cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shqipëria Osmane
Ndarja sipas të ardhurave
Hase të rëndësishme zotëronin edhe vezirë e bejlerë, si Sinan Pasha në sanxhakun e Vlorës dhe Osman Pasha në sanxhakun e Delvinës etj. Sanxhakbejlerët, si mbajtës të pushtetit ushtarak e civil në krahinat e përfshira në njësitë administrative që qeverisnin, zotëronin 8-9 hase të rëndësishme qysh në shek. XV. P.sh., hasi i sanxhakbeut të Shkodrës më 1485 arrinte në 389,912 akçe. Ai përfshinte të ardhurat e qyteteve të Shkodrës, të Drishtit, të Pejës si dhe 161 fshatra kryesisht në Malësinë e Madhe. Në shek. XVI, haset e sanxhakbejlerëve lëviznin nga 200,000 deri në 550,000 akçe secili. Të ardhurat e haseve të funksionarëve të lartë arrinin në fund të shek. XVI në 2,593,998 akçe, d.m.th., në 10,4% të sasisë së përgjithshme të të ardhurave nga detyrimet spahiore. Më i vogli ishte hasi i sanxhakut të Elbasanit (117,138 akçe) dhe më i madhi ishte ai i Ohrit (383 450 akçe). Vendin kryesor në të ardhurat e këtyre haseve e zinin të ardhurat nga detyrimet spahiore, të vjela nga 260 fshatra.
Timaret, ziametet dhe haset u jepeshin spahinjve kundrejt detyrimeve të caktuara ndaj pushtetit qendror. Timarliu ose zaimi e gëzonte timarin apo ziametin me kusht që me shpenzimet e veta, të shkonte në luftë si kalorës i armatosur nën urdhrat e sanxhakbeut sa herë ta thërriste sulltani. Timari, të ardhurat e të cilit ishin deri në 3 000 akçe që nevojiteshin për shpenzimet e jetesës së spahiut, quhej "këllëç timar", d.m.th., timar sa për një shpatë. Në rast se të ardhurat e kalonin këtë shumë, atëherë spahiu ishte i detyruar të çonte një kalorës të armatosur (xhebeli) për çdo 3,000 akçe më shumë, ndërsa zotëruesit e ziameteve e të haseve çonin një kalorës për çdo 5,000 akçe.
Kushtëzimi i dhënies së zotërimit me shërbimin në ushtri, i jepte sistemit të timareve në fazën e parë të tij një karakter të theksuar ushtarak. Kur sulltani, me anë të një urdhri (fermani), kërkonte grumbullimin e forcave ushtarake, atëherë të gjithë spahinjtë së bashku me xhebelitë, të armatosur dhe të pajisur për luftë me shpenzimet e tyre, paraqiteshin pranë sanxhakbeut, i cili ishte i detyruar të shkonte me të gjitha forcat ushtarake të sanxhakut të vet pranë bejlerbeut të Rumelisë e të vihej nën urdhrat e tij. Në qoftë se spahinjtë nuk i përgjigjeshin thirrjes për luftë, ata zhvisheshin nga feudet, të cilat u jepeshin personave të tjerë. Në kohë paqeje spahinjtë ishin të detyruar të mos largoheshin nga vendet ku ndodhej zotërimi i tyre. Kur ata tregoheshin besnikë dhe kryenin mirë shërbimin ushtarak, shpërbleheshin me zmadhimin e zotërimit dhe gëzonin kështu të ardhura më të mëdha. Në këtë mënyrë pushteti qendror ruajti disiplinën dhe gatishmërinë luftarake të spahinjve dhe krijoi garancinë për forcimin e zgjerimin e Perandoriisë Osmane.
Zotërimi i tokës, që kishte për veçori shërbimin e detyrueshëm në ushtri ose në administratë, ishte baza e gjithë sistemit të timareve. Ky sistem pronësie me kusht i siguronte pushtetit qendror një ushtri të madhe e të interesuar për luftëra pushtuese, si dhe një aparat administrativ të përshtatur me nevojat e sundimit.
Në prag të pushtimit osman, populli shqiptar kishte arritur të dilte si një etni dhe kombësi e dalluar, me kulturën e tij të veqantë, të shprehur në mënyrën e jetesës, në arkitekturën dhe në veprat e artit, në ruajtjen e gjuhës dhe në krijimtarinë popullore. Me zhvillimet ekonomiko-shoqërore dhe kulturore, shqiptarët nuk mbetën pas popujve fqinjë të pellgut të Adriatikut e të Gadishullit Ballkanik. Në kulturën dhe në mendimin shqiptar kishin nisur të hynin idetë e Rilindjes evropiane, në to u ndie ndikimi i lëvizjes së madhe të Humanizmit.
Kur pushtimi osman e bëri të pamundur lulëzimin e kulturës humaniste në vend, ajo pjesë e inteligjenicies shqiptare që ishte formuar nën ndikimin e kësaj lëvizjeje, emigroi jashtë vendit dhe zhvilloi veprimtarinë e saj në viset e huaja ku u vendos kryesisht përtej Adriatikut. Prej saj u shquan figrua që bënë emër në botën humaniste,si Marin Barleci ,historian i parë i madh shqiptar, autor I veprës së njohur Historia de vita et gestis Scanderbegi epirotarum principis (“Historia e jetës dhe e bëmave të Skëndërbeut, princit të Epirotëve”), botuar në Romë midis viteve 1508-1510, e cila u përkthye në shumë gjuhë të botës.
Jacksonville
Jacksonville (shqip: Xheksonvill), është qyteti më i madh në shtetin amerikan të Floridës për nga popullsia dhe sipërfaqja. Ai është qendra e Qarkut Duval. Jacksonville, me një popullsi prej 821,784, është qyteti më i populluar në Florida dhe i njëmbëdhjeti në Shtetet e Bashkuara.
Xheksonvilli ndodhet në brigjet e lumit Saint Johns, rreth 40 km në jug të kufirit me Xhorxhian dhe rreth 550 km në veri të Miamit. Zona ishte e banuar fillimisht nga popullsia Timucua, dhe në 1564 u krijua kolonia franceze Fort Caroline, një nga vendbanimet më të hershme evropiane në atë që është tani Shtetet e Bashkuara. Nën sundimin britanik, vendbanimi u rrit në pikën më të ngushtë të lumit ku lopët kalonin lumin, i njohur si Wacca Pilatka nga Seminolët dhe Cowford nga britanikët. Një qytet i organizuar u krijua atje në vitin 1822, një vit pasi Shtetet e Bashkuara fituan Floridën nga Spanja. Ai u emërua sipas Andrew Jackson, guvernator i parë ushtarak i Territorit Florida dhe presidenti i shtatë i Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
The Killers
The Killers janë një grup "alternative-rock" amerikan nga Las Vegas, Nevada që u themelua në vitin 2002. Muzika e tyre influencohet nga stilet muzikore te viteve 1980 - 1990. Dy albumet e para te grupit kane shitur mbi 12 milione kopje ne mbare boten. Ne nentor 2008 "The Killers" hodhën në treg albumin e tyre të tretë "Day & Age"
Historia e Fillimit të Grupit (2001-2003)
Në 2001, Brandon Flowers u perjashtua nga banda ku bënte pjesë (Blush Response) pasi nuk pranoi të shpërngulej bashkë me pjesën tjetër të bandës në Los Angeles, Kaliforni. Me pas Flowers u njoh me David Keuning pasi iu pergjigj njoftimit që ky i fundit kishte shpallur në gazetën e Vegasit për të kërkuar bashkëpuntorë për një bandë të re dhe kishte vendosur si referencë grupet muzikore Oasis, The Cure, U2 dhe Beatles.
Më vonë grupit ju bashkuan edhe Ronnie Vanucci (bateri) dhe Mark Stoermer (kitarë bass).
Idea për emrin The Killers (Vrasësit) erdhi nga bateria e një bande imagjinare në videon muzikore te këngës "Crystal" nga grupi New Order.
Ne 19 gusht 2003 ata patën premierën e këngës "Mr. Brightside" në një show te radios BBC Radio 1 në Britaninë e Madhe. Më pas grupi shkoi në Londër dhe filloi te jepte shfaqje nëpër bare dhe klube. Audienca filloi të rritej nga nata në natë vetëm nga fjalët që u pëhapën me shpejtësi. Gjithashtu kritikat e ndryshme ishin mjaft pozitive.
Çmimet
Grammys
Billboard Music Awards
Të Tjera
Kuvendi (kthjellim)
Me këtë term njihen :
Shih edhe :
Kodi i mallërave 5400
Kodi i mallërave 5400 është pjesa e numrave çelës nga 5401 të kodit të mallërave në Kosovë. Tabela e më poshtme është e shkallës së parë d.m.th çelsat më të gjatë se kater shifra nuk janë përfshirë.
Kalendari julian
Kalendari julian u përdor për herë të parë prej Julius Cesar dhe ishte në disa vende të botës deri më Shekullin XX akoma në përdorim. Ai u zëvendësua prej kalendarit gregorian.
Sokoto
Sokoto është qytet në veriperëndim të Nigerisë, ndodhet afër lumit Sokoto dhe lumit Rima. Sipas regjistrimit më 2006, qyteti ka pasur 427,760 banorë.
Kalendari julian
45 pes – Kalendari Julian fillon të përdoret për herë të parë – i paraqitur nga Jul Çezari, u bë kalendari mbizotërues në shumicën e Evropës, dhe në vendbanimet evropiane në Amerikë e gjetkë, deri më 1582 me krijimin e kalendarit Gregorian (propozuar nga Papa Gregori i XIII). Dallimi në gjatësinë e vitit në mes dy kalendarëve është 0.002 %. Kalendari Julian ka një vit të rregullt me 365 ditë të ndara në 12 muaj. Dhe një ditë e brishtë i shtohej në muajin shkurt çdo katër vjet, për të matur vitin tropikal (diellor). Edhe pse astronomët e lashtë e kishin ditur se viti tropikal ishte disa minuta më i shkurtër se sa 365, 25 ditë, Kalendari Julian nuk e bënte këtë korrigjim. Si rezultat, viti kalendarik fitonte rreth tre ditë çdo katër shekuj, në krahasim me kohët e vëzhguara me eklipset dhe stinët. Kjo mospërputhje u korrigjua në kalendarin e reformuar Gregorian në vitin 1582. Kalendari Gregorian ka të njëjtët muaj dhe gjatësi muajsh të kalendarit Julian, por fut ditët e brishta në bazë të një rregulli tjetër. Si pasojë, kalendari Julian është 13 ditë pas kalendarit Gregorian; për shembull, 1 janar në Kalendarin Julian është 14 Janar në atë Gregorian. Kalendari Gregorian, i quajtur edhe Kalendari Perëndimor ose Kalendari i Krishterë, është ndërkombëtarisht i pranuar dhe i njohur nga institucionet të tilla si Kombeve të Bashkuara dhe Bashkimi Postar Universal. Në fund të viteve 1930 edhe Turqia që kishte hyrë në udhën e modernizimi, hoqi dorë nga kalendari Julian dhe filloi të perdorë kalendarin Gregorian; kjo është edhe arsyeja që shpesh, mes disa njerëzve, Kalendari Julian quhet “alla-turka” dhe ai Gregorian “alla-franga”.
Sokoto
Duke qenë selia e Kalifatit të Sokotos, qyteti është kryesisht musliman dhe një vend i rëndësishëm i mësimit islamik në Nigeri. Sulltani që kryeson kalifatin është në mënyrë efektive udhëheqësi shpirtëror i muslimanëve nigerianë.
Historia
thumb|right|Kalifati Sokoto në shekullin e 19-të Sokoto ishte përdorur qysh në tetor të vitit 1804 nga Shehu Usmanu Dan Fodiyo si vendi për takimin me Galadima, Veziri i Yunfa. Më pas, ai u përdor nga Muhammed Bello si një post stacionar për një sulm ndaj Dufuas në pranverën e vitit 1806. Bovil sugjeroi që zona / rrethi mund të ishte njohur si Sokoto qysh në shekullin e shtatëmbëdhjetë. Në perspektivë historike, Sokoto u themelua si një ribat (kamp ushtarak ose kufij) në vitin 1809, kur Shehu Usmanu ishte në Sifawa. Më vonë ajo u bë kryeqyteti i Kalifatit pas vdekjes së Shehut.
Në vitet 1820, Sokoto ishte në kulmin e prosperitetit që përkon me kulmin e fuqive të tij "sundimtarëve" në qendër të kalifatit, duke marrë haraç vjetore nga të gjitha çifligjet para një periudhe të gjatë rënieje. Eksploruesi Hugh Clapperton (1827) ishte shumë i impresionuar nga kjo prosperitet dhe efektet e saj në qytet.
Deri në kohën kur eksploruesi Heinrich Barth arriti në vitin 1853, Sokoto ishte i banuar në mënyrë të hollë dhe u rrënua shumë. Barth më 1857 vlerësoi popullsinë në vetëm 20,000-22,000, por tregu ishte furnizuar ende dhe mori pjesë, dhe një periferi lulëzuar jashtë murit ishte më animuar se vetë Sokoto.
Den Haag Centrum
Den Haag Centrum është një qytezë në Hagë, provinca Hollanda e Jugut në Holandë me sipërfaqe km² dhe popullsi 96285 banorë.
Sokoto
Historia
Në vitin 1818, muri u zgjerua deri në atë masë sa kishte porta që hynë brenda dhe jashtë murit Birni. Porta të tilla janë Kofar-Kade, Kofar-Kware, Kofar-Rini, Kofar-Dundaye, Kofar-Taramniya, Kofar-Aliyu Jedo dhe Kofar-Marke.
Pas pushtimit të kalifatit nga ana e britanikëve në vitin 1903, përbërësit e tij të ndryshëm u bënë autonome dhe u bashkuan me qeverinë e Nigerisë së Veriut. Rajoni i veriut përbëhej kryesisht nga pjesët e Kalifatit Sokoto dhe Perandorisë Kanem-Bornu. Kjo vazhdoi deri në janar të vitit 1967 kur u krijuan shtete për të zëvendësuar qeveritë rajonale nga gjenerali Yakubu Gowon. Sokoto u bë selia e shtetit veriperëndimor të krijuar në vitin 1967. Në vitin 1976 pas krijimit të shtetit të Nigerisë nga shteti i Veriut Perëndimor, shteti Sokoto doli me selinë e saj. Megjithatë, në Sokoto, Kebbi dhe Zamfara shtetet ishin gdhendur nga Sokoto, në vitin 1991 dhe 1996 respektivisht.
Kulla e Sahatit në Rahovec
Kulla e Sahatit në Rahovec është një sahatkullë në qytetin e Rahovecit. Ishte ndërtuar në vitin 1815 nga Mahmut Pasha. Për shumë vite ajo lajmëronte qytetarët për kohën. Zhurma që bënin kambanat e saja dëgjohej madje deri në komunën e Gjakovës. Kulla u meremetua ne 2009-2010.
Sokoto
Kultura
Në aspektin kulturor shteti është homogjen. Njerëzit e shtetit janë myslimanë dhe feja islame u jep atyre një kod sjelljeje. Mënyra e tyre e veshjes është gjithashtu me origjinë islame. Dy festat kryesore, përkatësisht Fitër Bajrami dhe Kurban Bajrami festohen çdo vit në shtet. I pari shënon fundin e agjërimit të Ramazanit, ndërsa ky i fundit karakterizon therjen e deshve në përkujtim të një akti të Profetit Ibrahim (Abraham).
Mundja tradicionale (Kokawa) dhe boksi (Dambe) janë dy sportet e gëzuara nga Hausa, ndërsa Fulani dhe Sullubawa zbaviten me Sharo dhe Doro respektivisht. Vizitorë të rëndësishëm për shtetin zakonisht trajtohen në durbar të vogël dhe të madhe, një ngjarje që përfshin paradën e kuajve dhe deveve të zbukuruara rëndë, të ngritur nga burrat në veshje të plotë tradicionale ushtarake dhe kulturore.
Eppenberg-Wöschnau
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Pyjet e Vjenës
Në pyjet e Vjenës (Gjermanisht: Wienerwald ) janë të male të pyllëzuara që formojnë ultësirat verilindore të Alpeve veriore gëlqerore në shtetet e Austrisë së ulët dhe Vjenë. Në 45 kilometra (28 mi) të gjata dhe të 20-30 kilometra (12-19 mi)  të gjera të gamave të kodrave është shumë i pyllëzuar dhe rekreacion i popullarizuar me Vjenez.
Vendi
Pyjet e Vjenës janë të kufizuara nga lumenjtë Triesting, Gölsen, Traisen dhe Danubit, dhe janë në kufi të Mostviertel dhe Industrieviertel, dy nga 4/4 e Austrisë së ulët. Duke arritur në vetë qytetin e Vjenës, ato janë një destinacion i preferuar në natyrë për një zonë të populluar dendur përreth qytetit.
Gjeografia
Më e larta lartësi në pyjet e Vjenës është Schöpfl me 893 m mbi nivelin e detit, në vendin e observatorit Leopold Figl. Lumenjë të rëndësishëm në pyjet e Vjenës janë Wien, Schwechat dhe Triesting. Më verilindori Leopoldsberg me pamje nga Danubi dhe pellgu Vjenez formon fundin lindor të zinxhirit Alpin.
Edhe pse pyjet e Vjenës janë një zonë e mbrojtur dhe hapësirë e rëndësishme rekreative, ata janë të kërcënuar nga zgjerimi urban. Lainzer Tiergarten, një park i gjerë i populluar nga derra të egër dhe kafshë të tjera pyjore, si dhe parku Schwarzenberg, u krijuan në territorin e qytetit të Vjenës, gjatë shekullit të 19-të. Parku natyror Sandstein-Wienerwald është afër Purkersdorf, rreth 20 km (12 mi) në perëndim të Vjenës. Ka edhe disa shpella, të tilla si Dreidärrischenhöhle ("shpella e tre njerëzve të shurdhër"). parapamje|Pappelstraße në qarkun 14-të të Vjenës, Penzing, një zonë banimi në kufi të Wienerwald parapamje|Kisha Abbey e Manastirit Klosterneuburg në pyjet e Vjenës
Gjeologjia
Vargjet malore të pyjeve të Vjenës janë tranzicioni në mes Alpeve Lindore dhe Karpateve, të ndara nga D anubi dhe disa linja tektonike pranë Vjenës. Në anën veriore është pjesa e Alpeve' zona gur ranore, përderisa pjesa jugore e saj është pjesë e Alpeve Gëlqerore Veriore. Në lindje, kufiri është linjë termike, e cila formon një linjë gjeologjike ndarëse të pellgut të Vjenës. Ahet, lisat dhe shkozat rriten në të gjithë veriun e pyllit Wienerwald; në jug janë halorët, kryesisht pishat dhe bredhat. Föhrenberge (Malet me pisha) parku natyror është në rajonin e fundit.
Dramësi
Dramës (greqisht: Δράμεση/Dhrámesi) është fshat në qarkun i Çamërisë, Greqi.
Pyjet e Vjenës
Histori
Pyjet e Vjenës ndoshta kanë qenë të populluara që nga të shekulli 8. Nën ndikimin e Avarëve, një popullatë Sllave u vendosën këtu pas Völkerwanderung, e cila mund të llogaritet për emrat e fshatit të tillë si Dobling, Liesing ose Gablitz. Pyjet e Vjenës ishin një tokë princërore për gjueti, por nga shekulli i 16-të e më tutje ishte prezente pylltaria. Nga 1840 zhvillimi industrial inkurajoi rritjen e vendbanimit të zonës. Në 1870, planet u sjellë përpara për të pastruar shumicën e pyllit, por kjo shkaktoi një rezistencë publike të gjerë, në të cilën Josef Schöffel ishte një nga figurat më të rëndësishme.
Dramësi
Gjeografia
Nga veriu Dramësii kufizohet me Rrëzanjin, nga perëndimi me Peshtanin e Salicën, nga lindja me Koriqanjin dhe nga jugu me Kolishtatin.
Pyjet e Vjenës
Histori
Në vitin 1987, guvernatorët e shteteve të Vjenës, Austrisë së ulët dhe Burgenland nënshkruan Deklaratën e pyjeve të Vjenës për mbrojtjen e natyrës në rajon. Aktorja e filmave Hedy Lamarr, në përputhje me kërkesën e saj për kur ajo vdiq, të kishte hirin e saj të përhapur në Pyjet e Vjenës.
Dramësi
Gjeografia
Toponimet të fshatit Dramës:(Para Luftës së Dytë Botërore)
Demografia
Lista e familjeve të mbledhura nga Fatos Mero Rrapaj: Ahmetatë (sot ne Turqi), Hoxhenjtë, Metenjtë, Milenj (sot në Itali), Pilavatë (Pilavi), Sulénjtë, Zhamaratë, si edhe Balinjarë, Drenjatë, Duratë, e Gegatë (ky i fundit i emigruar në Turqi). Familjet e tjera ishin: Abdurrahmanët, Elmazi, etj.
Ajasofja
Ajasofja (nga gr. Ἁγία Σοφία; romanizuar Hagía Sophía, lat. Sancta Sophia, fjalëpërfjalë Urtësia e Shenjtë) zyrtarisht Xhamia e Madhe e Shenjtë e Ajasofisë (Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi) dhe më përpara Kisha e Agia Sofisë është një faltore e antikitetit të vonë në Stamboll.
Kisha e parë
Kisha e parë ishte i njohur si Kisha e Madhe (gr. Μεγάλη Εκκλησία, Megáli Ekklēsía), ose në në gjuhën latine "Magna Ecclesia", për shkak dimensionit të madh karahsuar me kisha të tjera në qytet.
Kisha e dytë
Kisha e dytë u ndërtua nga Theodoisus II, i cili u përurua më 10 tetor të vitit 415. Më 13-14 janar 532, filloi një zjarr ku edhe e dogji kishën.
Xhamia (1453-1935; 2020-)
Kostandinopoja ishte marrë nga Osmanët më 29 maj 1453. Siq thuhet nga vizitorët të shteteve perëndimore, kisha u rrënua me disa prej dyerve të saj i cili është rënë prej menteshës së tyre. Sulltan Mehmet Fatihu mori pjesë në namazin e parë në ditën e premte më 1 qershor 1453. Ajasofja u bë xhamia e parë në Stamboll.
Renovimi
Restaurimi më i famshëm në Ajasofja ishte udhëruar nga Sulltan Abdylmexhiti I dhe ishte bërë nga 800 punëtorë mes vitit 1847 dhe 1849.
Arkitektura
parapamje|300px|Prerje e arkitekturës origjinale të Ajasofisë Ajasofja është një prej shembujve të mëdha në arkitekturën Bizantine. Sipërfaqet e brendshme janë të mbështjella me mermere polikromatik, të gjelbër dhe të bardhë me porfir purpurt dhe mozaikë ari.
Në hyrjen perëndimore dhe hyrjen liturgjike lindore, kanë hapje të harkuar të zgjatur me gjysmë diametri dhe me kupe qendrore.
Michael Ende
Mikael Ende lindi ne Gjermani me 1929 dhe vdiq ne 1995. Eshte nje nga shkrimtaret me te njohur gjerman te shekullit XX. Veprat e tij mund te pershkruhen si perzierje midis realitetit e fantazise, me ane te se ciles ai nxjerr ne pah problemet e nje shoqerie teknologjie e moderne. Ka shkruar shume libra per femije, me te njohurat eshte "Historia pa mbarim". Librat e tij jane perkthyer rreth 40 gjuhe.:)
Literatura
"Momo" Michael Ende përkthyer nga Martin Mato në gazetën "Nacional" nr 4; 14 mars 2009 Tiranë
ka marre mbi 25 cmime nje prej tyre cmimi oskar per shkrimtarin me te mire te vitit :)
Glutine
Glutine në vetvete nuk ekziston si substance por krijohet gjatë përgatitjes se brumit si pasoje e prezencës se ujit dhe energjisë që ushtrohet nga ai (njeri apo makine) gjate punimit te brumit. Në miell gjenden dy substanca të cilat gjatë kësaj punë bashkohen dhe japin një substance (proteine) të re që quhet Glutine ndërsa dy substancat e tjera që marrin pjese në këtë reaksion janë :
Glutine është përdorur për herë të parë si term nga Areto Cappadocia, qysh në 250 para Krishtit ndërsa në vitin 1856, Francis Adams përkitjen nga greqishtja në anglisht emrin e saj duke i dhëne përfundimisht emrin qe njihet sot “celiaci”. Dhe më 1888, Samuel Gee përshkruan simptomat dëmin dhe kurën nga pasojat e Glutine në organizëm që ishte një diete pa brumëra e drithëra. Dhe vetëm nga gjysma e shekullit XX u qartësua që përgjegjës për këtë sëmundje ishte proteina e grurit me emrin "glutenina".
Kjo proteine është e demshme për te gjith njerëzit pamvarsisht se disa e ndjejne me shume disa me pak, dhe disa aspak demin e saj ne organizem, por kjo nuk do te thote për ata qe nuk ndiejne, se janë te imunizuar nga kjo, megjithse demi i saj nuk duket dhe vepron nen rogoz duke u bere shkaktar pastaj për sëmundje te tjera. Dhe gabimi i mjekeve ketu është se nuk kuptojne për shembull qe mungesa e hekurit apo i një ser vitaminash vjen pikerisht sepse intestino është demtuar dhe nuk thith dot elementet e nevojshem për organizmin pastaj bëjnë gabimin e dyte duke i dënë hekur joorganik qe është i pa asimilueshem nga intestino.
Proteinat qe perbejne glutine nuk kane ndonje vlere biologjike te larte, dhe janë te varfera ne disa aminoacidi te rendesishem por ne te njëjtën kohe janë te pasura me "prolina" qe është Acido Glutamiko i cili është pergjegjes për helmimin ne Celiaket.
Glutine është një substace ngjitese dhe perdoret shume ne industrin ushqimore moderne, por ai perdoret edhe ne industri si ngjites për letrta dhe pelhura te ndryshme. Te vetemet qe nuk permbajne glutine janë orizi dhe misri ne fakt me to nuk mund te besh dot brume gjithashtu edhe mishi peshku, fruta.
C'far ndodh me glutinen ne intestino ?
Shkakton një sëmundje qe quhet "celiakja". Dihet qe kjo proteine kur mberrin ne intestino shkakton një reaksion imunnitar do të thotë trupi yne me antikorpet e tij inteligjente e analizon këtë proteine dhe e klasifikon si te demshme për trupin dhe organizmin prandaj ky njoftim percillet ne sistemin imunitar dhe ben fillimin e një reaksioni mbrojtes qe është një lufte e organizmit me këtë proteine dhe nga kjo lufte ne intestino ky i fundit demtohet pjeserisht dhe humbet aftesine e tij për te thithur (asorbuar) elementet e nevojshem për jetese, dhe nga mungesa e ketyre elementeve për këtë shkak lindin sëmundje te tjera ne organizmin tone si (osteoporozi, infertilitet, aborte te shpeshta, diabete mellito, tiroidite auto imune, alopecia, epilessia, limfoma intestinale, kancer, etj.)
Kur kjo sëmundje shfaqet tek fëmijët ajo ndalon rritjen normale te tyre dhe behet shkak për rritjen e tyre me difekte shembull : Kur fëmijët lene qumshin e nenes dhe fillojnë hapat e para deri ne moshen 5-6 vjec fillojnë ushqehen edhe me brumra dhe difekti i pare i saj është tek dhembet qe dalin shpesh me zmalt te demtuar jo te formuar mire dhe me ngjyre jo te bardhe. Për keto shenja është pikerisht pergjegjes Glutine.
Studjusja me e mire ne këtë fushe Aine i ndan ne 4 kategori keto lloj demtimesh tek dhembet. Sipas ngjyres siperfaqes se smaltit, dëmtimit te zmaltit dhe ne fund te vet formes se dhembit. Nga studimet e saj ne individ te rritur rezulton se 51 % e tyre kishte probleme te zmaltit dhe te dhembit për shkak te glutines.
Shum njerez nuk e ndiejne këtë dem dhe vazhdojne te ushqehen pa problem por kur ato lindin është pak vone dhe për te riparuar një intestino te demtuar ne menyre jo shume te rende duhet nga 6 - deri dy vjet diet pa asnje grram glutine.
Shpesh njerez te ndryshem e ndjejne këtë problem pas një traume ose shoku emocional pas një operacioni apo helmimi radioaktiv pas një shtatzanie, apo vdekje te papritur te dikujt qe është i dashur për ju, dhe qe nga ai moment nuk duhet te perdorin me ushqime qe permbajne glutine. Pra te gjithë jemi te "predispozuar" te mundshem për këtë sëmundje ne kushte te veçanta te jetes. Ky reaksion ende nuk dihet plotesisht nga cfar shkaku fillon por mendohet qe enzima e cila ndihmon ne tretjen e glutine, te shkaterrohet për arsye te ndryshme gje qe sjell edhe reaksionin imunitar.
E njejta gje ndodh edhe me Laktozen i cili ndodhet ne qumesht dhe derivatet e tij dhe shpesh ai qe vuan nga glutine vuan edhe nga latosio nga ku i duhet te eliminoje qumeshtin dhe gjith derivatet e tij.
Simptoma, ose si mund te dallojme nëse për ju ben dem apo jo disa nga shenjat :
Është e veshtire qe te dallohet nga shenjat pasi te njejtat shenja kane edhe sëmundje te tjera, si diarreja, dhimbje ne hije, intestino infiamato (te skuqur), mungese vitaminash A, B12, D, E, K, dhe acid folik. Ndryshim ne sjellje nervozisem, dhimbje stomaku, semudje lekure, plage ne goje si "afta" ngerce te muskujve, renie ne peshe etj.
Nuk ka asnje terapi përveç asaj qe te evitosh futjen ne organizem te glutines. Nëse e kap qe ne fillim kjo sëmundje kalon për 6- deri 2 vjet por nëse demi është i madh ka vetem njefar permirsimi por pjesa e demtuar nuk rigjenerohet me.
Pra sic e shikoni Brumi qe kemi ngrene gjith jeten dhe qe vazhdojme te hame edhe sot për ata qe nuk e dine akoma demin e saj na ka shkaterruar jeten, dhe nuk e di se si me erdhi ndermend keto caste një fjale e Krushovit then Enverit kur ishte për vizite ne Shqipëri dhe po vizitonte jugun e Shqipërisë ai i tha tekstualisht :
Ju nuk duhet te prodhoni buke por agrume ullinj, dhe fruta pasi keni një klime shum te favorshme, kurse ideologet tane e perkthyen se duan te na lene pa buke, prandaj ti kthjeme malet ne fusha e ti bejme pjellore si edhe fushat.
Lucas Correa
Lucas Alberto Correa Belmonte (i lindur më 3 shkurt 1984)është një mesfushor argjentinas i cili është i huazuar te Ravvena Calcio.Ka edhe një pasaport spanjolle.
Bazilika
parapamje|150px|right|Bazilika. Bazilika (nga greqishtja βασιλική basiliké = „sallë mbretërore“, latinisht e plotë: basilica domus) ka qenë në fillim emri i sallës ku bëheshin mbledhjet për gjyqe dhe mbledhje për biznes (p.sh. salla e tregut) në ndërtesa të rëndësishme.
Fulenbach
është një komunë në kantonin Solothurn të Zvicrës.
Fort Worth
Fort Worth (shqip: Fort Uorth) është qyteti i 16-të më i madh në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe i pesti në shtetin e Teksasit. Ai mbulon rreth 780 kilometra katrorë në Qarqet Tarrant, Denton, dhe Wise, duke shërbyer si qendër për Tarrant County. Sipas regjistrimit të vitit 2010, Fort Worth kishte një popullsi prej 741,206 banorë. Është llogaritur se në vitin 2030 ai do të ketë 1,211,665 banorë.
Barbadosi
Barbadosi është një shtet ishullor në Antilet e Vogla të Indeve Perëndimore, në rajonin e Karaibeve të Amerikës dhe në pjesën më lindore të ishujve të Karaibeve. Shteti mbulon një sipërfaqe prej 432 km2. Është në pjesën perëndimore të Atlantikut të Veriut, 100 km (62 mi) në lindje të Ishujve Windward dhe Detit të Karaibeve. Barbadosi ndodhet afërsisht 13° në veri të ekuatorit}]. Është rreth 168 km (104 mi) në lindje të të dy vendeve të [[Shën Luçias dhe Shën Vincenti dhe Grenadinet dhe 180 km (110 mi) në jug-lindje të Martinikës dhe 400 km (250 mi) në veri-lindje të Trinidad dhe Tobago. Barbados është jashtë brezit kryesor të uraganëve të Atlantikut. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i saj është Bridgetown.
I banuar nga njerëzit e Kalinagos që nga shekulli i 13-të, dhe më parë nga amerindianët e tjerë, lundruesit spanjollë pushtuan Barbadosin në fund të shekullit të 15-të, duke e pretenduar atë për Kurorën e Kastiljes. Ai u shfaq për herë të parë në një hartë spanjolle në vitin 1511. Perandoria Portugeze pretendoi ishullin midis 1532 dhe 1536, por e braktisi atë në 1620 me mbetjet e tyre të vetme që ishin futja e derrave të egër për një furnizim të mirë me mish sa herë që vizitohej ishulli. Një anije angleze, Olive Blossom, mbërriti në Barbados më 14 maj 1625; njerëzit e saj morën në zotërim ishullin në emër të mbretit James I. Më 1627, kolonët e parë të përhershëm arritën nga Anglia dhe Barbados u bë një koloni angleze dhe më vonë britanike. Gjatë kësaj periudhe, kolonia operoi në një ekonomi plantacionesh, duke u mbështetur në punën e afrikanëve të skllavëruar që punonin në plantacionet e ishullit. Tregtia e skllevërve në ishull vazhdoi derisa u shpall i jashtëligjshëm nga Akti i Tregtisë së Skllevërve të 1807, me emancipimin përfundimtar të popullsisë së skllavëruar në Barbados që ndodhi gjatë një periudhe prej pesë vjetësh pas Aktit të Heqjes së Skllavërisë 1833.
Më 30 nëntor 1966, Barbados u bë një shtet i pavarur dhe mbretëri e Komonuelthit me Elizabeta II si Mbretëresha e Barbadosit. Në tetor 2021, Dame Sandra Mason u zgjodh nga Parlamenti për t'u bërë Presidentja e parë e Barbadosit. Më 30 nëntor 2021, Mason zëvendësoi Mbretëreshën Elizabeth si kreu i shtetit, me Barbados që kaloi në një republikë.
Popullsia e Barbadosit prej 287,000 banorësh është kryesisht me origjinë afrikane. Ndërsa është një ishull i Atlantikut, Barbados është i lidhur ngushtë me Karaibe dhe renditet si një nga destinacionet kryesore turistike.
Historia
Në këtë ishull para se të vinin evropianët, banonin popujt e quajtur aravak dhe karaibien. Besohet se para se të vinin evropianët këta popuj nuk jetonin më aty, përse ende nuk është e qartë.
Anglezët gjegjësisht britanikët e marrin këtë ishull nga portugezët në vitin 1625. Deri në vitin 1662 ishte nën kontrollin britanik. Në vitin 1627 britanikët filluan të sjellin banorë nga Britania në ishullin e zbrazët (s ka pas aty njerëz). Ekonomia deri në fund të shekullit XX përbëhej nga prodhimi i sheqerit, rumit dhe produkte tjera të lidhura me këto dy prodhime.
Interesante për këtë ishull është historia e gjatë parlamentare e vendit. Parlamenti i saj është i treti me radhë (për nga vjetërsia) në komunveltin britanik. Që më 1639-ën është krijuar parlamenti në ndërtesën e quajtur "House of Burgesses". Pas konfliktit me Britaninë të drejtat e parlamentit dhe banove janë rregulluar me të quajturën marrëveshje „Charta of Barbados, or Articles of Agreement“. Në këtë dëshmi të kushtetutës janë të garantuara e drejta e fesë, shtetësisë, pronës, si dhe të drejta tjera parlamentare si dhe pavarësia që për vendasit duket se ka qenë dhe është edhe më tutje interesante.
Në fillim parlamenti ishte i hapur vetëm për pronarët e tokave dhe pas emancipimit të skllaveve më 1838 deri në pavarësi më 30 nëntor 1966 gradualisht është hapur edhe për ta. Gjatë periudhës 1958-1962, Barbadosi ishte pjesë e Federatës Indisë Perëndimore.
Trancizioni në republikë
Qeveria e Barbadosit njoftoi më 15 shtator 2020 se synonte të bëhej republikë deri më 30 nëntor 2021, në 55 vjetorin e pavarësisë së saj, duke rezultuar në zëvendësimin e titullit trashëgues të Mbretëreshës së Barbadosit me postin e zgjedhur të Presidentit të Barbados. Barbadosi do të pushonte së qeni një mbretëri e Komonuelthit, por mund të ruante anëtarësimin në Komonuelthin e Kombeve, si Guajana dhe Trinidadi dhe Tobagoja. Vendet e Komonuelthit janë një "shoqatë e lirshme e ish-kolonive britanike dhe varësive aktuale".
Sandra Mason, Guvernatorja e Përgjithshme e Barbadosit, deklaroi si pjesë e Fjalimit të Fronit 2020: "Ka ardhur koha për të lënë plotësisht të kaluarën tonë koloniale pas. Barbadianët duan një kryetar shteti Barbados." Më 3 qershor 2021, u raportua në mediat lokale Barbadiane se publiku mund të dërgonte një email për të paraqitur sugjerime në lidhje me çështjen e republikës.
Më 20 shtator 2021, pak më shumë se një vit të plotë pas shpalljes për tranzicionin, Kushtetuta (Amendamenti) (Nr. 2) Projektligji, 2021 u prezantua në Parlamentin e Barbados. I miratuar më 6 tetor, projektligji bëri ndryshime në Kushtetutën e Barbados, duke prezantuar zyrën e Presidentit të Barbados për të zëvendësuar rolin e Elizabeth II, Mbretëresha e Barbados. Javën pasuese, më 12 tetor 2021, Guvernatori i Përgjithshëm në detyrë i Barbados Dame Sandra Mason u emërua bashkërisht nga Kryeministri dhe udhëheqësi i opozitës si kandidat për presidentin e parë të Barbados, dhe më pas u zgjodh më 20 tetor. Mason mori detyrën më 30 nëntor 2021. Princi Çarls, i cili ishte trashëgimtari i dukshëm i Kurorës Barbadiane, mori pjesë në ceremoninë e betimit në Bridgetown.
Mbretëresha Elizabeta II i dërgoi një mesazh urimi Presidentit Mason, duke thënë: "Ndërsa ju festoni këtë ditë të rëndësishme, ju dërgoj juve dhe të gjithë banorëve të Barbados urimet e mia më të ngrohta për lumturinë, paqen dhe prosperitetin tuaj në të ardhmen".
Një sondazh i bërë në mars 2015 tregoi se shumica e Barbadosve mund të kenë qenë kundër idesë së largimit të Mbretëreshës së Barbados, me vetëm 24% në mbështetje të kalimit në një republikë. Mia Mottley, kryeministrja e Barbados, refuzoi në mënyrë të përsëritur të mbajë një referendum për këtë çështje, pavarësisht nga kërkesat e barbadosve brenda dhe jashtë vendit.
Klima
Vendi përgjithësisht përjeton dy stinë, njëra prej të cilave përfshin reshje dukshëm më të larta. E njohur si "stina e lagësht", kjo periudhë zgjat nga qershori deri në dhjetor. Në të kundërt, "stina e thatë" zgjat nga dhjetori deri në maj. Reshjet vjetore variojnë ndërmjet 1000 dhe 2300 mm (40 dhe 90 inç). Nga dhjetori deri në maj, temperaturat mesatare variojnë nga 21 në 31 °C, ndërsa nga qershori deri në nëntor, ato variojnë nga 23 në 31 °C.
Në shkallën e klasifikimit të klimës Köppen, pjesa më e madhe e Barbadosit konsiderohet si një klimë tropikale monsunore (Am). Megjithatë, erërat me shpejtësi 12 deri në 16 km/h janë të shumta gjatë gjithë vitit dhe i japin Barbadosit një klimë mesatarisht tropikale.
Miglio
Miglio është një bimë
Barbadosi
Klima
Rreziqet natyrore të rralla përfshijnë tërmetet, rrëshqitjet e dheut dhe uraganet. Barbados shpesh kursehet nga efektet më të këqija të stuhive tropikale dhe uraganeve të rajonit gjatë sezonit të shirave. Vendndodhja e tij në juglindje të rajonit të Karaibeve e vendos vendin jashtë zonës kryesore të goditjes nga uragani. Mesatarisht, një uragan i madh godet rreth një herë në 26 vjet. Goditja e fundit e rëndësishme nga një uragan që shkaktoi dëme të rënda në Barbados ishte Uragani Janet në 1955; në vitin 2010, ishulli u godit nga Uragani Tomas, por kjo shkaktoi vetëm dëme të vogla në të gjithë vendin pasi ishte vetëm në nivelin e formimit të stuhisë tropikale.
Gjuhët
Anglishtja është gjuha zyrtare e Barbadosit dhe përdoret për komunikim, administrim dhe shërbime publike në të gjithë ishullin. Në cilësinë e tij si gjuhë zyrtare e vendit, standardi i anglishtes tenton të përputhet me fjalorin, shqiptimet, drejtshkrimet dhe konventat e ngjashme, por jo saktësisht të njëjta me ato të anglishtes britanike. Për shumicën e njerëzve, megjithatë, Bajan Creole është gjuha e jetës së përditshme. Nuk ka një formë të shkruar të standardizuar, por përdoret nga mbi 90% e popullsisë.
Miglio
Te dhënat ushqimore
I pasur ne hekur, magnez, potasio, silicio, vitamina B dhe E. Nuk permban glutinë.
Leishmania
Leishmania është një parazit i gjinisë së tripanozomave, që shkakton sëmundjen e leishamiazës. Përhapet përmes mushkonjave të vogla të quajtura flebotoma. Strehuesit e tyre parësorë janë vertebratet. Zakonisht paraziti infekton qëntë, brejtësit dhe njerëzit.
Miglio
Te dhënat ushqimore
Organet e interesuara, pra që përfitojnë nga ky ushqim janë stomaku dhe shpretka, bateria jonë energjitike.
Barbadosi
Besimet fetare
Shteti konsiderohet laik, duke garantuar lirinë e fesë ose besimit për të gjithë dhe duke shfaqur vetëm aludime simbolike për një pushtet më të lartë në preambulën e kushtetutës.
Leishmania
Haset edhe në Shqipëri në të dy format e saj, atë të lëkurës dhe atë të organeve të brendëshme.
Xhorxh Uashington
Gjorgj Vashington (sqt. Xhorxh Uashington, 22 shkurt 1732 [11 shkurt 1731 sipas kalendarit Julian] - 14 dhjetor 1799) ishte presidenti i parë i Shteteve të Bashkuara të Amerikës (1789-1797), Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë Kontinentale gjatë Luftës Revolucionare Amerikane, dhe një nga Etërit Themelues të Shteteve të Bashkuara. Ai kryesoi konventën që hartoi Kushtetutën aktuale të Shteteve të Bashkuara dhe gjatë jetës së tij u quajt "Babai i vendit të tij". Ai nuk i takonte asnjë partie.
Miglio
Aftësitë kuruese
Jep trupit energji, lehteson tretjen, duke favorizuar, thithjen e substancave ushqyese, eliminon acidet, në trup dhe ndalon përhapjen e kërpudhave dhe majase. Është burim ushqimi për lëkurën dhe flokët. Rekomandohet shume gjate shtatzanise, dhe si ushqim tek femijet e vegjel dhe te moshuarit, pasi tretet shpejt nga organizmi duke dhene maksimumin e proteinave dhe mineraleve.
Barbadosi
Shëndetësia
Spitali kryesor në ishull është Spitali i Mbretëreshës Elizabeth; megjithatë, Barbados ka tetë poliklinika në pesë famulli. Ekzistojnë gjithashtu qendra të njohura të kujdesit mjekësor në Barbados si spitali Bayview, Qendra Mjekësore Sandy Crest dhe Klinika Mjekësore Emergjente FMH.
Miglio
Konsumimi
Zihet lehte ne temp te ulet, por i mbire ka efekte shum me te medha, eshte perdorur gjithmon ne Kine ne formen e mbire dhe konsiderohet, si mbreti i CEREALIT.Mund te perdoret per buke dhe per embelsira.
Xhorxh Uashington
I admiruar gjerësisht për cilësitë e tij të forta drejtuese, Uashingtoni u zgjodh unanimisht president në dy zgjedhjet e para kombëtare. Ai mbikëqyri krijimin e një qeverie të fortë të mirë-financuar kombëtare, që ndëjti asnjanëse gjatë Luftërave Revolucionare Franceze, shtypi Rebelimin Uiski, dhe fitoi pranimin e amerikanëve të të gjitha tipeve. Presidenca e Uashingtonit krijoi shumë precedentë, ende në përdorim sot, të tilla si sistemi kabinetit, ceremonia përuruese, dhe titullin zoti President. Tërheqjen e tij nga detyra, pas dy mandateve krijoi një traditë që zgjati deri në vitin 1940, kur Franklin Delano Roosevelt fitoi një mandat të tretë të paprecedent. Amendamenti i 22-të (1951) tani e kufizon presidentin në dy mandate.
Kantoni Quesnoy-Est
Kantoni Quesnoy-Est (frëngjisht: Canton du Quesnoy-Est) është një kanton në departamentin Nord, rajonin Nord-Pas-de-Calais në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Le Quesnoy. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 11841 banorë.
Xhorxh Uashington
Familja e Xhorxh Uashingtonit ishte fermere e pasur, që kishte në pronësi plantacione duhani dhe skllevër të cilët ai i trashëgoi. Ai kishte qindra skllever gjatë gjithë jetës së tij, por pikëpamjet e tij mbi skllavërinë ndryshuan gradualisht drejt heqjes së skllavërisë. Në rininë e tij ai u bë një oficer i lartë britanik në milicinë koloniale gjatë fazave të para të Luftës së franceze dhe indiane. Në 1775 Kongresi i Dytë Kontinental e emëroi Washingtonin si komandant të përgjithshëm të Ushtrisë Kontinentale në Revolucionin Amerikan. Në këtë komandë, Washingtoni i detyroi britanikët të lënë Bostonin në vitin 1776, por u mund dhe për pak u kap rob më vonë atë vit, kur ai humbi në Nju Jork Siti. Pas kalimit të lumit Dellëuer në mes të dimrit, ai mundi britanikët në dy betejat (Trenton dhe Princeton), rimori Nju Xhersin dhe restauroi vrullin ndaj kauzës së Patriotëve.
Miglio
Konsumimi
ذيل الثعلب الإيطالي Almindelig Hirse Rispenhirse Panicum miliaceum Viljahirssi Millet commun चेना Juwawut Panicum miliaceum キビ 기장 Tikroji sora Просо Proso zwyczajne Mihu Просо обыкновенное Panicum miliaceum Proso siate வரகு Kê Proso 黍
Kantoni Quesnoy-Est
Përbërja aktuale
Kantoni Quesnoy-Est aktualisht përbëhet nga 15 komuna.
Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
Reforma e Tanzimatit nuk dha rezultatet qe priteshin per Perandorine Osmane. Edhe situata nderkombetare nuk ishte e mire. Ne mesin e viteve '70 te shek 19 ,ne ballkan u rishfaq kriza lindore. Kriza lindore erdhi si pasoj e dobesimit te brendshem te perandorisë Osmane, rritjes se levizjes çlirimtare  te popujve te shtypur prej saj dhe nderhyrjes se Fuqive te Medha.
Christian Manfredini
Christian Jose Manfredini Sisotri i njohur si Christian Manfredini (i lindur më 1 maj 1975). Manfredini aktualisht luan për Lazio.
Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
Në vitet 70 ekonomia e perandorisë osmane ndodhej në një amulli të përgjithshme. Gjatë dy dekadave të fundit vërshimi i mallrave të industrisë evropiane ishte trefishuar.
Xhorxh Uashington
Strategjia e tij aktivizoi forcat kontinentale për të kapur dy ushtritë e mëdha britanike në Saratoga në 1777 dhe në Yorktown në 1781. Historianët vlerësojnë Uashingtonin për përzgjedhjen dhe mbikëqyrjen e gjeneralëve të tij, komandimin e ushtrisë, koordinimin me Kongresin, me guvernatorët shtetërorë dhe milicitë e tyre, dhe për kusgtimin e vëmendje për furnizimet, logjistikën dhe trajnimet. Pas arritjes së fitores në 1783, Uashingtoni dha dorëheqjen si kryekomandant, duke dëshmuar kundërshtimin e tij ndaj diktaturës dhe angazhimin e tij ndaj republikanizmit amerikan.
Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
Më 1875 niveli i eksportit përfaqësonte çerekun e importit. Kriza e saj financiare ishte acaruar në kulm. Porta e Lartë ishte e detyruar të merrte çdo vit nga jashtë borxhe të reja, pasi me të ardhurat buxhetore nuk përballonte dot as gjysmën e shpenzimeve të veta. Më 1875 të ardhurat ishin 800 milionë franga ari, kurse borxhet e saj të jashtme kapnin 5,3 miliardë franga ari. Perandoria Osmane nuk ishte në gjendje të shlyente jo vetëm këstet e kredive, por as kamatën e tyre të përvitshme.
Xhorxh Uashington
Arsimi dhe rinia
parapamje|majtas|Nga George Washington hartë e krijuar e një sheshi në [[Ohio River, Ohio, 1754 ]]
Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
Probleme politike të brendshme
Me gjithë përpjekjet e tyre gjysmëshekullore, qarqet sunduese osmane nuk i siguruan dot Perandorisë së tyre as qetësinë e brendshme politike. Kryengritjet e masave popullore kundër shtypjes feudale dhe ato të kombësive joturke kundër zgjedhës osmane, vazhduan të shpërthenin në të katër anët e Perandorisë. Për më tepër, tani kishte dalë në skenë, si forcë e re kundërshtare, edhe lëvizja liberale demokratike turke, e përfaqësuar nga organizata e Osmanëve të Rinj, e cila synonte të zhdukte despotizmin feudal teokratik të sulltanëve.
Xhorxh Uashington
Arsimi dhe rinia
Nga prejardhja Washingtoni ishte pjesë e ekonomikës dhe elitës kulturore te pronarëve të plantacioneve që kanë mbajtur skellvër në shtetin Virxhinia. Babai i George Washingtonit, Augustine Washington (1693 deri 1743), ishte anglez, ndërsa për nënën, Mary Ball (1708 deri 1789), nuk ka informacioneëte saktaëper prejardhjen Në moëhen njëmbëdhjetë vjeçare George humbtë i atin e tij dhe u rrit me gjysmë-vellain e tij Lawrence.
Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
Probleme politike të jashtme
Edhe gjendja ndërkombëtare po zhvillohej në dëm të saj. Gjatë viteve 70 kishte dalë në skenë Perandoria Gjermane, e cila kishte filluar të trondiste pozitat ndërkombëtare të dy perandorive koloniale, të Anglisë dhe të Francës. Disfata që pësoi Franca nga Prusia (1871), i dha rast Rusisë cariste të hidhte poshtë nenet e Traktatit të Parisit (1856), që e pengonin të armatosej në Detin e Zi kundër Perandorisë Osmane. Po ashtu, Austro-Hungaria, pas disfatës që kishte pësuar politika e zgjerimit të saj në Gjermani e në Itali, kishte filluar të aktivizohej në drejtim të Gadishullit Ballkanik dhe të detit Egje. Gjatë kësaj kohe edhe Italia, e cila kishte përfunduar bashkimin e saj politik dhe kishte hyrë në radhët e Fuqive të Mëdha, ndonëse ishte ende e dobët, aspironte të vinte një këmbë në bregdetin lindor të Adriatikut.
Si pasojë e këtyre ndryshimeve, përballë Anglisë e Francës, të cilat përpiqeshin si edhe më parë ta mbanin në këmbë Perandorinë Osmane, tani, gjatë viteve 70, qëndronin dy fuqi të tjera të mëdha që dëshironin shembjen e saj të shpejtë - Rusia cariste dhe Austro-Hungaria. Për të vënë në jetë planin e saj ekspansionist, Rusia filloi të nxiste popullsitë e shtypura të Turqisë Evropiane për kryengritje kundër Portës së Lartë dhe sidomos shtetet sllave ballkanike për luftë kundër Perandorisë Osmane. Për këtë qëllim ajo doli me flamurin e “pansllavizmit”, i cili në të vërtetë çonte në nënshtrimin e kombësive sllave dhe josllave ndaj politikës cariste.
Fillimi i lëvizjeve kundërosmane
Në këto rrethana shpërtheu në korrik të vitit 1875 kryengritja çlirimtare kundërosmane në Hercegovinë. Muajin tjetër ajo u shtri në Bosnjë. Në kryengritjet e të dy vendeve morën pjesë vetëm popullsitë sllave të krishtere. Banorët sllavë myslimanë, të cilët në Bosnjë përfaqësonin shumicën e popullsisë, qëndruan jashtë kryengritjes, madje pjesërisht anuan kundër saj. Me gjithë ndihmën që patën nga Serbia e Mali i Zi, kryengritësit nuk i bënë dot ballë kundërveprimit ushtarak osman. Në vjeshtë e në dimër, hovi i kryengritjeve ra, por në pranverën e vitit 1876 ato u gjallëruan përsëri. Për më tepër, në prill 1876 shpërtheu kryengritja çlirimtare në Bullgari. Megjithatë Porta e Lartë mundi përsëri t’i shtypte kryengritjet bullgare, boshnjake dhe hercegovinase.
Sapo shpërtheu kryengritja në Hercegovinë e në Bosnjë, Serbia e Mali i Zi u përpoqën ta shtrinin zjarrin e saj edhe në popullsitë e tjera të shtypura të Turqisë Evropiane. Ato i nxitën për kryengritje kundërosmane edhe shqiptarët, por këta nuk lëvizën, sepse panë që Beogradi dhe Cetina kishin qëllime aneksioniste ndaj trojeve të tyre. Në qershor 1876, kur u pa se plani i shpërthimit të kryengritjes së përgjithshme të popujve të shtypur të Ballkanit kishte dështuar, Beogradi e Cetina kaluan në aksion të hapur. Serbia më 30 qershor dhe Mali i Zi më 1 korrik 1876 i shpallën luftë Perandorisë Osmane. Serbia e Mali i Zi patën përkrahjen e Perandorisë Ruse, e cila u dërgoi armatimet e nevojshme dhe, së bashku me to, edhe 30 mijë “vullnetarë” rusë për të luftuar për çlirimin e “vëllezërve” sllavë nga zgjedha osmane.
Coptimi i Perandorisë
Lufta e dy monarkive ballkanike kundër Turqisë krijoi një situatë tepër të ndërlikuar në arenën ndërkombëtare. Cilido që të ishte përfundimi i saj, ajo do të tërhiqte ndërhyrjen e Fuqive të Mëdha për të rregulluar, secila sipas interesave të vetë, hartën politike të Evropës Juglindore.
Në të vërtetë, një javë pas fillimit të luftës, më 8 korrik 1876, Rusia dhe Austro-Hungaria bënë me anën e dy notave të veçuara një marrëveshje të fshehtë në Rajhshtat (Reichsttadt) të Bohemisë për ta rregulluar Gadishullin Ballkanik sipas interesave të tyre ekspansionistë. Vjena e Peterburgu vendosën të mos ndërhynin ushtarakisht në konfliktin e Serbisë e të Malit të Zi me Turqinë.
Por të dyja palët ranë në ujdi që, po ta fitonte luftën Perandoria Osmane, nuk do të bëhej asnjë ndryshim në hartën politike të Gadishullit Ballkanik. Megjithatë, në këtë rast do ta detyronin Portën e Lartë të zbatonte në favor të popullsisë sllave disa reforma si ato që iu dhanë Kretës më 1886, ndërsa po ta fitonte luftën pala tjetër (Serbia e Mali i Zi), Bosnja do të kalonte nën zotërimin kryesisht të Austro-Hungarisë dhe pjesërisht të Serbisë, e cila do të merrte gjithashtu një pjesë të Kosovës, kurse Mali i Zi një pjesë të Hercegovinës.
Bullgaria do të bëhej një shtet autonom dhe Rumelia një vilajet autonom. Në këtë rast Vjena vuri conditio sine qua non që të mos krijohej një shtet i madh sllav në Gadishullin Ballkanik. Kjo do të thoshte që as Serbia nuk duhej të shtrihej deri në Adriatik, as Bullgaria nuk duhej të përfshinte Maqedoninë, sepse, si njëra, si tjetra, do ta pengonin ekspansionin e Austro-Hungarisë drejt Egjeut.
Në notën austro-hungareze parashihej krijimi i një shteti autonom shqiptar, kurse nota ruse nuk e përfillte fare fatin e Shqipërisë. Në Rajshtat çështja shqiptare hyri për të parën herë në qerthullin e diplomacisë evropiane si çështje politike. Megjithëse aty nuk u mor asnjë vendim, qysh në hapin e parë u shfaqën dy qëndrime të kundërta, që do ta karakterizojnë, tani e tutje, trajtimin e çështjes shqiptare nga kancelaritë e mëdha: njëri i Rusisë, që mohonte krejtësisht të drejtat kombëtare të shqiptarëve, tjetri i Austro-Hungarisë, që kërkonte, veçse pjesërisht, respektimin e tyre. Edhe ideja e Vjenës për krijimin e një formacioni politik shqiptar, ishte e kushtëzuar me futjen e këtij shteti nën protektoratin e saj.
Përfundimi
Si pasojë e këtyre tre faktorëve - e kalbëzimit të Perandorisë Osmane, e rritjes së lëvizjes çlirimtare dhe e ndërhyrjes së Fuqive të Mëdha - lindi përsëri në mesin e viteve 70, por me një mprehtësi më të madhe se në të kaluarën, e ashtuquajtura Krizë Lindore. Thelbin e saj e përbënte, si edhe më parë, jo vetëm çështja e çlirimit kombëtar të popujve të robëruar të Perandorisë Osmane, por edhe çështja e ndarjes së zotërimeve të Perandorisë Osmane, në të cilën përfshihej edhe copëtimi i trojeve shqiptare.