Laçi
Kultura
Kemi dëshmi të ilirëve në këtë zonë, duke u nisur nga rrënojat e kalas së Sebastës dhe Kishës së Shën Ndout. por duhet te shtojme, se ne ate zone ka pasur mjaft varre te vjetra me orendi e sende qe mjerisht kane humbur, sepse ato qe i kane gjetur i kane mbajtur per vete, ose i kane shitur. Nga ana tjeter zgjerimi i qytetit i ka mbuluar gjurmet e tyre. Pas diktatures, filloi nje ringjallje e kultures nga intelektualet vendas, kryesisht arsimtaret dhe nga rikthimi aty te atyre qe diktatura i kishte ndry ne burgje e kampe. Filluan promovime librash e vleresim figurash historike, si papa Klementi XI, Gjeneral Prenk Pervizi, luftetari e poeti  i lirise Ndue Gjergj Lleshi. Libri me poezi "Ankimi i Zanave, te Lek Pervizit, revista Kuq e Zi, etjera aktivitete. Ku kontribut dha dhe i ndjeri Prof. arberesh Vinçenco Golletti Baffa. Krijimi i shoqatave kulturore, ku dallohet ajo e miqesise Shqiperi-Itali themeluar e drejtuar nga Nikoll Lleshi, ku jane bere aktivitete kulturore kushtuar poezise shqipe dhe italiane. Ku kontribut te vlefshem ka dhene  edhe nje bir i Laçit, Lek Pervizi, qe jeton ne Belgjike i cili hyn ne radhen e figurave te shquara te diaspores. Ai  themeloi e drejton prej 24 e me shume vjet revisten Kuq e Zi, piktor, poet, shkrimtar, historian, publiçist  e perkthyes nga disa gjuhe.  Prej  tij u be i njohur kampi famekeq i Tepelenes,  qe s' kishte mbetur gjurme e tij, nepermjet vizatimeve origjinale qe ai kishte mundur te shpetonte e qe u botuan nga Fondacioni Gjerman Konrad Adenauer dhe Istitutin i Studimit te Krimeve te Komunismit, ISKK,  bene buje si brenda ashtu jashte vendit. (Lek Pervizi -, Ne Rrathet e Ferrit, Album, ISKK, Tirane, 2013), i perkthyer ne disa gjuhe. Ai i solli shqiptarve librin origjinal mbi jeten e Gjergj Kastriotit Skenderbeut qe ishte shkruar e botuar nga At Dhimiter Frangu latinisht qe me 1480, 12 vjet pas vdekjes se Heroit te Madh Kombetar, dhe 25 vjet para librit te Barletit, qe kopjoi prej tij. Nje veper qe çoroditi Akademine e historianet shqiptare ish komuniste, qe Frangun e kishin mbajtur te fshehur e te pavleresuar (Dhimiter Frangu, Veprat e Shquara te Skenderbeut, Arberia, Tirane 2005).  Po ashtu perktheu nga italishtja e vjeter, librin tjeter mbi Skenederbeun (1531), te historianit italian, Paolo Jovio (Giovio)    Gjithashtu ai  perktehu e botoj nje liber te rendesishme nga Frengjishtja e studiuesit Eduar Schneider, Pellasget e pasardhesit e tyre, ku ai mbron prejardhjen e shqiptarve nga Pellasget nepermjet gjuhes shqipe, kryesisht gegenishtes   mirditore qe ai  e percakton me 760 fjale rrenje njerrokshe  te perveçme qe s'i ka asnje gjuhe tjeter e qe i perkasin pellasgjishtes. (Eduard Schneider, Pellazget e pasrdhesit e tyre, Tirane, 2008) Kaq sa per te plotesuar disa mangesi ne paraqitjen e Laçit. Nje emer per t'u permendur eshte edhe i te ndjerit nenkolonel e Dr. Pjeter Hidri, i cili ishte pedagog ne Akademine e Mbrojtjes, dhe i dipllomuar ne fushen e historise, specializuar ne ate ushtarake, ku mori pjese ne hartimin e  Fjalorit Enciklopedik, per ceshtje ushtarake,   ku perfshiu figuren e larte ushtarake te Gjeneral Prenk Pervizit, qe komunistet kishin fshire nga faqet e historise me gjithe axhen e tij te madh, Gjin Pjetrin, pikerisht prej nipit tij  Prenk Pervizi i deklaruar armik i popullit. Pjeter Hidri botoi monografine kushtuar Gjeneral Prenk Pervizit, qe pati jehone dhe u promovua ne Laç me 2002, (Pjeter Hidri: Gjeneral Prenk Pervizi, Toena, Tirane 2002) me pjesmarrjen e gjithe stafit te Akademise se Mbrojtjes, liber qe u promovua ne Milot, Lezhe e Tirane. Jo qe nga Laçi kane dale edhe figura te tjera,nje radh oficersh akademiste, si Gjon Nikoll Ndreu,Mark Doçi, Rustem Martini, Pal Prendi, Valentin Pervizi,etj.,te cilet duhet te zene vend ne faqet e historise e te kultures qe i perkasin Laçit.