cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mamuthi leshator
Marrëdhëniet me njerëzit
"Arti portativ" mund të jetë më i përpiktë se artin e shpellës, pasi që gjendet në të njëjtat depozita si mjete dhe objekte të tjera të moshës së akullit. Koleksioni më i madh i artit portativ të mamuthit, i përbërë nga 62 paraqitje në 47 pllaka, u gjet në vitet 1960 në një kamp të hapur në ajër të hapur pranë Gönnersdorf në Gjermani. Nuk duket të ketë lidhje midis numrit të mamuthëve të përshkruar dhe specieve që janë gjuajtur më së shpeshti, meqenëse eshtrat e renë janë mbetjet më të shpeshta të kafshëve në vend. Në Francë janë gjetur edhe dy hedhës shtizash të formuara nga mamuthi leshator. Disa pamje impresive të mamuthit mund të mos jenë prodhuar aty ku u zbuluan, por mund të lëviznin nga tregtia e lashtë.
Shfrytëzimi
parapamje|Shtëpi e rimodeluar e bazuar në gjetjet në Mezhyrich, ekspozuar në Japoni Eshtrat e mamuthit janë përdorur si materiale ndërtimi për banesat nga të dyja Neandertalët dhe njerëzit modernë gjatë epokës së akullit. Më shumë se 70 banesa të tilla janë të njohura, kryesisht nga rrafshina ruse. Bazat e kasolleve ishin rrethore dhe varionin nga 8 deri 24 metra katrorë (86 deri në 258 metra katrore). Rregullimi i vendbanimeve ndryshonte, dhe shkonin nga 1 m (3.3 ft) deri në 20 m (66 ft) larg, në varësi të vendndodhjes. Kockat e mëdha u përdorën si fondacione për kasollet, kallamat për hyrjet, dhe kulmet ishin ndoshta lëkurat që mbaheshin në vend nga kockat ose kallzat. Disa kasolle kishin dysheme që shtriheshin 40 cm poshtë tokës. Disa kasolle përfshinin zjarrit, të cilat përdorën eshtra si lëndë djegëse, ndoshta sepse druri ishte i pakët. Është e mundur që disa prej eshtrave të përdorura për materiale vijnë nga mamuthët e vrarë nga njerëzit, por gjendja e eshtrave dhe fakti që kockat përdorën për të ndërtuar një banesë të vetme ndryshonin nga disa mijëra vjet në moshë, sugjeron që ato janë mbledhur mbetjet e kafshëve të gjata të ngordhura. Trupat e mamuthët leshator u bënë gjithashtu në mjete të ndryshme, mobilje, dhe instrumentet muzikore. Kockat e mëdha, të tilla si blades sup, janë përdorur edhe për të mbuluar trupat e vdekur të njeriut gjatë varrimit. parapamje|Venus i Brassempouy, të bëra nga fildishi i mamuthit lesahtor , Muzeu Kombëtar Arkeologjik, France Fildishi i vockël i mamuthit u përdor për të krijuar objekte arti. Disa figurina Venus, përfshirë Venus e Brassempouy dhe Venus e Lespugue , janë bërë nga ky material. Armë të bëra nga fildishi, të tilla si dagers, shtiza, dhe një bumerang, janë gjithashtu të njohur. Për të qenë në gjendje të përpunonin fildishin, kallamat e mëdha duhej të ishin copëtuar, shkrirë dhe ndarë në copa më të vogla dhe më të menaxhueshme. Disa artefakte të fildishtë tregojnë se çatajt ishin straightened, dhe nuk dihet se si kjo u arrit.
Disa mostra mamuthësh leshator tregojnë se janë therrur nga njerëzit, gjë që tregohet nga thyerjet, prerjet dhe mjetet e lidhura me gurin. Nuk dihet se sa njerëz parahistorikë u mbështetën në mishin e mamuthit leshator, pasi që kishte shumë barngrënës të mëdhenj në dispozicion. Shumë trupa mamuthësh mund të jenë pastruar nga njerëzit në vend që të gjuajnë. Disa piktura të shpellave tregojnë mamuthët leshator në struktura të interpretuara si kurthe. Pak mostra tregojnë prova të drejtpërdrejta dhe të qarta se janë gjuajtur nga njerëzit. Një mostër siberiane me një kokë shtizë të ngulitur në shpatullën e saj tregon që një shtizë ishte hedhur në të me forcë të madhe. Një mostër nga mosha musteriane e Italisë tregon dëshmi të gjuetisë me shtiza nga Neandertalët. Mostra e të miturve me nofkën "Yuka" është vamiku i parë i ngrirë me prova të ndërveprimit njerëzor. Ajo tregon dëshmi se ka qenë vrarë nga një grabitqar i madh, dhe pasi u pastrua nga njerëzit menjëherë pas. Disa nga kockat e saj ishin hequr dhe u gjetën aty pranë. Një vend afër lumit Yana në Siberi ka zbuluar disa ekzemplarë me prova të gjuetisë njerëzore, por gjetjet janë interpretuar për të treguar se kafshët nuk janë gjuajtur në mënyrë intensive, por ndoshta kryesisht kur nevojitet fildishi. Dy mamuth leshator nga Wisconsin, "Schaefer" dhe "mamuth Hebior", tregojnë dëshmi se janë therur nga Paleoamerikanët.
Zhdukja
parapamje|Kafka dhe nofulla e viçit "Yuka", të cilat mund të jenë nxjerrë nga kufomat nga njerëzit parahistorikë Shumica e popullsive të mamuthët leshator u zhdukën gjatë pjesës së vonë të Pleistocenit dhe Holocenit të hershëm, së bashku me pjesën më të madhe të megafaunës së Pleistocenit (duke përfshirë edhe mamuthët kolumbianë). Ky zhdukje ishte pjesë e ngjarjes së zhdukjes kuaternare, e cila filloi 40.000 vjet më parë dhe arriti kulmin në mes 14.000 dhe 11.500 vjet më parë. Shkencëtarët janë të ndarë në lidhje me atë nëse gjuetia ose ndryshimet klimatike, të cilat çuan në tkurrjen e habitatit të saj, ishte faktori kryesor që kontribuoi në zhdukjen e mamuthit leshator ose nëse kjo ishte për shkak të një kombinimi të të dyjave. Cilado qoftë shkaku, gjitarët e mëdhenj në përgjithësi janë më të prekshëm sesa ato më të vegjël për shkak të madhësisë së tyre të vogël të popullsisë dhe shkallës së ulët të riprodhimit.Mamuthët e ndryshëm  nuk vdisnin njëkohësisht në gamën e tyre, por gradualisht u zhdukën me kalimin e kohës. Shumica e popullatave u zhdukën midis 14,000 dhe 10,000 vjet më parë. Popullsia e fundit kontinentale ka ekzistuar në Gadishullin Kyttyk të Siberisë 9,650 vjet më parë. Një popullsi e vogël me mamuth leshator mbijetoi në St. Paul Island, Alaska, edhe në holocen me datën më të fundit të botuar të zhdukjes që ishte 5.600 vjet BP Popullsia e fundit e njohur mbeti në ishullin Wrangel në Oqeanin Arktik deri në 4000 vjet më parë, edhe në fillimin e civilizimit njerëzor dhe në harmoni me ndërtimin e Piramidës së Madhe të Egjiptit të lashtë.
Sekuenca e ADN-së e mbetjeve të dy mamuthëve, një nga Siberia 44,800 vjet BP dhe një nga ishulli Wrangel 4,300 vjet PB, tregon dy rënie të mëdha të popullsisë: një rreth 280,000 vjet më parë nga e cila popullata u rikthye dhe një sekondë rreth 12,000 vjet më parë, pranë fundi i moshës së akullit, nga e cila nuk u bë. Mamuthët e shullit Wrangel ishin të izoluar për 5000 vjet, dhe për shkak të popullsisë të vogël të pranishëm kur ishulli ishte izoluar nga rritja e nivelit të detit pas moshës së akullt, rreth 300 deri në 1000 individë përjetuan një 20% në 30%  humbje të heterozigozitetit, dhe një humbje prej 65% në diversitetin e ADN mitokondriale. Popullata duket se ka qenë më pas e qëndrueshme, pa humbur më shumë humbje të konsiderueshme të diversitetit gjenetik. Provat gjenetike në këtë mënyrë nënkuptojnë se zhdukja e kësaj popullate përfundimtare ishte e papritur, dhe jo kulmi i një rënie graduale.
Para zhdukjes së tyre, mamuthët e ishullit Wrangel kishin grumbulluar defekte të shumta gjenetike për shkak të popullsisë së tyre të vogël, në përputhje me konceptin e shkrirjes gjenomike ; në veçanti, një numër gjenesh për receptorët e nuhatjes dhe proteinat urinare u bënë jofunksionale, ndoshta sepse ata kishin humbur vlerën e tyre selektive në mjedisin e ishullit. Nuk është e qartë nëse këto ndryshime gjenetike kanë kontribuar në zhdukjen e tyre. Zhdukja përputhet përafërsisht në kohë me provat e para për njerëzit në ishull. Mamuthët lesahtor të Beringia lindore (Alaska dhe Yokun modern) kishte vdekur në mënyrë të ngjashme rreth 13,300 vjet më parë, shpejt (afërsisht 1000 vjet) pas paraqitjes së parë të njerëzve në zonë, e cila është paralele me fatin e të gjitha proboshidët të tjerë të vonshëm të Pleistocene (mamuthët,gompotheriumët dhe mastordontë), si dhe shumica e pjesa tjetër e megafaunës, e Amerikës. Në të kundërt, popullsia e mamuthit të Shën Palit duket se kishte vdekur përpara mbërritjes njerëzore për shkak të tkurrjes së habitatit që rezultoi nga rritja e nivelit të detit pas moshës së akullnajave, ndoshta në masë të madhe si rezultat i një reduktimi konsekuent në furnizimin me ujë të ëmbël.
Ndryshimet në klimë zvogëluan habitatin e përshtatshëm të mamuthit nga 7,700,000 km 2 (3,000,000 sq mi) 42,000 vjet më parë në 800,000 km 2 (310,000 sq mi) 6,000 vjet më parë. Mamuthët leshator mbijetuan një humbje edhe më të madhe të habitatit në fund të glaciacionit Saale 125.000 vjet më parë dhe ka të ngjarë që njerëzit në fund të periudhës së fundit akullnajore gjuanin popullatat e mbetura në zhdukje. Studimet e një 11,300-11,000-vjeçar shteg në jug-perëndimore të Kanadas tregoi se M. primigenius ishte në rënie ndërkohë që bashkëjetonte me njerëzit, pasi që ishin identifikuar më pak gjurmë të të miturve se sa do të pritej në një tufë normale.
Mostra të fosileve
Përveç mbetjeve të ngrira, i vetmi ind i butë i njohur është nga një mostër që u ruajt në një gropë të naftës në Starunia, Poloni. Mbetjet e ngrira të mamuthit lesahtor janë gjetur në pjesët veriore të Siberisë dhe Alaskës, me shumë më pak gjetje në këtë të fundit. Mbetjet e tilla janë gjetur kryesisht mbi Rrethin Arktik, në permafrost. Duket se indet e buta kishin më pak gjasa të ruheshin midis 30,000 dhe 15,000 vjet më parë, ndoshta sepse klima ishte më e butë gjatë asaj periudhe. Shumica e mostrave janë degraduar pjesërisht para zbulimit, për shkak të ekspozimit ose për t'u pastruar. Kjo " mumifikacion natyrore"kërkoi që kafsha të ishte varrosur me shpejtësi në lëngje ose gjysmë të ngurta, të tilla si baltë dhe ujë të akullt, i cili pastaj ngriu.
Prania e ushqimeve të patrajtuara në stomak dhe nënsazhet e farës ende në gojën e shumë prej mostrave sugjeron se as uria, as ekspozimi nuk janë të mundshme. Pjekuria e kësaj bime vegjetative prek kohën e vdekjes në vjeshtë sesa në pranverë, kur do të priten lule. Kafshët mund të kenë rënë nëpër akull në pellgje të vogla ose gropa, duke i mbytur ato. Shumë prej tyre me siguri njihen se janë vrarë në lumenj, ndoshta duke u zhdukur nga përmbytjet. Në një vend, nga lumi Berelekh në Yakutia në Siberi, më shumë se 8.000 kocka nga të paktën 140 mamuthët janë gjetur në një vend të vetëm, me sa duket duke qenë aty nga rryma.
Mostra të ngrira
parapamje|" Amam Adams " në ekspozitë në Vienë; lëkura mund të shihet në kokën dhe këmbët e saj Mes viteve 1692 dhe 1806, në Evropë u botuan vetëm katër përshkrime të mamuthëve të ngrira. Asnjë nga eshtrat e atyre pesë nuk u ruajt, dhe asnjë skelet i plotë nuk u gjet gjatë asaj kohe. Ndërkohë që evropianët i kishin gërmuar trupat e mishit të ngrirë të ngrirë që në fillim të vitit 1728, mostra e parë e dokumentuar u zbulua në afërsi të deltës së lumit Lena në 1799 nga Ossip Schumachov, një gjuetar siberian. Schumachov le të shkrirë deri sa ai mund të marrë çataj për shitje në tregtinë e fildishtë. Ndërsa në Yakutsk në 1806, Michael Friedrich Adamsdëgjoi për mamuthët e ngrirë. Pas mbërritjes në vend, Adams zbuloi se kafshët e egra kishin ngrënë shumicën e organeve dhe mishin e mamuthit, duke përfshirë edhe çatajt. Ai e shqyrtoi karkasën dhe e kuptoi se ajo që kishte mbetur do të ishte ende vampa më e plotë e mbuluar nga ajo kohë. Adams mbuloi të gjithë skeletin, përveç tçatajve, të cilat Shumachov kishte shitur tashmë, dhe një foreleg, shumica e lëkurës, dhe gati 18 kg (40 lb) e flokëve. Gjatë udhëtimit të tij të kthimit ai bleu një palë këpusha që besonte se ishin ato që Shumachov kishte shitur. Adams e solli atë në Muzeun Zoologjik të Institutit Zoologjik të Akademisë Ruse të Shkencave, dhe detyra e montimit të skeletit iu dha Wilhelm Gottlieb Tilesius. Të Kunst kamera, muzeu i themeluar nga Pjetri i Madh, përmbante skeletin e një elefanti indian që mund të përdoret si referencë. Kjo ishte një nga përpjekjet e para për rindërtimin e skeletit të një kafshe të zhdukur. Pjesa më e madhe e rindërtimit është e saktë, por Tilesiu e vendosi secilën kukull në bazën e kundërt, në mënyrë që ata të lakuar nga jashtë në vend të brendshëm. Gabimi nuk u korrigjua deri në vitin 1899, dhe vendosja e saktë e çatalit të mamuthit ishte ende një çështje e debatit në shekullin e njëzetë. parapamje|Një e treta e këtij modeli mbulohet me lëkurën e "mamuthit Berezovka", Muzeu i Zoologjisë, Shën Petersburg Gërmimi i vitit 1901 i "mamuthit Berezovka" është dokumenti më i mirë i zbulimeve të hershme. Ajo u zbulua në lumin Siberian Berezovka dhe autoritetet ruse financuan gërmimet e saj. Koka e tij ishte e ekspozuar dhe mishi ishte pastruar. Kafsha ende kishte bar midis dhëmbëve dhe në gjuhë, duke treguar se kishte vdekur papritmas. E gjithë ekspedita zgjati 10 muaj, dhe mostra duhej të priste copa para se të mund të transportohej në Shën Petersburg. Ajo u identifikua si një mashkull 35- deri 40-vjeçar, i cili kishte vdekur 35,000 vjet më parë. Njëra prej shpatullave të tij ishte thyer, e cila mund të ketë ndodhur kur ajo ra në një çarje.
Deri në vitin 1929, mbetjet e 34 mamuth me inde të buta të ngrira (lëkurë, mish, apo organe) ishin dokumentuar. Vetëm katër prej tyre ishin relativisht të plota. Që atëherë, për këtë shumë më tepër janë gjetur. Në shumicën e rasteve, mishi tregoi shenja të prishjes para ngrirjes së saj dhe më pas tharjes. Që nga viti 1860, autoritetet ruse kanë ofruar shpërblime deri në ₽1000 për gjetjet e karkasave të mishit të ngrirë. Shpesh gjetjet e tilla u mbajtën të fshehta për shkak të bestytnisë. Disa trupa janë humbur, sepse nuk janë raportuar, dhe njëri është ushqyer me qen. Në vitet e fundit, ekspeditat shkencore i janë kushtuar gjetjes së kufomave në vend që të mbështeten vetëm në takimet e rastësishme. Mostra më e famshme e ngrirë nga Alaska është një viç me nofkën "Effie", e cila u gjet në vitin 1948. Ai përbëhet nga kreu, këmbët dhe një foreleg, dhe është rreth 25,000 vjeç. parapamje|"Dima", një viç i ngrirë rreth shtatë muajsh Në vitin 1977, u zbulua karabina e ruajtur mirë e një viçi e mamuthit leshator prej shtatë deri në tetë muajsh me emrin "Dima". Kjo mamuth u gjet pranë një degës së lumit Kolyma në Siberinë verilindore. Ky ekzemplar peshonte rreth 100 kg në vdekje dhe ishte 104 cm i gjatë dhe 115 cm i gjatë. Datat e radiokarbonit përcaktuan se "Dima" vdiq rreth 40,000 vjet më parë. Organet e saj të brendshme janë të ngjashme me ato të elefantëve modernë, por veshët e saj janë vetëm një e dhjeta madhësia e atyre të një elefanti afrikan të një moshe të ngjashme. Një i mitur më pak i plotë, me nofkën "Mascha", u gjet në Gadishullin Yamal në vitin 1988. Ishte 3-4 muajshe dhe një plagë në këmbën e djathtë mund të ketë qenë shkaku i vdekjes.
Në vitin 1997, një mamuth u zbulua duke dalë nga tundra e gadishullit Taymyr në Siberi, Rusi. Në vitin 1999, ky ekzemplar 20.380-vjeçar dhe 25 tonë sedimenteve përreth u transportuan nga një helikopter i rënduar i Mi-26 në një shpellë akulli në Khatanga. Mostra u quajt " jammov Jarkov ". Në tetor 2000, operacionet e shkrirjes së kujdesshme në këtë shpellë filluan me përdorimin e tharësave të flokëve për të mbajtur të paprekura flokët dhe indet e tjera të buta. parapamje|Viçi i ngrirë me nofkën "Mascha" Në vitin 2002, një mamuth i ruajtur mirë u zbulua pranë lumit Maxunuokha në Yakutia veriore, e cila u gjet gjatë tre gërmimeve. Ky mostër mashkullor u quajt " Mamuthi i Yukagir " dhe vlerësohet të ketë jetuar rreth 18.560 vjet më parë dhe të jetë 282.9 cm i gjatë në shpatull dhe peshonte ndërmjet 4 dhe 5 ton. Kjo është një nga mamuthët më të ruajtur mirë ndonjëherë gjetur për shkak të kokës pothuajse të plotë, të mbuluara me lëkurë. U gjetën edhe disa mbetje postkralore, disa me inde të buta.
Në vitin 2007, gjetja e një viçi femër të quajtur " Lyuba " u zbulua pranë lumit Yuribey, ku ishte varrosur për 41,800 vjet. Duke prerë një seksion përmes një molare dhe duke analizuar linjat e saj të rritjes, ata zbuluan se kafsha kishte vdekur në moshën një muaj. Viçi i mumifikuar peshonte 50 kg, ishte 85 cm e gjatë dhe 130 cm e gjatë. Në kohën e zbulimit, sytë dhe këmbët i saj ishin të paprekur dhe disa lesh mbeti në trupin e saj. Organet dhe lëkura e tij janë shumë të ruajtura mirë. "Lyuba" besohet të ketë qenë mbytur nga balta në një lumë që tufat e saj po kalonin. Pas vdekjes, trupi i saj mund të jetë kolonizuar nga bakteret që prodhojnë acid laktik, të cilat "e hidhnin" atë, duke ruajtur gjirin në një gjendje pothuajse të pacenuar. parapamje|Viçi i ngrirë "Yuka" Në vitin 2012, një i mitur u gjet në Siberi, i cili kishte shenja të prera nga njeriu. Shkencëtarët vlerësuan moshën e tij në vdekje të jetë 2.5 vjet, dhe e quajti atë " Yuka ". Kafka dhe legeni i saj ishin hequr para zbulimit, por u gjetën aty afër. Pasi u zbulua, lëkura e "Yukës" ishte e përgatitur për të prodhuar një gropë tatimore. Një tjetër zbulim i një mamuthi u raportua në tetor 2012, kur u zbulua në gadishullin Taymyr. Ishte datë në 30,000 vjeç. Formalisht i njohur si gjiganti Sopkarga, u quajt "Zhenya" pas djaloshi që e gjeti atë.
Në vitin 2013, një mamuth i ruajtur mirë u gjet në ishullin Maly Lyakhovsky, një nga ishujt në arkipelagun e ri të Siberisë , një femër midis 50 dhe 60 vjeç në kohën e vdekjes. Kufomat përmbanin indet muskulare të ruajtura mirë. Kur u nxor nga akulli, gjaku i lëngshëm derdhej nga zgavra e barkut. Gjetësuesit e interpretuan këtë si tregues të gjakut të lëmuar të mamuthit që zotëronte pronat anti-ngrirëse.
Rikrijimi i specieve
Ekzistenca e mbetjeve të ngurta të indeve të buta dhe ADN-ja e mamuthit lesahtor ka çuar në idenë që speciet mund të rikrijohen me mjete shkencore. Disa metoda janë propozuar për të arritur këtë. Klonimi do të përfshinte heqjen e bërthamës së qelizës vezë të një elefanti femër, dhe zëvendësimi me një bërthamë nga indet e mamuthit lesahtor, një proces i quajtur transferimi bërthamor i qelizave somatike. Për shembull, Akira Iritani, në Universitetin e Kiotos në Japoni, thuhet se ka planifikuar ta bëjë këtë. Qeliza pastaj do të stimulohet në ndarjen dhe implantohet në një elefant femër. Viçi që rezulton do të kishte gjenet e mamuthit lesahtor. Megjithatë, askush nuk ka gjetur ende një qelizë të vlefshme, dhe shumica e shkencëtarëve dyshojnë se çdo qelizë e gjallë mund të ketë mbijetuar ngrirjen në tundër. Për shkak të kushteve të ruajtjes së tyre, ADN-ja e mamuthëve të ngrir është përkeqësuar ndjeshëm.
Një metodë e dytë përfshin inseminimin artificialisht të një qelize veze të elefantit me qeliza të spermës nga një mamuthi lesahtor i ngrirë. Pasardhësit që rezulton do të ishin një hibrid elefant-mamuth, dhe procesi do të duhej të përsëritej aq më shumë hibride mund të përdoreshin në mbarështim. Pas disa gjeneratave të kryqëzimit të këtyre hibrideve, do të prodhohej një mamuth gati i pastër leshator. Në një rast, një elefant aziatik dhe një elefant afrikan prodhuan një viç të gjallë të quajtur Motty, por ai vdiq nga defekte në më pak se dy javë. Fakti që qelizat e spermës së gjitarëve modernë janë të suksesshëm për 15 vjet më së shumti pas ngrirjes së thellë e bën këtë metodë të papërfillshme.
Në prill të vitit 2015, shkencëtarët suedezë bënë publikimin e gjenomit të plotë ( sekuenca bërthamore e ADN- së) e mamuthit lesahtor. Disa projekte po punojnë për zëvendësimin gradual të gjeneve në qelizat e elefantëve me gjene mamuth. Një projekt i tillë është ai i gjenetist në Universitetin e Harvardit, George M. Kishës -Kush është financuar nga Fondacioni Tani , e cila po përpiqet të krijojë një hibrid mamuth-elefant duke përdorur ADN-në nga karkasat e ngrira. Sipas studiuesve, një mamuth nuk mund të rikrijohet, por ata do të përpiqen që në fund të rriten një elefant hibrid me disa tipare të vockël në një "mitër artificiale". Ekipi i Universitetit të Harvardit po përpiqet të studiojë karakteristikat e kafshëve in vitro duke zëvendësuar ose përpunuar disa gjene specifike të mamuthit në qelizat e lëkurës të elefantit aziatikë të quajtur fibroblastë që kanë potencial të bëhen qeliza burimore embrionale. Deri në mars 2015 dhe duke përdorur CRISPR-in e reTeknika e redaktimit të ADN-së, ekipi i Kishës kishte disa gjene të vegjël të modifikuar në gjenomin e një elefanti aziatike; Duke u ndalur në rezistencën e ftohtë fillimisht, gjenet e synuara janë për madhësinë e veshit të jashtëm, yndyrën nënlëkurore, hemoglobinën dhe atributet e flokëve. Deri në shkurt të vitit 2017, ekipi i Kishës kishte bërë 45 zëvendësime për gjenomin e elefantit. Deri më tani puna e tij fokusohet vetëm në qeliza të vetme.
Projekti i Gjenomit Mammoth në Universitetin Shtetëror të Pensilvanisë po studion gjithashtu modifikimin e ADN-së të elefantit afrikan për të krijuar një hibrid elefant-mamuth. Nëse një embrion hibride e zbatueshme merret përmes procedurave të redaktimit të gjeneve, mund të jetë e mundur që të vendoset në një elefant aziatik të vendosur në një kopsht zoologjik  por me njohuritë dhe teknologjinë aktuale nuk dihet nëse embrioni hibrid do të kryhet gjatë shtatzënisë dyvjeçare. Nëse ndonjë metodë është ndonjëherë e suksesshme, ekziston sugjerimi për të futur hibridet në një rezervë të kafshëve të egra në Siberi të quajtur Parku Pleistocen. Disa biologë vënë në pikëpyetje etikën e përpjekjeve të tilla rekreative. Përveç problemeve teknike, nuk ka mbetur shumë habitate që do të ishin të përshtatshme për hibridet elefant-mamuth. Për shkak se të dyja llojet janë  sociale dhe të përbashkëta, krijimi i disa mostrave nuk do të ishte ideale. Koha dhe burimet e kërkuara do të ishin të mëdha dhe përfitimet shkencore do të ishin të paqarta, duke sugjeruar që këto burime duhet të përdoren për të ruajtur speciet e mbetura të elefantit të cilat janë të rrezikuara. Etika e përdorimit të elefantëve si nëna zëvendësuese në përpjekjet e hibridizimit është marrë gjithashtu në pyetje, pasi shumica e embrioneve nuk do të mbijetonin dhe do të ishte e pamundur të njiheshin nevojat e sakta të një viçi hibrid elefant-mamuth.
Rëndësia kulturore
Fildishti i mamuthit siberian raportohet se është eksportuar në Rusi dhe Evropë në shekullin e 10-të. Fildishat e parë siberiane për të arritur Evropën Perëndimore u soll në Londër në 1611. Kur Rusia pushtoi Siberinë, tregtia e fildishit u rrit dhe u bë një mall i eksportuar gjerësisht, me një sasi të madhe gërmimi. Nga shekulli i 19-të e më tej, fildishi i mamuthit lesahtor u bë një mall shumë i çmuar, i përdorur si lëndë e parë për shumë produkte. Sot ajo është ende në kërkesë të madhe si një zëvendësim për eksportin tani të ndaluar të elefantit fildish, dhe është përmendur si "ari i bardhë". Tregtarët vendas vlerësojnë se ka 10 milionë mamuth ende të ngrira në Siberi dhe konservatorët kanë sugjeruar se kjo mund të ndihmojë në shpëtimin e llojeve të gjallë të elefantëve nga zhdukja. Elefantët gjuajnë nga gjuetarët për fildishinë e tyre, por nëse kjo mund të furnizohet nga mamuthët tashmë të zhdukur, atëherë kërkesa mund të plotësohet nga këto. Tregtia në elitën e fildishit është ndaluar në shumicën e vendeve pas vitit 1989 Konferenca e Lozanës, por tregtarët kanë qenë të njohur për ta etiketuar atë si fildishë e mamauthit për ta marrë atë nëpërmjet zakoneve.Fildishi I mamuthit duket e ngjashme me fildishin e elefantit, por e para është ngjyrë kafe dhe linjat e Schreger janë më të ashpra në cilësi. Në shekullin e 21-të, ngrohja globale ka lehtësuar përdorimin e kallamsve siberiane, meqë shpërthejnë më shumë shpejt, duke i ekspozuar mamuthët e përfshirë brenda saj. parapamje|La fuite devant le mammut, Paul Jamin , 1885 Tregime janë të bollshme për mishin e ngrirë të mamuthit lesahtor që ishte konsumuar dikur i shkrirë, veçanërisht atë të "mamuthit Berezovka", por shumica e tyre konsiderohen të dyshimta. Kufomat ishin në shumicën e rasteve të prishura, dhe erëza aq e padurueshme që vetëm gërmuesit e egër dhe qentë që shoqëronin gjetësit treguan ndonjë interes në mish. Duket se një mish i tillë ishte rekomanduar një herë kundër sëmundjes në Kinë, dhe vendasit siberianë herë pas here e gatuan mishin e mamuthit të ngrira që zbuluan.
Mbijetesa e supozuar
Ka pasur pohime të herëpashershme se mamuthit lesahtor nuk janë të zhdukura dhe se tufat e vogla të izoluara mund të mbijetojnë në tundrën e gjerë dhe pak të banuar të Hemisferës Veriore. Në shekullin e 19-të, disa raporte të "kafshëve të mëdha të këqija" u kaluan autoriteteve ruse nga fiset siberiane, por asnjëherë nuk u shfaq asnjë provë shkencore. Një punonjës i ngarkuar francez që punonte në Vladivostok, M. Gallon, tha në vitin 1946 se në vitin 1920 kishte takuar një trap ruse që pretendonte se kishte parë gjigantë të gjallë, "elefantë" të mbuluar me qime thellë në taiga. Galloni shtoi se lover-trapper nuk kishte dëgjuar për mamuthët më para. Për shkak të zonës së madhe të Siberisë, nuk mund të përjashtohet plotësisht se mamuthët leshator mbijetuan në kohët më të fundit, por të gjitha dëshmitë tregojnë se ato u zhdukën mijëra vjet më parë. Ka të ngjarë që këta vendas të kenë fituar njohuritë e tyre mbi mamuthët leshator nga kufomat që hasën dhe se ky është burimi i legjendave të kafshëve.
Në fund të shekullit të 19-të, kishte zëra rreth mamuthëve të mbijetuara në Alaska. Në tetor 1899, Henry Tukeman detajoi vrasjen e një mamuthi në Alaska dhe dhurimin e tij të mëvonshëm të mostrës në Institutin Smithsonian në Uashington, DC. Muzeu mohoi historinë. Bengt Sjögren besonte se miti filloi kur biologu amerikan Charles Haskins Townsend udhëtoi në Alaskë, pa eskimezët që tregtonin çatajsh mamuthësh, pyetën nëse kishte akoma gjallesa të gjalla në Alaskë dhe u siguronte atyre një vizatim të kafshës.
Ish Galeria e Arteve (Vlorë)
Ish Galeria e Arteve (Vlorë) është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr. Vendimi 654, Dt. 09.11.2006".
Ramateerthami
Ramateertham-i (ndonjëherë i shkurar Ramatheertham) është një fshat panchayat (i drejtuar nga një pleqësi prej pesë pleqësh) në Nellimarla mandal të distriktit Vizianagaram në Andhra Pradesh të Indisë. Është rreth 12 kilometra nga qyteti i Vizianagaramit. Është një vend i famshëm pelegrinazhi dhe një sit i lashtë arkeologjik që nga shekulli i III p.e.s.
Siti arkeologjik
Raporti i shqyrtimit arkeologjik të vitit 1903 e përshkruan atë kështu: Ramateertham është një nga vendet e bëra të shenjta nga lidhja tradicionale me Raman. Tempulli dhe fshati në fund të vargut të kodrave prej shkëmbi solid në të cilin janë disa burime të pandërprera uji dhe vende të ndryshme të lidhur me emrin e Ramas. Xhainistët kishin gjithashtu një residencë aty, ku mbetjet e tij konsistojnë kryesisht në shpellat natyrore me pllaka skulpturore të vendosura në to dhe disa tempuj të vegjël me tulla të rrënuar. Është një nga pak vendet ku ekzistojnë mbetje të tempujve të xhainizmit. Gjurmët e vetme të mbetjeve të varrosura këtu është në Listat e Sewel-it (Vol. I, faqe 15) ku përmendet pirgu i madh i tullave të rrënuara dhe gurëve të prerë në një kodër që është e vështirë të arrihet. Deri së fundmi nuk dihej se këto mbetje ishin budiste. Që nga ajo kohë, janë bërë gërmime që kanë rezultuar në zbulimin e një pjese të madhe të asaj që është pa dyshim një manastir i madh dhe i rëndësishëm budist. Në kodrat prej graniti të zi në të cilat gjenden rrënojat e disa strukturave budiste dhe xhainiste të njohura si Bodhikonda. Përveç kësaj janë dy kodra të tjera të quajtura Gurabaktakonda (ose Gurubhakthulakonda) dhe Ghani konda (e njohur gjithashtu si Durga Konda) në të cilën gjenden rrënojat e një kompleksi manastrior budist të shekullit të III p.e.s. dhe shpellat shkëmbore me imazhe xhainiste Tirthankara në muret e shpellave.
Bodhikonda
Në Ramateertham gjenden tre linja kodrash që qëndrojnë paralele me lindjen dhe perëndimin dhe secila e ndarë nga tjetra nga një luginë e ngushtë. Më jugorja është e njohur si Bodhikonda dhe në të gjenden disa gjurmë të lidhura me Rama-n dhe mbetje xhainiste në shpella natyrore, art shkëmbor, imazhe dhe tempuj të rrënuar me tulla të xhainizmit në drejtimin jug-perëndimor të kodrës.
Durgakonda (Ghanikonda)
Kodra veriore është Durgakonda, e quajtur kështu nga një imazh i perëndeshës që qëndron në një shpellë natyrore në bazën e saj perëndimore. Përballë kësaj shpelle dhe në shkëmbin sipër saj janë disa kodrina. Ato përmbajnë mbetje budiste dhe xhainiste.
Gurabaktakonda
Kodra qendrore është e njohur si Gurabaktakonda (ose Gurubhakthulakonda) dhe mbi të në krahun verior të saj që gjenden rrënojat e manastirit budist. Kodra është formuar prej rrëpirës së shkëmbit të zhveshur solid, i rrumbullakët në majë dhe rreth 153 metra i lartë. Pranë majës së tij jugore, nën një mur vertikal shkëmbi është një burim i vazhdueshëm uji, pranë të cilit gjendet pirgu i tullave të rrënuara dhe disa imazhe xhainiste. Në majën shkëmbore janë disa pirgje tullash. Në faqen veriore të kodrës në lartësinë 122 metra nga baza është një platmorë e gjatë e parregullt rreth 275 metra e gjatë dhe mesatarisht më shumë se 30 metra e gjerë. Kodra zgjatet gjatë gjithë lartësisë së saj në një rrëpirë shkëmbore rreth 300 metra e lartë. Parregullsitë natyrore në faqen veriore të platformës janë krijuar nga muret prej guri. Përgjatë gjithë platformës është një seri pirgjesh me tulla që janë mbuluar nga një pyll i dendur. Deri tani gërmimet kanë rezultuar në zbulimin e ndërtesave në vazhdim të shënuara njëra pas tjetrës nga perëndimi në lindje. Baza e një stupe prej tulle në skajin perëndimor me diametër rreth 20 metra dhe një depozitë pranë saj që ishte pa dyshim mbushej me ujë nga burimi i përhershëm në majë të kodrës. Pranë saj në lindje është një masë e shkëputur grumbujsh shkëmbinjsh në majën lindore të të cilit qëndron një chaitya 17 metra e gjatë. Në absidën e saj është një “dagoba” guri në gjendje të mirë përveç një pjese të kubesë. Ajo përmban një kapak të një kutije relikesh. Në veri dhe jug të krahëve të ulët të masës shkëmbore janë dy radhë qelash prej tulle secila prej të të cilave mbaron me një stupa të vogël ose dagoba. Në lindje të saj është një holl me shtylla 23.5 metra katrorë me rreshta përforcueshish të rrëzuar ose të thyer. Dy chaitya të tjera të mëdha me muret akoma në këmbë për një lartësi të konsiderueshme pranë kësaj në lindje dhe në veri të tyre në faqen e jashtme të platformës është një rresht i gjatë qelash dhe ndërtimesh të tjera. Pirgjet e tjera në skajin lindor të platformës deri tani janë eksploruar vetëm pjesërisht. Një statujë guri i Budës me mantelin e valëzuar hijshmërisht, skulpturat Amaravati janë të vetmet e këtij lloji të gjetura deri tani. Chaityat janë të parregullta në orientimin e tyre me gjasa për shkak të periudhave të ndryshme të ndërtimit në kodër.
Tempulli i Rama-s
Këtu gjendet tempulli i lashtë dhe i famshëm i Ramachandra Swamy-t. Në këtë tempull mund të shihen idhujt e bukur të zotit Ramachandra Swamy, Sita dhe Lakshmana në kavacha argjendi. Në afërsi të tempullit është një liqen i bukur. Festat e Sri Ramanavami-t dhe Vaikuntha Ekadasi-t kryhen me madhështi dhe entuziazëm në këtë tempull. Rreth tempullit mund të shihen duke u endur shumë breshka me Vishnu Namam-e në kurrizin e tyre. Këtu gjendet gjithashtu edhe një Rama Stambham i vendosur nga Pedda Jeeyar. Pranë tempullit të Rama-s gjendet një tempull i Shivas, i ndërtuar në vitin 2007. Hyjnesha Shri Kamakshi në tempullin e Shivas është e mahnitshme. Ka mjaft aktivitete fetare që zhvillohen në tempullin e Shiva-s për çdo hënë të plotë dhe gjatë festimeve navaratri. Shumë besimtarë i vizitojnë të dy tempujt gjatë ditëve të shënuara. Ky vend ka mjaft rëndësi fetare dhe është gjithashtu historik.
Kodras (Peqin)
është një fshat në Komunën Përparim në Rrethin e Peqinit në Shqipëri.
Botarell
Botarell është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Baix Camp, të provincës Tarragona, në Komunitetin Katalonia.
Daluis
Daluis është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Alpes-Maritimes të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Daluis ka një popullsi prej 151 banorë dhe sipërfaqe 40.03 km², me një dendësi prej 4 banor/km².
Kuniya Daini
(lindur më 12 Tetor 1944) është një ish-futbollist japonez.
Tiruevvuli
Tiruevvuli (i quajtur edhe Thiruevvul, Tirvallur ose Tempulli Veerarghavaswamy) është një tempull hindu kushtuar adhurimit të hyjnisë Vishnu, i vendosur në Thiruvallur, një qytet dhe qendër e distriktit të Tiruvallurit në shtetin jugor indian Tamil Nadu. I ndërtuar në Stilin Arkitekturor Dravidian, tempulli është lartësuar te Divya Prabandha, kanoni i hershëm mesjetar tamil i shenjtëve alvarë nga shekujt e VI-IX. Për rrjedhojë tempulli konsiderohet si një prej 108 Divya Desamëve kushtuar Vishnut. Vishnu në këtë tempull adhurohet si Veeraraghava Perumali (i quajtur edhe Sri Veeraraghava Swami ose Vaidhya Veera Raghava Swami) dhe bashkëshortja e tij Lakshmi si Kamalavalli Thayari (e quajtur edhe Kanakavalli Thayaar ose Vasumathi). Tempulli është mjaft i vjetër dhe mendohet se u nis nga Dinastia Pallava në fundin e shekullit të VIII, me kontribute të mëvonshme nga Mbretëria Thanjavur Nayak. Tempulli ka tre mbishkrime që datojnë nga Periudha Chola. Gjithashtu ai ka një raxhagopuram (kullë portiku) me shtatë kate të vendosur brenda një muri graniti. Kompleksi përmban të gjitha faltoret dhe depozita tempullore gjendet në perëndim të tempullit. Veerraghava Perumali besohet se është shfaqur në këtë vend për tu martuar me bashkëshorten e tij Lakshmi. Tempulli zhvillon gjashtë rituale të përditshme dhe tre festa të përvitshme. Festa e karros dhe ajo e pluskimit, të zhvilluara gjatë muajit tamil të Chittirait (mars–prill), janë festat më të shquara të tempullit. Tempulli mirëmbahet dhe administrohet nga Bordi i Përkrahjes dhe Besimit Hindu në Qeverinë e Tamil Nadusë.
Legjendat
Historia e tempullit shpjegohet nga Markandeya Purana. Një i ditur i quajtur Salihotra në këtë vend kishte vendqendrimin e tij eremit. Ai e kishte zakon të bluante oriz për të jetuar dhe gjysmën e miellit ia ofronte kërkuesve ndërsa pjesën tjetër e përdorte për konsum vetjak. Ai ishte një besimtari i flaktë i Vishnut. Për të vënë në provë përkushtimin e tij, Vishnu iu shfaq atij një ditë si një mysafir. Ai i kërkoi Salihotras ti jepte atij ushqim, gjë që i dituri e bëri. Mysafiri ndjente uri dhe i kërkoi të diturit ti jepte më shumë ushqim. I dituri i ofroi gjysmën tjetër të pjesës së mjellit që ai e përdorte për vete. Mysafiri i kërkoi një vend për të qendruar dhe i dituri i ofroi menjëherë strehën e tij oshënare. Me të arritur te streha oshënare, mysafiri shfaqi formën e tij të vërtetë dhe e bekoi të diturin. Sipas një tjetër legjende, Vishnu u shfaq në këtë vend për tu martuar me Lakshmin, që kishte lindur si vajza e Dilipas, mbretit të Dharmasenapuras. Ai u shfaq në këtë vend dhe u martua me të. Vendi quhet edhe Thiruevvul dhe Veshranniem. Sipas një tjetër legjende, në këtë vend, Shiva u çlirua nga Brahmahathi Dosha e tij pasi adhuroi Vishnun.
Historia
Tempulli mendohet se është ndërtuar fillimisht nga Dinastia Pallava gjatë shekullit të VIII. Ai ka mbishkrime që datojnë nga gjysma e dytë e shekullit të IX nga Dinastia Pallava. Sipas folklorit vendor tempulli është rreth 5000 vjeçar. Sipas historianit K.V. Soundararajan, tempujt Rangantha në Indinë e Jugut u ndërtuan gjatë shekujve të IX dhe të X, kanë një vendosje sistematike të hyjnive dytësore siç shihen në këtë tempull bashkë me Tempullin Appakkudathaan Perumal në Koviladi, Tempullin Sowmya Narayana Perumal në Thirukoshtiyur, Tempullin Rajagopalaswamy në Mannargudi dhe Tempullin Rangantha në Srirangapatna. Shumica e studiuesve besojnë se strukturat kryesore të tempullit u ndërtuan gjatë vitit 1409. Në murin lindor të tempullit ndodhet një mbishkrim nga viti 1542 që tregon dhurime për tempullin nga një person privat.
Arkitektura
Tempulli ndodhet nën administrimin e Ahobila Muttit. Ai ka një Raxhagopuram (kulla mbi portikun kryesor) me pesë kate. Në kompleks ndodhen gjithashtu faltore të veçanta për Kanakavallin, Ganeshën, alvarët dhe Gajalakshmi Thayaarin. Këtu, perëndia u martua me Vasumathin, vajzën e një mbreti Dharmasena. Në kompleks gjenden gjithashtu edhe faltoret e Ganeshës, Gopalanit, Nammazhwarit, Chakrattazhwarit, Andalit, Vedanta Desikas, Ramanuja charyarit dhe Lakshmi Narasimharit. Hyjnia kryesuese, Veeraraghava swamy është në një pozicion të shtrirë (të quajtur Bhujanga sayanm) i drejtuar nga lindja. Dora e tij e djathtë bekon të urtin Salihotra ndërsa dora e majtë në gjestin gnana mudra predikon për Brahmën. Vimana (kullë mbi shenjtërore) quhet Vijayakoti Vimana pasi është një simbol i fitores kundër asurave Madhukaidapa, që u vranë nga Vishnu. Thayari quhet Kanakavalli (i njohur edhe me emrin Vasumati) dhe faltorja e saj gjendet paralel me shenjtëroren. Në rrethimin e parë të kompleksit të vendosura përreth shenjtërores gjenden faltore për azhwarët, Ranganathan dhe Hanumanit. Depozita e shenjtë quhet Hrutatapanasini Pushkarani. Perëndia kryesuese, Veeraraghava Perumali, besohet se kuron sëmundjet e adhuruesve të tij dhe kështu është quajtur "Vaithiya Veeraraghavan". Në rrethimin e këtij tempulli gjendet një faltore e vogël për Shivën.
Rëndësia fetare
Vishnu si Veera Raghavari është hyjnia kryesuese e Tempullit Veera Raghavar. Ai quhet edhe Vaidya Veera Raghavar, sipak këndvështrimit të aftësive të tij kuruese. Në këtë tempull njerëzit bien fleta të vogla metalike me një organ të veçantë njerëzor të vizatuar në to si një kërkesë për të kuruar sëmundjet ose problemet me ato organe. Besohet se ato oferta nga sëmundjet e pashërueshme kurohen nëse ata adhurojnë hyjninë kryesuese. Besimtarët shkojnë aty për tu martuar, për të bërë fëmijë dhe për tu lehtësuar nga vuajtjet. Uji në depozitën tempullore konsiderohet më i shenjtë se ai i Gangas (Lumi i Gangut i hyjnizuar). Një zhytje në depozitë besohet se i lehtëson besimtarët nga fajet e kryera si me mendim ashtu dhe me veprime. Abishekami, pastrimi i shenjtë i hyjnisë kryesuese bëhet vetëm me vajë nga druri i sandalit. Tempulli konsiderohet tempulli vaishnavit i barasvlershëm me aftësitë shëruese të hyjnisë kryesuese të atij të Vaitheeswaranit, hyjnia kryesuese e Vaitheeswaran Koilit shaivit. Mijëra besimtarë bëjnë zhytje në ujin e shenjtë të depozitës gjatë ditëve të hënës së re si dhe hedhin melasë në të. Tempulli është lartësuar te Nalayira Divya Prabandha, kanoni vaishnavit i shekujve të VII-IX, nga Thirumangai Alvari dhe Thirumalisai Alvari. Azhwari ka kënduar lavde, duke e imagjinuar veten e tij si një zonjë dhe Veeraraghavan si të dashurin e saj. Tempulli është klasifikuar si Divyadesam, një nga 108 tempujt e Vishnut që janë përmendur në vepër. Për format e ndryshme të Bhaktavatsalas në këtë tempull kanë shkruar këngë edhe shumë acharya.
Praktikat e adhurimit dhe festat
Ditët e Hënës së Re konsiderohen shumë të mbara për këtë Kshetram. Gjatë të premteve Thayaari do të meret në një mandapa të veçantë për rituale puxha. Në këtë tempull zhvillohen dy festa vjetore. Festa e Chitras është gjithashtu një festë e rëndësishme e tempullit. Puliyodharai (orizi me marinë), Dhadhyannami (gjizë me oriz), Pongali, Chakkarai Pongali, Vada, Adhirasami dhe Murukku i ofrohen hyjnisë si Prasadam. Tempulli ndjek traditat e sektit Thenkalai të Vaishnavizmit dhe vaikanasa aagaman. Priftërinjtë e tempullit kryejnë rituale puxha gjatë festave dhe mbi një bazë ditore. Si në tempujt e tjerë të Vishnut në Tamil Nadu, priftërinjtë i përksin nënkastës brahmine të Bashkësisë Vaishnavaite. Ritualet e tempullit kryhen katër herë në ditë: Kalasanthi në orën 8:00 të mëngjesit, Uchikalami në orën 12:00 të mesditës, Sayarakshai në orën 6:00 pasdite dhe Ardha Jamami në orën 8:30 të mbrëmjes. Çdo ritual ka tre faza: alangarami (dekorimi), neivethanami (ofrimi i ushqimit) dhe deepa aradanai (tundja e fenerëve) si për Bhaktavatsala Perumalin ashtu dhe për Kannamangai Thayarin. Gjatë fazës së fundit të adhurimit luhet muzik me nagaswaram (instrument frymor) dhe tavil (instrument me perkursion), ndërsa priftërinjtë recitojnë udhëzime fetare nga Vedat (tekste të shenjta) dhe Nalayira Divya Prabandami dhe adhuruesit përkulen përpara imazheve hyjnore. Në tempull zhvillohen edhe rituale javore, dy-javore si dhe mujore. Gjatë muajit tamil të Chittirait, zhvillohet Brahmotsavami, një festë 10-ditore, ndërsa hyjnia festive meret në procesion përreth tempullit i hipur mbi kalërime të ndryshme në çdo ditë, ku gjatë ditës së fundit zhvillohet festa e pluskimit. Festat e tjera të lidhura me tempujt e Vishnut si Krishna Jayanthi, e zhvilluar të shtunave të muajit tamil të Puratassit, zhvillohen në tempull gjatë ditëve përkatëse Navratri, Vaikunta Ekadasi dhe Vijayadasami.
Forcat e Armatosura Ruse
parapamje|Emblemi parapamje|Barjaku Forcat e Armatosura të Federatës Ruse (rusisht: Вооружённые Си́лы Росси́йской Федера́ции, Vooruzhonnije Síly Rossíyskoj Federátsii), janë forcat ushtarake të Rusisë.
Për sa i përket personelit në detyrë aktive, ata janë forca e dyte më e madhe ushtarake në botë, me 250.000 personel rezervë. Degët e saj përbëhen nga Forcat Tokësore, Marina dhe Forcat Hapësinore Ajrore, si dhe nga tre armë të pavarura të shërbimit: Forcat Strategjike të Raketave, Forcat Ajrore dhe Forcat e Operacioneve Speciale.
Katesh
është një fshat në Komunën Përparim në Rrethin e Peqinit në Shqipëri.
Artés
Artés është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Bages, të provincës Barcelona, në Komunitetin Katalonia. Artés ka 5179 banorë (2007), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 17.9 km2.
Chemnitz
Chemnitz ndryshe e njohur si Karl Max-Stadt, ky emër ishte i njohur nga viti 1953 deri në vitin 1990. Chemnitz është qyteti i tretë më i madh në Saksonia, Gjermani. Chemnitz është qytet i pavarur i cili nuk është pjesë i ndonjë qarku në Freistaat Sachsen.
Emri
Chemnitz është emëruar sipas lumit Chemnitz.
Frida Krifca
Frida Krifca (lindur më 20 mars 1978) është një politikane dhe administruese shqiptare e cila momentalisht shërben si Ministre e Bujqësisë në Kabinetin Rama III që nga shtatori 2021.
Jeta e hershme
Frida Krifca ka lindur më 20 mars 1978 në Tiranë, Shqipëri. Ajo ka studiuar në Universitetin e Tiranës në Fakultetin Ekonomik. Pas diplomimit ajo vazhdoi të studionte në Universitetin e Akronit në Ohajo, Shtetet e Bashkuara, si dhe në Shkollën e Biznesit në Harvard.
Karriera politike
Krifca ka një përvojë 22 vjeçare në administrim dhe menaxhim, me fokus të veçantë në zhvillimin e sektorit financiar, përdorimin e shërbimeve financiare dhe zhvillimin e biznesit. Në korrik 2017 Frida ka drejtuar Agjencinë e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural (AZHBR). Në shtator 2021, ajo u emërua Ministre e Bujqësisë si pasuese e Milva Ekonomit nga Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama për kabinetin e tij të ri Rama III.
Shpellat Bedse
Shpellat Bedse (të njohura gjithashtu si Shpellat Bedsa) janë të vendosura në Maval taluka, distrikti Pune në shtetin Maharashtra të Indisë. Historia e shpellave mund të gjurmohet deri në shekullin e I p.e.s.. Gjenden dy shpella kryesore. Shpella e ruajtur më mirë është chaitya (holli i lutjeve) me stupa krahasimisht të madhe, ndërsa shpella tjetër është manastiri – vihara. Të dy shpellat përmbajnë disa skalitje megjithëse janë më pak të zbukuruara se shpellat e mëvonshme. Të dy shpellat janë të drejtuara nga lindja kështu që ato rekomandohet të vizitohen në mëngjes herët, pasi në dritën e diellit bukuria e skalitjeve përforcohet. Jashtë, në të djathtë të shpellave kryesore gjendet edhe një "stupa" e e vogël. Deri rreth vitit 1861 shpellat mirëmbaheshin rregullisht – madje edhe pikturoheshin. Këto punime bëheshin nga autoritetet vendore në mënyrë që të kënaqte oficerët britanikë që i vizitonin shpesh shpellat. Kjo ka shkaktuar humbjen e mbetjeve të suvave me muralet në të. Shpellat Bedse janë krahasimisht pak të njohura dhe pak të vizituara. Njerëzit njohin shpellat e afërta Karla dhe Bhaja por rrallë kanë dëgjuar për Shpellat Bedse. Trilogjia e shpellave (Karla - Bhaje - Bedse) në rajonin Mawal nuk mund të plotësohet pa Shpellat Bedse. Një ngjitje e lehtë nëpër shkallë të çon te shpellat. Gjithashtu pranë Shpellave Bedse gjendet katërshja e famshme e fortesave pranë digës Pawana, Lohagad, Visapur, Tung dhe Tikona. Koha më e mirë për të vizituar Shpellat Bedse është stina e shirave pasi në këtë kohë kodrat mbushen gjelbërim. Gjithashtu aty krijohen shumë ujëvara të vogla që mund të shijohen vetëm gjatë stinës së shirave. Duke qenë një nga vendet më pak të njohura, vendi nuk ka shumë turist. Shpellat Bedse mund të arrihen nga Pune nëpërmjet Kamshet-it. Kur arrihet në Kamshet Chowk, meret rruga në të majtë. Kjo rrugë shkon drejt e te fshati Bedse ku gjenden shpellat. Ato mund të arrihen gjithashtu edhe nëpërmjet rrugës Paud - Tikona Peth – Pawananagar. Një rrugë alternative është nga Somatne-Phata në autostradën Pune-Bombei NH4.
Thuir
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Thuir (Katalonisht : Tuïr , [tuˈi] ; Shqip: Thurri) është një komunë në departamentin Pirenejtë-Orientalë, Franca jugore.
Gjeografia
Thurri ndodhet në jugperëndim të Përpinjanit, në kantonin Les Aspres dhe në qarkun e Përpinjanit. Ndodhet në një fushë midis zonave natyrore të Aspresit dhe Riberalit. qendër|parapamje|300x300px| Harta e Thurrit dhe komunave përreth
Forcat e Armatosura Italiane
parapamje|328x328px|Stema e Shtabit të Mbrojtjes Italiane Forcat e Armatosura Italiane (italisht: Forze armate italiane) përfshijnë Ushtrinë Italiane, Marinën Italiane dhe Forcën Ajrore Italiane. Një degë e katërt e forcave të armatosura, e njohur si Karabinierët, kanë rolin e policisë ushtarake dhe janë gjithashtu të përfshirë në misione dhe operacione jashtë vendit si një forcë luftarake. Pavarësisht se nuk është një degë e forcave të armatosura, Guardia di Finanza ka status ushtarak dhe është e organizuar sipas linjave ushtarake. Këto pesë forca përbëjnë gjithsej 297,000 ushtarakë aktivë. Presidenti i Republikës Italiane drejton forcat e armatosura si President i Këshillit të Lartë të Mbrojtjes. Parlamenti ka kompetencë të shpallë gjendjen e luftës dhe të japë pushtetin për udhëheqjen e luftës në Qeveri.
Ish Prefektura (Vlorë)
Ish Prefektura (Vlorë) është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Vlorës, në qarkun e Vlorës, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "Nr. Vendimi 654, Dt. 09.11.2006".
Lodève
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Lodève (Ocitanisht: Lodeva shqiptuar [luˈðevɔ]; Shqip: Lodeva) është një komunë në departamentin e Eraut, në rajonin Ocitania në Francën jugore. Është nënprefekturë e departamentit. Prejardhja e emrit të qytetit është nga galishtja Luteva, e përbërë nga lut-, moçal, baltë + prapashtesa -eva. Prandaj mund të përkthehet si vendi me baltë ose qyteti kënetor.
Gjeografia
majtas|parapamje|350x350px| Harta
Klima
Lodeva ka një klimë kryesisht mesdhetare, me verë të nxehtë të favorshme për vreshtarinë. Stuhitë e dhunshme dhe shirat e rrëmbyeshëm shihen shpesh në fund të verës, duke çuar në përmbytje dhe baltë dhe këneta që i dhanë emrin qytetit.
Historia
Lodeva filloi si kryeqyteti i një fisi të Volcae, Lutevani, përpara se të bëhej qyteti romak Luteva (i njohur gjithashtu si Forum Neronis ). Qyteti ishte një pikë ndalimi në pelegrinazhin drejt Santiago de Compostelas përmes rrugës Arles. Nga shekulli i 5-të deri në Revolucionin Francez, ajo ishte selia e peshkopëve të Lodevës. Ishte gjithashtu një qendër e prodhimit të tekstilit nën Luigjin e XV dhe ishte shtëpia e një prej dy fabrikave mbretërore për tapiceri, tjetra ishte ajo e Gobelinëve në Paris.
Kohët e fundit, zona ishte qendra e një rezistence të fortë kundër pushtimit nazist gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Pamjet
majtas|parapamje|388x388px| Xhami me njolla në [[Katedralja Lodève|katedralen e Lodevës]]
Popullatë
Lodeva ka një popullsi mjaft të madhe algjeriane (shih pied noir, harki ), brezi i parë i së cilës luftoi për francezët dhe u vendos këtu pas Luftës Civile Algjeriane.
Ekonomia
Qyteti strehon një kompani të famshme të prodhimit të qilimave, pjesë e Savonnerie, e cila dikur furnizonte qilima për familjen mbretërore franceze dhe ende sot prodhon qilima të punuar me dorë për ndërtesat shtetërore.
Vreshtaria, e fokusuar në varietetin e rrushit Carignan, është një industri kryesore. Klima është gjithashtu e favorshme për prodhimin e frutave, dhe pjeshkët, kajsitë, pjeprin dhe domatet e rajonit vlerësohen kudo në Francë e përtej.
El Bara ibn Malik el Ensari
El-Bara' ibn Malik el-Ensari (Arabisht: البراء بن مالك الأنصاري) ishte një nga shokët e profetit Muhammed, poashtu ai ishte Ensar nga Banu Kharzaj. Al-Ansari ishte vëllai i Enas ibn Maliqut.
Ai morri pjesë në shumë luftëra derisa ra shehid në luftën e Tutsarit duke luftuar kundër perandorisë persiane.