cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kujtim Gjonaj
Vlerësime
Përmendim këtu disa nga filmat dokumentarë me të cilat është vlerësuar me Çmime kombëtare dhe ndërkombëtare. Në vitin 1982 do të nderohet me Çmimin e II-të në Konkursin Kombëtar Letraro – Artistik për Skenarin për skenarin e filmit “Kryengritjet e Mëdha”, në vitin 1986 filmi “Më e madhja dashuri” do të vlerësohej si filmi më i mirë i vitit, në 23 prill të vitit 1990 filmi “Kështjella e Këngëve” do të vlerësohej me Kupën e Festivalit në Festivalin e VIII-të të Filmit Dokumentar dhe Vizatimor Shqiptar, në vitin 1995 filmi “Shembja e idhujve” do të vlerësohej me Çmimin e I-rë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit të shkurtër në Palermo (Palermo Film Festival), në vitin 1998 do të vlerësohej gjithashtu me Çmimin e I-rë në Konkursin e V-të Ndërkombëtar të Mesdheut të Filmit Dokumentar dhe Reportazhit (Premio Internazionale del Documentario e del Reportage Mediterraneo).
Jeta profesionale
Në filmin artistik ai ka shkruar katër skenarë, përmendim këtu skenarin e filmit "Thirrja" që do të ishte dhe skenari i tij i parë në filmin artistik në vitin 1976, filmat “Ata ishin katër” dhe “Cirku në fshat” në vitin 1977, filmin “Këshilltarët” në vitin 1979. Pas viteve 90’ Kujtim Gjonaj ka qenë për një kohë Drejtor i Alba Filmit dhe më pas krijoi një shtëpi prodhuese filmike, "Bota Shqiptare", ndërmjet të cilës vazhdon krijimtarinë e tij profesionale. Kjo shtëpi prodhuese është edhe një shtëpi botimi ma anë të së cilës botuesi Gjonaj prodhon biografitë e figurave të shquara të kombit si Ali Pasha Tepelenën, Faik Konica, Jeronim De Rada, Naim Frashëri, Nënë Tereza, Sulejman Pitarka (Artist i Popullit)), etj. Këto biografi i shërbejnë më pas si bazë për skenarët e filmave dokumentarë mbi këto figura. Me dokumentarin "Enciklopedi që ecën më këmbë", Kujtim Gjonaj do të vlerësohej me Kupën e Festivalit në Festivalin e XII-të të Filmit Dokumentar Shqiptar të mbajtur në Tiranë në vitin 2006.
Cmime
Cmimi i pare per ciklin me tregime            "Ne emer te jetes" Konkur letrar i gazetes  "Studenti"  1967
Cmimi i pare per reportazhin                    "Metalurget" konkurs i gazetes  "Puna"                        1980
Cmimi i dyte per skenarin e filmit dok        "Kryengritjet e Medha." konkurs kombetar                 1982
Rezana Çeliku
Rezana Çeliku është aktore shqiptare e njohur.
Kujtim Gjonaj
Cmime
Kupa e Festivalit te Tete te filmit dok. me filmin "Keshtjella e kengeve"                                         1990
Westervoort
Westervoort është një qytet dhe komunë në provincën Gelderland në Holandë me sipërfaqe 7.84 km² dhe popullsi 15242 banorë. Westervoort është kryeqendra e komunës.
Kujtim Gjonaj
Cmime
Cmimi i spekatorit per filmin                      "Keshtjella e Kengeve "                                                  1990
Cmim special ne Festivalin e peste te filmit ne Palermo me filmin "Shembja e idhujve "                1998
Rezana Çeliku
Ata ishin katër -(1977).....Shpresa
Kujtim Gjonaj
Cmime
Cmimi i Akademise Kult per filmin            " Enderra e Camerise"                                                    2011
Rezana Çeliku
Shokë të një skuadre -(1984)
Kujtim Gjonaj
Cmime
1979         Medalja "Naim  Frasheri"
1987        Urdheri   "Naim  Frasheri" klasi I
2002        Urdheri   "Naim  Frasheri" I Arte
2012        Titulli       "Mjeshter i Madh"
2016        Titulli       "Mirenjohje e Mallakastres"
2016         Titulli       "Qytetar Nderi i Tepelenes"
2016         Titulli       "Mirenjohje e Camerise"
2016        Vlersim    "Mirenjohje e Q.K te.Kinematografise
2017         Titulli       "Regjisor i shquar"  nga Instituti "Media dhe imazhi'
2018         Titulli       "Personalitet i shquar" i shoqates "Shqiperia"
2018         Titulli       "Mirenjohje" nga Shoqata kulturore e shqiptareve te Rumanise per filmin "Josif Bageri"
2019         Titulli       "Mirenjohje " nga Bashkia Kucove
2019         Titulli"      "Personalitet i shquar" i Shoqates Atdhetare "Laberia" Nder i Kombit"
2019         Titulli       "Artist i shquar" nga shoqata kulturore  "Pegaso"
Jubicë
Jubica është një fshat në komunën Qendër) në rrethin e Malësisë së Madhe të Shqipërisë.
Heroes (serial)
Heroes është një serial dramatik amerikan, krijuar nga Tim Kring, që e pati premierën më 25 shtator 2006 në NBC. Seria tregon tregimin e disa persona që "mendojnë që janë si çdokush... derisa kuptojnë që zotërojnë aftësi të pabesueshme" si telepati, udhëtim kohës dhe fluturim.
Dinastia Yuan
Dinastia Yuan ose Juan e ardhur nga Mongolia mbretëroi në Kinë nga 1279 deri më 1368.
Heroes (serial)
Sezoni i dytë
Sezoni i dyte është lancuar në SHBA në 24 shtator 2007 dhe është i përbërë nga 11 episode.
Dinastia Yuan
Pushtimi mongol i Kinës ka filluar nga Xhenxhis Khan me disa bastisje në territoret e kontrolluara nga dinastia Jin të cilët zhvilluan pushtet mbi Kinën veriore, e cila arriti kulmin me pushtimin e Pekinit. Në 1234 Ögedei Khan, djali i tretë i Xhinxhis Khan dhe pasuesit e tijë, shkatërruan përfundimisht dinastin Jin, të cilët kishin luftuar në mënyrë të përsëritur kundër Mongolëve. Në 1258 Möngke pushtoi Sichuan filloi pushtimin të territorit të të jugut, por vdekja e tij në 1259 dhe luftë së mëvonshme thyen planet e pushtimit, e cila u pushtua nga Khan Khubilai deri në Kantonit më 1276 dhe shkatërrimin përfundimtar (në 1279) i dinastis Song me vdekjen e perandorit të fundit.
Një zog edhe një lule
Një zog edhe një lule vjersha e poema me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1982 nga "Naim Frashëri". Libri ka 78 faqe me ilustrime.
Dinastia Yuan
Khubilai Khan
Khubilai Khan ishte perandori i parë i dinastisë Yuan nga 1279 deri më 1294. Pas ribashkimit të Kinës çoi në përfitime ekonomike veçanërisht për sa i përket tregtisë me popujt e Evropës (Marco Polo). Por problemet që pasuan janë më të mëdha se përfitimet, për shembull, mbledhja e ligjeve Mongolian ishin të papërshtatshëm për formën e shoqërisë kineze. Pushtuesve nuk kanë marrë parasysh aktivitetet ekonomike ose jetesën që ishte bazë e qytetërimit kinez, të tilla si bujqësia dhe zejtarisa, dhe i dha rëndësi të tepruar të bujqësisë së peshkut dhe ushtrisë tipike të popullsisë mongole. E gjithë kjo çoi në dështimi të pushtimit të Japonisë, me humbje relative të burimeve, u përpoqën dy herë në 1274 dhe 1281. Dështimi për shkak të ndërhyrjes të erës hyjnore (Kamikaze).
Rënia
Fund të dinastisë Yuan në 1368 erdhi me kapjen e Pekinit nga Perandori Hongwu, themelues i dinastisë Ming. Tashmë në 1340 antimongolët bënin trazira e ishin shumuar në mënyrë të konsiderueshme në të gjitha provincat kineze. Por edhe tek Mongolët mbretëronte kaosi, kështu që të gjithë ishte në luftë për të dobësuar njëri-tjetrin. Dinastia Yuan nuk kishte forcat për të vazhduar luftën dhe kështu ajo ra në vitin 1368. Froni i kaloi Dinastisë Ming e cila u quajt uzurpatore e fronit të dragoit por ajo mbretëroi me 13 perandorë duke ndërtuar qytetin e fundit në Pekin.
Historia
Në vitin 1206 Tiemuzhen themeloi shtetin e Mongolisë; në vitin 1271 Kublai caktoi emrin e shtetit si “dinastia Yuan”; në vitin 1279 dinastia Yuan zhduku dinastinë Song dhe caktoi qytetin Dadu (sot Pekin) si kryeqytet.
Kombësia mongole ishte formuar nga bashkimi i fiseve të ndryshme që kishin jetuar në veri të Shkretëtirës së Madhe. Tiemuzhen ishte personi që mposhti fiset në veri të Shkretëtirës së Madhe, duke realizuar bashkimin e tyre në kombësinë unike mongole dhe duke themeluar shtetin e Mongolisë, dhe u bë “Çengis Khan”, që do të thotë “mbreti Çengis” (në gjuhën shqipe shkruhet si Çengiskan). Forcat e armatosura mongole invaduan në Azinë Qendrore, Evropën Lindore dhe Persi. Pa kaluar shumë vjet, shteti i Khanit të Madh, që përshkonte Azinë dhe Evropën, u përça në disa shtete të pavarura, të cilat e njihnin Khanin e Madh mongol si sundimtarin e vet, por sa për emër.
Për shkak të luftërave shumëvjeçare, krahinat veriore të dinastisë Yuan ishin shkatërruar rëndë, prandaj Kublai, që kishte qenë Khan dhe më vonë u shpall si “perandori Yuan-Shizu”, iniciatoi hapjen e tokave të reja dhe sistemimin e lumit të Verdhë.
Gjatë kohëve të dinastive Tang, Song dhe Yuan, Kina kishte qenë vendi më i zhvilluar në botë dhe ekonomia e kultura e saj kishte pasur ndikim të madh në vendet fqinjë. Në ato periudha, shkëmbimet e titullarëve diplomatikë, tregtarëve dhe dijetarëve midis vendeve të ndryshme kishin qenë shumë të dendura dhe Kina kishte pasur shumë lidhje me vende të tjera. Gjatë viteve të dinastisë Yuan, vajtja dhe ardhja e të dërguarve diplomatikë dhe tregtarëve midis Lindjes dhe Perëndimit kishin qenë më të shumta se në çdo kohë tjetër. Dinastia Yuan pati shumë lidhje diplomatike dhe tregtare me Japoninë. Shumë anije kineze lundronin në detet midis Kinës dhe Indisë. Gjatë periudhës së dinastisë Yuan, shpikjet e rëndësishme kineze, si teknika e shtypshkrimit, baruti dhe busulla, gjithashtu u përhapën në Evropë nëpërmjet Arabisë. Dijet e vendeve arabe, si astronomia, mjekësia dhe aritmetika, u përhapën radhazi në Kinë, edhe islamizmi u përhap gjerësisht në Kinë. Transporti midis Kinës dhe gadishullit arab bëhej në det dhe nëpërmjet rrugëve në provincën Yunan. Porcelani kinez, që transportohej në Afrikën Lindore, shitej bile në Marok. Në vitin 1275, italiani Marko Polo, që ishte biri i një tregtari venedikas, erdhi në Kinë duke ndjekur babanë e tij, jetoi 17 vjet në Kinë dhe, pasi u kthye në Romë, shkroi veprën e tij 《Shënime të udhëtimit》, që shërbeu për shumë shekuj me radhë si materiale shumë të rëndësishme, nëpërmjet të cilave popujt e Perëndimit njihnin Kinën dhe Azinë.
Gjatë kohës së dinastisë Yuan, në fushën kulturore u arritën suksese relativisht të mëdha në krijimtarinë e veprave letrare Yuan-qy, që ka qenë një gjini e posaçme letrare poetike e asaj kohe. Autorët përfaqësues në këtë fushë kanë qenë Guan Han Çin, Ma Zhi Yuan, Bai Pu dhe Zheng Guang Zu, që gëzonin famë si “katër poetë të mëdhenj ” në fushën e veprave Yuanqy. Veprat përfaqësuese në këtë fushë kanë qenë vepra teatrare e Guang Han Qinit 《Dënimi me vdekje i zonjës së pafajshme Dou Ë》, vepra teatrale e Vang Shi Fusë 《Shënime për dhomën anësore perëndimore》 e të tjera.
Regjimi i dinastisë Yuan ushtroi një shfrytëzim dhe shtypje të rëndë kundrejt banorëve të kombësisë Han, gjë që shkaktoi rezistencën e tyre të madhe. Në vitin 1333, në mbarë vendin shpërthyen rebelime të fshatarëve që kishin fenë dhe shoqatat ilegale si nyjën e tyre lidhëse. Punëtorët e rekretuar nga fshatarësia, që punonin për sistemimin e lumit të Verdhë, filluan kryengritje në përpjesëtime të mëdha, duke mbajtur secili një shall të kuq në qafë. Në vitin 1341, trupat ushtarake të kryengritësve “me shall të kuq”, të komanduar nga udhëheqësi i tyre Zhu Yuan Zhang, sulmuan kryeqytetin Dadu (sot Pekin), përmbysën dinastinë Yuan dhe shpallën formimin e dinastisë Ming në vitin 1368 në qytetin Nankin.
Njeriu i natës
Njeriu i natës novela për nxënësit e klasës së 4-të ciklit të ulët të shkollës 8-vjeçare, me autor Odhise K. Grillo.Botuar në Tiranë në vitin 1979 nga "SHBLSH". Libri ka 74 faqe me ilustrime.
Dibra
Dibër ose Dibra e Madhe (Дебар/Debar), është një qytet që shtrihet në zonën kufitare mes Maqedonisë Verioe dhe Shqiperise jashtë rrugës nga Struga për në Gostivar. Është poashtu komunë apo bashki Komuna e Dibrës. Dibra ka një shumicë etnike shqiptare prej 74% dhe është qyteti i vetëm i Maqedonisë së Veriut në të cilën maqedonasit etnikë nuk renditen në vendin e parë apo të dytë demografikisht. Gjuha zyrtare është shqipja. Dibra në planin kombëtar shqiptar është qytet i rëndësishëm për Kongresin e Dibrës, i mbajtur më 1909, i cili deklaroi që gjuha shqipe mund të mësohej brenda Perandorisë Osmane.
Emri
Emri i qytetit në maqedonisht është Dibër (Дебар). Në shqip; Dibër apo Dibër e Madhe (ndryshe nga Dibra tjetër në Shqipëri). Në serbisht Dibër (Дебар), në bullgarisht Debǎr (Дебър) në gjuhën turke Debre ose Debre-i Bala, në greqisht, Dívrē (Δίβρη) ose Dívra (Δίβρα) dhe në kohët romake si Deborus.
Historia
i qytetit të Dibrës përmendet që nga shekulli i pestë para erës sonë nga Herodoti, e më vonë në shekullin e parë të erës sonë nga Straboni dhe Plini. Klaudio Ptolomeu në shekullin e dytë të erës sonë konfirmon në hartat e tija planin e qytetit të quajtur Dober apo Doberos dhe banorët e tij Doberët. Hulumtimet arkeollogjike dhe historike të deritanishme konfirmojnë se Dibra është pasardhësi i qytetit të Doberos, prej nga rrjedh dhe emri i sotëm Dibër.
Jáva
Jáva (stilizuar si jáva) ishte gazetë e përjavshme që botohej në Kosovë dhe në internet. Numri i parë i gazetës u botua më 1 dhjetor 2001. Selia e gazetës gjendej në Prishtinë dhe botues i saj ishte Migjen Kelmendi.
Dibra
Historia
Perandori bizantin Basili II dinte për ekzistencën e Dibres dhe Felix Petançiç i referohej asaj si Dibri në 1502.
SILENZIO
Libër me tekstet e para poetike të autorit të shkruara ndërmjet viteve 1972 - 1975, pra mes moshës 17 deri në 20 vjeç.
Janë 100 poezi të seleksionuara, të cilat e pasqyrojnë botën e autorit në ato fillime të viteve 1970 në Europën perëndimore, por duke i inkluduar disa kujtime të Botës shqiptare në emigracion. Janë hapet e para të njohura të autorit në poezi, i cili e ka pasur për model apo vëlla shpirtërorë të adoleshencës, poetik gjenial francez Artur Rimbaud. Dallohet liria ekstreme e poetit që në atë periudhë, po ashtu edhe guximi i tij në fushën e eksplorimit poetik.
Dibra
Historia
Pasi Samoili i Bullgarisë u mposht në 1014 nga perandori bizantin Basili II, Dibra u administrua nën Peshkopatën e Manastirit.
Në gjysmën e dytë të shekullit të 14-të, Dibra ishte qeverisur nga Familja e Kastriotëve, por ra nën sundimin e Perandorisë Osmane, kur sunduesi shqiptar Gjon Kastrioti vdiq pak pasi katër fëmijët e tij u morën peng.
Ajo u pushtua nga osmanët në 1395 dhe më pas u bë selia e Sanxhakut të Dibrës.
Në vitin 1440 Skënderbeu u emërua si sanjakbey-beu (emer me pozitë të lartë ne Perandorinë Osmane).
Gjergj Kastrioti mbijetoi për të marrë tokën e babait të tij dhe për të Çliruar të gjithë Shqipërinë në vitin 1444. Një statujë më e madhe se ajo e Skënderbeut e zbukuron qendrën e Dibrës, duke treguar dashamirësinë që vendasit kanë për kauzën e tij. Gjatë luftërave osmane midis viteve 1443-1479 rajoni i Dibrës ishte kufiri midis Osmanëve dhe Lidhjes së Lezhës, të udhëhequr nga Skënderbeu dhe u bë një zonë e konfliktit të vazhdueshëm. Kishte dy beteja kryesore pranë Dibrës, më 29 qershor 1444 dhe më 27 shtator 1446, të dyja përfundonin me humbjen e ushtrive osmane.
Dibra u pushtua përsëri nga turqit, dhe u bë i njohur si Debre. Qytetaret vazhdimisht u rebeluan kundër sundimit turk, megjithatë, jo më pak për shkak të pasurisë së shumë bejve dhe aga turq që jetonin aty jashtë taksave vendore dhe yndyrnave të tokës. Rregulli turk gjithashtu solli tregti në Dibër dhe qendra e qytetit u rrit dhe u bë e njohur për industrinë e saj të zejeve. Pjesa më e madhe e arkitektit nga ajo periudhë ende mbijeton.
Në fillim të shekullit të 19-të, kur Dibranët u rebelua kundër sulltanit turk, udhëtari franceze, publicisti dhe shkencëtari Ami Boue vërejti se Dibra kishte 64 dyqane dhe 4,200 banorë. Për herë të parë ishte qendra e Vilajetit të Shkodrës para vitit 1877 dhe më pas në Vilajeti i Manastirit midis 1877-1912 si Debre ose Debre-i Bala ("Debre Epërme " në gjuhën turke, në kontrast me Debre Zir, i cili ishte emri turk i Peshkopis se sotme ).
Në vitin 1907 u zhvillua Kongresi i Dibrës në qytet, i cili e bëri gjuhën shqipe një gjuhë zyrtare brenda Perandorisë Osmane. Kongresi lejoi që shqiptarët të mësojn ligjërisht në shkolla për herë të parë brenda Perandorisë.
Gjatë luftërave ballkanike të vitit 1912-13, Dibra u kthye nga shqiptarët, por më pas u dorëzua në Mbretërinë e Sërbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve Jugosllave si një shpërblim për të ndihmuar aleatët gjatë Luftës së Parë Botërore. Pas kësaj, shumë serbë dhe malazezë u inkurajuan të vendoseshin në Dibër, një taktikë e zakonshme për të siguruar që toka e fituar rishtas të bëhet më e integruar me Sllavët.
Ajo u pushtua nga Mbretëria e Bullgarisë ndërmjet viteve 1915 dhe 1918.
Nga viti 1929 deri më 1941, Dibra ishte pjesë e Vardar Banovinës së Mbretërisë Jugosllave.
Dibra u aneksua, së bashku me pjesën më të madhe të Maqedonisë së Veriut Perëndimore, në Mbretërinë e Italisë më 17 prill 1941, pas pushtimit të Boshtit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Shqiperia e madhe ishte zyrtarisht një protektorat i Italisë dhe për këtë arsye detyrat e administratës publike u kaluan autoriteteve shqiptare. Shkollat ​​në gjuhën shqipe, radio stacionet dhe gazetat u krijuan në Dibër. Kur Italia kapitulloi në shtator 1943, Dibra kaloi në duart e Gjermanisë. Në vitin 1944, pas një lufte dy mujore për qytetin midis Frontit Antifashist Nacionalçlirimtarë dhe forcave gjermane që mbanin qytetin, duke përfshirë edhe divizionin SS Skënderbeu, komunistët e udhëhequr nga Haxhi Lleshi më në fund e siguruan Dibrën më 30 gusht 1944.
Pas ndërprerjes së armiqësive me fundin e Luftës së Dytë Botërore dhe vendosjes së komunizmit në Shqipëri dhe në Jugosllavi, Dibra u kthye në duart e Jugosllavisë.
Dibra ka qenë qendër e njohur tregtare dhe e artizanatit në të kaluarën dhe ka luajtur rol të ëndësishëm në historinë e këtij regjioni. Ky qytet ka qenë udhëkryqi kreysor i këtij regjioni nepër të cilin kalonte edhe Via Egnatia. Më vitin 1502 njihet si qendër e rëndësishme qytetare. Në vitet 30-40 të shek. XIX, kishte afro 8400 banorë dhe 250 dyqane dhe ishte një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike.
Ne 1909 në Dibër u mbajt Kongresi i Dibrës, kongres ky që edhe pse u organizua nga xhonturqit dhe pak shërbim i solli Lëvizjes Kombëtare, për herë të parë bëri që gjuha shqipe të mund te jepej mësim nëpër shkolla në menyrë të ligjshme brenda Perandorisë Osmane. Deri në vitin 1911 Dibra ka qenë një nga vendet më të zhvilluara në regjion si nga ekonomia, artizanatet, tregtia, ndërtimet dhe arkitekturën e saj të veçantë por edhe në planin kulturo-social. Në këtë kohe Dibra numëronte 10.000 banorë dhe 489 shitore. Por mbas turbullirave dhe luftave Ballkanike ky vend e humbi rëndësinë e vet, ashtuqë sot është një nder vendet më të pazhvilluara ne Maqedoninë e Veriut. Dibra është një qytet pa fshatra, pasi pjesa më e madhe e fshatrave mbetën përtej kufijëve, praktikisht në Shqipëri. Qyteti pësoi degradim ekonomik dhe degradim kulturor të gjithanshëm.
Gjeografia
Qyteti i Dibrës ndodhet në pjesën më perëndimore të Maqedonisë së Veriut në përgjithësi pranë kufirit me Shqipërinë. Kryeqyteti i Shkupit është 131 km larg, dhe qyteti më i afërt është Struga (52 km) dhe Gostivari (71 km).Atë e përbën fusha e dibres ndërmjet malit Deshat (Krcin), liqeni i Dibrës dhe lugina e Drinit të zi që derdhet në liqenin e sipërpërmendur. Në fakt, fusha përfaqson një terracë relievi të gjerë, që lëshohet nga lugina e Drinit të zi. Dibra ndodhet në lartësi mbidetare prej 625 metra.
Komuna e Dibrës kufizohet me Komunat:Mavrovës dhe Radostushës në veri-lindje, Komuna e Kërçovës ne juglindje, Komuna e Qendrës Zhupa në jug dhe në vijën kufitare shtetrore me Shqipërinë. Në Dibër kryqëzohen: rruga rajonale që përshkon Gostivarin, Hanet e Mavrovës, Dibrën, Lukovën, Strugën si dhe ajo që lidh Dibrën me pikën kufitare të Bllatës(për në Shqipëri).
Dibra është e rrethuar nga:
Klima
Klima në qytet është e përzier nga kontinentale dhe malore me karakteristika ekspresive dhe Mesdheut(Mediterranean) klimë që rezulton nga ndikimi i fortë klimatik të Detit Adriatik që vjen dhe ndjehet luginën Perëndimore dhe përgjatë Drinit të Zi. Dimrat në Dibër karakterizohet nga dëbora e madhe, dhe për shkak të maleve të larta, klima mesdhetare ndikojn në ekzistencën e liqenit artificial kurse në vjeshtë janë karakterizuar nga lagështia e lartë dhe reshje, ndërsa vera është karakterizuar nga freskia.
Ekonomia
Komuna e Dibrës rradhitet në rendin e komunave të pazhvilluara. Si veprimtari kryesore ekonomike janë bujqësia dhe blegtoria. Sipërfaqja e përgjithshme agrare në komunën e Dibrës përfshin 7.708 ha nga e cila tokë 33.4% është tokë e punueshme, kullosat përfshihen me 22 perqind (%) ndërsa me pyje përfshihen 44.6%. Si pasuri natyrore të qytetit mund të përmendim ujërat më të njohura termo-minerale në Evropë, rezervat e mëdha të gipsit si dhe liqenin hidroakumulues si burim të energjisë. Industria ka qenë promotori kryesor i proçeseve pozitive të zhvillimit të ekonomisë në komunën e Dibrës.
Jáva
Më 9 maj 2006 shoqata Reporterët pa Kufij i ndan kësaj gazete çmimin Press Freedom Award - Signal for Europe për vitin 2006.
Dialekti gegë
Veçon nga gazetat tjera për shkak se botohet në dialektin gegë. Në shumë numra të kësaj gazete ka artikuj, analiza dhe letra rreth gjuhës shqipe. Botuesi dhe kryeredaktori i gazetës Jáva, Migjen Kelmendi, shumë herë ka marrë pjesë në debate publike rreth gjuhës shqipe dhe ka kërkuar rishikim të standardit të gjuhës së sotme shqipe të vitit 1972 ku nën trysninë politike u vendos që gjuha standarde shqipe kryesisht të bazohej në dialektin toskë, dialekt që flitet në shqiptarët edhe jashte kufijve poshte Shkumbinit.
Identiteti kosovar
Një temë tjetër që është shtjelluar në Jáva është edhe identiteti i shqiptarëve të Kosovës. Shkrimet nga autorët kryesorë janë botuar në nëntor të vitit 2005 në një libër të titulluar "Kush asht kosovari?", që po ashtu është përkthyer edhe në gjuhën angleze.
Dibra
Ekonomia
Sipërfaqja e Komunës Dibër ka një pozitë të atillë ku bashkohen kanjonet apo luginat piktoreske të lumenjve Radika (Lum) dhe Drini i Zi, të cilët derdhen në liqenin e Dibrës. Ajo është e rrethuar nga malet e Jablanicës, Stogovës dhe Kërçinit(Deshat). Liqeni i Dibrës shtrihet nga HEC “Globoçica”, nëpër luginën e lumit Drin i zi dhe atë të Radikës deri të banjat e Kosovrastit, me gjatësi maksimale prej 22 km dhe sipërfaqe prej 13 km2, ndërsa vëllimi i përgjithshëm i ujit është 520 miljon m3 ujë. HEC Spilja, për një vit prodhon mesatarisht 300 milion kw/h energji elektrike. Uji i Liqenit të Dibrës shfrytëzohet edhe për ujitje, nëpërmjet sistemit hidromeliorativ në Fushën e Dibrës. Dibra ka dy burime termoninerale: në fshatrat Banisht dhe Kosovrasti, të cilat janë të njohura si vende shërimi dhe numërohen ndërmjet banjave me aftësi shëruese më të njohura në Europë (për shërimin e shumë sëmundjeve). Bartës i turizmit banjor në Dibër është OSHR “Banjat e Dibrës” me mbi 150 të punësuar dhe me kapacitet prej 700 shtretër – dhe atë në hotelet në fshatin Kosovrast, Banjisht dhe Venec(në qytet). Në vit realizohen mesatarisht rreth 60.000 buajtje. Potencialet natyrore të shprehura në vlera relievike, hidrografike dhe pejsazho-ambientale, mundësojnë zhvillim e turizmit banjor, liqenor, malor e rekreativ me rëndësi rajonale e lokale. Në teritorin e Komunës Dibër ndodhet relievi i vetëm i gipsit në Republikë, i cili shtrihet në gjatësi prej 9 km. Xehja e gipsit është e kualitetit të lartë(99%), me përmbajtje të gipsit të pastër, dhe për nga kualiteti rënditet ndërmjet atyre më kualitativë në botë.
Demografia
right|parapamje|250px|Statuja e [[Skenderbeut në Dibër.]]Sipas të dhënave statistikore në vitin 1994 në Komunën e Dibrës jetojnë 17.588 banorë nga të cilët 77% jetojnë në qytetin Dibër ndërsa 23% jetojnë nëpër fshatrat perreth qytetit.
Sipas regjistrimit të vitit 2002 Komuna e Dibrës kishte 19 452 banorë, shtesa e popullsisë vjen nga shtimi natyral i saj dhe nga bashkëngjitja e dy fshatrave që i ishin hequr Komunës së Dibrës në vitin 1994. Fshatrat që u shtuan janë te Mogorces dhe Garit.
Popullsia e qytetit të Dibrës së Madhe ne vitin 2002 arriti në 14 561 banorë, me këtë përbërje etnike:
Ndarja sipas gjuhës amëtare ne qytetin e Dibrës së Madhe është si më poshtë:
Familjet e rendesishme (Sheherllinjte e Dibres)
Sot në Dibër nuk ekziston më familja Çausholli, një familje aristokrate, familja Jorganxhiu, Abule, Strazimiri, një familje e pastër dibrane. Shumë familje të tjera te pakta kane mbetur si: Erbeli, Sela, Ballanca, Pilku të cilat kanë qenë të detyruara nga dhuna serbe të emigrojnë për në Tiranë. Shume familje te tjera emigruan ne kryesisht ne Amerike si Kosovrasti, Dema, Mela etj.
I pari Dibran qe ka shkelur ne Amerike eshte Azem Kosovrasti e pas tij shume te tjere si: Haxhi Dema, Kadri Kllobcishta etj, emra qe sot I gjeni ne Wall of honour ne New York per kontributin e tyre ne komunitet e shoqeri.
Sipermarres te suksesshem sot, qe kane hapur dyert e tyre per shume shqiptare te tjere dhe i kane punesuar ne bizneset e tyre si Pizza Pronto Pizza, Restorant Blini, Kompania Mela (nder kompanite me te medha per pastrimin e ndertesave) qe ka punesuar me dhjetera shqiptare.
Arsimi
Përqindja e nxënësve të cilët kalojnë nga shkolla fillore (nëntëvjeçare) në shkollën e mesme është rreth 85%, prej të cilëve rreth 65 % vazhdojnë në Dibër, dhe 20% vazhdojnë në qytete tjera. Mesatarja e nxënësve të cilët kalojnë nga shkolla e mesme në shkollë të lartë është rreth 70%(për 7 vitet e fundit), dhe më konkretisht vitin e kaluar nga 151 nxënës, 90 prej tyre vazhdojnë në shkollë të lartë (90% e tyre në UEJL, Univerzitetin e Prishtinës, Tiranës, Manastirit, Shkupit, shumica e të cilëve nuk shfrytzojnë bursa shkollore). Shkalla e kalimit të kuadrit me arsim të lartë në qytete tjera është shumë i vogël.Gjithashtu ne vitin 2012 eshte hapur universiteti e Dibres.
Kultura
Dibra ka qenë një nga vatrat e qëndresës kundër pushtuesve të ndryshëm dhe dha një ndihmesë të veçantë në luftrat shqiptaro-osmane nën udhëheqen e Skënderbeut. Dibra si vend i vjetër ka dhe traditën e vjetër të saj, e cila mund të themi se në mënyrë fanatike ruhet edhe sot. Ajo ka karakteristikat e saja të veçanta me të cila dallohet nga rrethet tjera. Edhe pse ka pasë ndikime të kulturave tjera, dibranët akoma i rruajnë zakonet e vjetra, këngët e tyre të vjetra, lojrat, veshjen dhe të gjithë simbolet tjera etnografike.
Sot ka një stagnim në zhvillimin e sportit dhe kulturës ne mesin e të rinjve, për arsye se shoqëritë dhe objektet e shumta që më parë egzistonin, sot nuk janë aktive apo kanë një aktivitet simbolik Shoqëria e parë kulturore artistike "Liman Kaba" e cila ka qenë e njohur gati në tërë viset shqiptare tani është shkryer në SHKA "Haki Stërmilli". Mund të përmendim teatrin "Qemal Ajdini" në të cilin teatër janë shfaqur shumë pjesë dramatike nga artistë profesional dha ametërë dibranë. Ekziston edhe grupi i këngëve qytatare "Penestija" i cili gati çdo vit organizon festivalin e këngëve qytetare "Këngët e Penestijes". Këtu mund të përmendim edhe klubin e shkrimtarëve "ART klub" i cili gati çdo muaj bën prezentim të ndonjë libri të ri të shkruar nga anëtarë të saj.
Nga fusha e sportit do të përmendim klubin më të vjetër futbollistik "Korabi", i formuar në vitin 1923, klub në të cilin kanë kaluar shumë gjenerata lojtarësh, ne këtë moment luan në ligën e tretë perëndimore. Në Dibër kemi dhe dy klubet të karatesë "Uraniku" dhe "Korabi", klube të cilët kanë prezentuar shpirtin sportiv të dibranëve nëpër garat internacionale evropiane duke fituar mdalje nëpër këto gara. Klubet e hendbollit dhe basketbollit tani për tani nuk janë aktive.
Migracioni nje fenomen fatkeq per qytetin e Dibres
Sot ne qytetin e Dibres Kryetar eshte Hekuran Duka.
Lidhje të jashtme
Banjat e Dibres Capa - Banjisht & Kosovrast
LOVE
Vepër monumentale, faraonike, komplet jashtë normave letrare ekzistuese. Me imagjinatën e tij, autori krijon 5 Piramida poetike për të celebruar femrat dhe dashurinë njerëzore planetare në 5 Kontinentet, shoqëruar në secilën prej tyre me portrete poetike, me thënie nga autorët, artistët, filozofët e atij kontinenti dhe me nga 20 poezi të autorit, kushtuar femrave që e kanë inspiruar në jetë, të mbështetur me prezencën e artistëve të fushave të ndryshme.
Ky version i përmirësuar, i plotësuar edhe me shënime të shumta sqaruese, me kuriozitete për personalitetet e përmendura ose me të dhëna historike dhe gjeografike për rajonet apo vendet e imagjinuara nga autori e bëjnë veprën një enciklopedi, super e pasur dhe propozon një koncept absolutisht të paparë në gjithë Historinë e poezisë botërore.
Pos asaj është homazhi më i bukur që iu është bërë të gjithë femrave të botës, sot për sot në poezi dhe paralelisht është edhe një homazh ndaj kulturës dhe të gjitha fushave artistike që kanë pasuruar thesarin planetar.
(Shkarko veprën e plotë)
Smira
Smirë është një vendbanim në komunën e Vitisë, Kosovë.
Kantoni Sournia
Kantoni Sournia (frëngjisht: Canton de Sournia) është një kanton në departamentin Pyrénées-Orientales, rajonin Languedoc-Roussillon në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Sournia. Ka sipërfaqe 149km2 dhe popullsi 1142 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Sournia aktualisht përbëhet nga 11 komuna.
Shkëputja e Vienës
Shkëputja e Vienës (gjermanisht: Wiener Secession, i njohur gjithashtu si Bashkimi i Artistëve austriake, apo Vereinigung Bildender Künstler Österreichs) u formua në 1897 nga një grup i artistëve austriak të cilë kishin dhënë dorëheqje nga Shoqata e Artistëve Austriake, vendosur në Vjenë Künstlerhaus. Kjo lëvizje përfshinte piktorët, skulptorët dhe arkitektë. Presidenti i parë i shkëputjes ishte Gustav Klimt, dhe Rudolf von Alt u bë president nderi. Revista e saj zyrtare u quajt Ver Sacrum.
Historia
Shkëputja e Vienës është themeluar më 3 prill 1897 nga artistë të Gustav Klimt, Koloman Moser, Josef Hoffmann, Joseph Maria Olbrich, Max Kurzweil, Wilhelm Bernatzik dhe të tjerë. Edhe pse Otto Wagner është i njohur gjerësisht si një anëtar i rëndësishëm i shkëputjes së Vienës ai nuk ishte një anëtar themelues. Artistët për Shkëputjen kundërshtuan konservatorizmit mbizotëruese të Vienës Künstlerhaus me orientimin e tyre tradicionale drejt historicizmit. Lëvizjet në Berlin dhe Mynih për shkëputje, parapriu Shkëputjen e Vienës, e cila mbajti ekspozitën e saj të parë në 1898.
BORDERLINE
Vazhdimi kronologjik ose volumi i dytë i poezive të rinisë, post adoleshente të autorit. Këtu i keni 100 tekste të shkruara në moshën 21 vjeçare, gjatë vitit 1976.
Shkëputja e Vienës
Stili
Ndryshe nga lëvizje të tjera, nuk është një stil që bashkoi punën e të gjithë artistëve të cilët ishin pjesë e Shkëputjes së Vienës. Ndërtesa e Shkëputjes mund të konsiderohet ikonë e lëvizjes. Mbi hyrjen e saj e cila ësht ëvendosur fraza "Der Zeit ihre Kunst. Der Kunst ihre Freiheit." ("Për çdo moshë është art. Për çdo art është liri").
Arkitektura
Së bashku me piktorë dhe skulptorë, ka pasur disa arkitektë të njohur të cilët u lidhën me Shkëputjen e Vienës. Gjatë kësaj kohe, arkitektët u fokusuan në sjelljen e formave gjeometrike të pastëra në planet e ndërtesave të tyre. Në Ndërtesën e Shkëputjes shfaqën artin nga disa artistë të tjerë me ndikim si Max Klinger, Eugène Grasset, Charles Rennie Mackintosh, dhe Arnold Böcklin.
BORDERLINE
Kjo vepër e kompleton pasqyrimin e shoqërisë europiane, mes Brukselit dhe Parisit, shikuar dhe përjetuar nga Sherifi, por e inkludon edhe Botën shqiptare, vizionin mitik dhe romantik të Shqipërisë dhe të Kosovës, përmes 10 ose 15 teksteve mund të thuash shqiptaro-fone. Këtu shprehet qartë, pos anës frankofone dhe kozmopolite evidente të autorit edhe ana e tij puro shqiptare, për të parën herë. Vepra është më e angazhuar në aspektin njerëzor, shoqëror, social, por edhe politik sesa vepra e parë “Silenzio” shumë më individualiste dhe e afirmon në një mënyrë të qartë edhe burimin ose Backgroundin shqiptar të autorit.
Sezoni 1974 i Formula Një
Kampionati botërorë në Formula 1 për vitin 1974 ishte kampionati i 25të botërorë i organizuar nga FIA. Ky kampionat filloi më 13 janar dhe mbaroi më 6 tetor pas 15 garave të zhvilluara.
Përmbledhje
Emerson Fittipaldi dhe Clay Regazzoni luftuan gjer në garën e fundit për të fituar titullin e kampionit, por Regazzoni kishte probleme në garën e fundit duke u radhitur vetëm si i 11-ti dhe duke humbur titullin e kampionit. Fittipaldi, Ronnie Peterson dhe Carlos Reutemann secili fituan nga tri gara, Jody Scheckter dhe Niki Lauda nga dy, Regazzoni dhe Denny Hulme i cili u largua nga garimi në fund të sezonit, fituan nga një. Graham Hill themeloi ekipin e ri të quajtur Lolas.
Amerika
Edhe pse nuk është term për emertim të Shtetet e Bashkuara të Amerikës shpesh herë këto shtete që gjenden në Amerikën e Veriut në gjuhën jo zyrtare të përditshme emërtohen-njihen si Amerikë.
Emri Amerikë vie nga zbuluesi i sajë Ameriko Vespuçi (edhe pse zbulues i parë i kësaj toke ishte Kristofer Kolombo, por ai e paraqiti si tokë indiane).
Kontinenti i Amerikës shtrihet në Hemisferen Perendimore dhe ka shtrirje meridionale. Shtrihet në të dy gjersitë gjeografike (verior dhe jugore). Shtrihet mes gjersisë veriore gjeografike 83º dhe 56º të gjersisë gjeografike jugore. Kontinenti i Amerikës është i vendosur mes Oqeanit Atlantik në lindje dhe Oqeanit Paqësor në perëndim. Sot këto oqeane shërbejnë “urë” lidhëse natyrore mes Amerikës, Evropës ,Afrikëa , Azisë dhe Australisë. Kontinenti i Amerikës me sipërfaqe prej 42 milion km2 është kontinenti i dytë në botë pas Azisë. Ajo perbëhet prej dy pjesëve të mëdha tokësore në atë Veriore dhe Jugore. Shtrirja e Amerikës mes Oqeanit Atlantik, Oqeanit Paqesor , oqeanit të Ngrirë të Veriut ka bërë që viset bregdetare të jenë të pasura me ishuj ,dete, gjire, dhe ngushtica të shumta. Bregdeti më i perthyer është ai i Oqeanit të Ngrirë të Veriut i cili ka shumë ishuj ,gadishuj, gjire ,dete dhe nguishtica të cilat shtrihen në varg. Ishujt më të mëdhenj janë: Grënlanda (ishulli më i madh i botës ), ishujt e Arkipelagut të Arktikut (Toka e Bafinit dhe Viktoria ), ndërsa gjiret më të mëdhenj janë Hudsoni, Bafini,dhe ngushtica e Devonsit. Rëndësi të madhe ka Kanali i Panamasë. Ai gjendet në brigjet perëndimore të Amerikës së Mesme dhe lidh Oqeanin Paqësor me brigjet e detit të Karaibeve, përkatësishtë me Oqeanin Atlantik. Kanali i Panamasë lidh kotinentin e Amerikës Veriore me atë Jugore. Kontinenti i Amerikës për shumë shekuj ka qenë i panjohur për evropianët. Në kohën e zbulimeve të mëdha gjeografike evropianët njihnin mirë Azinë dhe Afrikën. Ata filluan t'i shpeshtojnë udhëtimet e tyre në drejtim të Azisë dhe Afrikës e sidomos Indisë për zhvillimin e tregtisë. Turqit u perqendruan në bregdetin lindor të Detit Mesdhe, duke paraqitur pengesë të përhershme për tregtarët dhe udhëtaret e Evropës. Ky ishte shkaku kryesor që evropianët filluan të kërkojnë rrugë te reja për Azi, përkatësishtë në Indi. Ndër të parët që vendosi të gjej një rrug te re dhe më shkurtër për në Lindje, përkatësishtë Indi ishte lundërtari, tregtari dhe topografi, Kristofer Kolombo. Ai ka qenë i bindur në formën e rrumbullakt u nis me tri anije nga porti spanjoll Palos ne drejtim te perendimit per te gjetur nje rrug te re per ne Indi por pas nje udhetimi te gjat e te rrezikshem dhe avanturist, më 12 tetor 1492. Ai udhëtoi edhe tri herë me qëllim qëllim që ti njihte ato vise. Më vonë atë rrugë e morën shumë lundërtar dhe hulumtues nga Evropoa, ndër ta ishte Ameriko Vespuçi. Pasiqë Ameriko Vespuçi arriti në përfundim se kjo tokë ishte një kontinent i ri ,përkatësisht “botë e re”, sipas emrit të këtij kontinenti u quajt Amerikë. Evropianët filluan të bënin gara në hulumtimin, pushtimin dhe kolonizimin e tokës së re-Amerikës.Kolonot e para ishin spanjollët dhe portugezët. Garat u zhvilluan shumë shpejt në gjgjysmën e shekullit xix, Amerika Veriore u gjend në duart e kolonëve evropianë.
Relievi
Relievi i kontinentit të Amerikës në perëndim përbëhet prej vargmaleve te larta dhe rrafshnaltave, ndërsa pjesa lindore përbëhet prej maleve të vjetra dhe ultësirave të gjera në mes (qendër).
Përgjatë bregdetit të Oqeanit Paqësor, përkatësishtë paralel me bregdetin shtrihen Malet Kordilere me gjatesi 16.000 km (Alaskë-Toka e Zjarrtë).
Në pjesën lindore, në drejtim verilindje-jugperëndimshtrihen malet e vjetra mollake të Apalasheve në veri ,ndersa masivi i vjetër malor i Pallajës Guiano-Braziliane,në jug. Ultësira e madhe shtrihen mes sistemit malor të Kordileve në perëndim dhe Apalasheve e Pallajës Guino-Braziliane në lindje. Ato janë të ulëta dhe janë të mbuluara me material aluvial të lumenjve. Këtu shtrihen fushat e Misisipit, Amazonit, Orinës, Shën-Lorencit dhe Paranës.
Klima
Gjersia gjeografike, ka te gjitha masave toksore dhe ujore , relievi, lartësia mbidetare etj.,janë faktorë kryesorë që në Amerikë shtrihen të gjitha brezat klimatik (i nxehtë, mesatarë, i ftohtë).
Në formimin e klimës së Amerikës ndikon jo vetëm influence e e masës së madhe ujore të oqeanëve, por edhe kontrastet në hipsometri, predispozitat morfologjike,vendosja e elementeteve kryesore orografke në drejtim meridional. Mirëpo, shtrirja e saj në 127 shkallë të gjerësisë gjeograike, përkatësisht në të gjitha brezet klimatkike, përbënë komponentën më të rëndësishme si në diferencimin klimatik gjithëashtu edhe në rajonalizimin ekologjik. Në Amerikën Veriore janë përfaqsuar tipat e ndryshëm klimatikë prej atij subtropical deri e ai arktik.
Filipi II i Maqedonisë
Filipi II (greqisht e lashtë Fílippos V' Φίλιππος Β'; lindi rreth 382 p.e.s.; Филип II Македонски, vdiq 336 p.e.s. në Aigai) ishte nga viti 359 deri në vitin 336 p.e.s. mbret i Maqedonisë së lashtë dhe i ati i Lekës së Madh.
Pas luftimeve dhjetëvjeçare kundër ilirëve, trakëve dhe qyteteve greke, ai e ngriti Maqedoninë në fuqinë epërore në Greqinë e lashtë. Pas një fitoreje ndaj athinasve dhe tebasve në Betejën e Heronejës në vitin 338 p.e.s., Filipi e bashkoi botën e shteteve greke në Lidhjen e Korintit, hegjemoni i së cilës ai vetë u la të zgjidhet. Suksesshmëritë e ushtrisë maqedonase nën udhëheqjen e të birit dhe pasuesit të tij Leka u bazuan thelbësisht në reformën ushtarake që ndërmori Filipi II.
Amerika
Klima
Amerika Jugore, shtrihet në të dy anët e ekuadoprit. Klima gati qdo kund është e nxehtë, ndryshimet e së cilës shfaqen prej ekuadorit në drejti të veriut e të jugut, për shkak të sasisë së ndryshuar të reshjeve atmosferike dhe përhapjes së tyre gjat vitit. Klima e Amerikës Jugore i ngjanë asaj të Afrikës.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Filipi lindi në Pelle kryeqytetin e Maqedonisë. Ai ishte djali i Amyntasit III dhe gruas se tij Ilire Euridikes. Në rininë e tij ai u çua në Tebe si peng nga i dashuri i nënës së tij, Ptolemeu Aloros, për të siguruar aleancën ndërmjet tij dhe Tebesë. Kjo periudhe zgjati 3 vjet (368-365 para Krishtit). Gjatë kohës që ndenji atje ai morri nja edukim ushtarak dhe diplomatik nga Epaminonda. Në 364 para Krishtit ai u rikthye në Maqedoni. Vdekja e vëllezërve të vet Aleksandërit II dhe Perdikas III i kishte hapur rruge për në fron të cilin e morri në 359 para Krishtit.
Amerika
Bimësia
Në kontinentin e Amerikës dallohen të gjitha zonat bimore të rruzullit tokësorë, të cilat shtrihen në të dy anët e ekuatorit. Dallohen zonat polare, subtropikale, mesatere, subpolare,tropike dhe ekuatoriale.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Aftësitë ushtarake te cilat i zotëronte Filipi i sollën atij shumë suksese në fillim. Megjithatë atij i duhej të rregullonte një situatë e cila ishte përkeqësuar jashtë mase prej disfatës kundër Ilirëve ku kishte gjetur vdekjen edhe Perdika III. Paionasit dhe Thraket kishin pushtuar lindjen e vendit ndërsa Athinasit kërcënonin në jug. Duke përdorur diplomacinë si arriti t'i largonte Paionasit dhe Thraket me anë të shumave premtuese që do tu jepte. Pas kësaj arriti ta shkatërronte ushtrinë athinase prej 3000 hopliteve (359 P.K). Tashmë i lirë prej kundërshtareve ai u përpoq të forconte pozitat e tij në vend dhe sidomos ushtrinë. Risia e tij më e rëndësishme ishte te përdorte këmbësorinë te armatosur me sarissa, një shtize jashtëzakonisht e gjatë me të cilën u formua "Falanga Maqedonase".
Amerika
Hidrografia
Lumenjtë e këtij kontinenti derdhen në tri pellgje :pellgun e Oqeanit të ngrirë të Veriut të Oqeanit Atlantik dhe Oqeanit Paqësor.
Liqenet më të mëdha janë: Liqeni i Sipër, Hjuron, Miqigaen, Iri, Ontario,Marohoiba,Titakaka , i roberve , etj. Rëndësi e ujërave është e madhe për prodhimin e energjisë elektrike, ujitjen e tokave bujqësore , lundrim etj.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Në 356 p.k Filipi pushtoi edhe Creniden te cilës ia ndryshoi emrin në Filipi : atje themeloi një garnizon te fuqishëm i cili do te kontrollonte minierat e saj, te cilat i dhanë shume ar me ane te te cilave financoi fushatat ushtarake. Në te njëjtën kohe gjenerali i tij Parmenioni kishte mundur Iliret përsëri. Gjithashtu në 356 p.k lindi djali i tij Aleksandri dhe Filipi kishte fituar në gare me kuaj në lojërat Olimpike. Në 355-354 p.k ai rrethoi Methonen qytetin e fundit që kontrollonte Athina në gjirin Thermaik. Gjate rrethimit Filipi humbi një sy. Megjithë ardhjen e dy flotave Athinase qyteti ra në 354 p.k. Filipi gjithashtu sulmoi edhe dy qytete Thrake te vendosura në bregdet : Abdera dhe Maronea (354-353).
Amerika
Vecoritë shoqërore, ekonomike dhe politike të Amerikës
Para zbulimit të Amerikës nga Kolombo, ajo ishte e banuar me indianë dhe eskimezë. Eskimezët dhe Indianët i takojnë races së verdhë. Eskimezët jetonin përgjatë brigjeve të ishujve të Arktikut dhe Grënlandës dhe merreshin me peshkim dhe gjuajtjen e kafshëve. Mendohet se indianët kishin ardhur në Amerikë nëpërmjet ngushticës së Beringut. Ndër qytetrimet më te vjetra të kontinentit të Amerikës janë ato të majëve, që jetonin në gadishullin Jukatan dhe Guatemal, astekëve në rrashfshnaltën e Meksikës dhe inkëve, në Ande. Ata janë marrë me bujqësi, blegtori, zejtari, ndërtimin e rrugëve etj. Janë të njohur në punimin e tokave, përpunimin e bakrit , ujitjen e tokave etj.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
I përfshire edhe në luftën e 3 fetare që kishte shpërthyer në Greqi, Filipi në verën e 353 p.k ai pushtoi Thesaline duke mposhtur 7000 Fokeas nen vëllanë e Onomarkusit. Kjo e fundit mundi Filipin në dy beteja që pasuan. Filipi u kthye në Thesali veren e ardhshme me 20000 këmbësore dhe 3000 kalores duke përfshire te tere trupat Thesaliane te rekrutuar. Në betejën e Krokusit 6000 Fokeas vdiqën ndërsa 3000 te tjerë u burgosen dhe me vonë u mbytën. Kjo luftë i dha Filipit një prestigj të madh si dhe blerjen e lirë të Feraes një qytet në juglindje te Thesalisë. Ai gjithashtu u bë tagus i Thesalisë. Mori regjionin Magnesia që ndodhej në juglindje te Thesalisë së bashku me qytetin e saj kryesor Pagasae. Filipi nuk avancoi për në Greqinë qendrore sepse Athinasit duke mos arritur në kohë për te mbrjtur Pagasaen kishin pushtuar Termopilet.
Amerika
Vecoritë shoqërore, ekonomike dhe politike të Amerikës
Popullsinë vendase Kolombo e quajti indianë. Nga përzierja e popullsisë së ardhur nga Afrika dhe Evropa me popullsisnë vendase u krijuan popuj te rinj mestikët, mulatët dhe zambosët. Kontinenti i Amerikës ka një popullsi rreth 900 milion banorë. Pjesa më e madhe e saj jeton në Amerikën Jugore. Dendësia mesatare e popullsisë është 20 banorë në 1 km. Dendësinë më të madhe e ka pjesa verilindore e Amerikës Veriore (deri 200 banorë ne km ).
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Armiqësia me Athinën nuk ishte tërësisht e hapur por Athina ishte kërcënuar nga pala maqedonase për arin në Eube. Në 352 p.k deri në 346 p.k Filipi serisht nuk sulmoi në jug. Ai ishte aktiv në nënshtrimin e qyteteve kodër te Ballkanit perëndimor e verior dhe zvogëlimin e qyteteve bregdetare greke deri në Hebrus. Për qytetin kryesor bregdetar Olynthesit Filipi vazhdonte te pretendonte miqësinë përderisa qytetet e tjera fqinjë ishin në duart e tij.
Amerika
Vecoritë shoqërore, ekonomike dhe politike të Amerikës
Për nga numri i gjuhëve në radhë të parë janë: gjuha angleze, frënge, spanjolle, portugeze etj. Në kontinentin e Amerikës dallojmë racën e bardhë, racën e zezë, dhe racën e verdhë. Pjesa më e madhe e populsisë jeton në qytet. Qytetet më të mëdha janë: Nju-Jorku, Meksiko Siti, Sao –Pauo, Los Angjelos, Rio de Zhanjero, San-Fransisko, etj.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
thumb|200px|right|Filipi i II në monedhe ari, me kokën e Apollonit.
Amerika
Vecoritë shoqërore, ekonomike dhe politike të Amerikës
Problemet kryesore janë ndotja e ambientit, mungesa e ujit, vendet e punës etj. Pushtimet, hulumtimet dhe kolonizimet ndikuan në formimin e hartës poloitike të kontinentit të Amerikës. Spanjollët pushtuan dhe kolonizuan Amerikën Qendrore (ishujt e Antileve Meksikën )dhe pjesën më të madhe të Amerikës Jugore, ndërsa portugezët pushtuan Brazilin. Anglezët dhe Irlandezët zbuluan Gadishullin Labradori, gjirin Hudsonit ,Tokën e Bafinit, kanalin e Devisit përkatësishtë kolonizuan Kanadën dhe brigjet lindore të Oqeanit Atlantik në Amerikën Veriore. Ata formuan kolonitë e tyre “Anglia e re “ ndërsa francezët zbuluan dhe kolonizuan Skotlandën e Re, viset rreth Shën Lorencit pjesët e poshtme të Misisipit etj.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Në 349 p.k, Filipi nisi rrethimin e Olynthesit e cila përveç pozicionit te saj strategjik pretendonte në fronin maqedonas prej disa lidhjeje me Arrhideusin dhe Menelaun. Olynthesi në fillim ishte aleat me Maqedoninë por me vone lidhi besnikëri me Athinën. Kjo e fundit nuk beri asgjë për te ndihmuar qytetin, ekspedita e tyre u kthye mbrapa për shkak te një revolte në Eube te cilën e pagoi Filipi me arin e tij. Në vitin 348 p.k mbreti maqedonas mundi Olynthesin dhe e shkatërroi te tere qytetin. Te njëjtin fat kishin pësuar edhe qytetet e tjera te Kolkides. Meqë Maqedonia dhe te tere regjionet e tjera fqinjë ishin te sigurta, Filipi festoi lojërat e tij Olimpike në Dium. Në 347 p.k Filipi avancoi për te pushtuar te tere zonat lindore rreth Hebrusit dhe detyroi paraqitjen e princit thrak Cersobleptesit. Në vitin 346 p.k ai ndërhyri në mënyre efektive në luftën midis Tebes dhe Fokeasve por luftërat e tij me Athinën ende vazhdonin. Megjithatë Athina i kishte bere kërkese për paqe dhe kur Filipi shkoi përsëri në jug u vendos paqja në Thesali. Me qytet shtetet kyçe greke ai i dërgoi një mesazh Spartes ``Nqs ju nuk paraqiteni pa vonesa te mëtejshme, unë do te shkoj me ushtri në tokat tuaja dhe do te shkatërroj fermat tuaja, vras njerëzit tuaj dhe do te shkatërroj qytetin tuaj. Përgjigja e tyre lakonike ishte "në qofte se". Filipi dhe Aleksandri do ti linin te dy vetëm. Me vone ushtritë maqedonase kaluan nga Epiri në detin Adriatik.
Amerika
Vecoritë shoqërore, ekonomike dhe politike të Amerikës
Në kontinentin e Amerikës ka pasuri të mëdha natyrore si: qymyri, nafta,gazinatyror, hekur, plumb, zink, ari, baker, pyje, kullosa,etj.
Në Amerikë janë krijuar disa grupime ekonomike ,si: NAFTA (shoqata e shkëmbimit të lire).OAS(aleanca për zhvillimin ekonomik u formua më 1961)SELA(sistemi ekonomi Latino-Amerikane, u formua më 1976 ku anëtar te saj janë 26shtete).
Kontinenti i Amerikës ndahet në tri rajone të mëdha gjeografike: Amerika Veriore, e Mesme dhe Jugore.
Filipi II i Maqedonisë
Jeta
Në 340 p.k Filipi filloi rrethimin e Perinthusit. Ai filloi edhe një rrethim tjetër në 349 p.k në qytetin e Bizantit. Pas mossuksesit në te dy rrethimet ndikimi i Filipit në Greqi ishte kompromentuar. Megjithatë ai me sukses arriti te rikonfirmonte autoritetin në Egje duke mundur një ushtri Tebane dhe Athinase te bashkuar në betejën e Kerones, në 338 p.k, ndërsa në te njëjtin vit, ai shkatërroi Amfisen sepse banoret e saj kishin kultivuar në mënyre te paligjshme pjesë te fushës Krisaian e cila i takonte Delfit. Filipi krijoi dhe udhëhoqi Ligen e Korintit në 337 p.k. Anëtaret e Lidhjes thane se nuk do te bënin lufte kundër njëri-tjetrit, përveç nqs kjo ishte për te shtypur revolucion. Filipi u caktua si lider i ushtrisë kundër Perandorisë Persiane. Në 336 p.k kur po bëheshin përgatitjet e para Filipi u vra dhe u zëvendësua në fron nga djali i tij, Aleksandri i III.
Vrasja
thumb|200px|Larnaksi i arte, në muzeun e [[Virgjinias, e cila mund te përmbaje mbetjet e Filipit te II te Maqedonisë.]]