjera detare mikroskopike te cilat lundrojne ne ujin e detit/liqenit (habitatit te caktuar). Një midhje tërheq ujë brenda përmes sifonit të tij të vazhdueshëm. Uji pastaj kalon në dhomën ku gjymtyret e vogla ne formen e qerpikeve të vendosura në gushë për ushqimin e ciliar-mukusit.Me pas uji i panevojshem del jashte guaskes dhe ushqimi shkon ne goje, ku fillon tretja, me ane te nje tubi.
Riprodhimi
Tek te dyja llojet e midhjeve, midhjet detare dhe të ujërave të ëmbla, riprodhimi ndodh me ane te gameteve të veçanta: meshkullore dhe femerore. Tek midhjet detare, fekondimi ndodh jashtë trupit, me një fazë larvash që shtrihet për tre javë deri në gjashtë muaj, përpara se të vendoset në një sipërfaqe të fortë si një midhje e re. Atje, ajo është e aftë të lëvizë ngadalë me anë të lidhjes dhe shkëputjes së temave bisale për të arritur një pozitë më të mirë të zhvillimit te trupit. Midhjet e ujërave të ëmbla riprodhohen seksualisht. Sperma leshohet nga meshkujt drejtpërdrejt në ujë dhe hyn në guasken e femres përmes sifonit të vazhdueshëm. Pas fekondimit, vezët zhvillohen në një fazë larale të quajtur gloshidium (glochidium; glochidia shumës), e cila parazitizon përkohësisht peshkun, duke u bashkuar me gjymtyret e parme ose mantelin e bishtit të peshkut. Para lëshimit të tyre, procesi (glochidia) zhvillohet në trupin e midhjes femër ku ata vazhdimisht furnizohen me ujë të pasur me oksigjen.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1612
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Spitali Amerikan
Spitali Amerikan është një investim turko shqiptar, i cili fillimisht u fokusua në kardiologji dhe kardiokirurgji me mjekë turkë nga Ankaraja dhe Stambolli, por edhe mjekë shqiptarë. Kompania drejtohet nga Klodian Allajbeu dhe ka degë në Shqipëri dhe Kosovë.
Historia
Spitali Amerikan u ndërtua nga një Fond për Europën Juglindore me investitorë nga Europa dhe SHBA. Fondi menaxhohet nga SEAF i cili synon kryesisht investimet në shëndetësi, telekomunikacion dhe shërbime financiare.
Në ditët e para të vitit 2006, Ballkan Alliance, sot Spitali Amerikan, u hap spitali i parë privat në Shqipëri. Spitali Amerikan është një investim turko shqiptar, i cili fillimisht u fokusua në kardiologji dhe kardiokirurgji me mjekë turkë nga Ankaraja dhe Stambolli, por edhe mjekë shqiptarë.
Në nëntor 2007 spitali realizoi për herë të parë në vend transplantin e parë të një organi: atë të veshkave. . Pas kësaj u ngrit qendra e parë private e dializës në Shqipëri me kapacitet prej 16 shtretërish. Në 2008 me investimin amerikan u ndryshua dhe emri nga Ballkan Alliance në American Hospital. Me këtë investim u shtuan ambjentet e spitalit por edhe fushat e mjekësisë të cilat mbulonte si kardiologjia, kirurgjinë estetike, gastroenterologjia, otorinolaringologji,ortopedia, onkologji, okulistika dhe radiologjinë e avancuar.
Në këtë spital u realizua për herë të parë në Shqipëri koronarografia dhe revaskularizimi të arterieve koronare në gjendje akute të infarktit të miokardit. Gjithashtu solli për herë të parë edhe studimin elektrofiziologjik dhe ablacionet në Shqipëri, të cilat u realizuan nga dhe mjekë specialistë kardiologë të këtij spitali.
Steinerberg
është një komunë në kantonin Schwyz të Zvicrës.
Spitali Amerikan
Qendra e radiologjisë
Qendra e radiologjisë së avancuar, lehtëson diagnostikimin saktë dhe shpejtë atëherë kur metodat e tjera janë të pamjaftueshme. Skaneri me 64 detektorë është një hap përpara kundrejt metodave invazive të koronaroangiografisë dhe Rezonanca Magnetike 1,5 Tesla ofron metodat më të fundit në fushën e saj.
Qendra e okulistikës
Qendra e okulistikës i shërben pacientëve të të gjithë rajonit në kirurgjinë refraktare me laser, probleme të kataraktit, glaukomës, retinës etj.
Ujëmira
Ujëmirë, (malazezisht: Добра Вода/Dobra Voda) është vendbanim në Komunën e Tivarit në Mal të Zi.
Spitali Amerikan
Qendra e kardiologjisë
Që në vitin e parë të aktivitetit të tij, laboratori i hemodinamikës ka realizuar mbi 1200 procedura koronografike dhe mbi 350 raste revaskularizimi. Një prej arritjeve të kardiologëve të këtij spitali ishte realizimi për herë të parë në Shqipëri i koronogradisë dhe revaskularizimit të arterieve koronare në gjendje akute të infarktit të miokardit e thënë ndryshe: jetë të shpëtuara falë transportit me helikopter dhe ambulancë dhe ndërhyrjes së shpejtë të stafit të kardiologëve të specializuar dhe kurajozë. Nga defektet e lindura e problemet e sistemit valvular në kirurgjinë e aortës e bypasset, nga aorta ashendente në arteriet karotide e femorale, çdo kardiopati tashmë është e operueshme pranë këtij spitali që ka kryer 680 ndërhyrje në zemër vetëm brenda vitit të fundit.
Degët e spitalit
Mbi 250 mijë pacientë kanë marrë shërbime nga Spitali Amerikan që prej inagurimit të degës se parë të Spitalit Amerikan e deri më sot në një nga qendrat e specializuara. Spitali ka disa degë në lokacione të ndryshme si brenda dhe jashtë Shqipërisë si më poshtë:
Vioresin Sinani
Vioresin Sinani (lindur më 4 nëntor 1977) është një ish futbollist profesionist shqiptar i cili luante si sulmues. Ai e shpenzoi pjesën më të madhe të karrierës me klubin e vendlindjes Vllaznia, por gjithashtu ka pasur përvoje edhe me klube të tjera shqiptare si Dinamo, Tirana dhe Besa. Jashtë vendit, Sinani ka luajtur me NK Varteks në Kroaci dhe Kayserispor në Turqi.
Ai është golashënuesi më i mirë në historinë e Vllaznisë dhe ishte gjithashtu anëtar i formacionit më të mirë të të gjitha kohërave të klubit. Me 207 gola, ai është golashënuesi më i mirë në historinë e Kategorisë Superiore.
Karriera me klube
Ai është golashënuesi më i mirë në historinë e Kategorisë Superiore me 207 gola që nga debutimi i tij me Dinamon në vitin 1996.
Vllaznia
Në janar 2012, ai lajmërohoi se do të deklaronte tërheqjen nga futbolli në fund të sezonit 2011–12, pasi ai ishte 34 vjeç dhe ishte emëruar si ndihmës-trajneri i Rudi Vatës. Ai u tërhoq zyrtarisht më 25 gusht 2012 përpara fillimit të ndeshjes së parë të sezonit 2012–13 kundër Skënderbeut në stadiumin Loro Boriçi. Atë ditë u mbajt një ceremoni lamtumire për të festuar karrierën e tij, që u organizua nga Vllaznia dhe Federata Shqiptare e Futbollit. Ai u nderua nga presidenti Armando Duka me një "pllakë vlersimi" për shërbimet e tij për futbollin shqiptar dhe Vllazninë. Vllaznia gjithashtu lajmërua se fanella me numrin 9 do të tërhiqej përkohësisht në sezonin 2012–13.
Karriera ndërkombëtare
Ai ishte pjesë e kombëtares shqiptare që fitoi trofeun "Rothmans" në Malta që u zhvillua në vitin 2000. Ai shënoi golin e tij të vetëm ndërkombëtar në ndeshjen finale kundër Maltës që i solli edhe trofeun kombëtares. Sinani ka zhvilluar gjithsej katër paraqitje me kombëtaren por asnjëra nga këto nuk ishin ndeshje kompetitve nga UEFA ose FIFA.
Golat në Kampionatin Shqiptar
Sinani është golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në Kategorinë Superiore me 208 gola. Për më tepër shiko: Lista e golashënuesve më të mirë në Kategorinë Superiore
Open source
Open Source (lexo Oupën Sors, shqip burimi i hapur ose kod i hapur) është një projekt i lirë që ka përkrahës të shumtë, zhvilluesish të kodeve të veglave informatike, dhe një licencë për software, software me kodë të hapur pas të drejta autori, që mund të shikohet ose të modifikohet nga kushdo.
Funksionimi i këtij projekti është i thjeshtë dhe praktik, zhvilluesit marrin dhe japin, njohuri mbi domenet (kodifikimet) në gjuhë programuese të ndryshme pa kompensime. Siç e thotë edhe vetë fjala përkufizimi i burimit të hapur (Open Source Definition), bëhet fjalë për përkufizime në domene të shkruara në gjuhë të ndryshme, këto përkufizime janë të hapura dhe të lira për përdorim të gjerë dhe zhvillim të mëtutjeshëm. Cilido përdorues apo lexues i këtyre përkufizimeve mund të shohë, përmirësojë apo ndryshojë individualisht përkufizimin nga burimi ku e ka marrë. Duhet thënë që ndryshimet e bëra, kanë vlerë vetëm për përkufizimet individuale të cilat nëse janë të mira përdoren si burim për përkufizime e përmirësime të mëtejshme.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1611
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Puntagorda
Puntagorda është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun La Palma, të provincës Santa Cruz de Tenerife, në Ishujt Kanare. Puntagorda ka 2057 banorë (2013), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 31.1 km2.
Lidhje të jashtme
Puntagorda
Målselv
Målselv është një komunë në qarkun Troms, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 3322 km² dhe popullsi 6739 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Belinë
Belina është një fshat në komunën Zharrëz në rrethin e Fierit të Shqipërisë.
Verbas
Verbasi është një fshat në komunën Zharrëz në rrethin e Fierit të Shqipërisë.
Fshati Verbas është një fshat i vogël dhe bën pjesë në njësinë administrative Zharrëz, në bashkinë Patos (sipas ndarjes së re territoriale te vitit 2015). Shtrihet në një sipërfaqe prej 2 km2 dhe ka një popullsi prej rreth 850 banorë, ku 30% e banorëve kanë ardhur nga zonat përreth si : Ruzhdie , Berat , Siqece , Allambres etj. Numri i te papunëve prek rreth gjysmën  e popullsisë, për shkak të zhvillimit të ulët ekonomik. Ndodhet në qëndër të zonës naftëmbajtëse të Shqipërisë, por vetë fshati ka pak burime nafte dhe janë akoma të pashfrytëzuara.
Shtrihet në një zonë kryesisht fushore, ku edhe ato pak kodra nuk I kalojnë larteësinë 40 m. Rreshjet vjetore përllogariten rreth 600-800 mm.
Verbasi është një zonë relativisht e ngrohtë, ku temperaturat gjatë vitit luhaten
•	Në dimër 	-2oC - 12oC
•	Në pranverë	10oC – 25oC
•	Në verë	23oC – 38oC
•	Ne vjeshtë	20oC – 30oC
Bizneset në fshat janë : 2 Bar-Restorante, 4 markete, 1 dyqan elektroshtëpiakesh , 1 mobileri si edhe disa servise makinash
Blegtoria dhe Bujqësia
Fshati Verbas shtrihet në një zonë bujqësore e cila përbën më shumë se gjysmën e sipërfaqes së fshatit. Duke qënë se një pjesë e mirë e popullsisë është e papunë, blogtoria dhe bujqësia përbëjhnë të vetmin burim të ardhurash për banorët .Klima dhe pozicioni gjeografik ështe shumë i përshtatshëm për rritjen e shumë kulturave bujqësore si : gruri, misri, jonxha, pemë frutore etj.
Gérardmer
Gérardmer (Shqip: Gjerameri ; Gjermanisht: Gerdsee ose arkaike Geroldsee ; Vosgesake: Giraumoué) është një qytet i departamentit Vozh, rajoni Gran Test, në verilindje të Francës.
Verbas
Blegtoria përbëhet nga gjedhë si : lopë, dele, dhi, derra. Shpendë si : pula, pata ku dhe këto përbëjnë një burim tjetër të ardhurash. Por ka edhe kafshë pune si : gomerë dhe kuaj.
Gérardmer
Gjerameri thuhet se është emërtuar sipas Gerardit, Dukës së Lorenës i cili në shekullin e XI-të ndërtoi një kullë në brigjet e liqenit afër të cilët u ndërtua qyteza e re në vitin 1285.
Verbas
Sistemet ujitëse dhe kulluese janë akoma në gjëndje të këqija edhe pse vitet e fundit po bëhen përpjekje për përmirësimin e tyre.
Gérardmer
Gjeografia
Gjerameri ndodhet në lartësinë 670 metra në skajin lindor të liqenit të vogël me të njëjtin emër. parapamje|272x272px|Gjerameri dhe liqeni i tij
Verbas
Fermerët nuk janë të bashkuar në koperativa, por secili fermer ka pronën e vet. Vitet e fundit janë shtuar ne masë edhe kultura e serave.
Fshati Verbas nuk ka një histori të pasur. Çka mund të përmendet është që fshati ka qënë shumë I pasur në pemë si: plepa, pisha, që përbënin mushkëritë e fshatit ,të cilat u rrafshuan me ardhjen e demokracisë dhe në ditët e sotme kanë mbetur pak prej tyre.
Në këtë kohë, u ndërtua në vitet 20 një shkollë 4 vjecare dhe u prishën në vitet 90.
Në këtë kohë u ndërtuan edhe dy cezma dhe një fushë futbolli, ku vetëm fusha e futbollit ka mbijetuar. Kryetarët e këshillave ndër vite kanë qënë : Z. Hysni Çepele (nga vitet 70-86) dhe Z. Lon Mëhilli (nga vitet 86-90). Nje nder figurat e ketij fshati qe kane bere histori eshte z.Novrus Toska i cili ka mbajtur manadatin e kryetarit te Komunes Zharrez per 8 vite dhe ka dhene kontributin e tij per zhvillimin e fshatit duke permiresuar infrastrukturen dhe hapjen e vendeve te reja te punes.
Ashtu si në ditët e sotme, bujqësia dhe blegtoria luante një rol të rëndësishëm në fshat , ku sipërfaqet bujqësore ishin të bashkuara në kooperativa.
Ka pasur një pulari, 3 stalla lopësh të mëdha dhe një stallë derrash.
Imotski
Imotski (në Kroatisht ) është një qytet në zhupaninë Split-Dalmacija në Kroaci.
Demografia
Popullsia e qytetit sipas përllogaritjeve të vitit 2012 ishte 4882 banorë. Sipas regjistrimit të vitit 2011 4836 banorë ndërsa sipas regjistrimit të vitit 2001 4347 banorë. Popullsia ka ndryshuar me 0.95%.
Steinen
është një komunë në kantonin Schwyz të Zvicrës.
Kenny Dalglish
Kenneth Mathieson Dalglish (4 mars 1951) është një ish futbollist skocez dhe një trajner. Në 22 vite karrierë, Kenny Dalglish ka luajtur në vetëm 2 skuadra: Celtic dhe Liverpool. Kenny Dalglish ka luajtur dhe 15 vite me Kombëtaren Skoceze, ku ka luajtur 102 Ndeshje dhe ka shënuar 30 Gola. Dalglish është lojtar me më shumë ndeshje në Kombëtaren Skoceze, dhe sëbashku me Denis Law janë Golashënuesit më të mirë me 30 Gola.
Qeveria Delvina
Qeveria Delvina ishte qeveria e 5-të e Shqipërisë në pushtet, e drejtuar nga Sulejman Delvina. Ajo u formua pas ngjarjeve në Kongresin e Lushnjes që hodhi themelet për zgjedhjet e para legjislative demokratike që do të mbaheshin në vend vitin e ardhshëm.
Trashëgimia
Administrata e Sulejman Delvinës e zgjeroi rolin e qeverisë në të gjithë territorin e Shqipërisë. Ai konsolidoi sundimin e ligjit, vazhdoi negociatat diplomatike për të siguruar integritetin territorial të vendit siç përcaktohet nga Traktati i Londrës i 1913, dëboi praninë e trupave të huaja dhe krijoi legjislacion të ri për të adresuar përpjekjet e tij për rimëkëmbjen ekonomike. Ai kishte një kabinet prej njëmbëdhjetë anëtarësh i cili përbëhej nga këta:
Onufri
parapamje Onufri Argitis ose Onufri i Neokastros ka qenë një piktor ikonash dhe kryeprift ortodoks i Elbasanit, i cili veproi përgjatë shekullit të 16 në viset që sot janë në Shqipërinë Jugore dhe Maqedoninë Jugperëndimore. Punimet e tij kishin ndikime pas-bizantine dhe venedikase; ai gjithashtu pikturoi portrete, peizazhe dhe kisha.
Biografia
Nuk ka informacion për jetën e Onufrit.
Historiku
Në verë të vitit 1951 një ekspeditë shkencore e ish-Institutit të Shkencave zbuloi për herë të parë në kishën e shën Kollit të katundit Shelcan (Shpat i Elbasanit) një mbishkrim, i cili na dha për herë të parë emrin e piktorit tonë te madh, Onufrit. Ja teksti i mbish-krimit: "Kur të ngresh duart e tua drejt Perëndisë o meshtar i Perëndisë, më përmend edhe mua mëkatarin e të paditurin piktor Onufrin". Ky mbìshkrim gjendet mbi faqen e murit verior të kishës brenda në kunge, pranë thisiasterit, i pikturuar me gërma bizantine të mëdha e të zeza. Gjatë punës së saj ekspedita zbuloi edhe dy mbishkrime të tjera të Onufrit në Kishën e Shën e Premtes në fshatin Valësh (Shpat i Elbasanit), njëri nga të cilët ka po atë tekst që përmendëm më sipër por me këtë shtojcë: "...më përmend dhe mua mëkatar Onufrin, prift, piktor dhe potopapë të Neokastrës"; kurse mbishkrimi tjetër në këtë kishë mban datën e pikturimit 1554.
Ekspedita
Në verë të vitit 1956 ekspedita e ish-Institutit të Shkencave zbuloi, në një kishë të vogël të Beratit (Kisha e shën Todhrit në Kala) edhe 6 afreske të tjera të Onufrit. Po në këtë kohë ekspedita zbuloi në Berat (në Kishën shumë të moçme të shën Mari Vllahernës), nji mbishkrim që na bën të njohur piktor Nikollën si bir të Onufrit me këto fjalë: dhe piktori (është) Nikolla birì i Onufrit, vjeti 1578». Me këtë rast piktor Nikolla për të parën herë identifikohet si bir i Onufrit.
Gjatë qershorit të këtij viti ekspedita e Institutit të historisë dhe filologjisë pranë Universitetit Shtetëror të Tiranës, zbuloi në Kishën e shën Kollit në fshatin Kurjan (Fier) nji mbishkrim që vërteton se Nikolla i biri i Onufrit ka pikturuar edhe në këtë kishë bashkë me nji piktor, më të hershëm nga ky, me emrin Joan, pa të dhëna mbi prejardhjen e tij. Burime që të na flasin mbi këta piktorë deri me sot janë vetëm mbishkrimet e tyre të dhëna më sipër dhe afresket e tyre.
Nga këto mbishkrime nuk del në mënyrë të drejtë për drejtë prejardhja e Onufrit, por vetëm se ai ka pasë qenë prift i martuar me fëmijë dhe i emëruar protopapë, (kryeprift) i Neokastrës (Elbasanit).
Mbishkrimi i Nikollës nuk na jep asnjë shpjegim mbi Onufrin, të atin e piktorit, ndoshta sepse Onufri si piktor në atë kohë, ka qenë i njohur, prandaj Nikolla me frazën e shkurtër «bir i Onufrit», jep të kuptohet se bir i kujt prindi ishte.
Gjithashtu mbi vitin e lindjes dhe të vdekjes së Onufrit dhe të birit të tij Nikollës nuk mund të flitet me saktësì. Prej Onufrit kemi vetëm vitin e pikturimit të Kishës së shën E Premtes në Valësh, 1554, dhe prej Nikollës vitin e pikturimit të Kishës së shën Mëri Vllahernës në Berat, 1578. Prej këtyre viteve del se piktorët, atë e bir, Onufri me NIkollën, kanë jetuar e kanë punuar në shek. XVI-të.
Vlerësime
parapamje Onufri është i njohur si piktori më i madh ikonograf i Shqipërise. Megjithatë, ai është zbuluar vetëm në vitet '40-të të shekullit të kaluar nga një shkencetare bjelloruse, Viktori Puzanova, fati i të cilës e bëri që të qendronte në Shqipëri, pas nje kalvari që e ka lidhjen që me Revolucionin socialist më 1917 në Rusi. Piktori Maks Velo ka meritën se ngjalli kujtimin e saj pak vite më parë dhe ka bërë një pikturë në të gjallë të saj bashkë me bashkëshortin e saj. Për të qenë të sinqertë dihet fare pak nga jeta e Onufrit. Deri në vitin 1547, ai pikturoi në Berat. Më 1547 në Berat dhe Kostur dhe më 1555 në Shelcan. Në fakt, pak më pare dora e tij ka pikturuar edhe në fshatin e vogël të Valëshit më 1554. Mendohet se ai ka punuar me 1527 në një kishë në Maqedoni. Ai i nënshkronte punët e tij të artit me titullin "Protopapa", që tregonte se kishte një rang të konsiderushëm në hierarkinë ekleziastike të Bizantit. Ai formoi dhe shkollën e tij të pikturimit, që u vazhdua nga i biri i tij Nikolla, nga Onufër Qiprioti dhe nga Kostandin Shpataraku.
Në kohën e Onufrit, pikturat sakrale bizantine ndiqnin kanonet e Paleologëve. Kur, ai pikturonte motivet bizantine duhet thënë se Onufri e lironte veten nga ngushtimet që i imponoheshin në artin e tij. Ai ka pikturuar peisazhe, qytete, fshatarë, barinj shqiptarë dhe vecanërisht kalorës. Shën Gjergji, që ka bërë ai, mendohet si një nga kalorësit që ka luftuar në autoritetin e Skënderbeut dhe është shenjti kryesor kombetar i shqiptarëve. Nga stili i tij mund të hamendësojmë që ka elemente, që mund ta afrosh atë me Rilindjen Evropiane. Ai ka qenë një mjeshtër i portretit, duke u futur me aq sa mundi në botën e brendshme të karaktereve të tij. Ne punën e tij, ai nuk ndoqi ligjet e perspektivës negative, që do të thotë që objektet e largëta ti bënte më të vogla se ato që ishin në planin e parë. Tek, ai shihet dhe fillesa e pikturës realiste të peisazhit.
Por, tipari më karakteristik i tij është e kuqja, që ai e aplikoi jo vetëm në ikona por edhe në afreske, që sot është e njohur si "E kuqja" e Onufrit. Sot, nuk njihet mënyra sesi ai e përgatiste të kuqen dhe kështu ai e ka arkivuar këtë teknologji bashkë me historinë e vetes së tij në botën mistike, në atë botë që u mundua të gjithë jetën vetë të pikturonte.
Kryeveprat
Një nga kryeveprat e Onufrit është Deisis. Paraqitet vetëm pjesa qendrore e saj sepse është e pamundur te bashkëngjitet e gjithë ikona, duke qene se ka nga 6 apostuj ne te dy anët qe e rrethojnë, dhe është shume e gjate horizontalisht. Për te pasur një ide me te mire rreth punimit artistik qe është kryer nga Onufri, ky piktor i mrekullueshëm shqiptar, bashkëngjitur si detaj është edhe koka e Krishtit e cila gjendet ne pjesën qendrore te kësaj pjese te ikonës.
Onufri dhe Mikelanxhelo
Onufri Kryekaloresi i Ikonografise shqiptare, ne vitin 1547 vjen nga Venediku dhe jo nga Berati për të pikturuar ne Kostur. Ai e ka njohur artin e madh të Mikelanxhelos. Onufri ka pikturuar edhe ne Berat, por më përpara vitit 1547. Përse vallë Onufri ka përmëndur, emrin e Venedikut në Kostur? A ka qënë ai ne Venedik? Kjo tezë, mendoj që është lehtësisht e vërtetueshme.
Venediku ka qënë kryeqendër ku gërshetohej tradita e Kishës Lindore dhe Kishes Perendimore. Ketu jane botuar edhe ungjijte ne greqisht ne shek.16. Perse duheshin keta ungjij ne greqisht? Kush i kishte porositur? A nuk do te ishte me e udhes qe te mendonim se keta ungjij i sherbenin ortodokseve te kishave lindore?
Ne Ballkan, ekzistonte Patriarkana e Ohrit. Kjo patriarkane, mbulonte edhe kishen e Ipatise, prane Shpatit, ne Elbasan. Ungjijte ne greqisht, ne Venedik jane porositur edhe nga Patriarkana e Ohrit. Kush ka qene njeriu me funksion zyrtar, qe mund te kete shkuar ne Venedik?
Unë kam zbuluar një ikone te Shën Mërisë ne një kishe te Pulias dhe e kam hedhur hipotezën qe Onufri duhet te ketë edhe ikona te tjera ne Itali. Nëse ai, vërtetohet qe ka pikturuar ne kishat e Italisë se Jugut, si titullar i Patriarkana e Ohritt, ai duhet te ketë qene patjetër ne Venedik. Por pranë qytetit te Romes, ndodhet Abacia Ortodokse e Grotaferrates, e cila varet drejtpërdrejt edhe sot nga Vatikani. Ne Grotaferrata, ka pasur shume shqiptare. Nuk është ndonjë çudi qe nga Grotaferrata, Onufri te ketë shkuar ne Rome dhe te ketë pare Kapelën Sikstina te Mikelanxhelos.
Janë disa motive qe flenë thelle ne vetëdije, mundet te mos dalin jo sipërfaqe asnjëherë, ose te fosilizohen ashtu si qymyri kthehet ne diamant gjate një kohe te gjate. Por vetia shpërthyese, gjithsesi është brenda. E vështire është te krijosh një ekuacion mendor për te kthyer një motiv te përhumbur, ne dukje krejt te parëndësishëm ne një pike te ndritshme te se vërtetës.
Nje motiv i tille, lidhet me nje ide te perafert te rrafshit te pashmangshem te krahasueshmerise. Gati gjysme shekulli me pare, dekania e Ikonografise Shqiptare, Viktori Puzanova, ne kumtin e saj shkencor per artin e Onufrit, ndalet vecanerisht ne nje portret emblematik: Ne portretin e Mbretit David. Ky portret afreskor ndodhet ne kishen e vogel te Valshit, ne krahinen e Shpatit. Ajo thote, jo rastesisht se portreti i Davidit onufrian, te kujton "Padre Eterno" te Mikelanxhelos.
A eshte nje perngjasim? A lidhet kjo me forcen interpretuese dhe konceptuale te artit? A mund te kete nje analogji gati gati telepatike, misterioze tek dy artiste te medhenj, por krejt te ndryshem? Onufri, nje artist shqiptar i qyteterimit pikturik bizantin, duket se nuk ka asgje te perbashket me titanin e Rilindjes Europiane, te paperseritshmin, rebelin Mikelanxhelo. Sado elegante te jete nje hipoteze, sado te kete argumenta te brendshem, perhere skepticizmi rrezikon dhe rrenon gjithcka.
Keshtu qe shume hamendesime, jane nje loje plot te papritura ku e pabesueshmja na sfidon me te qeshurin e saj. Po pse valle Puzanova, qe kishte qene ne Rome, e kishte pare dhe e kishte studiuar Kapelen Sikstina, qe padyshim e kishte fiksuar portretin e Zotit At, qe mbase edhe e ka vizatuar vete (zakon ky krejt i perkore) te shprehet se nga pikepamja e tiparologjise, te kete lidhje me portretin e Davidit te Onufrit? Ketu nis dilema, paradoksi im, drojtja, por edhe guximi, per te hulumtuar, per te vendosur nje strukture logjike ne gjithcka. Keshtu qe shume hamendesime, jane nje loje plot te papritura ku e pabesueshmja na sfidon me te qeshurin e saj. Po pse valle Puzanova, qe kishte qene ne Rome, e kishte pare dhe e kishte studiuar Kapelen Sikstina, qe padyshim e kishte fiksuar portretin e Zotit At, qe mbase edhe e ka vizatuar vete (zakon ky krejt i perkore) te shprehet se nga pikepamja e tiparologjise, te kete lidhje me portretin e Davidit te Onufrit? Ketu nis dilema, paradoksi im, drojtja, por edhe guximi, per te hulumtuar, per te vendosur nje strukture logjike ne gjithcka.
Mikelanxhelo Buanaroti (1475 1564), eshte nga talentet me gjeniale te te gjitha koherave. Pa dyshim, mund te quhet skulptori me i madh i njerezimit. Por ai, me shume sesa skulpturat e tij, permendet edhe per faktin se ka afreskuar muzeun me te madh kishtar, prej 600 metra/katrore ne Kapelen Sikstino, me deshiren e Papa Julit II. Afreskat e Miklelanxhelos, jane madheshtore.
Skena kur Zoti At, zgjat doren e djathte per te prekur me gisht doren e majte qe zgjatet te Adamit, konsiderohet si nje kryeveper e patjetersueshme. Kjo eshte pika qendrore e tere kompozimit, kemi te bejme me nje filozofi kozmogonike te krishterimit. Zoti At ka nje fytyre madheshtore, dallohet qarte profili i tij, i nje burri te fuqishem.
Pikërisht, ky portret i Mikelanxhelos, ka ngjashmëri me portretin gjithashtu te një burri te fuqishëm dhe madhështor, qe është Davidi i Onufrit. Kemi te bëjme me një analogji, do te shprehej Vinkelman, me një intuite, do te thonte Bergson, me një paralele pikturike, do te saktësonte Klark, ndoshta jo me një rastësi, do te shtoja me përkorje unë. A ka pasur te drejte Puzanova ? Vështirësitë për ta vërtetuar, janë te mëdha, por edhe lehtësisht te depërtueshme. Meqenëse dhuntia e analizës, nuk është aq e rëndomte, duhet te shtoj se disa fakte nuk mund te shmangen.
A e ka pikturuar Onufri Davidin e tij, para kryevepres se Mikelanxhelos? Afreskat e magjishem dhe gati homerike te Mikelanxhelos, kane perfunduar ne vitin 1510. Davidi i Onufrit eshte bere ne vitin 1554. Pra, kronologjia nuk eshte kundershtuese, nuk permbys, perkundrazi, eshte ftillezuese. Po a e ka pare Onufri me syte e tij kryevepren afreskore te Mikelanxhelos? A ka qene Onufri ne Itali?
Ne vitin 1938, nje studiues grek Orlando boton nje liber ku permend pikturat murale me vlera tronditese te nje piktori me emrin Onufer ne nje bazilike ne qytetin e Kosturit. Jane gjithsej 31 afreske. Orlandosi shenon se ne mes te murit verior, ndodhet edhe mbishkrimi i piktorit, ku nder te tjera lexohet: "1547, korrik 23, u pikturua prej Onufrit (te ardhur kohet e fundit) ne qytetin shumeshkelqyer ... (mbas epitetit i shumeshkelqyer, Orlandosi lexon: BENETION. Domethene, Venedik). Pra, ky zbulues dhe specialist, edhe i greqisdhtes bizantine, eshte i bindur se behet fjale per ardhjen e Onufrit nga qyteti i Benediktit, Itali. Nje shekull me pare, nje tjeter studiues i quajtur Kristill e ka lexuar emrin e mesiperm, si GREBENION, pra Grebeneja. Orlandosi polemizon, ai e precizon emrin Benetion si nje lexim me te sakte dhe perfundimtar duke shtuar si nje argument substancial te logjikes se ne Mesjete, qyteti i shume shkelqyer, ka qene pikerisht Venetiku dhe jo Grebeneja.
Orlandosi ka pare gjithcka me syte e tij. Ai ishte nje specialist teper i kualifikuar. Shume vite me pas, albanologu Zef Valentini, i cili nuk ka qene dhe nuk e ka pare me syte e tij, pra nuk eshte deshmitar okular, ne nje shkrim mendon se emri i qytetit duhet te jete Beration, pra Onufri duhet te kete ardhur nga qyteti i Beratit. Kjo teze eshte ngulitur. Kete e kam mbrojtur edhe une ne tre libra qe kam shkruar dhe botuar per piktor Onufrin. Krenaria kombetare per Beratin, nuk eshte nje gje e vogel.
Por edhe e verteta e saktesuar, nuk eshte aspak me e vogel. A ishte vertet ne shekullin 16, Berati nje qytet "i shumeshkelqyer"? Padyshim, qe Berati eshte nje metropol i artit mesjetar ne Shqipëri. Onufri ka pikturuar edhe ne Berat, por me perpara vitit 1547. Perse valle Onufri ka permendur, emrin e Venedikut ne Kostur? A ka qene ai ne Venedik? Kjo teze, mendoj qe eshte lehtesisht e vertetueshme. Venediku ka qene kryeqender ku gershetohej tradita e Kishes Lindore dhe Kishes Perendimore.
Ketu jane botuar edhe ungjijte ne greqisht ne shek.16. Perse duheshin keta ungjij ne greqisht? Kush i kishte porositur? A nuk do te ishte me e udhes qe te mendonim se keta ungjij i sherbenin ortodokseve te kishave lindore? Ne Ballkan, ekzistonte Patriarkana e Ohrit. Kjo patriarkane, mbulonte edhe kishen e Ipatise, prane Shpatit, ne Elbasan. Ungjijte ne greqisht, ne Venedik jane porositur edhe nga Patriarkana e Ohrit. Kush ka qene njeriu me funksion zyrtar, qe mund te kete shkuar ne Venedik?
Po i afrohemi qartësisë së enigmës, mbasi kemi ecur ne terrin e një tuneli. Nuk e dimë se tuneli e ka një dalje, por dimë se tuneli nuk është fare kot. Një mbishkrim i njohur i Onufrit, i vitit 1554, pikërisht ne kishën e Valshit, ku ai ka pikturuar Davidin e tij, e quan Onufrin, "piktor dhe protopape te Neokastres (Elbasanit)". Funksioni i Protopapes ka një status te larte intelektual dhe është ai i një kryeinspektori ne Patriarkanen e Ohrit, i cili nder te tjera ka per detyre qe te inspektoje tere kishat qe janë nen juridiksionin e Patriarkanes se Ohrit. Pra, Onufri protiopap, e ka pasur këtë funksion.
Pra, ai ka lëvizur ne tere gjeografinë juridike te Patriarkanes se Ohrit. Ohri u pushtua nga turqit ne 1395 dhe deri ne 16 janar 1667, ne kohen e Arkipeshkopit Arsen, Patriarkana e Ohrit ka qene me vete, ndersa pas kesaj date eshte perfshire ne suazen e Patriarkanes Ekumenike te Kostandinopojes. Ne vitin 1566, Patriarkana e Ohrit e mbroi kryepriftin e Korces, Timoteon, Metropolit i shqiptareve dhe i grekeve ne tokat e Pulias, Abrucit, Bazilikates, Kalabrise, Sicilise, Maltes, Dalmacise dhe te cdo perbersi tjeter ortodoks te cdo krahine dhe te viseve te Perendimit (Enciklopedia e Madhe), Athine, vellimi 8, faqe 676 677. Ky fakt, eshte teper i rende per t'u kuptuar. Kuptimshmeria behet gravidacionale.
Arti i Onufrit, është metabizantin, një rikthim me i kultivuar i stilit paleolog. Por ne atë kohe ne Shqipëri, ekzistonte edhe shkolla ikonografike qe njihet ne historinë e artit si shkolla greko venedikase. Ja pra, qe shumefishohen argumentat. Onufri ka qene i ndikuar nga epoka e tij. Kjo duket qarte ne miniaturat e tij magjike te ikonave, dhe ne stilin krejt te lirshem dhe ekspresiv te afreskave.
Argumenta te tjera. Nje kalores te pikturuar nga Onufri, ne murin jugor te Kishes se Valshit, ka ne mburojen e tij nje kryq te madh, te stilizuar si Kryqi i Kaloresve te Maltes, tempullareve. Pse ky simbol? Kjo nuk ndeshet ne kishat e tjera te ritit lindor.
Kaskat, helmetat metalike, qe permbajne ushtaret romake ne skenen e kryqesimit te Krishtit, jane te ngjashme me kaskat e ushtareve te Venedikut, madje shume te ngjashme me kaskat qe mbajne sot ushtaret zviceriane te gardes se Papes ne Vatikan. Perse ky stilizim perendimor i armatures tek Onufri?
Ne nje tjeter skene ikonografike, ne ujerat e lumit Jordan, Onufri ka pikturuar hyun pagan te Detit, Poseidonin, i cili mban ne duar nje anije te njohur si galere, anije tipike e marines venedikase, pse pikerisht nje anije e tille eshte pikturuar nga Onufri?
Fransua Rable, ne kryevepren e tij te pashoq "Gragnantua dhe Pantagryel" permend "Kapelen Shqiptare". Ky element etnografik, dallohet qarte tek barinjte e pikturuar nga Onufri. Si ka mundesi qe tipi i kesaj kapeleje shqiptare, qe njihet kaq shume ne Europe, sa shkrimtari gjenial Rable, ta quaje "Chapeau Albanaise"? Te jete edhe kjo nje rastesi? Por nuk u bene si shume keto rastesi?