cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shqipëria
Rilindja Kombëtare
Nga mesi i shekullit të 19-të Turqia ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në Prizren, një qytet i Kosovës, në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si Lidhja e Prizrenit. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e Manastirit, e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: Bitola, Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë alfabetin arab (Elifba) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij.
Lufta e parë iliro-romake
Shkaqet e luftës
Pirateria lindi dhe u zhvillua tek ilirët, ashtu sikurse dhe te popujt e tjerë të Mesdheut, në një stad të caktuar të zhvillimit të tyre historik. Kështu, burimet i përshkruajnë etruskët, në gjysmën e dytë të shek. IV, si një popull që terrorizonte lundrimin në Adriatik dhe në Egje; etolët në shek. III kishin gjithashtu një nam të keq si piratë. Edhe vetë romakët, pretenduesit e mbrojtjes së rendit, e kanë ushtruar piraterinë në prag të erës sonë. Tek ilirët ajo luajti një rol të dukshëm qysh nga fundi i shek. IV. Ky mendim pajtohet si me njoftimet e autorëve antikë, ashtu dhe me vetë zhvillimin shoqëror e politik të ilirëve në këtë kohë. Pirateria ishte një dukuri e pandarë e shoqërisë skllavopronare, që e shoqëroi atë në forma të ndryshme gjatë gjithë ekzistencës së saj.
Shqipëria
Popullsia
250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite
Leticia Calderón
Filmografia
Amor real (2003)... Hanna de la Corcuera
Kalendari i krishterë ortodoks
E diela dhe ditët e javës
Gradualisht edhe ditët e tjera të javës morën një përmbajtje kremtuese.
Shqipëria
Popullsia
Shqipëria ka 2,893,005 banorë. 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, vllehët (10,000), sllavët (3,000 serbë, boshnjakë, goranë dhe maqedonas, romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana.
Lufta e parë iliro-romake
Shkaqet e luftës
Por veprimet ilire që përshkruan Polibi dhe që kanë të bëjnë me ngjarjet në prag të konfliktit të armatosur me Romën, nuk kanë aspak karakter piratesk. Ato ishin pjesë e politikës së shtetit ilir lidhur me gjendjen e krijuar në Greqi. Prandaj përpjekja e studiuesve për t’i shpjeguar shkaqet e ndërhyrjes romake me anë të piraterisë ilire nuk është e përligjur. Nuk kanë munguar orvatjet për të kërkuar shkakun e luftës edhe te “frika e zakonshme e romakëve ndaj fqinjit të fortë”. Por edhe ky nuk është një shpjegim i plotë. Ndërhyrja e Romës lidhej në rastin konkret me rrezikun që paraqiste ky fqinjë i fortë, aleati i Maqedonisë për aspiratat e saj në kushtet e një Greqie të dobësuar nga lufta e brendshme. Sukseset në perëndim e kishin rritur oreksin e qarqeve sunduese skllavopronare romake dhe e kishin bërë më të fuqishme tendencën për të mos e ndarë sundimin e Mesdheut me fuqi të tjera, kurse dalja e shtetit ilir në arenë u shkonte ndesh këtyre tendencave. Midis kontradiktave të thella që kishin përfshirë në këtë kohë botën mesdhetare, ato të shtetit ilir me Romën dolën në plan të parë dhe shkaktuan konfliktin e armatosur të vitit 229. Në të ardhmen këto kontradikta do të thellohen e do të shtrihen gjithnjë më në lindje, duke sjellë me vete konflikte të reja të armatosura.
Leticia Calderón
Filmografia
Cuento de Navidad (1999)...fantazma e Krishtlindjeve
Shqipëria
Shqiptarët
Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 82.58%.
Lufta e parë iliro-romake
Shkaqet e luftës
Që nga sulmi kundër Foinikes deri tek ardhja e delegatëve kishte kaluar një vit. Megjithatë, kjo çështje ziente qysh prej 2 vjetësh, nga ngjarja e Medionit. Gjatë kësaj kohe Roma kishte arritur të bënte, siç e pamë, hapat e nevojshëm diplomatikë për përgatitjen e opinionit publik. Ishin grumbulluar gjithashtu forca të konsiderueshme ushtarake, të cilat në rastin e rënies së Korkyrës u vunë menjëherë në lëvizje. Një flotë prej 200 anijesh dhe një ushtri prej 20 000 këmbësorësh do të merrte pjesë në këtë operacion, të cilin do ta drejtonin dy konsujt që ishin në fuqi atë vit. Kjo tregon se sa i madh ishte preokupacioni i romakëve për fushatën ilire dhe sa të ndërgjegjshëm ishin ata për vlerën reale të kundërshtarit të tyre. Nuk ishte kjo, pra, një çështje kaq e lehtë dhe e thjeshtë, siç është bërë zakon të paraqitet.
Shqipëria
Shqiptarët
Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: Gegët edhe Toskët, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në Myslimanë (Syni dhe Bektashi) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur.
Leticia Calderón
Filmografia
Laberintos de pasión (1999) ... Julieta Valderrama
Lufta e parë iliro-romake
Lufta
Të tërbuar (dhe të vetëdijshëm për mbështetjen popullore), senatorët reaguan me shumë energji, duke dërguar kundër ilirëve dy konsujt e vitit 229 p.e.s., Lucius Postumius Albinus dhe Gnaeus Fulvius Centúmalus, i pari komandonte flotën dhe i dyti ushtrinë. Të dy kishin në dispozicion një ushtri të frikshme: dyqind anije, 20 000 ushtarë dhe 2 000 kalorës.
Shqipëria
Romët
Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 8301 romë por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri. Romët janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur.
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve kryesore
Duke marrë si pikënisje kohore fillimin e Indiktit, d.m.th. 1 shtatorin, që ishte dita e parë e vitit kishtar, shohim një përpjekje të ruajtjes së vazhdimësisë historike, të paktën në të kremtet kryesore.
Lufta e parë iliro-romake
Lufta
Në fazën e parë të luftës, ndodhi largimi i gjeneralit grek Demétrio de Faro, i cili fillimisht ishte në shërbim të Teutës. Ai pushtoi Korkyrën (Korfunë moderne) dhe, kur mbaroi konflikti, iu dha komanda e ishujve të Dalmacisë nga romakët. Në të dytën, konsujt avancuan me shpejtësi duke pushtuar Epidamnin ( Durrësin ), Isën dhe Apoloninë dhe iu afruan shumë Shkodrës, duke terrorizuar të gjithë territorin e Teutës e cila e frikësuar nga shpejtësia e sulmit të romakëve, mbretëresha u bind përfundimisht të kërkonte paqe. Në fund të konfliktit, shumë territore u bënë mbretëri ose fise klientësh të romakëve: Apollonia, Korkyra, Epidamnus, Issa, Orico, Dimale dhe territori i dhënë Dhemetër Farit.
516 p.e.s.
Mbi vitin 516 p.e.s..
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve kryesore
Kështu, Lindja e Hyjlindëses Mari më 8 shtator, ngjizja (zënia) e Joan Pararendësit dhe Pagëzorit, vendoset më 23 shtator.
Pastaj pasojnë: Hyrja e Hyjlindëses në Tempull 21 nëntor; Lindja e Krishtit më 25 dhjetor; Rrethprerja e Krishtit më 1 janar; Hyrja e Krishtit në Tempull më 2 shkurt; ngjarjet e Pësimeve dhe të Ngjalljes; Ngjitja në qiej; Zbritja e Shpirtit të Shenjtë dhe viti mbyllet në gusht, me Fjetjen e Hyjlindëses më 15 gusht dhe me Vdekjen e Joan Pararendësit më 29 gusht.
Me bazë përcaktimin e Krishtlindjes më 25 dhjetor, 9 muaj më parë ishte Ungjillëzimi, d.m.th. më 25 mars, ndërsa 6 muaj përpara kësaj (sipas Dhiatës së Re) ishte ngjizja e Joan Pararendësit më 23 shtator dhe 9 muaj më pas lindja e tij, d.m.th. më 24qershor, ashtu si edhe mbarsja e Shën Anës 9 muaj përpara lindjes së Hyjlindëses (8 shtator) d.m.th. më 9 dhjetor.
Lufta e parë iliro-romake
Lufta
Por zhvillimi i ngjarjeve tregon se mbretëresha nuk arriti t’i dalë rrezikut përpara. Qytetet e mëdha të bregdetit, Dyrrahu, Apolonia dhe Korkyra, të cilat do të përbënin pikëmbështetjet kryesore të mbrojtjes, kishin mbajtur një qëndrim negativ. Plani për pushtimin me forcë të tyre nuk pati sukses. Kur romakët iu drejtuan Korkyrës, flota dhe forcat ilire ishin të shpërndara dhe të angazhuara në bllokadën e Dyrrahut dhe të Isës. Garnizoni ilir i Korkyrës kishte mbetur i izoluar dhe kësaj iu shtua tradhtia e Demetër Farit. Romakët, që edhe kështu kishin ardhur me forca të mëdha (200 anije), i gjetën portat e hapura dhe e zunë qytetin pa vështirësi. Forca të tjera të nisura nga Brindisi dhe ato të Korkyrës, pasi u bashkuan, iu drejtuan Apolonisë e më pas Dyrrahut dhe i zunë po me kaq lehtësi. Shtresa sunduese e këtyre qyteteve, e cila e kishte përcaktuar pozitën e vet që më parë, i mirëpriti pushtuesit; ajo u tregua e gatshme të hyjë në ombrellën romake mjaft që të ruante pozitat e veta dhe të siguronte pasurinë e tregtinë. Këtë politikë ndoqi edhe aristokracia parthine e atintane, e cila ishte e lidhur ngushtë me interesa ekonomike me qytetet fqinje, Dyrrahun dhe Apoloninë, ajo shpejtoi gjithashtu, siç thotë Polibi, “t’u nënshtrohej me dashje” romakëve dhe të sigurojë “miqësinë e tyre”.
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve të shenjtorëve
Përveç përkujtimit të profetëve dhe të të drejtëve të Dhiatës së Vjetër, të cilët zunë vend në periudhën para Krishtlindjes, ditët përkujtimore të shenjtorëve caktoheshin kryesisht në ditën e vdekjes se tyre, d.m.th. në ditëlindjen e tyre në Perëndinë.
Lufta e parë iliro-romake
Lufta
Të mbështetur në planin fillestar të mbrojtjes së vijës bregdetare, ilirët nuk qenë në gjendje dhe nuk patën kohë të organizonin një qëndresë serioze. Vetëm në krahinat në veri të Dyrrahut romakët ndeshën në kundërshtimin ilir. Këtu ardianët i pritën me armë në dorë. Polibi nuk jep hollësira për luftën e tyre, thotë vetëm se i “i nënshtruan”, por këtë radhë nuk përdor më shprehjen “me dashje” si në rastin e parthinëve dhe atintanëve. Ai nuk ka mundur, gjithashtu, të heshtë për qëndresën e fortë të qytetit Nutria, pushtimi i të cilit u kushtoi romakëve shumë ushtarë dhe oficerë të vrarë. Duke përparuar drejt veriut gjatë bregdetit, thuhet se romakët morën edhe qytete të tjera, por emrat e tyre nuk zihen në gojë. Dimë që Isën e bllokuan romakët dhe ilirët, që e mbanin të rrethuar, u strehuan në qytetin Arbone, kurse Teuta me forca të vogla u mbyll në qytetin e fortifikuar të Rizonit.
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve të shenjtorëve
Kështu, në të njëjtën ditë regjistrohej kujtimi i shenjtorëve të hershëm dhe të mëvonshëm pa asnjë dallim, me të vetmen arsye se vdekja e tyre qëlloi në atë ditë, p.sh. më 3 shtator regjistrohet kujtimi i dhjakones Fivia (shek. I pas Krishtit), i hierodëshmor Anthimit (shek. IV pas Krishtit), i oshënar Theoktistit (shek. V pas Krishtit) dhe i dëshmorit të ri Polidor (shek. XIX pas Krishtit) etj.
Leticia Calderón
Filmografia
El diario de Daniela (1998/99)... Lenore Monroy
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Ndërkaq Mbretëria Ilire kishte filluar të shpërbëhej. Duke parë këtë gjendje, në pranverë të vitit 228, Teuta dërgoi në Romë përfaqësuesit e saj që përfundoi paqen me senatin. Kushtet e paqes qenë të rënda. Sipas Polibit, Teuta detyrohej: 1. t’u paguante romakëve një tribut, 2. të hiqte dorë nga pjesa më e madhe e Ilirisë duke mbajtur për vete vetëm pak vende dhe 3. të mos lundronte në jug të Lisit me më shumë se dy anije, por edhe këto të paarmatosura. Të formuluara me terma kaq të përgjithshëm këto kushte janë bërë objekti i diskutimeve të shumta. Përpjekjet që janë bërë për të shpjeguar ndryshimet territoriale që iu bënë Mbretërisë Ilire dhe për të përcaktuar gjendjen juridike të tokave të shkëputura prej saj kanë çuar në përfundime të ndryshme, të cilat në ndonjë rast ishin të tilla që nuk mund të cilësohen as si hipoteza.
Aktori (kthjellim)
Aktor ose Aktori mund të teferohet tek:
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve të shenjtorëve
Kalendari kremtues plotësohet gradualisht me regjistrimin e kujtimit të shenjtorëve, profetëve, stëretërve, të drejtëve, dëshmorëve, hierarkëve, mbretërve, oshënarëve, burra e gra, të rinj e të reja, fëmijë e të moshuar, të profesioneve të ndryshme, që gjetën hir përpara Perëndisë me mënyra të ndryshme, në vende dhe kohë të ndryshme.
Leticia Calderón
Filmografia
Esmeralda (1997)... Esmeralda Peñareal de Velasco
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Për një kohë ka zotëruar një mendim, sipas të cilit, romakët i ndanë pushtimet e tyre në dy pjesë. Në veri krijuan një shtet të vogël që përbëhej nga ishulli i Farit dhe disa toka të bregdetit përballë. Në krye të atij ata vunë tradhtarin Demetër Farin, me qëllim që të vëzhgonte dhe të njoftonte për çdo veprim të Mbretërisë Ilire. Me tokat e tjera të pushtuara në jug romakët krijuan një protektorat, që shtrihej prej Lisit e deri tek malet Akrokeraune dhe ato Kaone. Në këtë protektorat u përfshinë, përveç Dyrrahut, parthinëve dhe atintanëve, edhe qytetet Dimale, Aulona, Oriku, Bylisi, Amantia e deri Antigonea e largët. Këtyre u shtoheshin edhe ishujt Isa e Korkyra.
Brakiblaste
Nuk zhvillojnë ndernyje normale. Tek qershia brakiblastet mbajnë gjethe dhe lule ; janë kompakte sepse zhvillimi i ndërnyjeve është i kufizuar ; sipërfaqja e tyre është e mbuluar nga disa shenja të vogla si pasoje e futjes se gjetheve të viteve të mëparshme. Tek pisha dhe tek qitroja gjethet që kryejnë fotosinteze ndodhen vetëm tek brakiblastët.
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Ndryshe nga kjo pikëpamje, më realist është mendimi që nuk njeh ndonjë teprim lidhur me të ashtuquajturin protektorat romak në Iliri. Me të drejtë është vënë në dukje se ai nuk ka përbërë kurrë një rrip të pandërprerë toke, që nga Lisi e deri te bregu kontinental përballë Korkyrës, por ka qenë përbërë, ashtu si e nënkupton Polibi dhe e shpreh Apiani, nga Apolonia, Dyrrahu dhe territoret e tyre, nga ishujt Korkyra, Isa dhe nga parthinët e atintanët, pa asnjë territor më tepër nga ato që i ishin dorëzuar Romës. Lisi, i cili në bazë të traktatit përbënte një kufi detar, nuk pranohet edhe si kufi tokësor midis Mbretërisë Ilire dhe protektoratit romak. Duke u nisur nga kjo është shprehur mendimi se disa toka në jug të protektoratit mbetën përsëri nën vartësinë e Mbretërisë Ilire, me gjithë vështirësitë që paraqiste kjo vartësi për të qenë reale. Me këtë sistem, traktati i siguronte Romës lundrimin e qetë në ngushticën e Otrantos dhe mbikqyrjen me anë të protektoratit të Mbretërisë Ilire, duke i hequr kësaj çdo mundësi që të bëhej përsëri një fuqi e madhe.
Leticia Calderón
Filmografia
La antorcha encendida (1996)... Teresa de Muñiz
Kalendari i krishterë ortodoks
Përcaktimi i të kremteve të shenjtorëve
Gjithashtu, regjistrohen edhe "mbledhjet", d.m.th. grumbullimet festive të besimtarëve, për nder të engjëjve, të shenjtorëve, mrekullive të tyre, ikonave të shquara çudibërëse, grupeve të shenjtorëve të të njëjtit rend, si edhe mbledhjet për nder të personave të shenjtë që luajnë rol parësor në ngjarjen e kremtuar të historisë së shenjtë, që regjistrohen ditën e nesërme të këtyre të kremteve dhe përbëjnë arsye të vazhdimësisë të të kremteve (p.sh. Theofania - Pagëzimi i Krishtit 6 janar / Joan Pagëzori 7 janar).
Shqipëria
Vllehët
Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare.
Leticia Calderón
Filmografia
Prisionera de amor (1994)... Consuelo
Tigresha (kthjellim)
Tigresha gjithashtu i referohet:
Leticia Calderón
Filmografia
Entre la Vida y la Muerte (1993)... Susana Trejos
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Kohët e fundit janë bërë përpjekje që këto mendime të zëvendësohen me një tezë të re, sipas së cilës zotërimet romake kufizohen gjithashtu me tokat e Dyrrahut, të Apolonisë, të parthinëve dhe të atintanëve, por parthinët shtriheshin në luginën e mesme dhe të epërme të Shkumbinit, kurse atintanët në Çermenikë. Kështu protektorati ngushtohet, por shtrihet thellë në lindje. Rreth tij pastaj vendosen një sërë zonash të pavarura, që shërbejnë, sikurse thuhet, si amortizatorë për zotërimet romake. Në veri të Dyrrahut deri në afërsi të Skodrës vendoset zotërimi i Demetër Farit, që ndante protektoratin nga Mbretëria Ilire; në lindje zotërimet romake, duke depërtuar thellë deri në burimet e Drinit të Zi, ndanin mbretërinë ardiane nga aleatët e saj maqedonë dhe bllokonin rrugët nga Maqedonia për në brigjet e Adriatikut; më poshtë Dasaretia, që zinte territorin midis Devollit dhe Osumit, u bë gjithashtu një zonë e pavarur dhe formoi një amortizator tjetër ndaj Maqedonisë; më në fund, në jug zona që hyri në vartësinë e Romës përfundonte në territorin e Apolonisë, që takonte bregun e Vjosës, por nuk përfshinte Aulonin, Orikun, Bylisin dhe Amantien. Këto katër qytete formonin një grup të pavarur ose neutral, me fjalë të tjera një amortizator tjetër ndaj Lidhjes Epirote.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
Kujdesi baritor i Kishës vazhdon edhe me "rrethimin" e të kremteve të mëdha me cikle ditore parakremtuese dhe paskremtuese, zakonisht 8-ditëshe, (ku në fund thuhet "mbyllja e së kremtes") dhe e dy të dielave që i rrethojnë (p.sh. "e Diela para Krishtlindjes" dhe "pas Krishtlindjes").
Lubozhda
Lubozhdë është një vendbanim në komunën e Burimit, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Nëngurrë. Lubozhda po ashtu njihet si një ndër fshatrat më të bukur që Kosova ka.
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Duke pranuar si të drejtë mendimin që zotërimet romake në tokën ilire formoheshin nga Dyrrahu, Apolonia dhe parthinët e atintanët, mbetet sidoqoftë e paqartë shtrirja territoriale e këtyre zotërimeve. Përpjekjet për lokalizimin e parthinëve dhe të atintanëve nuk kanë dhënë përfundime të kënaqshme. Në qoftë se për parthinët ka ardhur duke u saktësuar mendimi që ata, si banorë të tokave në shpinë të Dyrrahut, shtriheshin prej Ardaksanit e deri në Aps (Apsos), për atintanët mendimet e studiuesve ende nuk përkojnë. Megjithatë, po t’i çlirojmë këto pohime nga ndonjë interpretim jo i drejtë i burimeve dhe të lëmë mënjanë si të dyshimta, ato burime që i shtrijnë atintanët deri në Dodonën e largët apo në luginën e Drinos, atëherë do të vërejmë se burimet kryesore e më të besueshme e vendosin këtë popullsi në shpinë të Apolonisë, në Mallakastrën e sotme. Kështu, parthinët e atintanët së bashku zinin gjithë bregdetin prej Ardaksanit deri në Aps (Apsos) me një shtrirje në lindje që përfshinte edhe brezin kodrinor të ultësirës bregdetare. Në këtë territor bënin pjesë një varg qytetesh ilire, midis të cilave ka të ngjarë edhe Dimale, por jo Bylisi, që zinte skajin më jugor.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
Në këtë mënyrë jepet parapërgatitja për të kremten me lexime, predikime, himne si dhe përvetësim të mesazheve gjatë të paskremteve.
* *  *
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Me vënien nën sundimin e tyre të tokave më të rëndësishme të bregdetit, romakët likujduan kështu zotërimet e Mbretërisë Ilire në jug. Edhe në qoftë se në këto anë mbeti ndonjë zonë që nuk u përfshi në zotërimet romake, siç mund të ishte Bylisi me rrethin e afërt të tij, Dasaretia apo ndonjë zonë tjetër e brendshme malore, ato në fakt mbetën të shkëputura nga Mbretëria Ilire, me të cilën edhe më parë, për vetë natyrën e shteteve antike, jo gjithmonë kishin lidhje të forta. Koinoni i bylinëve, si një bashkim i popullsisë dhe i qendrave të vogla përreth, që na përmendet në burimet epigrafike i takon, me sa duket, kësaj kohe.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
I gjithë kalendari kremtues, si një cikël i pasur liturgjik, është një thesar i pafund për të gjithë besimtarët, nëse e kuptojnë dhe e përdorin në mënyrën e duhur. Duhet që cikli i jashtëm festiv të jetohet edhe si cikël i brendshëm shpirtëror dhe ripërtëritës në shpirtin tonë.
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Nga analiza e pikave të traktatit arrihet në përfundimin se Roma e reduktoi shtetin ilir në një mbretëri të vogël në veri të Lisit. Në jug ajo krijoi një zotërim të vetin që formohej nga Dyrrahu, Apolonia, parthinët dhe atintanët. Këtë zotërim ajo do ta përdorte si një bazë për të garantuar respektimin e traktatit dhe për të shtypur çdo përpjekje për rimëkëmbjen e shtetit ilir. Zotërimet (dinasteia) e Demetër Farit përbënin gjithashtu një kundërpeshë ndaj Mbretërisë Ilire në veri, kurse krahinat apo qytetet e tjera të jugut, që mbetën të shkëputura nga kjo mbretëri, u lanë të papërfillura me besimin që, si njësi të vogla, favorizonin pozitën e Romës në këto anë. Ndalimi, sipas traktatit, i lundrimit në jug të Lisit kishte për qëllim të kufizonte nga ana tjetër fuqinë detare të Mbretërisë Ilire; për këtë do të shërbenin në mënyrë të veçantë zotërimi i Isës dhe i Korkyrës. Kështu me anë të këtij traktati Roma siguronte të gjitha masat e mundshme për ta dobësuar shtetin ilir dhe për ta mbajtur atë nën kontroll, por jo për ta asgjësuar plotësisht.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
Vëmë re se të gjitha të kremtet nuk kanë të njëjtën moshë. Disa janë shumë të hershme, disa të reja, të tjera shumë të reja. Formimi i kalendarit kremtues është bërë gradualisht dhe vazhdon ende, duke iu shtuar të kremte të reja, shenjtorë të rinj e lokalë dhe kështu do të vazhdojë gjithë kohën. Kisha nuk pushon së linduri shenjtorë.
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Në marrëdhëniet me Romën Mbretëria Ilire mbeti, pas përfundimit të traktatit, një shtet tributar. Është thënë se tributi ka qenë një dëmshpërblim që do të paguhej me këste, megjithëse masa dhe mënyra e shlyerjes së tij në traktat nuk përcaktohet. Gjendja juridike e qyteteve dhe e popullsive që u përfshinë në zotërimet direkte të Romës nuk është gjithashtu e qartë. Marrja e tyre nën të ashtuquajturën mbrojtje nga Roma lejon të nënkuptohet se ato qenë vënë nën një lloj varësie. Ka shumë të ngjarë që këto të jenë konsideruar nga ana formale si “aleatë” apo “miq” që u lejohej e drejta e një vetadministrimi të kufizuar. Por në fakt ato ishin të varurit e Romës dhe si të tillë nuk mund të hynin në marrëdhënie të lira me shtetet e tjera. Përveç kësaj, ata ishin të detyruar të pranonin në çdo kohë ushtritë romake dhe t’i furnizonin ato me ushqime apo t’i plotësonin me kontingjente ndihmëse tokësore e detare, siç ndodhi, qysh në vitin e parë të pushtimit, në dimrin e vitit 229/228 dhe më vonë. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për Demetër Farin, që u vu në shërbim të Romës, si dinast i varur i një zotërimi të vogël në ishullin e Farit dhe brigjet e Dalmatisë. Gjatë konfliktit Maqedonia, Lidhja Epirote dhe Akarnania kishin mbajtur një qëndrim që nuk pajtohej me detyrimet e tyre si aleatë të shtetit ilir dhe me interesat e tyre politike në përgjithësi. Ky qëndrim shpjegohet me një varg rrethanash. Sado me rezerva ta kenë parë këta aleatë rritjen e fuqisë ilire, dalja e Romës në brigjet lindore të Adriatikut nuk mund të ishte për ta më e mirë. Por, nga ana tjetër, nuk shohim, të paktën burimet nuk na e thonë, që krahas masave mbrojtëse me karakter ushtarak, shteti ilir të ketë marrë edhe masa për vënien në lëvizje të aleatëve të tij. Duket qartë se ilirët, ashtu edhe aleatët e tyre nuk arritën t’i përfundonin përgatitjet për t’i dalë përpara rrezikut që po i kërcënonte. Jo vetëm kaq, por vetë Maqedonia u gjend në këtë kohë e rrezikuar seriozisht nga një sulm dardan, i cili i kushtoi jetën sundimtarit të saj, Demetrit II. Ky fakt nuk ishte pa rëndësi në zgjedhjen e momentit të përshtatshëm për shpërthimin e konfliktit të armatosur kundër ilirëve. Edhe në qoftë se ky sulm ishte krejt i pavarur, nuk mund të mos merret parasysh fakti që ai përkon në kohë me ngjarjet e përshkruara më lart. Në këto rrethana romakëve nuk u mbetej gjë tjetër veçse të ndanin dhe të paralizonin aleatët jugorë, Lidhjen Epirote dhe Akarnaninë prej mbretërive ilire. Këtë detyrë ata e zgjidhën duke drejtuar goditjen e tyre të parë kundër Korkyrës dhe Apolonisë.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
Kjo, përveç të tjerash, përbën edhe mbështetjen e popullit të Perëndisë, që me këtë mënyrë vërteton se shenjtëria nuk është çështje dhe privilegj i një epoke të shkuar, dhe as i atyre kohërave të mira e të hershme, por e çdo epoke, e çdo race dhe e çdo brezi.
Shqipëria
Vllehët
Vllehët/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër.
Luçie Miloti
Luçie Miloti (Shkodër, 11 maj 1930 - Tiranë, 15 maj 2006) ka qenë këngëtare shqiptare.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
Njerëzit janë gjithmonë dhe kudo të njëjtë dhe kohët janë të ngjashme. Shenjtorët nuk i lind as koha, as vendi, por "fuqia e të Lartit" që forcon Kishën, dhe Shpirti i Shenjtë që e "mbulon" dhe e bën atë Nënë të Shenjtorëve.
Luçie Miloti
Biografia
Disa kompozime e dedikuara kësaj artisteje të mrekulluesme janë kënga nga Pjetër Gaci, me titull: "Qytetit tim", që e ka kënduar më vonë Sali Brari. Rud Gurashi, këngën me titull: "Shpend ma i parë i bukurisë", Zef Leka, me këngën: "Synin tand larush moj çike", të Xhevat Lishit, me tekstin e Lah Mema: "Zani yt, na sjell pranverë" dhe e këndon Meri Zefi. Në fund të 2004 nga kompozitori lezhjan, Agim Velaj: "Lauresha e Shkodrës"
Mirënjohje
Në Festivalin Botëror të Rinisë në Bukuresht është quajtur "Bilbili i Ballkanit" dhe "Bilbili me zë kristalor. Më 1968 është nderuar me titullin "Artiste e Merituar". Më 3 nëntor 2001 Presidenti Rexhep Mejdani i dha titullin "Mjeshtre e madhe e punës". Me vendimin e Bashkisë së Tiranës, një rrugë e Tiranës merr emrin e këngëtares së mirënjohur Luçie Miloti.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
= Burime =
Shqipëria
Malazezët
Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të Shkodrës. Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez.
Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve.
Kalendari i krishterë ortodoks
Ciklet parakremtuese dhe paskremtuese
_____________________________________________________________
Shqipëria
Maqedonasit
Jetojnë në nëntë fshatra rreth liqenit të Prespës ne Korçë, si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 5512. Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30 km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9 km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35 km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë.
Ortodoksët greqishtfolës
Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 24 242 banorë. Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse.
Feja
Shqipëria është e njohur për tolerancë fetare. 56,70% e banorëve në Shqipëri janë myslimanë, 10,03% katolikë dhe 6.75% ortodoksë.
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Pasi rregulluan punët në Iliri, romakët përcaktuan edhe qëndrimin e tyre ndaj aleatëve dhe armiqve të shtetit ilir. Në gjendjen e re të krijuar senati deshi t’u jepte atyre një provë më të qartë të pozitës së Republikës. Menjëherë pas përfundimit të traktatit të paqes, konsulli që mbeti në Iliri u dërgoi një delegacion etolëve dhe ahejve për t’u shpjeguar arsyet e ndërhyrjes dhe të luftës në Iliri dhe për t’u bërë të ditur kushtet e paqes që u kishin imponuar ilirëve. Përfaqësuesit bënë çmos të justifikonin këtë iniciativë të Romës, duke nxjerrë në pah pasojat e “lumtura” që rridhnin prej saj për helenët. Kujdesit dhe mirësjelljes së tyre të shtirë, lidhjet e mëdha greke qenë detyruar t’u përgjigjeshin duke i pritur këto delegacione plot respekt dhe duke dhënë kështu, miratimin e tyre për këto veprime të Republikës. Më vonë delegatët vizituan edhe dy qytete të mëdha tregtare, Korinthin dhe Athinën, që përfaqësonin kundërshtarin më të vendosur të Maqedonisë dhe jo vetëm gjetën të njëjtën pritje, por si asnjëherë më parë, u lejuan të merrnin pjesë në lojërat istmike. Krenaria greke ishte thyer dhe Roma kishte bërë në këtë drejtim hapin e parë konkret. Nga ana tjetër, Maqedonia, Epiri dhe Akarnania, aleate të Mbretërisë Ilire, nuk u vizituan. Me këtë qëndrim mospërfillës Roma u dha të kuptojë atyre se në cilën anë ishin simpatitë e saj.
Leticia Calderón
Filmografia
Noches de ronda (1992) .... Rosita
Lufta e parë iliro-romake
Paqja e vitit 228 dhe pasojat e luftës së parë
Fushata e asaj vere thuajse e kishte zgjidhur përfundimisht fatin e luftës. Viset e pushtuara në veri, konsujt i lanë nën mbikqyrjen e Demetër Farit dhe vetë u kthyen në Dyrrah me flotën dhe forcat e tyre tokësore. Njëri prej tyre u nis për në Romë duke marrë me vete pjesën më të madhe të forcave; tjetri mbeti në Iliri me 40 anije dhe si rekrutoi ushtarë në qytetet që ishin rreth e rrotull, vendosi ta kalojë aty dimrin për të vigjëluar ardianët dhe popullsitë e tjera që ishin vënë nën “mbrojtjen” e Romës.
Reagime të menjëhershme
Ilirët u trajtuan shumë të ashpër pas disfatës së tyre. Teuta u detyrua të lironte qytetet greke dhe dalmate të çliruara nga romakët, t'i paguante një haraç vjetor Romës dhe të siguronte që të mos gjendeshin asnjë anije luftarake dhe maksimumi dy anije tregtare pas Lisus (Lezha moderne, midis Shkodrës dhe Epidamnit).
Shqipëria
Politika
parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë
Lufta e parë iliro-romake
Ndikimi
Në fund të këtij konflikti, Roma filloi të afirmohej përfundimisht si një fuqi në Adriatik, por nuk aneksoi territore të reja. Ajo ia dorëzoi qeverisjen e ishujve dhe bregdetit dalmat Demetër Farit, një vendim për të cilin do të pendohej, siç tregojnë ngjarjet që çuan në Luftën e Dytë Ilire, dhe të cilin e bëri një klient të një mbretërie që dikur konsiderohej fuqi vendase.
Shqipëria
Politika
Kushtetuta e Shqipërisë u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv.
Pushteti ekzekutiv ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është komandanti i përgjithshëm i ushtrisë dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar. Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.
Ekonomia
parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës ose Sheshi Skënderbej]]
Përpara vitit 1991, Partia e Punës atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të Evropës Juglindore.
Nafta
Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "Sky Petroleum".
Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "Sky Petroleum", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë.
Lufta e parë iliro-romake
Ndikimi
Pasojë indirekte e kësaj lufte ishte rikonfirmimi i miqësisë midis grekëve dhe romakëve. Roma fitoi simpati të madhe midis popullsive greke të rajonit, të cilët, për shkak të fuqisë romake në rritje, e konsideruan veten të mbrojtur nga romakët. Për shkak të kësaj, romakët u ftuan në Lojërat Isthmian të vitit 228 p.e.s. një propozim i mbrojtur nga qyteti i Korintos si një demonstrim mirënjohjeje për Romën që kishte çliruar Adriatikun nga piratët. Më në fund, athinasit i pranuan romakët në Misteret Eleusinian, duke e barazuar Romën jo me një qytet barbar, por me një qytet grek.
Shqipëria
Nafta
Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës.
Transporti
parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë
Aeroporti
parapamje|djathtas|230px|Marina në bregdetin para Durrësit
Leticia Calderón
Filmografia
Valeria y Maximiliano (1991)... Valeria Landero de Riva
Tipe parenkime
Parenkima e rezervës
Përbëhet nga qeliza të mëdha me mure të holla dhe hapësira ndërqelizore të vogla. Qelizat janë shumë të pasura me amidon dhe vakuola është e mbushur me proteina ose sheqer. Është karakteristikë farat, frutat tulorë, rrënjet kërcejtë, sidomos për kërcejtë e transformuar si rizoma, bulbi, zhardhoku, etj.
Dita Botërore kundër duhanit
31 maji është Dita Botërore kundër duhanit. Në këtë ditë në të gjithë botën organizohen aktivitete ndërgjegjësuese kundër pirjes së duhanit.
Leticia Calderón
Filmografia
Yo compro esa mujer (1990)... Ana Cristina
Tipe parenkime
Parenkima ujëdashese
Tip i veçante i indit të rezervimit me qeliza të mëdha të cilat kanë vakuole të zhvilluar, të mbushur me jarge që mbajnë ujin. Gjatë kohës që qelizat e këtij indi humbin ujë, muret e tyre rudhen, e më pas rishtrihen kur uji ripërthithët. Janë karakteristike për kërcejtë e gjethet e bimëve që jetojnë në ambiente të varfra më ujë.
Leticia Calderón
Filmografia
"Hora Marcada" .... Lucía (1990)
Tipe parenkime
Parenkima ajërdashese
Përmban qeliza elipsoidale ose cilindrike që lënë midis tyre hapësira të mëdha nderqelizore për të lejuar ajrosjen. Janë karakteristike për kërcejte dhe gjethet e bimëve ujore e kënetore, të cilat duke jetuar në ambiente asfiksuese kanë nevoje që oksigjeni të arrije edhe në qelizatë organeve të zhytura për të kryer frymëmarrjen.
Predha
parapamje|300x300px|Disa predha të prera nga [[Lufta e Parë Botërore. Nga e majta në të djathtë: predhë 90mm, predhë ndezëse prej hekuri të derrit 120mm, model 77/14 - predhë me eksploziv të lartë 75mm, predhë shrapnel model 16-75mm.]] Predha është një projektil, objekt që shtyhet nga aplikimi i një force të jashtme dhe më pas lëviz lirshëm nën ndikimin e gravitetit dhe rezistencës së ajrit. Megjithëse çdo objekt në lëvizje nëpër hapësirë janë predha, ato zakonisht gjenden në luftë dhe sport (për shembull, një top bejsbolli i hedhur, top futbolli i goditur, plumb i gjuajtur, shigjetë e gjuajtur, gur i lëshuar nga katapulta).
Leticia Calderón
Filmografia
La casa al final de la calle (1989)... Teresa Altamirano Najera
Shqipëria
Aeroporti
Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është aeroporti i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20 km nga kryeqyteti Tirana. Nga Rinasi ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të Evropës, dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e Kucoves, ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i Vlores, ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri.
Predha
Në balistikë, ekuacionet matematikore të lëvizjes përdoren për të analizuar trajektoret e predhës përmes lëshimit, fluturimit dhe goditjes.
Trajektorja
thumb|250px thumb|250px thumb|250px Lëvizja e Predhës: është kombinim i lëvizjeve horizontale me shpejtësi konstante, horizontale dhe lëvizjes vertikale me nxitim rënës konstante; në saje të gravitetit të Tokës. Predha- projektili, përmban në vete lëvizjen e objektit, i cili është hedhur, apo lëshuar; në ajër me një kënd të caktuar. Ne vetkufizohemi në objekte të lëshuara; hedhur në ajër pran sipërfaqes së Tokës ku distanca e lëvizjes (fluturimit) të trupit (predhës) të hedhur, dhe lartësia maksimale mbi sipërfaqen janë komponent relativisht të vogla krahasuar me radiusin e veprimit gravitues të Tokës, kështu që gravitetin mund ta konsiderojmë si konstant, me që rast mund të shënojm a=g, ku g është Graviteti i Tokës. Andaj hedhje te projektilët ndahen në:
Levizja e predhës është e determinuar nga shpejtësia fillestare e trupit dhe nga graviteti.
Levizja vertikale e predhes është e pamvarur nga levizja e tij horizontale. Sikurse levizja vertikale e cila nuk është gjë tjetër veçse një rënie e lirë në kushte tokësore. E përbashkëta e levizjes horizontale edhe asaj vertikale është Koha. Projektili kryen lëvizje, horizontale me shpejtësi konstante, përderisa intensifikohet shpejtësia e konstantes vertikale, me një kënd të caktuar mes drejtimit horizontal dhe vertikal; me çka rezulton me një lakore grafike të përthyer. Shtegu i lëvizjes së predhës quhet Trajektore.Trajektorja e predhës në rënie të lirë quhet Parabolë.
''Distanca horizontale e kryer nga projektili është e determinuar nga shpejtësia horizontale, këndi dhe nga koha përderisa projektili qëndron në ajër. Koha përderisa projektili qëndron në ajër varet nga graviteti. Menjëherë pasi projektili lëshohet në ajër, forca e gravitetit fillon të veproj mbi të, duke e nxituar projektilin në drejtim të komponentës vertikale, përdrejt qendrës se gravitetit, në Tokë.
Vektori i lëvizjes vertikale Vο ndryshon me kohë përgjatë magnitudës dhe drejtimit. Ky ndryshim është rezultat i nxitimit negativ në drejtim me komponentin y (si rezultat i gravitetit). Komponentja horizontale e shpejtësisë fillestare Vo mbetet konstante përgjatë kohës së fluturimit, sepse nuk ka asfare nxitësish në drejtimin horizontal.
Komponentja verikale (Vy) e shpejtësis fillestare Vo është zero në pikun e trajektores. Megjithëse ekziston edhe komponenta horizontale e shpejtësis verikale Vx, në atë pikë të trajektores.''
Shqipëria
Portet e Shqipërisë
Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në Dyrrah, Ulqin, Tivar, Aulone, Apoloni, Onhezmi, etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të Perandorisë Bizantine. Gjatë periudhës së principatave arbërore u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në Shirgj, Shëngjin, Shufada, Rodon, Bashtovë, Pirg dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së pushtimit osman.
Leticia Calderón
Filmografia
¡Vivan los niños! (1988)
Shqipëria
Portet e Shqipërisë
Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë Luftës së Dytë Botërore. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në Himarë dhe në Sasaj që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve.
Lugina e pushkatarëve
Lugina e pushkatareve është një film të vitit, xhiruar nga regjisori Todi Bozo dhe Vitore Celi, Skenari: Todi Bozo, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Tonin Arapi.
Shqipëria
Hekurudha e Shqipërisë
Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në Durrës.
Lugina e pushkatarëve
Interpretojnë Kol Prela, Mark Topallaj, Katerina Biga, Bep Shiroka, Ismail Zhabjaku, Eglantina Kume, Lec Bushati, Hysen Pelingu etj.
Shqipëria
Hekurudha e Shqipërisë
Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në Pogradec, jugut në Vlorë dhe veriut në Shkodër. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në Mal të Zi nëpërmjet kufirit të Hanit të Hotit, për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447 km.
Lugina e pushkatarëve
Përmbajtja e filmit
Met Sokoli një pioner i ri ndeshet me një bandë diversantësh që po hynin në Shqipëri. Ai përballon me zgjuarësi vështirësitë dhe ndihmon rojet kufitare të asgjësojnë bandën. Babai i Metit plagoset gjatë konfliktit. Biri i tij zë vendin e të atit në luftën kundër armiqve.
Shqipëria
Kultura
Kultura e Shipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj.
Lugina e pushkatarëve
Lidhje e Jashtme
https://www.youtube.com/watch?v=sDRtu6CfahM
Leticia Calderón
Filmografia
El camino secreto (1986)
Shqipëria
Kultura
Pas Luftës së II-të Botërore nën udhëheqjen e sistemn Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërin9 shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë Artist i popullit dhe Artist i Merituar. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare.
Predha
Trajektorja
''Në grafikë, r është pozicioni vektorial i predhës. Vektori pozicional i ka komponentet x, y dhe r i cili na paraqet hipotenuzën e trekëndëshit, ku komponentet x dhe y janë komplotuar. Shpejtësia e vektorit Vo×t e predhës do të ishte zhvendosja e predhës sikur graviteti të mos ndikonte në të. Vektori 0.5×ag×t^2 është zhvendosja tatpjetëse, vertikale e predhës si rezultat i veprimit të gravitetit. Komponentet x,y, r, së bashku, e determinojnë poziten vertikale të predhës: '' Δy = (Vy•t) – (0.5•ag•t^2)
Shqipëria
Arti në Shqipëri
Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm.