cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dita e Shën Valentinit
Legjenda
Legjenda e Shën Valentinit të Ternit. Peshkopi Dimitri i Institutit Ortodoks të Kërkimeve shprehet se Shën Valentini ishte një prift në Romën e viteve 270, një kohë kur kisha ishte duke pësuar persekutime të mëdha. Detyra e tij ishte të ndihmonte të krishterët t’i shpëtonin persekutimit dhe t’u siguronte atyre rite si martesat, të cilat ishin të ndaluara nga Perandoria Romake. Të dhënat mbi Shën Valentinin ka mundësi të jenë shkatërruar në fillim të shekullit IV nga persekutimi i fundit dhe më i rëndi i të krishterëve. Në shekullin V dhe VI u publikua një vepër e quajtur “Passio Marii et Marthae”. Në të pasqyroheshin histori të trilluara rreth martirizimit të Shën Valentinit dhe të shenjtorëve të tjerë. Kjo vepër deklaronte se Shën Valentini ishte persekutuar për shkak se ishte i krishterë dhe se ishte marrë në pyetje nga vetë Perandori Klaudi II. Ky i fundit ishte impresionuar nga Valentini dhe se kishte diskutuar gjatë me të, madje ishte përpjekur edhe ta bindte të kthehej në pagan, që në këtë mënyrë t’i shpëtonte jetën. Valentini kishte refuzuar dhe përkundrazi ishte përpjekur që ta kthente Klaudin në të krishterë dhe për këtë shkak ai ishte ekzekutuar. Përpara se të ekzekutohej, ai kishte shëruar vajzën e verbër të rojës së burgut Asterius.
Digão
Rodrigo Izecson dos Santos Leite i njohur si Digão është futbollist brazilian.
Lee County (North Carolina)
Lee është një nga 100 Countet në shtetin federal North Carolina në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Dita e Shën Valentinit
Legjenda
Që prej kësaj mrekullie, vajza dhe dyzetekatër anëtarët e familjes së saj, kishin filluar të besonin tek Jezusi dhe ishin pagëzuar. Veç kësaj, Shën Valentini shquhej edhe për martesat e paligjshme që u bënte ushtarëve, të cilët e kishin të ndaluar të martoheshin. Perandori Klaudi II e kishte ndaluar këtë, në mënyrë që të rriste ushtrinë e tij, duke i bërë të mendonin se burrat e martuar nuk ishin ushtarë të mirë. Sipas legjendës, në mënyrë që t’i kujtonte ata për dashurinë e Zotit dhe për t’i nxitur të mbeteshin të krishterë të devotshëm, Shën Valentini kishte prerë nga pergamenët zemra dhe ua kishte dhënë ushtarëve dhe të persekutuarve. Kjo e dhënë cilësohet si origjina e zemrave të përhapura aq shumë në ditën e Shën Valentinit.
Një vepër e mëvonshme shtonte një detaj, sipas të cilit Papa Julius I ndërtoi një kishë mbi varrin e tij, por ky detaj ngatërrohet me një tribun të quajtur Valentino, i cili dhuroi tokë për të ndërtuar një kishë mbi të. Pavarësisht pavërtetësisë së këtij versioni, ai u huazua si i vërtetë dhe qarkulloi nëpër shekuj duke iu shtuar legjendës së Shën Valentinit. Në mbrëmjen para ekzekutimit, Valentini shkoi kartolinën e parë të Shën Valentinit për vajzën e rojës së burgut, e cila nuk ishte më e verbër. Shprehja “Nga Valentini yt” e përdorur në atë letër, është e njohur ende dhe sot. Historia u bë e njohur në ditët e sotme nga publikimi prej kompanisë më të madhe të kartolinave amerikane dhe nga kanali televiziv i historisë. Xhon Foks, një historian anglez, shprehet se Shën Valentini është varrosur në Kishën Praxedes, në Romë, pranë varrezës së Shën Hippolytus. Ky version thotë se, sipas legjendës, Xhulia mbolli një filiz rozë bajameje në varrin e Shën Valentinit. Në ditët e sotme pemët rozë të bajames janë simbol i dashurisë dhe miqësisë së vërtetë.
Darshen
Darsheni është një fshat në Bashkinë Tiranë në rrethin e Tiranës të Shqipërisë.
Dita e Shën Valentinit
Legjenda
Ritet tradicionale romake, Lupercalia. Nuk ka prova që të lidhin Ditën e Shën Valentinit dhe festivalet tradicionale të Romës së lashtë, pavarësisht pretendimeve të disa autorëve. Burime bashkëkohore pretendojnë për një lidhje mes festave të shkurtit greko-romake, të cilat, sipas tyre, kremtonin pjellorinë dhe dashurinë. Nga ana tjetër, dita e Shën Valentinit nuk kishte ndonjë kuptim romantik derisa Xhefri Kaucer, një shkrimtar anglez, shkroi një poezi rreth Valentinit në shekullin 14. Lidhje të mëparshme përqendroheshin tek sakrifica, më tepër sesa tek dashuria dhe romanca. Në kalendarët e Athinës së lashtë, periudha e mesit të janarit dhe mesit të shkurtit ishte muaji i luanit, dedikuar martesës së shenjtë të Zeusit dhe Herës. Në Romën e lashtë, Lupercalia ishte një festival vendas, që kremtohej nga data 13-15 shkurt dhe ishte një rit i lashtë i lidhur me pjellorinë. Alban Butler në veprën e tij “Jeta e shenjtorëve kryesorë” pretendon pa asnjë provë se në festën Lupercalia, burrat dhe gratë për t’u bërë çift shkruanin emrat e tyre dhe i fusnin në një enë qelqi, nga ku e kanë origjinën edhe letrat e sotme të dashurisë. Në të vërtetë, kjo praktikë u has në mesjetë dhe nuk ka lidhje as me Lupercalian dhe as me ditën e Shën Valentinit.
Shën Valentini në poezi
Lidhja e parë e Shën Valentinit me dashurinë ishte poezia “Parlement of Foules”, e shkruar në vitin 1382 nga Xhefri Kaucer. Vargu që e bëri këtë ditë të njohur ishte:
Për këtë ishte Dita e Shën Valentinit
Kur çdo zog fluturonte për të zgjedhur partnerin e tij…
Kjo poezi u shkrua për nder të përvjetorit të parë të martesës së Mbretit Rikardi II i Anglisë me Anën e Bohemisë. Kontrata martesore ishte firmosur më 2 maj 1381, por martesa e tyre u bë tetë muaj më vonë pasi ishin vetëm 15 vjeç. Lexuesit mendojnë se Kucer i referohej 14 shkurtit, Ditës së Shën Valentinit. Nga ana tjetër, polemikat vazhdojnë me faktin se mesi i shkurtit nuk është koha e përshtatshme për çiftëzimin e zogjve. Ndaj studiues të tjerë mendojnë se Kraus po i referohej 3 majit, ditës së Valentinit nga Xhenova, prift i cili vdiq rreth vitit 307. Xhek Orç hedh hipotezën se Kaucer mund të jetë duke iu referuar periudhës së 23 shkurtit me kalendarin gregorian, kohë në të cilën disa lloje zogjsh fillonin çiftëzimin në Angli. Janë edhe dy autorë të tjerë, të cilët krijuan poezi rreth zogjve që zgjidhnin partnerët e tyre Ditën e Shën Valentinit, Xhon Gouer nga Britania dhe një luftëtar i quajtur Pardo nga Valencia. Deri më sot, nuk dihet me siguri se cili e bëri lidhjen e parë të Shën Valentinit me dashurinë dhe romancën.
Shën Valentini në periudhën mesjetare dhe Rilindjen angleze
Duke përdorur gjuhën e ligjit, Princesha Izabel e Bavarisë kishte ngritur një “gjykatë të dashurisë” në Parisin e viteve 1400. Festivali Bavarez i Shën Valentinit u themelua më 6 janar, në bazë të “Kartës së gjykatës së dashurisë”. Gjykata trajtonte kontrata dashurie, tradhti dhe dhunën kundër gruas. Gjyqtarët ishin të përzgjedhur nga femrat në bazë të leximit të një poezie. Nuk ka fakte të mjaftueshme historike për të vërtetuar këtë festival, ndaj shumë studiues mendojnë se ka mundësi të jetë një histori e trilluar nga princesha. Provat më të hershme të Shën Valentinit janë në shekullin XV me një poezi të shkruar nga Çarli, Duka e Orleansit për gruan e tij.
Në atë kohë Duka po mbahej i mbyllur në Kullën e Londrës, i zënë rob në betejën e Agincourt, të vitit 1415. Një tjetër rast ku përmendet Valentini është në letrat e Margarit Breus për burrin e saj të ardhshëm Xhon Paston. Ajo i shkruan “Valentini im i dashur dhe i mirë”. Shën Valentini përmendet me trishtim edhe nga Ofelia në veprën “Hamleti” (1600-1601).
“Nesër është Dita e Shën Valentinit,
Shumë herët në mëngjes…
Do të vij në dritaren tënde të të lutem,
Të më bësh Valentinin tënd”.
Xhon Don përdori legjendën e martesës së zogjve, si hapje të fjalimit për nder të martesës së Elizabetës, vajzës së Xhejmsit I të Anglisë me Frederikun V në Ditën e Shën Valentinit. Poema moderne që përmend Shën Valentinin janë vargjet e Geimër Xhurton.
“Trëndafilat janë të kuq, vjollcat blu,
Mjalti është i ëmbël dhe ti gjithashtu.
Ti je e imja dashuri dhe unë i yti jam;
Kërkova Valentinin tim
Dhe fati më solli tek ti”.
Shën Valentini në periudhën moderne
Në 1797-n, një botues britanik nxori në treg librin “Manuali i Shën Valentinit për djemtë”. Në të kishte vargje romantike për djemtë, që s’mund t’i krijonin vetë ato. Botuesi vazhdoi më tej duke prodhuar kartolina të gatshme për Shën Valentinin. Në këtë mënyrë u bë e mundur dërgimi për herë të parë i kartolinave anonime, ku u shfaqën edhe vargje të lira, ndryshe nga epoka Viktoriane. Letrat e Shën Valentinit u bënë të famshme në Angli në fillim të shekullit XIX, kur filluan të prodhoheshin në fabrika. Letra në atë kohë mbështillej me shirita dhe dantellë.
Ëmbëlsirat e Shën Valentinit
Në Britani është llogaritur se çdo vit, pothuajse gjysma e popullsisë shpenzon 1.3 miliard paund për Ditën e Shën Valentinit duke blerë kartolina, lule, çokollata apo dhurata të tjera. Numri i kartolinave të dërguara mendohet se arrin deri në 25 milionë. Në gjysmën e dytë të shekullit XX, praktika e dërgimit të kartolinave ndryshoi rrënjësisht mënyrën e të bërit dhurata. Nisën të dhuroheshin trëndafila dhe çokollata të paketuara në kuti në formë zemre. Në vitin 1980, industria e diamanteve filloi të reklamonte Shën Valentinin si ditën e duhur për të dhuruar stoli të çmuara. Në ShBA u vlerësua se rreth 190 milionë kartolina dërgoheshin çdo vit. Gjysma e tyre u dhurohej pjesëtarëve të familjes, duke përfshirë edhe dërgimin e kartolinave shokëve dhe shoqeve të shkollës apo edhe mësueseve, të cilat llogariten të jenë personat që marrin më shumë urime, duke e çuar kështu numrin e kartolinave të dhuruara deri në 1 miliard.
Shën Valentini nëpër botë
Në Europë, Shën Valentini festohet duke dërguar kartolina, lule, çokollata dhe dhurata të tjera. Në Danimarkë dhe Norvegji, Shën Valentini nuk festohet me përmasa të mëdha, por ka nga ata që e festojnë thjesht duke ngrënë një darkë me partnerin e tyre. Në Suedi, Shën Valentini quhet “Dita e Zemrave” dhe ka filluar në vitin 1960 e nxitur nga kompanitë e luleve. Nuk është një festë zyrtare, por njihet për shitjet e mëdha të kozmetikës dhe luleve. Në Finlandë dhe Estoni, Dita e Shën Valentinit quhet “Dita e miqve” dhe festohet më tepër në aspektin miqësor dhe jo në atë të romancës. Në Amerikën Latine, Shën Valentini njihet si “Dita e dashurisë dhe miqësisë” dhe festohet duke shprehur mirënjohje te personat e dashur. Në Korenë Jugore dhe Japoni, femrat i dhurojnë çokollata meshkujve më 14 shkurt dhe meshkujt u dhurojnë atyre ëmbëlsira pa çokollatë më 14 mars, një ditë feste e quajtur “Dita e Bardhë”. Në “Ditën e Zezë”, e cila festohet më 15 prill, personat që nuk kanë marrë asnjë dhuratë, festojnë ditën e beqarëve, duke ngrënë një pjatë me makarona të zeza. Në Kinë, burrat u dhurojnë çokollata dhe lule grave që dashurojnë. Dita e Shën Valentinit nuk festohet më 14 shkurt, pasi është shumë pranë Vitit të Ri Kinez. Shën Valentini në Kinë festohet ditën e shtatë të muajit të shtatë, në festivalin “Qixi”. Sipas legjendës, në këtë ditë u lejua një bari të martohej me një shërbëtore.Në Indinë e lashtë, kjo festë bëhej në përmbajtje të një tradite të vjetër të adhurimit të perëndisë së dashurisë Kamadeva, duke gdhendur monumente me skena dashurie apo duke shkruar librin e famshëm të artit të dashurisë “Kamasutra”. Në ditët e sotme, besimi islamik dhe ai hindu propagandon të shmangen festa të tilla si Shën Valentini, pasi cilësohen si tradita të huaja që ndikojnë në humbjen e kulturës vendase. Në Iran, ekziston një festival dashurie i quajtur “Esfandegan”, i cili vjen si traditë e kulturës perse dhe që duket se nuk ka të bëjë me Shën Valentinin e sotëm. Në Izrael, tradita e lashtë e Tu B'Av është kthyer në ekuivalentin e Shën Valentinit. Festohet në ditën e 15 të muajit gusht. Mesa duket, në vendin çifut ka lindur një festë e re e ngjashme me Shën Valentinin, ku festohet dashuria dhe propozohet për martesë. Në Arabinë Saudite, në vitin 2011, u ndaluan shitjet e dhuratave të Shën Valentinit, duke e cilësuar atë si një festë kristiane. E njëjta gjë ndodh edhe me Pakistanin, Iranin dhe Malajzinë, ku komuniteti mysliman e nxit shoqërinë të mos e pranojë dhe festojë Shën Valentinin, sepse sipas tyre është e papërshtatshme për myslimanët.
Robeson County
Robeson është një nga 100 Countet në shtetin federal North Carolina në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Selbë
Selbë është një fshat në Bashkinë Tiranë në rrethin e Tiranës të Shqipërisë.
Koreja e Veriut
Koreja e Veriut, zyrtarisht Republika Popullore Demokratike e Koresë (koreanisht: 조선민주주의인민공화국, Çosan Mingjugjuëj Inmin Konhuaguk), është vend i pavarur në Azinë Lindore, i shtrirë në gjysmën veriore të Siujdhesës Koreane. Kufizohet në veri dhe veriperëndim me Republikën Popullore të Kinës, me Rusinë në një pikë të skajshme në verilindje, si dhe me Republikën e Koresë (Korenë e Jugut) në jug, përgjatë Zonës së Demilitarizuar Koreane. Ka sipërfaqe prej 120.540 km² dhe numëron 22.666.000 banorë, prej të cilëve mbi tre milion jetojnë në kryeqytetin Phenian (Phjonian).
Kristo Themelko
Kristo Themelko (Vërnik, 18 prill 1915 - 1990 ) ka qenë marangoz, anëtar i Partisë Komuniste me nofkën Shulja, gjeneral, anëtar i Komitetit Qendror dhe më pas i përndjekur si i besuar i klanit Xoxe. Themelko përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.
Koreja e Veriut
Historia
thumb|200px|[[Daedongyeojido, hartë e gadishullit korean]] Pas okupimit japonez të Koresë, që përfundoi me disfatën e Japonisë në Luftën e Dytë Botërore më 1945, Koreja u nda në paralelen e 38-të me vendim të Kombeve të Bashkuara dhe veriu iu dha për ta administruar Bashkimit Sovjetik, ndërsa jugu Shteteve të Bashkuara. Historia e Koresë së Veriut fillon formalisht me themelimin e Republikës Popullore Demokratike më 1948.
Kristo Themelko
Jeta
Leu më 18 prill të 1915 në Vërnik të Devollit, i biri i Janit dhe Dones. Kishte kryer 4 klasë fillore, punoi si bujk në vendlindje dhe më pas si marangoz në Tiranë.
Në pranverën e vitit 1937, zgjidhet në udhëheqjen e Degës së Tiranës së Grupit të Shkodrës, së bashku me Qemal Stafën dhe Vasil Shanton. Më 1938 arrestohet nga regjimi zogist. Deklaroi: ''Mohoj akuzën. Nuk di gjë fare... Nuk jam trazuar fare me këtë çështje, as kam shpirt komunisti.'' U dënua me një vit "për faje kundër rregullit shtetnor dhe ekonomik më 10 shkurt 1939. Pas 7 prillit doli nga burgu duke përfituar nga një dekret i mëkëmbësit Jacomoni.
Koreja e Veriut
Ndarja e Koresë
Tërheqja në qershor e shumicës së forcave të Shteteve të Bashkuara nga jugu dobësoi gramatikisht regjimin jugor dhe inkurajoi Kim Ir-Senit të mendonte sërish një plan për invadim kundër jugut. Ideja nuk u mbështet fillimisht nga Josif Stalini, por me zhvillimin e armëve bërthamore sovjetike, fitoren e Mao Cedunit në Kinë dhe paralajmërimet kineze se do të dërgonin trupa për ta mbështetur Korenë e Veriut, Stalini miratoi invadimin që çoi në Luftën e Koresë.
Kristo Themelko
Jeta
Ishte me Qemal Stafën në çastin e rrethimit, arratiset nga shtëpia para se ky të vritej. Dyshohet bashkë me Enver Hoxhën për spiunimin e këtij vendqëndrimi sekret.
Më 1944 në tetor dhe nëntor, me urdhër të majorit jugosllav Vojo Todoroviç dhe Enver Hoxhës ndërmori arrestimin dhe pushkatimin e njerëzve pa gjyq. Bëmat e tij nga 28 tetori deri më 16 nëntor i rrëfeu në plenumin e II të Beratit në 23 – 27 nëntor 1944.
Koreja e Veriut
Lufta e Koresë
thumb|left|Monument Lufte ne Pyongyang. thumb|right| Traktati i Paqes i Luftes se Korese
Lufta e Koresë, ndërmjet Koresë së Veriut dhe të Jugut, filloi më 25 qershor 1950 dhe mbaroi me armëpushim të nënshkruar më 27 korrik 1953. Konflikti shpërtheu pas ndarjes së Koresë nga Kombet e Bashkuara dhe gjatë përpjekjeve të dy qeverive koreane për të bashkuar Korenë nën pushtetin e vet përkatës. Ndarja çoi në luftë të plotë civile, që u kushtoi të dy palëve më shumë se 2 milion civilë dhe ushtarë. Periudha në prag të luftës u përshkua prej konflikteve të përshkallëzuara kufitare përgjatë paraleles së 38-të dhe përpjekjeve për të organizuar zgjedhje për mbarë Korenë.
Kristo Themelko
Jeta
Qershori i vitit 1945 do ta gjente Kristo Themelkon të larguar nga ushtria. Gjatë punimeve të Kongresit të parë të Partisë në Tiranë nga 8 deri më 22 nëntor të vitit 1948 i akuzuar si antisovjetik, projugosllav e përjashtojnë nga Byroja Politike, shkarkohet nga detyra e drejtorit të Drejtorisë Politike dhe lirohet fare nga ushtria. Në votimet e para për në Kuvendin Popullor, Kristo Themelko u zgjodh deputet dhe për veprimtarinë e tij në Luftën Antifashiste Çlirimtare.
Koreja e Veriut
Lufta e Koresë
Këto përpjekje morën fund kur ushtria e Koresë së Veriut sulmoi Jugun, më 25 qershor 1950. Me mbështetjen e Kombeve të Bashkuara, vendet alete të Shteteve të Bashkuara ndërhynë për t'i dalë krah Koresë së Jugut. Pas përparimeve të shpejta të në një kundërmësymjeje të Koresë së Jugut, forcat kineze, aleate të Veriut, ndërhynë në mbështetje të Koresë së Veriut, duke e luhatur baraspeshën e luftës dhe duke çuar përfundimisht në armëpushim, që përafërsisht riktheu kufijtë paraprakë mes Koresë së Veriut dhe Jugut.
Ndonëse disa e kanë quajtur konfliktin luftë civile, ka disa faktorë të tjerë që duhet marrë parasysh. Lufta e Koresë ishte gjithashtu i pari ballafaqim i armatosur i Luftës së Ftohtë dhe vendosi standardin për shumë konflikte të mëvonshme. Krijoi idenë e luftës së subvencionuar, ku dy superfuqi do të luftonin në një vend të tretë, duke bërë që populli në atë vend të pësonte më së shumti nga shkatërrimi dhe humbja e jetës që sjell lufta mes dy vendeve aq të mëdha. Superfuqitë iu shmangën plasjes së luftës së gjithëmbarshme kundër njëra-tjetrës, si dhe përdorimit reciprok të armëve bërthamore. Lufta e Koresë po ashtu zgjeroi Luftën e Ftohtë, që deri në atë kohë kishte qenë e përqendruar vetëm në Evropë. Një zonë e demilitarizuar, e vendosur në paralelen 38 dhe nën vëzhgim e rreptë nga të dy palët, vazhdon të ndajë sot gadishullin, ndërsa ndjenjat antikomuniste dhe anti-verikoreane janë akoma të pranishme në Korenë e Jugut.
Që nga armëpushimi i Luftës së Koresë më 1953, kanë mbetur të tendosura marrëdhëniet mes qeverisë koreanoveriore dhe Koresë së Jugut, Bashkimit Evropian, Kanadasë, Shteteve të Bashkuara dhe Japonisë. Luftimet u ndërprenë me armëpushimin, por të dy Koretë janë teorikisht në luftë. Koreja e Veriut dhe e Jugut nënshkruan Deklaratën e Përbashkët Veri-Jug të 15 qershorit më 2000, ku të dy palët premtuan të përpiqen për bashkim paqësor. Veç kësaj, më 4 tetor 2007, udhëheqësit e Koresë së Veriut dhe të Jugut u zotuan të zhvillojnë takime që zyrtarisht t’i japin fund luftës dhe të ripohojnë parimin e mosagresionit.
Fundshekulli XX
thumb|right|Ushtar korean duke treguar zonene e demilitarizuar Paqja relative mes veriut dhe jugut u ndërpre prej përleshjeve përgjatë kufirit dhe atentateve. Veriu dështoi në disa atentate kundër udhëheqësve të Koresë së Jugut, posaçërisht më 1968, 1974 dhe në sulmet e Rangunit më 1983; shpesh u gjetën tunele nën zonën e demilitarizuar dhe gati sa nuk shpërtheu lufta për shkak të incidentit të vrasjeve me sëpatë në Panmungjom më 1976. Më 1973, kontakte tejet sekrete të nivelit të lartë filluan të zhvilloheshin përmes zyrave të Kryqit të Kuq, por morën fund pas incidentin të Panmungjom – ndër të arriturat e pakta ishte ideja që dy Koretë të anëtarësoheshin ndaras në organizata ndërkombëtare.
Në fundvitet 1990, me vendosjen e demokracisë në Jug, përparimin e shënuar përmes strategjisë Nordpolitik, marrjen e pushtetin në Veri nga Kim Xhong-Ili, i biri i Kim Ir-Senit, të dy vendet filluan për herë të parë të afroheshin publikisht, me shpalljen nga Koreja e Jugut të Politikës së Rrezediellit (Sunshine Policy).
Shekulli XXI
Më 2002, Presidenti Amerikan George W. Bush e cilësoi Korenë e Veriut si pjesë së "boshtit të së ligës" dhe "avanpost të tiranisë". Kontakti më i lartë, që qeveria ka pasur me Shtetet e Bashkuara, ishte me Sekretaren Amerikane të Shtetit Madeleine Albright, e cila vizitoi Phjonianin në vitin 2000, por të dy vendet nuk kanë marrëdhënie zyrtare diplomatike. Nga viti 2006, rreth 37 mijë ushtarë amerikanë qëndronin në Korenë e Jugut, megjithëse nga qershori 2009, ky numër kishte rënë në 30 mijë. Kim Xhong-Ili ka thënë privatisht se pajtohet për praninë e trupave amerikane në gadishull, edhe pas ribashkimit të mundshëm. Publikisht, Koreja e Veriut kërkon fuqishëm tërheqjen e trupave amerikane nga Koreja.
Paleografia latine
paleografi latine quhet doktrina e historisë së alfabetit latin.
Koreja e Veriut
Shekulli XXI
Gjatë këtyre viteve Koreja e Veriut u përball me vështirësi të rënda ekonomike. Amnesty International vlerëson se më 2003 mbi 13 milion banorë nuk ushqeheshin si duhet. Më 2001, RDPK-ja mori afro 300 milion dollarë në ndihma nga Koreja e Jugut, Japonia, SHBA-të dhe Bashkimi Evropian. Që prej vitit 1997, Koreja e Veriut është përballur me emigracionin e paligjshëm, ndërkohë që mijëra banorë kanë rrezikuar të kalojnë kufirin verior me Kinën. Shumë prej emigrantëve, të cilët po të kapen në Kinë kthehen në Kore të Veriut, shkojnë deri në Mongoli ose gjejnë ndonjë shteg tjetër për të kaluar në Korenë e Jugut. Atje, ata kanë ndarë rrëfime rrënqethëse për gjendjen në Kore të Veriut.
Alldançja
është vendbanim në Ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë.
Paleografia latine
Antikiteti
Në antikitet romake ishin fillimisht kryeqytetet gërmat për librat në përdorim. Shkruani për qeverinë komerciale (private e kontratave, etj) ata kanë përdorur vjetër dhe të rinj Romake kursiv. Doli në kohën post-Christian këto Italics unicial dhe i pari me germa të vogla shkruar në historinë e shkrimit latin, semioncial.
Koreja e Veriut
Shekulli XXI
Më 2010, qeveria koreanoveriore ndërmori një reformë fiskale që, duke lëshuar kartmonedha të reja dhe duke caktuar shumën maksimale që banorët mund të këmbenin nëpër banka, ua asgjësoi kursimet shumë prej qytetarëve. Kjo thuhet se thelloi krizën ekonomike, duke dëmtuar tregtinë private që ishte lejuar viteve të fundit.
Alldançja
Gjeografia
Fshati Alldançe ndodhet ne Komunën e Krushevës, ne Republikën e Maqedonisë.
Paleografia latine
Moshë e Mesme
Nga kursiv më vonë romake zhvilluar në gjashtë për 8 Shekull dtile të ndryshme rajonale të shkrimit (të ashtuquajtura "shkrimet Kombëtare ").
Koreja e Veriut
Shekulli XXI
Më 13 qershor 2009, agjencia e lajmeve Associated Press njoftoi se në kundërpërgjigje ndaj sanksioneve të OKB-së, Koreja e Veriut shpalli se do të çonte përpara programin e saj për pasurimin e uraniumit. Ky ishte rasti i parë që RPDK-ja ka pranuar publikisht se po zhvillon program të pasurimit të uraniumit. Në gusht 2009, ish-Presidenti Amerikan Bill Clinton u takua me Kim Xhong-Ilin për të siguruar lirimin e dy gazetareve amerikane, të cilat ishin dënuar për kalim të paligjshëm të kufirit.
Alldançja
Demografia
Sipas regjistrimit të vitit 2002,fshati ka 417 banorë,shumica dërrmuese e tyre shqipetarë.
Paleografia latine
Moshë e Mesme
Përhapur në të gjithë Evropën që nga fundi i 8 Shekullit. Së fundi, Karolingiane me germa të vogla, dallime rajonale si Beneventan, ishull semioncial, kufizuar me germa të vogla, ose Visigothica zhvendosur.
Koreja e Veriut
Shekulli XXI
Në nëntor 2010, Koreja e Veriut ndërmori një sulm ndaj një ishulli të Koresë së Jugut, me ç'rast u vranë dy ushtarë dhe dy civilë jugkoreanë.
Paleografia latine
Moshë e Mesme
Që nga fundi i 11-të përhapjen e shekullit nga Franca e veriut. Duke filluar nga një stil të ri të shkruar, në një rrjetë me shkronja thyer boshte është shkruar, gotik me germa të vogla.
Koreja e Veriut
Shekulli XXI
left|200px|thumb|Pamje nga [[Seoraksani|Mali Seorak.]]
Paleografia latine
Moshë e Mesme
Në 13 Shekullit të zhvilluara për letrën e biznesit përsëri një italic, italic gotik. Në 15 Shekull u bashkuan edhe një larmi të përzierjen midis fonts gotik Pjerrët dhe gotik me germa të vogla, shtoni Bastardi Font.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Koreja e Veriut ka mbajtur një nga ekonomitë më të mbyllura dhe më të centralizuara në botë që nga vitet 1940. Për disa dekada, ajo ndoqi modelin sovjetik të planeve pesëvjeçare me qëllimin përfundimtar të arritjes së vetë-mjaftueshmërisë. Mbështetja e gjerë sovjetike dhe kineze i lejoi Koresë së Veriut të rikuperohej me shpejtësi nga Lufta Koreane dhe të regjistronte ritme shumë të larta rritjeje. Joefikasiteti sistematik filloi të lindte rreth vitit 1960, kur ekonomia kaloi nga faza e zhvillimit të gjerë në atë intensive. Mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar, energjisë, tokës së punueshme dhe transportit pengoi ndjeshëm rritjen afatgjatë dhe rezultoi në dështim të vazhdueshëm për të përmbushur objektivat e planifikimit. Ngadalësimi i madh i ekonomisë ishte në kontrast me Korenë e Jugut, e cila tejkaloi Veriun për sa i përket PBB-së absolute dhe për të ardhurat për frymë deri në vitet 1980. Koreja e Veriut deklaroi planin e fundit shtatëvjeçar të pasuksesshëm në dhjetor 1993 dhe më pas ndaloi së shpallur planet.
Paleografia latine
Moshë e Mesme
Kah fundi i 14 dhe në fillim të 15 shekullin e sulmoi Humanistëve italisht në Coluccio Salutati prapa të vjetër. E të shkruarit dhe gjallë mbrapa Karolingiane me germa të vogla si Humanistike me germa të vogla përsëri. Për të krijuar me germa të vogla humanist Niccolo Niccoli, një dokument të biznesit, humanities Italics.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Një fabrikë industriale në Hamhung
Humbja e partnerëve tregtarë të Bllokut Lindor dhe një sërë fatkeqësish natyrore gjatë viteve 1990 shkaktuan vështirësi të mëdha, duke përfshirë urinë e përhapur. Deri në vitin 2000, situata u përmirësua për shkak të një përpjekjeje masive ndërkombëtare për asistencë ushqimore, por ekonomia vazhdon të vuajë nga mungesa e ushqimit, infrastruktura e rrënuar dhe furnizimi jashtëzakonisht i ulët i energjisë. Në një përpjekje për t'u rikuperuar nga kolapsi, qeveria filloi reformat strukturore në 1998 që legalizuan zyrtarisht pronësinë private të aseteve dhe kontrollin e decentralizuar mbi prodhimin. Një raund i dytë reformash në vitin 2002 çoi në një zgjerim të aktiviteteve të tregut, fitim të pjesshëm të parave, çmime dhe paga fleksibël dhe futjen e teknikave të stimujve dhe llogaridhënies. Pavarësisht këtyre ndryshimeve, Koreja e Veriut mbetet një ekonomi komanduese ku shteti zotëron pothuajse të gjitha mjetet e prodhimit dhe prioritetet e zhvillimit përcaktohen nga qeveria.
Paleografia latine
Koha Moderne
Me germa të vogla njerëzore, bazat për lloje të roman e Printimes. Shkrim bastard i perandori kancelari ishte modeli i frakturë. Si një script Sht jashtë Gjermani, humanist italic si script Latine nga, në Gjermani, për Gotik kursiv në bazë dorëshkrimit gjermanisht.
Kapitalizmi
Etimologjia
Fjala "kapitalist", që do të thotë një pronar i kapitalit, shfaqet më herët se termi "kapitalizëm" dhe daton në mesin e shekullit të 17-të. "Kapitalizmi" rrjedh nga kapitali, i cili evoluoi nga capitale, një fjalë e vonë latine bazuar në caput, që do të thotë "kokë" - e cila është gjithashtu origjina e "chattel" dhe "bagëtisë" në kuptimin e pasurisë së luajtshme (vetëm shumë më vonë për të i referohen vetëm bagëtive). Capitale u shfaq në shekujt 12-13 për t'iu referuar fondeve, aksioneve të mallrave, shumës së parave ose parave që mbanin interes. Nga 1283, ajo u përdor në kuptimin e aktiveve kapitale të një firme tregtare dhe shpesh ndërrohej me fjalë të tjera - pasuri, para, fonde, mallra, pasuri, pronë etj. Hollantse (gjermanisht: holländische) Mercurius përdor "kapitalistët" në 1633 dhe 1654 për t'u referuar pronarëve të kapitalit. nga Arthur Young në veprën e tij Udhëtimet në Francë (1792). Në Parimet e tij të Ekonomisë Politike dhe Taksimit (1817), David Ricardo iu referua "kapitalistit" shumë herë. Poeti anglez Samuel Taylor Coleridge përdori "kapitalist" në veprën e tij Table Talk (1823). Pierre-Joseph Proudhon e përdori termin në veprën e tij të parë, Çfarë është Prona? (1840), për t'u referuar pronarëve të kapitalit. Benjamin Disraeli e përdori termin në veprën e tij të vitit 1845 Sybil. Përdorimi fillestar i termit "kapitalizëm" në kuptimin e tij modern i atribuohet Louis Blanc në 1850 ("Ajo që unë e quaj 'kapitalizëm" që do të thotë përvetësimi i kapitalit nga disa për përjashtimin e të tjerëve ") dhe Pierre-Joseph Proudhon në 1861 ("Regjimi ekonomik dhe shoqëror në të cilin kapitali, burimi i të ardhurave, nuk u përket përgjithësisht atyre që e bëjnë atë të funksionojë përmes punës së tyre"). [24]: 237 Karl Marx dhe Friedrich Engels iu referuan "sistemit kapitalist" dhe te "mënyra kapitaliste e prodhimit" në Kapital (1867). Përdorimi i fjalës "kapitalizëm" në lidhje me një sistem ekonomik shfaqet dy herë në Vëllimin I të Kapitalit, f. 124 (Botimi Gjerman) dhe në Teoritë e vlerës së tepërt, vëllimi II, f. 493 (Botim Gjerman). Marksi nuk e përdori gjerësisht formën kapitalizëm, por përkundrazi mënyrën e prodhimit kapitalist dhe kapitalist, të cilat shfaqen më shumë se 2,600 herë në trilogjinë Capital (Das Kapital). Në gjuhën angleze, termi "kapitalizëm" shfaqet për herë të parë, sipas Fjalorit të Oxford English (OED), në 1854, në romanin The Newcomes nga romancieri William Makepeace Thackeray, ku fjala do të thoshte "të kesh pronësi mbi kapitalin". Gjithashtu sipas OED, Carl Adolph Douai, një socialist gjermano-amerikan dhe abolicionist, përdori termin "kapitalizëm privat" në 1863.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Koreja e Veriut ka profilin strukturor të një vendi relativisht të industrializuar ku gati gjysma e Prodhimit të Brendshëm Bruto gjenerohet nga industria dhe zhvillimi njerëzor është në nivele mesatare. PBB-ja e barazisë së fuqisë blerëse (PPP) vlerësohet në 40 miliardë dollarë, me një shumë të ulët për frymë vlera 1800 dollarë. Në vitin 2012, të ardhurat kombëtare bruto për frymë ishin 1,523 dollarë, krahasuar me 28,430 dollarë në Korenë e Jugut. Won e Koresë së Veriut është monedha kombëtare, e lëshuar nga Banka Qendrore e Republikës Popullore Demokratike të Koresë. Ekonomia është zhvilluar në mënyrë dramatike vitet e fundit pavarësisht sanksionet. Sipas Institutit Sejong, këto ndryshime kanë qenë "të habitshme"
Paleografia latine
Historia e Shkencës
Historia e shkrimit Latine është që nga viti 17 Shekullit studiuar sistematikisht. Maurist murg Zhan Mabillon (1632-1707). Krijuar në diplomaci e tij diplomatike pune, "De re Diplomática LIBRI VI "një histori të punës dhe i dha punon shumë për këtë ditë emrat e përdorur. Që nga fillimi i 20 Fokusi shekullit's palaeographic kërkimore të shkollave të ndryshme të shkrimit (Scriptorium) për të shqyrtuar ku alfabetin latin në Mesjeta është ruajtur dhe zhvilluar. Famshëm për vet memorie fotografike dhe për njohuritë e thella palaeographic është Bischoff Bernhard (1906-1991). Bischoff methodically udhëhequr nga qasjet e karrige e paraardhësit të tij Ludwig Traube në zhvillimin e finer bëhet me shkrim duke përcaktuar në disa forma e të shkruarit Scriptoria Scriptorium shqyrtuar.
Kapitalizmi
Historia
parapamje|Cosimo de 'Medici, i cili arriti të ndërtojë perandorinë financiare ndërkombëtare dhe ishte një nga bankierët e parë Medici Kapitalizmi në formën e tij moderne mund të gjurmohet në shfaqjen e kapitalizmit agrar dhe merkantilizmit në Rilindjen e hershme, në qytete-shtete si Firence. Kapitali ka ekzistuar në mënyrë fillestare në një shkallë të vogël për shekuj në formën e aktiviteteve tregtare, huazuese dhe huazuese dhe herë pas here si industri e shkallës së vogël me një punë me pagë. Shkëmbimi i thjeshtë i mallrave dhe rrjedhimisht prodhimi i thjeshtë i mallrave, i cili është baza fillestare për rritjen e kapitalit nga tregtia, kanë një histori shumë të gjatë. Arabët shpallën politika ekonomike kapitaliste si tregtia e lirë dhe bankat. Përdorimi i tyre i numrave indo-arabë lehtësoi mbajtjen e librave. Këto risi migruan në Evropë përmes partnerëve tregtarë në qytete të tilla si Venecia dhe Pisa. Matematikani italian Fibonacci udhëtoi në Mesdhe duke biseduar me tregtarët arabë dhe u kthye për të popullarizuar përdorimin e numrave indo-arabë në Evropë. Kapitali dhe tregtia tregtare ekzistonin kështu në pjesën më të madhe të historisë, por kjo nuk çoi në industrializim ose të dominonte procesin e prodhimit të shoqërisë. Kjo kërkonte një sërë kushtesh, përfshirë teknologjitë specifike të prodhimit në masë, aftësinë për të zotëruar në mënyrë të pavarur dhe private dhe për të tregtuar mjete prodhimi, një klasë punëtorësh të gatshëm të shesin fuqinë e tyre të punës për jetesë, një kornizë ligjore që promovon tregtinë, një fizik infrastruktura që lejon qarkullimin e mallrave në një shkallë të gjerë dhe siguria për akumulimin privat. Shumë nga këto kushte aktualisht nuk ekzistojnë në shumë vende të Botës së Tretë, megjithëse ka mjaft kapital dhe fuqi punëtore. Pengesat për zhvillimin e tregjeve kapitaliste janë më pak teknike dhe më sociale, kulturore dhe politike.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Ekonomia është shumë e nacionalizuar. Ushqimi dhe strehimi subvencionohen gjerësisht nga shteti; arsimi dhe kujdesi shëndetësor janë falas; dhe pagesa e taksave u shfuqizua zyrtarisht në vitin 1974. Një shumëllojshmëri mallrash janë të disponueshme në dyqanet dhe supermarketet në Phenian, megjithëse shumica e popullsisë mbështetet në tregjet jangmadang në shkallë të vogël. Në vitin 2009, qeveria u përpoq të frenonte zgjerimin e tregut të lirë duke ndaluar jangmadang dhe përdorimin e valutës së huaj, duke zhvlerësuar shumë fitimin dhe duke kufizuar konvertueshmërinë e kursimeve në monedhën e vjetër, por rritja e inflacionit dhe protestat e rralla publike shkaktuan një përmbysje të këto politika. Tregtia private dominohet nga gratë, sepse shumica e burrave duhet të jenë të pranishëm në vendin e tyre të punës, edhe pse shumë ndërmarrje shtetërore janë jo funksionale.
Paleografia latine
Historia e Shkencës
Analiza e shkrimeve mesjetare në fund në mënyrë të veçantë nëpërmjet. Sistemi është klasifikimin e Gerard Isaku Lieftinck bëhet në saj të tre karakteristika të dallueshme (katëshe të dyfishtë / i thjeshtë, i gjatë / e shkurtër, formimin loop më e gjatë e sipërme) projektuar sistem të fortë edhe kritika dhe zhvillimin e suksesshëm të Johann Peter Gumbert dhe Albert Derolez gjetur.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Turistët e huaj në Resortin e Skive Masikryong
Kapitalizmi
Historia
Themelet ekonomike të sistemit bujqësor feudal filluan të zhvendoseshin ndjeshëm në Anglinë e shekullit të 16-të ndërsa sistemi manorial ishte prishur dhe toka filloi të përqendrohej në duart e më pak pronarëve me prona gjithnjë e më të mëdha. Në vend të një sistemi të punës të bazuar në skllavëri, punëtorët ishin gjithnjë e më të punësuar si pjesë e një ekonomie më të gjerë dhe të zgjeruar të bazuar në para. Sistemi u bëri presion të dy pronarëve dhe qiramarrësve për të rritur produktivitetin e bujqësisë për të bërë fitim; fuqia e dobësuar shtrënguese e aristokracisë për të nxjerrë teprica fshatare i inkurajoi ata të provonin metoda më të mira dhe qiramarrësit gjithashtu kishin nxitje për të përmirësuar metodat e tyre në mënyrë që të lulëzonin në një treg konkurrues të punës. Kushtet e qirasë për tokën po i nënshtroheshin forcave ekonomike të tregut sesa sistemit të mëparshëm të ndenjur të detyrimeve zakonore dhe feudale. Nga fillimi i shekullit të 17-të, Anglia ishte një shtet i centralizuar në të cilin shumica e rendit feudal të Evropës Mesjetare ishte zhdukur. Ky centralizim u forcua nga një sistem i mirë rrugësh dhe nga një kryeqytet në mënyrë disproporcionale të madhe, Londra. Kryeqyteti veproi si një qendër e tregut qendror për të gjithë vendin, duke krijuar një treg shumë të madh të brendshëm për mallra, në kontrast me pronat e fragmentuara feudale që mbizotëronin në pjesën më të madhe të Kontinentit. parapamje|Një pikturë e një porti detar francez nga 1638 në kulmin e merkantilizmit Merkantilizmi
Doktrina ekonomike që mbizotëron nga shekujt 16 deri në 18 quhet zakonisht merkantilizëm. Kjo periudhë, Epoka e Zbulimit, u shoqërua me eksplorimin gjeografik të tokave të huaja nga tregtarët tregtarë, veçanërisht nga Anglia dhe vendet e ulta. Mercantilism ishte një sistem i tregtisë për fitim, edhe pse mallrat ishin prodhuar ende kryesisht nga metodat jo-kapitaliste. Shumica e studiuesve e konsiderojnë epokën e kapitalizmit tregtar dhe merkantilizmit si origjina e kapitalizmit modern, megjithëse Karl Polanyi argumentoi se shenja dalluese e kapitalizmit është krijimi i tregjeve të përgjithësuara për ato që ai i quajti "mallra fiktive", dmth toka, punë dhe para. Në përputhje me rrethanat, ai argumentoi se "deri në 1834 u krijua një treg konkurrues i punës në Angli, prandaj kapitalizmi industrial si një sistem shoqëror nuk mund të thuhet se ka ekzistuar para kësaj date". Robert Clive me Nawabët e Bengalit pas Betejës së Plasseit e cila filloi sundimin Britanik në Indi Anglia filloi një qasje në shkallë të gjerë dhe integruese ndaj merkantilizmit gjatë epokës Elizabethan (1558–1603). Një shpjegim sistematik dhe koherent i bilancit të tregtisë u bë publik përmes argumentit të Thomas Mun Thesari i Anglisë nga Tregtia e Forcës, ose Bilanci i Tregtisë sonë të Huaj është Rregulli i Thesarit tonë. Wasshtë shkruar në vitet 1620 dhe u botua në 1664. Tregtarët evropianë, të mbështetur nga kontrollet shtetërore, subvencionet dhe monopolet, bënë shumicën e fitimeve të tyre duke blerë dhe shitur mallra. Sipas fjalëve të Francis Bacon, qëllimi i merkantilizmit ishte "hapja dhe ekuilibrimi i mirë i tregtisë; çmimi i lartë i prodhuesve; dëbimi i përtacisë; shtypja e mbetjeve dhe tepricave nga ligjet e përmbylljes; përmirësimi dhe mbarështimi i tokës; rregullimi i çmimeve ... ". Pas periudhës së proto-industrializimit, Kompania Britanike e Indisë Lindore dhe Kompania Hollandeze e Indisë Lindore, pas kontributeve masive nga Mughal Bengal, përuruan një epokë të gjerë të tregtisë dhe tregtisë. Këto kompani karakterizoheshin nga fuqitë e tyre koloniale dhe ekspansioniste që u ishin dhënë atyre nga shtetet kombëtare. Gjatë kësaj epoke, tregtarët, të cilët kishin tregtuar në fazën e mëparshme të merkantilizmit, investuan kapital në Kompanitë e Indisë Lindore dhe koloni të tjera, duke kërkuar një kthim të investimit.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Industria dhe shërbimet punësojnë 65% të fuqisë punëtore prej 12.6 milionëshe të Koresë së Veriut. Industritë kryesore përfshijnë ndërtimin e makinerive, pajisjet ushtarake, kimikatet, minierat, metalurgjinë, tekstilet, përpunimin e ushqimit dhe turizmin. Prodhimi i mineralit të hekurit dhe qymyrit janë ndër të paktët sektorë ku Koreja e Veriut performon dukshëm më mirë se fqinji i saj jugor—ajo prodhon rreth 10 herë më shumë nga secili burim. Duke përdorur ish platforma shpimi rumune, disa kompani të kërkimit të naftës kanë konfirmuar rezerva të konsiderueshme nafte në shelfin e Koresë së Veriut të Detit të Japonisë dhe në zonat në jug të Phenianit. . 3,500 kooperativat dhe fermat shtetërore të saj ishin mesatarisht të suksesshme deri në mesin e viteve 1990, por tani përjetojnë mungesa kronike të plehrave dhe pajisjeve. Orizi, misri, soja dhe patatet janë disa nga kulturat kryesore. Një kontribut i rëndësishëm në furnizimin me ushqim vjen nga peshkimi komercial dhe akuakultura. Fermat më të vogla të specializuara, të menaxhuara nga shteti, prodhojnë gjithashtu kultura me vlerë të lartë, duke përfshirë xhensen, mjaltin, matsutake dhe barishte për mjekësinë tradicionale koreane dhe kineze. Turizmi ka qenë një sektor në rritje gjatë dekadës së fundit. Koreja e Veriut ka synuar të rrisë numrin e vizitorëve të huaj përmes projekteve si Resorti i Skive Masikryong.
Kapitalizmi
Historia
Revolucioni industrial parapamje|Motori me avull Watt, një motor me avull i ushqyer kryesisht nga qymyri nxiti Revolucionin Industrial në Britaninë e Madhe Në mesin e shekullit të 18-të, një grup teoricientësh ekonomikë, të udhëhequr nga David Hume (1711–1776) dhe Adam Smith (1723–1790), sfiduan doktrinat themelore merkantiliste - të tilla si besimi se pasuria e botës mbeti konstante dhe se një shtet mund të rrisë pasurinë e tij vetëm në kurriz të një shteti tjetër. Gjatë Revolucionit Industrial, industrialistët zëvendësuan tregtarët si një faktor mbizotërues në sistemin kapitalist dhe ndikuan në rënien e aftësive tradicionale të artizanatit të artizanëve, esnafëve dhe udhëtarëve. Gjithashtu gjatë kësaj periudhe, teprica e gjeneruar nga rritja e bujqësisë tregtare inkurajoi rritjen e mekanizimit të bujqësisë. Kapitalizmi industrial shënoi zhvillimin e sistemit të fabrikës së prodhimit, karakterizuar nga një ndarje komplekse e punës midis dhe brenda procesit të punës dhe rutina e detyrave të punës; dhe përfundimisht vendosi dominimin e mënyrës së prodhimit kapitalist. Britania industriale përfundimisht braktisi politikën proteksioniste të përshkruar më parë nga merkantilizmi. Në shekullin e 19-të, Richard Cobden (1804–1865) dhe John Bright (1811–1889), të cilët bazuan bindjet e tyre në Shkollën e Mançesterit, filluan një lëvizje për uljen e tarifave. Në vitet 1840 Britania miratoi një politikë më pak proteksioniste, me shfuqizimin e 1846 të Ligjeve të Misrit dhe shfuqizimin e 1849 të Akteve të Navigacionit. Britania uli tarifat dhe kuotat, në përputhje me avokatinë e David Ricardo për tregtinë e lirë.
Koreja e Veriut
Ekonomia
Tregtia e jashtme kapërceu nivelet e para krizës në 2005 dhe vazhdon të zgjerohet. Koreja e Veriut ka një numër zonash të posaçme ekonomike (SEZ) dhe Rajone të Veçanta Administrative ku kompanitë e huaja mund të operojnë me stimuj taksash dhe tarifash, ndërsa institucionet e Koresë së Veriut fitojnë akses në teknologji të përmirësuar. Fillimisht ekzistonin katër zona të tilla, por ato dhanë pak sukses të përgjithshëm. Sistemi SEZ u riparua në vitin 2013 kur u hapën 14 zona të reja dhe Zona e Posaçme Ekonomike Rason u reformua si një projekt i përbashkët kinezo-koreane. Rajoni Industrial Kaesong është një zonë e veçantë ekonomike ku më shumë se 100 kompani koreano-jugore punësojnë rreth 52,000 punëtorë koreano-veriorë. Që nga gushti 2017, Kina është partneri më i madh tregtar i Koresë së Veriut jashtë tregtisë ndërkoreane, duke zënë më shumë se 84% të totalit të tregtisë së jashtme (5.3 miliardë dollarë) e ndjekur nga India me 3.3% pjesë (205 milionë dollarë). Në vitin 2014, Rusia fshiu 90% të borxhit të Koresë së Veriut dhe të dy vendet ranë dakord të kryenin të gjitha transaksionet në rubla. Në përgjithësi, tregtia e jashtme në 2013 arriti një total prej 7.3 miliardë dollarë (shuma më e lartë që nga viti 1990), ndërsa tregtia ndërkoreane ra në nivelin më të ulët të tetë viteve prej 1.1 miliardë dollarësh.
Politika
Koreja e Veriut është vend njëpartiak nën drejtimin e një fronti të bashkuar të udhëhequr nga Partia Koreane e Punëtorëve (PKP).
Qeveria e vendit ndjek ideologjinë çuçhe (juche) të vetëmjaftueshmërisë, e ideuar nga ish-kryetari i vendit, Kim Ir-Seni. Pas vdekjes së tij, Kim Ir-Seni u shpall President i Amshueshëm i vendit. Quqheja bë ideologjia zyrtare shtetërore kur vendi nxori kushtetutë të re më 1972, ndonëse Kim Ir-seni ishte mbështetur në ideologjinë quqhe për të hartuar politika qysh në vitin 1955. Zyrtarisht republikë socialiste, Koreja e Veriut cilësohet nga shumë media të huaja të jetë diktaturë totalitare staliniste. Kim Xhong-Ili dhe Kim Ir-Seni kanë ndërtuar rreth tyre kulte personaliteti. Njoftohet se vendi ka kryer shkelje të rënda të të drejtave të njeriut. Pas rënies së Bashkimit Sovjetik, pati zi urie, që çoi në vdekjen e 2-3 milion njerëzve. Për shkak të natyrës sekrete të qeverisë dhe ngurrimit të saj për t’i pranuar të huajt, Koreja e Veriut konsiderohet sot si vendi më i izoluar në botë. Deri më 17 dhjetor 2011, sekretari i Sekretariatit të Komitetit Qendror të PKP-së dhe udhëheqësi i forcave të armatosura ishte Kim Xhong-Ili, i biri i Kim Ir-Senit. Me vdekjen e Kim Xhong-ilit, pritet që pushtetin ta trashëgojë i biri i tij Kim Xhong-Un; ndërkohë, periudhën kalimtare asht duke e udhëheqë dhandrri Kim Jong-Nam.
Feja
Zyrtarisht, Koreja e Veriut është një shtet ateist. Nuk ka statistika të njohura zyrtare të feve në Korenë e Veriut. Sipas Inteligjencës Fetare në 2007, 64% e popullsisë janë jofetarë, 16% praktikojnë shamanizmin korean, 14% praktikojnë kondoizëm, 4% janë budistë dhe 2% janë të krishterë. Liria e fesë dhe e drejta për ceremonitë fetare janë të garantuara me kushtetutë, por fetë janë të kufizuara nga qeveria, sipas Human Rights Watch. Amnesty International ka shprehur shqetësime për persekutimin fetar në Korenë e Veriut. Grupet pro-veriore si Aleanca e Solidaritetit Paektu mohojnë këto pretendime, duke thënë se objekte të shumta fetare ekzistojnë në të gjithë vendin. Disa vende fetare të adhurimit janë të vendosura në ambasadat e huaja në kryeqytetin e Phenianit.
Kapitalizmi
Kritika
ekonomitë kapitaliste i japin përparësi fitimeve dhe akumulimit të kapitalit mbi nevojat shoqërore të komuniteteve; dhe se ndërmarrjet kapitaliste rrallë përfshijnë punëtorët në vendimet themelore të ndërmarrjes. Socialistët demokratë argumentojnë se roli i shtetit në një shoqëri kapitaliste është të mbrojë interesat e borgjezisë:
Koreja e Veriut
Feja
Budizmi dhe konfucianizmi ende ndikojnë në spiritualitetin. Chondoism ("Rruga Qiellore") është një besim sinkretik indigjen që ndërthur elemente të shamanizmit korean, budizmit, taoizmit dhe katolicizmit që përfaqësohet zyrtarisht nga Partia Chondoiste Chongu e kontrolluar nga WPK.
Misioni Open Doors, një grup protestantësh me bazë në Shtetet e Bashkuara dhe i themeluar gjatë epokës së Luftës së Ftohtë, pretendon se persekutimi më i ashpër i të krishterëve në botë ndodh në Korenë e Veriut. Ekzistojnë katër kisha të sanksionuara nga shteti, por kritikët pretendojnë se këto janë vitrina për të huajt.
Kapitalizmi
Kritika
[Shteti] shteti kapitalist [garanton] ato kushte të përgjithshme për zhvillimin e prodhimit kapitalist që nuk lindin spontanisht nga prodhimi privat dhe konkurrenca kapitaliste. Këto kushte përfshijnë krijimin e një sistemi të qëndrueshëm të ligjit që zbatohet për të gjithë kapitalistët, një treg kombëtar të unifikuar dhe një monedhë kombëtare dhe sistem doganor.
Koreja e Veriut
Transporti
Ne Krone e Veriut edhe perse ka rruge, aty nuk ka shume makina, ky rezultat eshte keshtu per arsye se mbi 80% e njerezve jane te varfer dhe vetem ushtaret ose personat e pasur mund ta perballojne dot luksin e nje makine.