cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibn Sina
Kopje e Kanunit të Ibn Sinait më 1593
Vepra Esh-Shifa është shkruar për një periudhë më të gjatë. Fillimi është në pallatin e Shemsuddevles kurse fundi është në pallatin e Alauddewles, sunduesit të Isfahanit dhe kjo asocon në veprën e Gëtes, i cili e shkroi veprën e tij Fausti në afat kohor 60 vjeçar ndërmjet dy vëllimeve.
En-Nexhat (Shpëtimi)
Vepra En-Nexhat është vepra vijuese që paraqet një përmbledhje të veprës Esh-Shifa’. Po ashtu përbëhet prej katër pjesëve: logjikës, fizikës dhe metafizikës (të cilat i përgatiti vetë Ibn Sinai), dhe matematikës të cilën e përgatiti El-Xhuzxhani). Edhe kjo vepër ka përjetuar botime të pjesshme në Egjipt etj.
‘Ujun ‘ul-hikmeh (Burimet e urtësisë)
Vepra ‘Ujun ‘ul-hikmeh, e njohur edhe si Muxhez (Përmbledhje), është shkruar me qëllim të bëhet si instrukcion në logjikë, fizikë dhe metafizikë. Kjo përshtypje fitohet nga thjeshtësia, qartësia dhe përmbledhja me të cilat është paraqitur vepra.
Danishnama-yi ‘ala’i (Libri i dijes kushtuar Ala‘ud-Dewleh)
Vepra Danishnama-yi ‘ala’i ’Ala’ud-Dewle (Libri i dijes kushtuar Ala‘ud-Dewleh), po ashtu, përbëhet prej katër pjesëve, e sidomos shquhet për atë që paraqet veprën e parë të shtypur nga filozofia peripatetike në gjuhën persishte.
El-Isharatu we’t-tenbihat (Vepra mbi instrukcionet dhe qortimet)
Vepra El-Isharat we’t-tenbihat paraqet veprën më të pjekur dhe më gjithëpërfshirëse filozofike të Ibn Sinait. Për këtë vepër S. H. Nasri thotë se është edhe vepra më e lavdishme. Vepra përbëhet prej Logjikës, Fizikës dhe Metafizikës. Ajo përfundon me trajtesën mbi misticizmin, trajtesën e cila mund të rrëgjohet në shqyrtimin etikë para se në domethënien e saj metafizike. Po ashtu, Ibn Sinai ka shkruar edhe një varg trajtesash nga logjika, psikologjia, kozmologjia dhe metafizika. Në shtojcë Ibn Sinai sjellë një numër esesh dhe poemash. Në mesin e eseve të tij më të njohura bëjnë pjesë Hajj ibn Jakdhan (I gjalli i biri i të Zgjuarit), Risaletu‘ut-tajr (Trajtesa mbi shpendin), Risaletu fi sirr‘il-kadar (Trajtesa mbi sekretet e kaderit), Risaletu fi’l-’ishk (Ese mbi dashurinë) dhe Tahsil’us-se‘adeh (Arritja e lumturisë).
Poemat e tij më të rëndësishme janë el-Urxhuzetu fi’l-tibb (Poema për mjekësinë), el-Kasidat’ul-mudawijjeh (Kasideja në vargje) dhe el-Kasidat‘ul-’ajnijjeti fi’n-nefs (Kasida mbi shpirtin). Gjithashtu ka shkruar edhe disa poema në persishte.
Veprat e fundit të Ibn Sinait karakterizohen edhe me angazhimin e tij që të pajtohet arsyeja dhe shpallja, që para tij e patën bërë El-Kindiu, El-Farabiu, Ihwan’us-safa etj.
Mirëpo, viteve të fundit Ibn Sinai kishte hequr dorë nga bindjet rinore, madje kishte shkruar edhe një trajtesë për namazin dhe komente të disa sureve kur’anore.
Idetë kryesore të doktrinës filozofike të Ibn Sinait
Në vazhdim do t’i shtrojmë vetëm disa pikëpamje të mendimeve të tij. Analiza më e hollësishme kërkon edhe kohë edhe kompetencë shumë më të madhe, por edhe studime e hulumtime shumëdisiplinare, që i kapërcen synimet e këtij shkrimi.
Ndarja e filozofisë
Synimi i filozofisë, sipas Ibn Sinait, është të përcaktojë realitetin e gjerave, aq sa është e mundur kjo për qeniet njerëzore. Sipas tij, ekziston filozofia teorike, e cila synon njohjen e të vërtetës dhe filozofia praktike, e cila synon njohjen e të mirës. Synimi i filozofisë teorike është përkryerja e shpirtit nëpërmjet vetë njohjes, deri sa synimi i filozofisë praktike është përkryerja e shpirtit nëpërmjet njohjes së asaj që duhet të bëhet në mënyrë që shpirti të veprojë në pajtim me këtë dije. Filozofia praktike është njohja e gjerave të cilat ekzistojnë pavarësisht prej përzgjedhjes dhe veprimit tonë, deri sa filozofia praktike është njohja e gjerave, ekzistimi i të cilave ka rezultuar me përzgjedhjen dhe veprimin tonë.
Ekzistojnë dy tipe themelore të subjektit individual të dijes teorike: ata për të cilët lëvizja mund të jetë e lidhur, siç është njerëzishmëria (karakteri i njeriut), ndershmëria (squareness) dhe uniteti; dhe ata për të cilët lëvizja nuk mund t’u shtohet siç janë Zoti dhe intelekti. Të parët janë të ndarë në ata të cilët nuk ekzistojnë nëse lëvizja si e tillë nuk u është shtuar, sikur janë njerëzishmëria dhe ndershmëria (squareness) dhe në ata të cilët mund të ekzistojnë ka kurrfarë lëvizje e cila mund të lidhen për ta, sikur janë uniteti dhe shumësia. Tipi i parë do të jetë ose i atillë që nuk mund të privohet nga lëvizja barabartë në realitet apo në mendim (dmth.në karakter), ose i atillë që mund të privohet nga lëvizja në mendim por jo në realitet (dmth. në ndershmëri).
Së këndejmi, ekzistojnë tri degë të filozofisë teorike:
Mësimi për Qenien
Filozofët myslimanë në përgjithësi për Zotin dhe cilësitë e Tij kanë biseduar brenda kufijve të besimit islam. Sipas Kur’anit, Zoti është “Thuaj: ‘Ai, Allahu është një! Allahu është Ai të cilit çdo krijesë i drejtohet për çdo nevojë. As s’ka lindur as nuk është i lindur...”, kurse perceptimi i mundshëm i disa cilësive të Zotit, si dora, froni, fytyra etj., që i ngjasojnë antropomorfizmit, interpetohet se Zotit “nuk i ngjason asgjë”, Ai është më i lartësuari dhe më i përsosuri nga të gjithë ekzistentët e tjerë.
Filozofët myslimanë u gjetën kryesisht para dy teorive, asaj të Aristotelit, sipas së cilës Zoti është Lëvizësi i Palëvizshëm, respektivisht se Ai është shkaku i Parë në lëvizjen e botës, dhe të Platonit, neoplatoniste, e cila përcakton Zotin si "një" etj etj. Në pamundësi që të lëshohemi në gjerësi, mund të themi se teoria islame bën dallimin mes Zotit dhe botës dhe se kjo teori në themel thërret në krijimin nga e paqena, duke u bazuar në fjalët e Kur’anit: “Kur Ai dëshiron diçka, Ai vetëm thotë: "Bëhu ! dhe ajo bëhet." (Jasin, 82).
Doktrina e Ibn Sinait për Qenien, sikur edhe e filozofëve të tjerë klasikë, është emanacioniste. Sipas tij, prej Zotit, ekzistentit të domosdoshëm, emanuon vetëm inteligjenca e parë, sepse nga njëri, nga entiteti absolutisht i thjeshtë, mund të emanuojë vetëm një gjë. Mirëpo, natyra e inteligjencës së parë nuk është më absolutisht e thjeshtë, pasi nuk është e domosdoshme vetëvetiu, ajo është e mundur, kurse mundësinë e saj e aktualizon Zoti. Duke iu falënderuar natyrës së saj të dyfishtë, e cila nga tash e përshkon tërë botën e krijuar, inteligjenca e parë e shkakton lindjen e dy entiteteve :
Ky proces i dyfishtë emanacionist vazhdon deri sa nuk arrijmë deri te inteligjenca më e ulët dhe e dhjeta, e cila administron me botën sublunare – te shumica e filozofëve myslimanë kjo botë quhet Engjëlli Xhibrili. Gjithashtu do të shtrojmë se Ibn Sinai ndoqi filozofinë E Ekzistuesit, kurse filozofinë E Njërit e bëri përcjellëse Të Ekzistuesit. E para ishte rruga e Aristotelit, kurse e dyta e Plotinit (neoplatonizmit). Ndaj edhe Ibn Sinai ndoqi në njëfarë aspekti peripatetizmin dhe metafizikën si shkencë e përkufizoi si shkencë e cila merret me ekzistuesin si të tillë. Si konsekuencë e këtij perceptimi, Ibn Sinai Zotin e quan Ekzistencë e Domosdoshme. Dëshmia e Ibn Sinait zë fill në nocionet domosdoshmëria dhe kontingjenca. Domosdoshmëria është ekzistenca e domosdoshme - mosqenia e së cilës është e pamundur, kurse kontingjenca është ekzistenca - mosqenia e së cilës është e mundshme. Çdo ekzistent ka shkakun e vet, përveç Zotit, i cili është Ekzistenti I Domosdoshëm Vetekzistues, i cili është parim i çdo pasoje. Ai posedon cilësi të thjeshta dhe të përkryera, Ai është e vërteta e pastër, një, nuk ka asgjë që do t‘i përngjante, nuk ka prototip as arketip. Ai vetëm mund të parandjehet me njohje racionale. Në vazhdim do ta shqyrtojmë edhe çështjen e perceptimit të Qenies, problem ky i rëndë gjatë tërë historisë së mendimit filozofik.
Ibn Sinai nuk është i pari me teorinë mbi ndarjen e ekzistenteve, por është ndër më të zëshmit në mesin e tyre. Kështu, ai ekzistenet i ndanë në tri grupe:
Zoti është Qenie e domosdoshme, numerikisht Një, Ai nuk ka esencë tjetër as atribute të tjera pos faktit që ekziston dhe ekziston domosdoshmërisht. Meqë Zoti nuk ka esencë, Ai është absolutisht i thjeshtë dhe nuk mund të përkufizohet. Për dallim nga peripatetizmi, Ibn Sinai e kombinon thjeshtësinë absolute të Zotit me idenë se në njohjen e vetes Zoti në mënyrë implicite e njehë esencën e gjerave. Ibn Sinai u përpoq që atributet e Zotit t’i nxjerr nga njohja, krijimi, fuqia, vullneti etj., nga Qenia e Tij e thjeshtë e pandryshueshme, respektivisht, të tregojë se këto atribute nuk janë tjetër veçse fakte të Ekzistimit të Tij. Ndryshe, Qenia e Domosdoshme është inteligjenca e pastër sepse është i ndryshëm nga materia në çfarëdo pikëpamje. Ai është inteligjent por njëkohësisht edhe inteligjibil. Ai është i përsosur, madje mbi “përsosurinë”, e mira e pastër, meqë për nga natyra është i mirë. Ai është e vërteta meqë është tërësisht i bindur në qenësinë e vet, ekzistimin e vet. Nuk ka asgjë më të vërtetë nga bindja e Tij për ekzistimin e vet.
Vetënjohja e Zotit është ipso facto me njohjen e gjerave të tjera, sepse duke e njohur Veten Zoti domosdoshmërisht i njeh qeniet që dalin nga Ai. Për dallim prej grekëve të cilët thonin se Zoti i njeh vetëm esencat (universalitë), sepse njohja e partikularive nënkupton njohjen nëpërmjet perceptimit shqisor dhe të faktorit kohor, që Zotin e bënë të papërkryer, Ibn Sinai tregon se Zoti ndonëse nuk ka njohje perceptuese, Ai megjithatë i di të gjitha partikularitë në “mënyrë universale” ashtu që njohja perceptive për Të është e tepërt. Meqë Zoti është shkaku emanativ i gjithë të krijuarës, Ai i di edhe ato qenie ekzistuese dhe raportet që sundojnë mes tyre, duke u thirrur në ajetin kur’anor : “Asgjë individuale nuk mbetet e fshehur nga Zoti as në qiej as në tokë.” Këtë Ibn Sinai ndryshe e shpreh në veprën El-Isharat: “Kur me këtë rrugë ta arrijë kufirin e vullnetit dhe ushtrimit, atëherë i hapen mundësitë e kognitimit apo hulumtimit të dritës së të vërtetës, kurse ndjenja që e përjeton është sikur perdja që ndriçon e pastaj të fiket.”
Qeniet e mundshme janë ato të cilave iu paraprinë shkaku, të cilat janë të varura nga faktorë të ndryshëm, kurse ekzistimi i tyre është i mundshëm; domethënë: këto qenie lindin, vdesin, janë materiale, me mangësi dhe se mosekzistimi i tyre nuk paraqet diç të pamundshme. Kurse qeniet e pamundshme janë ato të cilat në vetvete janë të pamundshme, por që bëhen të mundshme nga ndërhyrja e shkakut të jashtëm, sikur që zjarri varet nga faktori i jashtëm. Këtë qëndrim të Ibn Sinait e ka kundërshtuar Ibn Ryshdi dhe filozofë të tjerë si el-Gazaliu etj.
Tre çështjet kyqe metafizike
Me kalimin e kohës tre çështje u problematizuan aq shumë sa që përkundër shqyrtimit disa shekullor të tyre ende jemi në fillimin e vet problemit. Këto janë tema se bota është e amshueshme, se Zoti nuk i njeh partikularitë dhe se ringjallja në botën tjetër do të jetë vetëm shpirtërore. Për këto çështje u ngrit El-Gazaliu dhe në veprën e tij të njohur filozofike Et-Tehafut’ut-tehafut, e sulmoi rreptë përfaqësuesin e bindjeve të tilla, Ibn Sinain, madje duke e shpallur këtë dhe të tjerët për mosbesimtarë.
Clarke County (Virginia)
Clarke County është një nga  qarqet në shtetin federal Virginia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Ibn Sina
Amshueshmëria e botës
Edhe pse në shikim të parë mund të formojmë iluzion se Ibn Sinai pajtohet me Aristotelin, analizat e thella tregojnë se Ibn Sinai kishte mendim të vetin: “Fjala amshueshmëri ka disa kuptime. Kështu, amshueshmëria krahasuese domethënë diç, koha e së cilës në të kaluarën është më e madhe nga koha e diç tjetër. Prandaj, kjo e para është e amshueshme në krahasim me diç tjetër. Ndërkaq, amshueshmëria absolute ka dy kuptime: në raport me kohën dhe me veten. Kuptimi i parë është ai i cili nuk ka fillim kohor, deri sa kuptimi i dytë është ai i cili nuk ka kurrfarë fillimi për të cilin do të lidhej. Kjo është amshueshmëria e mirëfilltë dhe kjo ka të bëjë vetëm me Njërin, Të Vërtetin, Të Madhërishmin !”
E qartë, Ibn Sinai asesi nuk mendon se bota vetëvetiu është e amshueshme dhe se nuk e ka krijuar Zoti, por mendon se bota është e amshueshme sepse Zoti e ka krijuar para çdo kohe dhe për këtë shkak ajo është e krijuar para çdo kohe, Por, kjo amshueshmëri absolute kohore nuk mund të krahasohet me Zotin Absolut të Amshueshëm, Sepse Zoti ka ekzistuar edhe atëherë kur nuk kishte as botë, as kohë. Sipas tij, Zoti e krijoi botën, e pastaj filloi koha. Kur thuhet se bota është e amshueshme, me këtë mendohet në amshueshmërinë e tij në raport me kohën e jo në raport me vetë atë.
Njohja e partikularive
Pohimi se Zoti i dinë vetëm universalitë (kul-lijjatun) dhe nuk mund t’i njeh partikularitë (xhuz’ijjatun) është çështja vijuese që i ndau filozofët dhe kelamistët por edhe botën myslimane. Tashmë më parë theksuam se Ibn Sinai pohon se Zoti i dinë universalitë me dije të përgjithshme dhe këtë ai e komenton se Zoti të gjitha partikularitë i dinë vetëm me dijen e cila është e përgjithshme, sepse, meqë vetë është jashtë kohe dhe hapësire – nuk mund të ketë përvojë (njerëzore) të përcaktuar me kohë dhe hapësirë, të cilën e përcaktojnë cilësitë individuale dhe aksidentale të fenomeneve individuale. Me fjalë të tjera, Zoti i njeh partikularitë, por jo me perceptim shqisor por me njohje mendore, jo në këtë apo atë çast, por ngaherë dhe gjithherë. Respektivisht, Ibn Sinai, sipas theksimit të El-Gazaliut, mendon se “Parimi i Parë i dinë të gjitha gjerat në tërësi me dije të përgjithshme, e cila nuk i nënshtrohet kohës, kurse partikularitë nuk i dinë, sepse përfshirja e ripërtrijes së tyre (të përhershme) do të impononte ndryshim në esencën e atij që dinë.”
Ringjallja shpirtërore
Qëndrimi i Ibn Sinait është se shpirti është jomaterial, jotrupor nxiti pakënaqësi në mesin e besimtarëve dhe intelektualëve. Kjo u bë shkak që El-Gazaliu me tërë ashpërsinë ta kontestojë argumentësinë e sinaistëve se dëshmitë racionale janë të pamjaftueshme pa ndihmën e Shpalljes së Zotit.. Nga ajo që shihet qartë se as El-Gazaliu nuk e mohon jomaterialitetin e shpirtit, por i mohon bindjet filozofike se pa Shpalljen nuk mund të provohet lidhur me shpirtin. Decidivisht ai thotë: “... ne e kontestojmë pohimin e tyre se kjo mund të dëshmohet vetëm me ndihmën të mendjes dhe se për këtë nuk është i nevojshëm Ligji i Zotit.”
Mësimi për pejgamberinë (nubuvetin)
Në filozofinë fetare Ibn Sinai i kushtoi vëmendje të veçantë teorisë së pejgamberisë (nubuvetit), të cilën tentoi ta formulojë në pajtim me mësimet e Kur’anit, pa i lënë anash konceptet e tij të përgjithshme filozofike mbi botën.
Çështjen e fenomenit të pejgamberisë dhe të Shpalljes hyjnore Ibn Sinai u përpoq ta konstatojë në katër rrafshe: intelektual, imagjinativ, të çudisë dhe socialo-politik.
Tërësia e katër rrafsheve na jep tregues të qartë të motivimit religjioz, karakterit dhe drejtimit të mendimit të tij. Përshkrimi dhe interpretimi i pjesshëm i tezave kryesore filozofike të tij tregon qartë frymën e tij të thellë religjioze. Këtë e dëshmon qartë edhe teoria e Qenies, e cila e sjellë në varshmëri çdo krijesë kundrejt Allahut dhe raporti mendje-trup dhe gjeneza e natyrës së njohjes mbështetjen e gjenë në çudinë religjioze të quajtur mu’xhize në një anë dhe në njohjen kreative reveluese në anën tjetër. Kjo mohon zërat se religjioziteti te Ibn Sinai është i mveshur, i shartuar. Tërësia e veprave të tij tregon se religjioziteti dhe mendimi i tij racionalist janë të rritur dhe lidhur organikisht mes veti si proces rigoroz i kontemplimit të tij. Mund të thuhet pa dyshim se ai ishte qytetar i dy botave frymore: asaj islame dhe helene. Këto tradita janë interpretuar dhe modifikuar.
Për shembull, Ibn Sinai për Kur’anin thotë se është simbol i të vërtetës e jo e vërtetë tekstuale. Por, për masën ai sugjeron që Kur’ani të mbetet e vërtetë tekstuale dhe njëkohësisht Kur’ani si simbol i të vërtetës nuk mohon karakteristikën e Kur’anit si të vërtetë tekstuale. Po ashtu, ndonëse në mendimin grek të pejgamberisë gjejmë elemente të përbashkëta me myslimanët, megjithatë koncepcioni pejgamberik mysliman është i ri, unikal dhe i ri në historinë e religjionit.
Domosdoshmëria pejgamberike në rrafshin intelektual gjithashtu është e justifikueshme, duke e marrë parasysh se njerëzit kanë aftësi të ndryshme intuitive kualitative dhe kuantitative. Disa posedojnë aftësi të tilla e disa pak apo fare nuk posedojnë. Njeriu që posedon cilësitë e tilla të dhuntisë së jashtëzakonshme, edhe pse pa aftësim e shkollim special, sipas natyrës së tij vetjake mund të bëhet vendbanim i të vërtetës përkundër mendimtarëve të cilët mund të kenë përvojë intuitive në raport me çështjen përfundimtare, por kontakti kognitiv i të cilëve me njëmendësinë është gjithnjë i pjesshëm, kurrë tërësor. Sipas Ibn Sinait, pejgamberia duhet të jetë intelektuale dhe morale-shpirtërore, prandaj edhe përvoja pejgamberike duhet të posedojë kritere filozofike dhe morale. Si pejgamber, ai identifikohet me Engjëllin e Shpalljes por si qenie njerëzore ai nuk është mendje aktive dhe është aksidental e jo esencial. Funksioni i tij pejgamberik imponon që pejgamberi para njerëzisë të del me porosi, të ndikojë te njerzit dhe të bëjë sukses në misonin e tij. Kjo bëri që filozofët myslimanë përkundër respektit për filozofinë greke, të orientohen drejt Musait, Isait dhe Muhammedit a.s. si burim dhe shembëllim.
Pejgamberi duhet të jetë Ligjvënës dhe shtetar i mirëfilltë, sepse detyrë e Sheriatit (ligjit) është që të ndikojë te njerëzit që të bëjnë të mira shoqërore, që t’i përkujtojë në Zotin në çdo hap dhe t’u shërbejë si masë pedagogjike për t’u orientuar nga vlerat e vërteta dhe që kështu të bëhen më afër synimit të mirëfilltë shpirtëror të Ligjvënësit.
Nëse do të donim ta saktësojmë mendimin e Ibn Sinait për pejgamberinë do të themi se sipas tij pejgamberi duhet t’i plotësojë tri kushte bazore: ta posedojë kthjelltësinë dhe qartësinë e inteligjencës, përsosurinë e imagjinatës dhe forcën që ashtu të ndikojë në botën e jashtme që t’ia nënshtrojë vullnetit të tij sikur që trupi njerëzor i është i nënshtruar vullnetit dhe komandës njerëzore. Nëse plotësohen të gjitha këto kushte, atëherë pejgamberi e arrinë shkallën e intelektit të shenjtë, i cili të gjitha dijet i pranon direkt, befasisht dhe pa kurrfarë përgatitjesh paraprake nga Intelekti Aktiv dhe në këtë mënyrë, menjëherë bëhet i njoftuar për çdo gjë nga e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja. Krahas iluminimit të intelektit pejgamberik nëpërmjet Intelektit të Dhjetë, iluminohet edhe aftësia e tij imagjinative që ajo të cilën ai e vrojton në vetëdije si individuale apo universale, në imagjinatë i shfaqet si skena të shqiptuara konkrete, të veçanta dhe ndijore.
Po ashtu, Ibni Sinai misionin pejgamberik e ndanë në: aspektin teorik dhe praktik. Aspekti teorik e orienton shpirtin njerëzor drejt lumturisë së tij të amshueshme, kurse në atë mënyrë duke ia mësuar nyjet kryesore të besimit në ekzistimin e Zotit, në vërtetësinë e shpalljes dhe pejgamberisë dhe në besimin në jetën pas vdekjes. Aspekti praktik, i mëson njerëzit me pikëpamjet rituale të besimit të cilat duhet t’i kryejnë besimtarët. Kjo e dallon pejgamberin nga urtakët dhe njerëzit e mirë, sepse arritja dhe marrja e dijes nga Intelekti Hyjnor është e përkryer dhe e plotë, kurse te urtakët dhe njerëzit e mirë kjo arritje e dijes është e pjesshme. Po ashtu, pejgamberët sjellin me vete në botë ligjin dhe qeverisjen me jetën praktike dhe shoqërore të njerëzve, deri sa urtakët vetëm gjurmojnë për dije dhe përsosuri të brendshme dhe nuk e kanë për detyrë të sjellin ligj. Kjo i bën ata që t’i nënshtrohen pejgamberëve.
Në pikëpamje psikologjike, lidhur me interpretimin e marrëdhënieve të Intelektit Aktiv me shpirtin njerëzor Ibn Sinai nuk ofron diç të veçantë nga të tjerët, por porositë që të shtypet lënda dhe të pastrohet shpirti nga fëlliqësitë e vesit deri sa i bëhet një enë e pastër dhe e përshtatshme për ta pranuar inspiratën hyjnore, duke menduar për shpalljen.
Në vazhdim po e japim një citat të vetë Ibn Sinait lidhur me pejgamberët dhe shpalljen. Pejgamberët i quan zotërues të mendjes së shenjtë :
“Ndodhën disa njerëz që kanë një natyrë të pastër dhe shpirtrat e tyre kanë fituar një fuqi (edhe më të madhe) nëpërmjet pastërtisë dhe kontaktit të tyre me ligjet e botës mendore. Prandaj, ata arrijnë shkallën e inspirimit dhe intelekti aktiv u revelon nëpër çështjet e tjeta. Ndodhen edhe disa të tjerë që nuk kanë nevojë të studiojnë për të ardhur në kontakt me intelektin aktiv, sepse ata e dijnë çdo gjë pa ndërmjetësim. Këta janë zotëruesit e mendjes së shenjtë. Kjo mendje, ky intelekt është aq i lartë sa që, të gjithë njerëzit nuk mund të kenë pjesë prej tij.”
Roli dhe ndikimi i Ibn Sinait në Lindje dhe Perëndim gjatë historisë
Sidomos, vepra dhe mendimi i Ibn Sinait do të “ndëshkohet” me zbehje pas kritikave të rrepta të El-Gazaliut, të Fahruddin Rraziut etj. Mirëpo, mësimet e Ibn Sinait do t’i mbrojë Ibn Rushdi sidomos në veprën Tehafut’ut-tehafut dhe do t’i rifreskojë Haxhe Nasiruddin Tusi, Suhraverdi... Në vazhdim kemi një varg dijetarësh që e përkrahin idenë e Ibn Sinait.
Një skemë e mundshme e iluminimit të Evropës injorante
Por, Ibn Sinai do të ndikojë edhe në Perëndim. Përkthimi i veprave të tij në latinishte dhe në gjuhët e tjera evropiane, nga Lëvizja intelektuale e shekullit XII e XIII, përkundër armiqësisë politike e ushtarake, e afroi Ibn Sinain më afër kohëve të fundit. Sidomos u dallua shkolla e Toledos, e veçant Dominicus Gundissalvusi, pastaj Gerardi nga Kremona, Blaise, Andrea Alpago, gjatë gjithë mesjetës i kanë përkthyer veprat e Ibn Sinait. Madje, përkthimi i disa veprave të tij për arsye të ndikimit që patën u quajtën edhe avicenizmi latin. Ndikoi edhe te William Auvergne, Roger Bacon, Albert Magnusi, Petri nga Spanja (Papa i 21) dhe sidomos te Toma Akuini, Madje, studimet e filozofit katolik francez Etien Gilsonit tregojnë se ekziston edhe augustinizmi avicenian. Madje, mendohet se Toma Akuini kishte pësuar ndikim të thellë, të cilin, nën presion të faktorëve të jashtëm, kah fundi i jetës së tij, qe detyruar të heq dorë edhe nga Ibn Sinai edhe nga qëndrimet e tij të hershme. Por, ndikimi i tij nuk përfundoi me mesjetën. Ndikimi vazhdoi edhe te Rene Descartesi në shekullin XVII, madje, sipas një vrojtuesi “qëndrimet e Ibn Sinai sipas origjinalitetit të tyre e kapërcejnë pikën në të cilën qe ndal Descartesi. Ndikimin e Ibn Sinait historianët e filozofisë e shohin edhe te Roxher Bekoni, gjatë shekullit XIII, sepse vewpra e tij e madhe Opus maius, mendohet si imitim i thatë i veprës Esh-Shifa të Ibn Sinait.
Është interesant se në Evropë është kritikuar rreptë angjeologjia, kozmologjia dhe besimi i tij iluminist dhe gnosist, por është pranuar pikëpamja e tij racionaliste e filozofisë dhe mjekësia shkencore e tij.
Mauzolei i Ibn Sinait sot në Hamadan
Mendoj se bota myslimane nuk ka bërë gjënë e duhur për emrin dhe veprën e Ibn Sinait. Shpresojmë se e ardhmja më gjithanshëm do ta ndriçojë figurën e Ibni Sinait por edhe ne letrat shqip.
Autizmi
Autizmi është çrregullim neurobiologjik që veçohet me vështirësi në komunikim, ndërveprimi shoqëror dhe sjellje të përsëritura dhe rreze të kufizuar interesash.
Simptomat e autizmit fillojnë të shfaqen para moshës dy vjeçare dhe shkalla e dëmtimit të këtyre tri fushave dallon nga individi në individ.
Sipas DSM-IV-R Autizmi përkufizohet si një çrregullim që karakterizohet nga:
Historia
thumb
Veçoritë - Personi me autizëm, ndryshe nga të tjerët ka botën e tij në mendje ku ai mendon thjesht për gjëra më normale, gjera më të thjeshta. Ndryshe, personi i prekur me autizëm është e paraparë se kur të jetë në moshën 64 vjeçare do të ketë mendjen e zhvilluar të një 14 vjeçari.
Simptomat
Është me rëndësi që prindi të tregojë shenjat që i vëren tek fëmija me qëllim të informimit sa më të hollësishëm në mënyrë që mjeku të ketë bazë për një diagnozë të drejtë.
Si një nga simptomat e para të autizmit është shmangja e kontaktit me sy, ku fëmija i largohet cdo lloj kontakti me sy, si me femijët e tjerë, ashtu edhe me prindërit. Shpesh herë kjo shpjegohet në mënyrë të gabuar se "fëmija ka turp", ku fëmija në vend që t'i përgjigjet kontaktit me sy shikon anash apo në shumicën e rasteve lartë mbi kokën e personit kontaktues.
Stagnimi në të folur është një prej shenjave të para te Autizmit, mirëpo duhet të kemi kujdes gjatë vlerësimit të të folurit si një prej simptomave të Autizmit. Kjo duhet te hyj vetëm në kontekst të Autizmit kur sjelljet e përgjithshme janë të çrregulluara, sepse është normale që fëmijët kanë fillime të ndryshme në të folur. Ndodh që fëmija edhe mbasi ka filluar të flasë, ka filluar ti "harrojë" fjalët sa që të mbërrijë deri në atë gjendje që nuk mundet të flas asnjë fjalë, që fatkeqësisht në këtë gjendje mbesin tërë jetën, pra nuk janë më në gjendje të flasin.
Me kalimin e kohës vërehen ndryshime të mëdha në sjelljet e fëmijës duke filluar se fëmija është shumë i tendosur, qan "pa arsye", në dallim me fëmijët e tjerë ai nuk është në gjendje të luaj me lodra apo posaçërisht të luaj me femijët e moshës së vetë, ku gjithnjë e kërkon pranin e prindit me qëllim që ti realizoj dëshirat e veta.
Po ashtu problemi i mosmundësise që në mënyrë të pavarur të përdorë duart e veta shkaktojnë probleme të mëdha gjatë ushqimit ku shpesherë prindërit duhet ta ushqejnë vetë fëmijën apo të jenë pranë fëmijës gjatë ushqimit që ta ndihmojnë.
Në disa raste paraqiten edhe te ashtuqujtëra stereotipe ku fëmija bën levizje te dores.mënyre rrethore apo lëvizjen e përhershme të gishtërinjëve në mënyrë të tendosur, kjo paraqet sidomos probleme gjatë koncentrimit dhe në kryerjen e veprimte zakonshme
Pra si një perfundim nga gjithë kjo me paraqet formën e rëndë të autizmit, ku mundësitë për një shërim janë shumë të vogla, por kjo nuk do të thotë se nuk duhet të ndërmarrim asgjë sa i përket shërimit dhe ndihmës në aspektin mjekësor dhe edukativ ku ekzistojnë mundësi të mëdha të lehtësimit dhe përmiresimit të gjendjes.
Duhet pasur të qarte prindërit se ky lloj i autizmit kërkon maksimumin per ti ndihmuar, për ta edukuar, për të jetuar në familje dhe po ashtu është një sprovë e madhe për tërë familjen, por duhet pasur kujdes që jetën nuk duhet ta kufizojme vetëm me këtë problem sepse femija (i rrituri) me këtë sëmundje kërkon babë, nënë, motër, vëlla të fuqishëm te cilet gjithëherë do ti vijnë në ndihmë.
'''Sindromit te Kanerit dhe tiparet klinike :
Sindromi i Asperger, forme më e butë e Autizmit. Kjo formë është e lehtë si në aspektin e shfaqjes të simptomeve e po ashtu sa i perket shërimit te vete sëmundjes. Fillon po ashtu mbas moshës 2 vjecare me paraqitjen e sjelljeve tipike të A, pra duke u perqendruar në vetëm një veprim, duke levizur të gjitha objektet në formë rrethi pa marrë parasysh se a është i pershtatshëm (si p.sh. një katror apo një libër), me probleme në të folur ku ka raste qe deri në moshen 3 vjeqare nuk flasin. Gjitashtu paraqiten forma më të lehta të vetëlëndimit si dhe një tendencë që në rast të mosrealizimit të dëshires te paraqiten shpërthime të mllefit në mënyrë ekstreme.
Mirpo çka e bën të ndryshojë kët llojë të A nga forma e rëndë e A, është se fëmiu ka kompentenca më të mëdha në aspektin social dhe komunikativ, çka do të thotë se fëmiu nuk është shumë i kufizuar gjatë krijimit të kontaktit në familie dhe jashtë saj.
PSindromi i Asperger''', forme më e butë e Autizmit. Kjo formë është e lehtë si në aspektin e shfaqjes të simptomeve e po ashtu sa i perket shërimit te vete sëmundjes. Fillon po ashtu mbas moshës 2 vjecare me paraqitjen e sjelljeve tipike të A, pra duke u perqendruar në vetëm një veprim, duke levizur të gjitha objektet në formë rrethi pa marrë parasysh se a është i pershtatshëm (si p.sh. një katror apo një libër), me probleme në të folur ku ka raste qe deri në moshen 3 vjeqare nuk flasin. Gjitashtu paraqiten forma më të lehta të vetëlëndimit si dhe një tendencë që në rast të mosrealizimit të dëshires te paraqiten shpërthime të mllefit në mënyrë ekstreme.
Shkaqet
thumb
Që në fillim duhet pasur të qartë, se mjeksia deri në ditët e sotme nuk e di shkaktarin e autismit, përkundër perpjekjeve të mëdha që po bëhen posaqërisht në SHBA. Prandaj kur flasim për shkaqet e autizmit kemi të bëjmë vetëm me hipoteza të cilat nuk janë të vërtetuara, por të cilat kanë një bazë shkencore.
Në përgjithësi dallojmë këto teori për shkaqet e autizmit : njëra konsideron se shkaku i A është në bazë gjenetike, tjetra si shkaktar konsideron ndryshimet e trurit në fazën e hershme, është i pranishëm mendimi po ashtu se ndryshimet biokimike që ndodhin në trurin e fëmijës mund të jenë shkaktare te A, tjetra teori konsideron se problemet në përceptimin e botës së jashtme janë fajtore. Vështirësia e gjetjes së faktorit të A qëndron në kompleksitetin e vetë sëmundjes, për arsye se A përfshin një pjesë të madhe të aktivitetit njerzor duke filluar komunikimin (të folurit), raportet sociale-ndërnjerzore, mundësitë për aktivitete të pavarura janë të kufizuara.
Përsa i perket faktorit gjenetik si shkaktar i autizmit duhet cekur se shpesh mendohet se prindërit janë ata të cilët janë "fajtorë" për gjendjen e fëmijës duke pohuar se fëmija ka trashëguar gjenet prej prindërve, ky mendim është plotësisht i pasaktë, sepse në të vërtet kur flasim për gjenet si shkak te A ka të bëjë se materiali trashëgues (gjenet) janë të dëmtuara dhe si te tilla shkaktojnë sëmundje si p.sh tek Doçn sindrom (mongoloizmi) ku kromozomi 21 është i trefishtë. Përkundër përpjekjeve të shumta që po bëhen për gjetjen e kromozomit "fajtor" duke hulumtuar materialin gjenetik tek binjakët të prekur nga autizmi apo duke hulumtuar materialin gjenetik të fëmijëve të prekur nga autizmi që janë të të njëjtës familje (mundësia që autizmi të paraqitet përsëri në një familje që ka një fëmijë autist është më e madhe se sa tek ato që nuk kanë) parashikohen së paku 10 vite për të arritur deri tek një rezultat per rolin e gjeneve për A. Po ashtu në kohët e fundit në SHBA është duke u përmendur me të madhe se shkaktari i autizmit është vaksina që jepet kundër fruthit (në gjuhën angleze mumps), rubeolës, varicelës që jepet si kombinim, mirëpo deri tani nuk ka prova të qëndrueshme që vërtetojnë këtë pohim. Një prej teorive më bindëse është ajo e cila e sqaron A si pasojë e moskomunikimit të qelizave të trurit (neuroneve), ku secila qelizë (neuron) përbëhet nga dendritet (që bëjnë pranimin e informacioneve) dhe nga aksoni (që bën transmetimin e informacioneve në qelizën tjetër). Kjo shihet më së miri duke vështruar fëmijët me A ku vërehët se ata kuptojnë shumë (pra pranimi i informacioneve bëhet) mirëpo problemet paraqiten gjatë realizimit deri në fund (informacioni i pranuar nuk do të transmetohet më tutje deri në realizimin pëfundimtar). Duke pasur parasysh se ekzistojnë afër 100 miliarda qeliza nervore (neurone) është shumë i vështirë përcaktimi dhe identifikimi i qelizave që nuk janë në gjendje të kryejnë pranimin apo transmetimin e informacioneve.
Zbulimi i para disa viteve të neuroneve "pasqyrë" (mirror neuron apo spiegelneurone) do të ndikojnë në gjetjen e shkaktarit të A, ku supozohet se këto neurone speciale kanë aktivitet të pakët dhe të kufizuar tek personat me A.
Neuronet "pasqyrë" luajnë rol në kuptimin e veprimeve të personave të tjerë, në imitim, në të folur, në ndjenja dhe në vet mendimin, të gjitha këto deficitet kryesore të personave me Autizëm.
Trajtimi
Autizmi mendohet nganjëherë si një sëmundje e pashërueshme, megjithëse ky mendim është i diskutueshëm. Ka shumë terapi autiste me synime të ndryshme, p.sh. të përmirësimit të shëndetit dhe mirëqenies, problemeve emocionale, shqisore, vështirësive me mësimin dhe komunikimin etj. Sa i përket trajtimit të A, ka shumë terapi që aplikohen duke u nisur prej metodave edukative dhe duke perfunduar me medikamente.
Se cila formë do të përdoret, varet së pari prej qëllimit që e parashtrojmë se në cilën simptomë duam të ndikojmë si p.sh tek problemet me te folur duhet ti bëhen terapitë tek logopedi, tek problemi me ndjenjën e vetë trupit dhe ambientit terapit i bënë ergoterapisti, tek problemi me autoagresione, problemet me gjumë shumë efikase jane treguar medikamentet që e zbusin gjendjen por jo edhe ta sherojnë per gjithnjë. Në vendet perendimore bëhen përpjekje që masat edukative dhe trajtimi të bëhet në shkolla të veçanta për fëmijë autista, ndërsa trajtimi me medikamente bëhet prej psikiatrave me shumë përvojë me qëllim të dozimit me kujdes dhe menjanimin e pasojeve të mundshme.
Sa i përket masave edukative janë disa lloje të trajtimit prej të cilave më efikase është treguar metoda e "mbështetjes". Metoda e mbështetjes kryhet kur pedagogu apo edhe prindi vihen prapa fëmijes duke i mbështetur duart e fëmijes në fillim me me shumë forcë e që me kalimin e kohës dhe suksesin duke zvogluar forcen e mbështetjes në mënyrë që femiu të bëjë veprime të pavarura. Duke pasur parasysh gjendjën e vështirë të fëmiut lypet një punë me afatë të gjatë dhe me durim, së paku 5 vjecare që të shihen rezultatet e para ku fëmija është në gjendje të kryeje disa veprime të vogla të pavarura.
Në punën me fëmijë me autizëm është me rëndësi krijimi i rregullave të qarta të cilave duhet pëmbajtur në mënyrë rigoroze me qëllim që duke përsëritur çdo ditë fëmija do ta ketë më lehtë ta përvetsojë materialin mësimor. Kjo bëhet si p.sh. para fillimit të mësimit fëmijes i tregohet nëpërmjet tabeles se çfare do të mësohet sot dhe pastaj çdo përfundim i punes do të tregohet në tabele dhe puna e ardhshme do të njoftohet fëmiu. Po ashtu edhe orari javor duhet të përpilohet në mënyrë që të ju afrohet materiale të ndryshme mësimore si gjuha amtare, matematika, dituri natyre, muzik, sport dhe forma të tjera të mësimi, të gjitha këto duke pasur në konsideratë aftësinë e kufizuar të mësimit.
Kantoni Colombey-les-Belles
Kantoni Colombey-les-Belles (frëngjisht: Canton de Colombey-les-Belles) është një kanton në departamentin Meurthe-et-Moselle, rajonin Lorraine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Colombey-les-Belles. Ka sipërfaqe 298.89km2 dhe popullsi 6954 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Colombey-les-Belles aktualisht përbëhet nga 31 komuna.
Gabriele Albanesi
Gabriele Albanesi (Roma, 3 mars 1978) është një regjisor, skenograf dhe producent italian.
Zarbinca
Zarbincë (serbisht: Зарбинце/Zarbince) është fshat në komunën e Bujanocit, Serbi.
Gabriele Albanesi
Biografia
Gabriele Albanesi është i diplomuar në shkencat e komunikimit me një tezë mbi evolucionin e kinemasë horror italian, dhe tashmë një kritik filmi, Albanesi bëri debutimin e tij si asistent regjisor në videoklipe të ndryshme të drejtuara nga Manetti Bros. . Në verën e vitit 2000, me rastin e një debati pas shfaqjes së filmit Vjeshtë të regjisores Nina Di Majo dhe në prani të Nanni Moretti, ai sulmoi energjikisht një mënyrë të caktuar për të kuptuar kinemanë autore bashkëkohore italiane. Në vitin 2001, me pseudonimin George Kaplan, ai bashkëpunoi në realizimin e disa episodeve të programit televiziv Stracult të transmetuar në Rai 2.
Zarbinca
Gjeografia
Zarbinca shtrihet në Malësinë e Gollakut në 42° 37′ 12" të gj.gj.v. dhe 21° 47′ 47" të gj. gj. l. Zarbica është vendbanim tipik kodrinoromalor, i tipit të shpërndarë. Zarbnica rreth e përqark kufizohet me fshatar të banuara me popullsi shqiptare me përjashtim të fshatit Drenoc i cili është i banuar krejtësisht nga serbët. Nga ana veriore Zarbnica kufizohet me Tërstenën, në perëndim me Pribocin e në jug me Ramabuçën.
Gabriele Albanesi
Biografia
Pas regjisorit të tre filmave të shkurtër, Hunted (2001), The Wardrobe ( 2002 ) dhe Mummies ( 2003 ), ai bëri debutimin e tij në film në 2006 me filmin spërkatës Il bosco fuori të xhiruar në 20 ditë me një buxhet të vogël. Filmi, i bashkëprodhuar nga Manetti Bros., përdori efektet speciale të krijuara nga Sergio Stivaletti, gjë që bëri që vetë filmi të ndalohej për të miturit nën 18 vjeç (Vetë Stivaletti deklaroi "Unë kurrë nuk kam përdorur kaq shumë gjak në ndonjë film tjetër! »). Synimi i regjisorit ishte rinisja e kinemasë horror italiane duke iu referuar filmave "ekstreme" të fillimit të viteve '70, me një stil jo politikisht korrekt dhe jo të rrafshuar në konceptin e "televizivitetit". Filmi, i shpërndarë në Shtetet e Bashkuara nga Sam Raimi, u prezantua në garë në Festivalin e Filmit në Filadelfia.
Në vitin 2010 ai drejtoi filmin e tij të dytë, Ubaldo Terzani Horror Show, gjithashtu bashkëprodhuar nga Manetti Bros. Në vitin 2012 ai drejton dhe është producent ekzekutiv i videoklipit Kiss Me Dracula, Claudio Simonetti, kënga e të cilit përfaqëson kolonën zanore të filmit të Dario Argento Dracula 3D.
Zarbinca
Demografia
Në Fshat ka 90 ekonomi familjare dhe afro 732 banorë, ndërsa në vitin 1991 ka pasur 915 banorë. Nga kjo shihet se popullsia e Zarbincës sidomos gjat kësaj periudhe është zvogëluar shumë. Mosha mesatare e popullsisë është 30.1 vjet. Numri i anëtarëve për ekonomi familjare është mjaft e lartë me 7.24 anëtarë. Përshkak të shpërnguljes të vazhdushme në drejtim të Gjilanit dhe Kamenicës(Dardanës), Zarbinca jo vetëm që ska arritë ta shtoj numrin e popullsisë por gati është përgjysmuar në krahasim me vitet e pas Luftës së Dytë Botërore.
Statusi politik i Kosovës
parapamje|300px|Sejdiu dhe Ahtisaari në Prishtinë më 2 shkurt 2007 Statusi zyrtar i Kosovës, i njohur edhe si Çështja e Kosovës, filloi zyrtarisht si pavarur në nëntor 2005 për vendosjen e statusit përfundimtar të Kosovës. Sipas Serbisë, Kinës dhe Vatikanit, Kosova është tokë serbe që në mesjetë dhe tani administrohet si, Kosova është tokë serbe që në mesjetë dhe tani administrohet si Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë.
Pasi forcat serbe u detyruan ta lëshonin Kosovën dhe Metohinë, që prej 1999-s ajo është administruar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara UNMIK dhe institucionet demokratike të Kosovës: Kuvendi, Presidenti dhe Qeveria e Kosovës. Edhe pse Serbia nuk ka kontroll mbi Kosovën, në rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit, disa herë përmendet se Kosova është protektorat i OKB-së, por juridikisht pjesë e Republikës Federale të Jugosllavisë. Sipas kësaj rezolute OKB-ja ka përgjegjësinë për administratën civile, kurse NATO për sigurinë në Kosovë. Thuhet se shtetet mike të Kosovës në vitin 1999 donin që të mos e përfshinin në rezolutë fjalën Jugosllavi, por Rusia që ka të drejtë të vetës në Këshillin e Sigurimit, këmbënguli.
Më 2 shkurt 2007, i dërguari special për statusin e Kosovës, Martti Ahtisaari, dorëzoi propozimin e tij në Prishtinë dhe Beograd. Edhe kosovarët, edhe të huajt janë të mendimit se kjo do të çojë drejt krijimit të shtetit të pavarur të Kosovës.
Pas disa bisedimesh, Kosova u shpall shtet i pavarur më 17 shkurt 2008.
Standardet për Kosovën (dhjetor 2003)
Që nga mbarimi i luftës është kërkuar nga shumica e popullit të Kosovës, shqiptarët, që statusi i Kosovës të definohet sa më parë që është e mundur. Por, ndërkombëtarët gjithë kohën pohonin se është ende herët dhe se Kosova ka probleme mes tjerash me respektimin e të drejtave të njeriut dhe pakicave. Në dhjetor 2003, bashkësia ndërkombëtare (BE, OKB) përmes "Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara" Harri Holkeri u dorëzoi autoriteteve kosovare dokumentin "Standardet për Kosovën". Dokumenti përmbante detyrat kryesore qe Kosova duhej t'i realizonte deri në vitin 2005, në mënyrë që të vlerësoheshin arritjet dhe, nëse gjykohet se "standardet janë përmbushur", do të iniciohej faza e ardhshme e përcaktimit të statusit final të Kosovës. Në ballinën e këtij dokumenti shkruante “Një Kosovë ku të gjithë – pa marrë parasysh përkatësinë etnike, racën ose fenë – janë të lirë të jetojnë, punojnë dhe udhëtojnë pa frikë, armiqësi ose rreziqe dhe ku ka tolerancë, drejtësi dhe paqe për të gjithë”. Tani të gjitha kërkesat për zgjidhjen e statusit nga ndërkombëtaret përgjigjeshin me "standardet para statusit".
Dokumenti ”Standardet për Kosovën” përmbante këto 8 pika:
Shqiptarët, që përbënin më shumë se 90% të popullsisë e kishin kuptuar se përmbushja e standardeve ishte e domosdoshme për fillimin e bisedimeve për statusin e Kosovës, por shumë nga standardet ishin të vështira për Kosovën, për shkak se serbët të frikësuar nga rezultati i bisedimeve sabotonin këto standarde, duke mos marrë pjesë në institucionet demokratike. Në anën tjetër ndërkombëtarët pohonin se standardet që kanë të bëjnë me pakicat ishin më të rëndësishmet. Vlerësime të ndryshme tregojnë se standardi numër 8, pra ai për "Trupat Mbrojtëse të Kosovës" është përmbushur më së shumti.
Trazirat e marsit 2004
Këto trazira zgjuan nga gjumi shumë vendimmarrës. Të gjithë e kuptuan se shumë pak në Kosovë mund të përmirësohej pa zgjidhjen e statusit përfundimtar. Sekretari gjeneral i Kombeve të Bashkuara, Kofi Annan, i dha detyrën norvegjezit, Kai Eide, për hartimin e një raporti që do të pasqyronte situatën në Kosovë. Eide morri këtë detyrë shumë seriozisht, dhe pas shumë vizitave në Kosovë dhe Ballkan përgjithësisht ku takoi përfaqësues të të gjitha partive, komuniteteve, feve etje ai në tetor 2005 i dorëzoi, Annan raportin e porositur. Edhe pse Eide në këtë raport e vë gishtin në shumë gjëra që mund të përmirësohen ai konkludon se shumë është përmisuar në Kosovë nga viti 1999, dhe rekomandon se koha ka ardhur për fillimin e bisedimeve për statusin përfundimtar të Kosovës. Disa ditë më vonë të njëjtin rekomandim për Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara e bën edhe Kofi Annan. Serbia protestoi se shumë pak ishte përmirësuar në Kosovë, por bashkësia ndërkombëtare nuk ia vuri veshin. Por, prej kësaj dite KFOR-i ka kompetenca shumë më të rrepta se gjatë trazirave të marsit. Në të ardhmen, në raste të ngjashme KFOR-i do t'i ketë kompetenca për të reaguar me armë kundër kosovarëve. parapamje|250px|Ballina e të përditshmes Express më 25 korrik 2006
Pakoja e Ahtisaarit
Plani ishte që kjo pako të publikohej në fund të vitit 2006, por kjo u shty për shkak të zgjedhjeve parlamentare në Serbi që u mbajtën më 21 janar 2007. Gjatë gjithë kohës ishte përfolur se Martti Ahtisaari do të propozojë pavarësi të kushtëzuar, por pa përmendur fjalën pavarësi. Në fillim të shkurtit 2007, Ahtisaari udhëtoi për në Kosovë dhe Serbi ,ku paraqiti dokumentin para përfaqësuesve të dy vendeve. Në Serbi pas zgjedhjeve ende nuk ishte formuar një qeveri e re, kështu që qeveria e vjetër vazhdonte të ishte në detyrë, por kryeministri i atëhershëm dhe tanishëm, Vojslav Kostunica, që është nacionalist tha se ai nuk do të merrte dokumentin e Ahtisaarit, dhe se dokumenti duhet t'i dorëzohet qeverisë së re. Këtë sikurse edhe shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme në Serbi vitin e kaluar, serbët e bëjnë me qëllim për të vonuar zgjidhjen përfundimtare.
Më 2 shkurt 2007, Ahtisaari dorëzon propozimin Prishtinës dhe Beogradit.
Sipas Ahtissarit dhe ekipit të tij synimi i propozimit të gjithanshëm për marrëveshjen mbi statusin e Kosovës është të përcaktojë kërkesat e nevojshme për një Kosovë të ardhshme që është e mundëshme, e mbështetëshme dhe e stabilizuar. Ai përfshin masa të hollësishme për të siguruar inkurajimin dhe mbrojtjen e të drejtave të bashkësive the anëtarëve të tyre, decentralizimin efektiv të qeverisë dhe ruajtjen e mbrojtjen e trashëgimisë kulturore e fetare. Për më tepër, marrëveshja përshkruan masa kushtetuese, ekonomike dhe sigurie, të cilat së bashku synojnë të kontribuojnë në zhvillimin e një Kosove shumëetnike, demokratike dhe të lulëzuar. Një element i rëndësishëm i marrëveshjes është manadati që i jepet një prezence ndërkombëtare civile dhe ushtarake në Kosovë për të mbikëqyrur zbatimin e marrëveshjes dhe për të ndihmuar autoritetet kompetente kosovare në sigurimin e paqes dhe stabilitetit në gjithë Kosovën. Dispozitat e marrëveshjes do të kenë përparësi mbi të gjitha dispozitat e tjera ligjore në Kosovë.
Elementët kryesore të marrëveshjes:
Kalendari
parapamje|300px|Prishtinë 2 shkurt 2007. Kosovarët(djathtas) marrin propozimin e Ahtisaarit. parapamje|300px| Prishtinë 27 prill 2007. Takimi i UNMIK-ut me ambasadorët e Këshillit të Sigurimit të OKB-së
Pro
Pro, nëse përkrah planin e Ahtisaarit që propozon pavarësi
Neutrale
Nuk kanë qëndrim zyrtar në lidhje me statusin
Kundër
Janë kundra pavarësisë apo planit të Ahtisaarit
Delegacioni kosovar në bisedimet për statusin
Pjesëmarrësit ndryshonin nga hera në herë. Këta persona kanë qenë kyç, dhe kanë marr pjesë disa herë.
Fushatat serbe kundra pavarësisë
Me fillimin e diskutimit së statusit përfundimtar të Kosovës, filloi edhe lufta propagandistike më e kushtuar e Serbisë. Disa faqe të internetit dhe disa profesorë serbë të vendosur në ShBA filluan të shkruanin artikuj antishqiptarë të mbushur me racizëm dhe nacionalizëm, ku nuk kursehej asgjë për të paraqitur shqiptarët si fajtorë për luftërat në Ballkan, okupues të Kosovës, përndjekës të serbëve, dhe ekstremist myslimanë. Ndryshimet në botë pas 11 shtatorit e kishin bërë më të lehtë për serbët që të mblidhnin persona të paditur në betejën propagandistike kundra "shqiptarëve myslimanë". Por për fat të mirë të gjithë ata që ishin në pozitën e vendimmarrësit, e njihnin të vërtetën, dhe nuk mashtroheshin nga propaganda serbe.
“The muslim Albanians” quheshin shqiptarët nga serbët në të gjitha artikujt ose të shkruar nga ato apo të paguar. Në shumë raste ju shtonte edhe fjala që fillon me shkronjën -t, për të krijuar konfuzion tek ata që nuk e dinin se shqiptarët edhe pse janë myslimanë, nuk janë fundamentalistë fetarë dhe se janë tolerantë.
Fushatat serbe krahasuar me ato shqiptare ishin si Goliat (serbët) dhe Davidi (shqiptarët). Për dallim nga serbët që u përqendronin në nxirjen e shqiptarëve, kosovarët në fushatat e tyre këmbëngulnin se Kosova duhet të bëhet një shtet i pavarur ku të gjithë kanë të drejtat e barabarta, pa marrë parasysh nacionalitetin.
Vlen të përmenden këto dy kontrata që u nënshkruan nga institucione serbe me firma lobiste amerikane, ku kriteri kryesore ishte ndalimi i pavarësimit të Kosovës:
Janë shkruar edhe disa artikuj antishqiptarë nëpër gazeta evropiane gjatë kohës të bisedimeve, që nga shqiptarët janë karakterizuar si propaganda serbe në prag të zgjidhjes së statusit.
Të shumta ishin edhe deklaratat e mbushura me urrejtje të ministrit te jashtëm, Vuk Drashkoviq dhe shefes së qendrës koordinues për Kosovën (një qendër që në të vërtetë vetëm ka krijuar probleme) Sandra Raskovic-Ivic.
Referime
<div style="height: 200px; width: 99%; overflow: auto; padding: 10px;text-align: left; border:solid 0px;" title="braglist:-/"; >