cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arkitektura Pallava
Vende të tjera
Tempulli Dandeeswarar është një tempull hindu kushtuar Shivës i vendosur në Velachery, një lagje e Chennait në Tamil Nadu. Ai u ndërtua gjatë sundimit Pallava dhe u riparua dhe rikonstruktua gjatë sundimit Chola. Kompleksi tempullor konsiston në një kompleks tempullor kryesor dhe një depozitë tempullore dhe gjendet 2 kilometra në lindje nga Guru Nanak College gjatë rrugës kryesore të Velacheryt. Ai administrohet nga Departamendi i Besimit Hindu dhe Përkrahjes së Bamirësisë së Qeverisë së Tamil Nadusë. Mitet e tempullit janë të lidhur me mitologjinë e hyjnisë Yama (perëndia e vdekjes). Tempulli është ndërtuar në Arkitekturën Dravidiane dhe ka një Vimana me pesë kate dhe ka po ashtu faltore të veçanta për Ganapatin, Subrahmanyan dhe Shastan. Në këtë kompleks gjenden idhujt e Suryas dhe hyjnive të tjera duke përfshirë edhe 63 shenjtët nayanmarë. Thuhet se rrezet e diellit bien mbi lingam saktësisht në ditën e vitit të ri tamil, por kjo tani nuk mund të ndodh për shkak të ndërtesave të larta që janë ndërtuar përreth tempullit.
Tempulli Parthasarathy në Triplicane (I quajtur edhe Tempulli Venkatakrishna Parthasarathy Perumal në Triplicane, Tempulli Sri Parthasarathy Perumal, ose Thiruvallikēñi Venkatakrishna Parathasarathy Perumal Thirukoil; në gjuhën tamile திருவல்லிக்கேணி அருள்மிகு வெங்கதக்ரிஷ்ணா பார்தசாரதி பெருமாள் திருக்கோவில் ose thjesht பார்த்தசாரதி திருக்கோயில்) është një tempull vaishnavit i shekullit të VIII kushtuar Krishnas, i vendosur në Triplicane të Chennait. Tempulli është lartësuar nga Divya Prabandha, kanoni i hershëm mesjetar tamil i shenjtëve alvarë nga shekujt e VI-IX dhe për rrjedhojë është klasifikuar midis 108 Divya Desamëve kushtuar Vishnut. Emri 'Parthasarathy', në sanskritisht do të thotë 'karrocieri i Arjunas', duke iu referuar rolit të Krishnas si një karrocier i Arjunas në eposin Mahabarata. Tempulli u ndërtua fillimisht nga Dinastia Pallava në shekullin e VIII nga mbreti Narasimhavarmani I. Tempulli ështënjë nga strukturat më të vjetra në Chennai. Në kompleks ndodhen edhe faltore për VedavalliThayarin, Ranganathan, Raman, Gajendra Varadarajan, Narasimhan, Andalin, Hanumanin, shenjtët alvarë, Ramanujan, Swami Manavala Mamunigalin dhe Vedanthachariarin. Tempulli është pjesë e Vaikhanasa agamas dhe ndjek traditën e sektit Thenkalai. Në kompleks ka hyrje të veçanta për tempujt e Krishnas dhe Narasimhas. Gopuramët (kullat) dhe mandapat (salla me kolona) janë dekoruar me skalitje të rafinuara, një veçori standard e Arkitekturës Tempullore Indiano-Jugore.
Tempulli pa një zgjerim të rëndësishëm gjatë sundimit të mbretërve Vijayanagara si Sadasiva Raya, Sriranga Raya dhe Venkatapati Raya II (shekulli i XVI). Gjatë kësaj kohe u shtuan shumë faltore të vogla dhe pavjone (mandapa) si Tiruvaimozhi Mandapa. Mandapa e jashtme është e mbushur me skulptura të formave të ndryshme të Vishnut, veçanërisht avatarët e tij. Pushkarani (depozita tempullore) quhet Kairavani dhe rrethohet nga pesë teerthamë të shenjtë (depozita të shenjta) - Indra, Soma, Agni, Meena dhe Vishnu. Shtatë rishi - Bhrigu, Atri, Marichi, Markandeya, Sumati, Saptaroma dhe Jabali – këtu kryen pendesa. Të pesë hyjnitë në tempull janë lartësuar nga Tirumangai Azhvari.
Tempulli ka dy gopuramë (kulla portikësh), njëra në hyrjen lindore, tjetra në atë perëndimore. Ai ka pesë vimanam, përkatësisht Anatha Nilaya Vimana mbi faltoren e Parthasarathyt, Ranganathar Sannidhi Vimana, Ramar Sannathy Vimana, Narasimha Sannidhi Vimana dhe Andal Sannidhi Vimana. Depozita tempullore e quajtur "Thiruallikeni", ka rrjedhur nga vendi ku bashkëshortja e Vishnut, Lakshmi i lindi vetë si Vedavalli të urtit Bhrigu. Depozita përmban pesë puse dhe qëndron përballë hyrjes lindore të tempullit. Tempulli ka dy faltore kryesore të ndërtuara në shpinën e njëra-tjetrës. Ky është një nga tempujt e Krishnas ku ai është i pranishëm bashkë me tre brezat e tij. Faltorja e Narasimhas (Thellia Singhari) është drejtuar nga perëndimi dhe si shenjtërorja kryesore, ka një hyrje të veçantë dhe shtyllë flamuri (Dwajasthambam) për Narasimhan.
Dy shenjtëroret gjenden shpinë më shpinë me një kalim shumë të ngusht në mes. Në kalimin për te shentërorja kryesore ndodhet një faltore për Ranganathan (Sri Mannanathari) dhe Raman (një avatar i Vishnut). Faltorja e bashkëshortes së tij, Vedavalli Thayaar, gjendet paralel me shenjtëroren kryesore, e drejtuar nga lindja. Në kompleks ndodhen edhe faltore për Gajendra Varadarajan, për Raman, këtu të njohur si Chakravarthi Thirumagani. Në tempull ndodhet gjithashtu edhe një faltore e veçantë për Andalin, që konsiderohet gjithashtu si një bashkëshorte e hyjnisë kryesore. Është një nga shumë pak faltoret në vend kushtuar Krishnas si Parthasarathy, karrocieri i Arjunas dhe që përmban idhujt e tre avatarëve të Vishnut: Narasimhas, Ramas dhe Krishnas. Për shkak të lidhjes së tempullit me Krishnan, Tiruvallikeni u konsiderua si Vrindavana Jugore.
Tempulli Eri-Katha Ramar apo Tempulli Yeri Katha Raamar (në gjuhën tamile: ஏரி காத்த ராமர் ) është një tempull hindu kushtuar Ramas i vendosur në qytetin e Maduranthakamit në Tamil Nadu. Tempulli është gjithashtu i njohur me emra të tjerë si Mathuranthaka Chaturvedi Mangalam, Vaikunda Varthanam, Thirumathurai, Thirumanthira Tirupathi dhe Karunagara Vilagam. Hyjnia kryesore e tempullit është Rama me bashkëshorten e tij Sita dhe vëllain e tij Lakshmana. Statujat e hyjnive janë bërë me stuko si në rastin e disa tempujve të tjerë si Tempulli Ulagalantha Perumal në Kanchipuram. Përreth shenjtërores ndodhen faltore të ndryshme dhe njëra prej tyre është ajo e Sitas që adhurohet si Janakavalli.
Ky tempull është i vendosur pranë bregut të liqenit të Madhuranthakamit. Maduranthakami është në autostradën Trichy-Chennai (Autostrada Kombëtare 45) në një largësi prej 89 km nga Chennai dhe 25 km nga Chengalpattu. Ky është sthalami (vendi) ku Udayavari (hyjnia kryesore e tempullit) u emërtua Ramanuja. Thirumalisai Alvari në këtë sthalam (vend) arriti siddhin (ndriçimin). Gjithashtu, Sri Ramanuja në këtë vend arriti Pancha Samskara Mantramin. Tempulli u ndërtua gjatë sundimit Pallava dhe vlerësohet se është rreth 1600 vjeçar. Vendi ishte dikur i famshëm gjatë sundimit të Dinastisë Chola që sundonin këtë vend si Maduranthaga Chaturvedi Mangalam pas sunduesit Chola, Madurantaga Uttama Chola (973-85). Besohet se Gandaraditya ia dhuroi fshatin vedikëve të vendit dhe kështu u bë i njohur si Chaturvedi Mangalam (Chaturvedi do të thotë ai që njeh të katërta vedat). Ai ka mbishkrime që tregojnë dhurime bujare nga mbreti Chola, Parantaka I.
Tempulli Pataleeswarar është një tempull hindu kushtuar Shivës në qytetin e Cuddalores. Ai është ndërtuar gjatë Periudhës Pallava dhe i zgjeruar gjatë sundimit të Dinastisë Mesjetare Chola. Shenjti shaivit Appar besohet se në këtë tempull ka adoptuar Shaivizmin. Tempulli është 0.5 km nga stacioni hekurudhor i Thirupathiripuliyurit. Tempulli Pataleeswarar është një nga tempujt e lashtë në Tamil Nadu. Ai është një nga tempujt më të fuqishëm të perëndisë Shiva, ai luajti një rol në historinë e Besimit, Artit dhe Arkitekturës Hindu. Tempulli Pataleeswarar është një faltore hindu kushtuar Shivës i ndërtuar në Arkitekturën Dravidiane. Sipas një miti hindu duke adhuruar një herë të vetme këtë hyjni është e barabartë me adhurimin 16 herë të Shivës në Kasi, 8 herë në Thiruvannamalai dhe 3 herë në Chidambaram. Thirupathiripuliyuri në Cuddalore është një tempujt më të lashtë në Tamil Nadu. Ai është emërtuar sipas Pemës Pathiri dhe Puliyur, një shenjt me këmbë tigri që në këtë zonë arriti shpëtimin hyjnor.
Arkitektura Pallava në Sri Lanka
Çatitë e realizuara me ar dhe bakër të Tenavaramit fituan famë mes pelegrinëve dhe lundruesve, për shkak të qëllimeve lundruese dhe kontributit të tij në pamjen e qytetit si një "qytet i artë". I përfshirë nga një kompleks katërkëndor që hapej nën verandat dhe tarracat në faltoret e hyjnive të ndryshme, kompleksi përmbante kopshte shkurresh dhe pemësh që priftërinjtë i përdorinin për të nxitur ofertat për hyjnitë. Rrënojat e mjaft kolonave prej granit nga një nga faltoret e Tenavaramit dhe një portë e skalitur në mënyrë të stërholluar përmbajnë ndikime të Arkitekturës Pallava, njëlloj si kolonat e rizbuluara të Tempullit të lashtë të Koneswaramit që u shkatërrua pothuajse dyzet vjet më vonë. James Emerson Tennent e përshkruan Tenavaramin si kompleksi më madhështor hindu i ishullit përpara shkatërrimit të tij. Pllakatat prej graniti, punimet në gurë dhe kolonat e rrënojave përfshinin mjaft koka elefantësh dhe skalitje të njerëzve të zhveshur dhe që tregonin adhurimin e lingamit për vizitorët. Një ndërtesë e vogël prej guri aktualisht e quajtur Galge or Galgane në Tenavaram që dikur konsiderohet se ka mbajtur një kube tulle ose kate të sipërme (Kullë Vimana) në majë të çatisë së saj paraqet një stil ndërtimi dhe arkitekture provinciale dravidiane të atribuar fundit të Periudhës Pallava me ngjashmëri të madhe me Tempullin Kailasanathar në Kanchipuram. Sikur të kishte qenë Vimana-Garbhagriha ose Sreekovili i një prej faltoreve, kjo ndërtesë u rikonstruktua/riparua në vitin 1947. Është një strukturë e thjeshtë kuboide guri me një çati të sheshtë mbi shenjtëroren e saj.
Tempulli i Koneswaramit në Trincomalee (në gjuhën tamile: திருக் கோணேச்சரம் கோயில்) ose Tempulli Thirukonamalai Konesar – Tempulli i Njëmijë Kolonave dhe Dakshina-Then Kailasam (i njohur edhe si Thirukonamamalai Koneswaram Kovili dhe Koneswaram Kovili) është një kompleks klasik mesjetar tempullor hindu në Trincomalee, një qendër pelegrinazhi hindu në Provincën Lindore të Sri Lankës. Është një nga Pancha Ishwaramët kushtuar Shivës. Ndërtuar në mënyrë domethënëse gjatë sundimit të Dinastisë së hershme Chola dhe Periudha e Pesë Dravidianëve të Mbretërisë së Hershme Pandyane në majë të Konesar Malait, një breg i lartë në distriktin e Trincomaleet në Gjirinë e Gokarnas të Oqeanit Indian, dizajni i tij Pallava, Chola, Pandyan dhe Jaffna pasqyron ndikimin shaivit tamil në rajonin Vannimai që nga periudha klasike. Monumentet përmbajnë faltoren kryesore të Shivës në formën e Kona-Eiswaras, të shkurtuar në Konesar dhe që është një vend i rëndësishëm i pelegrinazhit hindu, i etiketuar si "Roma e të pafeve/paganëve të Lindjes". I lidhur në grykderdhjen e lumit Mahavilli Ganga me gjurmën e Shivës në Sivan Oli Padam Malai në burimin e lumit, tempulli kurorëzon simbolikisht rrjedhjen e lumit Gang nga koka e Shivës në Malin Kailash deri te këmbët e tij.
Përmendja më e hershme e tempullit i përket shekullit të VI p.e.s., ndërsa rikonstruksioni më i fundit i përket vitit 1952. I zhvilluar nga viti 205 p.e.s., kovili zanafillor kombinonte veçori kyçe për të formuar planin e tij bazë Tempullor Dravidian, siç është salla e tij me njëmijë kolona – "Aayiram Kaal Mandapa" – dhe Jagati i zgjeruar nga mbreti Elara, Manu Needhi Cholani. I konsideruar si ndërtesa më e madhe e kohës së tij për arkitekturën, zbukurimet e rafinuara skulpturore në granit të zi, ndërsa kullat e tij të shumëfishta gopuramë të veshura me ar u zgjeruan në periudhën mesjetare. Një nga tre faltoret kryesore hindu në breg me një kullë kolosale gopurami, ajo qëndronte në mënyrë të dallueshme në pikën më të shquar të kepit. Udhëtimi për pelegrinët në qytet fillonte në nisjen e rrugës Konesar dhe vazhdonte një rrugicë përmes oborrit të kompleksit të faltoreve të Bhadrakalit, Ganeshit, Vishnu Thirumalit, Suryas, Raavanas, Ambal-Shaktit, Murukanit dhe Shivës që kryesonte në lartësinë e bregut. Festa e përvitshme e Tempullit të Koneswaramit, Ther Thiruvilah përfshinte Tempullin e Bhadrakalit në Trincomalee, Pavanasam Theerthamin në pusin e shenjtë Papanasuchunai dhe një gjirin e afërt të mbrapëm të detit (Theertham Karatkarai) që rrethonte Konesar Malain. Kompleksi u shkatërrua nga sulmet koloniale portugeze midis viteve 1622 dhe 1624 si dhe në vendin e tij u ndërtua një fortese duke përdorur mbetjet e tij. Tempulli Ati Konanayakar i ndërtuar në vitin 1632 i vendosur larg qytetit bujt disa nga idhujt e tij origjinalë. Koha e ndërtimit të Koneswaramit është vlerësuar nga krahasimi midis relieveve të skalitura të rrënojave të tempullit, literaturës mbi faltoren dhe mbishkrimeve të përdorura zakonisht në pllakatat mbretërore nga shekulli i V deri në të XV-in. Koneswarami me gjasa u themelua përpara vitit 400 p.e.s., megjithëse data e saktë e ndërtimit të tij mbetet e paqartë. Dëshmitë ekzistuese tregojnë për lashtësinë klasike të faltores. Ndërtimi i tempujve hindu u bë i mundur për shkak të besimit mbizotërues mes banorëve vendas dhe bashkësive tregtare në rajon gjatë Periudhës Sangam. Sipas arkeologëve fazën e tij fillestare e ndërtimit konsistonte në një shpell shkëmbore, faltorja shumë-shtresëshe prej tullash e ndërtuar në mënyrë popullore për hyjnitë tamile të një game besimesh gjatë Periudhës Sangam.
Në shekullin e VI, një rrugë e veçantë lundruese bregdetare shkonte nga gadishulli i Jaffnas drejt jugut te Tempulli i Koneswaramit dhe më tej në jug të Batticaloas te tempulli i Thirukkovilit. Tempulli i Koneswaramit të Kona-ma-malait është përmendur në veprën Shaivite Tevaram në fundin e shekullit të VI nga Thirugnana Sambandari. Bashkë me Tempullin Ketheeswaram në Mannar, Tempulli i Koneswaramit lëvdohet në të njëjtin vepër kanonike nga shenjti nayanar i shekullit të VIII, Sundaramoorthy Nayanari në Tamilakkam. Koneswarami për rrjedhojë është lavdizuar si një nga 275 Shiva Sthalamët (banesat e shenjta të Shivës të lavdëruar në hymnet Tevaramë) e kontinentit, pjesë të grupit "Paadal Petra Sthalam". Tempulli tjetër i vetëm i shenjtë nga Eela Naduja (vendi i tempullit siç emërtohet në literaturën tamile) është Ketheeswarami.
Gjatë kësaj periudhe, tempulli pësoi zhvillime strukturoe në Arkitekturën shkëmbore Dravidiane të stilit të Dinastisë Pallava. Kjo ndodhi kur ushtritë e mbretit Pallava, Narasimhavarmani I (630–668) pushtuan ishullin dhe kur ishulli ishte nën sovranitetin e gjyshit të tij mbretit Simhavishnu (537–590), kur u ndërtuan shumë tempuj shkëmborë Pallava në rajon, ku ky stil arkitekturor mbeti popullor edhe për disa shekuj. Kanda Purana e shekujve të VIII-X (një literaturë epike puranike në gjuhën tamile që ishte përkthim i Skanda Puranas) të shkruar nga Kachiyappa Sivachariari Kanchipuramit përshkruan faltoren e Koneswaramit si një nga tre banesat më të shquara të Shivës në botë, bashkë me Tempullin e Chidambaramit në Tamil Nadu dhe Mali Kailash i Tibetit. Mjaft mbishkrime të shkruara në shkrimet tamile dhe Vatteluttu të përziera me gërma të shkrimit Grantha informojnë për tempullin gjatë kësaj periudhe. Tempulli i Koneswaramit është përmendur në mbishkrimet tamile të shekullit të X Nilaveli si marrës i një dhurimi toke në vendin tamil prej një mijë e shtatëqind e dhjetë akre (dy qind e pesëdhjetë e katër vèli) toke të thatë dhe nën ujë për të plotësuar shpenzimet e tij të përditshme – duke treguar rolin e tempullit në ofrimin e shërbimeve të ndryshme për bashkësinë vendore midis viteve 900—1000. Zona pjellore e Koddiyapuramit të distriktit Trincomalee paguante një qind avanamë oriz për faltoren dhe ishte e ngarkuar me rritjen e farave të vajit për Koneswaramin në mënyrë të përvitshme.
Në vitin 1950, statujat zanafillore prej ari dhe aliazhi bakri dhe bronxi të faltores nga shekulli i X i një figure të ulur të Shivës (në formën e Somaskandas), Shiva si Chandrasekhari, bashkëshortja e tij Parvati, një statujë e hyjneshës Mathumai Ambal dhe statuja e mëvonshme e Ganeshit u gjetën nga Këshilli Urban i Trincomaleet të varrosura rreth 460 metra larg nga siti i Koneswaramit ndërsa po gërmohej për një pus uji. Ato u çuan në procesion përreth rajonit përpara se të rivendoseshin në Koneswaram. Statujat e tjera të Koneswaramit që mbijetuan mbetën te Tempulli Ati Konanayakar. Një kolonë nga tempulli zanafillor qëndron nën një pemë të dekoruar Vilvami (Aegle marmelos) mbi Shkëmbin Swami. Në vitin 1956, ndërsa ishin duke u zhytur, fotografi Mike Wilson dhe studiuesi Arthur C. Clarke zbuluan muret e rrënuara, arkitekturën dhe statujat e idhujve të fundosura të tempullit zanafillor — duke përfshirë kolona të skalitura me emblema lulesh dhe gurë në formën e kokave të elefantëve — të përhapura në shtratin e cekët të detit. Kolona ashtu dhe rrënojat paraqesin ndikime të Arkitekturës Tamile, Pallava dhe Chola të periudhës midis shekujve të II-IX, të konfirmuara nga zbulimi i mbishkrimeve në shkrimin Pallava Grantha dhe Chola si dhe imazhet hindu të gjetura në vendin e kompleksit që sugjerojnë se dinastitë kishin një interes të fortë për tempullin. 350 vjet pas shkatërrimit të tij, popullsia hindu tamile e Trincomaleet në Sri Lanka organizoi komitetin për restaurimin e tempullit; statujat e vjetra u rivendosën mes ceremonive hapëse në faltoren e sapo restauruar më 3 mars 1963. Faltoja ishte e njohur për evropianët si Pagoda e Trincomaleet – Tempulli i Njëmijë Kolonave. Faltorja kryesore u ndërtua mbi jagati, ndërsa salla e saj me njëmijë kolona ishte Aayiram Kaal Mandapa – një platformë e veçantë me njëmijë kolona pranë vimanas së koilit që formon një pjesë të veçantë të planit të sitit të Arkitekturës tempullore Dravidiane. Rrënojat e kësaj veçorie në Koneswaram tregojnë se salloni ishte një shtesë strukturore e ndërtuar nga artizanët Pallava, midis viteve 537–668. Ajo formonte një nga nëntë prakarat ose oborret e rëndësishme të kompleksit të Koneswaramit. Dy tempuj të tjerë ishin monumente të shquara të kompleksit në breg, që përmbanin struktura të shumta gopuramësh mbi faltoret e ndërtuara për Vishnu-Thirumalin dhe hyjneshën Ambal-Shakti. Së bashku, ato u bënë të njohura si Tre Pagodat e Thirukonamalait. Kompleksi shtrihej përgjatë rrugës së Konesarit në breg dhe përfshin faltoret e Ganeshit, Murukanit dhe Bhadrakalit.
Nalanda Gedige (në gjuhën sinhaleze: නාලන්දා ගෙඩිගේ; në gjuhën tamile: நாலந்த கெடிகே; Nālanda Gedige) është një kompleks i lashtë ndërtimor prej guri pranë Matales në Sri Lanka. Kjo ndërtesë ishte një tempull i lashtë hindu i ndërtuar midis shekujve të VIII dhe të X në Arkitekturën Dravidiane (Stili Pallava) dhe më pas mendohet se është përdorur nga budistët. Disa studiues e përshkruajnë këtë ndërtesë gjithashtu si një ndërtim dravidian kushtuar një kulti Mahayanaa me mësime të theksuara tantrike dhe të njohur për një monument të mudshëm të afërt me Budizmin Vajrayana (Tantrik). Nalanda Gedige është projektuar si një tempull hindu me një mandapë, një sallon hyrjeje (fillimisht me çati), një kalim të shkurtër në një qeli të zhveshur dhe një ambulator përreth qendrës së shenjtë. Tashmë nuk ka mbetur ndonjë shenjë e zotave hindu, pasi siç thuhet, tempulli ka qenë përdorur nga budistët. Seksionet e dekoruara pasurisht të façatës, të rikonstruktuara me mundim në vitin 1975, janë në mënyrë mbizotëruese në Stilin Jugor Indian dhe mund të jenë ndërtuar në shekujt VIII-XI, por data e saktë nuk mund të përcaktohet. Megjithatë, zoti Kubera shfaqet në krahun jugor të timpanit mbi shenjtërore dhe kjo është një veçori që gjendet vetëm në Sri Lanka.
Periudha e ndërtimit ishte kohë trazirash të mëdha në ishull, kur mbretërit e Indisë Jugore kërkonin të vendoseshin në vend me fillimin e rënies së monarkisë sinahaleze. Ka të ngjarë që Nalanda Gedige të ketë qenë një përpjekje e e fortë për një shkrirje të kulturave tamile dhe sinhaleze. Këtij tempulli unik i vishet një rëndësi e vaçantë duke qenë shembulli i vetëm i zbuluar deri tani në Cejlon i stileve të përzjera arkitekturore të përzierë në mënyrë të mirëmenduar për të formuar një ndërtesë të mrekullueshme homogjene. Nalanda Gedige është një hibrid kurioz i Arkitekturës Budiste dhe Arkitekturës Hindu. Disa elemente dizajni janë qartësisht hindu, siç është mandapa ose salla e pritjes. Nuk ka shenja të zotave hindu. Në të ndodhen skalitje erotike por të gërryera të Budizmit Tantrik, shumë të ngjashme me ato të famshme në Khajuraho në Indi. Seksionet e façatës të dekoruara në mënyrë të pasur janë në stilin e shekullit të VII që lulëzoi në Madras të Indisë së Jugut. Megjithatë, seksioni jugor ka një nike gjysëm-rrethore që përmban një reliev të figurës së Kuveras, zotit të pasurisë, të ulur galiç mbi një blindë zambaku – një imazh që gjendet vetëm në Sri Lanka.
Belmont-sur-Vair
Belmont-sur-Vair është një komunë në Francë. Belmont-sur-Vairbën pjesë në departamentin Vosges të rajonit Lorraine. Komuna ka një popullsi prej 121 banorë dhe sipërfaqe 6.17 km².
Piratet
Piratet jan hajdut qe plaçkisin anijet tregtare.Ne mesjet pirateria ishte shum e perhapur,piratet ishin detar te shquar,udheheqesin e tyre e quajn kapiten zakonish ata sulmoj vetem anijet qe gjenden ne oqean. Pirateria egziston akoma edhe ne kohen ton Pija kryesore e pirateve ishte alkoholi zakonisht:vera,birra.etj..
Piatet me te famshem ne histori jan: Mjeker bardhi dhe ekuipashi i ti Mjeker ziu Eniboony
Piratet plaçkisnin brekdetet dhe thesaret kjo veprimtari ishte shum fitimprurse Zakunisht sulmoni edhe fshatrat bregdetar duke i plaqkitur dhe tmerruar fshataret asnje Fshat smund ti rezistonte pirateve
Qarku Orléans
Qarku Orléans është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Loiret.
Issancourt
Issancourt është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Barjouville
Barjouville është një komunë në Francë. Barjouville bën pjesë në departamentin Eure-et-Loir të rajonit Centre. Komuna ka një popullsi prej 1599 banorë dhe sipërfaqe 4.1 km².
Belmontet
Belmontet është një komunë në Francë. Belmontetbën pjesë në departamentin Lot të rajonit Midi-Pyrénées. Komuna ka një popullsi prej 147 banorë dhe sipërfaqe 12.12 km².
Liu Guo liang
Liu Guoliang është një pingpong kinez i lindur më 10 janar 1976 në Pinyin, Kinë. Ai është i dyti që ka arritur në Grand Slam, domethënë duke fituar një kampionat botëror, një kupë botërore dhe një titull olimpik.
Ai u tërhoq nga qarku në 2001 pas një karriere të pasur pasi kishte fituar trofe të shumtë në beqarë, por edhe në dyshe me bashkatdhetarin e tij Kong Linghui. Në moshën 27 vjeç, ai u bë trajneri kombëtar i ekipit kinez, duke stërvitur lojtarët kinezë të renditur më së miri në qark si Wang Hao (Nr. 1 i botës) Ma Lin (Nr. 2) dhe Wang Liqin (Nr. 3) në 2009. Loja e tij u bazua në servisin e shkëlqyer të cilin ai e kamufloi jashtëzakonisht mirë, si dhe kundër -lojë të shpejtë në tavolinë dhe një goditje të mirë nga ana e përparme. Ai luajti me një mbajtëse stilolapsi, por ishte një nga të parët që përdori të dy anët e raketës së tij. Në pjesën e përparme ai kishte një të pasme të butë dhe, në anën e pasme, të cilën e përdorte herë pas here për fillimet ose goditjet. Ai gjithashtu alternohej gjatë shërbimeve.
Guoliang Liu arrin një arritje të paparë. Në katër vjet, dhe disa seanca fitness me pajisje të avancuara profesionale, ai fitoi tre gara kryesore të pingpongut: ari në teke në Lojërat Olimpike 1996, ai fitoi kampionatin botëror të skuadrave në 1997 dhe fitoi arin në kampionatin botëror të beqarëve në 1999. Liu Guoliang u zgjodh në Sallën e Famës së Pingpongut të Famës në 2005.
Coco Chanel
Gabrielle Bonheur "Coco" Chanel (19 gusht 1883 - 10 janar 1971) ishte një stiliste franceze dhe biznesmene. Ajo ishte themeluesja dhe emri i markës Chanel. Së bashku me Paul Poiret, Chanel u vlerësua në epokën e pas Luftës së Parë Botërore me çlirimin e grave nga kufizimet e "siluetës së kortizetit" dhe popullarizimin e një elegance sportive, rastësor si standardin femëror të stilit. Një krijuese pjellore e modës, Chanel shtriu ndikimin e saj përtej veshjeve të couture, duke kuptuar estetikën e saj të projektimit në stoli, çanta dhe aromë. Pirja e saj e nënshkrimit, ''Chanel Nr. 5'', është bërë një produkt portreti. Ajo është e vetmja stiliste e listuar në listën e revistës TIME të 100 njerëzve më me influencë të shekullit të 20-të. Chanel krijoi monografinë e saj portreti të bashkuar me CC-në, që do të thotë Coco Chanel, duke e përdorur atë që nga vitet 1920. Chanel designed her iconic interlocked-CC monogram, meaning Coco Chanel, using it since the 1920s.
Chanel ishte e njohur për vendosmërinë e saj të përjetshme, ambicjen dhe energjinë që ajo aplikoi për jetën e saj profesionale dhe shoqërore. Ajo gjithashtu arriti sukses financiar si një biznesmene dhe u pa me pikëpyetje sociale në shoqërinë e lartë franceze, falë lidhjeve që ajo bëri me punën e saj. Këto përfshinin shumë artistë dhe artizanë, të cilëve ajo j'u bë mbrojtëse.
Jeta e hershme
Gabrielle Bonheur Chanel u lind në vitn 1883 nga një nënë e pamartuar, Eugenie Jeanne Devolle, e njohur si Jeanne, një kujdestare, në spitalin e bamirësisë të drejtuar nga Motrat e Providencës (Saumur, Maine-et-Loire, Francë). Ajo ishte fëmija i dytë i Jeanne me Albert Chanel; i pari, Julia, lindi më pak se një vit më parë. Albert Chanel ishte një shitës shëtitës i rrugës, i cili shiste rroba pune dhe ndërresa, i cili jetonte një jetë nomade, që udhëtonte për në dhe nga qytetet e tregut. Familja banonte në banesa të rrënuara. Në vitin 1884, ai u martua me Jeanne Devolle, e bindur për ta bërë këtë nga familja e saj që kishte "bashkuar, në mënyrë efektive, t'i paguante Albertit për t'u martuar me të." Në lindje, emri i Chanel u fut në regjistrin zyrtar si "Chasnel ". Jeanne ishte shumë keq për të marrë pjesë në regjistrimin, dhe Albert u regjistrua si "në udhëtim". Me të dy prindërit që mungonin, emri i fundit i foshnjës u keqtrajtua, ndoshta për shkak të një gabimi klerik. Çifti kishte pesë fëmijë që mbijetuan - dy djem dhe tre vajza - të cilët jetonin në një banesë me një dhomë të mbushur me njerëz në qytetin Brive-la-Gaillarde.
Kur Gabrielle ishte 12 vjeç, nëna e saj vdiq nga tuberkulozi, në moshën 32 vjeçare. Babai i dërgoi dy djemtë e tij për të punuar si punëtorë të fermës dhe dërgoi tre bijat e tij në Corrèze, në Francën qendrore, në manastirin e Aubazine, i cili drejtoi një jetimore. Rendi i tij fetar, Kongregacioni i Zemrës së Shenjtë të Marisë, "u themelua për t'u kujdesur për të varfërit dhe për të refuzuar, duke përfshirë shtëpitë për vajzat e braktisura dhe jetimët". Ishte një jetë e zymtë, e kursyer, duke kërkuar disiplinë të rreptë. Pavarësisht nga tragjedia e kësaj, duke u vendosur në jetimore mund të ketë qenë gjëja më e mirë për të ardhmen e Coco-s sepse aty mësoi të qepë. Në moshën tetëmbëdhjetë vjeçare, Chanel, shumë e vjetër për të qëndruar në Aubazine, shkoi të jetonte në një shtëpi konviktesh të vendosur për vajzat katolike në qytetin Moulins.
Më vonë në jetën e saj, Chanel do ta rishikonte historinë e fëmijërisë së saj disi ndryshe; ajo shpesh përfshinte llogaritë më joshës, të cilat përgjithësisht ishin të pavërteta. Ajo tha se kur nëna e saj vdiq, babai i saj lundronte për në Amerikë për të kërkuar pasurinë e tij dhe ajo u dërgua për të jetuar me dy tezet. Ajo gjithashtu pohoi se kishte lindur një dekadë më vonë se 1883 dhe se nëna e saj kishte vdekur kur ajo ishte shumë më e vogël se 12.
Aspiratat për një karrierë të skenës
Pasi mësoi artin e qepjes gjatë gjashtë viteve të saj në Aubazine, Chanel ishte në gjendje të gjente punë si rrobaqepëse. Kur nuk e mbylli gjilpërën e saj, ajo këndoi në një kabare të frekuentuar nga oficerët e kalorësisë. Chanel bëri debutimin e saj të skenës duke kënduar në një kafe-koncert (një vend argëtimi popullor i epokës) në një pavion Moulins, "La Rotonde". Ajo ishte ndër zonjat e tjera që u quajtën poseuse, interpretuesit që argëtuan turmën midis kthimit të yjeve. Paratë e fituara ishin ato që arritën të grumbulloheshin kur pllaka u kalua në mesin e audiencës në vlerësimin e performancës së tyre. Ishte në këtë kohë që Gabrielle mori emrin "Coco", ndoshta bazuar në dy këngë popullore me të cilat ajo u identifikuan, "Ko Ko Ri Ko" dhe "Qui qu'a vu Coco", ose ishte një aluzion për fjale franceze për gruan e mbajtur, cocotte.
Në vitin 1906, Chanel ishte duke punuar në qytetin turistik spa të Vichy. Vichy mburret me një sasi të madhe të sallat e koncerteve, teatrove dhe kafeneve ku ajo shpresonte të arrinte sukses si interpretuese. Rinia e Chanel dhe sharmi fizik i saj impresionuan ata për të cilët ajo bëri audicionet, por zëri i saj i këngës ishte margjinal dhe ajo nuk arriti të gjejë punë në skenë. E detyruar për të gjetur punë, ajo mori punën në "Grilën e Madhe", ku si femër d'eau ajo ishte njëra nga femrat, puna e së cilës ishte të shpërndante gota të ujit mineral të supozuar, për të cilin Vichy ishte i njohur. Kur përfundoi sezoni i Vichy, Chanel u kthye në Moulins, dhe ish-fanatizimi i saj "La Rotonde". Ajo tani e kuptoi se një karrierë serioze nuk ishte në të ardhmene saj.
Balsan dhe Capel
Në Moulins, Chanel u takua me oficerin e ri francez të kalorësisë dhe trashëgimtarin e pasur të tekstilit Étienne Balsan. Në moshën njëzet e tre vjeç, Chanel u bë mësuese e Balsanit, duke zëvendësuar kortizantin Émilienne d'Alençon si preferuarin e tij të ri. Për tre vitet e ardhshme, ajo jetoi me të në kështjellën e tij Royallieu pranë Compiègne, një zonë e njohur për shtigjet e saj të pyllëzuara të kuajve dhe jetën e gjuetisë. Ishte një mënyrë jetese e vetë-kënaqësisë; Pasuria dhe koha e lirë e Balsanit lejoi kultivimin e një grupi shoqëror i cili argëtonte me argëtimin dhe kënaqësinë e orekseve njerëzore, me gjithë dekadencën shoqëruese të nënkuptuar; Balsan lavdëroi Chanel me bukuritë e "jetës së pasur" -diamonds, dresses dhe perlat Biografia Justine Picardie, në studimin e saj 2010 Coco Chanel: Legjenda dhe Jeta (Harper Collins), sugjeron se projektuesi i modës nipi, André Palasse, me sa duket i vetmi fëmijë i motrës së saj Julia-Berthe që kishte kryer vetëvrasje, ishte fëmija i Chanel nga Balsani.
Në vitin 1908, Chanel filloi një lidhje me një nga miqtë e Balsanit, kapiten Arthur Edward 'Boy' Capel. Në vitet e mëvonshme, Chanel u kujtua për këtë kohë në jetën e saj: "Dy zotërinj po e përjashtonin trupin tim të nxehtë". Capel, një anëtar i pasur i klasës së lartë Angleze, e akomodoi Chanel në një apartament në Paris dhe financoi dyqanet e saj të para. Thuhet se stili sartorial i Capel ndikoi në konceptimin e shikimit Chanel. Dizajni i shishes për Chanel Nr. 5 kishte dy origjina të mundshme, të dyja që i atribuohen ndjeshmërisë së sofistikuar të dizajnit të Capel. Besohet se Chanel përshtati linjat drejtkëndëshe të zbukuruara të shisheve të higjienës Charvet që ai mbante në çantën e tij lëkure të udhëtimit ose ajo përshtatej me dizajnin e përdorimit të dekantatorit të uiskirave Capel; ajo aq shumë e admiroi se ajo donte ta riprodhonte atë në "xhamin e hollë, të shtrenjtë dhe delikat". Çifti kaloi kohë së bashku në vendpushime të modës si Deauville, por përkundër shpresave të Chanel se ata do të vendoseshin së bashku, Capel nuk ishte kurrë besnik ndaj saj. Çështja e tyre zgjati nëntë vjet. Edhe pasi Capel u martua me aristokraten angleze, Lady Diana Wyndham në vitin 1918, ai nuk u nda plotësisht me Chanel. Ai vdiq në një aksident me makinë më 21 dhjetor të vitit 1919. Një memorial rrugor në vendin e aksidentit Capel thuhet se është autorizuar nga Chanel. Njëzet e pesë vjet pas ngjarjes, Chanel, atëherë banuese në Zvicër, ia besoi shokut të saj, Paul Morand: "Vdekja e tij ishte një goditje e tmerrshme ndaj meje. Me humbjen e Capel, kam humbur gjithçka. Kjo që pasoi nuk ishte një jetë lumturie, më duhet ta them."
Deauville dhe Biarritz
Në vitin 1913, Chanel hapi një butik në Deauville, financuar nga Arthur Capel, ku paraqiti rroba luksoze të përshtatshme për kohë të lirë dhe sport. Modelet u ndërtuan nga pëlhura të thjeshta si triko, në atë kohë e përdorur kryesisht për të brendshmet e meshkujve. Vendndodhja ishte shumëe mirë, në qendër të qytetit në një rrugë në mode. Këtu Chanel shiti kapele, xhaketa, pulovra, dhe bluzë marinari. Chanel kishte mbështetjen e përkushtuar të dy anëtarëve të familjes, motrës së saj Antoinette dhe hallës së saj Adrienne, e cila ishte e së njëjtës moshë. Adrienne dhe Antoinette u rekrutuan për të modeluar dizenjot e Chanel; në baza ditore të dyja bënë parada nëpër qytet dhe në bregdet, duke reklamuar krijimet Chanel.
Chanel, ishte e vendosur për të rikrijuar suksesin që kishte gëzuar në Deauville, hapi një ndërmarrje në Biarritz në vitin 1915. Biarritz, i vendosur në Côte Basque, në afërsi të klientëve të pasur spanjollë, kishte statusin neutral gjatë Luftës së Parë Botërore, duke e lejuar atë të bëhej shesh lojërash për paratë dhe ata që u larguan nga vendet e tyre amtare nga armiqësitë. Dyqani Biarritz nuk u instalua si një dyqan, por në një vilë përballë kazinosë. Pas një viti operacioni, biznesi u tregua aq fitimprurës saqë në vitin 1916 Chanel ishte në gjendje t'i rimbursojnte Capel investimin e tij origjinal. Ky ishte vendimi i saj i vetëm; ajo nuk u konsultua me Capel. Ishte në Biarritz kur Chanel pati njohjen me një aristokrat të huaj, Duka i Madh Dmitri Pavlovich i Rusisë. Ata patën një marrëdhënie romantike dhe mbajtën një shoqëri të ngushtë për shumë vite më pas. Deri në vitin 1919, Chanel u regjistrua si një couturière dhe themeloi maison de couture në 31 rue Cambon, Paris.
Linqe të jashtme
http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=7264027
Autariatët dhe ardianët
Problemi i marrëdhënieve midis autariatëve dhe ardianëve qëndronte në bazën e ekonomisë së tyre, në blegtori.
Edhe pse të lidhur në origjinë dhe kulturë, këto dy fise ilire ishin konkurrentë të ashpër në luftën për kullota të pasura dhe burime të kripura. Autariatet e zhvilluan strukturën e tyre sociale, politike dhe ekonomike më shpejt, ndërsa komuniteti i Ardianëve, megjithëse ishin më afër bregdetit, ngecnin në zhvillim. parapamje|[[Autariatët dhe Ardianët pas ndarjes mes tyre]]
Nënshtrimi i ardianëve
Presioni autoritar në zonën e Ardianëve kishte rrjedhur nga tre drejtime, nga pellgu i Praçës, Podrinja e sipërme përgjatë lumenjve Bistrica dhe Sutjeska dhe përtej masivit Bjelashnica. Megjithëse arsyeja e luftës ishte një burim me ujë të kripur, shkaqet e konfliktit qëndrojnë kryesisht në përparimin e përmendur tashmë të autariatëve dhe në dëshirën për të kënaqur orekset e "aristokracisë" princërore dhe luftëtare autariate të forcuar dhe të pasuruar. parapamje|[[Ardianët themeluan shtetin ilir në territorin e tyre të ri]]
Themelimi i shtetit ilir
Ardianët u shtynë nga masivët e Prenjes, Zelengorës dhe Magliqit dhe formuan një qendër të re në Fushën e Gackës. Fundi i shekullit IV pes mund të kishte pasur një ndikim vendimtar në zhvillimin e proceseve etnike, kombëtare dhe gjeopolitike që u zhvilluan në zonën midis Neretvës, Gjirit të Bokës së Kotorrit dhe deri në Liqenin e Shkodrës. Humbja që ata përjetuan prej autariatëve padyshim luajti një rol të madh në riorientimin e ardianëve në kalimin nga udhëheqja e një politike kontinentale në një politikë bregdetare dhe vendndodhja e re në Gatačko polje u bë thelbi nga ku ardianët u përhapën më tej (si në nivel kombëtar dhe politikisht) deri në det, duke u bërë një popull bregdetar. Primatin në fushat e lindjes së largët të Hercegovinës ose e morën (rifituan) popullsitë që gjenin ardianët në atë zonë ose bashkësitë ilire të sapovendosura, të njohura me emrat Naresët, Melkumanët ose Deremistët.
Ardianët përvetësuan një rol të ngjashëm me Autariatët në rastin e variantit verior, duke bashkuar ilirët e variantit jugor të kulturës së Matit (Glasinacit) në një entitet politik që nga mesi i shekullit III pes. mori tiparet e shtetësisë, duke mbetur i njohur në burimet historike si "Shteti ilir".
Se Gatačko polje ishte një qendër e rëndësishme gjatë dhe pas "Shtetit ilir", vërtetohet edhe nga monedhat e Apollonit (periudha 229-100 p.e.s.) dhe denarit republikan romak (Baebia 144 p.e.s.), në Zagradci, u gjet dhrahmia e Dyrachit (229-110 p.e.s.), në Kazanci, një denar republikan romak dhe një numër i madh monedhash ilire në kalanë e Jasenikut.
Historiani polak Pajakovski beson se Ardianët, pas konfliktit me Autariatët, u vendosën në zonën e Malit të Zi verilindor dhe në zonën e Rrafshit të Dukagjinit në Kosovë. Nga ajo zonë, ata u imponuan si sundimtarë të shtetit ilir, duke filluar nga Pleuratit II, rreth vitit 270 p.e.s. Të gjithë sundimtarët e mëvonshëm të Ilirisë ishin nga dinastia ardiane. Vetëm pas disfatës në Luftën e tretë iliro-romake, në vitin 155, ata u tërhoqën në grykën e Neretvës.
Vetëm romakët ishin në gjendje që të shtypnin ardianët, duke i shkatërruar në vitin 135 p.e.s. si një faktor i rëndësishëm politik dhe ushtarak në bregun lindor të Adriatikut. Edhe atëherë ata nuk u zhdukën plotësisht, por në shekullin I të erës sonë përmenden 15 dekuriet ardiane.
Krusheva (Albanik)
Krushevë është një vendbanim në komunën e Albanikut, Kosovë.
Mahfiruz Hatun
Hatixhe Mahfiruz Hatun ose Mahfiruze Hatun (turqisht osmane: ماه فروز خاتون, "Hëna e lavdishme" ose "Hëna e ditës" ose "Hëna bruz"; rreth 1590 - para 1618) ishte bashkëshorte e sulltanit osman Ahmed I (s. 1603–17) dhe nëna e Osmanit II (s. 1618–22).
Biografia
Për shkak të epërsisë së Kösem Sultan gjatë mbretërimit të Ahmedit, nuk ka shumë të dhëna për jetën e saj. Ajo ishte një konkubinë, e cila mund të ketë qenë me prejardhje çerkeze. Ajo ishte konkubina e parë e Ahmedit dhe më 3 nëntor 1604 ajo lindi të parëlindurin e Ahmedit, Osmanin II të ardhshëm, duke e bërë Ahmed I sulltanin më të ri osman që kishte një fëmijë.
Pavarësisht kësaj, asaj nuk iu dha titulli Haseki Sultan, i cili përkundrazi iu dha Kösem, bashkëshortes dhe nënës më të dashur të djalit të dytë të Ahmedit, Şehzade Mehmedit, dhe të paktën tre djemve dhe tre vajzave të tjera, gjë që ia hoqi Mahfiruzit të gjithë pushtetin. Megjithatë, ajo mori titullin Başkadın (nëna e të lindurit të parë mashkull).
Ajo zhduket nga regjistrat e haremit menjëherë pas lindjes së Osmanit. Ndërsa fillimisht besohej se ajo u turpërua dhe u internua, tani besohet se ajo vdiq midis 1608 dhe 1613, ndoshta në lindje, dhe për këtë arsye nuk ishte kurrë Valide Sultan i djalit të saj, i cili hipi në fron në vitin 1618.
Mahfiruze u varros në varrezat Eyüp, në një mauzoleum të ndërtuar rreth vitit 1610, gjë që përforcon teorinë se ajo vdiq para kohe.
Fëmijët
Nga Ahmed I, Mahfiruze kishte vetëm një fëmijë të njohur, të parëlindurin dhe djalin e parë të Sulltanit: Përveç Osmanit, shumë historianë spekulojnë se ajo mund të ketë pasur një fëmijë të dytë me Ahmedin, edhe nëse nuk pajtohen për identitetin e këtij dhe nuk ekzistojnë prova të caktuara për këtë.
Pra, Mahfiruze mund të ketë qenë gjithashtu nëna e njërit midis:
Në kulturën popullore
Në serialin televiziv turk të vitit 2015 Muhteşem Yüzyıl: Kösem, Mahfiruze u portretizua nga aktorja Ceyda Olguner. Këshilltarët historikë të serialit vunë në dukje se Mahfiruze ishte një çerkeze nga lindja. Në episodin e pestë të serisë së parë, personazhi u riformua me aktoren Dilara Aksüyek dhe u prezantua si "Çerkes güzeli Raşa" (bukuroshja çerkeze Rasha) përpara se të riemërohej në Mahfiruze.
Iges
Iges është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Wanda Leopold
Wanda Leopold (1920-1977) ishte një shkrimtare, mjee, dhe aktiviste e shkencave shoqërore e njohur për studimin e saj të fillimit të shkrimeve të anglishtes në Afrikën Perëndimore, posaçërisht në Nigeri. Një përkthyese, si dhe një kritike letrar, ajo theksoi cilësitë artistike të shkrimit krijues. Ajo ishte një shkollare e kulturës, letërsisë dhe gjuhës polake. Libri i saj, "O literaturze Czarnej Afryki," (Letërsia e Afrikës së Zezë) ishte futja e parë polake në letërsinë afrikane që ishte shkruar në gjuhën angleze dhe frënge. Disa nga esetë e saj kritike ishin në Chinua Achebe, Cyprian Ekwensi, dhe Wole Soyinka..
Qarku Pamiers
Qarku Pamiers është një qark në Francë, dhe është pjesë e departamentit Ariège.
Shtuoci
Shtuoc është një vendbanim në komunën e Zubin Potokut, Kosovë.
Herbigny
Herbigny është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin Ardennes të rajonit Grand Est.
Barles
Barles është një komunë në Francë. Barles bën pjesë në departamentin Alpes-de-Haute-Provence të rajonit Provence-Alpes-Côte d'Azur. Komuna ka një popullsi prej 152 banorë dhe sipërfaqe 59.05 km².
Sazan Guri
Sazan Guri është një ambientalist shqiptar, gjeolog nafte dhe inxhinjer. Gradat e tij shkencore janë "profesor i asociuar në gjeoshkencë" dhe "doktor i shkencave në fushën e gjeologjisë". Guri ka lindur në Berat më 11 dhjetor 1956.
Patna
Është një nga vendet më të vjetra të banura në mënyrë të vazhduar në botë. Patna u themelua në vitin 490 p.e.s. nga mbreti i Magadhas. Patna e lashtë, e njohur si Pataliputra, ishte kryeqyteti i Mbretërisë Magadha nën Dinastinë Haryanka, Dinastinë Nanda, Dinastinë Mauryane, Dinastinë Shunga, Dinastinë Gupta dhe atë Pala. Pataliputra ishte qendër e mësimit dhe arteve të bukura. Pataliputra ishte vend i astrologëve dhe studiuesve duke përfshirë Aryabhata-n, Panini-n, Vatsyayana-n, Chanakya-n dhe Kalidasa-n. Popullsia e saj gjatë Periudhës Mauryane (rreth vitit 300 p.e.s.) ishte rreth 400 000 banorë. Patna shërbeu si seli pushteti, qendër politike dhe kulturore e nënkontinentit Indian gjatë Perandorisë Mauryane dhe Gupta. Me rënien e Perandorisë Gupta, Patna e humbi lavdinë e saj. Ajo u rigjallërua përsëri në shekullin e XVII nga britanikët si një qendër e tregtisë ndërkombëtare. Duke pasuar ndarjen e presidencës së Bengalit në vitin 1912, Patna u bë kryeqyteti i provincës së Biharit dhe Orissa-s.
Qyteti modern i Patnas është i vendosur në bregun jugor të lumit Gang. Qyteti shtrihet midis lumenjve Sone, Gandak dhe Punpun. Qyteti është afërsisht 35 km i gjatë dhe 16-18 km i gjerë. Në qershor 2009, Banka Botërore e renditi Patnan të dytin në Indi (pas Delhit) për lehtësinë e të nisurit të biznesit. Bazuar në vitin 2015, prodhimi i brendshëm bruto për banor i Patnas ishte 106 000 rupi (1581 dollarë$). Sipas shifrave të rritjes mesatare vjetore, Patna është qyteti i 21-të me rritjen më të shpejtë në botë dhe qyteti i 5-të me rritjen më të shpejtë në Indi sipas një studimi nga ‘City Mayors' Foundation’. Patna regjistroi një rritje mesatare vjetore prej 3.72% gjatë viteve 2006–2010. Patna ka gjithashtu nivelin më të ulët të popullsisë në baraka se çdo qytet tjetër në Indi.
Qendrat e pelegrinazhit budist, hindu dhe Xhainist Vaishali, Rajgiri, Nalanda, Bodh Gaya and Pawapuri ndodhen në afërsi të qytetit të Patnas, që është një qytet i shenjtë për sikistët si qyteti i gurusë së dhjetë sikist, Guru Gobind Singh, që lindi këtu.
Etimologjia
Emri i këtij qyteti ka ndryshuar përgjatë kohës. Një nga qytetet më të vjetra në Indi, ka mjaft teori në lidhje me origjinën e emrit modern Patna (Devanagari:पटना; Gurmukhi:ਪਟਨਾ) Qyteti është njohur me emra të ndryshëm përgjatë më shumë se 2 000 vjetëve të ekzistencës së tij– Pataligrama, Pataliputra, Kusumapura, Kusumdhwaja Pushpapuram, Padmavathi, Azimabad dhe emri i sotëm Patna. Vendi është përmendur nga përshkrimet e udhëtarit kinez Faxian si Pa-lin-fou. Etimologjikisht ka rrjedhur nga Patan (Devanagari: पIतन), ermi i perëndeshës hindu, Patan Devi. Tempulli i Patan Devit është i vendosur akoma në Patnan e vjetër pranë Gulzarbagh Mandi-t bashkë me TempulliN e Patan Devit afër Takht Sri Patna Sahib-it në qytetin e Patnas.
Shumë besojnë se rrjedh nga emri i Patli-t, një varietet peme që gjendej me tepri në qytetin historik, që shihet edhe një logon turistike të shtetit të Biharit.
Sipas legjendës origjina e emrit të Patnas i atribuohet mbretit mitologjik Putraka që e krijoi Patnan në mënyrë magjike për mbretëreshën e tij Patali, që do të thotë "Oroxylum indicum", që i dha emri e lashtë Pataligrama. Thuhet se në nder të të parëlindurit të mbretëreshës, qyteti u emërtua Pataliputra. Grama është fjala sanskrite për fshat, ndërsa putra do të thotë djal, bir. Sipas legjendës tregohet se Buda i Smerald u krijua në Patna (atëherë Pataliputra) nga Nagasena në vitin 43 p.e.s.
Periudha e lashtë
Patna mori rëndësi dhe zhvillim rreth vitit 490 p.e.s. pasi Ajatashatru, mbreti i Magadhas, donte ta zhvendoste kryeqytetin e tij nga Rajagrha kodrinore (Rajgiri i sotëm) në një vend të vendosur në mënyrë strategjike për të luftuar më mirë klanin Licchavi të qytetit të Vaishalit. Ai e zgjodhi sitin në bregun e Gangut dhe zonën e fortifikuar. Gautama Buda udhëtoi përmes këtij vendi në vitin e fundit të jetës së tij. Ai profetizoi një të ardhme të madhe për këtë vend, edhe pse parashikoi rrënimin e tij për shkak të përmbytjeve, zjarrit dhe armiqësive.
Perandoria Maurjane
Megasthenes-i, historiani dhe indo-grek dhe ambasadori i oborrit të Chandragupta Maurjas, dha një nga përshkrimet më të hershme të qytetit. Ai shkroi se qyteti ishte i vendosur në pikëtakimin e lumenjve Gang dhe Arennovoas (Sonabhadra — Hiranyawah) dhe ishte 14 km i gjatë dhe 2.82 km i gjerë. Megasthenes-i, ambasadori grek në Indi, e përshkruan qytetin si më të madhin në tokë gjatë kulmit të tij. Dinastia Shunga në fund mori kontrollin e Pataliputras dhe sundoi për pothuaj 100 vjet. Ajo u pasua nga Dinastia Kanva dhe në fund nga ajo Gupta.
Një numër udhëtarësh kinezë erdhën në Indi në kërkim të diturisë dhe regjistruan vëzhgimet e tyre rreth Pataliputras në udhëpërshkrimet e tyre. Një përshkrim i till i famshëm u regjistrua nga udhëtari budist kinez Fa Hsien ose Faxian, që e vizitoi Indinë midis viteve 399 dhe 414 të e.s. dhe qëndroi aty për shumë muaj duke përkthyer tekste budiste.
Perandoritë Gupta dhe Mogule
Në vitet që pasuan, shumë dinasti e sunduan nënkontinentin indian nga qyteti, duke përfshirë Dinastinë Gupta dhe mbretërit Pala. Me shpërbërjen e Perandorisë Gupta, Patna kaloi përmes kohësh të turbullta. Bakhtiar Khilji e pushtoi Biharin në shekullin e XII dhe shkatërroi shumë qendra të lashta mësimi dhe Patna e humbi prestigjin e saj si qendër kulturore e Indisë.
Guru Gobind Singh-u (22 dhjetor 1666 – 7 tetor 1708), guruja i dhjetë sikist, lindi në Patna si Gobind Rai i Guru Teg Bahadur-it, gurusë së nëntë sikist, dhe gruas së tij Mata Gujri. Vendlindja e tij, Patna Sahib, është një nga sitet më të shenjta të pelegrinazhit për sikistët.
Nga viti 1620, qyteti i Patnas u përshkrua si "qyteti kryesor i të gjithtë Bengalit'' në Indinë veriore, "Qyteti më i madh dhe më i famshëm për tregti në Bengal". Kjo ishte para themelimit të qytetit të Kalkutës. Perandori mogul Aurangzeb pranoi kërkesën e nipit të tij të parapëlqyer, princit Muhammad Azim, për ta riemërtuar Patna si Azimabad, në 1704 ndërsa Azimi ishte në Patna si subedar. Patna ose Azimabadi sipas Phllip Mason në librin "The Men Who Ruled India", përjetoi disa veprimtari të dhunshme. Megjithatë, gjatë kësaj periudhe shumë pak ndryshoi përveç emrit. Me rënien e Perandorisë Mogule, Patna kaloi në duart e Nawab-ëve të Bengalit, që vunë taksa të rënda mbi popullsinë por lejuan të lulëzonte si një qendër tregtare. Banesat e Maharaxhait të Tekari Raj-it mbizotëronin bregun e lumit të Patnas në vitet 1811–12.