cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeroporti
Pista
Pistat moderne të një aeroporti ndërkombëtar janë nga çimento e mbuluar me një shtresë asfalti. Orientimi i pistës studiohet gjerësisht nga pikëpamja e pengesave natyrore, të njeriut, të erërave mbisunduese në zonë, dhe pozitës së diellit gjatë ditës. Pista mund të jetë e ndriçuar në mes dhe anash ; fillimi i pistës mund të ketë një rresht me drita të gjelbra, fundi i pistës një radhë me drita të verdha ndërsa vetë fundi ndriçohet me drita të kuqe. Ndriçimi i pistës bëhet natën ose në kusht të shikueshmërisë së vështirësuar.
Pista mund të ketë edhe sistem PAPI dhe ILS. Në aeroporte me më shumë trafik shpesh ka më shumë se një pistë, për të ndarë uljet dhe ngritjet apo për tu përshtatur me drejtimin e erës. Pistat janë të lidhura me rrugë (taxiway) për përdorim të mjeteve të ndihmës së shpejtë dhe për lëvizje të avionëve deri te terminalet dhe zonat tjera të aeroportit.
Terminali
parapamje|right|250px|Dyqanet në Aeroportin e Zyrihut Terminali i një aeroporti modern përmban në brendësi çdo gjë që nevojitet për procedimin e udhëtarëve, prej banakëve për checkin, pikës për kontrollimin e dokumenteve, doganës (në rastin e aeroporteve ndërkombëtare) e deri te shërbimet përkatëse për bagazh. Për ta bërë më të këndshëm kohën në aeroport, ka edhe shërbime ndihmëse si bare, restorante, dyqane dhe, në rastet e aeroporteve ndërkombëtare, dyqane duty free. Në zonat qasëse të terminalit gjenden parkingje për vizitorët, udhëtarët, ndalesa për autobus dhe taksi si dhe stacione hekurudhore që lidhin me qytetin më të afërt. Në anën tjetër të terminalit ndodhen avionët të parkuar të cilët lidhen me terminal nëpërmjet urave kaluese që lejojnë hipje të rehatshme në avion, apo të autobusëve të brendshëm që bartin udhëtarët deri te aeroplani i parkuar më tutje në fushë dhe pastaj hipet nëpërmjet shkallëve.
Kodet identifikuese të aeroporteve
Aeroportet identifikohen në mënyrë të njësuar nëpërmjet të një kodi katër shkronjësh të vendosur nga organizata ICAO. Shkronja e parë tregon regjionin e botës, e dyta shtetin, dhe dy të fundit aeroportin. Vendet me shumë aeroporte, si p.sh. ShBA-të, mund të kenë më shumë shkronja për shtet. Simboli ICAO-së i aeroportit “Nënë Tereza” në Tiranë është LATI. L është simboli i rajonit, A është simboli i Shqipërisë, dhe TI është simboli i vetë aeroportit. IATA përdorë një simbol tjetër prej tre shkronjash që zakonisht është një shkurtesë e emrit të qytetit apo inicialet e emrit të aeroportit. “Nënë Tereza” përdorë simbolin TIA.
parapamje|right|250px|Një pamje e Aeroportit të Frankfurtit që tregon terminalin, urat, dhe bagazhin.
Kantoni Marseille-Notre-Dame-du-Mont
Kantoni Marseille-Notre-Dame-du-Mont (frëngjisht: Canton de Marseille-Notre-Dame-du-Mont) është një kanton në departamentin Bouches-du-Rhône, rajonin Provence-Alpes-Côte d'Azur në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Marseille. Ka sipërfaqe 1.58 km2 dhe popullsi 33561 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Marseille-Notre-Dame-du-Mont aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Qerim Çelo
Qerim Çelo (Gjirokastra, 15 korrik 1876 - Tiranë, gusht 1959) ka qenë funksionar (kadi) në sistemin e drejtësisë të Perandorisë Osmane, më pas i Shqipërisë si dhe ministër i shtetit shqiptar.
Biografia
U lind më 15 korrik 1876 në Gjirokastër të Vilajetit të Janinës. Më 5 tetor 1901 mbaroi Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Stambollit. Më 1902-1903 shërbeu si prokuror në Përlep, më pas si kryetar i gjykatës së Kolashinit, dega ndëshkimore. Më 1906-1908 kryetar i gjyqit të Adana.
Më 1913 u kthye në Shqipëri dhe në fillim të 1914 u emërua gjyqtar në Shijak gjatë sundimit të Princ Vidit, detyrë që e ndërpreu kur hynë kryengritësit në qytet. Më 1916-1918 me pushtim-administrimin austro-hungarez fillimisht anëtar e më pas kryetar i gjyqit në Elbasan. Më 1918-1920 qe kryetar i Gjykatës së Apelit në Shkodër, ku pasi mbaroi detyrën qëndroi si avokat.
Më 1921 u emërua ministër i Drejtësisë në qeverinë dymbëdhjetë ditore të Idhomene Kosturitt. Më 1923 ka qenë përfaqësuesi i qeverisë në kongresin mysliman. Më tej punoi si avokat gjer më 1945. Ndërroi jetë në Tiranë në gusht 1946.
Bota bimore në Kosovë
thumb|300px|[[Trëndafili i Kosovës.]] Bota bimore në Kosovë dhe llojllojshmëria e saj ka qenë e kushtëzuar nga relievi i ndryshueshëm, përbërja e larmishme pedologjike, klima me dallime dhe burimet ujore. Hapja e sipërfaqeve nën pyje, kullosa e livadhe si dhe prerja e pandërprerë e pyjeve, dukshëm e kanë varfëruar pasurinë bimore (livadhore e drurore). Bashkësia e bimëve livadhore është mjaft e pasur, sidomos në pjesën perëndimore, ku ka më shumë livadhe e kullosa për shkak të reshjeve më të larta dhe mundësisë së ujitjes së sipërfaqeve nën livadhe. Drunjtë endemik të vjetërsisë terciare janë disa : rrubulli, arneni, pisha e bardhë, pisha e zezë dhe selvia.
Në pjesët e rrafshët dhe shpatie, në sipërfaqet e pakultivuara, rritet shpargu (lloj bungu), ahu, qarri, lisi, dardhae egër, murrizi, thana, trëndafili i egër etj. Në viset bregore më e përhapur është bashkësia e ahut. Në Kopaonik, në disa bashkësi të vogla pyjore, haset dëllinja dhe ulza.
Në zonën kalimtare prej fushës në viset bregore haste bashkësia e bagremit, pastaj mani i bardhë, mani i zi, lisi i zi, rrapi, plepi kanadez, dafina, frashëri etj.
Betimi i Hipokratit
Betimi i Hipokratit është një lloj ligji moral i njeriut me profesionin mjek që kryhet përpara se të fillojë këtë profesion.
Përmbajtja e betimit
''Në çastin kur po hyj në radhët e anëtarëve të profesionit mjekësor premtoj solemnisht se jetën time do ta vë në shërbim të humanitetit. Ndaj mësuesve do ta ruaj mirënjohjen dhe respektin e duhur. Profesionin tim do ta ushtroj me ndërgjegje e me dinjitet. Shëndeti i pacientit tim do të jetë brenga ime më e madhe. Do t’i respektoj e do t’i ruaj fshehtësitë e atij që do të më rrëfehet. Do ta ruaj me të gjitha forcat e mia nderin e traditës fisnike të profesionit të mjekësisë. Kolegët e mi do t’i konsideroj si vëllezër të mi. Në ushtrimin e profesionit ndaj të sëmurit tek unë nuk do të ndikojë përkatësia e besimit, e nacionalitetit, e racës, e politikës, apo përkatësia klasore. Që nga fillimi do ta ruaj jetën e njeriut në mënyrë absolute. As në kushtet e kërcënimit nuk do të lejoj të keqpërdoren njohuritë e mia mjekësore që do të ishin në kundërshtim me ligjet e humanitetit. Këtë premtim po e jap në mënyrë solemne e të lirë, duke u mbështetur në nderin tim personal.''
Enrico Albanese
Enrico Albanese (11 mars 1834, në Palermo - 5 maj 1889, në Napoli) ishte një kirurg italian i cili jetoi gjatë Risorgimentos italiane dhe u dallua në fushën e Ortopedisë dhe Traumatologjisë.
Biografia
Fitoi diplomën e Mjekësisë në 1855 dhe një vit më pas shkoi në Firence për të përfunduar studimet, nën drejtimin e M. Bufalini, G. Pellizzari dhe F. Zannetti. Pas disa vitesh ai u kthye në vendlindjen e tij, ku ndoqi shkollën e Giovanni Gorgone, një mësues i njohur i Anatomisë dhe profesor i rregullt i kirurgjisë klinike në Universitetin e Palermos. Enrico Albanese ishte gjithashtu një mik i ngushtë i Giuseppe Garibaldit, me të cilin ndante shumë ideale dhe synime politike; në fakt ai mori pjesë në " Ekspeditën e Mijërave " në 1860. Ai gjithashtu mori pjesë në përpjekjen për të çliruar Romën dhe gjatë "Betejës së Aspromonte " më 29 gusht 1862 u thirr për të shëruar një plagë të rëndë në këmbët e gjeneralit Garibaldi. Në vitin 1865 ai u bë drejtor i Spitalit Civil të Palermos dhe gjithashtu themeloi një pavijon pediatrik dhe një sallë operacioni antiseptik, një nga të parët që ndoqi teoritë e Joseph Lister. Më vonë në 1869 ai drejtoi gazetën spitalore që u bë mediumi kryesor reklamues i spitalit. Vetëm pas vdekjes së Gorgone në 1868, ai u thirr për të zënë vendin e tij në Katedrën e Kirurgjisë Klinike. Në vitin 1873 ai u angazhua për themelimin dhe organizimin e një godine spitalore për fëmijë, të quajtur “Ospizio Marino”, ku trajtoheshin sëmundje si rakitizmi, spondiliti dhe skrofula. Veçanërisht intensive ishte veprimtaria shkencore e Enrico Albanese. Mund të kujtojmë studimet e tij në transplantin epidermal, transfuzionin e gjakut, hemostazën parandaluese në kirurgji dhe gjithashtu procedurat kirurgjikale që ai eksperimentoi, si Astragalektomia dhe resekcioni i shpatullave. Ai vdiq në Napoli në moshën 55-vjeçare më 5 maj 1889 dhe u varros në varrezat e Santa Maria di Gesù (Palermo). Varri i tij është i mbuluar nga një gur varri i madh i bërë nga një lloj mermeri i quajtur “pietra di Caprera ”, dhuruar nga Garibaldi në shenjë miqësie dhe mirënjohjeje.
The Star-Spangled Banner
"The Star-Spangled Banner" është himni kombëtar i Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Vargjet e himnit burojnë nga poezia "Mbrojtja e Fort M'Henry",  e shkruar në 13 shtator 1814 nga 35-vjeçari Francis Scott Key, pasi dëshmoi bombardimin e Fort McHenry nga anijet e Marinës Mbretërore Britanike gjatë Luftës së 1812-ës. Francis Key u frymëzua nga një flamur i madh amerikan, i cili valëvitej triumfalisht mbi Fort McHenry gjatë fitores Amerikane.
"The Star-Spangled Banner" u adoptua si himni zyrtar i Marinës Amerikane në 1889 dhe Presidenti i SHBA-ve Woodrow Wilson vendosi që ky himn do të përdorej për ceremoni zyrtare në 1916, por ai u konfirmua si himni kombëtar amerikan nga një Rezolutë e Kongresit më 3 Mars 1931, e cila u miratua nga Presidenti Herbert Hoover.
Teksti origjinal
parapamje|Flamuri që shërbeu si frymëzim për poezinë|332x332px O say can you see, by the dawn's early light, What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming, Whose broad stripes and bright stars through the perilous fight, O'er the ramparts we watched, were so gallantly streaming? And the rockets' red glare, the bombs bursting in air, Gave proof through the night that our flag was still there; O say does that star-spangled banner yet wave O'er the land of the free and the home of the brave?
On the shore dimly seen through the mists of the deep, Where the foe's haughty host in dread silence reposes, What is that which the breeze, o'er the towering steep, As it fitfully blows, half conceals, half discloses? Now it catches the gleam of the morning's first beam, In full glory reflected now shines in the stream: 'Tis the star-spangled banner, O! long may it wave O'er the land of the free and the home of the brave.
And where is that band who so vauntingly swore That the havoc of war and the battle's confusion, A home and a country, should leave us no more? Their blood has washed out their foul footsteps' pollution. No refuge could save the hireling and slave From the terror of flight, or the gloom of the grave: And the star-spangled banner in triumph doth wave, O'er the land of the free and the home of the brave.
O thus be it ever, when freemen shall stand Between their loved homes and the war's desolation. Blest with vict'ry and peace, may the Heav'n rescued land Praise the Power that hath made and preserved us a nation! Then conquer we must, when our cause it is just, And this be our motto: 'In God is our trust.' And the star-spangled banner in triumph shall wave O'er the land of the free and the home of the brave!
Përkthimi në Shqip
parapamje|Paraqitje artistike e betejës së Fort McHenry|250x250px O më thuaj në mund ta shohësh, nën dritën e agimit të hershëm, Atë për çfarë me krenari ne mbrojtëm nën shkëndijën e fundit të muzgut, Të cilit vijat e gjera dhe yjet e ndritshme në mes të luftës së rrezikshme, ku na shfaqej nga bedenat, aq ëmbël i rrezatonin? Dhe rrezatimi i kuq i raketave dhe bombat në ajër shpërthyer, Jepnin provën nëpër natë se flamuri ynë ishte aty ende; O më thuaj a flamuri mbushur me yje tundet ende Mbi tokën e lirisë dhe shtëpinë e trimërisë?
Ura me tri harqe
Ura me tri harqe është roman i shkrimtarit Ismail Kadare, botuar për herë të parë më 1978 në Tiranë në vëllimin me të njëjtin titull. Është i shkruar në formën e një kronike dhe trajton legjendën e njohur shqiptare të murimit të njeriut në themelet e urës, në një kontekst mesjetar.
The Star-Spangled Banner
Përkthimi në Shqip
Dhe ku është ajo bandë që me fodullëk u betua Se kërdia e luftës dhe konfuzioni i betejës, Pa shtëpi dhe pa vend, do na linte tashmë? Gjaku i tyre ka larë ndotjen e gjurmës së tyre. Asnjë strehim nuk mbron mercenarin dhe skllavin Nga tmerri i prapësimit, ose nga hija e varrit: Dhe flamuri plotë yje në triumf do valëvitet, Mbi tokën e lirisë dhe shtëpinë e trimërisë.
Ura me tri harqe
Sfondi
Në gjysmën e dytë të viteve '70, Kadare do të braktiste bashkëkohësinë për të ikur në legjenda dhe në të shkuarën e largët, për të krijuar një Shqipëri tjetër, fisnike, të epokës së humanizmit europian, si sfidë ndaj himnizimit që i bëhej kohës moderne si periudha më e lavdishme në historinë e Shqipërisë.
The Star-Spangled Banner
Përkthimi në Shqip
O qoftë kështu gjithmonë, kur njerëz të lirë do ngrihen Midis shtëpive të dashura dhe vetmisë së luftës. E bekuar me fitore dhe paqe, mundet toka e shpëtuar nga Qielli Të falenderoj të Plotfuqishmin që na bëri dhe na prezervoi si komb! Pastaj pushtim do të bëjmë, kur e drejtë është kauza jonë, Dhe ky qoftë slogani ynë: “Në Zot është besimi ynë.” Dhe flamuri plot yje në triumf do valëvisë Mbi tokën e lirisë dhe shtëpinë e trimërisë!
Ura me tri harqe
Sfondi
Për të kapërcyer ndalesën e botimit të romaneve të reja, e cila qe rrjedhojë e poemës Pashallarët e kuq, i maskoi ato si novela duke i ngjeshur në një përmbledhje novelash. Kësodore në vitin 1978 u botua vëllimi «Ura me tri harqe» me "novelat": Ura me tri harqe, Kamarja e turpit, Komisioni i festës dhe Muzgu i perëndive të stepës.
Vepra
Kadare shkroi një roman i cili fillon me të njëjtën ligjëratë murgu si Meshari i Gjon Buzukut, në kohën kur Shqipëria sapo ishte shpallur me kushtetutë shtet ateist, gjë që nuk i shpëtoi vëmendjes së kritikës. Rimerret legjenda e murimit të njeriut në themelet e urës apo kështjellës, e cila është e përhapur në letërsinë gojore shqiptare. Romani është shkruar në trajtë kronike nga murgu Gjon Ukcama, i cili tregon që në kapitullin e parë për një krim që është kryer gjatë ndërtimit të urës së re mbi lumin Ujana e Keqe, në vitin 1377.
Përkthime
Kjo vepër u përkthye në frëngjisht dhe u botua në Paris më 1981; holandisht, Amsterdam 1986; greqisht, Athinë 1989; spanjisht, Madrid 1989; baskisht, San Sebastian 1994 dhe anglisht, Nju Jork 1997
Tinka Kurti
Tinka Kurti (lindur Thani; Sarajevë, 17 dhjetor 1932) eshte një nga aktoret më të njohura shqiptare. Puna e saj, që përfshin 60 vjet, përfshin më shumë se 50 filma artistikë dhe 150 shfaqje teatrore. Ajo është vlerësuar me medaljen Artistja e Popullit të Shqipëri.
Biografia
U ngjit për herë të parë në skenë kur ishte vetëm 16 vjeç. Për disa vjet u aktivizua në teatrin amator në Shkodër. Më 1947 u përjashtua nga Liceu Artistik i Tiranës dhe nuk mori asnjëherë ndonjë diplomë shkolle, por kjo nuk e pengoi të bëhet një aktore e madhe dhe e shumë e kulturuar.
Ndër vepra të tjera janë Nënë Pashako tek “Yjet e netëve të gjata”, nëna tek “Çifti i lumtur” , Sinjorina Mançini tek “Vajzat me kordele te kuqe” , Gjyshja tek “Zemra e nënës”. Tinka Kurti ka marrë çmime të shumta, si në festivalet kombëtare të filmit, ashtu edhe në ato të teatrit. Këtyre çmimeve u shtohen edhe vlerësime të tjera të rëndësishme, si medalja “Mjeshtër i Madh i Punës”, akorduar nga Presidenti i Republikës.
Dy kinema, një në Tiranë dhe një në Durrës mbajnë emrin e saj. Gjithashtu, emrin e Tinka Kurtit mban edhe një shkollë në fshatin Lekbibaj në Shqipëri.
Në vitin 2003, regjisori shqiptar Esat Teliti realizoi një dokumentar të titulluar thjesht "Tinka" kushtuar jetës së saj.
Ajo është aktive edhe në ditët e sotme. Një nga shprehjet e saj është: "'Nuk e kam frikë plakjen e as vdekjen, por kam frikë nga plakja e trurit, dhe në qoftë se ky moment vjen në jetën time, mendoj se do të isha dy herë e vdekur. Për këtë arsye dua të vazhdoj të punoj.'"
Chester County (Tennessee)
Chester County është një nga  qarqet në shtetin federal Tennessee të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1909
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Ervin Koçi
Ervin Koçi është deputet i Partisë Socialiste në Kuvendin e Shqipërisë.
Shoqëria Stomatologjike Shqiptare
Shoqëria Stomatologjike Shqiptare është formë profesionale dhe shkencore e organizimit të stomatologëve dhe është themeluar me 25 shtator 2005 selia e të cilës xhindet në Tetovë, Maqedoni.
Aktiviteti dhe funksionimi i Shoqërisë realizohet përmes shoqatës stomatologjike Apolonia, përmes shoqatave specialistike dhe subspecialistike si dhe përmes shoqatave shkencore të cilat aderojnë në këtë shoqëri. Veprimtaria tekniko-organizative e saj realizohet përmes degëve të saja. Anëtarë të kësaj shoqërie janë mjek-stomatolog shqiptar të pjesëve të ndryshme të botës. Kryetar i Shoqërisë Stomatologjike Shqiptare është Mr. Sci. Dr. Iniz Ajeti. Ndër projekte më të njohura të kësaj shoqërie deri në vitin 2006 janë qenë:
1649
Mbi vitin 1649.
1650
Mbi vitin 1650.
Graves County
Graves është një nga 120 Countet në shtetin federal Kentucky në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Fatos Tushe
Fatos Tushe është deputet i Partisë Socialiste në Kuvendin e Shqipërisë.Ai drejton bashkine e Lushnjes
1651
Mbi vitin 1651.
Grayson County (Kentucky)
Grayson është një nga 120 Countet në shtetin federal Kentucky në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Cheatham County
Cheatham County është një nga  qarqet në shtetin federal Tennessee të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Mikelanxhelo
Mikelanxhelo (Michelangelo Buonarroti, Caprese, 6 mars 1475 – Romë, 18 shkurt 1564) ishte një skulptor, piktor, arkitekt dhe poet italian. Protagonist i Rilindjes italiane, i vlerësuar që në kohën e tij si një nga artistët më të mëdhenj të të gjitha kohërave.
Qe në tërësi një artist sa gjenial po aq dhe i trazuar. Emri i tij është i lidhur me një sërë veprash që janë futur në historinë e artit, disa prej të cilave të njohura në gjithë botën si ndër më të rëndësishmet e artit perëndimor: Davidi, Pietà-ja vatikanase, Kupola e Shën Pjetrit si dhe cikli i afreskëve në Cappella Sistina konsiderohen maja të pakapërcyeshme të gjenisë krijuese.
Rinia
left|parapamje|309x309px|Portret i Michelangelos kryer nga Jacopino del Conte, 1535
Origjina
Michelangelo-ja lindi më 6 mars 1475  në Caprese, në Valtiberina, afër Arezzo-s (burimet, më saktësisht do ti referoheshin si zona e Vezzano-s), nga Ludovico di Leonardo Buonarroti Simoni, kryetar (podestà) i Castello di Chiusi dhe i Caprese-s, dhe Francesca di Neri del Miniato del Sera. Familja ishte fiorentinase, por i ati gjendej në qytezë për të mbuluar funksionin e kryetarit. Michelangelo-ja ishte i dyti, në një total prej pesë fëmijësh të çiftit.
Buonarrotët bënin pjesë në aristokracinë fiorentinase. Asnjë në familje deri atëherë nuk i ishte futur karrierës artistike, një art “mekanik” (dmth. një zanat që kërkonte forcë fizike) pak i përshtatshëm me statusin e tyre, që përfshinte më shumë detyra në zyrat publike: dy shekuj më parë, një paraardhës, Simone di Buonarrota, ishte në Këshillin e Qint të Urtëve, dhe kishte mbuluar detyrat kryesore publike. Gjithashtu, zotëronin një stemë araldike si dhe një kishëz në bazilikën e Santa Croce-s. parapamje|326x326px|Portret i Michelangelos, vizatim i Daniele da Volterra Në kohën e lindjes së Michelangelo-s, familja ndodhej në një situatë të mjerueshme ekonomike : babai ishte varfëruar aq shumë sa gati do ti humbiste privilegjet e qytetarisë fiorentinase. Drejtimi i Caprese-s, një nga zotërimet më të parëndësishme fiorentinase, ishte një detyrë politike me pak rëndësi, nga ai e pranuar për të siguruar një mbijetesë të denjë për familjen, duke mbledhur të ardhurat e dobëta të disa pronave në rrethinat e Firenze-s. Rënia ekonomike ndikoi rëndë në zgjedhjet e familjes, duke përfshirë të ardhmen dhe personalitetin e të riut Michelangelo: shqetësimi për mirëqenien e tij ekonomike si dhe të familjarëve, qe i vazhdueshëm në jetën e tij. left|thumb|321x321px|Regjistrimi i lindjes se Michelangelo-s nga babai
Fëmijëria (1475-1487)
Që në fund të marsit, sapo Ludovico Buonarroti kishte mbaruar detyrën simestrale, familja u vendos afër Firenze-s, në Settignano, me gjasa te ajo që do të quhej Villa Michelangelo, ku i sapolinduri iu besua një dadoje vendore. Settignano ishte një zonë gurgdhendësish pasi aty nxirej i ashtuquajturi “pietra serena” prej shekujsh e përdorur në Firenze në ndërtimet prestigjoze. Edhe dadoja e Michelangelo-s ishte bijë dhe grua gurgdhendësish. Kur do të ishte tashmë një artist i famshëm, Michelangelo-ja, duke shpjeguar pse parapëlqente skulpturën ndaj arteve të tjera, kujtonte pikërisht këtë lidhje, duke pohuar se vinte nga një vend skulptorësh dhe gurgdhendësish, ku nga dadoja kish pirë “qumësht të përzier me pluhur mermeri”.
Në 1481 i vdes e ëma kur Michelangelo-ja ishte vetëm gjashtë vjeç. Edukimi shkollor i fëmijës iu besua humanistit Francesco Galatea da Urbino, që i dha leksione gramatike. Në ato vite njohu shokun Francesco Granacci, që e inkurajoi në vizatim. Fëmijëve nga familjet aristokrate u rezervohej karriera kishtare ose ushtarake, por Michelangelo-ja, sipas traditës, kishte shfaqur që i vogël një prirje të fortë artistike, që në biografinë e Ascanio Condivi-t, të botuar me bashkëpunimin e vetë artistit, përmendet si e penguar me të gjitha mënyrat nga i ati, që nuk arriti ta ndalonte falë rezistencës së tij heroike. thumb|369x369px|Vizatim i Michelangelo-s se Shen Pjetrit te Tributit te Masaccio-s
Formimi pranë Ghirlandaio-s (1487-1488)
Në 1487 Michelangelo-ja më në fund hyri në punishten e Domenico Ghirlandaio-s, artist fiorentinas ndër më të vlerësuarit e kohës.
Condivi, duke e shmangur këtë ngjarje nëpërmjet theksimit të rezistencës atërore, me sa duket donte të theksonte një motiv më së shumëti letrar dhe lartësues, dmth. talentin e lindur dhe autodidakt të artistit: në fund të fundit futja e ndërgjegjshme e Michelangelo-s në një karrierë të konsideruar "artizanale" ishte për traditën e kohës një ratifikim i rënies shoqërore të familjes. Ja përse, me tu bërë i famshëm, ai kërkoi ti fshihte fillimet e aktivitetit të tij në punishte, për të folur jo për një formim normal profesional, por sikur bëhej fjalë për një thirrje të parezistueshme të shpirtit, kundër të cilit i ati përpiqej së koti të rezistonte.
Në të vërtetë tashmë duket gati e sigurt se Michelangelo-ja qe dërguar në punishte pikërisht nga i ati për shkak të varfërisë familjare : familja kishte nevojë për paratë e formimit profesional të djaloshit, të cilit nuk mund ti jepej një arsimim klasik. Ngjarja jepet nga Vasari, që në botimin e parë të Jetëve (1550), përshkruante se si qe pikërisht Ludovico-ja vetë që e çoi të birin dymbëdhjetë vjeçar në punishten e Ghirlandaio-s, i njohur i tij, duke i treguar disa fletë të vizatuara nga i biri, në mënyrë që ta mbante me vete për të lehtësuar shpenzimet për fëmijët e shumtë dhe duke i caktuar mjeshtrit një "pagë të drejtë dhe të ndershme, si qe në atë kohë traditë". Vetë historiani aretinas përmend burimet e tija dokumentare, në kujtimet e Ludovico-s dhe në fletëpagesat e punishtes, të ruajtura në atë kohë nga Ridolfo del Ghirlandaio, i biri i piktorit të famshëm. Në veçanti në një “kujtim” të të atit, të datuar më 1 prill 1488, Vasari lexoi kushtet e marrëveshjes me vëllezërit Ghirlandaio, ku parashikohej qëndrimi i të birit në punishte për tre vjet, me një shpërblim prej njëzet e pesë fiorinësh të artë. Përveç kësaj në listën e kreditorëve të punishtes artistike, në korrik 1487, është rregjistruar edhe Michelangelo-ja dymbëdhjetë vjeçar. left|parapamje|345x345px|Pagezimi i Krishtit, afresk i D. Ghirlandaio-s, Cappella Tornabuoni Në atë periudhë punishtja Ghirlandaio ishte aktive në ciklin e afreskëve të Cappella Tornabuoni në Santa Maria Novella, ku Michelangelo-ja mundi me siguri të mësonte një teknikë piktorike të përparuar. Mosha e re e djaloshit (që në mbarim të afreskëve ishte pesëmbëdhjetë vjeç) e lidhte me punën e çirakut (dmth. pregatitja e ngjyrave, plotësimi i pjesëve të vogla e të parëndësishme dekorative), por është gjithashtu e ditur se ai ishte më i miri midis nxënësve të tjerë dhe nuk përjashtohet që ti jenë besuar disa detyra me më shumë rëndësi: Vasari paraqet se si Domenico-ja e kishte kapur befasisht djaloshin duke "vizatuar drejtpërdrejt urën me disa disqe, me të gjitha zotësitë e artit, dhe disa nga ata të rinjtë që punonin", sa e bëri mjeshtrin të pohonte se “ai di më shumë se unë". Disa historian kanë hamendësuar një ndërhyrje të drejtpërdrejtë të tij në disa nudo të Pagëzimit të Krishtit dhe të Prezantimit në Tempull apo në San Giovannino-n skulptorik, por në të vërtetë mungesa e mjeteve të krahasimit dhe burimeve ka pamundësuar një konfirmim përfundimtar.
E sigurt është, nga ana tjetër, se i riu shfaqi një interes të fortë për mjeshtrat themelues të shkollës fiorentine, mbi të gjitha Giotto dhe Masaccio, duke kopjuar drejtpërdrejt afresket e tyre në kishëzat Santa Croce dhe Brancacci në Santa Maria del Carmine. Një shembull është Shën Pjetri i Masaccio-s, kopje e afreskut të Tributit. Condivi shkroi edhe për një kopje nga një gravurë gjermane e një Shën Antoni të munduar nga djajtë: vepër e identifikuar së fundi me Mundimin e shën Antonit, kopje e Martin Schongauer-it, i zotëruar nga Kimbell Art Museum i Fort Worth, në Texas. parapamje|333x333px|Michelangelo-ja i ri skalit koken e faunit, skulpture e Cesare Zocchi-t
Në kopështin neoplatonik (1488-1490)
Me shumë gjasa Michelangelo-ja nuk e mbaroi tre-vjeçarin formues në punishte, duke gjykuar nga të dhënat e turbullta të biografisë së Condivi-t. Ndoshta u tall me mësuesin e vetë, duke zëvendësuar një vizatim nga dora e Domenico-s, që duhej ta ribënte si ushtrim, me kopjen e tij, pa e kuptuar dot Ghirlandaio-ja diferencën, "me një shok të tijin […] duke e vënë në lojë".
Sido që të jetë, duket se nën sugjerimin e një tjetër çiraku, Francesco Granacci-t, Michelangelo-ja nisi të frekuentonte kopështin e Shën Markut, një lloj akademie artistike e mbështetur financiarisht nga Lorenzo-ja i Mrekullueshëm në një pronë të tijën në lagjen mediçease të Firenze-s. Këtu gjendej një pjesë e koleksioneve të mëdha të skulpturave antike, që talentet e reja, të paduruar për tu përmirësuar në artin e skalitjes, mund të kopjonin, të mbikqyrur dhe ndihmuar nga skulptori i vjetër Bertoldo di Giovanni, nxënës i drejtpërdrejtë i Donatello-s. Biografët e kohës e përshkruajnë kopështin si një qendër të vërtetë të formimit të lartë, ndoshta duke ekzagjeruar pak realitetin e përditshëm, por është e pamohueshme se përvoja pati një ndikim thelbësor mbi të riun Michelangelo.
Midis rrëfenjave të ndryshme të lidhura me aktivitetin e kopështit në literaturën mikelanxholeske është e famshme ajo e Kokës së faunit, një kopje e humbur në mermer nga një vepër antike. E parë nga i Mrekullueshmi gjatë një vizite në kopësht, kritikohet dashamirësisht për përsosmërinë e dhëmbëve që dalloheshin në gojën e hapur, e pamundur në një figurë të moshuar. Por para se zotëria të mbaronte shëtitjen në kopësht, Buonarroti mori daltën dhe çekiçin për të gërvishtur një dhëmb dhe çpuar një tjetër, duke shkaktuar befasimin admirues të Lorenzo-s. Duket se pas episodit vetë Lorenzo-ja kërkoi lejen e Ludovico Buonarroti-t për ta strehuar djaloshin në pallatin e “via Larga-s”, rezidencë e familjes së tij. Burimet flasin përsëri për një rezistencë atërore, por nevojat e rënda ekonomike të familjes do të luanin një rol përcaktues, në fakt në fund Ludovico-ja lëshoi pe në këmbim të një vendi pune në doganë, duke marr tetë skude në muaj.
Afër 1490-it artisti i ri u prit si bir i adoptuar në familjen më të rëndësishme të qytetit. Pati kështu mundësinë për të njohur drejtpërdrejt personalitetet e kohës, si Poliziano-n, Marsilio Ficino-n dhe Pico della Mirandola-n, që e bënë pjesmarrës, në njëfarë mase, të doktrinës neoplatonike dhe dashurisë për rievokimin e antikitetit. Njohu veç të tjerave edhe pinjollët e rinj të shtëpise Medici, pak a shumë bashkëmoshatar, që në vitet pasardhës do të bëheshin ndër porositësit e tij kryesor: Piero, Giovanni, më vonë papa Leoni i X, dhe Giulio, papa Klementi i VII në të ardhmen.
Një tjetër fakt i lidhur me ata vite është zënka me Pietro Torrigiano-n, skulptori i ardhshëm me nivel të mirë, i njohur mbi të gjitha për udhëtimin e tij në Spanjë ku shpuri mënyrat rilindase. Pietro-ja ishte i njohur për bukurinë dhe ambicien, të paktën sa ajo e Michelangelo-s. Midis të dyve nuk kish marrdhënie të mira dhe me të hyrë në mosmarrëveshje, gjatë një soditjeje në kishëzën Brancacci, përfunduan duke u zënë; ku ai që e pësoi ishte Michelangelo-ja, që mori një grusht në fytyrë, duke thyer hundën dhe njollosur përgjithëmonë portretin. left|thumb|339x339px|Madonna della scala, 1490
Veprat e para (1490-1492)
Në periudhën e kopështit dhe strehimit në shtëpinë Medici rrjedhin dy vepra, Madonna della Scala (afërsisht 1491) dhe “Battaglia dei centauri”, të dyja të ruajtura në muzeun e Casa Buonarroti në Firenze. Bëhet fjalë për dy vepra shumë të ndryshme nga tema (një e shenjtë dhe një profane) dhe nga teknika (njëra në basoreliev të hollë, ndërsa tjetra në një altoreliev të vrullshëm), që dëshmojnë disa ndikime themelore te skulptori i ri, përkatësisht nga Donatello-ja dhe skulptura klasike. thumb|273x273px|Battaglia dei Centauri, Michelangelo Te Madonna della Scala artisti merr teknikën e stiacciato-s, duke krijuar një imazh me monumentalitet të tillë që të bën të mendosh rreth shtatoreve klasike; figura e Madonna-s, që zë gjithë lartësinë e relievit, ngrihet fuqishëm, në mes të detajeve plotë gjallëri natyrale, si Fëmija që është mbështetur te Madonna dhe dy fëmijët mbi shkallën nga merr emrin relievi, të zënë me aktivitetin e pazakontë të nderjes së një çarçafi.
Vetëm pak më e vonshme është Battaglia dei centauri, e datuar midis 1491-it dhe 1492-it: sipas Condivi-t dhe Vasarit u krijua për Lorenzo-n e Mrekullueshëm, me subjekt të propozuar nga Angelo Poliziano, edhe pse dy biografët nuk bien dakord mbi autorësinë e saktë.
Për këtë reliev Michelangelo-ja iu referua sarkofagëve roman, formelave të pulpiteve të Giovanni Pisano-s, ashtu siç vëzhgoi dhe relievin prej bronxi bashkohës të Bertoldo di Giovanni me një betejë kalorësish, gjithashtu të marë nga një sarkofag i Camposanto-s së Pisa-s. Por në relievin mikelanxholesk lartësohet mbi të gjitha koklavitja dinamike e trupave të zhveshur në luftë dhe duke hequr çdo referim hapësinor. thumb|282x282px|Crocifisso di Santo Spirito, Michelangelo
Michelangelo dhe Piero de' Medici (1492-1494)
Në 1492 vdiq Lorenzo-ja i Mrekullueshëm. Nuk është e qartë nëse trashëgimtarët e tij, në veçanti i parëlinduri Piero, e ruajtën mikpritjen ndaj të riut Buonarroti: disa të dhëna duket se tregojnë se Michelangelo-ja u gjet papritur pa strehë, me një rikthim të vështirë në shtëpinë atërore. Piero di Lorenzo de' Medici, pasues i të atit edhe në qeverisjen e qytetit, portretizohet nga biografët mikelanxholesk si një tiran "i paskrupullt dhe autoritar", me një raport të vështir me artistin, që ishte vetëm tre vjeç më i vogël se ai. Megjithatë, faktet dokumentare nuk lënë asnjë të dhënë për një prishje të dukshme mes të dyve, të paktën deri në krizën e vjeshtës së vitit 1494.
Në 1493 në fakt Piero-ja, pasi u emërua Operaio in Santo Spirito, duhet të ketë ndërhyrë te fretërit agostinian në favor të artistit të ri, që ta strehonin dhe ti lejonin të studionte anatominë në mjediset e konventit, duke vëzhguar kufomat e ardhura nga spitali i kompleksit, aktivitet që i solli një dobi të pamasë artit të tij.
Në këta vite Michelangelo-ja gdhendi Crocifisso-n prej druri, të realizuar si falenderim për priorin. I kësaj periudhe është konsideruar edhe Crocifisso-ja i vogël me dru bliri që së fundi është blerë nga Shteti italjan. Për më tepër, me gjasa për të falenderuar ose për të marr simpatinë e Piero-s, iu desh të skaliste, menjëherë pas vdekjes së Lorenzo-s, një Herkul të humbur. left|thumb|303x303px|Portret i Savonarolas, realizuar nga Fra Barolomeo, 1498 Më 20 janar 1494 mbi Firenze u përplas një borë e madhe dhe Piero-ja thirri Michelangelo-n për të bërë një statujë prej bore në oborrin e pallatit Medicci. Artisti bëri sërish një Herkul, që zgjati të paktën tetë ditë, të mjaftueshme për të bërë që gjithë qyteti ta vlerësonte. Nga kjo vepër ndoshta u frymëzua Antonio del Pollaiolo për një bronzetto sot në Frick Collection të New York-ut.
Ndërkohë që rritej pakënaqësia për rënien e vazhdueshme politike dhe ekonomike të qytetit, në dorë të një djaloshi pak më shumë se njëzet vjeçar, situata shpërtheu me rastin e zbritjes në Itali të ushtrisë franceze (1494) të drejtuar nga Karli VIII, përkundrejt të cilit Piero-ja zgjodhi një politikë përkrahjeje pa kushte, të gjykuar të tepërt. Sapo u nis monarku situata precipitoi me shpejtësi, nën nxitjen e predikuesit ferrarez Girolamo Savonarola, me përzënien e Mediçve dhe plaçkitjen e pallatit dhe kopështit të Shën Markut.
Duke kuptuar rrëzimin e afërt politik të mecenatit të tij, Michelangelo-ja, njëlloj si shumë artist të kohës, përqafoi vlerat e reja shpirtërore dhe shoqërore të Savonarola-s. Frati, me predikimet e tij të zjarrta dhe rreptësinë e tij formale, ndezi te ai si bindjen se Kisha duhet të reformohet, ashtu edhe dyshimet e para mbi vlerën etike që duhej ti jepej artit, duke e orientuar drejt subjekteve të shenjta.
Pak para se të precipitonte situata, në tetor 1494, Michelangelo-ja, me frikën se mos përfshihej nga rrëmuja si shënjestër e mundëshme për shkak të mbrojtjes së Mediçve, u arratis nga qyteti fshehurazi, duke e braktisur Piero-n në fatin e tij: që më 9 nëntor u përzu nga Firenze-ja, ku u vendos një qeveri popullore. thumb|312x312px|Shën Prokli i Michelangelo-s, Arka e Shën Domenikut
Udhëtimi i parë në Bolonjë (1494-1495)
Për Michelangelo-n bëhej fjalë për udhëtimin e parë jashtë Firencie-s, me një ndalesë në Venedik, ku ndenji pak, por ndoshta mjaftueshëm për të parë monumentin e Bartolomeo Colleoni-t të Verrocchio-s, nga i cili ka gjasa të ketë mar frymëzimin për fytyrat heroike dhe "të tmerrshme". left|thumb|312x312px|engjelli qirimbajtes (1494) i Michelangelo ne Arken e Shen Domenikut, Bologna U drejtua pastaj në Bolonja, ku gjeti mikpritje dhe mbështetje nga fisniku Giovan Francesco Aldovrandini, shumë i afërt me Bentivoglio-t që atëherë dominonin qytetin. Gjatë qëndrimit bolonjez, që zgjati rreth një vit, artisti u mor, falë ndërhyrjes së mbrojtësit të tij, me mbarimin e Arkës prestigjoze të Shën Domenikut, mbi të cilën kishin punuar Nicola Pisano dhe Niccolò dell'Arca. Skaliti kështu një Shën Prokël, një Engjëll qirimbajtës dhe përfundoi Shën Petronion e nisur nga Niccolò-ja. Bëhet fjalë për figura që largohen nga tradita e kuatroçentos së hershme të skulpturave të tjera të Niccolò dell'Arca-s, me një soliditet dhe kompaktësi inovative, ashtu si dhe shembulli i parë i asaj "tmerrshmërie" mikelanxholeske në shprehjen krenare dhe heroike të Shën Proklit.
Në Bolonjë stili i artistit në fakt u maturua shpejt falë zbulimit të shembujve të rinj, të ndryshëm nga tradita fiorentinase, që e ndikuan thellësisht. Admiroi relievet e Porta Magna di San Petronio të Jacopo della Quercia-s. Nga këta mori efektet e "forcës së frenuar", e dhënë nga kontrasti mes pjesëve të lëmuara dhe të rrumbullakosura dhe pjesët me konture të tendosura dhe të frakturuara, ashtu si dhe zgjedhjen e subjekteve njerëzore rustike dhe trupmëdhenj, që lartësojnë skenat me gjeste të mëdha, pozat elokuente dhe kompozimet dinamike. Por edhe skulpturat e vetë Niccolò dell'Arca-s duhet ti jenë nënshtruar analizave të fiorentinit, si grupi në terrakotë i Vajtimit mbi Krishtin e vdekur.
Veç kësaj Michelangelo-ja mbeti i mahnitur nga takimi me pikturën ferrareze, në veçanti me veprat e Francesco del Cossa dhe Ercole de' Roberti, si monumentali Poliptiku Griffoni, afresket ekspresive të kishëzës Garganelli apo la Pietà del de' Roberti.
Mashtrimi me Cupido-në (1495-1496)
Pasi u rikthye në Firenze në dhjetor 1495, kur situata dukej tashmë e qetësuar, Michelangelo-ja gjeti një klimë shumë të ndryshme. Në qytet dominonte qeveria republikane me frymëzim savonaroljan ku ndërkohë ishin rikthyer disa Medici. Bëhej fjalë për disa eksponent të degës së jo-trashëguesve, me atë rast të quajtur "Popolani" për të fituar simpatinë e popullit duke u prezantuar si mbrojtës dhe garantë të lirive të përbashkëta. Midis tyre spikaste Lorenzo di Pierfrancesco, kushëri i largët i të Mrekullueshmit, që ishte prej kohësh një figurë kyçe e kulturës qytetare, porositës i Botticelli-t dhe artistëve të tjerë. Qe ai që mori nën mbrojtje Michelangelo-n, duke i porositur dy skulptura të humbura, një San Giovannino dhe një Cupido duke fjetur.
Cupido-ja në veçanti qe në qendër të një çështjeje që e shpuri Michelangelo-n në Romë, në atë që mund të konsiderohet i fundit nga udhëtimet e themelore për formimin e tij. Ndoshta nën sugjerimin e vetë Lorenzo-s dhe me gjasa pa dijeninë e Michelangelo-s, u vendos të groposej Cupido-ja, për ta paraqitur si një gjetje arkeologjike dhe shitur në tregun e lulëzuar të veprave antike në Romë. Mashtrimi arriti që, me ndërmjetësimin e tregëtarit Baldassarre Del Milanese, ta shiste te kardinali i San Giorgio Raffaele Riario-s, nip i Sisto-s së IV dhe një nga koleksionistët më të pasur të kohës, për shumën e lartë të dyqind dukateve: Michelangelo-ja për të njëjtën vepër mezi kishte marr tridhjetë. thumb|384x384px|Baku i Michelangelos, Museo del Bargello Pak më vonë gjithësesi zërat për mashtrimin e frytshëm u përhapën duke arritur edhe në veshët e kardinalit, që për ta konfirmuar dhe rimar paratë, dërgoi në Firenze një ndërmjetës të tijin, Jacopo Galli-n, që arriti deri te Michelangelo-ja duke konfirmuar mashtrimin. Kardinali u tërbua, por duke dashur ta njihte edhe mjeshtrin e aftë për tu krahasuar me antikët, e pruri në Romë, në qershor të atij viti nëpërmjet Galli-t. Me këtë të fundit, në vazhdim Michelangelo-ja do të lidhte një miqësi të fortë dhe të frytshme.
Mbërritja në Romë dhe Baku (1496-1497)
Michelangelo-ja e pranoi pa hezitim ftesën për në Romë të kardinalit, megjithëse ky qe armik i betuar i Mediçve: përsëri për leverdinë e tij po u kthente shpinën mbrojtësve.
Mbërriti në Romë më 25 korrik 1496. Që ditën në të cilën kardinali i tregoi Michelangelo-s koleksionin e tij të skulpturave antike, duke i kërkuar nëse mundëte të bënte diçka të ngjashme. As dhjetë ditë më vonë, artisti nisi të skaliste një statujë të plotë të një Baku (sot në Museo del Bargello), i paraqitur si një adoleshent i dehur, te i cili është e prekshme ngjashmëria me skulpturat antike: vepra në fakt shfaq një skalitje natyrore të trupit, me efekte iluzore dhe të prekshme të ngjashme me ato të skulpturave helenistike; i pabesueshëm për kohën është ekspresiviteti dhe elasticiteti i formave, së bashku me një thjeshtësi esenciale të detajeve. Te këmbët e Bakut skaliti një djalosh (fauni) që po rrëmbente kokrra rrushi nga dora e zotit: ky gjest zgjoi një admirim të madh te gjithë skulptorët e kohës, pasi djaloshi dukej vërtet sikur po hante rrush me një realizëm të madh. Baku është një nga pak veprat përsosmërisht të mbaruara nga Michelangelo-ja dhe nga ana vizive teknike shënjon pjekurinë e tij artistike.
Vepra, ndoshta e refuzuar nga kardinali Riario, mbeti në shtëpinë e Jacopo Galli-t, ku Michelangelo-ja jetonte. Kardinali Riario vendosi në dispozicion të Michelangelo-s kulturën dhe koleksionin e tij, duke kontribuar në mënyrë përcaktuese në përmirësimin e stilit të tij, por mbi të gjitha e prezantoi në mjedisin e kardinalëve nga i cili do të arrinin shpejt porosi të rëndësishme. Megjithëkëtë, edhe një herë Michelangelo-ja shfaqi mosmirënjohje ndaj mecenatit të radhës: për sa i përket Riario-s i tha biografit të tij, Condivi-t se ai ishte një injorant dhe se nuk i kishte porositur asgjë. thumb|284x284px|La Pieta e Michelangelos, Vatikan
Pietà-ja (mëshira) (1497-1499)
La Pietà qe e rëndësishme në eksperiencën artistike të Michelangelo-s jo vetëm sepse qe kryevepra e tij e parë, por edhe sepse qe vepra e tij e parë e bërë me mermerin e Carrara-s, që, që nga ky moment, do të bëhej lënda kryesore për krijimtarinë e tij. Në Carrara artisti shfaqi një tjetër aspekt të personalitetit: vetëdija e talentit të vetë. Aty ai në fakt mori jo vetëm bllokun e mermerit për La Pietà-në, por edhe blloqe të tjerë, me bindjen se - duke vlerësuar talentin e tij - rastet për ti përdorur nuk do të mungonin. Michelangelo-ja ishte i bindur se për të skalitur statujat e veta nuk kishte nevojë për porositës, gjë e pazakontë për artistët e asaj kohe: do të mund të skaliste me nismën e vetë vepra për ti shitur më vonë. Në praktikë Michelangelo-ja do të bëhej sipërmarrës i vetëvetes dhe do të investonte te talenti i vetë pa pritur që ta bënin të tjerët për të. thumb|345x345px|Davidi i Michelangelo-s
Kalimi në Siena (1501)
Në 1501 Michelangelo-ja vendosi të kthehej në Firenze. Para se të nisej Jacopo Galli i siguroi një porosi të re, këtë herë për kardinalin Francesco Todeschini Piccolomini, papa Piu i III më vonë. Bëhej fjalë për realizimin e pesëmbëdhjetë statuja shenjtësh me madhësi pak më të vogël se natyrore, për altarin Piccolomini në Katedralen e Siena-s, të krijuar arkitektonikisht nja njëzetë vjet më parë nga Andrea Bregno. Në fund artisti realizoi vetëm katër (Shën Palin, Shën Pjetrin, një Shën Pio dhe Shën Gregor), duke i dërguar që nga Firenze-ja deri në 1504, për më tepër me përdorimin e gjerë të ndihmave. Porosia e statujave sieneze, të destinuara në nike të ngushta, po fillonte në fakt të ishte shumë e ngushtë për famën e tij, nën dritën mbi të gjitha të mundësive prestigjoze që po krijoheshin në Firenze.
Mbërritja në Firenze dhe Davidi (1501)
Në 1501 Michelangelo-ja ishte rikthyer tashmë në Firenze, i shtytur nga nevoja të lidhura me “çështje familjare" . Rikthimi i tij koinçidoi me nisjen e një sezoni porosish me prestigj të lartë, që dëshmojnë për reputacionin e madh që artisti kishte arritur gjatë viteve të kaluar në Romë.
Më 16 gusht 1501 Katedralja e Firenze-s i besoi nje statujë kolosale të Davidit për ta vendosur në një nga konrafortet e jashtme në zonën absidale të katedrales. Bëhej fjalë për një sipërmarrje të komplikuar nga fakti se blloku i mermerit i caktuar ishte nisur paraprakisht nga Agostino di Duccio në 1464 dhe nga Antonio Rossellino në 1476, me rrezikun që mund të qenë hequr pjesë të domosdoshme për kryerjen e veprës.
Megjithë vështirësinë, Michelangelo-ja e nisi punën mbi atë që quhej "gjigandi" në shtator të 1501 dhe e përfundoi veprën në tre vjet. Artisti trajtoi temën e heroit në mënyrë të pazakontë përkundrejt ikonografisë tradicionale, duke e paraqitur si një burr të ri, të zhveshur, me sjellje të qetë por gati për të reaguar, gati një simbol, sipas shumë personave, i idealeve të reja republikane, që shikonte te qytetari-ushtar – dhe jo te mercenarët – të vetmin në gjendje të mbronte lirinë republikane. Fiorentinasit e konsideruan shtatoren menjëherë si një kryevepër. Kështu, edhe pse ishte krijuar për Opera-n e Katedrales, paria vendosi ta kthente në simbolin e qytetit dhe si të tillë e vendosi në vendin me më shumë vlerë simbolike: Sheshi i parisë. Vendimi për këtë vendosje të statujës u mor nga një komision i emëruar posaçërisht, i përbërë nga artistët më të mirë të qytetit, mes të cilëve Davide Ghirlandaio, Simone del Pollaiolo, Filippino Lippi, Sandro Botticelli, Antonio dhe Giuliano da Sangallo, Andrea Sansovino, Leonardo da Vinci dhe Pietro Perugino. left|thumb|432x432px|Studim i Davidit te Michelangelo-s nga Leonardoja, 1505 Leonardo da Vinci në veçanti, votoi për një pozicion të mbyllur të Davidit, nën një nike në Loggia della Signoria, duke konfirmuar zërat e rivalitetit dhe marrdhënieve të këqija mes dy gjenive.
Leonardo dhe Michelangelo
Por nëse Leonardo-ja tregoi interes për Davidin, duke e kopjuar në një vizatim të tijin (megjithëse nuk i pëlqente muskulozitetin e theksuar të veprës), edhe Michelangelo qe ndoshta i ndikuar nga arti i Leonardos. Në 1501 mjeshtri nga Vinci ekspozoi në Santissima Annunziata një karton me Sant'Anna-n me Virgjëreshën, Fëmijën dhe qengjin (e humbur), që "bëri të mrekulloheshin të gjithë, dhe sapo mbaroi, vazhduan dy ditë që të shkonin ta shikonin gjithë burrat dhe gratë, të rinjtë dhe të vjetrit". Vetë Michelangelo-ja pa kartonin, duke mbetur ndoshta i mahnitur nga idetë e reja piktorike të mbështjelljes atmosferike dhe papërcaktimin hapësinor dhe psikologjik dhe është gati e sigurtë që e studioi, siç tregojnë vizatimet e atyre viteve, nga profilet më dinamike, me më shumë gjallëri të kontureve dhe një vëmendje më të madhe mbi problemin e lidhjes midis figurave, i zgjidhur shpesh në grupe të artikuluara në mënyrë dinamike. Çështja e ndikimit leonardesk është një argument kontravers midis studiuesve, por një pjesë e tyre i lexon gjurmët e tij në dy tondo skulpturore të ekzekutuara menjëherë në vitet pasues. thumb|300x300px|Tondo Doni
Porosi të reja (1502-1504)
Davidi e mbajti të zënë Michelangelo-n deri në 1504, por pa e penguar që të futej në projekte të tjera, shpesh me karakter publik, si Davidi i humbur prej bronxi për një marshall të mbretit të Francës (1502), një Madonna col Bambino për tregëtarin flamand të veshjeve, Alexandre Mouscron për kishëzën familjare në Bruges (1503) dhe një sërë tondesh.
Në 1503-1505 afërsisht skaliti Tondo Pitti-n, të realizuar në mermer me porosinë e Bartolomeo Pitti-t dhe sot në Museo del Bargello. Në këtë skulpturë spikat relievi i ndryshëm i dhënë subjekteve, nga figura mezi e dallueshme e Giovanni Battista-s (shembull i hershëm i "të pa-mbaruarës"), te mjeshtria e Virgjëreshës, koka e të cilës në altoreliev e kapërcen cakun e kornizës.
Apostujt për katedralen (1503)
Më 24 prill 1503, Michelangelo mori edhe një angazhim me konsujt e Arte della Lana fiorentinase për realizimin e dymbëdhjetë shtatoreve në mermer me përmasa natyrore të Apostujve, që do të dekoronin niket e shtyllave që mbanin kupolën e katedrales fiorentinase, për tu përfunduar në një vit. thumb|321x321px|Kopie e kartonit te Betejes se Cascina-s te Michelangelo-s, kryer nga Bastiano da Sangallo ne 1542 Kontrata nuk mundi të kryhej për shkak të peripecive të ndryshme dhe artisti arriti të bënte vetëm një Shën Mate, një nga të parët shembuj të të pa-mbaruarës.
Beteja e Cascina-s (1504)
Midis gushtit dhe shtatorit 1504, i porositet një afresk monumental për Sala Grande del Consiglio në Palazzo Vecchio që duhej të zbukuronte një nga faqet e murit, e lartë mbi shtatë metra. Vepra duhej të përkujtonte fitoret fiorentinase, në veçanti episodin e Betejës së Cascina-s, të fituar kundër pizanëve në 1364, që do ti bënte karshillëk Betejës së Anghiari-t të pikturuar nga Leonardoja mbi faqen e afërt.