Qemal_Skënderi
Jetëshkrimi
Në vitet 1943-1944 do të shfaqeshin dendur në dyqanin e vogël të Qemal Skënedrit, në Çarshi të Shkupit, veprimtarë të shquar të idesë së Shqipërisë Etnike. Arif Kapetani nga Glloboçica, i cili bashkërendonte veprimet e tij ushtarake me çetat e Xhem Gostivarit, Sylë Hotllës, Mefail Zjazit, Aqif Reçanit etj, do të ishte miku kryesor jo vetëm në dyqan, por sidomos në shtëpinë e Qemalit, tanimë 21-22 vjeçar, djalë fjalë pak e tejet guximtar. Por ndërkaq Qemali do të mbante lidhje dhe do të ndihmonte edhe çetat e luftëtarëve që udhëhiqeshin prej Afet Mazllumit, Kasam Gogës, Memish Kapetanit etj. Fjala e tij e ngrohtë e plot shpresë do të hynte vrullshëm në zemrat e këtyre atdhetarëve, duke kumtuar qëllimin e shenjtë për bashkimin e trojeve etnike shiqptare. Edhe pse burrat e Maqedonisë shqiptare, ashtu sinkundër burrat e Kosovës martire, e paguan jo rrallë këtë ditë të shenjtë me jetën e tyre, kjo nuk mund t’i frikësonte askurrë ata, përkundrazi u ka mbajtur të gjalla shpresën dhe besimin deri në çastet e mbrame. Ndonëse në fillim majin e vitit 1945, u shpall me bujë fitorja e popujve mbi fashizmin, ende në horizontet shqiptare nuk dukej të lindëte shpresë për t’u bashkuar të gjithë, rreth një shteti, rreth flamurit kombëtar, rreth gjuhës dhe trojeve të tyre. Përkundrazi një dhunë e pashembullt po ushtrohej tanimë në krejt viset arbërore. Është disi e çuditshme por duhet të pranohet sot, se Tirana, Beogradi dhe Shkupi i vitit 1945, kanë vepruar në sinkron të plotë, duke mohuar edhe vetë dogmat e internacionalizmit proletar, në zbatim konkret të traktatit të Çubrilloviqit. Për të ushtruar dhunë sistematike ndaj shqiptarëve etnikë si në Kosovë ashtu edhe në Maqedoninë shqiptare, Tito ndërmori edhe një hap mjaft delikat. Ai pati hyrë në bisedime të fsheta me Mbretin e Jugosllavisë në mërgim, Pjetrin e Dytë Karagjorgjeviç dhe kur ky e njohu Titon si udhëheqës të vetëm të Ushtrisë Komuniste Jugosllave, atëherë me mijëra çetnikë, përkrahës të Mbretit Pjetër, u rreshtuan në formacionet e kësaj ushtrie me detyrë të posaçme për të mbrojtur me çdo kusht kufijtë e mbretërisë së vjetër jugosllave. Është tejet qesharake, por në ato momente, klika komuniste e Tiranës, ose më saktë, diktatori i Shqipërisë Enver Hoxha, në mënyrë të paturpshme pos të tjerave ka deklaruar: „Qëndrimi i udhëheqjes së Partisë Komuniste Shqiptare ndaj problemit kombëtar të minoriteteve udhëhiqej nga koncepti se në atë kohë nuk luftohej për kufijtë etnikë të shteteve,por për kufijtë e tyre politikë“. Pra ndërkohë që Tirana zyrtare nuk parashihte asnjë veprimtari për Shqipëri Etnike, Beogradi dhe Shkupi po vendosnin pushtetin ushtarako-policor në Kosovë e Maqedoni shqiptare, duke përshkallëzuar çdo ditë e më shumë reprezaljet dhe dhunën fizike. Shaban Polluzha pat dhënë një shembull tejet domethënës për rrezikun e madh që kërcënonte trojet shqiptare. Por kryengritja e tij në pranverën e vitit 1945 u shtyp me zjarr e hekur prej ushtrive nacionalçlirimtare të Beogradit e Tiranës. Edhe në trevat e Maqedonisë shqiptare, mbaheshin ende në këmbë disa çeta lutëtarësh të udhëhequr prej Xhem Hasës, Aqif Reçanit, Lok Llakavicës, Bajram Dobërdollit, Syl Hotllës etj. Por edhe këto çeta u rrethuan e u asgjësuan me një terror shtetëror të paparë në histori.