Historia_e_Murit_të_Madh_Kinez
Kina para-perandorake (Shek. VII – 221 p.e.s.)
Një nga përmendjet e para të një muri të ndërtuar kundër pushtuesve verior gjendet në një poem, që doton nga Shekulli VII p.e.s., e regjistruar në Klasiët e Poezisë. Poema tregon për një mbret, tashmë të identifikuar si mbreti Xuan (827-782 p.e.s.) i Dinastisë Perëndimore Zhou (1046 - 771 p.e.s.), i cili urdhoroi gjeneralin Nan Zhong (南仲) të ndërtonte një mur në rajonet veriore për të penguar Xianyun-ët. Xianyun-ët, baza e pushtetit të të cilëve gjendej në rajonin Ordos, konsideroheshin si pjesë e tribuve Rong (Xirong), dhe sulmet e tyre të synuara në kryeqëndrën e hershme Zhou, Haojing ishin me gjasa arsyeja e masave të mbretit Xuan. Fushata e Nan Zhong-ut u regjistrua si një fitore e madhe. Gjithësesi, vetëm pak vite më vonë në 771 p.e.s. një tjetër degë e popullit Rong, Quanrong-ët, të thirrur nga markezi renegat Shen duke kapërcyer mbrojtjet Zhou dhe duke e rrënuar kryeqytetin. Ngjarja katastrofike la të vrarë pasuesin e mbretit Xuan, mbretin You (795-771 p.e.s.), e detyroi oborrin ta zhvendoste kryeqytetin në lindje në qytetin Chengzhou (成周}}, më vonë i njohur si Luoyang) një vit më vonë. Më së pari, rënia e Dinastisë Perëndimore Zhou rishpërndau pushtetin në shtetet që njihnin drejtimin nominal të Zhouve. Sundimi i Dinastisë Lindore Zhou ishte i shënuar nga anarkia e përgjakshme ndërshtetërore. Me shtetet më të vogla të aneksuara dhe shtetet më të mëdhaja që kërkonin luftë të vazhdueshme me njëri tjetrin, shumë prijës ndjenë nevojën e ngritjes së mureve për të mbrojtur kufijt e tyre. Nga referencat e hershme tekstuale për një mur të tillë ishte muri i shtetit Chu i vitit 656 p.e.s., 1400 m nga i cili u gërmuan në jug të provincës Henan në kohën moderne. Shteti Qi kishte gjithashtu kufij të fortifikuar rreth shek. të VII p.e.s. dhe porcionet ekzistuese në provincën Shandong janë quajtur Muri i Madh Qi. Shteti Wei ndërtoi dy mure, perëndimori i përfunduar në vitin 361 p.e.s. dhe lindori në vitin 356 p.e.s., me murin perëndimor ekzistues të gjetur në Hancheng, Shaanxi. Edhe popujt jo-kinez ndërtuan mure, si shteti Di (Beidi) i Zhongshanit dhe Yiqu Rong (義渠), muret e të cilëve synonin ti mbronin ndaj Shtetit Qin. Nga këta mure, ata të shteteve veriore Yan, Zhao dhe Qin ishin të lidhur nga Qin Shi Huang kur ai bashkoi shtetet kineze në vitin 221 p.e.s.. Shteti Yan, më lindori i tre shteteve veriore, filloi të ngrejë mure pasi gjenerali Qin Kai i zmbrapsi popullin Donghu "një mijë li" gjatë mbretërimit të mbretit Zhao (燕昭王}}; rreth 311-279 p.e.s.). Muri Yan shtrihej nga gadishulli Liaodong, përmes Chifeng-ut dhe në Hebei-n verior, me gjasa duke e çuar skajin e tij perëndior afërt mureve Zhao. Një tjetër mur Yan u ngrit në jug për tu mbrojtur ndaj Shtetit Zhao; ishte në jug-perëndim të Pekinit të sotëm dhe shtrihej paralelisht me Lumin Juma për shumë milje. Muret Zhao në veri ishin ndërtuar nën mbretin Zhao, Wuling (rreth 325-299 p.e.s.), futja inovative nga i cili i kalorësisë nomade në ushtrinë e tij ndryshoi teknikat luftuese kineze dhe i dha Zhaos një përparësi fillestare mbi kundërtshtarët e tij. Ai sulmoi tributë Xiongnu në Linhu (林胡) dhe Loufan (樓煩) në veri, pastaj zhvilloi luftë me shtetin Zhongshan derisa e aneksoi në vitin 296 p.e.s.. Në këtë proces, ai ndërtoi kufirin më verior të fortifikuar thellë në territorin nomad. Muret Zhao janë datuar në vitet '60s dhe i përkasin mbretërimit të mbretit Wuling: një mur i gjatë në Henanin verior duke përfshirë Kalimin Yanmen (Yanmenguan); një linjë e dytë barrikadash rrethonte shtegun Ordos, duke u shtrirë nga Zhangjiakou në lindje deri në fortesën e lashtë Gaoque (高闕) në Ndalesën Kufitare Urad; dhe një e tretë, linja më veriore përgjatë rrëpirave jugore të maleve Yin, duke u shtrirë nga Qinghe në lindje, duke kaluar në veri të Hohhot-it dhe në Baotou. Shteti Qin ishte fillimisht një shtet në skajin perëndimor të sferës politike kineze, por zgjerimi i tij në një fuqi të shkëlqyer në periudhën e vonë të shteteve ndërluftuese, kur ai u zgjeruan në mënyrë agresive në të gjitha drejtimet. Në veri, Shteti Wei dhe Yiqu ndërtuan mure për të mbrojtur veten e tyre nga agresioni Qin, por ishin akoma të paaftë për të ndalur Qin-in nga aneksimi i territoreve të tyre. Reformisti Qin Shang Yang i përzuri Wei-t jashtë zonës së tyre të rrethuar me mure në perëndim të Lumit të Verdhë në vitin 340 p.e.s. dhe mbreti Qin, Huiwen (rreth viteve 338 - 311 p.e.s.) mori 25 fortesa Yiqu në një ofensivë veriore. Kur mbreti Huiwen vdiq, e veja e tij, mbretëresha Dowager Xuan (宣太后) veproi si regjente sepse djemtë pasues për në fron ishin vlerësuar shumë të rinj për të qeverisur. Gjatë mbretërimit të mbretit Qin, Zhaoxiang (rreth viteve 306 - 251 p.e.s.), mbretëresha Dowager hyri dukshëm në marrdhënie të paligjshme me mbretin Yiqu dhe lindi dy nga djemtë e tij, por më vonë e mashtroi dhe e vrau mbretin Yiqu. Duke ndjekur këtë grusht shteti, ushtria Qin marrshoi në territorin Yiqu me urdhër të mbretëreshës Dowager; Qin-ët shfarosën Yiqu-t e mbetur dhe kështu morën kontrollin e rajonit Ordos. Në këtë pikë Qin-ët ndërtuan një mur rreth territoreve të tyre të reja për tu mbrojtur kundër nomadëve të vërtetë edhe tej në veri, duke përfshirë muret Wei. Si rezultat, një tërësi e vlerësuar prej 1775 km. muresh Qin shtriheshin nga Gansu jugor deri në bregun e Lumit të Verdhë në Pengesën Jungar, afër kufirit me shtetin Zhao në këtë kohë. Muret, të njohur si Changcheng (長城) – fjalë për fjalë "muret e gjatë", por shpesh të përkthyer si "Muri i Madh" – ishin kryesisht të ndërtuar me dhe të ngjeshur, me disa pjesë të ndërtuara me gurë. Ku barrierat natyrore si përrenjtë dhe lumenjtë mjaftonin si mbrojtje, muret ngriheshin në mënyrë të kursyer, por linja të gjata të fortifikuara vendoseshin aty ku terrene të tilla avantazhues nuk ekzistonin. Shpesh, përveç murit, sistemi mbrojtës përfshinte garnizone dhe kulla lajmërimi brenda murit dhe kulla vëzhgimi jashtë në intervale të rregullta. Në terma mbrojtës, muret ishin përgjithësisht efektivë në kundërvënien ndaj taktikave shokuese kalorsiake, por ka dyshime nëse këta mure të hershme ishin me të vërtetë mbrojtje në natyrë. Nicola Di Cosmo pohon se muret e kufirit verior ishin ndërtuar larg në veri dhe përfshinë tokat tradicionalisht nomade dhe kështu në vend të ishin mbrojtës, muret mishëronin ekspansionin në veri të këtyre tre shteteve veriore dhe dëshirën e tyre për të siguruar këto përvetësime të reja territoriale. Kjo teori është mbështetur nga zbulimet arkeologjike të artifakteve nomade brenda mureve, duke sugjeruar praninë e shoqërive të mëparshme barbare ose të pushtuara rishtas. Është plotësisht e mundshme, pasi studiuesit perëndimorë si di Cosmo dhe Lattimore sugjerojnë, që sulmet nomade kundër kinezëve në shekujt pasardhës ishte pjesërisht i shkaktuar nga ekspansioni kinez gjatë kësaj periudhe.