cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kontrolli i Lartë i Shtetit
Institucioni i Kontrollit të Lartë në shtetin shqiptar e ka fillesën e vet jo shumë larg në kohë. Rrethanat historike të zhvillimit, luftërat dhe pushtimet e huaja, për shumë shekuj nuk lejuan krijimin e një shteti nacional. Për gati pesë shekuj të okupimit turk, në Shqipëri vepronin ligje dhe rregulla që imponoheshin nga interesat e perandorisë. Luftërat e pareshtura të popullit shqiptar për liri e pavarësi kombëtare u kurorëzuan vetëm më 28 nëntor 1912. Këtë vit, Shqipëria mundi të formojë shtetin e parë shqiptar me kufij nacionalë, që ndonëse të cunguar, u njohën nga fuqitë e mëdha. Qeveria e parë demokratike ngriti institucionet e veta ligjore dhe administratën shtetërore. Por, ende pa u konsoliduar shteti, lufta ballkanike dhe ajo botërore pezulloi konsolidimin e institucioneve të shtetit shqiptar. Më 1925, Asambleja Kombëtare miraton të parin Statut Themeltar të Shtetit Shqiptar (Kushtetuta). Për kohën e vet, ky dokument ishte një arritje e madhe historike që sanksionoi tiparet kryesore të shtetit dhe të institucioneve të tij legjitime.
Në këtë kushtetutë, përpos të tjerash përcaktohet edhe institucioni që ngarkohet me kontrollin shtetëror të financave publike. Ajo ishte Dhoma e Deputetëve.
Sikurse gjithë struktura shtetërore, krijimi i Komisionit të Kontrollit të Shtetit kishte qëllim që sistemi i organizimit, funksionet dhe detyrat e këtij institucioni t’u përshtateshin nevojave për konsolidimin e sistemit komunist në ekonomi. Shteti kishte nisur rrugën e shoqërizimit të pronës private. Ekonomia e vendit drejtohet mbi bazën e parimit të centralizmit absolut. Komisioni i Kontrollit të Shtetit nuk është me një organ i pavarur i parlamentit, por pjesë e strukturës së Qeverisë. Ai vepron kolegjialisht, kurse kryetari ishte anëtar i Qeverisë. Komisioni i ushtronte detyrat përmes inspektorëve të përgjithshëm. Organizimi i kontrollit realizohej mbi bazë rajonesh (Prefektura).
Në ligjin organik ndryshojnë tërësisht funksionet, objekti, vartësia, organizimi dhe kompetencat e Kontrollit të Përgjithshëm të Shtetit. Si objektiv kryesor, këtij institucioni i ngarkohej : të ndihmonte dhe mbikëqyrte veprimtarinë e administratës shtetërore, të instituteve dhe ndërmarrjeve që varen prej tyre, të mbikëqyrte zbatimin e ligjeve, vendimeve, rregulloreve dhe udhëzimeve të organeve më të larta të pushtetit shtetëror nga hallkat në vartësi të tyre. Komisioni i Kontrollit të Shtetit kishte të drejtë të hetonte organizimin e brendshëm të institucioneve shtetërore, raportet dhe librat financiare, veprimtaritë private; të pezullonte çdo veprim të paligjshëm apo shpenzim të parregullt. Ky institucion mund të fillonte vetë ndjekjet disiplinore dhe të zhdëmtimit, kundrejt nëpunësve të shtetit që kishin kryer veprime të paligjshme. Pra, në kushtet e një sistemi totalitar edhe Kontrolli i Shtetit, si pjesë i këtij organizmi shoqëror, ishte veshur me kompetenca represive.
Në janar 1950, me disa ndryshime në ligjin organik, këtij institucioni i kufizohet rrethi i objektit të kontrollit. Objektiv i tij ishte vetëm kontrolli mbi llogaritë dhe shpenzimet e Qeverisë dhe zbatimi i vendimeve të saj. Detyra bazë përcaktohet kontrolli preventiv (paraprak) dhe përfundimtar mbi llogaritë e shtetit në gjithë njësitë ekonomike, financiare e prodhuese ; ruajtja e vlerave monetare e materiale të shtetit në ndërmarrjet, kooperativat bujqësore, institucionet shtetërore dhe ato shoqërore. Kur kërkohej nga qeveria ose me iniciativën e vet, Komisioni i Kontrollit të Shtetit kryente vetë kontroll revizione financiare.
Edhe në këtë periudhe, institucioni mbetet në vartësi të Qeverisë dhe raporton para tij. Në organizimin e brendshëm suprimohen hallkat e kontrollit në rajone dhe veprimtaria përqendrohet tërësisht në qendër. Bëhen kufizime në të drejtën për të vendosur masa disiplinore ndaj nëpunësve të shtetit. Kjo e drejtë jepet vetëm në formën e rekomandimeve, kurse organet shtetërore të emërtesës ishin të detyruar të informonim për zbatimin e tyre.
Inspektimi i Shtetit kishte objekt: kontrollin për zbatimin e akteve ligjore e nënligjore në fushën e administrimit financiar. Ky organizëm kryente kontroll dhe për detyra të veçanta që i ngarkonte Qeveria. Kufizohej detyra për të ushtruar kontroll revizione direkte në subjektet shtetërore. Ndërkohë, i lihej detyra të mbikëqyrte veprimtarinë e organeve të kontrollit financiar dhe e drejta të kërkonte prej tyre, kur e çmonte të domosdoshme të kryenin kontrolle në subjekte të veçanta.
Baza ligjore, funksionet dhe pavarësia
Në përmbushje të parimeve të Deklaratës së Limës dhe të kërkesave që kanë standartet ndërkombëtare të kontrollit të INTOSAIt, legjislacioni për kontrollin e përgjithshëm shtetëror në Shqipëri, përbën një hap tepër serioz për pavarësinë dhe ushtrimin e detyrave nga KLSH-së. a. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë. Në përmbajtje plotëson këto kërkesa bazë :
Autoritetin dhe funksionin e KLSH-s, si institucioni më i lartë i kontrollit ekonomik e financiar në Republikën e Shqipërisë, i cili në veprimtarinë e tij i nënshtrohet vetëm Kushtetutës dhe ligjeve.
Mënyrën e zgjedhjes së Kryetarit të KLSH-s, i cili zgjidhet dhe shkarkohet nga Kuvendi, me propozim të Presidentit të Republikës dhe qëndron në detyrë për 7 vjet, me të drejte rizgjedhjeje (neni 162).
Objektin e veprimtarisë kontrolluese, i cili ka në themel veprimtarinë ekonomike të institucioneve shtetërore e të personave të tjerë juridike shtetërore; përdorimin dhe mbrojtjen e fondeve shtetërore nga organet e pushtetit qendror dhe atij vendor; veprimtarinë ekonomike të personave juridike, në të cilët shteti ka më shumë se gjysmën e pjesëve ose të aksioneve, ose kur huatë, kreditë dhe detyrimet e tjera garantohen nga shteti (neni 163).
Mënyrën e raportimit dhe marrëdhëniet me Kuvendin, sipas të cilës Kontrolli i Lartë i Shtetit i paraqet Kuvendit raportin për zbatimin e buxhetit të shtetit dhe mendimin e tij për raportin e Këshillit të Ministrave për shpenzimet e vitit te kaluar financiar, para se ky te miratohet nga Kuvendi. Kuvendit i dërgohen edhe informacione për rezultatet e kontrolleve sa herë që kërkohen nga Kuvendi. Gjithashtu, Kontrolli i Lartë i Shtetit i paraqet Kuvendit raportin vjetor të veprimtarisë së tij (neni 164).
Mbrojtja ligjore e Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit, imuniteti i të cilit barazohet me imunitetin e Kryetarit të Gjykatës së Lartë (neni 165/2).
b. Ligji Organik i Kontrollit të Lartë të Shtetit.
Ligji nr. 8270, datë 23.12.1997, së bashku me amendimet në Ligjin nr. 8599, datë 01.06.2000 "Për Kontrollin e Lartë të Shtetit".
Në përmbajtje, ky ligj krahas përcaktimeve kushtetuese përmban:
Në krye, Ligji jep postulatin bazë të Kontrollit të Lartë të Shtetit.
Si institucioni më i lartë i kontrollit ekonomik e financiar në Republikën e Shqipërisë, i cili në ushtrimin e kompetencave të tij i nënshtrohet vetëm Kushtetutës dhe ligjit. Institucioni përcaktohet si një organ i depolitizuar dhe i departizuar (neni 1).
Parimin e ushtrimit të veprimtarisë:
KLSH konform legjislacionit shqiptar dhe standardeve ndërkombëtare të kontrollit ushtron kontroll për administrimin e pronës shtetërore dhe zbatimin e buxhetit në subjektet e përcaktuara në ligj (neni 2).
Parimin e pavarësisë financiare:
Projektbuxheti i KLSH-së shqyrtohet nga Komisioni i Ekonomisë dhe Financës të Kuvendit dhe miratohet nga Kuvendi (neni 3).
Konfliktet e kompetencave midis KLSH-s dhe institucioneve të tjera shtetërore zgjidhen nga Gjykata e Apelit (neni 5).
Objektivat kryesore të punës së institucionit:
Ripërcaktimin me adekuat të subjekteve mbi të cilat ushtrohet kontrolli:
Në këto subjekte përfshihen: institucionet shtetërore qendrore, njësitë e pushtetit lokal, organizatat politike kryesisht për fondet e deleguara nga buxheti i shtetit dhe kompanitë shtetërore ku shteti ka shumicën e aksioneve ose borxhet janë garantuar prej tij. Këtu jepet gjithashtu e drejta dhe detyra për të ushtruar rolin mbikëqyrës të KLSH-s kundrejt institucioneve të kontroll-revizionit të brendshëm shtetëror (neni 7).
Transparencën me publikun :
KLSH duhet të botojë në buletine periodike dhe vjetore, raportet e kontrollit, konkluzionet e një rëndësie të veçantë, rregullat dhe procedurat e kontrollit dhe llogaritë vjetore të buxhetit të vet (neni 8).
Të drejtat gjatë ushtrimit të veprimtarisë:
KLSH ka të drejtë të kërkojë nga subjektet e kontrolluara dhe autoritetet e larta shtetërore, marrjen e masave disiplinore dhe të zhdëmtimit, në përputhje me ligjet kur konstaton dëme direkte ose indirekte dhe të bëjë padi në gjyq kur e çmon të nevojshme. Autoritetet shtetërore detyrohet të përgjigjen brenda 20-ditëve për zbatimin ose jo të këtyre rekomandimeve.
Autoritetet detyrohen të venë në dispozicion të KLSH-s të gjithë dokumentet që kërkohen, përfshirë edhe ato sekrete të cilat administrohen me rregulla të veçanta (nenet 9,15,16,17).
Mënyra e raportimit :
Në ligj përcaktohen raportet që KLSH duhet të paraqesë në Kuvend : Raportin për zbatimin e buxhetit faktik duke përfshire konkluzionet e kontrollit dhe opinionin e vet. Mendime për raportin e Këshillit të Ministrave për shpenzimet e vitit të kaluar financiar, para se të miratohet në Kuvend. Informacion për rezultatet e kontrollit, sa herë që kërkohet nga Kuvendi. Raportin vjetor të veprimtarisë së tij. Kryetari i KLSH-s ka të drejtë t`i kërkojë Kuvendit që të dëgjohet prej tij për çeshtje që ai i çmon të rëndësishme dhe të ftohet të marrë pjesë në mbledhjet e Këshillit të Ministrave kur shtrohen çështje që lidhen me funksionet e tij (nenet 18, 19). Organizimi, struktura dhe kompetencat :
Formulohet e drejta e Kryetarit të KLSH-s për organizimin e brendshëm, krijimin e departamenteve, strukturën, emërimin e funksioneve, kompetencat dhe detyrat e hallkave dhe personelit, strukturën e pagës dhe shpërblimin e tij, miratimin e planit vjetor të kontrollit, të standardeve të kontrollit, buletinin, materialet që i kalojnë prokurorisë apo çështjet që do t'i dërgohen gjykatave.
Në ligj përcaktohet se administrimi i shërbimit civil në KLSH ; ngritja në detyrë, lëvizja paralele, vlerësimi, transferimi, lirimi, pezullimi si dhe masat disiplinore për kontrollorët bëhen në përputhje me Ligjin "Për Shërbimin Civil" në Republikën e Shqipërisë (nenet 10-12-20).
Kufizimet në të drejtat e stafit të KLSH-s :
Këto kufizime lidhen me papajtueshmërinë e funksionit kontrollues, me kryerjen e detyrave të tjera me ose pa shpërblim në subjektet publike ose private, përveç rasteve të mësimdhënies, të të drejtës së autorit dhe veprimtarive kulturore.
Mandati Kushtetues e Ligjor i Kryetarit :
Mandati kushtetues dhe mbrojtja ligjore e Kryetarit të KLSH-st është shprehur në ligj duke përcaktuar në mënyrë taksative vlefshmërinë e mandatit, rastet kur ky mandat përfundon para kohës së caktuar dhe mënyrën e ndalimit dhe mbrojtjen ligjore për ato raste që vërtetohet kryerja e një krimi. Në këtë rast është Gjykata Kushtetuese që jep konfirmimin për ndalimin ose jo të Kryetarit të KLSH-s (neni 14).
Leonard Euler
thumb|Leonhard Euler Leonhard Paul Euler, (prononcimi në shqip: Leonard Paul Ojler), (15 prill, 1707 Basel, Zvicër – 7 shtator, 1783 Saint Petersburg, Rusi), ishte matematikan dhe fizikan zviceran i cili kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij në Rusi dhe Gjermani.
Euler konsiderohet të jetë matematikani më i madh i shekullit të XVIII dhe një ndër më të mëdhenjtë i të gjitha kohërave. Gjithashtu është më frytdhënësi, përmbledhja e punimeve të e tij përfshinë 60–80 vëllime faqe çerekësh. Deklarata e dhënë nga Pierre-Simon Laplace shpreh influencën që pati Euler në matematikë, ai thotë: "Lexojeni Eulerin, lexojeni Eulerin, ai është mësuesi i të gjithë neve."
Figura e tij u paraqit në gjashtë seri të bankënotës prej 10 Franga zvicerane si dhe në një numër të madh të pullave postare zvicerane, gjermane e ruse. Asteroidi 2002 Euler u emërua për nder të tij.
Vitet e hershme
thumb|10 Franga e dikurshme për nder të Eulerit Euleri lindi në Basel i ati Paul Euler, ishte pastor, e ëma Marguerite Brucker, një bijë pastori. Ai kishte dy motra më të vogla Anna Maria dhe Maria Magdalena. Menjëherë pas lindjes së tij familja u transferua nga Baseli në Riehen, ku Euleri e kaloi pjesën më të madhe të fëmijërisë. Paul Euleri ishte mik i Johann Bernoullit i cili ishte ndër matematikanët më të shquar të asaj kohe në Evropë, ai ndikoi fuqishëm te Leonardi i ri. Euler me shkollimin formal e filloi në Basel ku shkoi të jetojë me gjyshen e tij për nga nëna. Kur kishte 13 vjet ai përfundoi Universitqtin e Baselit, dhe në vitin 1723, mori titullin M.Phil me disertacionin në të cilin shpreh krahasimin në mes filozofisë se Dekartit dhe Njutnit. Asokohe ai çdo të shtune në mbrëmje merrte leksione nga Johann Bernoulli, i cili kishte zbuluar një talent të pabesueshëm për matematikë te nxënësi i tij i ri. Euleri atëherë studjonte për teologji, gjuhë greke, dhe gjuhë çifute sipas dëshirës së të atit për tu bërë pastor, por Bernoulli i tregoi të jatit Paul Eulerit se Leonhardi është i destinuar të bëhet matematikan i madh. Në vitin 1726, Euleri kompletoi punimin e tij të disertacionit për titullin Ph.D. ekuivalenti i sotshëm doktor i shkencave i titulluar De Sono në të cilin bëhet fjalë për shpejtësinë e zërit dhe në vitin 1727, ai merr pjesë në konkursin e Akademisë franceze të shkencave, zgjidhja e Eulerit u vlerësua me çmimin e dytë, vendin e parë e siguroi Pierre Bouguer—i cili sot njihet si "babai i arkitekturës detare". Këtë çmim të akademisë franceze pastaj Euleri gjatë karrierës së tij e fitoi 12 herë për zgjidhjet e tij të mrekullueshme.
Në Saint Petersburg
Gjatë këtyre viteve dy djemtë e Johann Bernoulli't Daniel Bernoulli dhe Nicolaus II Bernoulli, punonin në akademinë ruse të shkencave në Saint Petersburg. Në korrik të 1726, Nicolas vdiq nga appendicitisi pasi kaloi një vit në Rusi, kur Daniel e zuri vendin e vëllaut në katedrën për matematikë/fizikë, vendi i katedrës së së fiziologjisë mbeti i zbrazët dhe duhej të zihej nga miku i tij Euleri. Në nëntor 1726 Euleri me hidhërim e pranoi atë post sepse më parë e kishin refuzuar aplikimin e tijsi profesor i fizikës në univerzitetin e Bazelit.
thumb|Pullë postare nga viti 1957 nga [[Bashkimi sovjetik me rastin e 250 vjetorit të lindjes së Eulerit matematikan dhe akademik.]] Euleri mbërriti në kryeqytetin rus të asaj kohe më 17 maj 1727. Ai u pranua në seksionin e medicinës në nëndegën e matematikës dhe vendosi bashkëpunim të ngushtë me Daniel Bernoullin. Euleri e studjoi gjuhën ruse dhe u vendos në St Petersburg. Ai gjeti edhe një punë ndihmëse në Russian Navy.
Akademia e St. Petersburgut u themelua nga Pjetri i Madh, i cili pretendonte të rrisë nivelin e edukimit tdhe të shkencës ruse dhe ta bëjë të afërt me Evropën perëndimore. Për këtë qëllim ai u ofronte kushte atraktive shkencëtarëve të mëdhenj si Euleri. Akademia kishte mjete të mëdha financiare dhe një librari shumë të pasur. Aty favorizohej dhe stimulohej puna shkencore dhe studentët kishin liri të plotë për çështje të shkencës.
Pas vdekjes së Pjetrit Catherine I, vazhdoi me të njejtin zell të ndihmojë punën e Akademisë. Kushtet u përmirësuan pas vdekjes së Pjetrit II dhe Euleri në vitin 1731 u avancua në postin e profesorit të fizikës. Dy vjet më vonë Daniel Bernoulli, e lëshoi postin e profesorit të matematikës të cilin së shpejti e zëvendësoi Euleri.
Analiza matematikore
Euleri është i njohur në analizën matematike për implementimin e serive të pafundme potenciale dhe zbërthimin e funksioneve në seri të tilla. Ai e zbuloi serinë për funksionin eksponencial e dhe zbërthimin në seri të pafundme të funksionit invers të tangjentit. Përdorimi i tij i guximshëm (ku sipas standardeve moderne teknikisht jo korrekt) i serive potenciale mundësoi zgjedhjen e problemit të famshëm të Bazelit në vitin 1735: thumb|Interpretimi gjeometrik i formulës së Eulerit Euleri filloi zbatimin e funcksioneve eksponenciale dhe logaritmeve në vëertetimet analitike. Ai zbuloi mënyrën e zbërthimit të funksioneve llogaritmike në seri potenciale dhe e dha përkufizimin e logaritmit të numrave real negativ por pastaj edhe të numrave kompleks, në këtë mënyrë e zgjëroi fushën e aplikimit të logaritmeve. Ai poashtu e përkufizoi funksionin eksponencial për numrat kompleks, dhe zbuloi lidhjen e tyre me funksionet trigonometrike. Për ç'do numër real φ, funksioni eksponencial kompleks e plotëson barazimin Ky barazim njihet si formula e Eulerit. Rast special i formulës së mësipërme është barazimi i cili njihet si identiteti i Eulerit dhe vlerësohet si formula më e shquar në matematikë sipas Richard Feynman, sepse në të jepet lidhja në mes 5 konstantave të rëndësishme të matematikës 0', 1, e , i dhe π dhe vetëm nga një herë përdoen shenjat e koncepteve të mbledhjes, shumëzimit, fuqizimit, dhe barazimit Në vitin 1988, lexuesit e Mathematical Intelligencer e zgjoddhë atë "the Most Beautiful Mathematical Formula Ever". (Formula më e bukur e matematikës) Në përgjithësi ndër pesë formulat më të bukura matematikore Euleri merr pjesë me tre prej tyre.
Formula De Moivre është rrjedhim i drejtpërdrejtë i formulës së Eulerit.
Teoria e numrave
Interesi i Eulerit në teorinë e numrave mund të gjurmohet në ndikimin e Goldbachut, miku i tij në Akademinë e Shën Petersburgut dhe në veprat e Pierre de Fermat. Euleri zhvilloi disa nga idetë e Fermat, dhe disa nga supozimet e tij i rrëzoi poshtë.
Euleri provoi se shuma e numrave reciprok të thjeshtë është e pafundme. Me këtë, ai zbuloi lidhjen ndërmjet funksionit zeta të Riemannit dhe numrave të thjeshtë.
Euleri provoi identitetin e Njutonit dhe teoremën e vogël Fermat. Ai gjithashtu shpiku funksionin totient φ(n) i cili shpreh numrin e numrave të plotë pozitiv jo më të mëdhenj se numri i plotë n që janë relativisht të thjeshtë me n. Duke përdorur vetitë e këtij funksioni, ai e përgjithësoi Teoremën e vogël Fermat e njohur tani si teorema e Eulerit. Ai ka kontribuar dukshëm në teorinë e numrave të përsosur, e cila i ka inspiruar matematikanët qysh nga koha e Euklidit.
Teoria grafeve
Rruga e Eulerit
Bibliografia e zgjedhur
thumb|Kopertina e librit të Eulerit: Methodus inveniendi lineas curvas. Për Eulerin ka bibliografi të gjërë, por ndër librat më të njohur janë:
Magdalena Andersson
Eva Magdalena Andersson (lindi më 23 janar 1967) është një politikane dhe ekonomiste suedeze e cila është udhëheqëse e Partisë Social Demokrate Suedeze që nga viti 2021. Andersson shërbeu si Kryeministre e Suedisë nga 30 nëntori 2021 deri më 18 tetor 2022.
Andersson iu bashkua Lidhjes Rinore Socialdemokrate Suedeze në vitin 1983. Në vitin 1992, ajo fitoi një diplomë master në ekonomi nga Shkolla e Ekonomisë e Stokholmit. Ajo shërbeu si këshilltare dhe drejtore e planifikimit në administratën e Göran Persson dhe si këshilltare e Mona Sahlin. Pas zgjedhjeve të përgjithshme suedeze të vitit 2014, Andersson u zgjodh në Riksdag dhe u bë Ministre e Financave në administratën e Stefan Löfven. Kur Löfven njoftoi planet e tij për të dhënë dorëheqjen në gusht 2021, ajo u konsiderua si kandidatja kryesore për ta pasuar atë. Menjëherë pas kësaj, ajo u zgjodh kryetare e Social Demokratëve.
Andersson u zgjodh Kryeministre e Suedisë nga Riksdag më 29 nëntor 2021. Më 24 nëntor 2021, Andersson ishte zgjedhur në atë pozicion, por dha dorëheqjen pas një njoftimi nga partneri i saj i koalicionit, Partia e Gjelbër, se ata po largoheshin nga qeveria si përgjigje ndaj humbjes së votimit të buxhetit vjetor në Riksdag ndaj opozitës konservatore. Andersson më pas mori detyrën e Kryeministrit më 30 nëntor 2021 si kryeministrja e parë femër e Suedisë.
Jeta e hershme dhe edukimi
Andersson është fëmija i vetëm i Göran Andersson (1936–2002), një pedagog i statistikave në Universitetin e Uppsalës, dhe mësueses Birgitta Andersson (mbiemri i vajzërisë Grunell; lindi më 1939). Andersson ishte një notare elitare në rininë e saj.
Në vitet e saj të shkollës fillore, ajo ndoqi Malmaskolan në Norby që është një pjesë e Uppsala. Gjatë viteve të shkollës së mesme, Andersson studioi shkencat shoqërore në Shkollën Katedrale të Uppsalës. Ajo u diplomua në vitin 1987 me nota të larta në të gjitha klasat, përveç njërës.
Pas mbarimit të shkollës së mesme, Andersson u zhvendos në Stokholm për të studiuar në Shkollën Ekonomike të Stokholmit, ku u diplomua në vitin 1992 me një diplomë master në ekonomi. Ajo filloi doktoraturën në ekonomi në Shkollën Ekonomike të Stokholmit nga viti 1992 deri në 1995, por e përfundoi para se të përfundonte diplomën. Si pjesë e studimeve të doktoraturës, ajo studioi jashtë vendit në Institutin e Studimeve të Avancuara në Vjenë gjatë vjeshtës 1994 dhe në Universitetin e Harvardit gjatë pranverës 1995.
Joseph Kony
Një fushatë për të drejtat e njeriut në formën e një dokumentari 30-minutësh ka arritur që brenda vetëm 24 orëve të arrijë me miliona shikime. Kjo kampanjë është e udhëhequr nga grupi "Invisible Children (shqip: Fëmijët e Padukshëm)", grup i cili merren me punimin e dokumentarëve me temë sensibilizimin e popullatës kundër luftës. Dokumentari i tyre i fundit, pak minuta pas ngarkimit ne Youtube, u bë hit në rrjetet sociale.
Magdalena Andersson
Jeta e hershme dhe edukimi
Andersson iu bashkua Lidhjes Rinore Socialdemokrate Suedeze (SSU) në vitin 1983 gjatë vitit të parë të shkollës së mesme. Në vitin 1987, ajo u zgjodh presidente e seksionit Uppsala të SSU.
Joseph Kony
Qëllimi i këtij dokumentari është të njoftojë botën për Jozef Konin (Joseph Kony), një trafikant fëmijësh shumë i rrezikshëm nga Uganda, udhëheqës i “Lord’s Resistance Army” (shqip: Ushtria e Zotit për Rezistencë) që nga 1986. Joseph Kony akuzohet për rrëmbimin e mijërave fëmijëve me qëllim rekrutimin e tyre në ushtrinë e tij. Ai detyron ata tw mirren me prostitucion, vrasje etj. Kush nuk i respekton rregullat e tij, vritet.
Deri më tash, Joseph Konyn rrallë kush e kishte njohur, por tani me miliona njerëz nga mbarë bota po njihen me këtë personazh famëkeq. Regjisori i dokumentarit, Jason Russell tha:
“Arsyeja pse nuk arrestohet Joseph Koney është sepse atë nuk e njeh askush, nuk ka vëmendjen e duhur nga media dhe kështu qeveria nuk ka presion për ta kapur atë. Ai është ‘fantazmë’, i padukshëm. Ne mund ta bëjmë të dukshëm duke e bërë të famshëm!”
Filmi trajton jetën e Jacobit, një djalosh ugandez i cili përshkruan vdekjen e vëllaut të tij dhe tregon frikën që ka se mund të kapet nga Kony dhe “Lord’s Resistance Army”.
Gjithashtu, organizata do të shpërndajë postera të Konit më 20 prill anembanë botës.
Motori elektrik
[Një motor elektrik është një motor që përdor energji elektrike për të prodhuar energji mekanike, zakonisht përmes bashkëveprimit të fushës magnetike dhe përçuesve elektrik. Procesi i kundërt, duke prodhuar energji elektrike nga energjia mekanike, është kryer nga një gjenerator ose dinamo. Motor fërkimi që përdoren në automjetet shpesh kryejnë të dy detyrat. Motore elektrike mund të kandidojë si gjeneratorë dhe anasjelltas, edhe pse kjo nuk është gjithmonë praktike.
Motorët elektrike janë kudo, duke u gjetur në aplikime të ndryshme si turbina industriale, pompa, mjetet e makinës, pajisje shtëpiake, mjete pune, dhe disk drives. Ata mund të vihen në punë nga rrymë e vazhdueshme (për shembull një bateri mundësuar pajisjen portative ose automjeteve motorike), ose nga rryma alternative nga një rrjetit qendror i shpërndarjes elektrike. Motorë të vegjël mund të gjenden në orë dore elektrike. Motorë me madhësi të përmasave mesatare dhe karakteristika shumë të standardizuar sigurojnë energji mekanik të përshtatshme për përdorime industriale. Motorë elektrikë shumë më të mëdha janë përdorur për lëvizje e anijeve të mëdha, dhe për qëllime të tilla si kompresorë të naftësjellësëve, me fuqi në miliona Watt. Motorë elektrikë mund të klasifikohet nga burimi i energjisë elektrike, me ndërtimin e tyre të brendshme, dhe me zbatimin e tyre.
Parim
Konvertimin e energjisë elektrike në energji mekanike me ane te mjeteve elektromagnetike ishte demonstruar nga shkencëtari britanik Michael Faraday në 1821. Një tel i varur ishte zhytur në një en e mbushur me merkur, në të cilën një magnet natyror. Kur një korrent kalonte nëpër tel, teli rrotullohej rreth magnetit, duke treguar se i i kishte dhëne risi një fushe magnetike rrethore rreth telit. Ky motor është demonstruar shpesh në klasa fizike ne shkollë, por ujë deti (ujë i kripur) përdoret ndonjëherë në vend të merkurit toksike. Kjo është forma më e thjeshtë e një klasë pajisjesh të quajtura motorë homopolarë. Një rafinim i më vonshëm është Rrota e Barlow's. Këto ishin pajisje demonstruese vetëm, te papërshtatshëm për aplikacione praktike për shkak të ndërtimit të tyre primitiv.
Në 1827, në Hungari Ányos Jedlik filloi të eksperimentonte me mjete elektromagnetike qe ai e quajti "rotorë magnetikë vet-rrufe". Ai i përdori ata për qëllime mësimdhënëse në universitete, dhe në 1828 demonstroi pajisjen e parë i cili përmbante tre komponente kryesore të motorit praktik me korrent direkt : statorin, rotorin dhe komutatorin. Te dyja pjesët stacionare dhe rrotullues ishin elektromagnetike, duke punësuar një magnet te përhershëm. Prape, këto pajisje nuk kishën aplikime praktike në këto kohe të hershme.
Shikoni gjithashtu
Kontrollim motori :
Kantoni Montesquiou
Kantoni Montesquiou (frëngjisht: Canton de Montesquiou) është një kanton në departamentin Gers, rajonin Midi-Pyrénées në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Montesquiou. Ka sipërfaqe 257.24km2 dhe popullsi 2893 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Montesquiou aktualisht përbëhet nga 17 komuna.
Krilin
Përshkrimi i personazhit
Krilin është një nga personazhet e Dragon Ball Z. Ai është shumë shok me Gokun. Nuk është shume i fortë por në disa episode tregon trimëri.
Ai jeton ne shtepinë e mr. Roshit dhe ne Dragon Ball Z. Ai ka grua Android 18 kurse te Dragon Ball GT ka edhe një vajze te vogël 2-3 vjeçare.
Teknikat
Ka disa teknika te Goku si Kamehameha por edhe te vetat si Energy Disc dhe Destroy Disc.
Sagat
Krilini i ndihmon Gokut ne mundjen e Vexhita, Friza dhe Sell por te Buu kishte vdekur dhe nuk kishte mundesi te ndihmoje.
Edhe te GT i pak por me shume ne Z.
Janis Ricos
parapamje|286x286px Janis Ricos (gr. Γιάννης Ρίτσος; Monemvasia, 1 maj 1909 - Athinë, 11 nëntor 1990) ka qenë poet dhe komunist grek, veprimtar aktiv i qëndresës greke gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ndonëse nuk donte të cilësohej si poet politik, është cilësuar "poeti i madh i së majtës greke."
Biografia
U lind në Monemvasia, në krahinën e Lakonisë në Peloponez, ishte i katërti dhe më i vogli nga fëmijët e një familjeje pronarësh toke. Në moshën tetë-vjeçare nis të pikturojë, të shkruajë poezi dhe të luajë në piano. “Nëntë dritare kish në shtëpinë tonë dhe të gjitha hapeshin nga ana e universit”, do të ndërmendë ai më vonë vitet e fëmijërisë. Por, parajsa fëmijënore nuk vazhdon gjatë. Nga viti 1921, poeti i ardhshëm nis të njohë një mori fatkeqësish: familja rrënohet ekonomikisht, nëna dhe vëllai i madh vdesin para kohe, babai, që vuante nga trazime mendore, shtrohet në një spital psikiatrik. Vetë poeti do të kalojë tre vjet (1927-1930) në sanatorium për t’u kuruar nga tuberkulozi, sëmundje që e shoqëroi gjithë jetën. Këto ngjarje tragjike do të mbeten të pashqitshme nga vepra e tij poetike.
Një prirje vetjake dhe sidomos leximet e ndryshme të kësaj kohe e nxitin Ricosin të bëhet poet dhe revolucionar. Në vitin 1934, ai boton librin e tij të parë Traktori, i frymëzuar kryesisht nga futurizmi i Majakovskit dhe, një vit më vonë, librin Piramidat, dy vepra këto që realizojnë një ekuilibër të brishtë midis besimit tek e ardhmja, që bazohet mbi idealin komunist, dhe dëshpërimit vetjak. Në vitin 1936, poema e gjatë Epitafi shfrytëzon formën e poezisë popullore tradicionale dhe jep, nëpërmjet një gjuhe të thjeshtë, një mesazh prekës vëllazërimi. Muzika e Miki Theodhoraqisit më 1960-n, do ta bëjë këtë poemë ndezësin e revolucionit kulturor në Greqi.
Në vitet 1937–1940, Ricos boton librin Kënga e motrës sime. Me këtë rast, patriarku i letrave greke, Kostis Palamas, i shkruan Ricosit: “... Po mënjanohemi, Poet, që të kalosh.” Librat Simfoni pranverore dhe Marshi i Oqeanit përbëjnë bazën e Simfonisë së Shtatë të Theodhoraqisit, e njohur ndryshe si “Simfonia pranverore”. Te libri Mazurka e vjetër me ritmin e shiut (1942), Ricosi artikulon për të parën herë lidhjen e tij me hapësirën greke – mbartëse e kujtesës historike, që do të lejë gjurmë të pashlyeshme në krejt veprën e tij të ardhme.
Gjatë luftës civile, Ricosi angazhohet në luftën kundër të djathtës fashiste, çka i kushton katër vjet qëndrim nëpër kampe të ndryshëm “riedukimi”: Limnos, Ajos Efstratios, Makronisos. Megjithatë, ai vazhdon në kushte nga më të vështirat, të shkruajë vepra të rëndësishme në këtë kohë, që do të përmblidhen në librin Zgjim. Nga ferri i këtyre kampeve do të shpëtojë përkohësisht duke rigjetur Athinën, falë solidaritetit ndërkombëtar të nxitur prej poetëve dhe artistëve si Eluard, Aragon, Neruda, Picasso-s, etj.
Në vitin 1956, Ricosi boton veprën e madhe të pjekurisë së tij, Sonatë në dritën e hënës, që e vlerëson me Çmimin Kombëtar të Poezisë e, më pas, në vitet 1958 – 1966, vijnë me radhë përmbledhjet Kur vjen i huaji, Plakat dhe deti, Shtëpia e vdekur, ku nis seria e monologëve të gjatë të frymëzuar nga mitologjia dhe tragjedia antike, pastaj Filokteti, pastaj Oresti. Në vitet 1967 – 1971, junta ushtarake e ardhur në pushtet me grusht shteti, e internon përsëri poetin në Jaros dhe Leros e më pas në Samos, çka nuk e pengon ta pasurojë më tej veprën e tij të gjerë dhe ta zgjerojë frymëzimin në antikitetin grek: Persefoni, Agamemnoni, Izmini, Ajaksi, Helena, Kthimi i Ifigjenisë, Fedra janë poemat e shkruara në vitet 1965 – 1975. Përmbledhja madhore Përmasa e katërt do të grupojë të gjitha këto tekste që kanë formën e monologut “teatral” e që janë frymëzuar, siç thamë, prej mitit antik. Heronjtë e këtyre veprave gjenden shpesh para një konflikti ose në zgrip të vdekjes, në çastin kur duhet të bëjnë bilancin e jetës së tyre. Të gjitha këto poema janë një meditim i thellë për pleqërinë, vdekjen, kohën, historinë dhe copëtimin e një ekzistence të kapur midis ekzigjencave vetjake dhe imperativëve kolektivë, për vetminë dhe krizën e lëvizjeve revolucionare. Paralelisht me këtë kulm të krijimtarisë së tij, Ricosi shkruan edhe një numër të madh poezish të shkurtra që pasqyrojnë, në mënyrë therrëse, makthin e zgjuar të popullit të tij, të cilat i mblodhi në vëllimet Muri në pasqyrë, 18 këngë të atdheut të hidhur, Korridor dhe shkallë, Gjeste, letra, etj. Nga viti 1970, poezia e Ricosit merr formën e sintezave të gjata apo të thyerjeve onirike, ku ëndrra dhe mbirealja ndërfuten pa ndërprerje tek e përditshmja, sidomos me praninë e personazheve të çuditshëm dhe zhvendosjen e vazhduar në kohë dhe hapësirë. Një univers më vete krijohet te librat E ardhme dhe Këngë fitoreje, të cilët këndojnë bukurinë e jetës, teksa Erotiket përbëjnë një himn shndritës për dashurinë në të gjitha dimensionet e saj. Ndërkohë, në vitin 1975, Ricosit i jepet titulli doktor honoris causa i Universitetit të Selanikut, si dhe çmimi Alfred de Vigny i qytetit të Parisit. I diskutuar për çmimin Nobel, ai deklaron se nuk do të mund të pranonte një çmim që dy vjet më parë ia kishin dhënë Henri Kissinger-it. Në 1977, Ricosit i jepet çmimi Lenin për paqe. Me këtë rast, ai udhëton në Moskë në shoqërinë e Aragon-it.
Vitet tetëdhjetë e kthejnë Ricosin te proza. Nëntë libra përmblidhen nën titullin Ikonostas shenjtorësh anonimë, ku mbizotërojnë ngadhënjimet e poetit: liria e metaforave, alternimi i reales me oniriken, gjuha e guximshme, hapja e shqisave mbi një univers erotik ku bashkekzistojnë epokat dhe moshat. Poezitë e librit të tij të fundit Vonë, shumë vonë nëpër natë (1987-1989) janë të mbushura me trishtim dhe ndërgjegjësim për humbjet, por mënyra përvujtnisht poetike me të cilën poeti rimëkëmb jetën dhe botën rreth tij, u ruan atyre një dritë shprese në një hovje të fundme krijimi.
Parë Mes Verde
right|thumb Parku Mesa Verde në Colorado, ShBA, që shpanjisht do të thotë tavolina e gjelbër, ofron një udhëtim të mrekullueshëm në jetën e banorëve pueblo, të cilët jetuan këtu për mbi 700 vjet, nga viti 600 i erës së re deri në vitin 1300. Sot parku është streha mbrojtëse e mbi 4000 objekteve të njohura arkeologjike, përfshirë 600 ndërtime në faqet e maleve. Këto janë disa nga zbulimet më të shënuara arkeologjike dhe më të mbrojtura në Shtetet e Bashkuara. Në skajin jugperëndimor të Kolorados shtrihet parku kombëtar Mesa Verde, një nga pasuritë më të mëdha arkeologjike të Shteteve të Bashkuara dhe një nga zonat me misteret më të vjetra. Këto qytete në shpatet e maleve u ndërtuar nga banorët periudhës parahistorike të gurit. Navahot i quajtën ata njerëz antikë, anasazë. Këto struktura të famshme janë vetëm një pjesë e historisë së Mesa Verdes. Anasazët u vendosën këtu 600 vjet pas lindjes së Krishtit dhe qendruan në Mesa për më shumë se 700 vjet, por pastaj u zhdukën. Shekuj më parë paraardhësit e tyre bënë transformime të mëdha, nga gjuetarë në fermerë që punon me mjete të thjeshta. Ata kultivuan kungullin, fasulet dhe misrin në tokën e shkretëtirës. thumb Fillimisht ata ndërtuan kasolle prej balte. Më pas pueblot që u ngjajnë atyre që përdorin indianët Hopi të Arizonës. Ata ndërtuan këto struktura fantastike nga fundi i periudhës së banimit të tyre këtu, pallatet e shkrepave me më shumë se 200 dhoma. Që nga zbulimi i tyre, pallatat e shkrepave i kanë bërë arkeologët të ngrenë vazhdimisht pyetjen, pse ndodhi kështu? Pse banorët lanë pueblot dhe ndërtuan dhe ndërtuan banesat e tyre nëpër shkrepa? Ku shkuan ata? A u larguan ata nga thatësira apo nga luftërat? Ushqimi i magazinua këtu dhe enët që lanë pas, tregojnë se ata kishin në plan të vinin përsëri, por historia tregon se nuk u kthyen kurrë më. Sot, këto rënoja qendrojnë si monument i të kaluar të tyre.
Kantoni Prêcheur
Kantoni Prêcheur (frëngjisht: Canton du Prêcheur) është një kanton në departamentin Martinique, rajonin Martinique në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Le Prêcheur. Ka sipërfaqe 29.92km2 dhe popullsi 1673 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Prêcheur aktualisht përbëhet nga 1 komuna.
Krajkoci (Meroshinë)
Krajkoc (serbisht: Крајковац/Krajkovac) është fshat në komunën e Meroshinës, Serbi.
Demografia
Nga 872 banor sa kishte në vitin 1948 numri i banorëve ka rënë në 607.
Kantoni Blois-1
Kantoni Blois-1 (frëngjisht: Canton de Blois-1) është një kanton në departamentin Loir-et-Cher, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Blois. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 17615 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Blois-1 aktualisht përbëhet nga 5 komuna.
Mondariz
Mondariz është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun O Condado, të provincës Pontevedra, në Galicia. Mondariz ka 5,259INE banorë (2009).
Lidhje të jashtme
Mondariz
Anselmi i Aostës
parapamje|Sh. Anselmi i Aostës. Anselmi i Aostës (1033 ose 1034, Aosta, Itali - 21 prill 1109, Kanterberi, Angli), shenjtor dhe Doktor i kishës në katolicizëm. Thirret edhe "Anselmi i Bekut" ose "Anselmi i Kanterberit" ngaqë ai jetoi për një kohë të gjatë në manastirin e Bekut, në Francë, dhe më pas me detyrën e Kryeipeshkvit, të ushtruar në Kanterberi. Anselmi ishte një teolog i njohur, dhe filozof i shquar mesjetar, prandaj quhet edhe "babai i filozofisë skolastike". Ai njihet edhe si shpikësi i argumentit ontologjik rreth qënësisë së Perëndisë.
Jeta
Anselmi lindi në qytetin e Aostas në mbretërinë e Burgundit (sot Italia e veriut). Familja e tij ishte fisnike, dhe zotë0ronte pasuri të mëdha. I ati quhej Gundulf, dhe ishte lombard, me një karakter të ashpër dhe të rreptë. E ema quhej Ermenberga, dhe ishte një grua me virtyte. Ajo e rriti dhe e njohi me kujdes të birin me fenë e krishterë.
Në moshën 15-vjeçare, Anselmi dëshiron të hyjë në manastir, por nuk lejohet rreptësisht nga i ati. Zhgënjimi e çoi Anselmin në një sëmundje mendore-trupore. Pasi e mori veten, ai braktisi studimet për një kohë të shkurtër dhe bëri një jetë pa kokëçarje. Gjatë kësaj kohe i vdes e ëma, dhe ashpërsia e të atit bëhet e padurueshme për të. Kështu Anselmi lë shtëpinë atërore në vitin 1059, kapërcen alpet, dhe bredh nëpër Burgonjë dhe Francë. I mahnitur nga fama e bashkatdhetarit të tij Lanfranku, asokohe paranik i manastirit të Bekut, Anselmi niset për Normandi. Një vit më vonë, pasi kaloi një kohë në Avranshe, ai u pranua në manastir, si fillestar. Anselmi ishte atëherë 22-vjeç.
Besimi dhe arsyeja
Sipas Sh.Anselmin, arsyeja njerzore nuk është aspak në kundërshtim me fenë, përkundrazi, është një vegël kryesore për pasqyrimin teologjik. Sigurisht, kërkimi i së vërtetës ka si themel më parë fenë; prandaj, ai thotë:
Pra, Anselmi merr nga Shën Agostini formulën: "credo ut intelligam, intelligo ut credam" (d.m-th- "besoj për të kuptuar, kuptoj për të besuar"). Megjithkëtë, feja në vete nuk mjafton, ajo kërkon shfaqje dhe bindje arsyetore.
Dëshmitë e qënësisë së Perëndisë
Kërkimi i Anselmit është përqëndruar i gjithi mbi figurën e Perëndisë, në të cilën vë dy problematika: qënësinë e Tij dhe natyrën e Tij. Dallimësi të tilla trajtohen në "Monologion".
Këtu ai shkruan: "është ky problemi që përkrah dhe njëson kërkimet e mia".
Gran (Norvegjia)
Gran është një komunë në qarkun Oppland, Norvegji. Komuna ka një sipërfaqe 758 km² dhe popullsi 13095 banorë.
Demografia
300px|majtas|parapamje|Popullsia e komunës Në grafik paraqitet popullsia e komunës duke nisur nga viti 1950.
Për arsimin dhe edukatën (Enver Hoxha)
Për arsimin dhe edukatën (Përmbledhje veprash) me autor Enver Hoxha. Shtëpia Botuese " 8 nëntori " Tiranë, 1979. Përgatitur nga Instituti i Studimeve Pedagogjike. Miratuar nga Instituti i studimeve Marksiste - Leniniste pranë K Q të PPSh.
Libri «Për arsimin dhe edukatën» përmban shkrime, artikuj, diskutime, raporte, f jalime e përshëndetje të udhëheqësit tonë, ku trajton shumë probleme të rëndësishme të zhviilimit të arsimit dhe të edukimit të brezit të ri. Në këtë vëllim përfshihen materiale nga viti 1942-1978.
Përmbajtja:
Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën prill 1942 deri qershor 1952 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën shtator 1952 deri mars 1959 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën qershor 1959 deri maj 1962 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën shtator 1962 deri tetor 1963 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën 1964 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën mars 1965 deri prill 1966 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën maj 1966 deri dhjetor 1967 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën mars 1968 deri qershor 1969 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën nëntor 1969 deri nëntor 1970 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën mars 1971 deri dhjetor 1974 Materiale të ndryshme për arsimin dhe edukimin për periudhën gusht 1975 deri nëntor 1978
Nokia
Korporata Nokia është korporatë Finlandeze për komunikime ndërkombëtare me qendër në Espoo, Finlandë. Është korporatë me përgjegjësi publike financiare të limituar e regjistruar në listën e shkëmbimit të aksioneve në Helsink, Frankfurt dhe New York. Nokia ekziston që nga viti 1865 si fabrikë për përgatitjen e drurit si lëndë e parë për prodhimin e letrës. Në vitin 1967 me bashkimin e tri korporatave, Nokia mori formën si korporatë sipas ligjeve të Republikës së Finlandës. Korporata mori emrin sipas lumit Nokia, i cili gjendet në jug të Finlandës, afër te cilit ka qenë e ndërtuar fabrika Nokia. Në fund të vitit 2010, Nokia ka funksionuar në 15 ndërtesa prodhuese të cilat janë në Brazil, Kinë, Finlandë, Gjermani, Hungari, Indi,Meksikë, Republikën e Koresë dhe në Mbretërinë e Bashkuar. Në fund të vitit 2010 kishte 132,430 të punësuar. Shitjet neto të vitit 2009 ishin 41 miliard, me përfitim prej 1.2 miliard euro. Struktura e menaxhimit nuk është tepër hierarkike. Punimi në grupe dhe respekti për punë individuale është i çmuar lartë, ashtu si edhe shpejtësia dhe fleksibiliteti në marrjen e vendimeve. Është prodhuesi më i madh botëror për telefona mobil, shitjet e të cilit kanë pasur 31% të tregut botërorë në çerekun e katërt të vitit 2010. Nokia prodhon telefona mobil për secilin prej protokolleve kryesore si GSM, CDMA, and W-CDMA (UMTS). Pjesë tjera shumë të afërta me Nokia janë edhe Ovi, Nokia Siemens Networks, Navteq dhe Symbian. Përmes platformës Ovi Nokia ofron shërbime si programe, lojëra, muzikë, harta, media dhe mesazhe. Nikia Siemens Networks prodhon pajisje dhe shërbime për rrjeta të telekomunikacionit. Navteq është shtojcë e cila siguron shërbime falas për harta digjitale dhe drejtim. Korporata Symbian me bazë në Angli, është po ashtu një bazë për sistemet operative për të gjitha llojet e telefonave mobil të prodhuara deri më tani nga Nokia. Në datën 11 Shkurt 2011, Nokia paralajmëroi bashkëpunimin me korporatën Microsoft, që të gjithë telefonat e mençur të ardhshëm të kenë sistemin operativ Windows Phone 7 en:Nokia.
Shekulli i parë i Nokia-s: 1865-1967
Nokia filloi duke pordhur letër nga viti 1865 , kur Fredrik Idestam ndërtoi frikën për përgatitjen e drurit si lëë të pë pë r e letrës në pjesën e Tammerkoski, në jug të Finlandës. Disa vite më vonë, ai ndërtoi fabrikën e dytë afër lumit Nokianvirta, sipas të cilit Nokia mori emrin. Idestam, inxhinier i minierave, sjelli një proces të ri për përpunimin e letrës, i cili ishte më i lirë, nga Gjermania në Finlandë. Idestam ia dha kompanisë emrin Nokia Ab në vitin 1871. Nokia Ab shtoi gjeneratën elektrike në aktivitetin e vet biznesor në vitin 1902. Eduard Polon krijoi Finnish Rubber Works e cila më vonë iu bashkua Nokia-s, po ashtu edhe Arvid Wickstrom krijoi Finnish Cable Works, e cila ishte e mbështetur nga Nokia. Në vitin 1937 Verner Weckman, i cili ishte pjesë e ekipit të mundjes në Olimpiad, u bë president i Finnish Cable Works. Më 1960 Cable Works krijoi departamentin e parë për elektronikë, e cila prodhoi 2 vite më vonë pajisjen e vetë të parë, e cila ishte një analizues i pulsit për stacionet bërthamore të prodhimit të energjisë. Në vitin 1967 Nokia Ab, Finnish Rubber Works dhe Finnish Cable Works zyrtarisht u bashkuan në Korporatën Nokia. Drejtimet në të cilat punoi në fillim ishin: kauçuk, kabllo, kujdesie për pyje, elektronikë, prodhimin e rrymës. Björn Westerlund ishte president i korporatës, nga Finnish Cable Works, e cila pastaj krijoi departamentin e elektronikës që ishte bazë për sukseset e ardhshme të Nokias në telekomunikacione.
Kalimi në telefoninë mobile: 1968-1991
Pasi që rrjetet mobile ishin bërë globale, Nokia ishte e pozicionuar mirë për përparimin në drejtimin e telekomunikacioneve. Mobira Oy ishte prodhues i hershëm i telefonave, që u krijua si bashkëpunim mes Nokia dhe Salora(prodhues i televizorëve). Nordic Mobile Telephone ishte operatori mobil i parë që mundësoi rrjetin celular ndërkombëtar, që i hapi rrugë Nokia-s për prodhimin e telefonit në veturë dhe, në vitin 1982, Mobira 450, që u pasua disa vite më vonë me versionin portativ. Në këtë kohë po ashtu siguronte edhe stacionet bazë për operatorët e NMT. Më 1984, u krijua Mobira Talkman si telefon portativ. Mobira Cityman ishte telefoni i parë i dorës, që deri në atë kohë ishin zakonisht si telefona në veturë dhe shumë të rëndë. Ky peshonte 800 gram, i cili u bë i famshëm pasi Mikhail Gorbachev u fotografua duke shfrytëzuar Cityman për një thirrje nga Helsinki në Moskë. Kushtonte 24000 Marka finlandeze, apo përafërsisht 4560 euro. Një tjetër datë e rëndësishme është ajo 1 korrik 1991, kur kryeministri i Finlandës bëri thirrjen e parë GSM duke shfrytëzuar pajisje të Nokia-s. GSM është standardi evropian për teknologjinë digjitale mobile. Kjo gjeneratë e teknologjisë mobile mund të transmetonte të dhëna(mesazhe) po ashtu edhe zë. Në vitin 1992 Nokia prodhoi telefonin e parë digjital GSM të dorës, Nokia 1011.
Revolucioni Mobil: 1992-1999
Në vitin 1992 Nokia mori vendim për t'u koncentruar në biznesin e telekomunikimeve, e cila ishte ndoshta njëri nga vendimet më të rëndësishme strategjike në historinë e saj. CEO Jorma ollila e bëri Nokia-n lider në industrinë e telefonisë para përfundimit të dekadës. Bizneset kryesore ishin perdhunimi i telefonave mobil dhe sistemeve për telekomunikime, kurse departamentet tjera gradualisht u shitën. Pas krijimit të Nokia 1011, u krijua edhe Nokia Tune e cila u paraqit si zile e telefonit në vitin 1994 me seritë Nokia 2100, të cilat u shitën në 20 milion në tërë botën. Qëllimi i Nokia-s ishte që të qinte 400,000 kopje. Në vitin 1997 në Nokia 6110 mund të luhej edhe loja Snake. Kah fundi i kësaj dekade Nokia bëhet prodhuesi më i madh i telefonave mobil, me shitje në Evropë, Amerikën Veriore, Amerikën Jugore dhe Azi. Në fund të kësaj periudhe krijoi Nokia 7110 i cili ishte i parë telefon i dorës me WAP. thumb|150px|Nokia 150 dhe Nokia 1100