cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erion Malaj
Familja:
Erion Malaj është i martuar me znj. Doris Malaj (Koliqi) dhe kanë një djalë Erik. Dr. Doris Malaj është pedagoge pranë Institutit të Studimeve Evropiane në Universitetin e Tiranës. Ajo zotëron diplomën Bachelor në Politikë dhe Drejtësi Publike pranë Universitetit të Trier në Gjermani, diplomën master në Shkenca Politike pranë Universitetit të Maceratës në Itali dhe ka mbrojtur gradën Doktor i Shkencave në Universitetin e Tiranës.
Çka ka Shpija
Çka ka Shpija është një serial kosovar që filloi të transmetohet që nga viti 2014. Seriali transmetohet nga Klan Kosova dhe gjithashtu është produksion i këtij televizioni.
Përmbajtja
Ngjarjet zhvillohen rreth një familjeje, ku kryefamiljari është babai Xhek (Setra) Demollari (Naser Rafuna), një biznesmen i pasur koprrac, i martuar (me forcë) me një vajzë të quajtur Rabije (Gresa Pallaska) dhe ata kanë katër fëmijë: Hamdiun (Dardan Gashi), Andin (Orik Morina) dhe Republikën (Maylinda Kosumovic -- Teuta Krasniqin) dhe Hajrushin (Treva Riza). Me ta jeton edhe motra e Xhekut, Argjenda. Origjina e titullit të serialit vjen nga thënia e famshme "Çka ka shpija, kallëzon thmija".
Sezonet
Kurse Sezoni 9 është transmetuar në periudhën Prill-Qërshor dhe episodi 14 ka qenë Fundi i Sezonit 9.
Arkeologjia e Ayodhyas
Arkeologjia e Ayodhyas ka të bëjë me gërmimet dhe gjetjet në qytetin Ayodhya në shtetin indian të Uttar Pradeshit. Shumë nga këto janë në vendin që rrethon Xhaminë Babri.
Studimet e Periudhës Britanike
Në vitet 1862-63, Alexander Cunningham, themeluesi I Archaeological Survey of India (ASI), zhvilloi një shqyrtim arkeologjik në Ayodhya. Cunnigham e identifikoi Ayodhyan me Sha-chin e përmendur në shkrimet e Fa-Hsienit, Visakhan e përmendur në shkrimet e Xuan Zangut dhe Saketën e përmendur në legjendat hindu dhe budiste. Sipas tij, Gautama Buda kaloi gjashtë vjet në këtë vend. Megjithëse Ayodhya është përmendur në mjaft tekste të lashta hindu, Cunningham-I nuk gjeti struktura të lashta në qytet. Sipas tij, tempujt brahmanik që ekzistonin në Ayodhya ishin me origjinë relativisht moderne. Duke ju referuar legjendave, ai shkroi se qyteti i vjetër i Ayodhyas duhet të ketë qenë braktisur pas vdekjes së Brihadbalas "në luftën e madhe" rreth vitit 1426 p.e.s. Kur mbreti Vikramāditya i Ujjainit vizitoi qytetin rreth shekullit të parë të erës sonë, ai ndërtoi tempuj të rinj në vendet e përmendura nga Ramayana. Cunninghami besonte se nga koha që Xuan Zangu e vizitoi qytetin në shekullin e VII, tempujt e Vikramadityas "tashmë ishin zhdukur"; qyteti ishte një qendër budiste dhe kishte mjaft monumente budiste. Objektivi kryesor i Cunninghamit në shqyrtimin arkeologjik të Ayodhyas ishte të zbulonte këto monumente budiste.
Në vitet 1889-91, një skuadër e ASI-t e drejtuar nga Alois Anton Führer zhvilloi një tjetër shqyrtim arkeologjik në Ayodhya. Führeri nuk gjeti ndonjë statujë, skulpturë ose kolonë të lashtë që të shënonte site të tjera të lashta. Ai gjeti "një mas të vogël të parregullt pirgu mbetjesh", materiali i të cilit kishte qenë përdorur për ndërtimin e qytetit të afërt mysliman të Faizabadit. Strukturat e vetme të lashta të gjetura nga ai ishin tre pirgje mbetjesh në jug të qytetit: Maniparbati, Kuberparbati dhe Sugribparbati. Cunninghami i identifikoi këto pirgje mbetjesh me sitet e manastireve të përshkruara në shkrimet e Xuan Zangut. Si Cunninghami, edhe Führeri përmendi qytetin e periudhës së legjendës së Ramayanas që u shkatërrua pas vdekjes së Brihadbalas dhe rindërtimin e tij nga Vikramaditya. Ai shkroi se tempujt ekzistues brahmanik dhe xhainistë në qytet ishin modernë, megjithëse ata gjendeshin në sitet e tempujve të lashtë që kishin qenë shkatërruar nga myslimanët. Pesë tempujt xhainistë të sektit Digambara kishin qenë ndërtuar në vitin 1781 për të shënuar vendet e lindjes së pesë tirthankarave, që thuhet se kanë lindur në Ayodhya. Një tempull xhainist i sektit Svetambara kushtuar Ajitanathas ishte ndërtuar në vitin 1881. Bazuar në rrëfimet folklorike vendore, Führeri shkroi se Ayodhya kishte tre tempuj hindu në kohën e pushtimit mysliman: Janmasthanami (në vendin ku kishte lindur Rama), Svargadvarami (në vendin ku ishte kremuar Rama) dhe Treta-ke-Thakuri (në vendin ku Rama kishte kryer një flijim). Sipas Führerit, Mir Khani e ndërtoi xhaminë Babri në vendin Tempullit Janmasthanam në vitin 930 të hixhras (viti 1523). Ai pohonte se shumë kolona të tempullit të vjetër kishin qenë përdorur nga myslimanët për ndërtimin e xhamisë Babri: këto kolona ishin në gur të zi, të quajtur kasauti nga vendasit. Führeri shkroi gjithashtu se Aurangzebi kishte ndërtuar xhamitë tani të rrënuara në sitet e tempujve Svargadvaram dhe Treta-ke-Thakur. Një mbishkrim fragmentar i Jayachandras së Kannaujit, i datuar nga viti 1241 Vikram Samvat (viti 1185) dhe një regjistrim i ndërtimit të një tempulli të Vishnut ishin rekuperuar nga xhamia Treta-ke-Thakur e Aurangazebit dhe u mbajtën në muzeun e Faizabadit.
Qershor korrik 1992
Në korrik 1992, tetë arkeologë të shquar (midis tyre ishte drejtorët e ASI-t Dr. Y.D. Sharma dhe Dr. K.M. Srivastava) shkuan në kodrën Ramkot për të shqyruar dhe vlerësuar gjetjet. Këto gjetje përfshinin skulptura fetare dhe një statujë të Vishnut. Ata thanë se kufiri i brendshëm i strukturës së kundërshtuar, të paktën në një anë, mbi një strukturë që ekzistonte më herët, që “mund ti ketë përkitur një tempulli më të hershëm”. Objektet e shqyrtuara nga ta përfshinin gjithashtu imazhe hindu prej terrakote të Periudhës Kushane (100-300 i e.s.) dhe objekte të skalitura në gurin ranor të vërdhemë që paraqisnin imazhe të hyjnive Vaishnavite dhe Shiva-Parvatit. Ata konkluduan se këto fragmente i përkisnin një tempulli në stilin Nagara që i përkiste viteve 900-1200. Prof. S.P. Gupta mbi zbulimet komentoi: "Skuadra gjeti se objektet ishin të datueshme nga periudha që varionte nga shekulli i X deri në shekullin e XII, d.m.th., periudha e Pratiharave të vona dhe Gahadvalëve të hershëm. (....) Këto objekte përfshinin një numër amakalash, d.m.th. hallkat e elementeve arkitekturore të tipit të rrotës, që kurorëzonin shikharat bhumi ose majëzat e faltoreve dytësore, ashtu si dhe kreun e kullave ose Shikharave kryesore ... Kjo është një karakteristikë dalluese e të gjithë tempujve veriorë të Indisë të fillimit të periudhës mesjetare (...) Kishte dëshmi të tjera — të kornizave, kapiteleve të kolonave, modanaturave, kornizave të dyerve me modele floreale dhe të tjera — që linin pak të dyshoje rreth ekzistencës së një kompleksi tempullor të shekullit të X-XII në sitin e Ayodhyas."
Disa rezultate të raportit të 2003-it të ASI-t
Në vend janë gjetur figurina tipike prej terrakote të hyjneshës nënë, njerëzish dhe kafshësh, rruaza, karfica, qeramikë (që përfshinë enë të vizatuara me të zezë, të kuqe dhe gri) si dhe struktura prej guri dhe tullash të Periudhës së Perandorisë Shunga.
Nga kjo shtresë janë gjetur figurina prej terrakote njerëzore dhe kafshësh, fragmente depozitash kushtimore, rruaza, fragmente byzylykësh, qeramika me enë të kuqe me struktura të përmasave të mëdha që shtriheshin në njëzet e dy linja.
Në vend janë gjetur figurina tipike terrakote, një monedhë bakri me emrin e Sri Chandras (Gupta) dhe fragmente qeramike ilustruese të Periudhës së Perandorisë Gupta. Në murin verior është gjetur gjithashtu një faltore me tulla të rrumbullakta me një hyrje nga lindja dhe një depozitë uji.
Në këtë shtresë është gjetur një strukturë e stërmadhe prej të paktën 50 metrash në orientimin veri-jug. Vetëm katër nga pesëdhjetë bazat e kolonave i përkasin kësaj shtrese. Sipër kësaj shtrese qëndronte një strukturë e ndërtuar në të paktën tre faza, që kishte një sallë të stërmdhe me kolona.
Mbishkrimet
Mbishkrimi Vishnu-Hari: Gjatë shkatërrimit të Xhamisë Babri në dhjetor të vitit 1992, u gjetën tre mbishkrime në gurë. Më i rëndësishmi është mbishkrimi Vishnu-Hari i shkruar në një pllakatë 1.10 x .56 metra me 20 linja që përkohësisht u datua rreth vitit 1140. Mbishkrimi përmendëte se tempulli i ishte kushtuar "Vishnut, vrasësit të Balit dhe një prej dhjetë-kokëshve". - Rama është një mishërim i Vishnut që thuhet se ka mundur Balin dhe Ravanan. Mbishkrimi është shkruar në shkrimin Nagari Lipi, një shkrim sanskrit i shekullit të XI dhe të XII. Ai u shqyrtua nga epigrafistë të nivelit botëror dhe studiues të sanskritishtes, mes të cilëve dhe prof. A. M. Shastri. Ajay Mitra Shastri, drejtuesi i Epigraphical Society of India dhe një specialist në epigrafi dhe numizmatikë, e shqyrtoi mbishkrimin Vishnu-Hari dhe pohoi: "Mbishkrimi është i kompozuar në vargje elokuente sanskrite, përveç një pjese të vogël në prozë dhe është i gdhendur në shkrimin e thjeshtë dhe klasik Nagari të shekullit të XI dhe XII. Ishte i vendosur dukshëm në murin e tempullit, ndërtimi i të cilit është regjistruar në tekstin e shkruar në të. Linja 15 e këtij mbishkrimi, për shembull, na tregon qartësisht se një tempull i bukur i Vishnu-Harit, i ndërtuar me pirgje gurësh (sila-samhati-grahais) dhe me një majëz të bukur të artë (hiranya-kalasa-srisundaram) i pakrahasueshëm nga ndonjë tempull tjetër i ndërtuar nga mbretërit e mëparshëm (purvvair-apy-akrtam krtam nrpatibhir) ishte ndërtuar. Ky tempull i mahnitshëm (aty-adbhutam) u ndërtua në qytetin tempull (vibudh-alaayni) të Ayodhyas të vendosur në Saketamandala (distrikti, linja 17) (...). Linja 19 përshkruan hyjninë Vishnu si shkatërrues i mbretit Bali (dukshëm në paraqitjen e Vamanas) dhe personazhin me dhjetë koka (Dasanana, d.m.th., Ravana)."
Kolonat
Bazat e kolonave u zbuluan në fillim nga ish drejtori i përgjithshëm i ASI-t, Braj Basi Lal, në vitin 1975. Në Xhaminë Babri ndodheshin të paktën katërmbëdhjetë kolona guri që janë datuar nga fillimi i shekullit të XI dhe më shumë kolona u gjetën gjatë gërmimeve të mbuluara në terrenin pranë xhamisë. Dy kolona të ngjashme u gjetën gjithashtu të vendosura kokë ngulthi nga ana e varrit të Fazle Abbasit të quajtur Musa Ashikhan. Ky shenjtë mysliman ishte personi që shtyti Mir Baqin të shkatërronte Tempullin Janmasthan dhe të ndërtonte një xhami në të.
Mbetjet kafshërore
Gërmimet e mëparshme kishin zbuluar kocka kafshësh dhe madje mbetje njerëzore që mund të kenë qenë aty nëse vendi do të ishte në fakt një tempull. Prania e kockave kafshërore nënkuptonte se ishte një zonë rezidenciale (dhe jo një faltore) e banuar nga një bashkësi jo-vegjetariane. Dhe se ishte në atë habitat mysliman që një xhami u ngrit në vitin 1528 ose më pas. Raporti i ASI-t i përmend kocakt, por nuk shpjegon se si ato gjendeshin aty.
Polemikat rreth gjetjeve arkeologjike
Gjetjet e ASI-t janë diskutuar nxehtësisht. Në fakt, dy varre myslimane u gjetën gjithashtu gjatë gërmimeve, siç raportohet në gazetën e përjavshme Outlook. Ndërsa varret u filmuan dhe fotografuan nga ASI më 22 prill, ai nuk kreu një analizë të detajuar të tyre. Skeletet e gjetura në sit nuk u dërguan për datimin nëpërmjet karbonit dhe as u matën. Anirudha Srivastava, një ish arkeolog i ASI-t, tha se në disa trashe, u zbuluan disa varre, terrakotë dhe llaç gëlqeror dhe surkhi, që tregonte gjithashtu banesa myslimane. U hamendësua gjithashtu se disa xhami ekzistonin në sit dhe se Babri ishte ndërtuar në sitin e një tjetër xhamie. Richard M. Eaton, një historian amerikan i Indisë mesjetare, dokumentoi fazat kryesore të shkatërrimit të tempujve hindu midis viteve 1192 dhe 1760. Eaton arrin në një tërësi prej tetëdhjetë rastesh shkatërrimi tempujsh. Ai nuk pretendonte gjithësesi se kjo lishtë ishte shteruese. Për më tepër, secili nga këto tetëdhjetë raste përfaqësonte shkatërrimin jo thjeshtë të një tempulli, por deri të një numri të madh tempujsh. Për shembull një prej këtyre tetëdhjetë rasteve, “rasti i ushtrisë Ghuride në vitin 1094 në Benares”, referon ushtrinë mbretërore Ghuride që “shkatërroi afërsisht një mijë tempuj dhe ngriti xhami në themelet e tyre”. Shifra e Eatonit prej tetëdhjetë rastesh nuk përfshin një tempull të Ramas në Ayodhya. Në vazhdim të pohimeve se mbishkrimi Hari-Vishnu i korrespondon një mbishkrimi kushtuar Vishnut që supozohej se mungonte në Muzeun Shtetëror të Lucknowt që nga vitet 1980, drejtori i muzeut Jitendra Kumar pohoi se mbishkrimi nuk kishte munguar kurr nga muzeu, megjithëse nuk ishte në ekspozim. Ai e tregoi mbishkrimin e mbajtur nga muzeu i tij në një konferencë shtypi që ta shikonin të gjithë. Ishte i ndryshëm në formë, ngjyrë dhe përmbajtje tekstore nga mbishkrimi Vishnu-Hari. Pati gjithashtu përpjekje nga mbështetësit e Xhamisë Babri për të ndaluar gërmimet në sitin e diskutuar. Peticioni i Naved Yar Khanit në Gjykatën Supreme për të ndaluar të gjitha gërmimet arkeologjike në sitin e xhamisë u rrëzuan. Në mënyrë të ngjashme, u ngritën pikëpyetje se në çfarë niveli duhet të arrinin gërmimet arkeologjike — duhet të ndalonin ato kur u gjetën dëshmi të një tempulli hindu? Si budistët ashtu dhe xhainistët kërkuan që gërmimet të vazhdonin më tej për të mësuar nëse ata, gjithashtu mund të ngrinin pretendime për këtë sit. Raporti i Braj Basi Lalit për gërmimet e vitit 1975 i dha një nxitje të madhe kauzës së tempullit të Ramas. Megjithatë ai u kritikua nga arkeologu D. Mandal. Në gërmimet e vitit 2003, pesëdhjetë prej "bazave të kolonave" u nxorën përsëri. Megjithëse ato duken të rreshtuara, konkluzioni i D. Mandal me teorinë arkeologjike pohonte se "bazat e kolonave" i përkisnin periudhave të ndryshme; që do të thotë se ato nuk kishin ekzistuar kurr së bashku në ndonjë pikë të kohës; ato nuk ishin me të vërtetë të rreshtuara me njëra-tjetrën; ato madje nuk ishin as baza kolonash, gjymtyrë muresh, bazash të kolonave peshë-mbajtëse në nyjat e mureve.
Pretendimet budiste
Budistët e kanë pretenduar gjithashtu sitin e Ayodhyas. Sipas Buddha Education Foundation të Udit Rajit, struktura e zbuluar nga ASI në vitin 2003 ishte një stupë budiste e shkatërruar gjatë dhe pas pushtimit mysliman të Indisë. Përkrahë raportit të vitit 2003 të ASI-t, Raji e ka bazuar pretendimin e tij edhe mbi raportin e vitit 1870 të arkeologut britanik Patrick Carnegie. Sipas Carnegie, kolonat Kasauti në sitin e Ayodhyas ngjajnë shumë me ato të viharave budiste në Sarnath dhe Varanasi.
Reagimet politike
Prijësit e Babri Masjid Action-Reconstruction shprehën rezerva mbi besueshmërinë e ASI-t në hartime të njëanshme raportesh, për shkak të presionit politik. ASI ndodhen nën autoritetin e Ministrisë së Zhvillimit të Burimeve Njerëzore të Indisë, që drejtohej nga Murli Manohar Joshi, i akuzuar edhe ai në çështjen e shkatërrimit të Xhamisë Babri. Pala myslimane shprehu dyshime mbi raportin përfundimtar të ASI-t, duke pretenduar se dëshmi dhe sende të tjera me gjasa u shkatërruan nga ASI, brenda 24 orëve në vazhdim të hartimit të raportit përfundimtar. Tekstet e shquara të agjensisë kanadeze përmendnin se disa struktura ose anomali mund të përcaktohen, por ato nuk mund të identifikohen, në mënyrë të qartë si një tempull. Profesor Suraj Bhani, që ka mbajtur personalisht një inventar të sitit, tha se ASI kishte kishte grumbulluar bashkë qeramikë nga shekulli i XI deri në të XIX dhe nuk i kishte veçuar ato sipas periudhave të ndryshme. Megjithatë, ai vuri në pikëpyetje bazën e interpretimit të ASI-t për strukturën masive me tulla të pjekura të një tempulli të Ramës. "Xhamia Babri kishte një strukturë të planifikuar dhe gjetjet e ASI-t janë në përputhje me këtë plan. Stili Nagara i ndërtimit të tempullit në fornë ylli mbizotërues midis shekujve të IX dhe të XII nuk është fare i pranishëm në strukturë", tha ai. Një nga gjetjet qendrore në raportin e ASI-t ishte ajo e një tempulli shumë të madh, themelet e të cilit e tejkalojnë mjaft perimetrin e Xhamisë Babri. Përgjatë të njëjtave linja si Irfan Habibi, sekretari i Muslim Personal Law Board, Mohammed Abdul Rahim Quraishi tha se "një skuadër arkeologësh të mirënjohur duke përfshirë prof. Suraj Bhanin e kishin vizituar sitin dhe inspektuan gropat e gërmuara dhe ishin të opinionit se poshtë strukturës së Xhamisë Babri kishte dëshmi të një xhamie të mëparshme".
Të dy bien dakord mbi një prani mysliman para xhamisë Babri, por “interpretimi” i Quraishit për gjetjet është tashmë qartësisht në mospërputhje me atë të Habibit: ky i fundit nuk pa xhami nën të, ndërsa punëtori i Quraishit, Bhani, pa. Kjo tregonte jo seriozitetin e të paktën njërit nga interpretimet, me gjasa të dy. Në dallim, skuadra e ASI-t bazohet në një interpretim të vetëm, që gjithashtu përputhet me atë të S.P. Guptas, K.N. Dixitit dhe R.K. Sharmas. Avokati i njohur Rajeev Dhawan tha se çështja Ramjanmabhoomi-Xhamia Babri kishte marr një kthesë të gabuar dhe raporti i ASI-t nuk kishte domethënie historike ose morale dhe përfundimet ishin bazuar mbi konsiderata politike. Megjithëse një avokat kundër tempullit, Mr. Dhawan tha se "Çështja ligjore nuk lidhet me çështjen nëse një tempull ekzistonte mbi sit ose jo".
Gjykata pranon përdorimin e raportit të ASI-t
Trupa e plotë speciale e Gjykatës së Lartë të Allahabadit, duke dëgjuar procesin e Ayodhya më 3 shkurt vendosi se raporti i ASI-t, që zhvilloi gërmime për të gjetur nënse një tempull kishte ekzistuar ndonjëherë në vendin ku dikur qëndronte Xhamia Babri, do të shihej vetëm në dritën e dëshmive të mëteshme për çështjen. Trupa prej tre anëtarësh vuri në dukje më tej se “pa dyshim, objeksionet e bëra kundër raportit do të konsiderohen përpara raportit ASI-t të shqyrtohet, por se situata do të shtrohej vetëm kur gjykata të vendoste përfundimisht për çështjen”. Gjykata vuri në pah se nuk do të ishte e këshillueshme të bëhej ndonjë koment në fazën që lidhej me korrektësinë ose saktësinë e raportit, ose argumentimin ose përndryshe të objeksioneve. Nëse raporti është akuzuar ose vuan nga mospërputhje ose mungesa ose është i papranueshëm, për arsye të ndryshme të pohuara në objeksione do të konsideroheshin bashkë me pjesën tjetër të dëshmive që do të regjistrohen, trupa shtoi gjithashtu se në pikëpamjen e saj kjo nuk është faza e përshtatshme për të deklaruar këto pika. Sunni Central Waqf Board, një nga palët në çështje, tha se ishte "i paqartë dhe kundërthënës". Ata akuzuan raportin e ASI-t për injorimin e zbulimit të pllakave të glazatuara dhe qeramikën që dëshmonin për banimin mysliman në zonë përpara pushtimit të Babarit. Avokati Zafaryab Jillani, këshilltar i bordit, tha se bordi i vakëfit do të hartoi dëshmi të "pakundërshtueshme" historike dhe arkeologjike për të sfiduar argumentet e ASI-t. Jillani i tha BBC-së se ASI i ka "keq-interpretuar gjetjet". ASI mbajti paanshmërinë duke mos bërë ndonjë koment mbi gjetjet e skuadrës dhe e la çështjen në dorë të Gjykatës së Lartë.
Shqyrtime (Ali Aliu)
Shqyrtime libër me autor Ali Aliu. Botuar në Prishtinë në vitin 1974 nga "Rilindja". Libri ka 220 faqe.
Shënime: Letërsia shqipe, teoria e letërsisë, kritika.
Sadali
Sadali (Sàdili) është një komunë në Itali në provincën Sud Sardenjas, në rajonin Sardenja. Ka sipërfaqe prej 49.61 km², dhe gjendet në lartësi mbidetare 765 m. Deri më 2016, kishte një popullsi prej 988 banorë.
Preobrazhenja
Preobrazhenjë (serbisht: Преображење/Preobraženje) është fshat në komunën e Vranjës, Serbi.
Pesë parime (taoismi)
Në Taoizëm, Pesë Parimet ( Chinese     ) përbëjnë kodin bazë të etikës të ndërmarrë kryesisht nga praktikuesit laikë. Për murgjit dhe murgeshat, ka rregulla më të avancuara dhe më të rrepta. Pesë Parimet janë pothuajse të njëjta me Pesë Parimet e Budizmit:
Laozi tha: "Parazhi kundër vrasjes është: Të gjitha qeniet e gjalla, duke përfshirë të gjitha llojet e kafshëve, dhe ato të vogla si insektet, krimbat, e kështu me radhë, janë kontejnerë të energjisë së pakrijuar, prandaj nuk duhet vrasin ndonjë prej tyre”. Kjo edhe është edhe nje pozicion vegjetarianë. Shume taoistet nuk hajne mish.
Urdhërimi kundër vjedhjes është: Nuk duhet marrë asgjë që nuk e ka dhe nuk i jepet, qoftë e dikujt apo jo.
Parimet kundër sjelljes së keqe seksuale është: Nëse ndodh një sjellje seksuale, por nuk është me bashkëshortin të martuar, kjo është një sjellje e keqe seksuale. Murgjet nuk munde te praktikoni marrëdhënie seksuale me asnjeri.
Pasazhi kundër fjalës së rreme është: Nëse dikush nuk ka qenë dëshmitar i asaj që ka ndodhur vetë, por duke u thënë diçka të tjerëve, ose nëse dikush gënjen duke e ditur se është gënjeshtër, kjo përbën të folur të rremë. Nese një persona përhape thashe-theme kundër një persona tjetër, kjo quhet fjala e rreme.
Urdhërimi kundër marrjes së pijeve dehëse është: Njeriu nuk duhet të pijë pije alkoolike, përveç nëse duhet të marrë disa për të kuruar sëmundjen e tij, për t'i çuar mysafirët me një festë ose për të kryer ceremoni fetare.
Laozi kishte thënë: "Këto pesë parime janë bazat për të mbajtur trupin në pastërti dhe janë rrënjët e mbështetjes së mësimeve të shenjta. Për ata burra të virtytshëm dhe gra të virtytshme që gëzojnë mësimet e virtytshme, nëse mund t'i pranojnë dhe mbajnë këto parime dhe nuk shkelin kurrë asnjë prej tyre deri në fund të jetës së tyre, ata njihen si ata me besim të pastër, ata do të fitojnë Rrugën për Tao, do të fitojë parimet e shenjta dhe do të arrijë përgjithmonë Tao - (Realitetin).
Gjuhësia antropologjike
Gjuhësia antropologjike është fushë e gjuhësisë dhe e antropologjisë, e cila merret me vendin e gjuhës në kontekstin e saj më të gjerë shoqëror dhe kulturor, dhe rolin e saj në bërjen dhe mirëmbajtjen e praktikave kulturore dhe strukturave shoqërore. Derisa shumë gjuhëtarë besojnë se një fushë e vërtetë e gjuhësisë antropologjike nuk ekziston, duke parapëlqyer termin antropologji gjuhësore për të mbuluar këtë nënfushë, shumë të tjerë i konsiderojnë të dyja si të këmbyeshme.
Përmbledhje
Gjuhësia antropologjike është një nga shumë disiplina, e cila studion rolin e gjuhëve në jetën shoqërore të individëve dhe brenda komuniteteve. Për ta bërë këtë, ekspertët është dashur ta kuptojnë jo vetëm logjikën pas sistemeve gjuhësore, siç janë gramatikat e tyre, por edhe të regjistrojnë aktivitetet në të cilat përdoren ato sisteme. Në vitet '60 dhe '70, sociolinguistika dhe gjuhësia antropologjike shpesh shiheshin si një fushë e vetme e studimit, por që atëherë ato ndahen pasi është vendosur më shumë distanca akademike mes tyre. Megjithëse ka shumë ngjashmëri dhe një ndarje të qartë të temave - të tilla si gjinia dhe gjuha, ato janë dy entitete të ndërlidhura por të ndara. Gjuhësia antropologjike lindi në Shtetet e Bashkuara si një nënfushë e antropologjisë, kur antropologët kishin filluar të studionin kulturat indigjene, dhe gjuhët indigjene nuk mund të injoroheshin më dhe u shndërrua në fushë të gjuhësisë që njihet si sot.
Gjuhësia antropologjike ka pasur një ndikim të madh në studimet e zonave të tilla si perceptimi vizual (veçanërisht ngjyra) dhe demokracia bioregjionale, të dyja këto kanë të bëjnë me dallimet që bëhen në gjuhë për perceptimet e rrethinës.
Antropologjia gjuhësore konvencionale gjithashtu ka implikime në sociologji dhe vetorganizim të popujve. Për shembull, studimi i njerëzve të Penanit zbulon se gjuha e tyre përdor gjashtë fjalë të ndryshme dhe të dallueshme, përkthimi më i mirë në anglisht i të cilit është "ne". Gjuhësia antropologjike studion këto dallime, dhe i lidh ato me llojet e shoqërive dhe përshtatjen aktuale trupore me shqisat, aq sa studion dallimet e bëra në gjuhë në lidhje me ngjyrat e ylberit: duke parë tendencën për të rritur larminë e termave, si dëshmi që ka dallime që organet në këtë mjedis duhet të bëjnë, duke çuar në njohuri të vendosura dhe ndoshta në një etikë të vendosur, prova përfundimtare e së cilës është termi i diferencuar i termave të përdorur për të treguar "ne".
Fonologjia
Një variant i zakonshëm i gjuhësisë që përqendrohet në tingujt brenda të folurit të ndonjë gjuhe të caktuar. Fonologjia vë një fokus të madh në strukturën sistematike të tingujve që vëzhgohen.
Morfologjia
Morfologjia në gjuhësi zakonisht shikon strukturën e fjalëve brenda një gjuhe për të zhvilluar një kuptim më të mirë për formën e fjalës që përdoret. Morfologjia shikon gjerësisht lidhjen e formave të fjalëve brenda një gjuhe specifike në lidhje me kulturën ose mjedisin me të cilën ajo është rrënjosur.
Metodologjia
Ka dy tendenca kryesore në studimin teorik dhe metodologjik të qëndrimeve në shkencat shoqërore - mentalizmi dhe biheviorizmi. Trendi mentalist e trajton qëndrimin si një koncept ndërmjetësues ndërsa tendenca e sjelljes e përcakton atë si një koncept të mundësisë, megjithëse në praktikën kërkimore të dyja nxjerrin masat e qëndrimit të tyre nga ndryshimi i përgjigjes. Ndërsa ekzistojnë shumë pikëpamje të ndryshme në lidhje me strukturën dhe përbërësit e qëndrimeve, megjithatë, ekziston një marrëveshje dërrmuese që qëndrimet mësohen, qëndrojnë dhe lidhen pozitivisht me sjelljen. Metodologjia në studimet e qëndrimit përfshin masa direkte dhe indirekte të të gjitha llojeve, por studimet e qëndrimit gjuhësor kanë prirur të përdorin më shumë pyetësorë sesa metodat e tjera. Teknika e maskës së krahasuar - një teknikë eksperimentale sociolinguistike e përdorur për të përcaktuar ndjenjat e vërteta të një individi ose bashkësie drejt një gjuhe, dialekti ose theksi të veçantë - është përdorur gjerësisht për studime në lidhje me domethënien sociale të gjuhëve dhe varieteteve të gjuhës. Një adaptim i veçantë i kësaj teknike, i quajtur imazhi i pasqyrës, duket premtues për matjen e vlerësimeve konsensuale të ndërrimit të gjuhës në nivelin e situatës. Instrumentet e vetëraportimit të bazuar në situata të tilla si ato të përdorura nga Greenfield dhe Fishman gjithashtu premtojnë se janë instrumente shumë efektive për studime që kanë të bëjnë me pikëpamjet normative në lidhje me përdorimin e situatës së gjuhëve dhe varieteteve të gjuhëve. Masa e zotimit është gjetur të jetë veçanërisht e përshtatshme për mbledhjen e të dhënave për tendencat e sjelljes. Të dhënat e marra përmes intervistimit mund të jenë të vështira për t'u përpunuar dhe shënuar - dhe mund të japin paragjykim nga ata që intervistohen - por intervista kërkimore mund të jetë veçanërisht efektive për vlerësimin e qëndrimit, sidomos kur përdoret për të plotësuar metodën e vëzhgimit. Të dhënat e mbledhura përmes metodës së vëzhgimit mund të përpunohen zyrtarisht si të dhënat e marra përmes instrumenteve më të zyrtarizuara nëse bëhen përpjekje për të regjistruar të dhënat në më shumë forma publike në vend se vetëm përmes qasjes më karakteristike për këtë lloj të të dhënave që kanë përdorur deri më tani.
Shumë gjuhëtarë besojnë se krahasimet e sjelljes gjuhësore dhe sociale janë bllokuar nga fakti se studimet gjuhësore dhe antropologjike rrallë herë bazohen në grupe të krahasueshme të të dhënave. Ndërsa përshkrimi i një antropologu i referohet bashkësive specifike, analiza gjuhësore i referohet një gjuhe ose dialekti të vetëm, dhe sjelljet e formuara përmes shenjave verbale dhe ngjashmërive strukturore. Procesi i analizës gjuhësore është i orientuar drejt zbulimit të tërësive unitare, strukturore të ngjashme. Efekti i këtyre procedurave është zgjedhja e një varieteti të vetëm nga shumë varietetet që karakterizojnë fjalimin dhe sjelljen e përditshme. Shpesh anglishtja mendohet si një gjuhë e vetme, sikur njerëzit harrojnë shumë dialekte dhe thekse që vijnë me të. Anglishtja e folur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk do të jetë e njëjta anglishte e folur në Australi, ose në vendet e Afrikës. Edhe anglishtja amerikane, e folur në Nju Jork nuk do të jetë saktësisht e njëjtë me atë anglishte amerikane që fliten në Alabama.
Fushat e ndërlidhura
Gjuhësia antropologjike ka lidhje me:
Shtëpia e Daut Mehmetit
Shtëpia e Daut Mehmetit është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Beratit, në qarkun e Beratit, Shqipëri. Ky monument është i llojit "Arkitekturë", i miratuar më "17.04.2015".
Borivoj Çoviq
Borivoj Čović (1927 - 1995) është një arkeolog, historian dhe humanist nga Sarajeva, Bosnje dhe Hercegovinë.
Biografia
Shkollën fillore dhe gjimnazin Çoviq i kreu në Sarajevë. Ai mori pjesë në luftën nacionalçlirimtare gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai përfundoi studimet e tij për arkeologjinë në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Beogradit në 1954, dhe në të njëjtin universitet u gradua Doktor i Shkencave në 1965.
Ai filloi të punojë si student i diplomuar në 1953 në Muzeun Kombëtar të Bosnjës dhe Hercegovinës në Sarajevë, dhe qëndroi në atë institucion deri në pensionimin e tij në 1992. Në Muzeun Kombëtar, ai u zgjodh kurator, pastaj bashkëpunëtor kërkimor, bashkëpunëtor i lartë kërkimor dhe në fund këshilltar shkencor. Nga viti 1957 deri në 1967 ai ishte shefi i Departamentit Arkeologjik, dhe më pas nga 1967 deri në 1973 ai ishte gjithashtu drejtor i Muzeut Kombëtar. Nga viti 1974 deri në pranverën e vitit 1992, ai gjithashtu punoi si kryeredaktor i vëllimit arkeologjik të Gazetës së Muzeut Kombëtar. Ai ishte një nga nismëtarët e ribotimit, dhe nga 1974 deri në 1979 ai ishte kryeredaktor i Wissenschaftliche Mitteilungen des Bosnisch-Herzegowinischen Landesmuseum, një revistë e botuar në disa gjuhë botërore dhe e bazuar në kërkimet e Muzeut Kombëtar në fushën e arkeologjisë, etnologjisë dhe shkencave natyrore, vënë në dispozicion të publikut më të gjerë shkencor botëror.
Ai shkroi monografi kushtuar Kulturës së Gllasinacit, në të cilat, së bashku me Alojz Benaz, përpunuan një material të gjerë, të gërmuar prej kohësh, por të panjohura deri atëherë për qarqet shkencore, material nga tumat. Me atë rast, ky material shumë i vlefshëm u sistemua në mënyrë kulturore dhe kronologjike, i cili siguroi bazën dhe mbështetjen për përcaktimin e gjetjeve të shumta të ngjashme nga zonat fqinje, si dhe një pamje më moderne dhe më të plotë të Kulturës së Glasinacit në tërësi.
Qiriazët
Qiriazët jane një familje e shquar shqiptare nga Manastiri (sot në Republikën e Maqedonisë). Ata ishin edukatorë, botues, dhe figurat publike të periudhës së Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Ata mbahen mend për aktivitetet e tyre në mbështetje të forcimit të ndërgjegjësimit kombëtar shqiptar.
Borivoj Çoviq
Biografia
Në 1978, Borivoj Čović u zgjodh korrespondent, dhe në 1987 anëtar i plotë i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Bosnje dhe Hercegovinës. Ai ishte anëtar i Institutit Arkeologjik Gjerman në Berlin.
Qiriazët
Familja Qiriazi
Familja e shquar shqiptare Qiriazi nga Manastiri është e njohur për kontributin e madh që ka dhënë në zhvillimin e kulturës dhe arsimit shqiptar nga fundi i shekullit XIX dhe fillimi i shekullit XX. Familja Qiriazi ishte me prejardhje nga fshati Magarovë prej ku ishin shpërngulur fillimisht në fshatin tjetër Tërnovë afër Manastirit, e prej këtu kishin zbritur në qytet, i cili në atë kohë ishte qendër e Vilajetit të Manastirit. Babai Dhimitër Qiriazi, anëtar i kolonisë shqiptare të qytetit dhe nëna Maria kishin dhjetë fëmijë, shtatë djem dhe tri vajza:Tashko, Konstandin, Gjerasim, Gjergj, Naum, Kristo, Pandeli, Fankë, Sevasti dhe Parashqevi. Kjo familje, (Dhimitri dhe Maria), sado që jetonin në një qytet me popullsi të përzier nga pikëpamja e kombësisë, arriti që t`i ruante traditat shqiptare dhe t`i edukonte të gjithë fëmijët në frymën e dashurisë për gjuhën amtare.
Borivoj Çoviq
Biografia
Atij iu dha Urdhri i Punës me një kurorë argjendi në 1971, dhe Urdhri i Punës me një kurorë ari në 1985. Në vitin 1977, atij iu dha Çmimi i 27 korrikut i Bosnjës dhe Hercegovinës.
Lexim letrar me pasqyrë të letërsisë : për klasën e 4-t të arsimit të mesëm të orientuar
Lexim letrar me pasqyrë të letërsisë : për klasën e 4-t të arsimit të mesëm të orientuar, me autorë Ali Aliu, Ramiz Kelmendi, red. Shefqet Riza. Botuar në Prishtinë në vitin 1983 nga "Enti i Teksteve dhe i Mjeteve Mësimore". Libri ka 204 faqe.
Qiriazët
Antarët
Gjerasim Qiriazi (1858–1894). Ai filloi të shkruante një gramatikë shqip dhe dihet se ka predikuar në gjuhën shqipe. Më 12 nëntor 1884, ndërsa udhëtonte në malet në jugperëndim të Liqenit të Ohrit, ai u sulmua nga banditë dhe mbajtur për shpërblim për një vit e gjysmë. Tregimi i hidhur i tij gjashtë-mujore është përkthyer në anglisht nga J. W. Baird nga Manastiri si Captured by Brigands (Londër, 1902). Hapja e shkollës së parë shqipe të njohur zyrtarisht në Korçë në vitin 1887 frymëzoi atë dhe motrat e tij Sevasti Qiriazi-Dako (1871-1949) dhe Parashqevi Qiriazi (1880-1970) për të hapur një shkollë vajzash. Me ndihmën e Naim Frashëri-t ata morën autorizimet e duhura në Stamboll dhe më 15 tetor 1891 hapi shkollën e parë shqipe të vajzave në Korçë. Verën e ardhshme, ata lëvizën në një ndërtesë më të madhe për të bërë vend për më shumë nxënës. Hierarkia ortodokse greke ishte kundër hapjes së shkollës dhe kerkoi të sabotonte me të gjitha mënyrat dhe shkoi aq larg sa të refuzojë për të varrosur birin e një prej mbështetësve të shkollës. Më 4 janar 1894, Gjerasim Qiriazi vdiq, 36 vjeç. Ai ishte autor i poezive, këngëve, vizatimeve, dialogëve dhe teksteve shkollore. Një përzgjedhje e shkrimeve të tij u botua nga vëllai i tij më i ri Gjergji në përmbledhjen Hristomathi më katër pjesë (Sofia, 1902).
Lexim letrar me pasqyrë të letërsisë : për klasën e 4-t të arsimit të mesëm të orientuar
Shënime: Botimi i 2-të i plotësuar. Letërsia shqipe, letërsia botërore, leximi, tekste për shkollat 8-vjeçare.
Qiriazët
Antarët
Gjergj Qiriazi (1868–1912). Ai mori përsipër drejtimin e shkollës shqipe të vajzave në Korçë pas vdekjes së vëllait të tij në vitin 1894, dhe në vitin 1908, ishte një delegat në Kongresin e Manastirit, Gjergj Qiriazi ishte një nga themeluesit e gazetës në gjuhën shqipe Bashkim’ i Kombit në vitin 1909. Përveç koleksionit të fragmenteve mësimore të vëllait të tij, ai botoi një përmbledhje të vargjeve fetare me titull Kënkë të shenjtëruara (Këngë të shenjta; Sofia, 1906).
Sevasti Qiriazi-Dako (1871–1949), studioi në kolegjin e njohur Robert Koleji në Stamboll me ndihmën e Naim Frashërit, dhe ka luajtur një rol aktiv në edukimin e grave. Ajo ishte femra e parë shqiptare që studioi në këtë institucion amerikan, nga i cili ajo u diplomua në qershor të vitit 1891. Menjëherë pas kthimit të saj në Shqipëri, ajo ishte instrumental në themelimin e shkollës së vajzave në Korçë. Pas Luftës së Parë Botërore, kjo shkollë njihej ende me emrin e familjes si Shkolla Qiriazi. Sevasti Qiriazi-Dako ka botuar një gramatikë fillestare për shkollat fillore (Manastir, 1912) dhe redaktuar një seri e teksteve të historisë. Me burrin e saj, gazetarin dhe shkrimtarin Kristo Dako, dhe me motrën e saj Parashqevi, ajo u nis për në Rumani dhe prej atje emigroi me ta në Shtetet e Bashkuara, ku ajo bashkëpunoj në periodiken të përdyjavshme Yll’ i mëngjezit.
Parashqevi Qiriazi (1880–1970), gjithashtu studioi në Robert Koleji në Stamboll, pastaj u kthye në Shqipëri për të dhënë mësim. Në vitin 1909, ajo botoi një shqiptues për shkollat fillore. Ajo më vonë organizoi edhe mësimin e fëmijëve dhe shkollën e natës në jug të Shqipërisë dhe ndihmoj në ngritjen e bazave të një sistemi biblioteke. Në Shtetet e Bashkuara, ajo ndihmoj themelimin e shoqërisë Yll’ i mëngjezit dhe dhe publikoi revistën periodike të ilustruar me të njëjtin emër, lëshuar në Boston nga viti 1917 deri 1920. Parashqevi Qiriazi mori pjesë edhe në Konferencën e Paqes në Paris në vitin 1919, si një përfaqësuese e komunitetit shqiptaro-amerikan.
Emri i familjes Qiriazi emri i familjes është respektuar gjerësisht në të gjitha trojet e banuara me shqiptare dhe shumë institucione e mbajnë emrin e tyre. 7 mars është zyrtarisht Dita e Mësuesit në Shqipëri, në kujtim të hapjes së shkollës nga familja Qiriazi në vitin 1891.
Ziran
Ziran (kinezisht:自然, Pinyin: zìrán) është një koncept kyç në daoizëm që fjalë për fjalë do të thotë "në vetvete; në vetvete" dhe kështu "natyrshëm; natyral; spontanisht; lirisht; në rrjedhën e ngjarjeve; natyrisht; pa dyshim". Në kulturën kineze, hunda (ose zi) është një metaforë e zakonshme për këndvështrimin e një personi.
Origjina
Përdorimi i frazës ziran në daoizëm i ka rrënjët në Daodejing (kapitujt 17, 23, 25, 51, 64), shkruar rreth vitit 400 pes. Ziran është vërtet një koncept kyç në daoizëm (të njohur edhe si Taoizëm), një traditë filozofike dhe shpirtërore kineze e lashtë. Termi "ziran" mund të përkthehet si "natyral" ose "spontan", dhe ka një kuptim të pasur dhe të shumëpërbërë brenda kontekstit daoist.
Termi kinez "zi" (自) në ziran shpreh ndjenjën e vetes, esencës ose natyrës thelbësore. Ai tregon cilësitë ose karakteristikat e brendshme të diçkaje ose të dikujt. Gjithashtu mund të tregojë idenë e autonomisë ose vetëveprimit, duke treguar se diçka ekziston dhe vepron në përputhje me natyrën e saj të brendshme.
Shkronja "ran" (然) do të thotë "kështu" ose "pra" dhe shpesh përdoret si një prapashtesë për të formuar prapashtesa në gjuhën kineze, në mënyrë të ngjashme me prapashtesën "-ly" në anglisht. Kur kombinohet me "zi", ajo thekson idean e gjërave që zhvillohen natyrshëm, pa forcë ose ndërhyrje, në përputhje me natyrën e tyre të brendshme.
Në filozofinë daoiste, ziran paraqet gjendjen ideale të jetës në harmoni me urdhërin natyral të universit. Ajo inkurajon individët të përputhen me ritmet dhe modelet e natyrës dhe të jetojnë spontanisht, pa veprime të ndërlikuara ose artificiale. Ajo promovon idenë e pranimit të natyrës së vërtetë të njeriut, kultivimin e autenticitetit të brendshëm dhe lirimin nga lidhjet dhe dëshirat që krijojnë disharmoni.
Ziran shpesh shoqërohet me konceptin e Wu Wei, i cili përkthehet si "mosbërje" ose "veprim pa përpjekje". Wu Wei sugjeron se mënyra më efektive dhe etike e veprimit është të ndjekësh rrjedhën natyrore të ngjarjeve, pa përpjekje të tepërta ose qëllim të qartë. Ajo përfshin qëndrimin në harmoni me momentin e tanishëm, përshtatjen në rrethanat dhe lejimin që gjërat të zhvillohen natyrshëm, pa rezistencë ose manipulim.
Koncepti i ziran shtrihet përtej sjelljes njerëzore dhe përfshin gjithë botën natyrore. Ajo njeh urtësinë dhe urdhrin e brendshëm të pranishëm në univers, duke theksuar ndërveprimin dhe ndikimin reciprok të të gjitha gjërave. Për praktikantët daoistë, synimi është të përputhen me këtë urdhër natyror, të kërkojnë harmoni me Dao (parimin bazë të realitetit) dhe të pranojnë spontanitetin dhe autenticitetin që lindin nga jeta në përputhje me të.
Përmbledhtazi, ziran në daoizëm përfaqëson jetën në pajtim me natyrën e vërtetë të njeriut dhe ritmet natyrore të universit. Ajo inkurajon spontanitetin, autenticitetin dhe një mënyrë harmonike të ekzistencës që lind nga lirimi i kontrollit të tepërt dhe lejimi i zhvillimit të natyrshëm të gjërave.
Çmimi i madh i Malajzisë 2015
2015 Çmimi i madh i Malajzisë, titullar më parë si 2015 Formula 1 Petronas Çmimi i madh i Malajzisë, ishte një garë e Formula Një që u zhvillua më 29 Mars në Cirkuitin Ndërkombëtar të Sepangut në Kuala Lumpur të Malajzisë. Kjo ishte gara e 17të e zhvilluar në Çmimin i madh të Malajzisë si një ngjarje e Formula Një, dhe e 35ta gjithsej.
Lewis Hamilton erdhi në garë si kyresuesi i kampionatit me shtatë pikë para shokut të tij të skuadrës Nico Rosberg, duke u ndjekur ngushtë nga Sebastian Vettel, me tre pikë më pak. Mercedes hyri në garë me një avantazh dymbëdhjetë pikësh ndaj Ferrarit në renditjen e konstruktorëve.
Shugo
Shugo (守護) ishte një titull, zakonisht i përkthyer si "guvernator (ushtarak)", "mbrojtës" ose "konservator", i dhënë disa zyrtarëve të caktuar në Japoninë feudale. Ata ishin emëruar nga shōgun që ta mbikëqyrin një ose më shumë provinca të Japonisë. Pozita i dha rrugën shfaqjes së daimyō (feudalëve) në fund të shekullit të 15-të, pasi shugo filloi të kërkonte vetë pushtet mbi tokat, në vend që të shërbente thjesht si guvernatorë në emër të shogunatit.
Thuhet se pozita ishte krijuar në vitin 1185 nga Minamoto no Yoritomo që të ndihmojë kapjen e Yoshitsunes, me motivimin shtesë të zgjerimit të sundimit të qeverisë shogunate në të gjithë Japoninë.
Shugo shpesh qëndruan në kryeqytet, larg prej provincave tyre, dhe ndonjëhere u emëruan shugo për disa provinca në njëjtin kohë. Në disa raste, zëvendës shugo ose shugodai (守護代), u emëruan.
Me kalimin e kohës, fuqitë e disa shugo u rritën në mënyrë të konsiderueshme. Rreth kohës së luftës Ōnin (1467-1477), konflikti mes shugove u bë e zakonshme. Disa shugo humbën fuqitë e tyre ndaj vartësve si shugodai, ndërsa të tjerët e forconin kontrollin e tyre në territoret e tyre. Si rezultat, në fund të shekullit të 15-të, fillimi i periudhës së Sengokut, fuqia në vend u nda midis feudalëve të llojeve të ndryshme (shugo, shugodai dhe të tjerë), të cilët u quajtën daimyōs''.
Harper Lee
Nelle Harper Lee (28 prill 1926 - 19 shkurt 2016), e njohur më mirë me emrin e saj të stilolapsit, Harper Lee, ishte një novelistet amerikane e njohur gjerësisht për "To Kill a Mockingbird" (Të vrasësh zogun përqeshës), botuar në vitin 1960. Menjëherë i suksesshëm fitoi Çmimin Pulitzer në vitin 1961 dhe është bërë një klasik i letërsisë moderne amerikane. Megjithëse Lee kishte botuar vetëm këtë libër të vetëm, në vitin 2007 ajo u nderua me Medaljen Presidenciale të Lirisë për kontributin e saj në letërsi. Përveç kësaj, Lee mori diploma të shumta nderi, edhe pse ajo nuk pranoi të fliste në ato raste. Ajo ishte gjithashtu e njohur për ndihmën e të afërmit të saj të ngushtë Truman Capote në kërkimin e tij për librin Në gjak të ftohtë ( në vitin 1966). Capote ishte baza për karakterin Kopra në librin To Kill a Mockingbird.
Komploti dhe personazhet e "Të vrasësh zogun Përqeshës" bazohen lirshëm në vëzhgimet e Lee-së të familjes dhe fqinjëve të saj, si dhe një ngjarje që ndodhi pranë vendlindjes së saj në vitin 1936, kur ajo ishte 10 vjeçe. Romani merret me irracionalitetin e qëndrimeve të të rriturve ndaj racës dhe klasës në Jugun e thellë të viteve '30, siç përshkruhet me sytë e dy fëmijëve. Romani u frymëzua nga qëndrimet raciste në qytetin e saj të Monroeville, Alabama.
Një tjetër roman, Go Set a Watchman, u shkrua në mesin e viteve 1950 dhe u botua në korrik të vitit 2015 si një "vazhdim", megjithëse më vonë u konfirmua të ishte një draft i librit "Të vrasësh zogun Përqeshës".
Jeta e hershme
Nelle Harper Lee u lind më 28 Prill të vitit 1926 në Monroeville, Alabama, ku u rrit si më e madhja nga katër fëmijët e Frances Cunningham (Finch) dhe Amasa Coleman Lee. Prindërit e saj zgjodhën emrin e saj të mesëm, Harper, për të nderuar pediatrin Doktorin William W. Harper, nga Selma, Alabama, i cili shpëtoi jetën e motrës së saj, Louise. Emri i saj i parë, Nelle, ishte emri i gjyshes së saj dhe emri që ajo përdorte; Harper Lee ishte kryesisht emri i saj i penës. Nëna e Lee ishte një shtëpiake; babai i saj, një ish redaktor i gazetave dhe pronar, praktikoi ligjin dhe shërbeu në Legjislativin e Shtetit Alabama nga viti 1926 deri në vitin 1938. Para A.C. Lee të bëhej një avokat i titullar, ai dikur mbrojti dy burra me ngjyrë të akuzuar për vrasjen e një tregari të bardhë. Të dy klientët, një baba dhe një djalë u varën. Lee kishte tre vëllezër e motra: Alice Finch Lee (1911-2014), Louise Lee Conner (1916-2009) dhe Edwin Lee (1920-1951).
Të vrasësh zogun Përqeshës
"Unë kurrë nuk prisja ndonjë lloj suksesi me Mockingbird. Unë shpresoja për një vdekje të shpejtë dhe të mëshirshme në duart e recensentëve, por në të njëjtën kohë unë shpresoja se dikush do të dëshironte mjaftueshëm për të më dhënë inkurajim. Inkurajimi publik. Shpresoja pak, ashtu siç thashë, por kam marrë shumë të tjera, dhe në disa mënyra kjo ishte gati aq e frikshme sa vdekja e shpejtë dhe e mëshirshme që prisja."
- Harper Lee, cituar në Newquist, 1964
Në vitin 1949, Lee u transferua në New York City dhe mori një punë si agjente e rezervimit ajror, duke shkruar letërsinë në kohën e saj të lirë. Duke shkruar disa tregime të gjata, Lee gjeti një agjent në nëntor të vitit 1956. Muajin e ardhshëm, në shtëpinë e Michael Brown në Lindjen e 50-të Street, ajo mori një dhuratë nga pagat e një viti nga miqtë me një shënim: "Ju keni një vit larg nga puna juaj shkruaj çfarëdo që të pëlqen. Gëzuar Krishtlindjet."
Origjina
Në pranverën e vitit 1957, një 31-vjeçare, Lee, dorëzoi dorëshkrimin për Go Set a Watchman tek agjenti i saj për ta dërguar tek botuesit, duke përfshirë edhe kompaninë J. B. Lippincott, e cila tani e kishte blerë. Në Lippincott, romani ra në duart e Therese von Hohoff Torrey-i njohur profesionalisht si Tay Hohoff. Hohoff u befasua. "Shkëndija e shkrimtarit të vërtetë flas në çdo rresht", ajo më vonë do të rrëfehej në një histori të korporatave të Lippincottit. Por, siç e shihte Hohoff, dorëshkrimi nuk ishte aspak i përshtatshëm për publikim. Ishte, siç e përshkroi, "më shumë një seri anekdotash sesa një roman plotësisht i konceptuar". Gjatë dy viteve të ardhshme, ajo e udhëhoqi Lee nga një projekt në tjetrën derisa libri më në fund arriti formën e tij të përfunduar dhe u rititullua To Kill a Mockingbird.
Ashtu si shumë autorë të pabotuar, Lee nuk ishte e sigurt për talentet e saj. "Isha shkrimtare për herë të parë, kështu bëra siç më thanë," tha Lee në një deklaratë në vitin 2015 rreth evolucionit nga Watchman në Mockingbird. Hohoff ofron një karakterizim më të hollësishëm të procesit në historinë e korporatës së Lippincott: "Pas disa fillimeve të rreme, historia, bashkëveprimi i personazheve dhe rënia e theksit u bë më e qartë dhe me çdo rishikim ka pasur shumë ndryshime të vogla historia u rrit në forcë dhe në vizionin e saj për të - statusi i vërtetë i romanit u bë i dukshëm ". (Në vitin 1978, Lippincott u ble nga Harper & Row, që u bë HarperCollins, botues i Vigjilentëve.)
Duket të jetë një dhuratë dhe dhënie-marrje e natyrshme midis autorit dhe redaktorit. "Kur ajo nuk u pajtua me një sugjerim, biseduam, ndonjëherë për orë të tëra", shkroi Hohoff. "Dhe nganjëherë ajo erdhi nëpër rrugën time të të menduarit, nganjëherë për të, ndonjëherë diskutimi do të hapte një vijë tërësisht të re të vendit".
Kur romani më në fund ishte gati, autori vendosi të përdorte emrin "Harper Lee", në vend që të rrezikohej që emri i saj Nelle të identifikohej si "Nellie".
Bosanski Petrovac
Bosanski Petrovac (Cirilik: Босански Петровац) është një qytet dhe komunë në perëndim të Bosnjës dhe Hercegovinës. Qyteti dhe komuna janë pjesë e Federatës së Bosnje dhe Hercegovinës dhe Una-Sana Kantonit.
Harper Lee
Detajet Autobiografike në Roman
Ashtu si Lee, Scout-i i romanit është vajza e një avokati të respektuar të qytetit të vogël në Alabama. Miku i Scout-it, Dill, u frymëzua nga miku i fëmijërisë së Lee dhe fqinji, Truman Capote; Lee, nga ana tjetër, është modeli i një karakteri në romanin e parë të Capote, Tjetër Zëra, Dhoma të Tjera, botuar në vitin 1948. Filmi i Lee përfshin një mbrojtje ligjore të pasuksesshme, e ngjashme me atë të ndërmarrë nga babai i saj avokat, shkaku i përdhunimit interracial i Scottsboro Boys 1931 mund të ketë ndihmuar gjithashtu në formësimin e ndërgjegjes sociale të Lee.
Bosanski Petrovac
Vendbanimet
• Bara • Bjelaj • Bjelajski Vaganac • Bosanski Petrovac • Bravski Vaganac • Brestovac • Bukovača • Bunara • Busije • Cimeshe • Dobro Selo • Driniq • Janjila • Jasenovac • Kapluh • Klenovac • Koluniq • Krnja Jela • Krnjeuša • Llastve • Medeno Pole • Orashko Bërda • Oshtrelj • Podsrnetica • Prkosi • Rashinovac • Revenik • Risovac • Skakavac • Smoljana • Suvaja • Vedro Polje • Voxhenica • Vranovina • Vrtoče.
Harper Lee
Detajet Autobiografike në Roman
Ndërsa Lee vetë minimizoi paralele autobiografike në libër, Truman Capote, duke përmendur karakterin Boo Radley To kill a Mockingbird, përshkroi detajet që ai e konsideronte autobiografik: "Në versionin tim origjinal të Zërave të Tjerë, Dhoma të Tjera Unë kisha të njëjtin njeri që jetonte në shtëpi që përdorte për të lënë gjërat në pemë, dhe pastaj e mora atë jashtë, ai ishte një njeri i vërtetë dhe ai jetonte vetëm në rrugën nga ne, ishim duke shkuar për t'i nxjerrë ato nga pemët, gjithçka që shkruante për të është absolutisht e vërtetë, por ju shihni, unë marr të njëjtën gjë dhe e transferoj atë në një ëndërr gotike, e bërë në një mënyrë krejt tjetër."