cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
PAPGALLI PERUS
Perusilor riprodhimit është e zakonshme undulating me mjaft lehtësi. Mosha minimale të mbarështimit femër është 8 muaj dhe 12 muaj në meshkuj. Riprodhimi është bërë në 2-3 grupe, në varësi të zogjve kthehet t'i japë atij. Në rast të sëmundjes apo rezultatet e dobta në pulave riprodhuese janë miratuar për të pushuar për shërim. Edukate fole është i bazuar në 16 X 20 cm dhe lartësi 22 cm, 4,5 cm vrimë hyrje. Kjo i jep një kafaz metalik me natyrë cm 30 x 50 dhe 30 cm në çifte mbarështimit lartësi.
Sëmundje nuk është një problem për perusi kohë që ushqimin e duhur është, të merrni ajër më të madhe, dritë dhe një fluturim i madh që është i pastër dhe deparazitat. Dezinfektimi dhe desinsection për të bërë dy herë në vit nga pastrimi dhe kryerjes dhomë që i mbajnë parrots, dhe naftë nga pikturë të gjithë pjesë metalike dhe punon prej druri. Kafaze dhe foletë janë vendosur në dhomë vetëm pas tharjes dhe transmetoi dhomë varuielii derisa ndonjë erë të zhduket. Një rol të rëndësishëm në parandalimin e sëmundjes kemi ajër të pastër si ventilimit në dhoma të mbushura me parrots është e nevojshme për disa herë në ditë. Drita është gjithashtu një faktor i rëndësishëm për parrots të shëndetshme, hapësira duhet të jenë të lehta dhe të nxehtit, dimrit është mundësisht një dhomë të nxehtë. Kështu, duke ndjekur këto disa rregulla të thjeshta ju do të papagall të shëndetshme dhe të gjallë.
3. Si parrots mësojnë të flasin
Një cilësi të veçanta që kanë këto zogj të bukur është se disa mostra mund të imitojë zërat e njeriut. Cilësia e fjalëve, por ju mund të shqiptojë perusii është mjaft i dobët dhe nuk mund të krahasohet me mostra të tjera të mëdha të cilat mund të shqiptojë fjalë më qartë. Ushtrimeve që ne do të vazhdojmë këtë, perusii ende mund të mësojnë disa fjalë.
perusii parë mund të mësohen të flasin vetëm nëse ato janë marrë nga prindërit dhe fëmijëve të rritur në izolim, pa kontakt me parrots tjera. Parrots duhet të marr me vete nga prindërit që fole (më të përshtatshme), por në këtë rast ata duhet të jenë ushqyer çdo ditë me time husked dhe qull bollgur derisa ato fillojnë të hanë vetë ose brenda një jave, pasi ata u larguan nga fole. Papagall i zgjedhur duhet të jetë si derë e mirë, jo frikë për dore, kur afrohen asaj. Gjithashtu një kriter i rëndësishëm i perusuilor zgjedhur është seksi, perusii undulating folësit më të mira janë meshkuj. Përcaktimi i seksit nga një moshë të re është kaq e vështirë, por këtu është një e dhënë që mund të ndihmojnë: ngjyra cere rrethojnë vrimat e hundës në meshkujt është tërësisht rozë-vjollcë, ndërsa femra është trëndafili-vjollcë në skajet, dobësuar në intensitet deri vrimat e hundës e duhur ku blu-të bardhë.
Pas zgjedhjes fëmijën e drejtë, ajo është mbajtur në një kafaz për madhësinë mesatare 50 x 30 x 20 cm tenxheret me ujë, ushqim të rregullt si të përshkruara më sipër, dhe në fund me rërë. Ajo duhet të mbahet e izoluar nga parrots të tjera, e jo për të dëgjuar këngët e tyre, pasi kjo do ta bënte atë të mos imitojë zërin e njeriut.
Gjëja e parë që bëni është Zbutja perusului, duke shmangur zhurmë dhe lëvizje të papritur. Ne duhet të bashkëpunojnë me kafaz dhe linjës lëviz për të vënë dorën e tij mbi atë pa atë të shqetësuar, ai kënaqur atë në qafë anë dhe kreu. Pas përsëritur këtë disa herë, të mësosh për të qëndruar në gishtin e saj dhe ngadalë ne mund të merrni atë nga colivie.La përpjekje e parë për të hequr kafaz ndoshta do të frikësuar dhe do të fluturojnë nëpër dhomë, goditur në mur dhe qelqi. A është e lejuar për të zgjidhur dhe shpesh kthehet në një ngjitje. Përndryshe kapur atë lehtë, të butë dhe të sillni të gjithë këtë kohë i colivie.In përsëris emrin ose fjalë që ne duam të invete.Repetam këto ushtrime disa herë në ditë deri në papagall është i urtë dhe miqësohet me su Breeder.
Pas tamed, perusul i lejohet të fluturojë në dhomë dhe të shohim se është cresatorul shumë miqësore, duke e vendosur atë mbi supet e tij, gisht, etj. Më e rëndësishme tani është për të përsëritur fjala (zgjedhja e parë preferenca e fjalëve është e lehtë Riki, Kiki, Miki, etj.) Shumë herë në ditë deri sa të shqiptoj (në moshën 3-6 muaj). Është e rëndësishme si gjatë dhe pas mësimit fjalës theksuar, mos shqiptojë asnjë fjalë tjetër. Perusului në dukje se të mësuarit për t'u bërë nga një person, në mënyrë që papagall nuk do të dëgjojnë një zë që vulën e tij ose të fyejnë atë dezorientuar. performancën më të mirë për të mësuar që të flasin atë perusilor ishin gra dhe fëmijë, për shkak se ata zë të hollë dhe kështu më afër zërin e papagall.
Pas kam mësuar një fjalë, është fjala për të mësuar një të ri, me fjalë të përsëritur ai kishte mësuar tashmë, përndryshe ju mund të harrojmë atë që ai e mësuar. Pasi ai mësuar më shumë fjalë mund të shkojë përpara për të mësuar disa fjali të shkurtra, por jo e theksuar se sa një fjalë apo fraza mbi dhe pasi mësoi një masë e mirë për të ardhshëm.
Një mënyrë interesante dhe efektive për të mësuar një papagall për të folur është nga regjistrimi një kuti fjalë dhe të luajë në mënyrë të përsëritur.
papagalli perus
Ridvan Bode
Ridvan Bode, (lindur më 26 qershor 1959 në Korçë) deputet i Partisë Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë.
Bode mbaroi Shkollën e Mesme të Përgjithëshme Gjirokastër në vitin 1978.
Në vitin 1979 filloi studimet në |Universitetin Bujqësor Kamëz dega financë nga ku u diplomua në vitin 1983. Nga viti 1983 deri në vitin 1990 punon si përgjegjës i degës së financës në një ndërmarrje në Prrenjas. Në vitet 1991-1992 Bode ishte pedagog i Analizës Financiare në Universitetin Bujqësor. Në vitet 1992-1995 ndoqi ciklin e thelluar pasuniversitar në Montpelie, Francë të cilin e përfundoi me rezultatin më të lartë "Magna Cum Laude".
Në vitin 1997 Bode zgjidhet Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Demokratike të Shqipërisë.
Në shtator 2005 Ridvan Bode emërohet Ministër i Financave në Qeverinë e Shqipërisë detyrë të cilën e mbajti deri në shtator të vitit 2013.
Ridvan Bode mban titullin shkencor Doktor i Shkencave Ekonomike.
Shiko edhe
Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike të Shqipërisë
==Referimet=
Shtushaj
Vendndodhja e fshatit Stushaj
Fshati Stushaj gjendet në koordinatat gjeografike 41.58972°N, 20.38806°W dhe në lartësinë 761 m. mbi nivelin e detit. Shtrihet në rrëzën lindore të Kodrës së Kërcunave në malin e Majës së Madhe dhe kufizohet në veri me Mazhicën në Qafë – Stushaj dhe në Përrua të Kolece në Malin e Dejthit; në lindje me Topojanin në Sharrë të Bardhë; në jug – lindje me Kovashicën në Sinica dhe në Shullan të Madh; në jug – perëndim me Zogjet në Lugun e Kecit; në veri – perëndim me Gjurasin në Lugun e Ali Gjinit. Ky vendbanim mendohet të jetë themeluar në fund të shek. XIII – fillimi i shek. XIV, nga banore te ardhur nga Lami i madh Mirdite Etimologjia e fshatit shpjegohet nga sll. суша: vend i thatë, vend pa ujë.
Ngjarje dhe data në fshatin Stushaj
Fshati Stushaj banohej:
Kuvendi i Mëhallës së Poshtme mbahej në Troje, tek Mani i Hysni Dumanit, kurse kuvendi i katundit mbahej në xhami. Në fshat ka patur disa kisha ortodokse si Kisha në Lamën e Sulë Dumanit, Kisha e Tanasije mbi Shtëpitë e Jakime, Kisha Ke Xhamija (kishë me nekropol), Kisha e Shna’ Premte (e ritit roman) në Sharrë të Bardhë, Kisha në Malin e Kishës.
Prejardhja e fiseve në fshatin Stushaj
Fisi Jakimi. Tradita e përmend si fisin më të hershëm që banon në fshat. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga rrethinat e Shkodrës. Në fund të shek. XVI, pop Jakimi i shërbente manastirit në Malin e Kishës. Ai organizoi qëndresën e armatosur të banorëve kundër vendosjes së administratës osmane dhe përhapjes së islamit. Në fund u thye dhe pranoi islamin. Më 1583, në fshat përmendet banori i islamizuar Hasan Abdullah. Më 1844, nga ky fis bëri emër Mustafa Jakimi, i cili udhëhoqi burrat e fshatit në Betejën e Drinit në Gjoricë kundër ushtrisë osmane të Hajredin pashës. Në fund të shek. XIX, disa familje të këtij fisi u shpërngulën në Boçevë, Homesh dhe në Gjoricë të Sipërme të Grykës së Vogël.
Fisi Lazri. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga viset e Kthellës. Të parët e tyre vendosën fillimisht në Katër Grykë e më pas në Qafë – Mollë. Ky mikrotoponim u vendos në shenjë kujtimi të vend – origjinës së tyre. Më 1583, në Murrë përmenden kryefamiljarët Martin Lazari, Gjon Lazari, Kolë Lazari dhe Stefan Lazari. Gjatë shek. XVI, familje të këtij fisi u shpërngulën në Luzni. Më 1583, në lagjen Bllacë përmendet kryefamiljari Gjon Lazari, kurse në lagjen Mazhicë përmenden Hasan Lazari dhe Mehmed Lazari. Në shek. XVII u shpërngulën në Stushaj duke u mbështetur vlla trojesh me fisin Jakimi. Gjatë viteve ‘18 – ‘20 të shek. XX, krej’ plak i fshatit përmendet Shaban Osman Lazri. Në vitet ’30 të shek. XX, ky fis u shpërngul përgjithmonë në Bllatë të Sipërme dhe në Kurtbeg të Fushës së Shehrit.
Fisi Koleci. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga Kurbneshi i Selitës. Është trungu fisnor i Kolë Lecit. Më 1583 në Mazhicë përmendet kryefamiljari Lukë Leci. Shtëpitë e para i ngritën në vendin e quajtur Ara e Kolece, pranë Përroit të Kolece. Gjatë shek. XVII, u vendos në Stushaj duke u mbështetur vlla trojesh me fisin Lazri. Këtij trungu iu mbështet një familje e fisit Keci, e cila mori llagapin e tyre. Më 1839, krej’ plak i fshatit përmendet Liman Koleci. Në fillim të shek. XX, familje të këtij fisi u shpërngulën në Sollokiç të Fushës së Shehrit, Sebisht të Gollobordës dhe në Gjoricë të Grykës së Vogël.
Fisi Kozi. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga rrethinat e qytetit të Dibrës, të larguar për gjakmarrje. Të parët e tyre u vendosën fillimisht në Luzni. Më 1583, në vendbanimin Kosara (lagje e fshatit Luzni) përmenden kryefamiljarët Doç Kozmai dhe Gjon Kozmai. Në shek. XVII, u vendosën në Stushaj duke u mbështetur vlla trojesh me fisin Jakimi. Më 1913, krej’ plak i katundit përmendet Bajram Rexhë Kozi.
Fisi Duka. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga trungu fisnor i Step Veshit në Gjuras të Grykës së Vogël. Të parët e tyre u vendosën fillimisht në Rrahe’ të Duke e më pas u mbështetën vlla trojesh me fisin Lazri. Në vitet ’80 të shek. XIX, në fshat u shqua Ramë Hidër Duka i cili ishte krej’ plak i fshatit. Ai u vendos me familjen e tij në çifligjet që kishte blerë në Spas të Fushës së Shehrit. Ramë Hidër Duka u vra në nëntor 1912, në luftimet kundër ushtrisë serbe në Manastir. Gjatë viteve 1918 - 1921, krej’plak i fshatit përmendet Çup Duka.
Fisi Dumani. E shpjegojnë prejardhjen e tyre nga fshati Arrasi në Çidhën të Dibrës së Poshtme.
Më 1467, në fshatrat e luginës së lumit Radika t1% organizuar në rrethin ushtarak (vilayet) të Rekës, përmenden kryefamiljarët e krishterë Stojko Duma (ni) dhe Petko Duma (ni) në fshatin Bogdevo (Богде); Paisi Duma (ni) në fshatin Sencë; Dragan Duma (ni), Kolë Duma (ni), Andrija Duma (ni), Kolë Duma (ni) (tjetri) e Muzak Duma (ni) në fshatin Vallkovi; Gjon Duma (ni) dhe Kolë Duma (ni) në fshatin Niçpur. Ata u përqëndruan në fshatin Velebrdo ku dhe themeluan lagjen Dumane. Kudo që u vendosën, familjet e fisit Dumani, ata festonin Shën Nikollën si shenjtin e tyre mbrojtës.
2. Shpërnguljet nga Reka drejt Dibrës së Poshtme.
Pushtimi osman i trevave të Maqedonisë u pasua me organizimin administrativ ushtarake të tyre duke i përfshirë në qarkun ushtarak (sancak) të Shkupit. Vendosja e administratës ushtarake osmane në gjysmën e parë të shek. XV, nuk u pranua nga popullsia e krishterë ortodokse vendase, e cila filloi shpërnguljen nga vendbanimet e saj. Këto lëvizje ishin përpjekje të dëshpëruara e tyre për t'i shpëtuar islamizimit të dhunshëm që ushtronte administrata ushtarake osmane. Sikurse e gjithë popullsia, edhe familje të krishtera të fisit Duma i braktisën vendbanimin e tyre të moçëm fisnor ==Dumani==, duke u vendosur në vendbanime të tjerë, ndër të cilët dhe ato në luginën e l. Radika në veri - lindje të Dibrës.
Muhamed Nasirudin Albani
Ebu Abdurrahman Muhamed bin el-Haxh Nuh bin Nexhati bin Adem Shkodrrani Arnauti (محمد ناصر الدين الألباني) është imam shqiptar, dijetari i hadithit, një nga imamllaret e hadithit, teuhidit dhe synetit në kohën tonë. Në atë kohë Shqipëria sundohej nga Mbreti Ahmet Zogu.
Shtushaj
Prejardhja e fiseve në fshatin Stushaj
Më 1466, kështjella e Çidhnës në rrethin ushtarak (vilayet) të Dibrës së Poshtme u pushtua nga forcat ushtarake osmane, të cilat udhëhiqeshin nga vetë sulltan Mehmedi II Pushtuesi. Për t'i shpëtuar dhunës së forcave ushtarake osmane, popullsia e fshatrave të Çidhnës u shpërngul.
Muhamed Nasirudin Albani
Pasi në atë kohë filluan të shtohen maltretimet, Haxhi Nuhit (babai i shejhut) nuk i mbeti asnjë rrugëdalje tjetër vetëm se të zgjedhë rrugën e hixhretit (shpërngulje), nga vendi i tij i dashur Shkodër për në vend tjetër ku mund ta praktikonte më mirë fenë e Allahut. Biografia në vazhdim është nxerrë në pjesën më të madhe nga libri "Tedhkiru en-Nabihin bi sejr eslafihim hufadh el-Hadith es-Sabikin ue el-lahikin” (Kujtesë të zgjuarve me historinë e paraardhësit të tyre, ruajtësve të hadithit, nga të parët e nga të fundit) faqe: 308-319, nga autori Sheh Rebi Ibn Hadi el-Med’halij.
Shtushaj
Prejardhja e fiseve në fshatin Stushaj
Nga regjistrimi osman i popullsisë vendase më 1466 - 1467, në fshatin Çidhën e Sipërme të rrethit (vilayet) të Dibrës së Poshtme përmendet kryefamiljari i krishterë Dhimitër Duma (ni). Kjo familje mendohet të jetë vendosur në trevën e Dibrës në vitet '30 të shek. XV dhe ka ardhur nga rrethi i Rekës, pasi nga regjistrimi i popullsisë arbëre në vitin 1416 në zotërimet e Republikës së Venedikut (ku përfshiheshin viset e sotëm të qarkut të Shkodrës dhe viset jug – lindorë të Malit të Zit) nuk ka të regjistruar asnjë kryefamiljar me llagapin Duma. Edhe nga regjistrimi i popullsisë që autoritetet ushtarake osmane kryen në vitin 1452 në qarkun e Prizrenit (ku përfshiheshin viset e sotme të Hasit, Gorës, Opoljes, Prizrenit, Bihorit), nuk kishte të regjistruar asnjë kryefamiljar me llagapin Duma. Edhe nga regjistrimi i popullsisë të kryer nga autoritetet ushtarake osmane, deri në fund të shek. XV nuk kishte të regjistruar asnjë kryefamiljar me llagapin Duma në rrethet e Çermenikës, Tamadhes, Bendës, Krujës, Kurbinit, Dhimitër Jonimës, Urakës dhe Mates në qarkun e Ohrit, madje as në rrethet e Zadrimës, Shkodrës, Podgoricës, Pejës dhe Bihorit në qarkun e Shkodrës. Këto të dhëna dëshmojnë që fisi Duma në Çidhën të Dibrës së Poshtme është i ardhur nga rrethi (vilayet) i Rekës në mesin e shek. XV, pra para 6 shekujsh.
Muhamed Nasirudin Albani
Lindja dhe fëmijëria e tij
parapamje|Sheh Albani (rahimeullah) ishte nga Shkodra (me [[Xhamia e Plumbit (Shkodër)|Xhaminë e Plumbit)]] Sheh Muhamed Nasirudin el-Albani u lind ne vitin 1914 në qytetin e Shkodrës. U lind në një familje të varfër, të kapur pas fesë ku mbizotëronte fryma e diturisë. Babai i tij ishte pikë referimi për njerëzit i mësonte dhe i udhëzonte ato. Shehu emigroi bashkë me babain e tij për në Damask (Siria e sotme) për ta marrë atë si vendqëndrrim të përhershëm, pasi ishte i detyruar që të shpërngulej.
Kërkimi i tij i diturisë
Pasiqë u vendos në Damask (Siri), babai i tij e futi atë në shkollën fillore bamirëse el-Isaf në Damask, pastaj gjatë kësaj periudhe e zhvendosi në shkollën pranë tregut Saruxheh ku dhe përfundoi shkollën fillore. Pastaj babai i tij e hoqi nga shkolla duke qenë i pakënapur me nivelin e shkollës shtetërore dhe se përfitimi prej saj nuk ishte gjë tjetër përveç shkrimit dhe leximit. Babai i tij i përgatiti vetë një program mësimor të profilizuar në studimin e fikhut hanefij, sepse babai i tij donte që të bëhej dijetar i fikhut hanefij.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Nga regjistrimi osman i popullsisë në vitin 1583, në fshatin Çidhën ePoshtme të bashkësisë administrative (nahiye) të Dibrës së Poshtme në rrethin gjyqësor (kadilik) të Dibrës, përmendet kryefamiljari Dhimitër Duma (ni). Ishte pikërisht kykryefamiljar që mbante emrin e pararendësit të tij të para 1 shekulli në të njëjtin fshat. Familje të tjera të këtij fisi ishin shpërndarë nëpër fshatrat fqinj të bashkësisë administrative (nahiye) të Dibrës së Poshtme, si Tush Duma në fshatin Arras, Gjon Duma në fshatin Venisht (ku dhe kishte në përdorim bashtinën e Andreas), Mustafa Duma në fshatin Vleshë dhe Tush Duma në fshatin Barë.
Muhamed Nasirudin Albani
Kërkimi i diturisë së hadithit
Thotë shehu –Allahu e mëshiroftë- duke folur për kur ishte rreth të njëzetave përafërsisht: Një ditë vura re ndërmjet librave të reklamuara tek një tregtarë një numër të revistës el-Menar, e shfletova dhe aty gjeta një studim (shkrim) nga Reshid Rida ku fliste rreth librit el-Ihja të Gazaliut dhe cekte të mirat e atij librit dhe te metat e tij, dhe për herë te parë po hasja në një kritikë të tillë studimore gjë e cila më tërhoqi ta lexoja të gjithën. Pastaj e ndoqa në numrat vijues çështjen e nxjerrjes së haditheve që hafidh el-Iraku i kishte bërë librit el-Ihja. Të më shihje se si rendja për ta marrë me qera sepse nuk kisha mundësi për ta blerë dhe më mahniti ajo nxjerrje aq precise dhe e detajuar e haditheve sa që vendosa ta kopjoja (shkrim me dorë).
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
1. Shpërnguljet nga Çidhna e Dibrës së Poshtme drejt bashkësive administrative të Gollobordës (në rrethin e Dibrës), Tamadhes (në rrethin e Tiranës) dhe Kurbinit (në rrethin e Krujës) të qarkut të Ohrit në gjysmën e dytë të shek. XVI.
Gjatë shek. XVI, disa familje të fisit Duma ishin larguar nga fshatrat e Çidhnës në bashkësinë administrative të Dibrës së Poshtme duke u vendosur në fshatra dhe vise të tjera. Një degë e fisit Duma ishte zhvendosur drejt perëndimit të rrethit gjyqësor të Dibrës duke u vendosur në bashkësinë administrative të Kurbinit në rrethin e Krujës. Sipas regjistrimit osman të popullsisë në vitin 1583, në fshatin Skutin të bashkësisë administrative (nahiye) të Kurbinit përmenden kryefamiljarët e islamizuar Ali Duma me të birin e tij Ajaz dhe vëllain e tij Xhaferr, Mustafa Duma, Hasan Duma, Jusuf Duma, Sinan Duma dhe Skënder Duma.
Muhamed Nasirudin Albani
Kërkimi i diturisë së hadithit
Shehu e kopjoi librin i cili titullohej “el-Mugni an hamlil esfar fi tehrixh ama fil Ihja minel Ahbar” me shkrimin e tij të bukur duke rënditur dhe sistemuar në mënyrën më të mirë, duke qenë njëkohësisht vepra e tij e parë në fushën e hadithit e cila ekziston deri sot ne biblotekën e tij. Nga ketu shehu u lidh me revistën el-Menar për shkak se botonte studime rreth sunetit, duke u mahnitur dhe duke u dhënë pas tyre, gjë e cila ndikoi që të anonte nga shkenca e hadithit. U dashuru pas librave të kësaj fushe e duke u dhënë me mish e me shpirt pas studimit të librave të hadithit dhe përfitimit prej tyre plot vullnet e ambicje dhe Allahu i dha sukses në këtë qëllim duke i dhuruar mendje të mprehtë, zhvillim të veçantë dhe një llogjikë studimore-akademike të rrallë.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Një degë tjetër e fisit Duma kishte ndjekur lëvizjen drejt jugut të bashkësisë administrative të Dibrës së Poshtme duke u vendosur në bashkësinë administrative e Gollobordës të rrethit të Dibrës. Sipas regjistrimi osman të popullsisë në vitin 1583, në fshatin Prodan përmendet kryefamiljari i krishterë Kolë Duma. Bashkë me kryefamiljarin Kolë Duma ishin vendosur edhe familje të tjera të tjera të ardhura kryesisht nga Dibra e Poshtme, për shkak të shërbimit të tyre si ruajtës të grykave (dervenciler) në fshatrat Prodan, Zakamen dhe Preval të bashkësisë administrative të Gollobordës. Nga fshati Prodan, disa familje të krishtera ishin zhvendosur në fshatrat fqinjë të bashkësinë administrative të Tamadhes në rrethin e Krujës. Sipas regjistrimit osman të vitit 1583, në fshatrat Shën Mëri dhe Kukatin të bashkësisë administrative të Tamadhes në rrethin e Tiranës ishin të regjistruar kryefamiljarët Andrea Duma, Pejo Duma, Gega Duma dhe Kuka Duma.
Muhamed Nasirudin Albani
Kërkimi i diturisë së hadithit
Ai punonte orëndreqës dhe sapo fitonte diçka që i mjaftonte nevojës së tij e linte punën dhe i jepej diturisë, e kishte shndrruar dyqanin e tij në vendtakim me nxënësit e tij. Subhanallah! Ështe e habitshme se si shkenca e hadithit e pushtoi mendjen dhe zemrën e këtij djaloshi i cili u rrit dhe u edukua në një mjedis fetar medhhebor dhe ku degjonte thëniet e babait të tij të tilla si: "O Muhamed, shkenca e hadithit është puna e të falimentuarve (në aspektin financiar, dmth do ngelësh i varfër)."
Historiani i Halepit Sheh Muhamed Ragib et-Tabah dhe dijetar i hadithit, kur pa zhvillimin e këtij djaloshi dhe dhënien pas kësaj diturie i dha të drejtën për të transmetuar nga ai të cilën e ka përmendur edhe ne shkrimin e tij: “el-Enuar el-Xhelileh fi muhtesar el-Ethbat el-Halebije”. Nuk është secret të tregojmë se shehu thoshte në lidhje me këtë ixhaze (leje transmetimi të diturisë): ” Kjo nuk do të thotë asgjë të veçantë për mua, por e përdorim vetëm sa për t'iu kundëshpërgjigjur ziliqarëve”.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
2. Shpërnguljet nga bashkësia administrative e Rekës drejt qarkut të Pashait dhe qarkut të Ohrit në gjysmën e dytë të shek. XVI.
Lëvizjet gjatë shek. XVI të familjeve të fisit Duma nga fshati Çidhna e Sipërme në bashkësinë administrative të Dibrës së Poshtme drejt viseve perëndimorë dhe jugorë të rrethit të Dibrës, janë lehtësisht të provueshme për shkak të regjistrimit të popullsisë arbëre nga autoritetet ushtarake osmane. Këto regjistrime vijnë në ndihmë për të provuar edhe lëvizjen e familjeve të fisit Duma që gjendeshin nëpër fshatrat e bashkësisë administrative të Rekës në lindje të rrethit të Dibrës. Duke qenë në kufirin administrativ osman mes qarkut të Ohrit dhe qarkut të Pashait, familje të krishtera ortodokse të fisit Duma u larguan drejt fshaatrave fqinjë juglindorë. Sipas regjistrimit osman të popullsisë në qarkun e Pashait (me rrethet e Demir Hisar, Jenixhe Karasu, Sumulzhina, Zihna) përmenden dy kryefamiljarët e krishterë, Jorgji Duma dhe Miho Duma dhe kryefamiljari i islamizuar Kyçyk Duma. Lëvizjet e tyre nga Dibra provohen edhe nga fakti se nga ky regjistrim përmendet dhe kryefamiljari Marin Debran, i cili me shumë gjasa është larguar nga Dibra. Familje të tjera të fisit Duma ishin larguar nga bashkësia administrative e Rekës, duke u vendosur drejt viseve jugorë brenda qarkut të Ohrit pasi nga regjistrimi i vitit 1568, përmenden kryefamiljarët e krishterë Jani Duma (Јани Дума), Paskal Duma (Паскал Дума) dhe Petri Duma (Петри Дума).
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
Kjo gjë është shumë e dukshme në jetën e shehut –Allahu e mëshiroftë- dhe do të mjaftohem për këtë me dy shembuj: sëpari historia e letrës së humbur: Thotë shehu në parathënien e librit “Fehres mahtutat dar el-Kutub edh-Dhahirije el-Muntehab min mahtutat el-Hadith”: Kurrë nuk mendoja të beja një listë rënditëse të tillë sepse nuk është specialiteti im dhe as nuk kisha kohë që të merresha me këtë, por Allahu i Lartësuar kur dëshiron të ndodhë diçka i lehtëson shkaqet e asaj gjëje. Më goditi një sëmundje e lehtë në shikimin tim që prej më shumë se 12 vjetësh dhe më këshilloj mjeku specialist që të bëja pushim dhe lënien përkohësisht të leximit, shkrimit dhe punës në profesion (në ndreqjen e orave).
Fillimisht e zbatova porosinë e tij duke hequr dorë nga çdo gjë për rreth dy javë, por pastaj fillova të debatoj me veten dhe mu zbukuru që të merrem me diçka në këtë pushim monoton, diçka që sipas meje të mos binte ndesh me porosinë e mjekut dhe mu kujtua një broshurë, dorëshkrim që gjendej në një biblotekë me titull: “Qortimi i veglave muzikore” të dijetarit Ibn Ebi Dunja e cila me sa di nuk ishte botuar akoma. Thosha me vete: çmë pengon tia ngarkoj dikujt ta kopjojë për mua, ashtuqë kur të përfundojë kopjimi dhe të vijë koha që ta krahasoj me origjinalin do të ketë kaluar koha e konsiderueshme e pushimit duke më dhënë mundësinë ta bëj këtë krahasim i cili nuk kërkon mund të madh që bie ndesh me gjendjen time shëndetsore pastaj më vonë e recenzoj me terezi, nxjerr hadithet e saj dhe më pas e botoj. Çdo gjë në periudha të ndryshme kohore që të mos mundoj vehten.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
3. Ndryshimi i llagapit fisnor të fisit Duma në gjysmën e dytë të shek. XVII - gjysma e dytë e shek. XVIII
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
Më pas vazhdoja kërkimin për fletën e humbur, por asgjë derisa i përfunduva të gjitha vëllimet e dosjes: “Permbledhje” që arrinin ne 152 vëllime. Gjatë kësaj pune shenoja tituj e disa librave të veçantë dhe fakti që më nxiste më shumë ishte se gjatë kërkimit hasa në mangësi të këtyrë librave të cilat nuk figuronin të regjistruara. Pasiqë nuk e gjeja fletën e humbur thoja me vete: "Ndoshta është përzier gabmisht në ndonjë nga vëllimet e librave të hadithit e të regjistruara në biblotekë nën termin e hadithit". Ndaj fillova të shfletoj vëllim pas vëllimi derisa i mbarova pa arritur ta gjej, por përsëri shënoja tituj librash e shkrimesh aq sa deshi Allahu. Vazhdoja ti gjeja vetes arsyetime për të vazhduar dhe duke i dhënë shpresa se do ta gjejë atë fletë dhe zhvendosesha në kërkim ndërmjet vëllimeve dhe broshurave të biblotekës, nga një shkencë në tjetrën derisa i mbarova të gjitha dorëshkrimet që ruheshin në biblotekë dhe që arrinte numri i tyre rreth 10.000 doreshkrimesh e megjithatë nuk e gjeta fletën e humbur por akoma nuk i kIsha humbur shpresat. Aty (në biblotekë) kishte një kënd ku mblidheshin një grumbuj letrash të hedhura dhe fletushka që nuk i dihej origjina dhe fillova të kërkoja aty plot përkushtim dhe precizitet të detajuar por përsëri pa asnjë dobi.
Këtu i humba shpresat nga ajo fletë por kur pashë vërejta se Allahu më kishte çelur nëpërmjet saj një portë madhështore të diturisë ndaj së cilës kisha qënë i shkujdesur si gjithë të tjerët, kjo shkujdesje kishte të bënte me faktin se në biblotekën edh-Dhahirije ekzistonin thesare librash dhe broshurash në fusha të ndryshme të dobishme të cilat na i kanë lënë trashëgimi paraardhësit tanë –Allahu i mëshiroftë- ku gjenden dorëshkrime të rralla që ndoshta nuk ekzistojnë diku tjetër në biblotekat ndërkombëtare dhe të cilat akoma nuk janë botuar.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Gjatë shek. XVI - XVII, vendbanimet e themeluar nga familje dhe fise të caktuar (lagje apo fshatra), kishin filluan që të njihen me llagapin e tyre fisnor, për shkak të shtimit biologjik të tyre. Kjo dukuri ndikoi në ndryshimin e llagapeve fisnorë apo siç njihen ndryshe patronime. Në fshatin Lejçan të Gollobordës në bashkësinë administrative të Dibrës së Sipërme, pasardhësit e fisit Gjerja (të ardhur nga fshati Murra i Katër Grykëve) u njohën me llagapin e ri Gjerani; në fshatin Modricë të Anës së Drinit, pasardhësit e fisit Peta (të ardhur nga Mirdita) u njohën me llagapin Petani; në fshatin Otishan, pasardhësit e fisit Dama (të ardhur nga Sinja e Çidhnës) u njohën me llagapin Damani, etj.. Për krijimin e patronimeve (emrave fisnorë) me prejardhje nga vendbanimi fisnor u përdoren disa prapashtesa të moçme, por më i dallueshmi është formanti – an (trajta e pashquar), – ani (trajta e shquar).
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
Kur u ndërgjegjësova për një fakt të tillë dhe u rrënjos në zemrën time atëherë vendosa të filloj studimin e dorëshkrimeve të biblotekës edhe njëherë nga fillimi në fund, duke u bazuar në përvojën e herës së parë gjatë së cilës kisha regjistruar vetëm librat që unë kisha zgjedhur, ndërsa tani po regjistroja çdo libër që kishte lidhje me shkencën e hadithit, ku shumë prej tyre më sillnin dobi të mëdhaja në specialitetin tim, nuk kam lënë asgje sa do të vogël pa e regjistruar qoftë edhe sikur të jetë edhe një fletë e vetme, e një libër apo një vëllim megjithëse pa asnjë njoll autorësie (prejardhje).
Mesa duket me këtë punë Allahu po më përgatiste për rikthimin për herë të tretë dhe të fundit, gjatë se cilës do të bëja studimin akademik të hollësishëm të këtyre librave, duke i nxjerrë të gjitha hadithet profetike me zinxhirët dhe rrugët përkatëse, e çdo gjë tjetër të dobishme. Kjo sepse gjatë periudhës së dytë merrja tek-tuk disa përfitime të cilat i hasja rastësisht dhe akoma pa e përfunduar punën herën e dytë u binda plotësisht për demosdoshmërinë e studimit të hollësishëm të çdo libri e çdo vëllimi, ndaj iu përvesha punës për herë të tretë duke mos lënë faqe pa e shfletuar, duke mos lënë faqe të vetmuar pa e lexuar dhe gjatë gjithë kësaj duke nxjerrur çdo përfitim diturie që hasja apo ndonjë hadith profetik, duke arritur përmbledhjen e katër vëllimeve ku çdo vëllim kishte rreth 400 fletë dhe ne çdo fletë kishte një hadith të vetëm duke e atribuar atë në burimet e transmetimit që kisha arritur të gjeja secilin me rrugët dhe zinxhirin e tij të transmetimit. Të gjitha hadithet i rëndita sipas shkronjave të alfabetit, nga këto vëllime ushqeja të gjitha librat e mij që kam shkruar apo çdo projekt tjetër timin studioz gjë e cila më ka ndihmuar pa masë në hulumtimin shkencor, recenzimin dhe verifikimin. Një gjë e tillë e cila nuk është ë mundur për pjesën më të madhe të dijetarëve veçanërisht në këtë kohë në të cilën një pjesë e madhe mjaftohen duke u kthyer tek disa përmbledhje me versione të shkurtuara në shkencën e hadithit apo në fushë të tjera. Këtë pasuri madhështore të hadithit që ishte grumbulluar tek unë gjatë kërkimit tim për fletën e humbur falenderimi i takon vetëm Allahut me mirësinë e të Cilit realizohen të mirat.
Nga frytet e begatitë të këtij kërkimi është se gjatë tij unë zbulova disa libra dhe shkrime të vleshme për të cilat më parë nuk dihej se ekzistonin në biblotekë ose ekzistonin jo të plota duke ia munguar fletët e para apo të tjerat nëpërmjet të cilave bëhet i mundur identifikimi i autorit apo i librit, ose përshkak të neglizhencës së kopjuesit ose përshkaqe të tjera të cilat njihen nga specialistët e fushës së dorëshkrimeve.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Përdorimi i patronimeve me prapashtesën – agni ose – ani dëshmohet në popullsinë arbëre të paktën që në shek. XV, madje edhe në rrethin e Dibrës së Poshtme, vijoi gjatë shek. XVI, madje edhe në fund të shek. XVII – fillimi i shek. XVIII me lëvizjet e popullsisë së krishterë katolike drejt qarkut të Ohrit.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
Nisur nga keto shkaqe shumë libra nuk janë përfshirë në listën renditëse te Bukelmenit apo të tjerëve që nuk i njihnin këto shkaqe. Do ishte me vend të përmendja këtu disa nga librat e rëndësishëm që më kujtohen tani të cilët i kishin lënë papërmendur:
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Në fund të shek. XVII – fillimi i shek. XVIII, në bashkësinë administrative të Urakës në rrethin e Mates përmenden vendbanimet fisnorë (casalia) Prelatani (Prelatagni), Hotani (Hottagni), Lufani (Luffagni), Mjedani (Miedagni), Mihani (Mihaiagni), Çukani (Zuccagni), Çurkani (Chiurchagni), Sumani (Zumagni), Tenjani (Tegnani) të cilët ishin themeluar përkatësisht nga fiset Perlati, Hoti, Lufi, Mjeda, Miha, Çuku, Çurka, Suma, Tenja. Po ashtu përmenden vendbanimet Zogani (Zozagni) e Vlashani (Vulaschiagni), të cilët ishin themeluar nga fiset Zogu e Vlashi në Grykë të Vogël të Dibrës së Sipërme; Lukani (Lucagni) e Kacani (Cazania) në Katër Grykë, Palamani në Uj’ e M’ Ujë të Dibrës së Poshtme, të themeluar nga fiset Kaci, Luku, Palami; vendbanimet Skurani (Scuragni) e Logopani (Logopagni) në bashkësinë administrative të Kurbinit në rrethin e Krujës, themeluar nga fiset Skura dhe Llagapi; etj. .
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
2- Mexhmeul Bahrejn fi zeuaid el-Mu’xhemejn të dijetarit Nurudin el-Hejthemi.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Kjo dukuri ndodhi edhe me familjet e fisit Duma, të cilat ishin shpërndarë në fshatin Stushaj të Grykës së Vogël në bashkësinë administrative të Dibrës së Sipërme, në fshatin Sebisht të bashkësisë administrative të Gollobordës, në fshatin Dardhë të bashkësisë administrative të Çermenikës, në fshatin Skutin të bashkësisë administrative të Kurbinit dhe në fshatin Zajaz të rrethi të Kërçovës, pasardhësit e të cilave u njohën që të gjithë me llagapin e ri Dumani. Familjet e fisit Duma që ishin vendosur në fshatin Venisht të bashkësisë administrative të Dibrës së Poshtme që nga mesi i shek. XVI, u shpërngulën drejt fshatrave fqinj në luginën e l. Veleshica (kufiri administrative mes rretheve të Dibrës dhe Lumës) duke u vendosur në fshatin Radomirë, ku gjenden edhe sot pasardhësit e tyre të islamizuar me llagapin Duma. Familje të krishtera të fisit Duma që ishin në fshatrat e bashkësisë administrative të Rekës që në shek. XV dhe që ishin shpërngulur në fshatin Jankovec të rrethit të Prespës në qarkun e Ohrit, po ashtu mbajtën llagapin Duma.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
3- el-Hufadh Ebi el-Ferexh ibn el-Xheuzi.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
4. Shpërnguljet nga bashkësia administrative e Dibrës së Poshtme gjatë gjysmës së dytë të shek. XVII - gjysma e parë e shek. XVIII.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
4- Ithbatu fisat el-Uluv lilahi teala të Ibn Kudame el-Makdesij.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Në gjysmën e dytë të shek. XVII, hapësira tokësore e qarqeve të Shkodrës, Dukagjinit, Ohrit, Pejës, Prizrenit, etj. ishte përfshirë nga lëvizje të fuqishme të popullsive, e bashkë me to edhe familje të ndryshme të fisit Duma nga bashkësitë administrative të Dibrës së Poshtme, Gollobordës, Tamadhes dhe Rekës. Familjet e fisit Duma që ishin vendosur në rrethin e Rekës që në mesin e shek. XV, ishin përqëndruar në fshatin e sapothemeluar Velobrda (Kodra e Velos) ku edhe kishin themeluar lagjen fisnore Dumane, kurse pasardhësit e tyre mbanin llagapin Dumani. Nga fshati Velobrda, disa familje të fisit Dumani u shpërngulën duke u vendosur në fshatin Podvis dhe prej aty në fshatin Lokven të rrethit të Prilepit, duke mbajtur shenjtin e tyre mbrojtës Shën Nikolla.
Në fund të shek. XVII – fillimi i shek. XVII, edhe popullsia e krishterë e fshatrave Zakamen dhe Prodan në bashkësinë administrative të Gollobordës në rrethin e Dibrës u shpërngul duke i braktisur këto fshatra. Popullsia e fshatit Prodan u zhvendos në fshatrat Zabzun dhe Sebisht të Gollobordës. Familjet e krishtera të fisit Duma që ishin vendosur në fshatin Prodan që në shek. XVI, u përqëndruan në fshatin Sebisht duke mbajtur llagapin fisnor Dumani. Gjatë shek. XVIII, disa familje të krishtera të këtij fisi u shpërngulën nga fshati Sebisht duke u vendosur në qytetin e Athinës të qarkut të Atikës me llagapin Dumani. Familjet e vendosura në fshatin Sebisht gjenden edhe sot me llagapin Dumani.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
5- El-Kelimu Tajib të shejhu Islam Ibn Tejmije.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Familje të fisit Duma që ishin vendosur gjatë shek. XVI në fshatrat Kukatin dhe Shënmëri të bashkësisë administrative të Tamadhes në rrethin e Krujës, u shpërngulën gjatë shek. XVIII, duke u vendosur në fshatin Dardhë të bashkësisë administrative të Çermenikës në rrethin e Elbasanit. Të gjithë mbajtën llagapin Dumani.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
7- Es-Sunen el-Kubra të Nesaiut.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Në gjysmën e dytë të shek. XVII, dy familje të krishtera të fisit Duma u shpërngulën nga fshati Arras në bashkësinë administrative (nahiye) të Dibrës së Poshtme, duke u vendosur në krahinën e Grykës së Vogël në bashkësinë administrative të Dibrës së Sipërme. Këtu fillon dhe historia e fisit Dumani në Stushaj të Grykës së Vogël në Dibrën e Sipërme.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
Sa i përket broshurave dhe shkrimeve që zbulova e me disa prej tyre plotësova disa libra që ishin të mangët, apo që ishin të panjohura nga autori, janë të shumta dhe për këtë falenderimi i takon vetëm Allahut, dhe po përmend disa si shembuj:
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Sipas rrëfimeve të treguar ndër breza nga pleqtë e fisit Dumani në fshatin Stushaj të Grykës së Vogël, të parët e tyre ishin Stak Duma dhe Korbë Duma (të krishterë). Bashkë me familjet e tyre, ata ishin larguar nga fshati Arras në Çidhën të Dibrës së Poshtme gjatë shtypjes së kryengritjeve së popullsisë së krishterë katolike nga forcat ushtarake osmane të qeveritarit të qarkut të Ohrit. Stak Dumani dhe Korbë Dumani u vendosën me familjet e tyre në vendin e quajtur Qafë – Mollë mbi fshatin Stushaj, ku edhe hapën tokë buke me shpyllëzim. Edhe sot aty gjenden mikrotoponimet Ara e Dumanit dhe Kroi i Arës së Dumanit. Stak Duma nuk u pranua nga banorët e fshatit Stushaj, të cilët ishin islamizuar të gjithë.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
1- Ahkamu Nisa të Ibn el-Xheuzi.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Sipas traditës popullore të treguar ndër breza, në fund të shek. XVII, fshati Stushaj banohej nga familje të fiseve Jakimi, Kozi, Lazri, Duka, Tola, Koleci, Cami, Suti, Lila, Xhili''.
Toka bujqësore, kullotat, livadhet, krojet dhe pyjet e fshatit Stushaj ishin pushtuar nga familje të krishtera katolike të ardhura nga malësitë e qarkut të Dukagjinit dhe Shkodrës nga mesi i shek. XVII. Pasardhësit e fisit Zogu nga Kurbneshi i Selitës në bashkësinë (nahiye) e Urakës ishin vendosur në Stushaj duke themeluar vendbanimin e tyre fisnor Zogje. Me shtimin e tyre, ata ishin organizuar në vllaznitë Leka, Markja, Lleshi dhe Daci dhe kishin dëbuar fiset më të dobët. Fisi Cami u detyrua të shpërngulej nga trojet e tij. Fiset Suti dhe Lila që kishin ardhur më parë, iu nënshtruan fisit Zogu. Po ashtu, vllaznia Daci e detyroi edhe vllazninë Tola që të shpërngulej nga Stushajt në Gjoricë. Vllaznia Daci sulmoi dhe pushtoi tokat e fisit Jakimi në Stushaj.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
2- Ed-Duafa të Dhehebiut.
3- Musned esh-Shihab të el-Kadij.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Burrat e fisit Jakimi i lejuan pasardhësit e Stak Dumës dhe Korbë Dumës që të vendosen në fshatin Stushaj duke i pranuar vlla trojesh, me kusht që ata t’u ndihmonin të përballonin sulmet e vllaznive të vendbanimit të ri Zogje. Në luftimet e zhvilluara me vllaznitë dhe fiset e Zogje, fiset e Stushajt e mbrojtën tokën e fshatit. Kufiri mes Zogjeve dhe Stushajt mbeti në Lugun e Kecit.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
4- Es-Salah të Abdulganij el-Mekdisij.
5- Tarih el-Asbahan të Ibn Mendeh.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Familjet e fisit Dumani i ngritën shtëpitë e tyre të para në vendin Troje. Për tokë bujqësore ata kishin Livadhet e Tole, kurse për kullota kishin Birat e Dervish Tolës. Stak Duma pati tre djem Ismaili, Sula dhe Rexhepi, kurse Korba pati një djalë Mustafai. Nga pasardhësit e Stak Dumanit rrodhën vllaznitë Ismailallarë, Sulallarë kurse nga pasardhësit e Korbës rrodhi vllaznia Korballarë.
6. Shpërnguljet nga fshati Stushaj në fillim të shek. XVIII.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
6- El-Kelam ala hitan en-Nebij –salallahu alejhi ëe selem- të Ibn el-Adim.
7- Xhuz’u na’lu en-Nebij –salallahu alejhi ëe selem- të Ebi el-Jemen ibn Asakir.
8- El-Megazi të Ibn Is’hak.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Bashkë me familjen Duma, erdhën edhe familjet e fiseve Xhaka (Џаковци), Braja (Браовци) dhe Lana (Лановци) të ardhur nga malësia e Dibrës. Duke qenë banorët më të vjetër të islaamizuar në fshatin Zajaz, një pjesë e banorëve të krishterë ortodoksë vendas iu nënshtrua fillimisht dukurisë së islamizimit dhe më pas dukurisë së shqiptarizimit. Pasardhësit e tyre në fshatin Zajaz mbajtën llagapin Dumani. Familjet e fisit Duma që mbetën në fshatin Arras të Çidhnës në bashkësinë administrative të Dibrës së Poshtme vijuan përgjatë shek. XVIII me llagapin Dumani derisa u shpërngulën tërësisht nga fshati. Në fshatin Arras mbeti mikrotoponimi Lugju i Dumanit.
Muhamed Nasirudin Albani
Durimi i tij në studim dhe hulumtim
9- Sahih Ibn Hiban.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
7. Shpërnguljet nga fshati Stushaj gjatë shek. XIX.
Pas daljes së ligjit osman të vitit 1857 për shitjen e pronave shtetërore bujqësore, vëllezërit Ramadan dhe Musli, bijtë e Jusuf Ismail Dumanit nga fshati Stushaj i Grykës së Vogël, blenë tokës bujqësore në fshatin Sollokiç të Fushës së Shehrit. Musliu nuk la pasardhës meshkuj, kurse Ramadani u trashëgua nga bijtë e tij Hajredini, Haxhiu, Neziri, Islami, Shaqiri. Në fund të shek. XIX, vëllezërit Haxhi dhe Nezir u vendosën në Sollokiç me familjet e tyre, kurse Hajredini, Islami dhe Shaqiri qëndruan në fshatin Stushaj. Edhe Elmaz Hasan Dumani u vendos në fshatin Gjoricë me familjen e tij, por për shkak të gjakmarrjes me fisin Leka, u kthye sërisht në fshatin Stushaj.
Muhamed Nasirudin Albani
Pasimi i tij i Synetit
Ishte pauses korrekt i Profetit, salallahu alejhi ue selem, bile gezohej shume për çdokënd që e pasonte Profetin, salallahu alejhi ue selem. Nuk i jepte përparësi fjalës së askujt kushdo qoftë ai para librit të Allahut dhe sunetit të Profetit, salallahu alejhi ue selem, duke i kuptuar ato sipas rrugës së selefëve, kjo e fundit ishte njëra nga pikat kyçe ku bazohej daveti i tij i begatë. Librat e tij janë treguesi më i mirë pë korrektesinë e jashtzakonshme në pasimin e sunetit dhe mbrojtjen e tij duke mos lënë asnjë lloj dyshimi për të.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Në fillim të shek. XX, Abaz Kahreman Dumani u vendos në fshatin Okshatinë, kurse në fshat qëndruan vëllezërit e tij Rizvan dhe Ferë. Vëllezërit Rustem dhe Likë (bijtë e Ali Fali Dumanit) u vendosën në fshatin Gjoricë, kurse në Stushaj qëndruan vëllezërit e tjerë Tush dhe Likë. Pas tyre, Muharrem Rizvan Dumani u vendos me familjen e tij në fshatin Shupenzë, kurse vëllezërit Rustan dhe Sejfullah, bijtë e Tahir Sali Dumanit u vendosën në Rrafsha të fshatit Homesh.
Muhamed Nasirudin Albani
Pasimi i tij i Synetit
Do mjaftohem me një thënien të tijën që tregon se sa shumë e madhëronte sunetin dhe e mbronte atë, thotë: "Kur i vura vetes si qëllim pasimin e këtij menhexhi –kapja pas sunetit të saktë- dhe eca sipas tij në librat e mij, e dija shumë mirë se kjo nuk do iu pëlqente të gjithëve grupeve dhe medhhebeve, bile disa ose shume prej tyre do drejtonin drejt meje gjuhët e ofendimit dhe lapsat e qortimit, por kjo nuk më dëmtonte aspak sepse unë e di shumë mirë se të kënaqësh njerëzit është qëllim i paarritshëm dhe se “kush i kënaq njerëzit duke zemëruar Allahun, Allahu e lë në dorë të njerëzve” siç ka ardhur edhe ne hadith. Mua më mjafton që besoj se kjo është rruga e drejtë në të cilën Allahu i ka urdhëruar besimtarët dhe që e ka sqaruar Profeti ynë Muhamedi –salallahu alejhi ue selem- të cilën e pasuan të parët tanë të mirë nga sahabët, tabiinët dhe të tjerët pas tyre ku përfshihen edhe katër imamllarët e medhhebeve -të se cilëve iu atribohen shumica e myslimanëve- dhe që në fakt të gjithë janë dakort për obligueshmërinë e të kapurit pas sunetit, kthimit tek ai për gjykim, hepjes dorë nga çdo fjalë që bie ndesh me të kushdoqoftë thënësi i saj sepse Profeti, salallahu alejhi ue selem, është më i lartë se ai, dhe rruga e tij –salallahu alejhi ue selem- është më e drejta.
Shtushaj
Shpërnguljet e fisit Duma nga Çidhna gjatë shek. XVI
Nga fisi Dumani i fshatit Stushaj të Grykës së Vogël në Republikën e Shqipërisë, familje të tij janë vendosur në fshatrat Okshatinë, Homesh, Shupenzë, Gjoricë të Grykës së Vogël në rrethin e Bulqizës dhe në rrethet Shkodër, Fushë Krujë, Tiranë, Durrës, Lushnje, Fier, në napoli, Merano, Bolzano, Empoli dhe Bolonja të Italisë, në Londër të Britanisë, në Varshavë të Polonisë, në Toronto të Kanadasë. Po ashtu, edhe nga familjet e fisit Dumani në fshatin Sollokiç të komunës Dibër në Republikën e Maqedonisë, familje të tij janë vendosur në qytetet e Dibrës, Gostivarit, Tetovës, Shkupit, në hamburg të Gjermanisë, në Paris të Francës, në New Jersey dhe New York të SHBA, në Romë të Italisë.
Muhamed Nasirudin Albani
Pasimi i tij i Synetit
Askush nuk është i panjohur me mundin që shehu ka shpenzuar për përhapjen e shumë suneteve që ishin lënë pas dore si psh: 1-falja e namazit të Bajramit në musala –vend falje jashtë xhamisë-,
2-namazin e teravive me numrin e rekatëve dhe formën e saj,
3-fjalimi që mbahet kur është nevoja me fol për diçka,
4-vendosja e sutrës –pengesë që vendos para vendit qe falesh në mënyrë që most ë kaloj dikush para-,
5-thënia amin -në namazet me zë pasi mbaron imami suren Fatiha-,
6-lëvizja e gishtit gjatë teshehudit, veprat e shumta nafile,
7-falja e namazit nafile ditën e xhuma para se hatibi të hypi në minber,
Literatura që shehu la pas
Shehu e ka pasuruar biblotekën Islame me një numër të shumtë librash të dobishëm, libra të cilët nuk mungojnë në asnjë biblotekë publike apo private saqë ka edhe nga kundërshtarët e tij dhe që janë nga njerëzit më të përkushtuar në blerjen e librave të tij duke qenë të detyruar ta pranojnë pozitën e tij në fushën e diturisë.
Ndërsa ata që mbajnë drejtësi dhe paanësi jo vetëm që i blejnë librat e tij me përkushtim por i këshillojnë edhe studentët për to, dhe i nxisin t’i studiojnë librat e tij. E gjithë kjo për shkak se ato dallohen për përfitimet e shumta një prej të cilave nuk i gjen në libra të tjerë.
Lista e disa prej librave te tij
1- Ahkamu el-Xhenaiz (Dispozitat e xhenazeve)
2- Ahkam Rekaiz (Dispozita e thesareve të gjetura)
3- Adabu Zifaf (Rregullat e martesës)
5- Izaletu ed-Dehshe (Largimi i Tmerri, frikës)
6- Izaletu Shukuk an hadith el-Buruk (Heqja e dyshimeve rreth hadithit të uljes së devesë)
7- Islahul Mesaxhid mi el-Bidai ue el-Auaid (Pastimi i xhamive nga bidatet dhe zakonet)
8- Iktidau el-Ilm el-Amel (Dituria kërkon si rrjedhojë punën)
10- El-Ehadith el-Muhtare (Hadithet e zgjedhura) – Recensim
11- El-Ihtixhaxh bi el-Kader (Arsyetimi me përcaktimin e Allahut) – Recensim
12- El-Ahkamu li Abdulhak – Recensim
14- El-Ajat el-Bejinat fi adem sima el-Emuat ala medhheb el-Hanefije es-Sedat (Argumentet e qarta që vërtetojnë se të vdekurit nuk dëgjojnë sipas medhhebit hanefij) – Recensim
15- El-Iman li Ibn Ebi Shejbe (Besimi – autor Ibn Ebi Shejbe) – Recensim
16- El-Iman li Ibn Tejmije (Besimi – autor Ibn Tejmije) – Recensim