cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ishulli i Pashkëve
Lloji i "diplomacisë" përdoret kur kontaktet me njerëzit lokal të thonin shpesh se nuk kane njohuri të mëtejshme rreth kokave nga guri. Roggeveen vetë mendonte se ai kishte gjetur një përgjigje të shpejtë për "fshehtësin" e tij. Ai copëtoi kokën e një statujë, në supozim se krerët me të vërtetë nuk janë bërë prej guri, por nga balta, e mbuluar me një shtresë nga deti. Teoria e tij doli e gabuar. Kjo zgjati deri 1770 para se spanjollët vendosen të dërgojnë një ekspeditë në kërkim të këtij ishulli që kishin mbetur pajisjet e tyre për pesë dekadat e fundit. Ekspedita provoi se kokat ishin bërë përfundimisht nga guri. Popullata lokale duhej të luftonte me tribulimin e madh midis 1770 dhe 1774, nga te cilat shumë statujat kishin rënë edhe nga bazat e tyre. James Cook identifikoi se kodëra e vetme në ishull ishte në fakt një vullkan dhe identifikoi si shkakun kryesor për shkatërrimin që kishte ndodhur me 1774. Cook gjithashtu arriti në përfundimin se banorët e tanishem te ishullit nuk ishin krijuesit e kokave gjigande nga guri.
Por kush ishte atëherë? Dyqind vjet më vonë, autori zvicerian kontravers Erich von Däniken spekuloi se statujat ishin punë e qenieve jashtëtokësore. Këto qenie janë besohet të kenë qenë të bllokuar në ishull dhe me asgjë më të mirë për të bërë, ata kishin filluar të ndërtojnë këto statuja. Von Däniken argumentoi se popullata lokale, me mjete primitive që kishin në dispozicionin e tyre, nuk ishin në gjendje për të krijuar kokat gjigande nga guri. Të tjerë besonin se statujat ishin mijëvjeçarë te vjetër, mbetjet e fundit e një qytetërimi te humbur, Mu, të Atlantidës së humbur. Kane qenë, megjithatë, pikëpamjet shumë konservative. Xhejms Kuk dhe udhëheqës të tjerë të ekspeditës arriten në përfundim se platforma në të cilën qëndronin kokat janë përdorur për funerale. Statujat ishin emëruar edhe sipas ish sundimtarëve të popullit lokal. Por asnjë informacion të mëtejshëm nuk u mësua nga njerëzit lokal, qoftë edhe të vetëm për shkak se ata u eksportuan nga ishulli si skllav për punë. Në të vërtetë, nga 1877, vetëm 111 vetë ishin ende duke jetuar në ishull.
Civilizimin e ishujve te pashkëve ishte bërë përfundimisht e famshëm nga ekspedita britanike pioniere e Katherine Routledge, e cili arriti në ishull në 1914 dhe filloi atë që arriti në fushatën e parë serioze arkeologjike në fshehtesirat e ishullit dhe - veçanërisht - kokat e saj enigmatike me gurë. Me ndihmë nga vendasit, ajo dhe bashkëshorti i saj zbuluar përfundimisht tridhjetë figurat dhe regjistruan legjendat e ishullit dhe historinë. Një shekull e tutje, origjina e pothuaj mijë krerëve nga guri megjithatë mbetet tepër e vështirë për të vlerësuar. Te gjitha statujat ngulin sytë në drejtim të tokës, edhe pse shumë prej statujave qëndrojë shumë afër detit.Masa e tyre eshte midis dy dhe njëmbëdhjetë metra të lartë dhe të gjitha kanë të njëjtën pamje: një formë me kokë te gjatë ne një trung te lartë, një mjekër të gjatë dhe veshët, ose me duart përgjatë trupit apo të duarve qe pushojne në stomak. Disa nga statujat ende përmbajnë sytë, e bërë në gurë të bardhë dhe të kuqe dhe nga koralet. Vetëm ca shtatëdhjetë e më shumë statuja kanë "pukao", apo "kapelë", mbi kokën e tyre. Emri prejardhjen e ka nga raportimi i vizitorëve të parë, te cilet kishin pare persona të caktuar lokal me një model flokësh të bërë nga puplat e kuqe. Ky numër i vogël i “krerëve kapela” ka habitur arkeologët për shumë dekada. Shkëmbi vullkanik i përdorur për kapelë erdhi nga një gurore e shenjtë brenda një krateri e bere nga llava e kuqe. Shkëmbi duhej të transportohej për disa kilometra në kodrina me ndihmën e drunjëve që rrotulloheshin. Sue Hamilton beson se kapelet ishin, në fakt, një gërshet apo fjongo e lartë që ishte per veshje vetëm nga pjesa elitë e popullsis.
Shekulli i 20-të dha një përgjigje të moshës së tyre. Arkeologët mësuan se njerëzit e parë kishin ardhur në ishull në mes të shekullit 4 dhe 7. Platformat janë ndërtuar pak më vonë, statujat filluan të ndërtohen rrethe vitit 1000 pas Krishtit. Statujat të reja më nuk u ngriten pas vitit 1680, rezultat i shkaterrimit të shoqërisë, të shkaktuara nga ose që rezultoi nga një luftë. Konkluzioni: statujat ishin ndërtuar mbi një periudhë 500 vjeçare – d.mth. mesatarisht, dy koka gjigande nga guri u ngritën çdo vit. Guri i përdorur për kokat gjigande rrjedhe nga thelbi i brendshëm i vullkanit Rarku Rano. Në të vërtetë, atje, ka qindra hapësira bosh te mbetura, edhe pse rrethe 400 statuja ende mbeten brenda ne gurore. Kjo është një situatë interesante, sepse kjo do të thotë se kane qenë mjaft statuja te pergatitura për një shekull që do të vijë ...qe do te thote se ka gjase se më shumë se dy statuja kane qenë ngritur çdo vit.
Si ishin ndertuar (gdhendur) gurët? Disa mjete nga guri ishin ende në minierë, ato duket të jenë mjetet e mundshme që kishin qenë përdorur. Eksploruesi norvegjez Thor Heyerdahl u përpoq të rikrijonte kokat nga guri në vend. Gjashtë burra kanë punuar për tre ditë, duke rezultuar në një kokë guri që ishte pesë metra e lartë. Ishte argumentuar se kjo do të marrë një ekip prej gjashtë njerëz, një vit për të krijuar një statujë gjigande - do të thotë se të gjithë prodhimin e gurëve mund të jetë rezultat i vetëm dymbëdhjetë njerëzve - larg nga konkluzionet e arritura nga preferencat e Erich von Däniken. Sa nga ka ardhur artizanati, kjo çështje ishte paraqitur edhe nga Thor Heyerdahl. Ai dyshonte supozimin e përgjithshem që kishin ardhur nga perëndimi dhe mendonin ata me origjinë nga Amerika e Jugut - e veçanërisht nga Peru. Megjithatë, arkeologët nuk mund ta mbështesnin këtë teori, pasi ata deklaruan se populli peruan nuk posedonte anije deti e aftë që do të arrijnë deri te Ishujt e Pashkëve. Në stilin e tij unik, Heyerdahl kërkoi për të sfiduar këtë argument dhe në vitin 1947 organizoi ekspeditë Kon Tiki, në të cilin ai përdori një anije tradicionale jugore amerikane në përpjekjet e tij për të arritur të Ishujet e Pashkeve. Lundrimi i Heyerdahl zgjati per 101 ditë, duke mbuluar 6.000 km, duke treguar se anija ishte definitivisht anije që lundron mirë - në kundërshtim me mendimet arkeologjike. Megjithatë, Heyerdahl nuk mbërrini ne Ishujte e Pashkëve, por përfundoi në Tahiti. Ekspedita e Heyerdahl ishte e para e një serie, e të gjitha synimëve për të arritur ishullin e Pashkëve nga Amerika e Jugut. Por të gjithë ato përfunduan në Tahiti - nuk e bëri kurrë atë të Ishujve te Pashkëve.
parapamje|250px|left|Moai në Ishullin e Pashkëve Megjithatë, është e vërtetë se një sasi e caktuar e bimëve në ishullin e Pashkëve kanë një origjinë nga amerika jugore. Ajo ishte në fakt një prove e tillë që frymëzoi Heyerdahl dhe të tjerët të arsyetojnë për teori amerikane te origjinës jugore. Megjithatë, më pas, ajo ka treguar se të paktën një nga këto bimë u dërgua në ishulli më shumë se 30.000 vjet më parë - nga kafshët. Një tjeter bimë ka qenë përhapur në të gjithë ishujt e Oqeanit Paqësor nëpërmjet rrymave oqeanike. Prova e vetme e Heyerdahl për një agjent te njeriut (nga amerika e jugut), ishte prania e patates në ishull. Edhe pse është enigmatike, nuk ka asnjë provë që mjerisht ishte transportuar nga njerëzit. Ajo mund të ketë qenë transportuar apo kapur nga shpendët. Dëshmi se popullsia e ishullit të Pashkëve e kanë origjinën nga Polinezi ishte zbuluar në ishullin Pitcairn, 2000 km në perëndim të ishullit të Pashkëve. Me 1790 gjurmët e një ndikimi polinezian u zbuluan aty - por zbulimi më i rëndësishëm ishte prania e kokave gjigande, e ndërtuar mbi platformat, duke sugjeruar një lidhje midis Ishujve Pitcairn dhe të Pashkëve. Për fat të keq, kolonistët e hershem kishin shkatërruar këto krerë, e cila është një nga arsyet kryesore pse kjo lidhje është pak i njohur.
Zgjidhje përfundimtare që njerëzit nga ishujte e Pashkëve erdhen nga Perëndimi dhe jo nga amerika jugore erdhën kur hulumtimet e ADN-së të skeletëve te datës 1100-1868, zbuluan ngjashmërin me ishujt Hawaii dhe Ishujt Chatham, pranë Zelandës së Re. Në të vërtetë, në fund, Heyerdahl vetë e hodhi poshtë teorin e amerikës jugore. Megjithatë, shumë fshehtësi te ishujve të Pashkëve mbetën, si shkrimi enigmatik i njohur si rongo rongo. Në kohën e ardhjes së evropianëve, kishte ende një numer të madh të pllakave rongo rongo dhe objekte të tjera prej druri te mbuluara me këto hieroglife. Ata janë mbajtur në mbulojs bërë nga kallami, edhe pse pak nëse ka ende mund ti lexojn ato. Gjuha u pa fillimisht nga një prift, Jozefi Eyraud, personi i parë jo-lokale për tu vendosur mbi ishull por pas një zjarri të gjitha shkrimet e popullsisë se ishujve të Pashkëve u zhdukën. Sot, vetëm 26 objekte me shkrime rongo rongo mbeten, duke na dhënë një total prej 16.000 shenja. Për fat të keq, të gjitha përpjekjet për të deshifruar gjuhën deri tani duken se kane dështuar. Megjithatë, Benon Z. Profesor Szalek të Universitetit të Szezecin është parë nga disa si dyshifrues i gjuhës rongo rongo dhe argumenton një rast të ngjashëm, dmth se "shkrimet e ishullit të Pashkëve përbëjnë sekuenca dhe formulat rituale të shkurtërs duke vlerësuar Avatarin - mishërimi ose djali i zotit. Përveç kësaj, Szalek beson se do të ishin Tamilet nga India që sollen civilizimin e tyre për te ishujt e Pashkëve. " Studimet antropologjike te kafkave te vjetra nga varrezat megalitike tregojnë një fakt te pabesueshem, dmth se rreth 60 për qind e popullsisë së ishullit të Pashkëve ishte me origjinë Europoidale".
Jeton Budima
Jeton Budima Regjisor dhe kritik filmi. Është aktivist i Lëvizjes Vetëvendosje.
Oberflachs
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Sedat Rukovci
Sadat Rukovci filloi te merret me mundje nga viti 2000 dhe prej athere është antere i klubit KM Prishtina. Sadati ka qen shume here kampion ne te gjitha i kosoves ne mundje për Kadet, Junior, Seniorë dhe oshtë nder mundesit me te sukseshëm në Kosovë pas luftes së viteve 2000.
Liridona Guci
Liridona Guci ka lindur më 22.06.1983 në Gjakovë, ndërsa aktualisht banon në Prizren. Ka të përfunduar gjimnazin Gjon Buzuku në Prizren, ndërsa pas kësaj ka ndjekur fakultetin e Mjeskësisë në UP, ku edhe është apsolvente. Ka qenë e punësuar si përkthyese shqip-turqisht për sindikatën Agrokompleks (BSPK). Për nga angazhimet politike, ka qenë aktiviste e Lëvizjes VETËVENDOSJE! Prej vitin 2006, kooridnatore e rrjetit të të rinjëve në rajonin e Prizrenit, si dhe në BSPK nga viti 2000 gjer më 2008.
Breshka e ujit
Breshka e ujit (Caretta caretta), apo kokëtrashë, është një breshkë oqeanike e shpërndara në të gjithë botën. Kjo është një zvarranik detare, që i përket familjes se Cheloniidae.
Gjatësia
Breshka e madhe e ujit është e gjatë 213 centimetra. Peshon 135 kilogram.
Përhapja dhe habitati
Breshka e ujit është gjetur në Atlantik, Paqësor, oqeanit Indian dhe Detin Mesdhe. Ajo e kalon shumicën e jetës së saj në det dhe në grykëderdhjet e habitateve, femrat një kohë të shkurtër shkojnë në breg të detit për të vendosur vezët.
Ushqimi
Breshka e ujit është e dhënë pas gjithçkaje, ushqehet kryesisht në banesën e jovertebroreve. Nofullat e saj të mëdha dhe të fuqishme shërbejnë si një mjet efektiv në çmontimin e presë së saj. Vezët e tyre janë të pambrojtura. Pasi breshka arrin moshën e rritur është e rriskuar të hahet nga peshkaqenët.
Prelezi i Jerlive
Prelez i Jerlive është një vendbanim në komunën e Ferizajt, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Prelez.
Explorers Club
Explorers Club është një progressive rock projekt i drejtuar nga vëllezërit Gardner nga bendi Magellan. Në bend, midis të tjerëve, marrin pjesë James LaBrie, John Petrucci, dhe John Myung nga bendi Dream Theater, Derek Sherinian nga bendi Planet X, Billy Sheehan, dhe Steve Howe.
Reshja
Reshjet nënkuptojnë të gjitha format e avullit te ujit qe kondenzohen dhe sublimohen e që shfaqen në sipërfaqen e tokës në formë të lëngët apo të ngurtë. Disa forma të reshjeve bien nga retë, kurse disa të tjera formohen drejtpërdrejt në sipërfaqen e tokës. Grupit të parë i takojnë: vesa, bryma, ngrica ; kurse formës së dytë: hyjn shiu ,debora ,bresheri.
Historia
Histori (nga Greq. ἱστορία, istoria - shënim, tregim, rrëfim) është shkencë shoqërore e cila merret me studimin e të kaluarës së njerëzimit, të tashmen, dhe përmes këtyre të dyjave studion të ardhmen. Kjo shkencë njihet si mësuesja e njerëzimit. Si themelues apo dhe si babai i historisë llogaritet filozofi dhe historiani i periudhës antike greke Herodoti.
Rreth historisë
Historia është shkencë shoqërore e cila studion të kaluarën e shoqërisë njerëzore gjatë evolucionit mijëra vjeçarë të njerëzimit.Bazohet në të mbledhurat e dokumenteve dhe materialeve të shumta të cilat grombullohen nga arkeologoët ,antropologët. Historia si fushë, ndahet në këto periudha:
Historia rrënjët e saja i ka që nga koha e shfaqjes së njëriut pra që në kohët e lashta. Poashtu duhet treguar që historia lidhet edhe me vjekjen e jezu krishtit kjo bën ndarjen e dy epokave para linjes krishtit(para erës sonë) dhe pas lindjes së Krishtit(pas erës sonë).Historia d.m.th.Bën shpjegime të shumta të ngajreve që kanë ndodhur në kohët e vjetra e kaluara pra të cilat janë ndërtuese e të tashmes.Historia cekë shumë gjëra që lidhen në veçanti me ndonjë vend tregon kulturën,zhvillimin ekonomik etj. Në veçanti Historia tregon edhe luftrat që zhvillohen në atë vend të caktuar. Historia (nga ἱστορία greke - historia, do të thotë "hetim, njohuritë e përfituara nga hetimi" është studimi i fundit të njeriut. Dijetarët që shkruajnë për historinë quhen historianë. Kjo është një fushë e hulumtimit që përdor një tregim për të shqyrtuar dhe analizuar sekuencën e ngjarjeve, dhe ajo shpesh përpjekje për të hetuar objektivisht modelet e shkakut dhe efektit që përcaktojnë ngjarjet.debat Historianët historinë dhe natyrën e saj dobia. Kjo përfshin diskutimin e studimit të disiplinës si një fund në vetvete dhe si një mënyrë për të siguruar "perspektivë" në problemet e pranishme.histori të përbashkët për një kulturë të veçantë, por nuk mbështetet nga burime të jashtme (të tilla si legjendat që rrethojnë King Arthur) zakonisht janë të klasifikuara si të trashëgimisë kulturore në vend se "hetimi ndershëm" nevojiten disiplinës së historisë.Ngjarjet e fundit para për të regjistruar me shkrim janë konsideruar parahistorinë.
Jan Amos Komenski
parapamje|250px|Faqja e parë e veprës Janua linguarum reserata në gjuhën angleze publikuar në vitin 1656 Jan Amos Komenski - John Amos Komenius (28 mars 1592 – 15 nëntor 1670 ) është filozof, teolog dhe shkrimtar por mbi të gjitha dhe në radhë të parë ai është pedagogu më i shquar çek dhe njëri ndër pedagogët më të shquar botëror. Vepra pedagogjike e tij arriti kulmin e mendimit pedagogjik të Humanizmit dhe Renesansës. Njëkohësisht, ajo i vuri bazat (themelet) pedagogjisë e sidomos didaktikës moderne qytetare. Ai është reformator i madh i sistemit shkollor dhe i organizimit të procesit edukativ e arsimor; ai ishte ideator i shkollës fillore dhe i sistemit mësimor me klasa dhe orë. Komenski është autor i një plani universal të edukimit dhe të arsimimit. Ai ishte dhe mbetet mësuesi i botës.
Biografia
Komenski u lind më 28 mars të vitit 1592 në Nivnicë afër Brodit Hungarez, në Moravi. Ishte fëmija më i vogël dhe djali i vetëm i Martin Komenskit dhe Ana Hmelovas. Gjyshi i tij quhej Jan Segesh mirëpo e morri mbiemrin Komenski pas largimit nga vendbanimi i Komnas dhe vendosjes në Brodin Hungarez. Martin dhe Ana Komenski i takonin urdhërit fetar "Vëllezërit çekë" (Vëllezërit bohemë). Të dy prindërit dhe të dy motrat i vdiqën në vitin 1604 duke mbetur bonjak që në moshën 12 vjeçare. Pas kësaj ai shkon për të jetuar tek halla e tij në Strazhnice, ku edhe e kreu shkollën fillore. Si 16 vjeçar regjistrohet në Shkollën e Mesme Latine në Psherovë. Pas përfundimit të shkollës së mesme i vazhdon studimet në Akademinë e Herbornit në Nassau. Këtu ai studioi filozofinë dhe teologjinë si dhe u njoh me pikëpamjet pedagogjike të humanistit gjerman Volfgang Ratke. Komenski i vazhdoi studimet edhe në Universitetin e Haidelbergut pas mbarimit të së cilës kthehet në vendlindje ku fillon punën si mësues. Fillimisht punoi në shkollën latine në Psherovë e pastaj punoi edhe në Fullnek. Për shkak të luftërave fetare dhe përndjekjes së protestantëve ai humbi tërë pasurinë, iu dogj shtëpia e bashkë me të edhe librat dhe një varg shkrimesh. Për këtë arsye, në vitin 1628, ai shpërngulet në qytetin polak Leshno, ku filloi një jetë të re. Në Leshno filloi drejtimin e një gjimnazi si dhe shkroi një varg veprash. Puna edukative e arsimore e Komenskit në këtë qytet si dhe veprat e para të tij e bënë të njohur anë e kënd Europës. Me kërkesën e qeverisë suedeze në vitin 1638 qëndroi në Suedi ndërsa në vitin 1641 i përgjigjet ftesës së parlamentit anglez për reformimin e sistemit arsimor atje. Më 1642 kthehet përsëri në Suedi në mënyrë që së bashku me Axel Oxenstierna dhe Mbretëreshën Kristina të reformonin sistemin arsimor atje. Në fund të vitit shkon në Elblag të Polonisë ndërsa në vitin 1648 shkon përsëri në Angli. Me ftesën e Susanna Lorantffy (e veja e Kont Rakocit), Princ i Transilvanisë, shkon në Sharosh Patak, ku qëndroi deri në vitin 1654. Këtu ai organizoi një shkollë fillore për fëmijët e shtresave të pasura si dhe ishte profesor i Kolegjit të Parë Protestant në Hungari. Edhe gjatë qëndrimit në Sharosh Patak vazhdoi të merrej me shkrime dhe publikime. Në vitin 1654 kthehet në Leshno por së shpejti fillon lufta suedezo-polake, gjatë së cilës u dogj edhe qyteti Leshno. Edhe Komenskit i digjet sërish shtëpia, biblioteka dhe dorëshkrimet. Nga këtu ai shkon në Amsterdam ku vazhdoi të merret me shkrime dhe publikime. Komenski vdiq në Amsterdam, më 15 nëntor 1670 dhe u varros në periferi të qytetit, në kishën e Nardenit. Atë e quajtën "Mësuesi i botës", "Koperniku i Pedagogjisë","Galileu i Pedagogjisë" etj.
Veprat
Veprat kryesore të cilat e përmbledhin aktivitetin e tij por që edhe e bënë të njohur Komenskin në botë janë tri: Komenski shkroi dhe botoi si në gjuhën latine ashtu edhe në gjuhën çeke. Veprat në gjuhën latine janë:
Në gjuhën çeke:
Florim Rushiti
Florim Rushiti, (2 prill, 1979 në Kapit të Medvegjës, Serbi - 1999), i njohur me pseudonimin "Kingji" ishte ushtarak shqiptar, dëshmor i Luftës së Kosovës. Florim Rushiti nga Kapiti i Medvegjes ra heroikisht në luftën e Kosovës si ushtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Biografia
LORIM RUSHITI-KINGJI KINGJI -U lind më 2 prill 1979, në fshatin Kapit të Medvegjës.Shkollën fillore katërvjeçare e kreu në fshatin e lindjes, kurse shkollën fillore tetëvjeçare në shkollën fillore “Zenel Hajdini” në fshatin Tupallë. Pas shkollës fillore regjistrohet në Gjimnaz në Preshevë, por për shkak të kushteve të vështira ekonomike dhe varfërisë së skajshme u detyrua ta ndërprejë shkollimin në vitin e tretë. Familja e tij ishte në gjendje të vështirë ekonomike. Babai Rrahmani punonte në Beograd si punëtor i thjeshtë dhe të ardhurat e tij mezi i mbulonin hargjimet për kafshatë të bukës së familjes. Nëna Aza, amvise mundohej të punonte pakëz tokë në fshat por që nuk jepte rendimente të mira. Pas një kohe të shkurtër që ndërprenë mësimin në shkollën e mesme, organet komunale per mbrojte popullore te Medvegjes i dërgojnë thirrjen për të shkuar në ushtrinë jugosllave. Florimi me vendosmëri refuzon të shkoj në këtë ushtri dhe për të mos rënë në burg, emigron në Gjermani. Atje sistemohet dhe ia fillon edhe të punoj. Por, si djalë i ri dhe atdhetar, së shpejti bie në kontakt me veprimtarët të cilët po përgaditeshin të luftonin për çlirimin e Kpsovës. Ngusht fillon bashkëpunimin me Fehmi dhe Gjevë Lladrocin. Një herë shkon në Shqipëri, por Fehmi Lladroci i sygjeron që të kthehet në Gjermani pasi që ishte shumë i ri dhe të pres për angazhim të mëvonshëm. E dëgjon Fehmiun dhe kthehet në Gjermani, por pas vrasjes së Fehmi e Gjevë Lladrocit, sigurisht edhe i mërzitur dhe i mllefosur shumë e len punën dhe shkon menjëherë në Shqipëri, prej nga sistemohet në rradhët e UÇK-së ne Brigaden 128 dhe shkon në luftë në kufirin shqiptaro-shqiptar në Malet e Pashtrikut, në Gorozhub të Hasit. Në operacionin “Shigjeta” të UÇK-së, në luftën e ashpër për të thyer kufirin shqiptaro shqiptar, të zhvilluar më 26 maj 1999, duke e shpëtuar shokun e plagosur ushtarin e UÇK-së Muhamet Bajramin nga Petërshtica e Shtimes, Florimi vritet dhe mbetet i vrarë aty deri në korrik të vitit 1999, kur gjendet i vrarë dhe së bashku me dëshmorët e tjerë rivarroset në Landovicë të Prizrenit. Familja e tij e debuar nga Medvegja qe nga vitet 1999, jeton ne Prishtine duke paguar banese private dhe pa kurfar mbeshtetje e perkrahje nga askush.
Neuroshkenca kognitive
Neuroshkenca kognitive është fushë akademike e cila merret me studimin shkencor të substrateve biologjike të cilat gjenerojnë kognicionin, me fokus të veçantë në substratet neuronale të proceseve mendore. Ajo merret me pyetjet se si funksionet psikologjike/kognitive prodhohen nga truri. Neuroshkenca kognitive është degë e psikologjisë dhe neuroshkencës, dhe ka ngjajshmëri me fushat si psikologjia fiziologjike, psikologjia kognitive dhe neuropsikologjia. Neuroshkenca kognitive mbështetet në teoritë e shkencës kognitive të bashkuara me të dhënat nga neuropsikologjia dhe modelimi kompjuterik.
Metodat e përdorura në neuroshkencën kognitive përfshijnë paradigmat eksperimentale nga psikofizika dhe psikologjia kognitive, neuroimazheria funksionale, elektrofiziologjia, gjenomika kognitive, dhe gjenetika bihejviorale. Studimet e pacientëve me deficite kognitive të shkaktuara nga dëmtimet në tru përbëjnë aspekte të rëndësishme në neuroshkencën kognitive. Qasjet teorike përfshijnë neuroshkencën kompjuterike dhe psikologjinë kognitive.
Destan Gashi
Skulptori Destan Gashi ka prejardhje nga fshati Zoqishtë (Anadrini). Ai ka diplomuar në Akademinë e Arteve të Bukura në Bruksel, fillimisht në pikturë më 1978 dhe më vonë ka vazhduar studimet në degën e skulpturës. Prej vitit 1987 jeton dhe krijon si skulptor i pavarur në Vjenë të Austrisë.
Prej vitit 1985, Gashi ka pasur shumë ekspozita në galeri të ndryshme, nëpër kala, nëpër kopshte dhe nëpër muze në Austri dhe në shtete te tjera. Shumë vepra të tij gjenden nëpër koleksione private në Belgjike, Holandë, Itali, Austri, SHBA, Spanjë dhe Gjermani.
Për skulpturat e tij, Gashi është nderuar me disa çmime, përfshirë çmimet “Prix d´Excellence de la Ville de Bruxelles”, “Prix de Doutrelon de Try” dhe “Medaille de la ville de Bruxelles”.
Remigen
është një komunë në kantonin Aargau të Zvicrës.
Tregtia ilire
Te gjitha te drejtat te mbrojtura nga wikipedia Tregëtia ilire si pjesë ekonomike e zhvillimit te kohës ka rëndesine e saj
Tregtia
Gjetjet arkeologjike dëshmojnë për një shtrirje të gjerë të prodhimeve të zejtarisë ilire. Tipat standardë të armëve, të zbukurimeve dhe të enëve prej balte që përsëriten në gjetjet nga një krahinë në tjetrën, dëshmojnë për marrëdhënie intensive midis popullsisë së krahinave të ndryshme dhe për një zhvillim të konsiderueshëm të këmbimeve midis tyre. Një zhvillim më të gjerë morën në këtë kohë shkëmbimet me botën greke. Jo më kot pasuritë minerale dhe disa prodhime bujqësore tërhoqën vëmendjen e autorëve antikë të kësaj kohe. Duket se këto prodhime ishin ndër artikujt kryesorë të eksportit ilir. Një vend me rëndësi zinin këmbimet me kolonitë greke të bregdetit Adriatik dhe qytetet e Halkidës, të cilat merrnin nga Damastioni argjendin për prerjen e monedhave të tyre, kurse nga tokat e afërta të Atintanisë serën, që u duhej për ndërtimin e anijeve dhe lyerjen e enëve të transportit. Kundrejt tyre ilirët merrnin prodhime luksi të artizanatit grek, midis të tjerave prodhime atike e italike. Krahas prodhimeve të Dyrrahut e të Apolonisë, enët e këtyre qendrave janë gjetje jo të rralla në vendbanimet e zonës bregdetare. Por ato fillojnë të duken më dendur edhe në krahinat e brendshme ilire. Pas Trebenishtit ato shfaqen edhe në luginën e mesme të Drinit, në afërsi të Kukësit e të Krumës. Këto prodhime arrijnë këtu nëpërmjet rrugëve tregtare të shkelura qysh në shek. VI-V, duke ndjekur luginat e lumenjve me pikënisje si nga qendrat e bregut Adriatik, ashtu edhe të Egjeut.
Monedhat
Monedhat e argjendit përdoren gjerësisht si ekuivalent shkëmbimi. Në krahinat bregdetare gjejnë një përhapje të madhe monedhat e Dyrrahut e të Apolonisë, kurse në ato të brendshme dhe lindore monedha e Damastionit. Gjetjet e deritanishme tregojnë se kjo monedhë qarkulloi në një zonë të gjerë që përfshinte krahinën e diestëve, penestëve dhe pjesërisht atë të lynkestëve. Prerja dhe hedhja në treg e monedhave nga një qytet ilir si Damastioni është një fakt me rëndësi të veçantë. Ai tregon se tani, në pjesën e parë të shek. IV p.e.sonë, krahas Dyrrahut dhe Apolonisë, të cilat me monedhat e tyre, qysh nga shek.V p.e.sonë kishin mbuluar krahinat e afërta të ultësirës bregdetare dhe i kishin tërhequr ato në orbitën e marrëdhënieve skllavopronare, një qytet ilir, Damastioni, lindi dhe u bë qendër e rëndësishme ekonomike e krahinave të brendshme. Ai hodhi në treg monedhën e vet dhe me këtë shënoi shtrirjen e mëtejshme të sistemit monetar në krahinat e brendshme të Ilirisë Jugore. Ekonomia monetare theu kështu dhe në këtë pjesë të Ilirisë ekonominë e prapambetur natyrore, për t’i hapur rrugën një sistemi të ri ekonomik, skllavopronarisë.
Gotfrid Lajbnici
Gotfrid Vilhelm Lajbnici (Gottfried Wilhelm Leibniz, 1 korrik 1646 – 14 nëntor 1716), ishte filozof, shkencëtar, matematikan, diplomat dhe jurist gjerman. i cili kryesisht shkruante në gjuhën latine dhe frënge.
Lajbnici konstruktoi makinën e parë llogaritëse që ishte e aftë të kryejë shumëzimin dhe pjesëtimin. Ai gjithashtu futi në përdorim sistemin e numrave binar që sot përdoret në sistemet kompjuterike. Pavarësisht nga Isak Njutoni ai, “zbuloi” ,,njehsimin diferencial,, dhe futi në përdorim simbolet për integralin, derivatin dhe diferencialin të cilat edhe sot janë në përdorim për dallim nga simbolet e Njutonit të cilat ishin më konfuze, për integralet zgjodhi germën latine (S germa e parë e fjalës suma), të cilën e zgjati pak dhe për simbol të derivatit respektivisht të diferencialit germën D (germa e parë e fjalës latine diferentia). Lajbnici mendonte që simbolet janë shumë të rëndësishme për t'i kuptuar gjërat. Ai gjithashtu provoi të formojë një alfabet për mendimet njerëzore, në të cilin do t'i pasqyroje të gjitha konceptet bazike të përdorimit të simboleve dhe kombinimet e tyre për të pasqyruar mendime më komplekse. Lajbnici asnjëherë nuk e përfundoi këtë. Kontributi i tij filozofik për matematikën është bazë e Monadologjisë, në të cilën fut Monadat si “formë substanciale e qenies”, të cilat janë të ngjashme me atomet shpirtërore, i përjetshëm, i patretur, individual, të ndjekur nga vet ligji i tij, pa bashkëveprim (“xham dritareje”) por që nuk reflektonin Universin si tërësi. Në këtë rrugë skema e mësipërme si nocion që tret monadën në problemin e bashkëveprimit të mendjes dhe dukjes së lëndës. Ai bashkë me Rene Descartes, dhe Baruch Spinoza është njëra nga tre figurat më të rëndësishme të racionalizmit të shekullit XVII. Ai zë një pjesë të madhe në historinë e filozofisë dhe në historinë e matematikës. Është i njohur konstatimi i tij se universi ynë është më i miri i mundshmi me fjalë tjera as Zoti vetë nk do të mund të krijonte një më të mirë. Lajbnici dha kontribute të çmueshme edhe në Fizikë, teknologji, biologji, mjekësi, gjeologji, psikologji, linguistikë. Ai gjithashtu shkroi edhe për tema nga politika, Jurisprudenca,Etika, Teologjia, historia, dhe Filologjia.
Lajbnici, njëherit, ka bërë studimin e parë ndër gjermanët dhe evropianët për prejardhjen e gjuhës shqipe e të shqiptarëve. Lajbnici me tri "letrat shqiptare që ai i ka dërguar bibliotekarit mbretëror në Berlin, së bashku me albanologun Erik Hemp, "një dijetar të hershëm të vërtetë të gjuhës shqipe" paraqesin të parët teorin "ilire" të prejardhjes së gjuhës shqipe.
Letrat shqiptare
Duke hedhur poshtë mendimin e shprehur në letrën e parë se "gjuha e ilirëve të lashtë ishte një gjuhë krejt e ndryshme nga shqipja", në këtë letër të dytë ai arriti në përfundim se: "... kjo ishte gjuha e ilirëve të lashtë".
Filozofia e Leibniz
Laibnici ishte i pakënaqur nga mënyra se si Dekarti dhe Spinoza kishin përshkruar natyrën e substancës, sepse ai e ndiente që ata i kishin shtrëmbëruar idenë tonë për natyrën njerëzore, lirinë dhe Zotin. Të thuash, siç thoshte Dekarti, që mendimi dhe shtrirja janë dy substanca të pavarura, do të thotë të krijosh një dilemë të fortë për shpjegimin e ndërveprimit mendje-trup, si tek njeriu ashtu edhe tek Zoti. Spinoza u përpoq ta zgjidhte këtë dilemë duke thënë se egziston vetëm një lloj substance me dy lloj atribute të ndryshme, që janë mendimi dhe shtrirja. Por të reduktosh të gjithë realitetin në një substancë të vetme, do të thotë të humbësh dallimin midis elementeve të ndryshëm natyror. Megjithse Spinoza u përpoq të na e jepte botën e përbërë nga shumë mënyra, të krijuara nga format e ndryshme që merrte mendimi dhe shtrirja, përsëri monizmi i tij ishte një panteizëm ku Zoti ishte gjithçka dhe çdo gjë ishte pjesë e diçkaje tjetër. Për Laibnicin konceptimi i tyre për substoncën ishte i përshtatshëm, sepse ai turbullonte dallimin midis Zotit, njeriut dhe natyrës, të cilat Laibnici donte t'i veçonte. Në mënytë paradoksale, Laibnici pranoi teorinë e Spinozës për një substancë të vetme dhe modelin e tij mekanik të universit; por ai e paraqiti në një mënyrë kaq unike teorinë e një substonce, sa që ishte në gjendje të fliste për individualitetin njerëzor, transhendencën e Zotit, si dhe për realitetin e përbërë nga liria dhe qëllimet universale.
Laibnici ishte ai që ndryshoi supozimin bazë, mbi të cilin Dekarti dhe Spinoza kishin ndërtuar teorinë e tyre të substancës, dhe pikërisht atë që shtrirja merr përmasa dhe formë të caktuar. Dekarti supozonte se shtrirja i referohet një substance materiale, që shtrihet njësoj në hapsirë dhe nuk është e ndashme në diçka më parësore. Spinoza, nga ana tjetër, e konsideronte shtrirjen të reduktuar vetëm në vetitë e Zotit apo Natyrës. Laibnici nuk pojtohej me asnjë nga idetë e mësipërme. Duke vërejtur me anë të shqisave tona, se të gjithë trupat apo objektet janë të ndarë në pjesë më të vogla, atëherë, pyeste Laibnici, pse ne nuk mundemi të supozojmë se të gjitha gjërat janë agregate ose të përbëra? "Duhet të ketë substanca të thjeshta, - thoshte ai, "përderisa ka substanca të përbëra; përderisa një përbërje nuk është gjë tjetër veçse bashkim apo agregat i substancave të thjeshta".
Megjithatë, në thënien se çdo gjë përbëhet nga substanca më të vogla, nuk ka asgjë të re sepse, që në kohën e Demokritit dhe Epikurit është diskutuar që substancat përbëhen nga atome. Por Lajbnici ishte ai që e hodhi poshtë nocionin e atomit, sepse Demokriti e kishte përshkruar atë si trup në shtrirje, si një pjesëz të reduktuar të materies. Këto pjesëza të vogla konsidëroheshin pa jetë ose interne dhe të cilat duhet ta merrnin lëvizjen nga diçka që ndodhej jashtë tyre. Duke hedhur poshtë idenë e materies si primare, Lajbnici argumentonte se substancat vërtet të thjeshta janë monadat, të cilat "janë atomet e vërteta të natyrës...elementet e gjithçkaje". Monadat ndryshojnë nga atomet, pasi këto të fundit deri tani ishin parë si trupa në shtrirje. Ndërsa Lajbnici i përshkruante monadat si forcë ose energji. Ai, më tej, thoshte se materia nuk është element primar i sendeve, por monadat, me elementin e tyre forcë, përbënin substancat bazë të sendeve.
Lajbnici donte të vinte në dukje se substanca përmban jetë ose forcë dinamike. Ndërkohë që atomi material i Demokritit duhej të ndikohej nga jashtë, me qëllim që të lëvizte apo të bëhej pjesë e tufës së madhe të atomeve, Lajbnici thoshte, se substanca e thjeshtë, monada është, "e aftë për të vepruar". Fjala monadë rrjedh nga fjala greke monas, e cila do të thotë bashkim, prandaj ai shtonte se "substancat e përbëra janë një bashkim monadash. Kështu pra, substancat e thjeshta, jetët, shpirtërat janë njësi. Rrjedhimisht e gjithë natyra është plot me jetë".
Sipas Lajbnicit, monadat janë elemente pa shtrirje, ato nuk kanë formë apo përmasa. Një monadë është një pikë, e cila nuk nënkupton as pikë fizike dhe as atë matematike, por një pikë metafizike ekzistence. Çdo monadë është e ndarë nga tjetra dhe ato nuk kanë ndonjë lidhje të rastit me njëra-tjetrën. Megjithëse ishte e vështirë të imagjinoje një pikë pa përmasa dhe formë, Lajbnici donte ta theksonte këtë me qëllim që të bënte diferencimin nga atomi material i Demokritit. Mendimi i tij në këtë fazë është i ngjashëm me nocionet e shekullit XX, ku thuhet se pjesëzat e vogla fizike janë forma të veçanta të energjisë. Kryesisht, Lajbnici thoshte se monadat janë logjikisht parësore ndaj çdo lloj forme tjetër trupore. Atëherë, vazhdonte ai, substanca e vërtetë janë monadat, të cilat i quante substanca shpirtërore, për të theksuar natyrën e tyre jomateriale. Çdo monadë është e ndryshme nga të tjerat dhe zotëronte forcën dhe parimet e saj të veprimit, dhe, thoshte Lajbnici, "ato kanë një siguri të mjaftueshme, që shërben si burim i lëvizjeve të tyre të brendshme. Ato, gjithashtu, përmbajnë brenda vetes burimin e veprimeve të tyre". Përveç kësaj, për të theksuar se gjithë pjesa tjetër e universit nuk mund të ndikonte në sjelljen e tyre, Lajbnici thoshte se monadat janë krejt të mbyllura (pa dritare) ndaj tij. Por duhet të jenë lidhjet midis monadave ato që i japin universit shpjegimet për veprimet e tyre të rregullt. Këto shpjegime, Lajbnici i gjeti në idenë e tij të harmonisë së paravendosur.
Çdo monadë vepron në përputhje me qëllimin e saj. Monadat e mbyllura, të cilat ndjekin qëllimet e tyre formojnë një bashkim apo univers të rregullt. Megjithëse secila prej tyre është e ndarë nga tjetra, qëllimet e tyre të veçuar formojnë një harmoni të një shkalle të lartë. Kjo është njësoj sikur një shumicë sahatesh të ndryshëm të bien të gjithë në të njëjtën orë, pasi secili e llogarit kohën mjaft saktë. Lajbnici i krahasonte të gjitha këto monada me një numër koresh dhe bandash muzikantësh të cilët luanin secili pjesët e tyre të ndara, që as mos e dëgjonin apo shikonin njëri-tjetrin, por, megjithatë, shkonin së bashku në mënyrë të përsosur secili duke ndjekur notat e tij, sa dikush, që i dëgjonte nga jashtë, gjente tek to hormoninë e mrekullueshme dhe habinë për mos ekzistencën e asnjë lloj lidhjeje midis tyre". Pra, sipas kësaj, çdo monadë ishte një botë më vete, por secila prej tyre vepronte në harmoni me të tjerat. Kështu mund të thuhet se çdo monadë pasqyronte universin (por sipas një prespektive unike) në mënyrë të tillë që sikur një gjë "të ndryshonte apo të largohej prej tij, të gjitha të tjerat do të ndryshonin". Një harmoni nuk mund të jetë pasojë e një krijimi të rastësishëm monadash, por, thoshte Lajbnici, duhet të jetë si rezultat i veprimtarisë së Zotit; pra, kjo lloj harmonie është e paravendosur.
Harmonia, që ekziston tashmë në botë, e bëri Lajbnicin të argumentonte se Zoti jo vetëm i kishte paravendosur gjërat në botë, por, gjithashtu, ai kishte krijuar më të mirën e mundëshme të gjithë botëve. Megjithëse kjo është më e mira e botëve ose qoftë vetëm e mirë, gjithmonë mbetet e hapur pyetja për arsyen e rrëmujës dhe të këqijave të saj. Në të vërtetë, Shopenhaueri mendonte se, me gjithë këtë të keqe që mbizotëron në të, kjo është më e keqja e të gjithë botëve; kështu ne nuk jemi të bindur, nëse Zoti ekziston apo ai Zot që e ka krijuar atë ka qënë një Zot i mirë. Lajbnici ishte i ndërgjegjshëm për rrëmujën dhe të keqen që ekziston, por ai e konsideronte këtë të pajtueshme me konceptin e një krijuesi me vullnet të mirë. Në njohjen e tij të përsosur, Zoti merr parasysh të gjithë llojet e botëve që ai mund të krijojë; por zgjedhja e tij duhet të jetë në përputhje me kërkesat morale që një botë duhet të përbëhet nga e mira, sa më shumë që të mundet. Por, botë të tilla nuk mund të jenë të përsosura. Përkundrazi, një botë e krijuar konsiston në kufizime dhe papërsosmëri të sendeve, "pasi Zoti nuk mund t'i japë krijesës së tij gjithçka të përsosur, pa e bërë atë gjithashtu Zot, prandaj gjithçka në botë ka kufizime të çforëdo lloji". Burimi i së keqes nuk është Zoti, por natyra jo e përsosur dhe e kufizuar e sendeve që Ai ka krijuar. Akoma më tej, e keqja nuk është thelbësore, por thjesht një mungesë përsosje, apo privim. Prandaj Lajbnici thotë se "Zoti dëshiron të paraprijë e mira dhe rrjedhimisht më e mira." Përfundimisht, Lajbnici mendon se ne nuk mund të bëjmë një vlerësim të drejtë të së keqes, në qoftë se do ta shikojmë atë, vetëm nëpërmjet objekteve apo ngjarjeve të veçanta. Shumë gjëra, të cilat në vetvete duken se janë të këqia, shndërrohen në paraprirëse të së mirës; si për shembull, "ëmbëlsirat bëhen të mërzitshme, në qoftë se ne hamë vetëm ato; por po t'i kombinonim me diçka të thartë, të athët apo qoftë dhe pak të hidhur, atëherë do të stimulonim shumë shijen tonë". Akoma më tej, ngjarjet e humbin prespektivën e tyre të vërtetë. Lajbnici pyet: "Në qoftë se shikoni një pikturë të mrekullueshme, pasi kemi mbuluar një pjesë fare të vogël të saj, çfarë tjetër do të shikoni prej saj, pamvarësisht nga analiza e kujdesshme, që mund t'i bëni, veçse një masë ngjyrash pa zgjedhje dhe pa art? Por në qoftë se do të hiqni mbulesën dhe do të shikoni të gjithë pikturën prej një këndvështrimi të duhur, do të kuptoni se ajo, çfarë ju duk si një shkarravinë e pakujdesshme, është në të vërtetë një punë e bërë prej piktori me shumë art".
Si mund të ketë liri, vazhdon Lajbnici, në një botë të krijuar prej Zotit, ku ai përcakton një rregull sistematik, duke futur qëllime specifike brenda çdo monade? Secila monadë është e përfshirë në zhvillimin e qëllimeve të saj dhe "çdo gjëndje e një substance të thjeshtë është rrjedhim i një gjëndje paraprirëse". Çdo person, identiteti i të cilit përqëndrohet rreth një monade mbisunduese, mund të paraqesë, në këtë pamje mekanike, një shpalosje të jetës së tij që prej fillimit. Më tej, përderisa natyra bazë e këtij përsoni është mendimi, sipas tij, zhvillimi jetësor konsiston në mposhtjen e mendimeve konfuze dhe arritjen e ideve të vërteta, të cilat ndodhen të gjitha brenda nesh në formën e potencialeve të errëta, që kërkojnë të marrin përmasa aktuale.
Kur këto potenciale bëhen aktuale, atëherë ne i shohim gjërat siç janë dhe kjo, thotë Lajbnici, do të thotë të jesh i lirë. Me këtë të fundit nuk kuptohet vullneti i lirë, apo fuqia e zgjedhjes, por një vetëzhvillim i brendshëm, që tregon se pamvarësisht nga përcaktimi që secili të veprojë sipas drejtimeve specifike, është natyra e tij e brendshme ajo që përcakton veprimet dhe jo forcat e jashtme. Sipas këtij kuptimi, liria nënkupton aftësitë e dikujt për t'u bërë pa kufizime, çfarë ai është përcaktuar të jetë që më parë dhe kjo, njëkohësisht, nënkupton një ekzistencë cilësore, pamvarësisht se njohja e tij ka kaluar nga konfuzja tek më e qarta. Njeriu i lirë është ai që e di pse dhe për çfarë e bën diçka. Kjo ishte rruga që Lajbnici zgjodhi për të pajtuar pikëpamjet e tij të determinizmit në natyrë me konceptin e lirisë.
Se si Lajbnici arriti në pajtimin e botës së monadave me nocionin e lirisë, është e dyshimtë. Gjithashtu ishte ai që fliste për lirinë si një "zgjidhje e vullnetit të lirë" dhe shtonte se "liria dhe vullneti i lirë nënkuptojnë të njëjtën gjë". Akoma, këtu, duket se ai e vë theksin, më shumë se kudo, mbi idenë e determinimit, mbi nocionin e universit mekanik dhe makinës shpirtërore. Në këtë kohë Lajbnici nuk përdori modelin e tij mekanik për shpjegimin e universit, sepse, në qoftë se do ta bënte, ai do të thoshte se pjesë të ndryshme të universit ndikojnë mbi njëra-tjetrën në mënyrë të tillë siç ndikojnë pjesët e orës në lëvizjen e njëra-tjetrës. Në njëfarë mënyrë shpjegimi i tij ishte shumë më rigoroz në pikëpamjen determinuese, se sa si sugjerim i modelit mekanik. Monadat e tij ishin krejt të pavarura dhe nuk ndikoheshin nga njëra-tjetra, por vepronin në përputhje më qëllimin e tyre, të cilin i kishin që prej momentit të krijimit nga Zoti. Ky lloj determinizmi është më rigoroz, sepse nuk varet nga shkaqet e jashtme, por nga natyra e brendshme, e përhershme dhe e fiksuar e çdo monade.
Shpjegimi përfundimtar i botës, thotë Lojbnici, është se "disa gjëra ekzistojnë më shumë se disa të tjera, posi kjo është përcaktuar nga fjala e shenjtë...". Gjërat janë kështu, siç janë, pasi Zoti i donte ato të tilla. Duke dëshiruar që disa gjëra të jenë kështu, siç janë, ai kufizoi numrin e mundësive të tjera dhe përcaktoi se cilat ngjarje mund të jenë të bashkemundshme. Zoti mund të ketë dëshiruar universe dhe bashkime të tjera të mundësive, por dëshira për këtë lloj universi bëri që tani të ekzistojnë këto lloj lidhje të domosdoshme midis sendeve. Gjithashtu, nga prespektiva e arsyetimit njerëzor, thëniet në lidhje me botën e fakteve janë sintetike ose i referohen përvojës apo verifikimit, në qoftë se do të kërkojmë të vërtetën e tyre, duhet të dimë që janë thënie analitike të përcaktuaro ngo Zoti. Vetëm Ai mund të arrijë në të vërtetën e të gjithë substancave. Dhe është vetëm injoranca, ajo që na pengon të shikojmë, në persona të veçantë, të gjitha të vërtetat që janë lidhur me to. Së fundi, të vërtetat e faktit, sipas Lajbnicit, janë po ashtu analitike. Kështu një njeri i përmban brenda tij të gjitha të vërtetat për veten dhe, në qoftë se do të arrijmë ta njohim atë, sipas një nocioni të plotë, atëherë do të arrijmë në zbulimin e asaj që është e vërtetë prej tij, si për shembull, "çfarë përfaqëson mbreti Aleksandri i Madh...". Zoti duke njohur nocionin individual të Aleksandrit, e shihte atë, në të njëjtën kohë, si krijuesin dhe shkakun e të gjitha të vërtetave, të cilat i atribuoheshin vërtetë atij. Për shembull, ai dinte nëse do të mposhtëte Darius-in dhe Porus-in; nëse ai vdiq në mënyrë natyrale apo i helmuar, të vërteta këto të cilat ai i dinte a priori [jo nga përvoja], ndryshe nga ne [me intelektin tonë të kufizuor njerëzor], që i njohim këto vetëm nga historia".
Shiko edhe
Shoqata Leibniz
Demografia e Ekuadorit
Ekuadori ka 14.573.101 banor (korrik 2009)
radhitet në vendi e 65 në botë. .
0-14 vjet : 31,1 % (2.312.610 meshkuj / femra 2220378)
15-64 vjet : 62,7 % (4.506.908 meshkuj / femra 4636703)
65 vjeç e lart : 6,2 % (432.144 meshkuj / femra 464.358) (2009).
Tasin Voka
Tasin Voka lindi fshatin Shipkovicë të Tetovës, më 24 korrik 1950, në një familje modeste të kësaj treve.
Demografia e Ekuadorit
e pergj. : 25 vjet
Tasin Voka
Shkollën fillore e kreu në Shipkovicë, ku pat për mësues të parë Shaban Rushanin (një ndër flamurtarët e arsimit shqip të kësaj ane). Pasi nuk kishte mundësi shkollimi të mëtejshëm, u detyrua të futet në punë të ndryshme, që në moshë fort të re. Pas shumë viteve në punë nga më të rëndat, nga dëshira dhe zelli për arsim, u regjistrua në një shkollë të mesme të Tetovës, ku edhe i dha të gjitha provimet, por nuk iu bë e mundur diplomimi, pasi ishte vazhdimisht i ndjekur nga regjimi titist. Si autodidakt, ai lexon e studion libra të shumta (që i vinin edhe nga Bukureshti, si në kohën e Rilindjes Kombëtare Shqiptare) dhe nis të hedhë në letër mbresat e tij jetësore, duke synuar vazhdimisht që të shkruajë letërsi të mirëfilltë. Novela për fëmijë "Mos më lini vetëm", është libri i tij i parë, që ia botoi ALBINFORMI i Tiranës, duke pasur për redaktor, shkrimtarin dhe eseistin e shquar shqiptar, Adriatik Kallulli.
Demografia e Ekuadorit
mashkuj : 24,4 vjet
femra : 25,6 vjet (2009).
1,497 % (2009)
radhitet në vendi e 87 në botë. .
20,77 lindje / 1000 popullsia (2009)
radhitet në vendi e 95 në botë. .
4,99 vdekje / 1000 popullsisë (korrik 2009).
radhitet në vendi e 188 në botë. .
-0,81 Emigrant (a) / 1000 popullsia (2009)
Kantoni Vic-sur-Aisne
Përbërja aktuale
Kantoni Vic-sur-Aisne aktualisht përbëhet nga 25 komuna.
Demografia e Ekuadorit
radhitet në vendi e 114 në botë. .
të posalindur : 1,05 mashkull (a) / femra
15-64 vjet : 0,97 mashkull (a) / femra
65 vjeç e lart : 0,93 mashkull (a) / femra
pop. e përgj. : 20,9 vdekje / 1000 lindje të gjalla
radhitet në vendi e 101 në botë.
mashkull : 24,4 vdekje / 1000 lindje të gjalla
femra : 17,24 vdekje / 1000 lindje të gjalla (2009).
Popullsia e pergj. : 75,3 vite
radhitet në vendi e 82 në botë.
mashkull : 72,37 vjet
Klementi IV
Papa Klementi IV (Guy Foulques o Foucois l. 23 nëntor tra il 1190 ed il 1200, Saint-Gilles-du-Gard - v. 29 nëntor 1268, Viterbo) ishte papa i 183 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 5 shkurt 1265 dhe deri më 29 nëntor 1268. Paraardhës i tij ishte papa Urbani IV, ndërsa pasardhësi papa Gregori X.
Demografia e Ekuadorit
katolik 92 % (më pak se 20 % praktikues), protestantë 2 %, çifut 2 %, të tjera 4 %.
Spanjollisht (zyrtare), italisht, anglisht, gjermanisht, frëngjisht
Përkufizimi : nga mosha 15 e sipër mund të lexojnë dhe të shkruajnë
Popullsia totale : 97,2 %
3,8 % e GDP-së (2004)
Aleksandër Kondo
Aleksandër Kondo ( 22 prill 1960 - 1 maj 1987 ) ikonë e peshëngritjes dhe e sportit shqiptar në vitet 80. I pari që arriti të ngrejë 200 kg në shtytje. Kampion i padiskutueshëm, u nda tragjikisht nga jeta në moshën 27 vjeçare.
Shqiponja Perandorake e Lindjes
Shqiponja Perandorake e Lindjes (Aquila heliaca) është një Shqiponjë e madhe mbrenda familjes accipitridae.
Jashar Alia
Është aktivist i Lëvizjes Vetëvendosje.
Leskova, Sanxhak
Leskova është  fshat në komunën e Tutinit, në Sanxhak. Sipas regjistrimit të vitit 2002. ka pasur 335 banorë(sipas regjistrimit të vitit 1991. ka pasur 392 banorë).
Në fshatin Leskovë jetojnë 201 banorë të rritur, dhe mosha mesatare është 28.2 vjet (28.5 për meshkujt dhe 27.9 për femra).Fshati ka 65 familje, dhe numri mesatar i personave për familje ishte 5.15.
Ky fshat është i banuar shumtën boshnjak (sipas regjistrimit të vitit 2002). Vlenë të theksohet sesipas regjistrimit të vitit1953 në kët vendabanim 44 banorë kanë qenë të përkatësisë shqiptare.
Kompjuteri kuantik
Kompjuteri kuantik është çdo aparat njehsues që shfrytëzon dukurinë e mekanikës kuantike, si mbivendosjen kuantike dhe kurthimin kuantik, për të kryer veprime me të dhënat. Ne kompjuterat e sotëm, sasia e të dhënave kompjuterike matet me ane të bitëve ndërsa ne kompjuterin kuantik, te dhënat maten me kubitë. Parimi themelor i njehsimit kuantik është qe vetitë e grimcave kuantike mund te përdoren te riparaqesin ndërtueshmerinë e te dhënave, dhe qe mekanika kuantike mund te sajohet dhe ndërtohet për te kryer veprime me këto te dhëna.
Kompjuteri kuantik do te lejoje qe biti te mbaje vlerat 0 dhe 1 njëkohësisht. Ai mund te kryeje poashtu njëkohësisht veprime kërkuese te shumëfishta, me përfundimin e fundem te mvarur me modelin ndërhyrës te krijuar nga njehsimet e ndryshme.
Megjithëse njehsimi kuantik ndodhet ende ne hapat fillestare, janë kryer tashme eksperimente ne te cilët janë zbatuar veprime njehsuese kuantike me një numër shume te vogël kubitesh. Kërkimi ne fushën teorike dhe praktike vazhdojnë me hapa marramendës, dhe shume qeveri dhe fonde ushtarake agjenturore përkrahin kërkimin e njehsimit kuantik për te zhvilluar kompjutera kuantike si për përdorimin qytetar ashtu edhe për sigurimin kombëtar, tek ky i fundit veçanërisht përdorimin e njehsimit kuantik ne kriptoanalize.