Masakrat_e_Gjilanit_1941-51
Masakrat ne Karadakun lindor
Për fat të keq, dëshmitarë që kanë parë këtë ngjarje nuk ka, sepse ajo ka ndodhur në vitin 1916-1917. E keqtrajtuan fizikisht në mënyrë brutale dhe e likuiduan në Nish, duke fajësuar kinse kishte vrarë një partizan. (Sipas kujtesës së Gani Nuredinit, i lindur më 22 shator 1928, në fshatin Norçë të Preshevës, i cili rrëfen për masakrimin e babait të tij, Hafëz Nuredini, në kafenenë e Tozës). Në fshatin Bllacë, Kaçanik, 128 shqiptarë u qëlluan nga brigada partizane maqedonase e njohur si gjakderdhëse. Një tjetër 128 shqiptarë u gjetën në një varr masiv dhe disa të tjerë, të cilët kishin prerë fytin e tyre. Më 15 nëntor u zbuluan 109 viktima dhe të nesërmen, një tjetër 8. Më 25 korrik 1942, kreu i fshatit Gjilan, raportoi se të mbijetuarit erdhën pa rroba, strehim dhe flinin në fusha të hapura. Kur forcat bullgare pushtuan rajonin, shqiptarët morën armë dhe ndodhën beteja të ndryshme. Më 15 shtator 1943, komandanti serb Jagod dhe forcat e tij çetnike ranë bomba në natën e Ramazanit në xhaminë e Preshevës, duke vrarë katër dhe duke plagosur 28 vetë. Ata gjithashtu masakruan civilë në Iseuka, Gosponica dhe Sopot. Në fshatin Koka, Ymer Saqapi u plagos në drejtim të fshatit Kokaj, ku vdiq dhe u varros në varrezat. Disa shqiptarë vdiqën nga plagët, mes tyre Ahmet Haziringa Llovca, Rifat Lipovica më 14 dhjetor 1944 (Sipas kujtesës së haxhi Sejdi Selimit, i lindur më 25 mars 1920, në Ilincë, jeton në Kumanovë që nga viti 1956). Rifat Qazim- Ismajli i bashkohet Batalionit kosovar të Rinisë pas shpërbërjes së rezistencës së armatosur në Frontin lindor të Kosovës juglindore. Rifati ishte djali i tretë i Qazimit Ismajlit - Kokajve(kaçak i njohur), i lindur më 1926, në fshatin Kokaj. Ai, gjatë pushtimit italian (në ditët e Shqipërisë 1941-1943), kishte ikur nga fshati prej zullumit të pushtuesve bullgarë. Rifati, me formimin e Batalionit të Rinisë Kosovare, sikur shumë atdhetarë të tjerë antifashistë, edhe ai iu bashkua radhëve vullnetare. Edhe Rifati pati fatin e këtij bataloni,shumica prej të cilëve mbetën të vrarë nga forcat çenikepartizane serbe. Ai u vra më nëntor 1944, me 6 pjesëtarë tjerë të Batalionit kosovar të rinisë, në moshën 27-vjeçe. Vrasja e tyre do të iritonte luftëtarët e këtij batalioni, që përfundoi me shpartallimin e tij të plotë dhe bashkëngjitjen me Shaban Polluzhen. Varri nuk i dihet varret e Gjilanasve.. Rrustem D. Rrustemi, i lindur në Kokaj''', njëri nga djemtë e Dalipit, që shquhet për fanmije bujare, mikpritëse,  atdhetare, arsimdashës të kokajt, … arratiset pasiqë shtëpia e Dalipve, ishte përplot me të plagosur. Në mes tyre edhe Ymeri, i cili vdiç nga plagët, pasi që pushtohet fshati i tij nga forcat formacionet të Brigadës XVI maqedonase, arratist për t'iu bashkuar më pastaj forcave shqiptare të tërhequra nga Karadaku lindor. Mirëpo fati i tij ishte tragjik. Më 28 nëntor 1944, kur në fshatin Gosponicë kishin hyrë forcat e mobilizuara serbe të Brigadës III të Preshevës, Rrustemin e vranë këto banda kriminale së bashku me 33 banorë të Gosponicës dhe Bukurocës, ku pati edhe viktima nga popullata e pafajshme e këtyre lokaliteteve, nga bandat serbo-bullgare, në nëntor 1944. Varroset me 33 veta në varrezën masive në Gosponicë të Preshevës. Të vrarë: Mustafë Arifi, 35-vjeç, u vra në nëntor të vitit 1944, në fshatin Bërçec, ku e ka edhe varrin. Pjesëtarët e PSKÇK-së e morën prej mali, ku priste dru te vendi Kastron dhe e vranë. Të plagosur: 1. Bajram Xhemail Ajdini, i lindur më 1913, u plagos në nëntor të vitit 1944, në stacionin hekurudhor të Preshevës 2. Nuredin Xhemail Ajdini, hoxhë, imam i fshatit, i lindur më 1902, u plagos në nëntor të vitit 1944, në Uglar dhe me këtë rast këmba e djathë iu thye copa–copa. Nuredini, atëherë 42-vjeç dhe Bajrami janë vëllezër. Të burgosur:1. Nuredin Xhemail Ajdini, 58- vjeç, u burgos në nëntor të vitit 1960 dhe u dënua me tre vjet burg në Vrajë. I mbajti 6 muaj në Vranjë. (Sipas kujtesës së haxhi Abudulla Ajdinit, i lindur më 31 janar 1918, Në fshatin Maxhere, tani jeton në Çerkez, rrethi i Kumanovës, Nuredinit UDB-ja i thoshte se ditën flinte, kurse natën punonte për shqiptarët dhe se e urrente me gjithë shpirt regjimin sllavokomunist. Këtë e vërteton edhe djali i Mulla Nuredinit, Sadri Ajdini nga fshati Maxhere, i cili jeton në Çerkez.)[i].