cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fran Frrokaj
Arsimimi dhe karriera
Ka kryer studimet e larta në Universitetin Politeknik të Tiranës, Fakulteti i Inxhinieri Mekanike, dega makineri, në vitet 1989-1994. Ka kryer studimet e larta si degë të dytë në Fakultetin Juridik të Universitetit “Luigj Gurakuqi” në Shkodër. Ka njohuri në gjuhën italiane. Ka shërbyer si oficer policie në Mirditë dhe Shkodër në vitet 1995-1999. Ka shërbyer si përgjegjës i Sektorit të Rregjistrimit të Mjeteve pranë Drejtorisë Rajonale të Shërbimit të Transportit Rrugor në Lezhë dhe Tiranë në vitet 2000-2003. Eshtë zgjedhur kryetar i Komunës Shënkollit në Lezhë për 3 mandate, vitet 2003-2015. Në vitin 2015 është zgjedhur kryetar i Bashkisë Lezhë. Eshtë nënkryetar i Partisë Demokratike në degën e Lezhës dhe anëtar i Kryesisë së Partisë Demokratike të Shqipërisë. Politikan me pikëpamje të djathta mbi ekonominë, shoqërinë, shtetin dhe mardhënien e qytetarit me shtetin. Politikan autentik në kuptimin e marrdhënies me njerëzit, vlerëson traditën dhe takimet e drejtpërdrejta të qytetarit me pushtetin publik.
Jeta personale
Është i martuar dhe ka 2 fëmijë.
Besnik Hasi
thumb|250px|Besnik Hasi Besnik Hasi lindi më 25 dhjetor 1971 në Gjakovë dhe është 1 ish-futbollist profesionist. Besnik Hasi si fëmijë mori hapat e parë drejt një kariere të sukseshme ndërkombëtare e cila fillon me angazhimin e tij në skuadren Kroate NK Dinamo Pancevo në vitin 1990. Nga këtu kalon më 1992 në NK Zagreb dhe pas një viti kthehet në Kosovë tek KF Prishtina ku luajti gjatë sezonit 1992 - 1993. Në skuadrën Kroate NK Samobor kaloi në sezonin 1993 - 1994 dhe nga aty më 1995 bën 1 kontratë me skuadren Belge KRC Genk ku qëndroi deri në vitin 2000. Nga viti 2000 deri në verën e vitit 2005 luan për skuadren Belge RSC Anderlecht. Gjatë asaj vere erdhi kalimi tek skuadra tjetër belge SC Lokeren. Karrierën si futbollist e mbylli tek klubi belg Cercle Brugge. Momentalisht është ndihmës-trajner tek RSC Anderlecht. Hasi mund të luante në mesfushë dhe në mbrojtje dhe në lojen e tij dominonte përdorimi i këmbës së majtë.
Besnik Hasi po ashtu ka dhënë kontributin e tij edhe për kombëtaren. Ndeshja e tij e parë me kombëtaren ka qenë ndeshja ndaj Gjermanisë në Leverkusen në vitin 2001. Kombëtarja humbi me rezultatin 2-1 por Hasi bëri 1 ndeshje shumë të mirë. Që prej atëhere ka qenë gjithnjë pjesë e pandarë e ekipit kombëtar. Me kombëtaren ka luajur 28 ndeshje dhe ka shënuar një gol, gjatë ndeshjes së parë të kombëtares nën drejtimin e Otto Barić kundër Bjellorusisë në Minsk. Gjatë kësaj ndeshjeje ai luajti si qendërmbrojtës dhe mbajti për herë të parë edhe shiritin e kapitenit. Ai është edhe një nga lojtarët shqiptarë me më shumë ndeshje në kompeticionet ndërkombëtare pasi ka luajtur rregullisht në Kupat e Evropës me Anderlechtin.
Reaksionet bërthamore
Hyrje
Fizika është bazë e teknikës dhe e shumë shkencave të tjera natyrore. Pa njohjen mirë të parimeve të fizikës nuk mund të kuptohen, e as të përdoren me sukses asnjë aparaturë apo instrument elektronik.
Teknologjia bërthamore është një ndër shkencat aplikative më të rëndësishme. Këtu në radhë të parë, mendohet në prodhimin e energjisë bërthamore dhe aplikimet e shumëllojshme të izotopeve radioaktive. Aplikimi i izotopeve në teknikë, në bujqësi dhe në mjekësi sot ka rëndësi të madhe. Për energjetikën bërthamore mund të thuhet se është duke u zhvilluar me një ritëm rrënjësor. Në vendet e zhvilluara ku ndihet mungesa e burimeve të energjisë konvencionale energjia bërthamore është bërë pothuajse burim kryesor. Fizika bërthamore merret me studimin e ligjeve të fizikës, të cilat janë bazë e teknologjisë bërthamore.
Viti 1932 është një ndër vitet më të rëndësishme për zbulime të reja të fizikës bërthamore. Kështu, Çedviku zbuloi neutronin (përbërja neutrale e bërthamës), Urej zbuloi deutronin kurse Andersoni pozitronin (grimcën pozitive me masë të njëjtë me atë të elektronit). Po në këtë vitë Kokrofti dhe Valtoni shkaktojnë zbërthime bërthamore, duke përdorur protonet nga akcelatori i tyre.
Gjatë viteve të tridhjeta hulumtohen zbërthimet bërthamore.
Hipoteza e Paulit për neutrinon (1933), teoria e Fermit për zbërthimet beta (1934), teoria e forcave bërthamore, janë disa prej zbulimeve më kryesore të fizikës bërthamore.
Viti 1939, kur u zbulua fisioni bërthamor, merret si fillimi i teknologjisë bërthamore. Periudha e re e zhvillimit të fizikës bërthamore fillon me zbulimin e ũ-mezoneve (1946).
Protonet dhe neutronet
Atomi përbëhet prej bërthamës së vogël të ngarkuar pozitivisht (me rreze 10–15 m) e cila është rrethuar në një distancë relativisht të madhe 10–10 m, me një numër të elekroneve. Sipas Raderfordit: “atomi përbëhej nga bërthama që ishte e rrethuar nga elektronet që gjenden në orbita të caktuar...”
Idenë e parë shkencore mbi strukturën e bërthamës atomike për herë të parë e dha shkencëtari i njohur gjermanë V. Hajzenberg më 1932. Sipas tij, bërthama atomike përbëhet nga protonet dhe neutronet.
Në mes të bërthamës dhe elektroneve ka hapësira boshe. Në gjendje natyrore atomi është elektroneutral sepse bërthama përbman një numër të protoneve që është e barabartë me numrin e elektroneve.
Ernest Raderfordi arriti të zbuloj grimcat pozitive të ashtuquajtura protonet për të cilat i përshkroi këto veti:
Atomi përbëhet nga një bërthamë, e cila është e ngarkuar pozitivisht, ku është përqëndruar thuajse e gjithë masa e atomit dhe rreth e rrotull saj sillen në orbita të veçanta elektronet negative. Masa e kësaj grimce është përafërsisht sa masa e atomit të hidrogjenit dhe përmbanë një njësi të ngarkesës elektrike elementare pozitive, pra protoni (1p1 ose p) paraqet atomin e hidrogjenit, d.m.th. jonin pozitiv të hidrogjenit: p=1 H1= H+
Masa e atomit të hidrogjenit të jonizuar (protonit) është rreth 1837 herë më e madhe se sa masa e elektronit.
Nëse për një njësi të ngarkesës së elekronit merret ngarkesa prej 1.602189 x 10-19 C, atëherë ngarkesa e protonit është +1. Masa e protonit përafërsisht është e barabartë me masën e neutronit, që ka vlerë 1.007596 NjAM (njësia e masës elektrike). Protoni në përbërje të bërthamës mund të trasformohet në neutron, pozitron dhe neutrino1. Në gjendje të lirë protoni është stabil por në disa kushte energjetike mund të shëndrrohet në një neutron dhe një elektron pozitiv.
Nga kjo rrjedh se protoni dhe neutroni mund të shëndrrohen mes vete, të cilat së bashku paraqesin përbërsit kryesor të bërthamës së atomit. Në disa raste për shkak të aspekteve kuantike të grimcës së njëjtë, ato marrin emrin e përbashkët nukleon. Ky emërtim tregon grimcat përbërëse të bërthamës por jo edhe numrin e saktë të protoneve dhe neutroneve. Ndërsa nuklid quhet bërthama atomike që kryesisht karakterizohet me:
Numrin atomik Z, i cili paraqet numrin e ngarkesave elementare pozitive të bërthamës, pra paraqet numrin e protoneve që marrin pjesë në strukturën e bërthamës, numrin rendor në sistemin periodik të elementeve si dhe paraqet numrin e elektroneve në mbështjellsin elektronik të atomit. Numri atomik vendoset në anën e majtë, poshtë simbolit kimik të elementit. Dhe me numrni e masës A, që paraqet numrin e përgjithshëm të nukleoneve, që marrin pjesë në përbërjen e bërthamës. Pra:
A(nukleone) = N(neutrone) + Z(protone)
Numri i masës shkruhet lartë te simboli kimik. Nëse me X shënojmë simbolin kimik, atëherë nuklidi paraqitet në këtë mënyrë: ZXA ose shkurt XA
Ngarkesa elektrike e bërthamës është:
q b = Ze,
ndërsa ngarkesa elektrike e mbështjellësit elektronik të atomit është
q mb = - Ze,
ku “e” është ngarkesa elektrike elementare.
Spini i protonit dhe i neutronit është: s = ½ ħ
Rrezja e bërthamës së atomit përafërsisht mund të përcaktohet me ndihmën e formulës: R = R0 3√A , ku R0 është: R0 = (1.2-1.3) x 10 -15 dhe A- numri i masës.
Deri tash njihen afro 1800 nuklide, prej të cilave shumica janë fituar në mënyrë artificiale dhe zakonisht nuk janë stabile.
Më 1919, Raderfordi arriti që duke vepruar në grimca-α, të bënë transformimin e atomeve të azotit në atome të oksigjenit dhe hidrogjenit.
Ky shëndrrim i bërthamave zhvillohet sipas skemës: 2He4 + 7N14 → 8O17 + 1p1 që d.m.th. se me bombardimin e azotit me rreze alfa, fitohet oksigjeni dhe një proton.
Në këtë reaksion dhe në të gjitha reaksionet bërthamore vlen ligji i ruajtjes së energjisë (apo ligji i ruajtjes së numrit të masës A) si dhe ligji i ruajtjes së ngarkesës elektrike (apo ligji i ruajtjes së numrit atomik Z).
Numri i masës në reksionin e sipërm, në anën e majtë është :
A = 14+4 = 18 e po aq edhe në anën e djathtë:
A = 17+1 = 18. Numri atomik në anën e majtë është:
Z = 7+2 = 9 e po aq edhe në anën e djathtë :
Z = 8+1 = 9. Masa e protonit është
m p = 1.6726465 x 10–27 kg ndërsa ngarkesa e tij elektrike është sa ngarkesa e elektronit, por me shenjë positive, pra:
q p = 1.6021892 x 10-19 C.
Në vitin 1932 bashkëshortët Irena dhe Frederik-Zholio Kyri bënë një eksperiment duke e bombarduar beriliumin me grimcat alfa, me ç’rast në detektorin e protoneve (dhoma e jonizimit) vërejnë një sasi të vogël të protoneve. Nëse në hapsirën në mes të beriliumit dhe detektorit vihet parafina (e pasur me atome të hidrogjenit), vërehet një intensitet shumë i madh i protoneve të liruara nga parafina. Këtë dukuri ata nuk mund ta interpretonin fare. Këtë problem e zgjedhi shkencëtari Çedviku i cili mendon se nën ndikimin e grimcave alfa në atomet e beriliumit lirohen grimca të reja elektroneutrale, që nuk shkaktojnë jonizim dhe për atë nuk mund të detektohen në dhomën jonizuese. Kur ato grimca godasin atomet e hidrogjenit në parafinë, lirohen protone të shumta të cilat detektohen lehtë në dhomën jonizuese. Këto grimca Çedviku i quajti neutrone(1 0 n ose n).
Reaksioni i parë bërthamor, produkti i të cilit është neutroni, është zhvilluar sipas skemës 2He4 + 4Be9 → 6C12 + 0 n 1
Si shihet, në këtë reaksion bëhet shëndrrimi i bërthamës së beriliumit në karbon dhe lirimi i një neutroni. Sot dihet se masa e neutroneve është pak më e madhe se masa e protoneve, pra:
m n = 1.6749543 x 10 –27 kg
Neutroni nuk ka ngarkesë elektrike, prandaj trajektorja e tij nuk ndryshon nën veprimin e fushës elektromagnetike. Neutroni është grimcë stabile ndërsa kur ndodhet në gjendje të lirë, pra jashtë bërthamës, neutroni është radioaktiv, d.m.th. zbërthehet vetëvetiu, sipas skemës:
0 n 1 → 1 p 1 + -1 e 0 Ky relacion shoqërohet edhe me emërtimin e neutrinos (υo), prandaj në mënyrë complete zbërthimi i neutronit paraqitet si:
0 n 1→ 1 p 1 + -1 e 0 + υo (0.76 MeV)
ku 1p1 është protoni, -1e0 simboli i elektronit me ngarkesë elektrike -1. Meqë neutroni nuk ka ngarkesë elekrike, ai në rrugën e tij nuk e “vëren” jonizimin, kështu që edhe nuk krijon gjurmë në dhomën e jonizimit. Për këtë arsye neutroni u zbulua me një vonesë të madhe dhe në përgjithësi vështirë detektohet.
Neutronet janë pjesë përbërëse e çdo bërthame atomike, me përjashtim të bërthamës së atomit të hidrogjenit të zakonshëm.
Neutronet e ngadalshme mund të kapen nga atomet, prandaj shkaktohet radioaktiviteti artificial (për të cilin do të flasim më vonë) i bërthamës së asaj substance. Gjatë bashkveprimit të neutroneve me bërthama atomike të një substance, bëhet shpërhapja ose kapja e neutronit. Si shembull i kësaj dukurie mund të merret uji i rëndë. Këto neutrone quhen neutrone termale.
Për shkak të neutralitetit të tyre elektrik, neutronet janë grimca shumë të përshtatshme si projektile për bombardimin e bërthamave atomike, meqë mund të depërtojnë shumë lehtë në bërthama, ngase në to nuk vepron forca e kulonit. Neutroni me një energji minimale mund të depërtojë në bërthamën atomike dhe të shkaktoj transformimin e saj. Në këtë mënyrë përfitohen shumë izotope në reaktorë bërthamorë.
Radioaktiviteti artificial
Në vitet 1933-1934 Irena Kyri, e bija e Maria Kyrit, së bashku me Frederik Zholion, shkencëtar i talentuar bashkpuntorë në laboratorin e Maria Kyrit, zbuluan një dukuri të re, rëndësia e së cilës për kohën dhe për perspektivën ishte jashtzakonisht e madhe. Fuqia bashkëshortore e Zholio-Kyri, ashtu si çifti i më parshëm Pjer e Maria Kyri, duke studiuar dhe duke eksperimentaluar njëkohësisht mbi dukurinë e transformimit të atomeve, duke bombarduar me thërmija alfa aluminin, bëri të mundur zbulimin e një dukurie të re që u quajt “radioaktiviteti artificial”. Duke filluar me zbulimin e radioaktivitetit nga Bekereli dhe duke vazhduar me të tjerët deri vonë, ishte përcaktuar tashmë që në mënyrë të natyrshme, të vetëvetishme ata rrezatojnë, duke përcaktuar radioaktivitetin natyror. Asnjë kushtë i jashtëm nuk ndikonte mbi këtë lloj rrezatimi. Ja se çfarë shkruajnë autorët e eksperimentit: “Gjatë shëndrrimeve të borit, të magnezit dhe të aluminit shfaqen elemente të reja radioaktive që lëshojnë pozitrone”. Pra, shfaqen elemente të reja radioaktive! D.m.th. elementet radioaktive natyrore mund të krijohen artificialisht.
Radioelementet artificiale më së shumti përdoren në mjeksi, të fituara përmes reaksioneve bërthamore. Reaksionet bërthamore janë procese të bashkëveprimeve në mes nuklideve stabile me rrezet jonizuese ose në të shumtën e rasteve me neutrone. Si rezultat i këtyre ndërveprimeve krijohen më shumë nuklide radioaktive. Reaksionet bërthamore shprehen me ekuacione të caktuara. Në anën e majtë të ekuacionit shënohen komponentet e reaksionit: bërthama stabile (A) dhe rrezatimi hyrës-projektili (x), kurse në anën e djathtë- produktet e reaksionit: bërthama e krijuar (B) dhe rrezatimi i jonizues (y):
A + x = B + y ose A(x,y)B. Siç dihet, rrezatimi radioaktiv përmban edhe energji, për të matur këtë energji është pranuar një njësi matje e posaçme që quhet elektronvolt dhe shkurtimisht shkruhet “eV”. Kjo është energjia që fiton elektroni i vendosur në fushën elektrike me ndryshim potencial të një volt. Një njësi shumëfishe është megaelektronvolti që është një million here më e madhe dhe shenohet 1 MeV.
Në fakt kjo energji nuk është e madhe, por në botën e atomit ajo është jashtzakonisht e rëndësishme dhe ja sepse: në qoftë se duam të ngrohim 1 kg ujë, për t’i rritur temperaturën vetëm një grade duhet harxhuar një energji prej 26 miliardë MeV, kurse në qoftë se do të mund t’i komunikonim çdo molekulë uji një energji termike vetëm prej 1 eV, atëherë temperatura e ujit do të rritej deri në 1300 °C. Mandej tregues mjaft i rëndësishëm është aktiviteti i lëndës radioaktive. Sa më i madh të jetë numri i atomeve të lëndës radioaktive dhe sa më e vogël të jetë perioda e gjysmëzbërthimit, aq më i madh është edhe aktiviteti i lëndës radioaktive. Si njësi e aktivitetit përdoret njësia kyri, që përfaqson në vete atë sasi të lëndës radioaktive, prej së cilës bëhen 37 miliardë shpërbërje atomesh në sekond.
Më 1930 fizikantët gjerman Gerte dhe Bote me bombardimin e bereliumit, me rreze alfa kanë fituar rrezatimin më të depërtueshëm dhe jonizues. Ky reaksion është formuluar më vonë (1932), kur Çedviku zbuloi neutronet : 4Be9 + 2He4 → 6C12 + 0 n1
Shëndrrimi i parë i bërthamës së elementit në mënyrë artificiale me të cilat janë përfituar neutronet është realizuar në vitin 1932 nga ana e bashkëshortëve Irena dhe Frederik- Zholio Kyri.
Izotopi i fosforit 15P30, që fitohet në këtë rast nuk (+e) gjendet në natyrë, por paraqet llojin e burimit të radioaktivitetit bërthamor, i cili manifestohet, duke emetuar pozitrone (+1e0) dhe procesi i zbërthimit të fosforit mund të paraqitet me relacionin : 15P 30 → 14 Si 30 + +1 e 0
dhe si podukt fitohet izotopi stabil i silicit 14 Si 30, i cili gjendet në natyrë. Dukuria e zbërthimit të bërthamave të fituara në mënyra artificiale paraqet radioaktivitetin artificial, ndërsa emetimi i pozitroneve nga elementet radioaktive, paraqet rrezatimin-β pozitronik, ngjajshëm me rrezatimin–β elektronik, i cili është vërejtur më parë tek elementet radioaktive natyrore.
Elementi radioaktiv, i cili fitohet me reaksion bërthamor quhet me emrin e elementit përkatës, por me parashtesë “radio”, p.sh. radiofosfori, radioazoti, radiosilici etj. Pasi që një element mund t’i ketë disa izotope radioaktive, atëherë përveç simbolit të elementit së bashku me numrin përkatës së masës dhe numrit rendor në kllapa të shkruhet edhe koha e gjysmë zbërthimit të radioelementit përkatës p.sh. 7N14 ( T1/2=10.1 min).
Rëndësi tjetër e radioaktivitetit artificial është se me të tregohet se me radioaktivitetet bërthamore mund të bëhen radioaktive edhe izotopet stabile të elementeve të ndryshme d.m.th. mund të krijohen izotope radioaktive edhe tek elementet stabile normale. Këto izotope radioaktive zakonisht quhen radioizotope. Po ashtu, me bombardimin e bërthamave të atomeve të ndryshme me grimca, siç janë rrezet alfa, protonet, deuteronet, neutronet, kuantet, apo edhe konverzioni i brendshëm, mund të krijohet nga një bërthamë, bërthama tjetër.
Se çfarë zbërthimi kryhet, varet prej numrit të protoneve dhe neutroneve në bërthamë. Nëse në një radioizotop raporti i protoneve dhe i neutroneve është i tillë që nuk i përgjigjet raportit të bërthamës stabile, atëherë radioizotopi do të zbërthehet në mënyrë radioaktive. Bërthama atomike, e cila përmban tepricë neutronesh ndaj numrit të protoneve, që të jetë stabile, zbërthehet në mënyrë radioaktive duke emetuar elektrone d.m.th. emetonë grimca-β–, me ç’rast në bërthamë një neutron shëndrrohet në proton, pra: 0 n 1 → 1 p 1 + -1 e 0
Këto shëndrrime kryhen në ato lloje izotopesh që kanë numër më të madh të masës se izotopi stabil i elementit të njëjtë, p.sh. 1H1, 6C14, 8O19, 13Al28, 17Cl38 etj. Këto zbërthime manifestohen me emetimin e grimcave β –, sepse në bërthamat e tyre numri i neutroneve ndaj numrit të protoneve është i tillë që bërthama do të ishte më stabile.
Nëse në një bërthamë numri i neutroneve është më i vogël se numri i protoneve, atëherë do të ketë tendenca që protoni të zëvendësohet me neutron.
Ekzistojnë tri mënyra që të arrihet kjo: të emetohet pozitroni ( rrezatimi β +), të emetohet grimca-α dhe të kapet elektroni nga shtresa elektronike. Zbërthimi radioaktiv me emetimin e pozitroneve zakonisht vërehet tek izotopet, numri i masës te të cilët është më i vogël se tek izotopet stabile të elementeve të njëjta, me ç’rast në bërthama një proton shëndrrohet në neutron: 1 p1 → 0 n 1+ +1 e 0
Në këtë mënyrë zbërthehen: 7N13, 6C11, 8O15, 13Al25, 26Fe53, 17Cl33 etj. Radioaktiviteti artificial me emetimin e grimcave-α, vërehet te disa izotope të arit dhe të mërkurit si dhe te shumica e izotopeve të arit dhe të mërkurit si dhe te shumica e izotopeve të elementeve prej grupit të tokave të rralla, me numër rendor prej 60-66 dhe numër të masës rreth 150.
Zbërthimi radioaktiv i njohur si kapja elektronike ose kapja–K bëhet te bërthamat me numër më të vogël neutronesh sesa të protoneve ndaj bërthamave stabile dhe në vend që të emetohet pozitroni, ajo rrezaton një elektron orbital dhe atë më së shpejti prej shtresës K. Kjo kapje e elektronit me proton jepë një neutron, me ç’rast numri i neutrineve në bërtham rritet, kurse numri i protoneve zvoglohet dhe bërthama bëhet më stabile. Ky llojë zbërthimi radioaktiv vërehet tek izotopi i hekurit 55 dhe mund të paraqitet me këtë relacion: 26Fe55 + +1e 0→ 25Mn55
Sot janë të njohura rreth 1000 izotope radioaktive artificiale të elementeve të ndryshme. Në fund, duhet përmendur paralajmrimin fundamental nga ana e Fermiut (1934), që paraqet bazën për prodhimin e elementeve radioaktive:
“ajo që vështirëson përfitimin e reaksioneve bërthamore, me bombardimin e grimcave pozitive me anë të grimcave të tjera po ashtu pozitive, është refuzimi elektrostatik. Ky refuzim mund të zhduket me përdorimin e neutroneve, d.m.th. me anë të kësaj grimce neutrale mund të shkaktohet radioaktiviteti artificial i të gjitha elementeve”. Sot kemi më se 2500 radioizotope që mund të prodhohen.
Fisioni berthamor
Procesi i ndarjes së bërthamës së rëndë në dy bërthama të lehta, gjatë bombardimit me neutrone quhet fision.
Pra rekasioni i tipit të fisionit bërthamor shkaktohet kur kapet neutroni nga bërthama e uranit 92U235 .Ekzistojnë rreth 40 mënyra të ndarjes së bërthamës atomike të uranit 92U235 , me ç’rast mund të krijohen deri në 300 produkte të ndryshme radioaktive të fisionit. Gjatë procesit të ndarjes së bërthamës së rëndë në dy bërthama (rrallë herë në tri) të reja – të lehta, emetohen dy deri në tri neutrone dhe fotone-γ.
Në figurën 3 është paraqitur fisioni i induakuar me neutrone në uranin 92U235. Procesi i fisionit të indukuar me neutrone mund të paraqitet përmes këtij reaksioni: 92U 235 (n,f) → 36Kr94 + 56Ba140 +(2 deri 3) 0 n1 + E (MeV)
Gjatë procesit të fisionit bërthamor lirohet energjia rreth 210 MeV.
Energjia mesatare e liruar me fisionin e një atomi të bërthamës U-235
Energjia kinetike e fragmenteve të lehta ~99 MeV
Energjia kinetike e fragmenteve të rënda ~ 68 MeV
Energjia kinetike e neutroneve ~ 5 MeV
Energjia e lidhjes së neutroneve ~ 13 MeV
Energjia e kuanteve-γ ~ 8 MeV
Energjia e grimcave- β ~ 7 MeV
Energjia e rrezatimit – γ ~ 7 MeV
_____________ gjithsej: 24 MeV
Që kjo energji që lirohet me rastin e fisionit të mund të shfrytëzohet, është e domosdoshme të sendërtohet një kontroll i reaksionit vargor. Ky kontroll arrihet me ndihmën e shufrave që përbëhen prej substancave të cilat kanë aftësi për t’i përthithur tepricën e neutroneve të nevojshme për ruajtjen e faktorit të shumimit k=1. Këto substanca të shpeshta janë: kadmiumi, bori etj. Këto shufra quhen shufra kontrolli të cilat mund të futen e nxirren prej bërthamës së reaktorit, që përbëhet prej karburantit bërthamor dhe moderuesit. Duhet theksuar se kontrolli i reaktorëve bërthamorë në një masë të dukshme është lehtësuar me ekzistimin e neutroneve të vonuara.
Kur e përmendim reaksionin bërthamor vargor, atëherë do ta paraqesim edhe parimin e punës dhe teorinë elementare të reaktorëve bërthamorë.
Reaktorët bërthamorë përbëhen prej:
• substances së fisionit (karburantit bërthamor),
• moderuesit, ose ngadalsuesit të neutroneve,
• shufrave të kontrollit,
• reflektorit të neutroneve.
Armet Berthamore
Më parë kemi përmendur reaksionet bërthamore dhe zbatimin e tyre për qëllimet paqësore, kurse tani është radha të flasim edhe për përdorimin e tyre me qëllim shkatërrues.
Prej pas luftës së dytë botrore e deri më tani, armët nukleare janë prodhuar më një numër dhe lloj të caktuar. Prodhimi i tyre është i ndaluar për shkak se prezenca e tyre paraqet rrezik serioz për njerzimin.
Armët nukleare kryesisht ndahen në dy kategori : • Në mjete nukleare eksplozive - të cilat veprojnë në bazën e eksplodimit fisional (nuklear) dhe eksplodimit termonuklear (fuzional) dhe • Në lëndët radioaktive luftarake- të cilat nuk kanë veprime eksplozive, por emetojnë rreze radioaktive.
Bomba atomike është sasia e madhe e energjisë e cila lirohet për një interval të shkurt të kohës dhe në një hapësirë të vogël. Bazohet në fisionin e pakontrolluar të bërthamave të elementeve të rënda si uranit 92U235 dhe plutoniumit 94Pu239 (duhet të kemi në dimenzione më të mëdha se madhësi kritike) që hyjnë në rradhën e eksplodimeve fisionale.
Bomba termonukleare bazohet në eksplozimin që ndodh për shkak të fuzionit bërthamorë të bërthamave të lehta.
Për të arritur te fuzioni i bërthama të deuteriumit me ç’rast lirohet një energji e madhe duhet arritur temperatura të larta deri në disa miliona kelvin. Për këtë arsye ky process quhet reaksion termonuklear.
Si lëndë djegse termonukleare merren izotopet e hidrogjenit, deuteriumit dhe triciumit dhe vendosen rreth shkrepsësbombës nukleare.Nëse duhet të arrihet fuqi më e madhe shkatrruse përrreth eksplozivit termonuklear, si mbështjellës vihet urani. Bomba hidrogjenore bazohet ne eksplozimin që ndodh për shkak të fuzionit bërthamor të bërthamës të hidrogjenit. Bomba hidrogjenore është njëmijë herë më e fuqishme se bomba atomike. Deri tani nuk janë përdorur bombat hidrogjenore përveç testimit të parë më 1 nëntor 1952 nën ujin e oqeanit paqësor për shkak të rrezikut të shkatërrimit. Bomba hidrogjenore më e thjeshta mund të ketë fuqinë deri në 10 megaton.
Efektet e armëve bërthamore vëzhgohen me kujdes qysh pas bombardimeve në Japoni, pasi që kanë efekte tejet të dëmshme për njerzimin si: rrezatim radioaktiv, mbeturinat radioaktive,efektet klimatike, dëmtimet natyrore etj etj…
Nantucket
Nantucket është një qytet dhe të qarkut të cilat kanë kufirin e njëjtë. Nantucket County është një nga  qarqet në shtetin federal Massachusetts të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Devis Xherahu
Devis Xherahu ka lindur më 15 shtator 1973. Është një këngëtar shqiptar nga Korça.
Meister Eckhart
Quhej mjeshtër pasi fitoi titullin akademik në Paris. Nga fundi i jetës së tij ai u shpall si heretik nga Papa Gjoni XII. Ekharti pranoi gabimin e tij ose shpjegoi arsyen pas gjithë artikujve të tij grishës, dhe kështu nuk u dogj, por ai vdiq përpara përfundimit të gjykimit të tij. Në studimin e tij Richard Southern (Riçard Sauthërn) e rendit atë së bashku me Bede-n dhe Shën Anselmin si simbol i shpirtit mendor të Mesjetës së vonë.
Veprat dhe mësimet
Tema qendrore e psalmeve te Ekhartit ne gjuhen gjermane është prania e Perëndisë ne shpirtin e individit, dhe dinjiteti i shpirtit te njeriut.
Oshmare korçe
Në një enë me gjalpë, djathi skuqet pak, hidhet qumësht dhe pasi merr valë i hidhet miell misri, përzihet me shpejtësi që të mos krijohen kokrriza dhe piqet derisa të shkëputet nga anët e enës dhe të dalë yndyra. Vendoset në pjatë lugë-lugë dhe shërbehet e ngrohtë.
Për 4-5 persona duhen :
Alfons Liguori
Shën Alfons Liguori (ital. Alfonso Maria de' Liguori) (Napoli, 27 shtator, 1696 – Pagani, Salerno, 1 gusht, 1787) ishte nje jurist, shkrimtar shpirtëror italian, peshkop dhe themelues i urdhërit të Kongregacionit të Shpaguesit Më të Shenjtë.
Jeta
Nderohet nga kisha katolike si shenjtor dhe është doktor i saj, mbiquajtur "Doctor Zelantissimus".
Dita e festës së tij është 1 gushti.
Sezoni 2010–11 i FC Barcelona
Sezoni 2010–11 ishte sezoni i 111 i ekzistencës së Football Club Barcelona dhe sezoni i 80 rresht në ligën më të lartë të futbollit spanjoll. Barcelona e nisi sezonin me një president të ri pasi Joan Laporta arriti limitin e madatit të tij më 30 qershor, duke lënë pas krahëve një periudhë të mbushur me suksese.
Sandro Rosell u zgjodh presidenti i ri më 13 qershor pasi siguroi një rekord prej 35,021 mijë votash (61.35%), një shifër më e lartë se Laporta me 27,138 mijë vota në vitin 2003. Rosell filloi punën e tij si president i klubit më 1 korrik si presidenti i 39-të i klubit.
qershor
Barcelona filloi merkaton verore vetëm tre ditë pas mbarimit të sezonit 2009–10, duke arritur një argument për blerjen nga Valencia të lojtarit ndërkombëtarë David Villa për shumën e 40 milion €.
gusht
Më 27 gusht, Barcelona arriti argumentin me klubin anglez Liverpool për shërbimet e mbrojtësit ndërkombëtarë Javier Mascherano. Marrëveshja u krye për shumën e 24 milion € dhe u arrit "pas përpjekjeve të shumta të klubit (Barcelona) gjatë disa orëve si dhe gatishmërisë dhe dëshirës së lojtarit për të kryer këtë lëvizje.
shtator
Trajneri Guardiola tha: "Do të na kushtojë shumë. Ne presim një vit të vështirë ku kemi gjëra që duhet ti fitojmë vetë. Tani, skuadra nuk është në forcën e saj maksimale në këtë pikë të sezonit."
tetor
Për shkak të gjetjeve të auditimit, compromisarios e Barcelonës (Komisionerët) votuan për të zbatuar veprimin social të përgjegjësisë ndaj bordit të mëparshëm të klubit me 468 vota në favor, 439 vota kundër, dhe 113 vota abstenuan.
nëntor
Më 29 nëntor, në një nga El Clásicos më të papritua, ishte planifikuar që të hënën për shkak të zgjedhjeve në Parlamentin e Katalonjës, i cili u mbajt një ditë më parë.
dhjetor
Më 6 dhjetor, finalistët e FIFA Topit të Artë ishin shpallur. Barcelona i kishte të tre vendet. Messi, Xavi ose Iniesta do të shpalleshe lojtari më i mirë i botës në ceremoninë e Zyrihut të Zvicrës më 10 janar 2011. Ky do të ishte një moment historik për Barcelonës, pasi të tre lojtarët më të mirë të botës nuk do të ishin vetëm nga klubi, por edhe nga akademia e saj.
janar
Më 10 janar 2011, Messi u kurorëzua si fituesi i Topit të Artë 2010 në në ceremoninë e Zyrihut të Zvicrës. Shokët e tij të skuadrës Iniesta dhe Xavi përfunduan i dyti dhe i treti respektivisht.
Qiriu
Qiriu është një bllok solid dylli me një fitil të ngulitur, e cili i ndezur siguron dritë
Sezoni 2010–11 i FC Barcelona
shkurt
Më 2 shkurt, Barcelona sëbashku me Real Madrid arritën në finalen e Copa del Rey duke mposhtur respektivisht Almerían (8–0 rezultat i përgjithshëm) dhe Sevillën (0–3 rezultat i përgjithshëm).
mars
Më 2 mars, Adriano assistoi Golin e vonshëm të Messit në fitoren 0–1 jashtë fushe kundër Valencias. Kjo gjë bëri që Messi të arrinte kuotën e 27 golave në ligë duke qënë në garë për të fituar trofeun Pichichi si golashënuesi më i mirë.
prill
Më 2 prill, Barcelona mposhti Villarrealin me rezultatin 1–0 në El Madrigal me pesë titullar që nuk luanin dhe Goli i vetëm u shënua nga qëndër–mbrojtësit Gerard Piqué në minutën e 66. Me këtë fitore, Barcelona zgjeroi avantazhin e saj në renditje kundër Realit me 8 pikë pas humbjes shokuese të kësaj të fundit 1–0 kundër Sporting Gijón në Santiago Bernabéu.
Zac Efron
Zachary David Alexander "Zac" Efron (i lindur më 18 tetor, 1987) është një aktor dhe këngëtar amerikan. Ai filloi duke vepruar profesionalisht në fillim 2000s, dhe u bë i njohur për shikuesit e rinj pas rolet e tij në Disney Channel Original Movie High School Musical, Summerland seri BB, dhe versioni i Hairspray Broadway, nje filmi muzikor.
Jeta
Efron ka lindur në San Luis Obispo, Kaliforni, dhe më vonë u shpërngul në Arroyo Grande, Kaliforni. Babai i tij, David Efron, është një inxhinier në një central elektrik, dhe nëna e tij, Starla Baskett, është një ish-sekretare e cila ka punuar ne te njëjtën fabrikeme te. Efron ka pasur një fëmije normale dhe I perkiste nje familjeje t shtresës se mesme. Ai ka një vëlla me t vogel, Dylan. Babai I tij e ka inkurajuar të fillojë te aktroje qe ne moshën njëmbëdhjetë vjeçare. Ai më pas u shfaq në produksione teatrale në shkollën e tij të lartë, ka punuar në një teatër amerikan i quajtur Melodrama e madhe Amerikane dhe neper shfaqje komike.Me pas filloi të merrte edhe mësimet për këngën. Zac Efron luajti ne role të tilla si endacak, Peter Pan, Djali qe nuk donte te rritej, Little Shop of Horrors dhe Man Music. Efron ishte rekomanduar tek një agjent në Los Anxhelos me mësuesen e tij të dramës, Robyn Metchik (nëna e aktorëve Aaronit Michael Metchik dhe Asheri Metchik). Ai u caktua më vonë tek agjencia e krijimit te artisteve
Arsimi
Zac Efron u diplomua nga Shkolla e larte Arroyo Grande në vitin 2006, dhe pastaj u pranua në Universitetin e Kalifornise jugore, por e ka shtyre regjistrimin e tij ndërsa merrej me një film. Efron gjithashtu mori pjesë në Pacific Conservatory of the Performing Arts, një kolegj i komunitetit i vendosur në Santa Maria, Kaliforni, i cili i ofroi atij me shume mundësi për të performuar si një aktor i ri gjatë viteve të 2000 dhe 2001.
Kariera
Në vitin 2002, Efron filloi të paraqitet në disa seri televizive, duke përfshirë Firefly, ER, dhe Guardian. Ai portretizoi Cameron Bale ne serite e Summerland. Që kur u paraqit në Summerland, ai gjithashtu eshte ftuar ne programe televizive sic jane CSI : Miami, NCIS (TV series), Suite Life of Zack & Cody dhe The Replacements. Në vitin 2003, Efron luajti në filmin Lifetime dhe Miracle Run. Ai ka luajtur Steven Morgan, një nga dy binjakeve. Për punën e tij, ai mori Çmimin Artisti i ri për Performanca më e mirë në një film televiziv, mini-seri, ose Mbeshtetja e Artisteve t rinj. Në 2005, ai luajti personazhin kryesor në video muzikore e Hope Partlow për këngën e saj "E semure nga Brenda." Gjithashtu në vitin 2005, ai luajti Patrick McCardle në Derby Stallion, ku karakteri i tij donte te fitoje garën ne qytet...
Në vitin 2006, Efron luajti në filmin High School Musical si Troy Bolton, studenti shum i dashur dhe kapiteni i ekipit të basketbollit. Ne këtë film ai ka fituar njohjne mes publikut adoleshent si një aktor dhe këngëtar. Në gusht 2006, Efron fitoi një Teen Choice Award në Breakout Star dhe The TV — Choice Chemistry categories, bashke me Vanessa Hudgens. Bashke me filmin ai beri turne në Sydney, Australi, Londër, Angli, dhe vende të tjera për promovimin e filmit. Menjëherë pas transmetimit te High School Musical, Zac Efrin doli me dy këngë të reja në Billboard Hot 100 më 4 shkurt 2006, me "Head Get'cha in the game" dhe "Breaking Free", një duet me Vanessa Hudgens nga filmi. Te gjitha kenget e High School Music, u ngjiten shpejt në historinë e Billboard charts. Efron gjithashtu U paraqit në Disney Channel Games 2006, si kapiten i ekipit të Kuq.
Më 7 prill 2007, Efron u shfaq në një episod të Punk'd. Efron mori pjese gjithashtu edhe ne videoklipin e këngës “Say OK” (Thuaj OK) si i dashuri i saj. Kjo video është transmetuar më 16 mars 2007 në Disney Channel. Po këtë vi tai u caktua sin je nga 100 njerëzit me t bukur t 2007-es. Një foto dhe profili i tij ishte në seksionin "Coming of Age". Në të, ai tregoi sesi ishte një nga fëmijët më të shkurtër në shkollë dhe gjithmonë ngacmohej për këtë gjë. Në vitin 2006, Efron u paraqit si Link Larkin në një version e filmit Hairspray dale më 20 korrik 2007. Efron performoi të gjitha vokalet e tij në rol, që u filmua në Toronto, Ontario, nga 5 shtator - 2 dhjetor 2006. Ai I preu dhe i leu flokët e tij ngjyre kafe te erret dhe fitoi rreth 15 £ për rolin. Performanca e tij dhe filmi kane marrë komente pozitive. Efron nuk ishte në gjendje për të performuar tashme me kolegët e tij tek Koncerti i High School Musical për shka të angazhimeve të filmit Hairspray. Drew Seeley mori përsipër këtë koncert për të.
High School Musical 2 doli në gusht të vitit 2007, dhe Efron kryesoi Meter Star dhe rezultoi se ishte me i kerkuari i famshem. Përveç kësaj, Lycos ka raportuar se kërkimet për Zac Efron ishin rritur deri ne 81 %. Filmi vendosi një rekord të ri, duke u bërë programi më i shikuar në historinë e SHBA, me 17,2 milione shikues. Efron gjithashtu u shfaq në kopertinën e Rolling Stone ne gusht të 2007. Artikulli për të tregoi se ai shpresonte qe një ditë të luajë rolin e një hero. Efron prezantoi ne 2007 Teen Choice Award për "Favorite Movie" së bashku me Queen Latifah. Efron përsëriti rolin e tij në High School Musical 3 : Senior Year, i cili doli më 24 tetor 2008. Roli tjetër i tij ishte në “Seventen Again” (17 Përsëri), një drame-komedi e prodhuar nga Adam Shankman. Ky film u prezantua në vitin 2009.
Në fillim të vitit 2008, Efron kishte marre rolin kryesor në filmin “Me and Orson Welles”. Bazuar në romanin e Robert Kaplow me të njëjtin emër dhe histori, i vendosur në vitin 1937 në Nju Jork, tregon për një të ri të punësuar në prodhimin Orson Welles 'e Julius Cezarit, ku ai bëhet për të tërhequr vemenden e një prej asistenteve te prodhimit dhe për të krijuar një karriere. Filmi u xhirua në Isle of Man, Londër dhe Nju Jork, gjatë shkurt-prill 2008. Ajo u prezantua për Amerikën e Veriut nëpërmjet Festivalit te Filmit në Toronto më 5 shtator, 6, dhe 11, 2008 dhe doli në shitje në vitin 2009. Efron nënshkroi edhe një kontrate për një rol në filmin " The Death and Life of Charlie St. Cloud “
Më 8 prill 2009, pjesëmarrja e Efron në një video komike të shkurtër me titull " Zac Efron's Pool Party“ e cila doli ne faqen e internetit “Funny or Die” edhe për publikun. Më 11 prill 2009, Efron mori pjese ne një episod të “Saturday Night Live”.
Jeta personale
Efron ka një apartament në Los Angeles, Kaliforni. Më 15 janar 2008, Efron u shtrua në spital në Cedars-Sinai Medical Center në Los Anxhelos për një emergjence appendectomy. Efron ishte gjithashtu ne listën e Forbes Celebrity 100 në 2008, i renditur ne vendin e 92 me një fitim prej $ 5,8 milionë dollarë nga qershori 2007 deri në qershor 2008. Që nga 5 prill 2009, pasuria e tij personale ishte e barabartë me rreth 10 milion dollarë. Vanessa Hudgens konfirmoi ne një interviste të bere në qershor të 2007 se ajo dhe Zac Efron filluan të dilnin bashke që ne vitin 2005, gjate xhirimeve të High School Musical.
Gjinia mashkullore
Gjinia mashkullore (gjuh.) është një kategori leksiko-gramatikore në një varg gjuhësh, sipas së cilës emrat (gjuh.) dhe disa përemra (gjuh.) ndahen në mashkullorë, marrin trajta të ndryshme gjatë lakimit dhe kërkojnë përkim të caktuar kur lidhen me fjalë të tjera. Emrat e gjinisë mashkullore në shqip mbarojnë me mbaresat: i dhe u. Gjinia asnjanëse është njëra nga tre gjinitë e gjuhës shqipe. Gjinitë e tjera janë gjinia asnjanëse dhe gjinia femërore.
Hoteli Kristal
Hoteli Kristal është një hotel që ndodhet në qendër të qytetit të Gjilanit, Kosovë.
Norfolk County (Massachusetts)
Norfolk County është një nga  qarqet në shtetin federal Massachusetts të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Karlo Gojković
Karlo Gojković (l. 28 nëntor 1949, Beograd - v. 14 prill 2023, New York City) është një ish-poet serb
Karlo Gojković fillova studimet në shkollën e mesme në Beograd në vitin 1962.
Karlo Gojković ai fillon të shkruajë dhe të lexojë në vitin 1970.
Karlo Gojković vdiq më 14 prill 2023 në N.Y.C. nga kanceri limfatik.
Карло Гојковић Karlo Gojković Karlo Gojković Карло Гојковиќ Karlo Gojković Karlo Gojković Karlo Gojković
Tragjasi i Vjetër
Tragjasi i Vjetër është një fshat në Bashkinë Orikum të Rrethit të Vlorës në Shqipëri.
Shih edhe
Ishte fshati i cili u shkaterua nga flota detare fashiste per hakmarrje te burrave te fshatit te cilet sulmoni ushtrine fashist te Duçes.
Androscoggin County
Androscoggin County është një nga  qarqet në shtetin federal Maine të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Kantoni La Motte-Servolex
Përbërja aktuale
Kantoni La Motte-Servolex aktualisht përbëhet nga 4 komuna.
Aroostook County
Aroostook County është një nga  qarqet në shtetin federal Maine të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Andrea Bogdani
Vepra
'Gramatike e gjuhes shqipe' informacion i dhene nga Pjetër Bogdani Nga parathenia e imzot Andrea Bogdanit per Gramatiken e tij te Gjuhes Shqipe
"Arbenorit ARbenùer i Dašciuni- Ket’ Gramatiken’ e šcrova iò per zottnii tande, ki dì màa fort, e màa nkthielt, śe une : vece per atà Fràtini, ki vìine per śe largu me i ù škerbùem. E pesè ket nde yee te Romeśe skane hàbèr te giuheśe śate: pune emire ašct, ki maa pare tà marrene veše kaha. Nde te pelchiefte heśśapi i kessai lettre (te lutem) me fale Tinezott, se yà mùe šcendetne me mbaruem kach pune. Nde mos paccia mire riešchitune fialatt, ndiiema : persè luftova, s.a mùita, me i vum pàa hile , śikun- dreśe m’i fali Zotuni, me te..lne pacc jeten’ e giatt , e te puth dòrene.
me prane shqipes te sotme:
"Arbenorit Arbenùer i Dashciuni- Ket’ Gramatiken’ e shcrova jò per zottnii tande, ki dì màa fort, e màa kthielt, se une : vece per atà Fràtini, ki vìine per se largu me i ù sherbùem. E pesè kende jee te Romes skane hàbèr te giuhese sate: pune emire asht, ki maa pare tà marrene veshe keta. Nde te pelchiefte hessapi i kessai lettre (te lutem) me fale Tinezott, te jàp mùe shcendetne me mbaruem ket pune. Nde mos paccia mire rieshchitune fialatt, ndiiema : persè luftova, sa mùita, me i vum pàa hile , sikun- drese m’i fali Zotuni, me tetane pacc jeten’ e giatt , e te puth dòrene.
Fatjon Pandovski
Fatjon Pandovski është gazetar sportiv shqiptar,
Jeta
I lindur në Tiranë më 15 prill 1972. Ai ka filluar të shkruaj artikuj sportivë që në moshën 18-19 vjeçare për Gazetën "Sporti Popullor" ( E njohur si "Sporti" dhe aktualisht njihet si "Sporti Shqiptar"). Fatjon Pandovski ka shkruar për shtypin sportiv Shqiptar artikuj, analiza ndeshjesh, raporte speciale, intervista Ekskluzive dhe komente për takime kombëtare dhe ndërkombëtare të skuadrave si dhe ekipeve kombëtare të Shqipërisë. Që nga vera e vitit 1991 punoi si bashkëpunëtor i emisioneve Sportive në Radio Tirana dhe Televizionin Shqiptar deri në tetor 1994. Që prej vitit 2003 punon si bashkëpunëtor Sportiv i Shqipërisë për UEFA-n. Opinioni dhe shkrimet e tij objektive janë botuar rregullisht në revistat dhe mediat e shumta të njohura nëpër Botë, si Kicker, Voetbal International, Eurosport, Fox Soccer Extra. Që nga viti 2003 është publicisti dhe botuesi i www.albaniasoccer.com, portali i parë sportiv kushtuar futbollit shqiptar në shqip dhe anglisht. Fatjon Pandovski është i martuar dhe ka tre fëmijë. Ka përfunduar studimet në Fakultetin e Mjeksisë dhe është diplomuar në vitin 1994-tër në Degën e Stomatologjisë. Aktualisht jeton dhe punon në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Cumberland County (Maine)
Cumberland County është një nga  qarqet në shtetin federal Maine të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Fatmir Xhindi
Fatmir Faslli Xhindi intelektual dhe politikan shqiptar.
Jeta
Zoti Zhindi ka lindur ne 1 prill 1960 në Fier. Është diplomuar në Universitetin "Eqerem Çabej", Fakulteti Histori-Gjeografi, dega Histori, Gjirokastër - në vitin 1986. Ka marrë një diplomë të dytë në Universitetin e Tiranës, Fakulteti Juridik në 2003 si dhe një post-diplomim Master për Shkencat Penale pranë Fakultetit të Drejtësisë - 2005. Përpara se të niste karrierën politike, Xhindi ka punuar në vitet 1986-1989 si mësues historie në fshatin Vlosh të Fierit e më pas ka qenë drejtor i Shkollës së Mesme të Bashkuar Kurjan, po në Fier. Që në vitin 1991 ai ka qenë anëtar i PSSH-së, dhe përgjatë dy viteve para kësaj, 1989-1991 ka ushtruar detyrën e kryetarit të Këshillit të Bashkuar Kurjan në Fier. Në vitet 1992-1996, Xhindi ka qenë kryetar i Komunës Kurjan, Fier. Nga 1996 e në vazhdim, Fatmir Xhindi ka qenë anëtar i Kryesisë së PS-së, Fier; anëtar i Këshillit Socialist të Qarkut Fier ; anëtar i Komisionit për Pushtetin Vendor pranë KPD-së të PS-së. Aktualisht si deputet ai ishte edhe anëtar i Komisionit hetimor "Mbi përgjimet e paligjshme të telefonave". Ai ishte gjithashtu anëtar i Komisionit parlamentar për Veprimtarinë Prodhuese, Tregtinë dhe Mjedisin. Vrarë më 2 maj 2009.
Brrut (Has)
Brruti është një fshat në komunën Gjinaj në rrethin e Hasit të Shqipërisë. Brruti i vjetër shtrihej në veri të Kukësit të Vjetër, dhe tashmë rrënojat e tij gjenden nën Liqenin e Fierzës. Ajo që ka mbetur nga fshati Brrut tani, janë 2-3 shtëpi ende të banuara, të gjendura disa qindra metra më lart se vendi ku ndodhej Brruti i vjetër.
Mulla Iljaz Spahiu – Broja
Iljaz Spahiu u lind në vitin 1892, në katundin Kosterc të Drenicës është hero kombtar.
Jetëshkrimi
Mulla Iljaz Spahiu – Broja shkollen fillore e kreu në Vushtrri, ndërsa të mesmen në Medresenë e Pejës, të cilën e kryen me notat maksimale.
Në vitin 1916, në moshën 24-vjeçare, Iljaz Spahiu e filloi detyrën e imamit dhe mësuesit në Xhaminë e Brojës në Drenicë. Pas disfatës së Austro-Hungarisë dhe pushtimit të serishëm serb të Kosovës, Xhamia e Brojës shërben edhe si strehë për Azem Bejtë-Galicën, të cilin Mulla Iljaz Spahiu e kishte dajë.
Për shkak të lidhjeve me Hoxha Kadri Prishtinën, drejtuesin e Komitetit për Mbrojtjen e Kosovës me seli në Shkodër, Mulla Iljaz Spahiu u arrestua nga xhandarmëria e serbe. Në burg, Mulla Iljazi, nuk u përkul, qëndroi burrërisht, nuk u pendua për çka kishte vepruar dhe më në fund, nga presioni i kryemyftiut të Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene, u lirua, për çka populli e priti si hero. Kjo dhe bëri që nga atëherë e tutje të jetë i njohur në gjithë Kosovën, si hoxha i Brojës –trimi i Kosovës.
Mulla Iljazi ishte një ndër themeluesit dhe aktivistët më të shquar të Organizatës “Xhemijet” (Bashkimi), e cila përfaqësonte shqiptarët në Parlamentin e Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene.
Më 1941, Mulla Iljaz Spahiu – Broja së bashku me Shaban Polluzhën, Mehmet Gradicën, Qazim Bajraktarin e Astrazubit, e të tjerë organizoi rreth 5000 luftëtarë për të mbrojtur Sanxhakun e Novi Pazarit, që po rrezikohej nga çetnikët.
Më 1943 Mulla Iljaz Spahiu –Broja merr pjesë në themelimin e Lidhjes së Dytë të Prizrenit, kryetar i së cilës zgjidhet Rexhep Mitrovica.
Po në këtë vit kur Rexhep Mitrovica zgjidhet kryeministër i Shqipërisë, Mulla Iljaz Spahiu –Broja, zgjidhet deputet i Drenicës në Asamblenë Kombëtare (Parlamentin e Shqipërisë) në Tiranë.
Më 1945, Mulla Iljazi ishte pjesëmarrës në të gjitha betejat që u zhvilluan në Drenicë, të udhëhequra nga Shaban Polluzha, ishte krahu i djathtë i tij dhe ideolog i kryengritjes.
Pas vrasjes së Shaban Polluzhës, Mulla Iljazi Iljaz Spahiu –Broja së bashku me prof. Ymer Berishën themelon organizatën “Besa Shqiptare”, e cila përpiqej për një aleancë me anglo-amerikanët kundër komunizmit për një rend demokratik.