Ramë_Husaj
Shandani i Bjeshkës (Shenim i Rrilindjes ne vitin 1983) Duhej të mbahej kremtimi i korrikut ,dita e luftetarit në pesëdhjet e tetshën e kjo nënkuptonte tubimi në Kuqishtë, ishte selia e komunës së vogël e të varfër e aty në Haxhaj ishte valit pune nja tet murator më shumë ndimëtar më uronin shkollen fillore , godinën e re tetë klasëshe. Fshatarët ,më punë vullnetare, kishin qitur gurët e lëndët ,drasat dhe kishin kryer edhe punë fizike. Kurë, kryetarit i arinë fjala se nuk mjaftonte gëlqerja, se po prisnim mjeshtrit, ky tur e vrap u a zë priten fshatarve që ishin nisur në kremtim : eni bura , kemi detyr tjeter ! Ti koptisen malit, në dy –tri anë , dhe sillin dru mjaft. Digjet gërqerja e mjeshtrit, të vona , nuk e nderpresin punen , e asë nuk presin , vazhdon të ritet godina , aty në udhëkryqe ,në atë butsin të vogël siq është dhënë premtimi. Kurse ajë premtim ishte dhën në një mbledhje të nivelit të këshillit të rethit të Pejës, kurë kryetari i komunës së vogël (Bajram Husaj ) kishte ngulur këmb që embrioni i një shkolle fillore në kuqishtë , nisur me dy tre veta e që u priu mësuesi Agil Shemsedin Gorani nga Peja në klasën e pestë të vazhdohej me të gjashtën më të shtatën e të soset me të tetën. Duket ,për të mbeshtetur përmuri faktoret e arsimit dhe ata politik, ja kishin vën kushtin : kryeni (në të vertet niseni më parë ) godinën e sa për financim të trupit arsiomor nuk do të ketë problem. Kurë të merej kuadri arsimor për rugoven e leqitur ? prandaj Kryetarit tani i duhej të ngarente pas mësuesve ,studentve apo dhe shkollarve të mësem që ti rekrutoj për mesëues e arsimtar në shkollën e re. Këtu tani duhet kaptinë e rendë për raportet e kërkesat e kryetarit dhe ca kundërvenje të fshatarve, që vertet ishin edhe fortë skamnorë. Ja por që dru, gurë e fuqi puntore kishte. Ngre vetullat sotë, kurë i kujton ato ngjarje Bajram Husaj , i lindur e i ritur dhe moshuar në Shkrel , por tani e do vite banor i Pejës , që gjithnjë mendjen e ndenjën e ka të lidhur më bjeshkë. Mirpo në kokën e një autodidakti, që patë nisur të mesoj shkronjat si ushtar në kralevë , atje ne vitet 1940 , e pastajë , me një abetare në shqipe , importuar dikush përmes gjakovës të ajë të njohurit thuase kreu univerzitetin që bashkë me prëvojen e njohurit e jetës do ti pri në postë , detyra e obligime (e shkollim të mëtejshëm ) që shpesh i ngarkonin barë nën të cilat shumë kushi do të dorzohej. I lente fshataret pa barinë, pa kostar , pa druvar e argat , përkosishtë apo përgjithmonë. Më pastaj ndollen edhe peripeti me shkollimin e femrës, meqë sado që rugovasit nuk ishin aqë fanatikë kjo paksa sokur u a prishte llogarinë-femra në shkollë ajo vasha që duhej qejzuar pas grigjes bërë gati për nusëri për fatin e nënës magjatores .... Tërë përkushtimin ja përqendroj, ngritjes së godinës së re që nuk ishë , pasi që duhej nxjerë nxënësit prej dhomave të vogla të shtëpive private , prej shkëmbazeve prej të cilën ulëshin , që i sillnin me vete nga shtëpia apo i porositnin nërgut , apo prej ati tbani drasa të trasha , që pushonin anash mbi dy tupica. Do të ketë probleme me ngritjen e shkollës në Bogë ,mandej në Kushutan ,në Shkrel do të arsytohen fshataret që nuk kanë më nevoj ,për ta mjafton ajo në Haxhaj. Babi i nënd fëmive, dy fakutetlinjeve (njeri magjister i shkences ) pesë studentve e dy shkollarve të mesëm ,nderkohë edhe vetë gjatë kësaj rruge shkollohet. Fabrika e ti dha fryt e themel të shëndoshë, pjesa e eperme e rugovës , në një dekadë do tja mundë kësaj të poshtëmes , që relativisht kishte pak a shumë kushte më të përshatshme shkollimi. Ditari i një pjese jete i ka humbur diku Bajram Husaj që ishin dëshmi fletza jete, per njerzit e pregaditurë për jetë,begatimit,shkollimit,perparimit te bjeshkatareve,duke mos kursyer punen dhe angazhimet e veta.