cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hipster (nënkulturë bashkëkohore)
Seksizmi
Duke u mbështetur në punën e Pierre Bourdieu dhe teoritë e Thomas Frank të bashkëpunimit, Zeynep Arsel dhe Craig Thompson argumentojnë se për të segmentuar dhe kooptuar tregun indie, mediat masive dhe tregtarët janë angazhuar në "mit mit" dhe kanë kontribuar. deri te formimi i ligjërimit bashkëkohor rreth hipsterëve. Ata e vërtetojnë këtë argument duke përdorur një analizë historike të diskursit të termit dhe përdorimin e tij në kulturën popullore, bazuar në disertacionin e Arselit që u botua në 2007. Pretendimi i tyre është se përshkrimi bashkëkohor i hipsterit gjenerohet përmes narrativave të masmedias me interesa të ndryshëm komercialë dhe ideologjikë. Me fjalë të tjera, hipster është më pak një kategori objektive, dhe më shumë një mitologji moderne me forma kulturore dhe ideologjike dhe të ndërmjetësuara në masë që përvetëson fushën e konsumit indie dhe përfundimisht shndërrohet në një formë të stigmës. Arsel dhe Thompson gjithashtu intervistojnë pjesëmarrës të kulturës indie (DJ, dizajnerë, shkrimtarë) për të kuptuar më mirë se si ndihen kur etiketohen si një. Gjetjet e tyre demonstrojnë tre strategji për shkëputjen nga stereotipi hipster: diskriminimi estetik, demarkacioni simbolik dhe shpallja e sovranitetit. Këto strategji, të fuqizuara nga statusi i dikujt në fushën indie (ose kapitali i tyre kulturor) u mundësojnë këtyre individëve të mbrojnë investimet kulturore dhe shijet e tyre të varura nga mitologjia hipster e zhvlerësuar. majtas|parapamje|267x267px| Shenjë humoristike "pa hipstera" në hyrje të një lokali në [[Cape Town|Kejptaun .]] Puna e Arsel dhe Thompson kërkon të shpjegojë pse njerëzit që gjoja i përshtaten stereotipit hipster mohojnë me forcë të jenë një: ata argumentojnë që mitologjia hipster i zhvlerëson shijet dhe interesat e tyre dhe kështu ata duhet të dallojnë shoqërisht nga kjo kategori kulturore dhe të mbrojnë shijet e tyre nga zhvlerësimi. Për të arritur të mohojnë të qenit hipster, ndërsa shikojnë, veprojnë dhe konsumojnë si një, Arsel dhe Thompson sugjerojnë që këta individë të demitologjizojnë praktikat e tyre ekzistuese të konsumit duke u përfshirë në retorika dhe praktika që diferencojnë në mënyrë simbolike veprimet e tyre nga stigma hipster.
Mark Greif, një themelues i n + 1 dhe një profesor asistent në The New School, në një editorial të New York Times, shprehet se "hipster" përdoret shpesh nga të rinjtë me prejardhje të ndryshme ekonomike deri në kalorës për pozicionin shoqëror. Ai vë në dyshim natyrën kontradiktore të etiketës dhe mënyrën se si askush nuk e mendon veten si hipster: "Në mënyrë paradoksale, ata që përdorën fyerjen shpesh thuhej se i ngjanin hipsterëve - ata mbanin xhinse të ngushta dhe syze të mëdha, të mbledhura në enklavat në qytete të mëdha, dhe shikonin poshtë modës së zakonshme dhe 'turistëve'. " Ai beson se vështirësia e shumë cituar për të analizuar termin buron nga fakti se çdo përpjekje për ta bërë këtë provokon ankth universal, pasi ai "quan blof të gjithëve". Ashtu si Arsel dhe Thompson, ai nxjerr nga La Distinction nga Pierre Bourdieu në përfundimin se të rinjtë, të diplomuarit e klasës së mesme të lartë që lëvizin në qendrat urbane tallen si " gradë kolegji të arteve liberale me shumë kohë në duar"; megjithëse "të injoruar në hierarkinë urbane", ata kanë kapital kulturor. Anëtarët e klasës së lartë - të tallur nga ana e tyre si "hipster të fondit të mirëbesimit" - "shndërrojnë kapitalin e vërtetë në" kapital kulturor ". Në pjesën e poshtme janë të rinjtë e klasës së mesme të ulët, të cilët "duken më autentikë por shpesh janë edhe më të pasigurtit nga ana shoqërore". Pa kapitalin e grupeve të tjera, ata varen nga sensi i tyre i modës për të ruajtur një ndjenjë epërsie.
Përpjekjet e Greif e vendosin termin "hipster" në një kornizë socio-ekonomike të rrënjosur në tendencat e vogla borgjeze të një brezi të ri të pasigurt për statusin e tyre të ardhshëm shoqëror. Trendi kulturor është tregues i një strukture shoqërore me ankth të rritur ekonomik dhe lëvizje të zvogëluar të klasave.
Në shoqërinë e shekullit 21, ka njerëz të pashmangshëm që refuzojnë t'i përshtaten kulturës mbizotëruese dhe kërkojnë të bëjnë të kundërtën; duke pasur kohë të mjaftueshme, anti-konformistët do të bëhen më homogjenë në lidhje me nënkulturën e tyre, duke e bërë sjelljen e tyre të kundërt me çdo pretendim të kundërkulturës. Ky sinkronizim ndodh edhe nëse janë në dispozicion më shumë se dy zgjedhje, siç janë stilet e shumta të mjekrës sesa nëse keni apo jo një mjekër. Matematikani Jonathan Touboul i Universitetit Brandeis që studion se si përhapja e informacionit përmes shoqërisë ndikon në sjelljen njerëzore e quan këtë efekt hipster.
Disa aspekte të marrëdhënieve të Skënderbeut me Venedikun
Disa aspekte të marrëdhënieve të Skënderbeut me Venedikun : kumtesë për simpoziumin kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut dhe epokës së tij : Prishtinë 9-12 Maj 1968 me autor Kasem Biçoku. Botuar në Tiranë nga Universiteti Shtetëror i Tiranës, në vitin 1968. Faqe 22.
Hillsboro, Indiana
Hillsboro, Indiana (Hillsboro) është një qytet në qarkun Fountain të shtetit federal Indiana, SHBA. Në Hillsboro, Indiana jetojnë 538 banorë (2010), dhe dendësia e popullisë është 670.1 banor/km2 (1735.5 banorë/sq mi). Qyteti ka një sipërfaqe prej 0.8 km2 (0.31 sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 215 m (705 ft).
San Martín de la Vega
San Martín de la Vega është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Las Vegas, të provincës Madrid, në Madrid. San Martín de la Vega ka 18863 banorë (2010), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 105.9 km2.
Lidhje të jashtme
San Martín de la Vega
BonBon
"BonBon" është një këngë e regjistruar nga këngëtarja dhe kantautorja shqiptare e Kosovës Era Istrefi. Kënga është shkruar plotësisht nga vetë këngëtarja dhe është prodhuar nga producentët shqiptarë Big Bang, Cricket dhe DJ Toton. Përshkruhet si një dancehall-leaning valle-pop dhe EDM song, teksti i saj përmban kryesisht linja në gjuhën shqipe me disa linja edhe në gjuhën angleze.
Kënga u publikua më 30 dhjetor 2015 përmes NESËR. Një version në anglisht i këngës u lëshua më 27 qershor 2016, me shkrime shtesë të trajtuara nga Jenson Vaughan. "BonBon" fitoi çmimin Kënga e Vitit në Top Music Awards të Shqipërisë më 2016.
Kënga përjetoi sukses tregtar në të gjithë Evropën dhe gjetkë dhe u regjistrua ndër të tjera në Austri, Kanada, Gjermani, Francë, Suedi dhe në Shtetet e Bashkuara. Për promovim të mëtutjeshëm, kënga u performua nga këngëtarja në raste të ndryshme dhe u paraqit në videoklipin e videolojës Just Dance 2017.
Kompozimi
“BonBon” u shkrua nga vetë Era Istrefi dhe u prodhua nga producentët shqiptarë Big Bang, Cricket dhe DJ Toton. Kënga ishte e kompozuar në herë dhe kryhet në çelësin C ♭ minor në kohën e zakonshme me një ritëm prej 126 rrahje në minutë. Është shkruar kryesisht në shqip edhe pse disa pjesë janë në anglisht.
Promovimi
Videoja muzikore shoqëruese për "BonBon" u bë premierë zyrtarisht në kanalin zyrtar YouTube të NESËR më 30 dhjetor 2015. Klipi paraqet Istrefin duke interpretuar këngën në kohë të gjatë në një rrugë të mbuluar nga dëbora në rajonin malor të Brezovicës, Kosovë.
Në janar 2016, videoja muzikore e këngës u bë virale pasi fragmente të saj filluan të postohen në faqet e rrjeteve sociale si Facebook dhe Instagram, duke e krahasuar Istrefin me këngëtaret Rihanna dhe Sia. Pas suksesit të videos, Istrefi u nënshkrua në labelat amerikane të regjistrave Sony Music Entertainment dhe Ultra Music. Në fillim të marsit 2016, video u hoq nga kanali në YouTube i NESËR pasi arriti 30+ milionë shikime, dhe u ngarkua në kanalin zyrtar të Ultra Music në YouTube. Në mars 2016, ajo arriti 100 milionë shikime dhe në fund të vitit pati 250 milionë shikime. Deri më 25 tetor 2019, videoklipi muzikor ka fituar mbi 700 milionë shikime.
Polemika
Kur u publikua kënga fillimisht përmes NESËR, teksti përmbante fjalën nigga. Ndërsa popullariteti i këngës u rrit, audienca në gjuhën angleze filloi të vërejë përdorimin e fjalës. Meqenëse Istrefi është një grua kaukaziane e Evropës Jugore, ajo shkaktoi një zemërim. Pasi videoja u ngarkua përsëri në kanalin YouTube nga Ultra Music, fjala u hoq.
Istrefi më vonë kërkoi falje përmes medieve sociale për përdorimin e fjalës:  My apologies for the ignorance in using the N word. In Kosova there r no black people so we call each other that way in terms of “bro”. Thats why we should always think B.I.G#noracism #weareone 🌏 Love
Era 💌
Merita
Kult Awards
Figura e Gjergj Kastriotit Skënderbeut në letërsinë shqipe : kumtesë për simpoziumin kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut dhe epokës së tij : Prishtinë, 9-12 maj 1968
Figura e Gjergj Kastriotit Skënderbeut në letërsinë shqipe : kumtesë për simpoziumin kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut dhe epokës së tij : Prishtinë, 9-12 maj 1968 me autorë Jorgo Bulo, Bujar Hoxha. Botuar në Tiranë nga Universiteti Shtetëror i Tiranës, në vitin 1968. Faqe 25.
Avolsheim
Avolsheim është një komunë në Francë. Avolsheimbën pjesë në departamentin Bas-Rhin të rajonit Grand-Est. Komuna ka një popullsi prej 728 banorë dhe sipërfaqe 1.83 km².
Villeneuve-sur-Fère
Villeneuve-sur-Fère është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Villeneuve-sur-Fère ka një popullsi prej 262 banorë dhe sipërfaqe 10.3 km², me një dendësi prej 25 banor/km².
Korridori i shqiptarëve : autostrada Durrës-Prishtinë
Korridori i shqiptarëve : autostrada Durrës-Prishtinë : analiza, esse, komente, opinione, ravijëzime libër me autor Ramiz Lushaj dhe Rexhep Shahu (red.). Botuar në Tiranë nga "Emal", në vitin 2009. Faqet e librit 144.
Komunat e Ostrobothnias Jugore
18 komuna të Ostrobothnias Jugore në Finlandë janë të ndara në gjashtë nën-rajone.
Pholiota flamans
Pholiota flamans
Kapelja
E re konvekse me thimth të vogël, pastaj e sheshtë, me ngjyrë të verdhë limoni, e mbuluar me lëpiska tufore me ngjyrë ndryshku, të vendosura në mënyrë rrethore, të rënshme, që në fund mbeten si gjurmë mbi kapele, nganjëherë e ashpër, viskoze nga lagështia, deri 6-10 cm diametër.
Petat
Të verdhme pastaj ngjyreë ndryshku, të ngjitura të gjera.
Këmba
E verdhë limoni, me një zonë pejëzore si unazë, poshtë së cilës është e mbuluar me lëpiska me të njëjtën ngjyrë, unaza si kortinë me ngjyrë të verdhë pastaj ngjyrë hekuri.
Tuli
I verdhë, kafe e pastër në bazë, me erë të lehtë rrepe, me shije të hidhur.
Vendrritja
Mbi trungje të gjallë të fletorëve si ah, panjë dhe mështeknë.
Periudha
Verë dhe vjeshtë, e zakonshme.
Vlera
E ngrënshme por pak e kërkuar.
Miguel Laurencena
thumb|270px|Portreti i Miguel Laurencenës Miguel M. Laurencena (27 shkurt 1851 - 3 shkurt 1928) ishte avokatë dhe politikanë argjentinas. Ai shërbeu si guvernator i Provincës Entre Ríos.
Jeta
Në vitin 1881, ai u bë kryetarë i qytetit të Gualeguay. Në vitin 1883, ai u emërua Ministër i Qeverisë në Provincën Entre Ríos. Mes viteve 1886 dhe 1892, ai ishte deputet kombëtar, duke përfaqësuar banorët e Entre Ríos.
Në vitin 1889, ai u bashkua Bashkimi Qytetar; ai më vonë u përfshirë Revolucionit të Parkut në verën e vitit 1890 dhe ishte një nga themeluesit e Bashkimit Qytetar Radikal në vitin 1891. Ai organizoi radikalizmin në provincën e Entre Ríos, dhe morri pjesë në Revolucionet e vitit 1830 dhe 1905, e fundit nga të cilat rezultoi në arrestimin dhe burgimin e tij. Ai u zgjodh guvernator i provincës Entre Ríos më 1914, me Luis L. Etchevehere si zëvendës i guvernatorit.
Një nga djemtë e tij, Eduardo shërbeu gjithashtu si guvernator i provincës Entre Ríos.
Kanioni i Gjipesë
Kanioni i Gjipesë gjëndet përgjatë pjesës së poshtme të përroit të Gjipesë, midis Vunoit dhe Iliasit, dy fshatra pranë plazhit të Gjipesë.
Përfaqëson një grykë të ngushtë – kanion të formuar nga veprimtaria gërryese e ujit të përroit të Gjipesë dhe procesi i karstit. Gjatësia e tij është mbi 800 m, gjerësia 10 – 20 m, duhet të ketë edhe shpella. Shkëmbinjtë në muret e tij janë mjaft të plasaritur, ndaj e vështirësojnë zbritjen me litar. Në fundin e kanionit ka blloqe shkëmborë të rrëzuar, por edhe të sjellë nga përroi gjatë vërshimit. Kalimi përgjatë tij është i rrezikuar nga rrëzimi i gurëve. Peizazhi natyror është shumë tërheqës dhe pranë tij është plazhi i Gjipesë me rërën dhe ujin shumë të pastër, me falezat e guvat në bregdetin shkëmbor. Ka vlera shkencore, didaktike dhe turistike. Vizitohet sipas degëzimit të rrugës Vlorë – Himarë; nga Dhërmiu – Manastiri i Shën Todhrit – Plazhi i Gjipesë.
Turizmi
Ky monument vizitohet nga mijëra të apasionuar të natyrës dhe sporteve ekstreme. Në shtegun e ngushtë të kanionit mund të bëhen kacavarje, kanioning dhe ngjitje shkëmbore. Shumë tifozë të sporteve përdorin këtë kanion për të ushtruar sportin e tyre të preferuar, dhe për të përjetuar emocione të forta. Plazhi i virgjer i Gjipesë ndodhet fare afër dhe dallohet për rërën e imët dhe të pastër, shpellat e vogla dhe bregdetin shkëmbor te saj. Mund të arrihet përmes detit dhe rrugës së ndërtuar vonë përmës Manastirit të Shën Theodhorit.
Aincreville
Aincreville është një komunë në Francë. Aincreville bën pjesë në departamentin Meuse të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 87 banorë dhe sipërfaqe prej 9.11 km².
San Martín de Oscos
San Martín de Oscos është një komunë në Spanjë, e vendosur në qarkun Eo-Navia, të provincës Asturias, në Asturias. San Martín de Oscos ka 466 banorë, dhe përfshinë një sipërfaqe prej 66.56 km2.
Lidhje të jashtme
San Martín de Oscos
Skënderbeu në artet figurative shqiptare : kumtesë për simpoziumin kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut dhe epokës së tij : Prishtinë, 9-12 maj 1968
Skënderbeu në artet figurative shqiptare : kumtesë për simpoziumin kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut dhe epokës së tij : Prishtinë, 9-12 maj 1968 me autore Dhorka Dhamo. Botuar në Tiranë nga Universiteti Shtetëror i Tiranës, në vitin 1968. Faqe 22.
Skënderbeu në Prishtinë. Skënderbeu dhe baca Sylë
Skënderbeu në Prishtinë. Skënderbeu dhe baca Sylë : poezi me autor Gëzim Peshkëpia. Botuar në Prishtinë, në vitin 2001. Faqe 27.
Çështje të studimeve diakronike të shqipes : materialet e konferencës shkencore, 6 korrik 2009, në Prishtinë
Çështje të studimeve diakronike të shqipes : materialet e konferencës shkencore, 6 korrik 2009, në Prishtinë libër nga Mehmet Kraja (red.). Botuar në Prishtinë nga Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, në vitin 2010. Faqet e librit 238.
Sulmi i shkollës Trollhättan
Më 22 tetor 2015, 21-vjeçari Anton Lundin Pettersson sulmoi Shkollën Kronan në Trollhättan, Suedi, me shpatë. Ai vrau një ndihmës të mësimdhënies dhe një student mashkull, goditi me thikë një tjetër student mashkull dhe një mësues, dhe vdiq më vonë nga plagët me armë që mori gjatë arrestimit të tij. Mësuesi i dytë që u plagos vdiq në spital gjashtë javë pas sulmit, më 3 dhjetor.
Prapaskenat
Qyteti i Trollhättan kishte përjetuar krime të urrejtjes në të kaluarën, duke përfshirë zjarrvënien në një xhami në vitet 1990. Anders Sundell ka gjetur se është qyteti më i ndarë etnikisht në Suedi.
Megjithëse sondazhet nga organizatat joqeveritare shpesh kanë treguar që Suedia është vendi evropian që është më tolerant ndaj imigracionit, popullsia e saj është e polarizuar për këtë çështje. Studimi i Sundell tregoi se vazhdimisht gjatë 20 viteve të fundit, një shumësi suedezësh kanë dashur të kufizojnë numrin e refugjatëve që vijnë në vend, por "Ekziston një ndryshim i madh midis asaj që mendojnë politikanët dhe publikut të gjerë, dhe media nuk ka pyeti politikanët deri vonë. " Si pasojë, forcat suedeze anti-emigrante besojnë se ekziston një komplot që kundërshton pikëpamjet e tyre.
Sulmi
Në mëngjesin e 23 tetorit, policia dhe media suedeze konfirmoi se sulmi kishte "motive raciste" dhe se ishte një "krim urrejtjeje". Niclas Hallgren, shefi i policisë së qytetit, deklaroi se të gjitha viktimat ishin "të zinj". Shefi i hetimit Thord Haraldsson tha se pamjet e CCTV treguan se Pettersson u kurseu jetën studentëve të bardhë.
Pasojat dhe reagimet
Kryeministri Stefan Löfven udhëtoi për në Trollhättan pas lajmit për sulmin, duke e quajtur atë një "ditë zie" për vendin. Ministri i Brendshëm Anders Ygeman shkroi në Twitter, "Është me trishtim dhe tronditje që mora lajmin e sulmit në shkollën në Trollhättan. Mendimet e mia shkojnë tek viktimat dhe familjet e tyre". Mbreti Carl XVI Gustaf tha se familja mbretërore e priti lajmin "me shumë tronditje dhe trishtim".
Në ditët pas sulmit, kishte raporte për njerëz të veshur me veshje të dyshimta ose me armë, të cilat u zbuluan se ishin njerëz që festonin Halloween. Policia paralajmëroi publikun që të mos mbante armë imituese me kostumet e tyre të Halloween, për të shmangur keqkuptimet e rrezikshme.
Shkolla qëndroi e mbyllur deri më 2 nëntor, kur u rihap me siguri më të lartë. Një baba afgan i tha The Local se ai dëshironte të largohej nga lagjja për sigurinë e familjes së tij.
Mjelëse
parapamje|240px|Një grua duke mjelur lopën në metodën e vjetër Mjelëse ishte një vajzë ose grua e cila mjel lopët. Ajo gjithashtu përdori qumështin për të përgatitur produkte të qumështit si krem, gjalpë dhe djathë. Shumë shtëpi të mëdha punësonin mjelëse në vend që personeli tjetër të bënte punën. Që nga vitet 1900, fermerët përdorin makinë mjelëse për të lehtësuar punën me duar.
Saint-Gobain, Aisne
Saint-Gobain është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Aisne të rajonit Hauts-de-France. Saint-Gobain ka një popullsi prej 2274 banorë dhe sipërfaqe 29.73 km², me një dendësi prej 76 banor/km².
Flamingot
Flamingo (Phoenicopterus roseus) është një lloj i shpezëve bregdetar i familjes 'Phoenicopteridae, familja e vetme e shpendëve në rendin Phoenicopteriformes. Katër specie të flamingos janë shpërndarë në të gjithë Amerikën, duke përfshirë Karaibe, dhe dy specie janë vendase në Afrikë, Azi dhe Evropë.
Përshkrimi
Flamingot zakonisht qëndrojnë në njërën këmbë, ndërsa tjetra futet nën trup. Arsyeja për këtë sjellje nuk është kuptuar plotësisht. Një teori është se qëndrimi në njërën këmbë i lejon zogjtë të ruajnë më shumë nxehtësi trupore, duke pasur parasysh se ata kalojnë një kohë të konsiderueshme të kohës duke lëvizur në ujë të ftohtë. Sidoqoftë, sjellja gjithashtu zhvillohet në ujë të ngrohtë dhe gjithashtu vërehet te zogjtë që nuk qëndrojnë zakonisht në ujë. Një teori alternative është se qëndrimi në njërën këmbë zvogëlon shpenzimin e energjisë për prodhimin e përpjekjeve muskulore për të qëndruar dhe ekuilibruar në njërën këmbë. Një studim mbi kufomat tregoi se poza me një këmbë mund të mbahej pa ndonjë aktivitet muskulor, ndërsa flamingot e gjalla demonstrojnë më pak lëkundje të trupit në një qëndrim me një këmbë. Si dhe gjatë qëndrimit në ujë, flamingot mund të godasin këmbët e tyre të trasha në baltë për të nxitur ushqimin nga fundi.
Flamingot janë fluturues të afta dhe flamingot në robëri shpesh kërkojnë prerje krahësh për të parandaluar arratisjen.
Flamingoja më e madhe është më e larta nga gjashtë speciet e ndryshme të flamingove, duke qëndruar në 1.2 deri 1.4 m me një peshë deri në 3.5 kg, dhe speciet më të shkurtra të flamingove (më e vogla) ka një lartësi prej 0.8 m dhe peshon 2.5 kg. Flamingot mund të kenë një gjatësi të krahëve të vogël si 94 cm deri në 150 cm.
Folezimi
Folezon në koloni. Kolonitë më të afërta gjenden në brigjet e Mesdheut, të Evropës Perëndimore dhe në Turqi.
Shtegtimi dhe dimërimi
parapamje|Flamingot në lagunën e Karavastasë Nuk folezon në Shqipëri, por është i pranishëm gjatë gjithë vitit. Gjatë dimrit gjendet në dendësi më të madhe. Mund të shihet në kriporen e Nartës kryesisht, por edhe në Lagunën e Karavastasë.
Kërcënime
Shqetësimi nga njeriu, gjuetia e paligjshme, ngecja në rrjetat e peshkimit, ndotja e ujit etj.
Ushqimi
Bimor dhe shtazor
Gualeguay
Gualeguay është qytet në provincën Entre Ríos, Argjentinë. Ndodhet rreth 226 km prej kryeqytetit të provincës Paraná dhe 234 km në veri-perëndim të Buenos Aires.
Gualeguay u themelua më 19 mars 1783 nga topografi ushtarak Tomás de Rocamora. Rocamora ishte poashtu themelues i Gualeguaychú dhe Concepción del Uruguay dhe i cili e emëroi provincën Entre Ríos (Mes lumenjve). Fshati i ti e morri emrin San Antonio de Gualeguay sepse ishte nën mbrojtjen e Shën Antonit.
Lulebasani haplofil
Lulebasani haplofil (Hypericum haplophylloides) është një bimë shkurrore, me kërcej me gjatësi deri 25 cm, me 4 kënde, të degëzuar dhe rrënjëzues në bazë. Gjethet e kësaj bime janë të shogëta, gjatore të përmbysëta vizake deri eliptike-vizake, të spërveshura në buzë, me gjendër të zezë në majë. Lulesa është e tipit cimë me 3-5 lule. Kurora e lules është e verdhë me gjëndra të vogla të zeza anësore. Fryti është kapsulë me kanale gjatësore rrëshirore. Fenologjia e lulebasanit përfshin muajt mars-shtator. Hypericum haplophylloides është bimë endemike.
Përhapja Hypericum haplophylloides gjendet në vende shkëmbore të Shqipërisë Jugore.
Statusi Lulebasani haplofil bën pjesë në Listën e Kuqe të Florës si lloj i rrezikuar në mënyrë kritike.
Pelikani kaçurrel
Pelikani kaçurrel (Pelecanus crispus).Ndër shpendët më të mëdhenj të Europës,me një gjatësi trupi 160-180 cm, gjatësi të hapjes së krahëve 270-320 cm. Ka një sqep shumë të madh të pajisur me xhep lëkure në nofullën e poshtme, me të cilën kapin peshk. Në ndryshim nga disa shpende të tjerë fluturojnë në tufa të organizuara, ku pjesa më e madhe është e sinkronizuar.Të rriturit kanë pendë të përdredhura në fund të kokës dhe zverk si dhe karakterizohet nga ngjyrë e bardhë e trupit si dhe ngjyra e gushës e verdhë. Në periudhën e riprodhimit, gusha e tyre merr ngjyrë portokalli të ndezur. Të vegjlit dallohen për ngjyrën gri në kafe.
Folezimi dhe dimërimi
Folezon në ishuj kallamishtesh dhe në platforma të ndërtuara në dedikim të tyre. Lëshon 1-5 vezë. Periudha e riprodhimit është në fillim të muajit shkurt ndërsa dimëron në Mesdhe.
Gjuha hindustani
Hindustanishtja (Hindi: हिन्दुस्तानी, Urdu: ہندوستانی, [ˌɦɪnd̪ʊst̪aːniː], lit. 'të Hindustanit ), historikisht i njohur gjithashtu si Hindavi, Dehlavi dhe Rekhta, është lingua franca e Indisë Veriore dhe Pakistanit. Kjo është një gjuhë Indo-Arjane, që bazën e saj kryesisht e ka nga dialekti Khariboli i Delhit. Gjuha përfshin një sasi të madhe të fjalorit nga sanskritishtja, persishtja dhe arabishtja. Kjo është një gjuhë shumëkëndore, me dy forma zyrtare, Moderne Standarde Hindi dhe Moderne Standarde Urdu, të cilat janë regjistrat e saj të standardizuar dhe që mund të quhen Hindustani ose Hindi-Urdu kur merren së bashku. Regjistrat e bisedave janë kryesisht të padallueshme dhe megjithëse standardet zyrtare janë pothuajse identike në gramatikë, ato ndryshojnë në konventat letrare dhe në fjalorin akademik dhe teknik, me urdishten duke adoptuar ndikime më të forta persiane dhe arabe dhe Hindun duke u mbështetur më shumë në sanskritisht. Para Ndarjes së Perandorisë Indiane Britanike, termat Hindustani, Urdu dhe Hindi ishin sinonim; të gjitha mbulonin atë që do të quhet më së shumti urdisht dhe hindu sot. Termi Hindustani përdoret ende si ligua franca të Indisë së Veriut dhe Pakistanit, për shembull për gjuhën e filmave Bollywood, si dhe për disa varietete mjaft të ndryshme të Hindi të folur jashtë nënkontinentit indian, si Fiji Hindi i Fixhit dhe Hindustani Karaibe të Trinidad dhe Tobago, Guajana, Suriname dhe pjesa tjetër e Karaibeve. Hindustani është folur gjithashtu nga një numër i vogël njerëzish në Mauritius dhe Afrikën e Jugut.
Pelikani kaçurrel
Përhapja
Laguna e Karavastasë është vendi i vetëm ku folezon në Shqipëri,  ndërsa është dimëronjës përgjatë disa zonave të bregut Adriatik, disa liqeneve si dhe në lagunën e Nartës dhe Karavastasë. Liqenin e madh te Prespes e përdor si zonë për ushqim.
Gjuha hindustani
Historia
Format e hershme të Hindustanishtres së sotme zhvilloheshin nga vernakularët e apabhramshës së Mesme indo-ariane të Indisë Veriore të sotme në shekujt 7-13. Amir Khusro, që jetonte në shekullin e 13-të gjatë periudhës së Sultanatit të Delhi në Indinë e Veriut, përdorte këto forma (që ishin lingua franca e periudhës) në shkrimet e tij dhe i referohej asaj si Hindavi (fjalë për fjalë "të Hindus ose Hindit Indians "). Sulltanati i Delhi, i cili përbëhej nga disa dinasti turke dhe afgane që sunduan ne Delhi, të cilët pastaj u pasuan nga Perandoria Mughal në 1526.
Megjithëse Mughalët ishin me origjinë turko-mongole, ata ishin të persianizuar dhe persishtja gradualisht u bë gjuha shtetërore e perandorisë Mughal pas Baburit,   një vazhdim që nga futja e persishtes nga sundimtarët turk të Azisë Qendrore në nënkontinentin indian, dhe patronizimin e saj nga sultanati i mëparshëm Turko-Afganistan i Delhi. Baza në përgjithësi për futjen e gjuhës persiane në nënkontinentin u vendos, që nga ditët e saj të hershme, nga dinastitë e ndryshme turke dhe të afganizuara të Azisë Qendrore të Persizuar.
Për arsye social-politike, megjithëse në thelb variantet e Kharibolit me fjalorin persisht, dialekti prestigj në zhvillim u bë gjithashtu i njohur si Zabān-e Urdū-e Mualla "gjuha e gjykatës" ose Zabān-e Urdū زبان اردو, ज़बान-ए उर्दू, "gjuha e kampit" në persisht, që rrjedh nga kampi turk Ordu, i lidhur me hordhinë angleze; për shkak të origjinës së saj si fjalimi i zakonshëm i ushtrisë Mughal). Versioni më i Persianizuar i krijuar më vonë si gjuhë e gjykatës quhej Rekhta, ose "i përzier".
Si një dialekt në zhvillim të përbashkët, Hindustani përthyej një numër të madh fjalësh persiane, arabe dhe turke, dhe si pushtimet Mughal u rrit atë përhapur si një lingua franca në pjesën më të madhe të Indisë veriore. E shkruar në skenarin perso-arab ose në skenarin e Devanagarit, ajo mbeti lingua franca primare e Indisë veriore për katër shekujt e ardhshëm (ndonëse ndryshonte shumë në fjalorin në varësi të gjuhës lokale) dhe arriti statusin e një gjuhe letrare, së bashku me persishten, në gjykatat muslimane. Zhvillimi i saj ishte përqendruar te poetët e gjykatave Mughal të qyteteve në Uttar Pradesh si Delhi, Lucknow dhe Agra.
John Fletcher Hurst në librin e tij të botuar në vitin 1891 përmend se gjuha Hindustani ose gjuha e kampeve ose gjuha e kampeve të gjykatave Moughal në Delhi nuk u konsideruan nga filologët si gjuhë të dallueshme, por vetëm si një dialekt i hinduve me përzierje të persishtes. Ai ka vazhduar: "Por ajo ka të gjithë madhësinë dhe rëndësinë e gjuhës së ndarë, është rezultat gjuhësor i sundimit mysliman të shekujve të njëmbëdhjetë dhe të dymbëdhjetë dhe është folur (përveç Bengalit rural) nga shumë hindusë në Indinë Veriore dhe nga popullsia Musalmane në të gjitha pjesët e Indisë ". Pranë anglishtes ishte gjuha zyrtare e Perandorisë Britanike Indiane, shkruhej zakonisht në arabisht ose persisht, dhe u fol nga rreth 100,000,000 njerëz.
Kur britanikët kolonizuan nënkontinentin indian nga fundi i shek 18 deri në fund të shekullit të 19-të, ata përdorën fjalët 'Hindustani', 'Hindi' dhe 'Urdu' në mënyrë të ndërsjellë. Ata e zhvilluan atë si gjuhë të administratës së Indisë Britanike, duke e përgatitur atë më tej si gjuhë zyrtare të Indisë moderne dhe Pakistanit. Megjithatë, me pavarësinë, përdorimi i fjalës "Hindustani" u ul, duke u zëvendësuar kryesisht nga 'Hindi' dhe 'Urdu', ose 'Hindi-Urdu' kur ndonjë prej tyre ishte shumë specifik. Kohët e fundit, fjala 'Hindustani' është përdorur për gjuhë kolektive të filmave Bollywood, të cilat janë të njohura si në Indi dhe Pakistan dhe të cilat nuk mund të identifikohen në mënyrë të qartë si Hindi ose Urdu.
Regjistrimet
Megjithëse, në nivelin e folur, Hindi dhe Urdu janë konsideruar si regjistrat e një gjuhe të vetme, ato ndryshojnë shumë në fjalorin letrar dhe formal; ku Hindu letrar tërheq shumë në Sanskrisht dhe në një masë më të vogël Prakrit, Urdu gjuha letrare tërheq shumë në persisht dhe arabisht. Gjuha e gramatikës dhe e bazës (përemrat, foljet, supozimet, etj.) Të hindit dhe urdu, megjithatë janë të njëjta dhe rrjedhin nga një bazë Prakritike dhe të dy kanë një ndikim Persian / arab.
Regjistrat e standardizuar Hindi dhe Urdu janë të njohura kolektivisht si Hindi-Urdu. Hindustani është ndoshta lingua franca e veriut dhe perëndimit të nënkontinentit indian, edhe pse kuptohet mjaft mirë edhe në rajone të tjera, veçanërisht në zonat urbane. Karakteristikat e zakonshme të ndarjes së sanskrishtes me Hindi, indishtes rajonale dhe urdu. Hindustani përdoret më shumë si gjuhë e thjeshtë sesa gjuha shumë e hershme sanskritase ose gjuha e arabizuar / persishtizuar.
Kjo mund të shihet në kulturën popullore të Bollywood-it ose, në përgjithësi, në gjuhën amtare të indianëve të veriut dhe pakistanezëve, e cila në përgjithësi punëson një leksik të zakonshëm për të dy folësit hindu dhe urdu. Hollësitë e vogla në rajon gjithashtu do të ndikojnë në 'markën' e Hindustanit, ndonjëherë duke i shtyrë hindustanët më afër urdu ose hindisht. Dikush mund të supozojë se Hindustani i folur në Lucknow, Uttar Pradesh (i njohur për përdorimin e gjuhës urdu) dhe Varanasi (një qytet i shenjtë për Hindusët dhe kështu duke përdorur Hindishten e lart Sanskrite) është disi ndryshe.
Standardi modern Hindi
"Artikulli kryesor: Hindi"Standard Hindi, një nga gjuhët zyrtare të Indisë, bazohet në dialektin Khariboli të rajonit të Delhit dhe dallon nga urdu në atë që zakonisht shkruhet në skenarin indian Devanagari të Indisë dhe ekspozon më pak influencë persiane dhe arabe se urdu.Shumë studiues sot përdorin një formë sanskritizmi të Hindes, të zhvilluar kryesisht në Varanasi, qytetin e shenjtë hindu, i cili bazohet në dialektin hindian lindor të atij rajoni dhe kështu një gjuhë të veçantë nga standardi zyrtar hindi. vite, me prozë, poezi, religjion dhe filozofi, nën Kings Bahmani dhe më vonë në Khutab Shahi Adil Shahi etj. Është një gjuhë e gjallë, ende e përhapur në mbarë Plateau Deccan. Vini re se termi Hindustani në përgjithësi ka rënë nga përdorimi i zakonshëm në Indinë moderne, përveçse për t'iu referuar "indianëve" si një kombësi dhe një stili të muzikës klasike indiane mbizotëruese në Indinë veriore. Termi që përdoret për t'iu referuar është Hindi ose Urdu, në varësi të fesë së folësit dhe pavarësisht nga përzierja e fjalëve persiane ose sanskritase të përdorura nga folësi. Mund të përfytyrosh një spektër të gjerë të dialekteve dhe regjistrave, me një urë shumë të persianizuar në një fund të spektrit dhe një dialekt shumë të bazuar në sanskrit, të folur në rajon rreth Varanasit, në anën tjetër të spektrit. Në përdorim të zakonshëm në Indi, termi Hindi përfshin të gjitha këto dialekte me përjashtim të atyre në fundin Urdu të spektrit. Kështu, kuptimet e ndryshme të fjalës Hindi përfshijnë, ndër të tjera:
Standardi modern urdu
"Artikulli kryesor: Urdu"Urdu është gjuha kombëtare e Pakistanit dhe një gjuhë zyrtare e njohur rajonale e Indisë. Urdu është gjuha zyrtare e të gjitha provincave pakistaneze dhe mësohet në të gjitha shkollat ​​si lëndë e detyrueshme deri në klasën e 12-të.Është gjithashtu një gjuhë zyrtare në shtetet indiane të Jammut dhe Kashmirit, Territorit Kombëtar të Kapitalit të Delhi, Uttar Pradesh, Bihar, Telangana që kanë popullsi të konsiderueshme muslimane.
Bazaar Hindustani
Në një kuptim të veçantë, Hindustani mund të përdoret për t'iu referuar dialekteve dhe varieteteve të përdorura në fjalimin e zakonshëm, në kontrast me Hindin dhe Urdun të standardizuar. Ky kuptim reflektohet në përdorimin e termit Hindustani, me fjalë të tjera, "gjuha e rrugës ose tregut", në krahasim me përsosjen e perceptuar të Hindut, Urdu, apo edhe Sanskritit. Kështu, Dictionary New World Dictionary e definon termin Hindustani si dialektin kryesor të hindu / urdu, që përdoret si gjuhë tregtare në të gjithë Indinë veriore dhe Pakistanin.
Proteina
Proteinat janë biomolekula dhe makromolekula të mëdha që përfshijnë një ose më shumë zinxhirë të gjatë mbetjesh aminoacide. Proteinat kryejnë një sërë funksionesh brenda organizmave, duke përfshirë katalizimin e reaksioneve metabolike, replikimin e ADN-së, reagimin ndaj stimujve,sigurimin e strukturës për qelizat dhe organizmat dhe transportimin e molekulave nga një vend në tjetrin. Proteinat ndryshojnë nga njëra-tjetra kryesisht në sekuencën e tyre të aminoacideve, e cila diktohet nga sekuenca nukleotide e gjeneve të tyre dhe që zakonisht rezulton në palosjen e proteinave në një strukturë specifike 3D që përcakton aktivitetin e saj. parapamje|287x287px|-Një paraqitje e strukturës 3D të mioglobinës së proteinës që tregon α-helika bruz. Kjo proteinë -Një zinxhir linear i mbetjeve të aminoacideve quhet polipeptid. Një proteinë përmban të paktën një polipeptid të gjatë. Polipeptidet e shkurtra, që përmbajnë më pak se 20-30 mbetje, rrallë konsiderohen si proteina dhe zakonisht quhen peptide, ose ndonjëherë oligopeptide. Mbetjet individuale të aminoacideve janë të lidhura së bashku nga lidhjet peptide dhe mbetjet e aminoacideve ngjitur. Sekuenca e mbetjeve të aminoacideve në një proteinë përcaktohet nga sekuenca e një gjeni, i cili është i koduar në kodin gjenetik. Në përgjithësi, kodi gjenetik specifikon 20 aminoacide standarde; por në disa organizma kodi gjenetik mund të përfshijë selenocisteinën dhe - në arkea të caktuara - pirolizinën. Menjëherë pas ose edhe gjatë sintezës, mbetjet në një proteinë shpesh modifikohen kimikisht nga modifikimi pas përkthimit, i cili ndryshon vetitë fizike dhe kimike,palosjen, stabilitetin, aktivitetin dhe në fund të fundit funksionin e proteinave. Disa proteina kanë grupe jo-peptide të bashkangjitura, të cilat mund të quhen grupe protetike ose kofaktorë. Proteinat gjithashtu mund të punojnë së bashku për të arritur një funksion të caktuar, dhe ato shpesh shoqërohen për të formuar komplekse të qëndrueshme proteinike.
-Proteinat mund të pastrohen nga përbërës të tjerë qelizorë duke përdorur një sërë teknikash si ultracentrifugimi, precipitimi, elektroforeza dhe kromatografia; ardhja e inxhinierisë gjenetike ka bërë të mundur një sërë metodash për të lehtësuar pastrimin. Metodat që përdoren zakonisht për të studiuar strukturën dhe funksionin e proteinave përfshijnë imunohistokiminë, mutagjenezën e drejtuar nga vendi, kristalografinë me rreze X, rezonancën magnetike bërthamore dhe spektrometrinë e masës.
Historia dhe etimologjia
Proteinat u njohën si një klasë e veçantë e molekulave biologjike në shekullin e tetëmbëdhjetë nga Antoine Fourcroy dhe të tjerë, të dalluara nga aftësia e molekulave për të mpiksur ose flokuluar nën trajtimet me nxehtësi ose acid. Shembujt e përmendur në atë kohë përfshinin albuminën nga të bardhat e vezëve, albuminën e serumit të gjakut, fibrinën dhe glutenin e grurit. Proteinat u përshkruan për herë të parë nga kimisti holandez Gerardus Johannes Mulder dhe u emëruan nga kimisti suedez Jöns Jacob Berzelius në 1838.Mulder kreu analiza elementare të proteinave të zakonshme dhe zbuloi se pothuajse të gjitha proteinat kishin të njëjtën formulë empirike, C400H620N100O120P1S1.Ai arriti në përfundimin e gabuar se ato mund të përbëhen nga një lloj molekule (shumë e madhe). Termi "proteinë" për të përshkruar këto molekula u propozua nga bashkëpunëtori i Mulder's Berzelius; proteina rrjedh nga fjala greke πρώτειος (proteios), që do të thotë "primare", "në krye", ose "qëndrimi përpara", + -in. Mulder vazhdoi të identifikonte produktet e degradimit të proteinave si aminoacidi leucinë për të cilin ai gjeti një peshë molekulare (pothuajse të saktë) prej 131 Da. Përpara "proteinës", u përdorën emra të tjerë, si "albuminat" ose "materialet albuminoze" (Eiweisskörper, në gjermanisht).
Shkencëtarët e hershëm të ushqyerjes si gjermani Carl von Voit besonin se proteina ishte lëndë ushqyese më e rëndësishme për ruajtjen e strukturës së trupit, sepse përgjithësisht besohej se "mishi bën mish."Karl Heinrich Ritthausen zgjeroi format e njohura të proteinave me identifikimi i acidit glutamik. Në Stacionin e Eksperimentit Bujqësor të Konektikatit një përmbledhje e detajuar e proteinave bimore u përpilua nga Thomas Burr Osborne. Duke punuar me Lafayette Mendel dhe duke zbatuar ligjin e Liebig për minimumin në ushqimin e minjve laboratorikë, u krijuan aminoacidet thelbësore ushqyese. Puna u vazhdua dhe u komunikua nga William Cumming Rose. Kuptimi i proteinave si polipeptide erdhi përmes punës së Franz Hofmeister dhe Hermann Emil Fischer në 1902. Roli qendror i proteinave si enzima në organizmat e gjallë nuk u vlerësua plotësisht deri në vitin 1926, kur James B. Sumner tregoi se enzima ureaza ishte në fakt një proteinë.
Vështirësia në pastrimin e proteinave në sasi të mëdha i bëri ato shumë të vështira për t'i studiuar biokimistët e hershëm të proteinave. Prandaj, studimet e hershme u fokusuan në proteinat që mund të pastroheshin në sasi të mëdha, p.sh., ato të gjakut, të bardhët e vezës, toksina të ndryshme dhe enzimat tretëse/metabolike të marra nga thertoret. Në vitet 1950, Armor Hot Dog Co. pastroi 1 kg ribonukleazë të pastër pankreatike të gjedhit A dhe e bëri atë lirisht të disponueshme për shkencëtarët; Ky gjest ndihmoi ribonukleazën A të bëhej një objektiv kryesor për studimin biokimik për dekadat në vijim.
John Kendrew me modelin e mioglobinës në progres Linus Pauling vlerësohet me parashikimin e suksesshëm të strukturave dytësore të rregullta të proteinave të bazuara në lidhjen e hidrogjenit, një ide e paraqitur për herë të parë nga William Astbury në 1933. Puna e mëvonshme nga Walter Kauzmann mbi denatyrimin,e bazuar pjesërisht në studimet e mëparshme nga Kaj Linderstrøm-Lang,kontribuoi në një kuptim të palosjes dhe strukturës së proteinave të ndërmjetësuara nga ndërveprimet hidrofobike.
Proteina e parë që u rendit ishte insulina, nga Frederick Sanger, në 1949. Sanger përcaktoi saktë sekuencën e aminoacideve të insulinës, duke demonstruar kështu përfundimisht se proteinat përbëheshin nga polimere lineare të aminoacideve në vend të zinxhirëve të degëzuar, koloideve ose cikoleve. Ai fitoi çmimin Nobel për këtë arritje në vitin 1958.
Strukturat e para të proteinave që u zgjidhën ishin hemoglobina dhe mioglobina, nga Max Perutz dhe Sir John Cowdery Kendrew, përkatësisht, në 1958. Që nga viti 2017, Protein Data Bank ka mbi 126,060 struktura proteinash me rezolucion atomik. Në kohët më të fundit, mikroskopi krio-elektronik i asambleve të mëdha makromolekulare dhe parashikimi i strukturës llogaritëse të proteinave të domeneve të vogla proteinike janë dy metoda që i afrohen zgjidhjes atomike.
Numri i proteinave të koduara në gjenom
Numri i proteinave të koduara në një gjenom përafërsisht korrespondon me numrin e gjeneve (megjithëse mund të ketë një numër të konsiderueshëm gjenesh që kodojnë ARN-në e proteinës, p.sh. ARN ribozomale). Viruset zakonisht kodojnë disa deri në disa qindra proteina, arkeat dhe bakteret nga disa qindra deri në disa mijëra, ndërsa eukariotët zakonisht kodojnë disa mijëra deri në dhjetëra mijëra proteina (shih madhësinë e gjenomit për një listë shembujsh).
Biokimia
Shumica e proteinave përbëhen nga polimere lineare të ndërtuara nga një seri deri në 20 aminoacide të ndryshme L-α. Të gjitha aminoacidet proteinogjene kanë karakteristika të përbashkëta strukturore, duke përfshirë një α-karbon me të cilin lidhen një grup amino, një grup karboksil dhe një zinxhir anësor të ndryshueshëm. Vetëm prolina ndryshon nga kjo strukturë bazë pasi përmban një unazë të pazakontë në grupin e aminës N-fund, i cili detyron pjesën e amidit CO-NH në një konformacion fiks.Zinxhirët anësore të aminoacideve standarde, të detajuara në listën e aminoacideve standarde, kanë një larmi të madhe strukturash dhe vetive kimike; është efekti i kombinuar i të gjithë vargjeve anësore të aminoacideve në një proteinë që në fund të fundit përcakton strukturën e saj tredimensionale dhe reaktivitetin e saj kimik. Aminoacidet në një zinxhir polipeptid janë të lidhur me lidhje peptide. Pasi të lidhet në zinxhirin proteinik, një aminoacid individual quhet mbetje dhe seria e lidhur e atomeve të karbonit, azotit dhe oksigjenit njihet si zinxhiri kryesor ose shtylla e proteinës: 19.
Lidhja peptide ka dy forma rezonance që kontribuojnë në një karakter të lidhjes së dyfishtë dhe pengojnë rrotullimin rreth boshtit të saj, në mënyrë që karbonet alfa të jenë afërsisht koplanare. Dy këndet e tjera dihedrale në lidhjen peptide përcaktojnë formën lokale të marrë nga shtylla kurrizore e proteinës. grupi i lirë karboksil njihet si fundi C ose fundi karboksi (sekuenca e proteinës shkruhet nga fundi N në fundin C, nga e majta në të djathtë).
Fjalët proteinë, polipeptid dhe peptid janë paksa të paqarta dhe mund të mbivendosen në kuptim. Proteina në përgjithësi përdoret për t'iu referuar molekulës së plotë biologjike në një konformacion të qëndrueshëm, ndërsa peptidi përgjithësisht rezervohet për një oligomer të shkurtër të aminoacideve që shpesh u mungon një strukturë e qëndrueshme 3D. Por kufiri midis të dyjave nuk është i përcaktuar mirë dhe zakonisht shtrihet afër 20-30 mbetjeve.Polipeptidi mund t'i referohet çdo zinxhiri të vetëm linear të aminoacideve, zakonisht pavarësisht nga gjatësia, por shpesh nënkupton mungesën e një konformacioni të përcaktuar.
Ndërveprimet
Proteinat mund të ndërveprojnë me shumë lloje të molekulave, duke përfshirë me proteina të tjera, me lipide, me karbohidrate dhe me ADN-në.[27][28][25][29]
Bollëk në qeliza
Është vlerësuar se bakteret me madhësi mesatare përmbajnë rreth 2 milionë proteina për qelizë (p.sh. E. coli dhe Staphylococcus aureus). Bakteret më të vogla, të tilla si Mycoplasma ose spiroketat përmbajnë më pak molekula, nga 50,000 deri në 1 milion. Në të kundërt, qelizat eukariote janë më të mëdha dhe kështu përmbajnë shumë më tepër proteina. Për shembull, qelizat e majave janë vlerësuar të përmbajnë rreth 50 milionë proteina dhe qeliza njerëzore nga 1 deri në 3 miliardë.[30] Përqendrimi i kopjeve individuale të proteinave varion nga disa molekula për qelizë deri në 20 milionë.[31] Jo të gjitha gjenet që kodojnë proteinat shprehen në shumicën e qelizave dhe numri i tyre varet, për shembull, nga lloji i qelizave dhe nga stimujt e jashtëm. Për shembull, nga rreth 20,000 proteina të koduara nga gjenomi njerëzor, vetëm 6,000 zbulohen në qelizat limfoblastoide.
Biosinteza
Procesi i sintetizimit të një proteine ​​nga një shabllon mRNA njihet si përkthim. ARNi ngarkohet në ribozom dhe lexohet tre nukleotide në të njëjtën kohë duke përputhur çdo kodon me antikodonin e tij të çiftëzimit bazë të vendosur në një molekulë të ARN-së transferuese, e cila mbart aminoacidin që korrespondon me kodonin që ajo njeh. Enzima aminoacil tRNA sintetaza "ngarkon" molekulat e tRNA me aminoacidet e duhura. Polipeptidi në rritje shpesh quhet zinxhiri i lindjes. Proteinat biosintetizohen gjithmonë nga fundi N në C-terminus.
Madhësia e një proteine ​​të sintetizuar mund të matet nga numri i aminoacideve që përmban dhe nga masa e saj totale molekulare, e cila normalisht raportohet në njësi dalton (sinonim me njësitë e masës atomike), ose njësia derivatore kilodalton (kDa). Madhësia mesatare e një proteine ​​rritet nga Archaea në Bakteret në Eukariote (283, 311, 438 mbetje dhe 31, 34, 49 kDa respektivisht) për shkak të një numri më të madh të domeneve të proteinave që përbëjnë proteinat në organizmat më të lartë.Për shembull, proteinat e majave janë mesatarisht 466 aminoacide të gjata dhe 53 kDa në masë.Proteinat më të mëdha të njohura janë titinet, një përbërës i sarkomerit të muskujve, me një masë molekulare prej gati 3000 kDa dhe një gjatësi totale prej gati 27000 aminoacide.
Sinteza kimike
Proteinat e shkurtra mund të sintetizohen gjithashtu kimikisht nga një familje metodash të njohura si sinteza e peptideve, të cilat mbështeten në teknikat e sintezës organike si lidhja kimike për të prodhuar peptide me rendiment të lartë.[36] Sinteza kimike lejon futjen e aminoacideve jo-natyrore në zinxhirët polipeptidë, si p.sh. lidhja e sondave fluoreshente në zinxhirët anësor të aminoacideve.[37] Këto metoda janë të dobishme në biokiminë laboratorike dhe biologjinë qelizore, megjithëse në përgjithësi jo për aplikime komerciale. Sinteza kimike është joefikase për polipeptidet më të gjata se rreth 300 aminoacide dhe proteinat e sintetizuara mund të mos marrin lehtësisht strukturën e tyre terciare. Shumica e metodave të sintezës kimike kalojnë nga fundi C në fundin N, përballë reaksionit biologjik.
Struktura
parapamje|247x247px|Struktura kristalore e chaperonin, një kompleks i madh proteinash. Theksohet një nënnjësi e vetme proteine. Kaperoninat ndihmojnë palosjen e proteinave. parapamje|Tre paraqitje të mundshme të strukturës tredimensionale të izomerazës së proteinës triozofosfat.                                                Paraqitje e thjeshtuar që ilustron konformimin e shtyllës kurrizore, e ngjyrosur nga struktura dytësore. parapamje|266x266px|Sipërfaqja molekulare e disa proteinave që tregon përmasat e tyre krahasuese. Nga e majta në të djathtë janë: imunoglobulina G (IgG, një antitrup), hemoglobina, insulina (një hormon), adenilat kinaza (një enzimë) dhe glutamina sintetaza (një enzimë). Shumica e proteinave palosen në struktura unike 3D. Forma në të cilën një proteinë paloset natyrshëm njihet si konformimi i saj vendas. Edhe pse shumë proteina mund të palosen të pandihmuara, thjesht nëpërmjet vetive kimike të aminoacideve të tyre, të tjerat kërkojnë ndihmën e kaperonëve molekularë që të palosen në gjendjen e tyre amtare.Biokimistët shpesh i referohen katër aspekteve të veçanta të strukturës së një proteine.
Proteinat mund të ndahen joformalisht në tre klasa kryesore, të cilat lidhen me strukturat tipike terciare: proteinat globulare, proteinat fibroze dhe proteinat e membranës. Pothuajse të gjitha proteinat globulare janë të tretshme dhe shumë janë enzima. Proteinat fibroze janë shpesh strukturore, si kolagjeni, përbërësi kryesor i indit lidhës, ose keratina, përbërësi proteinik i flokëve dhe thonjve. Proteinat e membranës shpesh shërbejnë si receptorë ose ofrojnë kanale që molekulat polare ose të ngarkuara të kalojnë nëpër membranën qelizore.165–85. Një rast i veçantë i lidhjeve intramolekulare të hidrogjenit brenda proteinave, të mbrojtura dobët nga sulmi i ujit dhe si rrjedhim duke nxitur dehidratimin e tyre, quhen dehidrone.
Domenet e proteinave
Shumë proteina përbëhen nga disa fusha proteinash, d.m.th. segmente të një proteine ​​që palosen në njësi strukturore të dallueshme. Domenet zakonisht kanë edhe funksione specifike, të tilla si aktivitetet enzimatike (p.sh. kinaza) ose ato shërbejnë si module lidhëse (p.sh. domeni SH3 lidhet me sekuenca të pasura me prolinë në proteina të tjera).
Motivi i sekuencës
Sekuencat e shkurtra të aminoacideve brenda proteinave shpesh veprojnë si vende njohjeje për proteinat e tjera.[40] Për shembull, domenet SH3 zakonisht lidhen me motive të shkurtra PxxP (d.m.th. 2 prolina [P], të ndara nga dy aminoacide të paspecifikuara [x], megjithëse aminoacidet përreth mund të përcaktojnë specifikën e saktë të lidhjes). Shumë motive të tilla janë mbledhur në bazën e të dhënave Eukariote Linear Motif (ELM). parapamje|290x290px|Enzima heksokinaza tregohet si një model molekular konvencional me top dhe shkop. Për shkallë në këndin e sipërm djathtas janë dy nga nënshtresat e tij, ATP dhe glukoza.
Funksionet qelizore
Proteinat janë aktorët kryesorë brenda qelizës, që thuhet se kryejnë detyrat e specifikuara nga informacioni i koduar në gjene. Me përjashtim të disa llojeve të ARN-së, shumica e molekulave të tjera biologjike janë elementë relativisht inertë mbi të cilët veprojnë proteinat. Proteinat përbëjnë gjysmën e peshës së thatë të një qelize Escherichia coli, ndërsa makromolekulat e tjera si ADN dhe ARN përbëjnë përkatësisht vetëm 3% dhe 20%. Grupi i proteinave të shprehura në një qelizë ose lloj qelize të caktuar njihet si proteoma e saj.