cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plazhi i Gjeneralit (Kavajë)
Gjeografia
Plazhi i Gjeneralit është pjesa më e bukur dhe më tërheqëse në të gjithë rivierën Kavajase të përbërë prej 30 km vijë bregdetare, i cili të bën ta dashurosh që në momentin që të shfaqet befas në horizont, sapo ke kaluar kodrat e Kryevidhit. Kepat shkëmborë që e rrethojnë, janë konglomeratikë dhe e kanë mbushur bregun me zaje të vegjël shumëngjyrësh që formojnë një mozaik të mahnitshëm i cili harmonizohet me blunë e ujit, të gjelbrën e shkurreve dhe të verdhën e rërës së plazhit. Bota ujore është pasur me peshq të llojeve të ndryshëm dhe më një specie të veçantë breshke detare e cila ka zgjedhur pikërisht këtë plazh të vogël për të mbarështuar llojin e saj.
Peizazhi
Panorama e gjirit është fantastike, ajo të krijon një ndjesi të plotë qetësise e çlodhjeje, të bën ta dashurosh natyrën. Vitet e fundit këtij gjiri i është qëndisur në kurriz të kodrave një kompleks i vogël turistik i cili para së gjithash ka respektuar natyrën, duke përdorur vetëm struktura prej druri, që nga vilat e vogla, apartamentet e deri tek verandat e restorantit që ofrojnë kuzhinë deti e peshk të freskët për pushuesit e shumtë. Çdo gjë është plotësisht në harmoni dhe e vendosur aty ku duhet të jetë duke i shtuar vetëm bukuri dhe aspak ngarkesë pesisazhit.
Kalaja, Kisha dhe Pylli
Kalaja e Bashtovës është një monument kulture me vlerë që ju do ta gjeni vetëm disa km jashtë Kavajës dhe që dëshmon për gjurmët e qytetërimit dhe civilizimit. Rrethinat e saj kanë mbetur të plota dhe sot ruhen si një momument kulture nga shteti shqiptar. Rreth e përqark kalasë lulëzon një pyll dafinash, që përveçse është i shpallur monument natyre, krijon edhe një mjedis shumë tërheqës për piknikë në natyrë. Nga muret e kalasë mund të vëzhgoni bregdetin si në pëllëmbë të dorës, që nga Gjiri i Durrësit e deri në Divjaka e Karavasta. Për të vizituar kalanë duhet të shkoni në fshatin Vilë Bashtovë, në jug të qytetit.
Pak km nga Kavaja në fshatin Çetë, ndodhet Kisha e Shënepremtes, një kishë mesjetare, e zbukuruar me afreske të shenjtorëve. Në këtë kishë, banorët e qytetit vijnë tri ditë pas pashkëve për të festuar dhe për të uruar njëri-tjetrin. Festa shfrytëzohet nga qytetarë të të dyja besimeve fetare, për ta organizuar në formën e një pikniku masiv në natyrë, nën hijen e ullinjve të shumtë të kodrave. Për të shkuar në Çetë, duhet të merrni rrugën në daljen veriore të qytetit.
Pylli Bedenit, është gjithashtu një destinacion shumë i përshtatshëm për kohën e lirë, për eksploruesit e natyrës, adhuruesit e aventurës dhe të pasionuarit pas florës shqiptare. Është një pyll shumë i përzier, me sipërfaqe rreth 300 hektarë i vendosur mbi kodrat e fshatit Beden. Rruga për atje kalon nga fshatrat Luz i Madh, Luz i Vogël e Kryevidh, 15 km në jug të qytetit.
Anthony Hernandez
Anthony Hernandez (lindur më 3 Shkurt 1995) është një futbollist gjibraltaras i cili luan si sulmues, por që momentalisht është pa skuadër pasi u hoq nga skuadra spanjolle e Tercera División Cádiz CF B. Ai është gjithashtu lojtar i kombëtares gjibraltarase.
Karriera me klube
Ai e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2013 ku luajti me klubin spanjoll Cádiz B në Tercera División. Ai u hoq nga klubi spanjoll në fund të sezonit 2013–14 pas vetëm nëntë paraqitjesh dhe dy golave.
Bule
Bule (//, greqisht: βουλή, edhe njohur si Boulé dhe Bulé) ishte mbledhja e këshillit në qytete (Poleis) te Greqise antike. Ajo kryhej në mënyra të ndryshme dhe zakonisht mbahej në një Bouleuterion ndërtesë të tillë publike në Agora.
Athina
Ishte e rëndësishme dhe në veçanti të Këshillit në Athinë. Tashmë në kohën e mbretit Athinë s ishte një organ konsultativ anëtarët e saj për të Noble ishin. 594 pes udhëhequr Solon e tij të famshme reformës s me të cilin e fillimit të zhvillimit të për [Demokraci [Attic | athinas demokracisë]] dhe ishin pasojë Bule në Këshilli i Katër Njëqind ishte redesigned. Per 100 erloste Këshilltarët e katër n fisi dhe e këshilloi atë ishin në fillim Kuvendi Popullor ( ekklesia).
Qyetete te tjera
Në qytete të tjera greke kishin këshillat, kryesisht në Athinë, e ardhshëm një takim publik. Në varësi të se sa larg Kushtetutës së Attic Demokracia ka ndikuar në anëtarësimit mori një kohë të caktuar ose për jetën. Në Perandorinë Romake, Këshilli zakonisht ishte kthyer [oligarki [| oligarchical]] parim plotëson të magjistratëve ish.
Jo kudo, Këshilli mori emrin Bule. Kështu, në shumë qytete aGerousia (të tilla si "pleqtë") në Sparta, Gerusia këshilla vetëm
SETI
thumb|250px|Ana e pasme e diskut të artë [[Sounds of Earth të vendosura në sondat hapësinore Voyager 1 dhe Voyager 2.]] thumb|right|250px|Programi Seti@home 3.07 ne veprim. SETI (shqiptohet poashtu seti, është fjalëshkurtimi i Search for Extra-Terrestrial Intelligence - Kërkimi për Mençuri Jashtë-Tokësore) janë përpjekjet e njerëzimit për të diktuar mençuri jashtëtokësore. Qëllimi i përgjithshem i projektit SETI- t është vëzhgimi i qiellit për të zbuluar qënësinë e përçimeve (transmetimeve) të qytetërimeve nga planete të largëta. SETI është një projekt rrjeti gjigant kompjuterik internetor (ndër rrjetor) që shfrytëzon kohën e papërdorur procesorike në kompjuterat e përdoruesve për të rishqyrtuar të dhënat radio teleskopike.
1261
Mbi vitin 1261.
Huron County (Ohio)
Huron County është një nga  qarqet në shtetin federal Ohio të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Mollopolca
Mollopolcë është një vendbanim në komunën e Shtimes, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin Legjendas.
Masakra e Peshkëpisë
Masakra e Peshkëpisë është një masakër nga një grupi terrorist greke në pikën kufitare të Peshkëpisë në Republikën e Shqipërisë.
Ngjarja
Sulmi, ndaj një reparti kufitar pranë fshatit Peshkëpi të Dropullit, katër kilometra brenda kufirit shqiptar, solli vrasjen e dy ushtarakëve shqiptarë dhe plagosjen e tre të tjerëve. Ai nisi herët në mëngjesin e 10 prillit 1994 dhe u mor përsipër nga formacioni paraushtarak i një grupi nacionalist grek që kërkonte bashkimin e një pjese të Shqipërisë së Jugut me Greqinë. Pika kufitare e Peshkëpisë kishte në ato kohë 130 rekrutë të rinj dhe të paarmatosur.
Ai formacion paraushtarak, i vetëquajtur Komandoja "Pirro I", e quante veten krah i armatosur i lëvizjes për çlirimin e Vorio Epirit (MAVI). Ajo kishte zgjedhur si moment të duhur për të sulmuar, kohën kur i gjithë reparti kishte rënë në gjumë.
Në ora 02ː40 të mëngjesit, grupi i armatosur, tetë vetë me uniforma të ushtrisë greke dhe me maska, hynë në repart dhe vrasin ushtarin e rojes Arsen Gjini nga Semani. Pastaj dy persona me uniformë dhe maska hynë në korridorin e kazermës. Komandanti i stërvitjes, Fatmir Shehu, u foli të panjohurve, duke u kërkuar të kursenin ushtarët, por ata e qëlluan me armë duke e lënë të vdekur. Ajo njësi plagosi edhe tre ushtarë shqiptarë. I mbyllën 130 ushtarët në një dhomë, ndërsa dy oficerë të tjerë i izoluan në një zyrë tjetër. Flisnin greqisht. “Këto i keni për Vorio Epirin”, kanë thirrur ndërsa gjuanin.
Ky ishte versioni zyrtar i shtetit shqiptar.
Gazeta “Elefterotipia” tha se vrasja u mor përsipër nga MAVI.
Në traktin e organizatës "MAVI" i botuar nga shtypi grek, shkruhej: "Në janar 1994, organizata patriotike MAVI, pasi studioi me kujdes kushtet dhe operacionin që do të kryente, i dha urdhër njërës prej skuadrave të saj të armatosura që të godiste një repart ushtarak shqiptar pranë vijës kufitare. Në orët e para të datës 10 prill, ditë e diel, në bazë të informatave të dhëna nga "Seksioni i mbledhjes së informatave", skuadra Pirro, e përbërë nga një grusht luftëtarësh, gjendjej në pozicionin e vrojtimit të objektit, në një kodër aty pranë. Sulmi filloi me kapjen e rojes dhe brenda dy minutash, godina dykatëshe e stërvitjes në Peshkëpi ishte në duart e luftëtarëve tanë. Skuadra e mbajti repartin për 20 minuta. Duke ikur, mori me vete 15 automatikë tip Kallashnikov të prodhimit kinez, dy arka me municion, si dhe oficerin e SHIK-ut, të cilin pak më vonë dhe të lidhur me pranga, e la të lirë. Sulmi ynë, si dhe të tjerët që do të pasojnë, ishte një veprim luftarak."
Masakra e Peshkëpisë u pasua me një ngritje të marrëdhënieve diplomatike mes Greqisdë dhe vendit tonë. Qeveria shqiptare protestoi në Këshillin e Kombeve të Bashkuara, ndërsa pala greke u mundua ta kalonte në qetësi. Përveç luftës diplomatike, policia greke arrestoi dy nga të dyshuarit, mirëpo ata morrën dënime të vogla nga gjykata.
Gazeta "Stoho" ishte e para lajmëroi kete sulm.
Shih edhe
Operacioni fshesa1500 emigrante te kthyer.
Sulmi ne fshatin Llongo (Gjirokastër) Sulmi i dyte i skuadrës Pirro 1, e djele 18 mars 1995 me dy automjete me dylbi me dy makina. Këtu ushtarakët shqiptare reaguan. Ishin shtatë të arrestuar. Terroristet ishin nisur ne afersi te Delvinaqit (Greqi). Ndër ta bënin pjesë Jorgo Anastasulis, ushtarak grek toger ushtarak, Apostolos Karavelas, polic grek, Jorgo Kristo, shtetas shqiptar nga Himara, etj. Inventari kishte 32 paisje.
Shimon Peres
Shimon Peres (Hebraishtja: שמעון פרס‎‎; 2 gusht 1923 – 28 shtator 2016) ishte president i 9-të Izraelit nga viti 2007 deri në vitin 2014. Ai ishte dy herë kryeministër i shtetit dhe ishte anëtarë i 12 kabineteve gjatë karrierës së tij politike për 66 vjetë. Ai ishte ish-kryeministri i parë i cili u zgjodh si president i shtetit. Gjatë mbarimit të tij si president në vitin 2014, ai ishte presidenti më i vjetër në botë. Në jetën e tij private, ai është marrur me poezi, ku disa prej poezive janë bërë këngë.
Biografia
Shimon Peres lindi më 2 gusht 1923 në Wiszniew, Poloni (tani e quajtur si Vishnjeva, Bjellorusi). Familja e tij kanë folur hebraishten, Jiddish dhe rusishten, Shimoni ka mësuar polonishten në shkollë. Përveç hebraishtes, ai ka mësuar edhe gjuhën angleze dhe gjuhën frënge.
Të gjithë të afërmit e Shimonit janë vrarë në Wiszniew gjatë Holokaustit, e shumë prej tyre përfshirë edhe Rabbi Meltzer janë djegur të gjallë në sinagogën e qytetit.
Në vitin 1945, Shimoni u martua me Sonja Gelman. Ata kishin tre fëmijë.
Në fillim të viteve 50-ta, ai shkoi në SHBA ku atje studioi gjuhën angleze, eknominë dhe filozofinë në The New School dhe Universitetin e Nju Jorkut dhe avancoi menaxhimin në Universitetin e Harvardit.
Vdekja
Më 13 shtator 2016, Shimoni pati infarkt në tru dhe u shtrua në spital në qendrën mjekësor të Shebës. Më 27 shtator 2016, mjekët kanë thënë se Shimoni pati lëndime të rënda në tru dhe dështim organi. Pas dy jave në spital, Shimoni vdiq më 28 shtator 2016.
Corvallis (Oregon)
Corvallis është kryeqyteti i Countit Benton në shtetin federal të Amerikës Oregon.
1262
Mbi vitin 1262.
Kantoni Crest-Sud
Kantoni Crest-Sud (frëngjisht: Canton de Crest-Sud) është një kanton në departamentin Drôme, rajonin Rhône-Alpes në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Crest. Ka sipërfaqe 235.8km2 dhe popullsi 8079 banorë.
Përbërja aktuale
Kantoni Crest-Sud aktualisht përbëhet nga 12 komuna.
Oregon City
Oregon City është kryeqyteti i Countit Clackamas në shtetin federal të Amerikës Oregon.
Murat Kılıç
Murat Kılıç (lindur më 28 qershor 1993), i njohur gjithashtu si Murat Kilic, është një dizajnues flokësh dhe stilist flokësh. Ai është themeluesi i "The Most Hair Design Studio". Murati fitoi çmimin "Dizajneri më i mirë i Flokëve të Vitit" në vitin 2020 nga disa nga markat më të njohura në SHBA si L'Oréal dhe Just for Men.
Karriera
Murati u lind në Stamboll, Turqi në vitin 1993. Ai mori edukimin e tij nga Istanbul Anadolu Meslek Lisesi dhe pastaj shkoi në Yakın Doğu Üniversitesi - Saç Bakımı ve Güzellik Hizmetleri, një shërbim kujdesi flokësh dhe bukurie. Ai filloi karrierën e tij kur ishte 16 vjeç. Murati punoi me Toni & Guy në vitin 2015 dhe pastaj bashkëthemeloi studion e dizajnit të flokëve The Most në vitin 2018. Murati vazhdon si partneri themelues i degëve The Most Bahçeşehir në vitin 2020 dhe The Most Beylikdüzü në vitin 2022.
Mësimi kognitiv
Teoria kognitive e Piazhesë
Teoria kognitive e Piazhesë na prezanton me karakteristikat specifike të operacioneve mendore dhe njohurive që ne marrim nga mjedisi. Funksioni semantik ne vecanti luan një rol thelbësor. Por ne do të shohim se nga njëra anë gjuha (si një mjet komunikimi) nuk ka një status të vecantë brenda funksionit semantik ndërsa nga ana tjetër duke e marrë si një objekt, do të shohim se nuk ka ndryshime të mëdha mes saj dhe objekteve të tjera fizike dhe sociale. Teoria e Piazhesë zhvillohet sipas një ligji biologjik që thotë se organizmi ynë posedon struktura adaptive të përbëra nga sisteme aktive përgjigjeje dhe riorganizimi. Me anë të nj sistemi të tillë ne jemi në gjëndje të ruajmë dhe organizojmë informacionin apo stimujt e ndryshëm  që marrim nga mjedisi që na rrethon. Per të zgjidhur një problem, femija duhet të zhvilloje struktura kognitive më komplekse veprimi ose thënë ndryshe skemat. Një skeme mund te mendohet si nje njesi e vecantë e dijes qe zotëron nje individ. Ne nivelin me te ulet, nje i sapolindur zoteron skemat e reflekseve, per të kapur e shtrënguar dicka, per te thithur dhe per te gelltitur. Më vonë, femija i koordinon keto skema ne menyre te tille qe ai te mendojë permes një serie veprimesh dhe të perfytyroje pasojat e ketyre veprimeve. Si shembull, skemat mendore lejojnë që të kuptojmë se  kur ju hapim frigoriferin, do te gjejmë ushqim. Piaget studioi mënyrat me ane të cilave femijet pervetesojne konceptet dhe organizojne idetë e tyre. Ai skicoi periudhat e parashikueshme sipas një rendi të caktuar të zhvillimit intelektual. Progresi i këtyre periudhave varet nga përshtatja vazhdimisht në rritje e femijes ndaj situatave te reja. Per Piaget-in, zhvillimi motorik dhe vëzhgimi i mjedisit janë bazat per mendimin logjik qe vjen pas. Në modelin e zhvillimit kognitiv jane të rëndësishme dy procese: asimilimi dhe akomodimi. Asimilimi është procesi ku fëmija integron stimujt e ngjarjeve të reja në skemat të cilat ai tashmë i posedon. Për shembull, fëmija mund të asimilojë një lloj te ri qeni në skemën që ata tashmë kanë ne mendje përsa I përket kafshëve. Fëmijet perpiqen qe të përfshijne ngacmues te rinj në skemat e tyre ekzistuese të botës që I rrethon. Megjithate, disa herë femija nuk mund te asimiloje nje stimul te ri ne skemat ekzistuese dhe duhet qe ne vend te kesaj të përdorë akomodimin. Akomodimi është procesi i krijimit të një skeme të re ose ndryshimit të një skeme ekzistuese me qëllim që të krijohet hapësire per një ngacmues ose eksperiencë të re.
Zhvillimi konjitiv përdor struktura të përgjithshme të inteligjencës dhe nuk është i izoluar nga zhvillimi intelektual.Skema të ndryshme të ndërtuara nuk permbajnë ekzaktesisht të njëjtat përmbajtje :imazhet mentale,simbolet,nuk perfshihen në të njëjtën mënyre,por ekziston ndërmjet formave të skemave një vazhdimësi funksionale:le signifié është gjithmone rezultat i nje operacioni konjitiv,produkt i një asimilimi. Le langage pretendon se ai asimilohet ,pasi strukturat e brendshme ekzistente e bejne te mundur një gjë të tillë. Karakteristika kryesore e njeriut nuk eshte gjuha,por disponimi i strukturave konjitive. Në këtë rast le langage nuk shihet vetëm si një mjet vërtet i privilegjuar,por akoma nëpërmjet karakteristikave gjuhësore,si një mënyrë që pavaresisht objektivave të mjedisit fizik dhe social ekspozohet nga femija dhe mbi të cilen mund të aplikojë mekanizmat konjitive si të tjerët.Për Piazhe  strukturat e njohjes janë të përgjithshme,ato gjejnë krijimin në strukturat biologjike ,por nuk ekziston në menyrë të lindur.Ai lejon përdorimin e skemave njohëse duke e perfshirë me mjedisin,duke krijuar skema të reja të të kuptuarit ashtu sic femija është në gjëndje ti përdorë  këto skema për të shpjeguar në mënyrë të pavarur e të lirë atë cka ai ka mësuar e është në gjëndje të mbajë mend pavarësisht vështirësive që mund të dalin gjatë procesit të të mësuarit. Duke u bazuar në këto terma specifike studimet kryhen duke u nisur nga një analize konjitive të gabimeve që mund të bëhen ,por duke u perpjekur pavarësisht këtyre arritja ne fund e prodhimit, të kuptuarit,  të mësimit në mënyrë të qartë,duke iu përmbajtur objektivave gjatë  aktivitetit konjitiv për të patur një rezultat të kënaqshëm nga të dyja palët mësues-nxënes në procesin e të nxënit që kryhet në klasë.
Astoria (Oregon)
Astoria është kryeqyteti i Countit Clatsop në shtetin federal të Amerikës Oregon.
Mësimi kognitiv
Të mësuarit kognitiv nënkupton se për të marrë vendime lidhur me sjelljen e tij, individi përdor strukturat mendore dhe kujtesën. Tre llojet e të mësuarit kognitiv janë: të mësuarit me anë të insajtit, të mësuarit latent (e padukshëm) dhe të mësuarit përmes vëzhgimit.
Tigri
Tigri (Panthera tigris) është lloji më i madh i maceve të gjalla dhe një anëtar i gjinisë Panthera. Është i njohur për gëzofin e tij portokalli me vija të zeza dhe me një pjesë të poshtme të bardhë. Një grabitqar në krye të zinxhirit ushqimor, ai kryesisht gjuan njëthundrakë të tillë si dreri dhe derri i egër. Ai është territorial dhe përgjithësisht një grabitqar i vetmuar, por edhe social, që kërkon zona të mëdha të afërta habitati, të cilat mbështesin kërkesat e tij për gjah dhe shumim. Këlyshët e tigrit qëndrojnë me nënën e tyre për rreth dy vjet, pastaj bëhen të pavarur dhe largohen nga shtëpia e nënës së tyre për të krijuar shtëpinë e tyre.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit me anë të Insajtit.
thumb|Të Mësuarit me anë të Insajtit
Tigri
Tigri u përshkrua për herë të parë shkencërisht në 1758 dhe dikur varionte gjerësisht nga Rajoni i Anadollit Lindor në perëndim, deri në pellgun e lumit Amur në lindje dhe në jug nga ultësira e Himalajeve deri në ishujt Bali e Sunda. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, popullatat e tigrave kanë humbur të paktën 93% të përhapjes së tyre historike dhe janë zhdukur në Azinë Perëndimore dhe Qendrore, ishujt Xhava dhe ata Balinezë, dhe në zona të mëdha të Azisë Juglindore e Jugore dhe në Kinë. Sot, përhapja e tigrit është e fragmentuar, duke u shtrirë në pyjet e buta siberiane në pyjet subtropikale dhe tropikale në nënkontinentin Indian, Indokinë e Sumatra.
Tigri është renditur si i rrezikuar në Listën e Kuqe të BNRN-së. Që nga viti 2015, popullata globale e tigrave në nayrë vlerësohej të ishte midis 3,062 dhe 3,948 individë të rritur, ku shumica e popullatave jetonin në pjesë të vogla të izoluara. India aktualisht ka popullsinë më të madhe të tigrave. Arsyet kryesore për rënien e popullsisë janë shkatërrimi i habitatit, fragmentimi i habitatit dhe gjuetia pa leje. Tigrat janë gjithashtu viktima të konfliktit me njerëz, veçanërisht në vargmale me një dendësi të lartë njerëzore.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit me anë të Insajtit.
LLoj i të mësuarit nëpërmjet përceptimit të papritur të marrëdhënieve të elementëve kognitivë, të domosdoshëm për të zgjidhur një problem.
Tigri
Tigri është ndër më të njohurit e megafaunës karizmatike të botës. Ai shfaqet dukshëm në mitologjinë dhe folklorin e lashtë, dhe vazhdon të përshkruhet në filma dhe letërsi moderne, duke u shfaqur në shumë flamuj, stema dhe si maskota për ekipet sportive. Tigri është kafsha kombëtare e Bangladeshit, Indisë, Malajzisë dhe Koresë Jugore.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit me anë të Insajtit.
Në këtë situatë nuk ka një formësim gradual të reagimit për mes përforcimit si tek të mësuarit sipas kushtëzimit. Studiuset pohojnë se aftësitë kognitive lejojnë zgjidhjen e problemit pa qënë e nevojshme të provohen alternativa të ndryshme përmes provash dhe gabimesh.
Tigri
Etimologjia
Fjala  'Panthera'  me siguri ka origjinën orientale dhe mund të kthehet prapa tek fjala Panthera greke e lashtë, fjala latine "Panthera", fjala e vjetër franceze "Pantere", me shumë gjasa do të thotë "kafsha e verdhë", ose nga pandarah që do të thotë bardhë-verdhë. Dalja nga pan ("të gjitha") dhe atje ("kafshë") greke mund të jetë etimologjia popullore.
Fjala emër specifik tigris rrjedh nga gjuha klasike greke (τίγρις) që do të thotë "tigër" si dhe lumi Tigris.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit me anë të Insajtit.
Studimet fillestare u realizuan nga psikologu geshtaltist Wolfgang Kohler nëpërmjet një eksperimenti klasik më 1927. Kohler vëzhgoi një shimpaze që mundohej të kapte një tufë bananesh të varura aq lart sa ajo nuk mund t'i kapte. Kafsha kërceu disa herë, por shpejt ndaloi dhe pa rreth e qark kafazit. Pastaj pas afro një minute, shimpazeja vuri disa kuti njëra mbi tjetrën, u ngjit mbi to dhe i arriti bananet me lehtësi. Kështu pa e ditur më parë zgjidhjen, shimpazeja duhej të vendoste për mënyrën sesi do t'i arrinte bananet. Shimpanzeja e zgjidhi problemin duke i vendosur arkat njëra mbi tjetrën.
Tigri
Etimologjia
Tigrat e mesëm anglezë dhe tigrat e hershëm anglezë, u përdorën të dy për kafshën. Këto rrjedhin nga tigri i vjetër frëngjisht, vetë një derivat i fjalës latine tigris. Burimi origjinal mund të ketë qenë domethënia persiane tigra që është e theksuar ose e mprehtë dhe tigri i Avestanit që do të thotë një shigjetë, ndoshta duke iu referuar shpejtësisë me të cilën një tigër niset në prenë e tij.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit Latent.
thumb|Përdorimi i kartave kognitive në gjetjes e rrugës nëpër labirint
Tigri
Taksonomia dhe gjenetika
Në 1758, Linnaeus e përshkroi tigrin në punën e tij Systema Naturae dhe i dha atij emrin shkencor Felis tigris. Në vitin 1929, taksologu britanik Reginald Innes Pocock vuri në dukje speciet nën gjininë Panthera duke përdorur emrin shkencor Panthera tigris.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit Latent.
Të mësuarit latent ndodh atëherë kur individi fiton dije për diçka, por nuk i manifeston ato deri sa të jetë i motivuar për ta bërë këtë gjë.
Tigri
Evolucioni
Të afërmit më të ngushtë të tigrit ishin menduar më parë të ishin speciet Panthera si: luani, leopardi dhe jaguari. Rezultatet e analizave gjenetike tregojnë se rreth 2.88 milionë vjet më parë, tigri dhe leopardi i dëborës ndryshuan nga speciet e tjera Panthera dhe se të dyja mund të jenë më të afërt me njëri-tjetrin sesa me luanin, leopardin dhe jaguarin. Rezultatet e një studimi filogeografik tregojnë se të gjithë tigrat e gjallë kishin një paraardhës të zakonshëm 72,000-108,000 vjet më parë. Mbetjet fosile të tigrit Longdan u gjetën në provincën Gansu të Kinës veriperëndimore. Kjo specie ka jetuar në fillim të Pleistocenit, rreth 2 milion vjet më parë, dhe konsiderohet si një taksonomi e tigrit modern. Ishte rreth madhësisë së një jaguari dhe ndoshta kishte një model tjetër gëzofi. Pavarësisht se u konsiderua më "primitiv", tigri Longdan ishte funksionalisht dhe ndoshta ekologjikisht i ngjashëm me tigrin modern. Ndërsa ai jetonte në Kinën veriperëndimore, mund të ketë qenë aty ku lindi linja e tigrave. Tigrat u rritën në madhësi, ndoshta në përgjigje të rrezatimeve adaptive të llojeve të gjahut si: dreri dhe bovidët, të cilat mund të kenë ndodhur në Azinë Juglindore gjatë Pleisocenit të hershëm. Fosilet më të hershme të tigrave janë midis 1.6 dhe 1.8 milion vjet të vjetra dhe janë gjetur në Java. Fosilet e dallueshme njihen nga depozitat e hershme dhe të mesme të Pleistocenit në Kinë dhe në Sumatra. Tigri Trinilez (Panthera tigris trinilensis) jetonte rreth 1.2 milion vjet më parë dhe dihet nga fosilet e gjetura në Trinil në Java. Tigrat Uanhsien, Ngandong, Trinil dhe Japonez u zhdukën në kohët parahistorike. Tigrat arritën për herë të parë në Indinë dhe Azinë veriore në fund të Pleistocenit, duke arritur në Beringia lindore, Japoni dhe Sakhalin. Disa kafka fosile janë morfologjikisht të ndryshme nga kafkat e luanit, të cilat mund të tregonin praninë e tigrit në Alaska gjatë periudhës së fundit glaciale, rreth 100,000 vjet më parë. Fosilet e gjetura në Japoni tregojnë se tigrat lokalë ishin më të vegjël se format e kontinentit, ndoshta për shkak të dwarfizmit insular. Sekuenca e plotë e gjenomit të tigrit u botua në vitin 2013. U zbulua se kishte përbërje të ngjashme të përsëritur sesa gjenomët e tjerë të maceve dhe një sintetinë e konservuar dukshëm.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit Latent.
Tolman, më 1948 tregoi mundësinë e krijimit të hartave kognitive ose një përfaqësim mendor i një skeme. Hartat kognitive na mësojnë që të mësojmë në mënyrë të qëllimtë. P.sh., nëse do të ishim duke ngaë makinën dhe rruga do të ishte e bllokuar, ne mund të mbështetemi në hartën personale të rrugëve të krijuar në kujtesën e gjithsejcilit. Në shkrimet e tij Edward Tolman pohoi se qëllimi është i rëndësishëm për proçesin e të mësuarit. Ai argumentoi se të kuptuarit është çelësi i të mësuarit dhe përforcimi duhet vetëm për të motivuar individin që të manifestojë sjelljen e mësuar.
Tigri
Nënllojet prezente
Pas përshkrimit të parë të Lineut të specieve, disa mostra të tigrit u përshkruan dhe u propozuan si nënlloj. Vlefshmëria e disa nëngrupeve të tigrave u vu në pikëpyetje në vitin 1999. Shumica e nëngrupeve të përshkruara në shekujt XIX dhe XX u dalluan në bazë të gjatësisë së leshit dhe ngjyrosjes, modelimit të shiritave dhe madhësisë së trupit, pra karakteristikave që ndryshojnë shumë brenda popullsisë. Morfologjikisht, tigrat nga rajone të ndryshme ndryshojnë pak, dhe rrjedha e gjeneve midis popullsive në ato rajone konsiderohet të jetë e mundur gjatë Pleistocenit. Prandaj, u propozua që të njihen vetëm dy nëngrupet e tigrave si të vlefshme, përkatësisht P.t. tigri në Azinë kontinentale, dhe P. t. sondaica në ishujt e Sunda dhe ndoshta në ishujt Bali.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit Latent.
Harta kognitive është e ngjashme me konceptin e skemës të përdorur nga Piaget në teorinë e tij të zhvillimit kognitiv.
Tigri
Nënllojet prezente
Rezultatet e analizave kraniologjike të 111 kafkave tigër nga vendet e rajonit të Azisë Juglindore tregojnë se kafkat e tigrave Sumatran ndryshojnë nga kafkat e tigrave indokineze dhe ata javanë, ndërsa kafkat e tigrave të Balit janë të ngjashme në përmasat e kafkave tigrave te javanit. Autorët propozuan të klasifikojnë tigrat Sumatran dhe Javan si lloje të dallueshme, P. t. sumatrae dhe P. t. sondaica.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
Një lloj tjetër i të mësuarit kognitiv është të mësuarit përmes vëzhgimit. Psikologu social A. Bandura argumentoi se përforcimi është i rëndësishëm për të mësuarit. Ashtu si Tolman, ai mendonte se përforcimi ka më shumë të bëjë me motivimin sesa me vet procesin e të mësuarit. Sot kjo teori njihet si teoria e të mësuarit social. Një nga studimet më të mira të Bandurës ishte eksperimenti i vitit 1961 me të cilin ai studioi ndikimin e të mësuarit vëzhgues në agresivitetin e fëmijëve. Fëmijët e kopshtit vëzhguan të rriturit që ishin duke u sjellë ose në mënyrë pasive ose në mënyrë agresive me një kukull me përmasa njerëzore. Fëmijët ishin në gjendje të imitonin modelin e sjelljes agresive të të rriturve, veçanërisht kur sjellja u përforcua. Edhe pse nuk është një përfundim absolut, vëzhgimet kanë treguar se kur fëmijët shikojnë emisione televizive me akte dhune, sjellja e tyre bëhet më agresive. Por kur u paraqitën modele sjelljesh joagresive, fëmijët mundën të mësojnë lehtësisht të bashkëpunojnë me të tjerët.
Tigri
Nënllojet prezente
Në vitin 2015, morfologjike, ekologjike dhe tipare molekulare të të gjitha nënpikave të supozuara të tigrave u analizuan në një mënyrë të kombinuar. Rezultatet mbështesin dallimin e dy grupeve evolutive tigrat kontinental dhe Sunda. Autorët propozuan njohjen e vetëm dy nën-llojeve, përkatësisht P. t. tigris që përbëhet nga popullatat e tigrave të Bengalit, Malajajzesë, Indokinezë, Jugut Kinez, Siberian dhe Kaspik, dhe P. t. sondaica që përbëhet nga popullatat tigër të Javan, Bali dhe Sumatran. Autorët gjithashtu vunë në dukje se kjo riklasifikim do të ndikojë në menaxhimin e ruajtjes së tigrit. Një specialist i ruajtjes e mirëpriti këtë propozim, pasi do të bënte programe më të fuqishme të mbarështimit dhe rikthimin e ardhshëm të tigrave të lindur në kopshtin zoologjik. Një gjenetist ishte skeptik për këtë studim dhe pohoi se nëntë nënpjesa të njohura aktualisht mund të dallohen gjenetikisht.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
Shpesh prindërit as i përforcojnë e as ua shpjegojnë sjelljet fëmijëve, por ata shërbejnë si modele, që vëzhgohen prej fëmijëve dhe bëhen për ta burim mësimi.Që të jetë efektiv të mësuarit vëzhgues duhet të kalojë nëpër katër faza:
Tigri
Nënllojet prezente
Tabela e mëposhtme është bazuar ne klasifikimin e specieve te Panthera tigris dhe të siguruara nga Speciet Gjitare të Botës:
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
Kjo na ndihmon të shpjegojmë se përse disa herë studentët e kanë të vështirë të mësojnë konceptet e lëndëve mësimore, ndërkohë që mësojnë fare lehtë të kryejnë aktivitete sportive apo të mbajnë mend këngët e suksesshme të kohëve të fundit.
Tigri
Hibridët
Luanët janë të njohur për kryqëzimin e suksesshem me tigrat (më shpesh me tigrat Amur Bengalez) për të krijuar hibride të quajtur ligers dhe tigonët. Hibridet e tilla dikur ishin zakonisht të edukuara në kopshtin zoologjik, por kjo tani është dekurajuar për shkak të theksimit të ruajtjes. Hibridet vazhdojnë të rriten në menagjeret private dhe në kopshtet zoologjike në Kinë.
Ligri krijohet gjatë një kryqëzim mes një luani mashkull dhe një tigreshe. Ligrat rriten shumë më tepër se secila nga llojet e prindërve. Ata ndajnë cilësitë fizike dhe të sjelljes të të dy llojeve të prindërve (spote dhe vija në një sfond me rërë). Ligrat meshkuj janë sterile, por ligrat femra shpesh janë pjellore. Meshkujt kanë rreth 50% shans për të patur një mane, por, edhe nëse bëjnë, manët e tyre do të jenë vetëm rreth gjysma e madhësisë së asaj të një luani të pastër. Ligat janë zakonisht në gjatësi midis 3 dhe 3.7 metra dhe mund të peshojnë ndërmjet 800 dhe 360 dhe 450 kg ose më shumë.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
2.Së dyti, ne duhet të depozitojmë vëzhgimet në kujtesën tonë.
Tigri
Hibridët
Tigoni më pak i zakonshëm krijohet nga një kryqëzim mes të një luaneshë dhe një tigri mashkull. Për shkak se tigri mashkullull nuk kalon në një gjen promovues të rritjes, kalon në një gjen që pengon rritjen dhe tigonët janë shpesh relativisht të vegjël e peshojnë deri në 150 kg. Ashtu si ligrat, ata kanë tipare fizike dhe të sjelljes nga të dy llojet e prindërve, dhe meshkujt janë steril. Femrat janë nganjëherë pjellore dhe herë pas here kanë lindur litigonë kur janë bashkuar me një luan Aziatik.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
3. Së treti, duhet të jemi në gjendje të kujtojmë ç’ka kemi mësuar, në momentin që jemi të motivuar për t’u sjellë në një mënyrë të caktuar.
Tigri
Karakteristikat
Tigri ka një trup muskulor me kocka të fuqishëm, një kokë të madhe dhe një bisht që është rreth gjysma e gjatësisë së trupit të saj. Gezofi i tij është i dendur dhe i rëndë, ndërsa ngjyra ndryshon në mes të hijeve të portokalltë dhe ngjyrës kafe me zona të bardha të barkut dhe vija dalluese vertikale të zeza që janë unike në secilin individ. Vijat ka të ngjarë të jetë e dobishme për maskimin në bimësi të tilla si bari i gjatë me modele të forta vertikale të dritës dhe hijes. Tigri është një nga vetëm disa lloje me shirita të maceve; nuk dihet pse modelet e ndotura dhe rosetat janë modeli më i zakonshëm i maskuar midis felideve. Modeli i veshjes së një tigrei është ende i dukshëm kur është i mitur. Kjo është për shkak të pigmentimit të lëkurës, por në folenë e kokës dhe të flokëve të ngulitura në lëkurë, të ngjashme me mjekrën njerëzore (zakonisht si hija që bie pasdite), dhe është e zakonshme me macet e tjera të mëdha. Ata kanë një rritje të rëndë të leshit rreth qafës dhe nofullave dhe mustaqeve të gjata, veçanërisht te meshkuj. Veshët e vegjël, të rrumbullakosura, kanë një vend të shquar të bardhë në pjesën e pasme, të rrethuar nga të zeza. Këto "sytë" të rreme, të quajtura ocelli, duket se luajnë një rol të rëndësishëm në komunikimin me speciet e tjera.
Kafka është e ngjashme me atë të luanit, megjithëse zona frontale zakonisht nuk është aq e depresuar ose e rrafshuar, me një rajon postorbital pak më të gjatë. Kafka e një luani ka hapje më të gjera të hundës. Megjithatë, për shkak të ndryshimit në kafka të të dy llojeve, struktura e nofullës së poshtme është një tregues më i besueshëm i specieve. Tigri gjithashtu ka dhëmbë mjaft të fortë;  'canines'  disi të lakuara, janë më të gjatat në mesin e mishngrënësve, një lartësi kurore deri në 90 mm.
Mësimi kognitiv
Të Mësuarit përmes Vëzhgimit.
Të mësuarit kognitiv përfshihet në shumë situata jetësore. Ne përdorim insajtin për të zgjidhur problemet dhe shfrytëzojmë atë ç’ka kemi vëzhguar për të marrë vendime lidhur me sjelljen tonë.thumb|Imitimi
Referime.
Psikologjia, një hyrje konçize. 1996, Tiranë.
Tigri
Përmasat
Tigrat bengalez dhe siberian janë mes maceve më të larta në lartësinë e shpatullave. Ata renditen gjithashtu me tigrin Kaspik midis maceve më të mëdhenj që kanë ekzistuar ndonjëherë. Megjithatë, një tigër i egër i rritur i meshkujve siberian në peshën e trupit prej 176.4 kg peshon më pak se një tigër bengalez i rritur, në 196 kilogram.
Mësimi kognitiv
Referime.
Sjellja e qëllimshme te njerëzit dhe kafshët, 1932, Edward Tolman.
Tigri
Varacionet e ngjyrave
Nje gjen recesiv është gjetur ne tigrat e bengalit që mund të krijojë tigrat e bardhë dhe ata të artë, por vetem 1 nga 10,000 lindje mund t'a përmbajnë këtë gjen. Për t'a bërë të mundur këtë, të dy prindërit duhet të përmbajnë gjenin. Gjeni shkakton tek foshnja ngjyrën e bardhë dhe sytë blu. Nuk është diçka albine, por vetëm një pigmetim që ndryshon proteinat përçuese.
Mësimi kognitiv
Referime.
Andromaqi Haloci, Introduction a la psycholinguistique. (Redona Publishing : Tirane 2017)
Tigri
Varacionet e ngjyrave
Tigrat e bardhë njihen prej shumë kohësh. Tigri i parë u zbulua rreth vitit 1820. Një tigër i bardhë u vra në Assam në 1899. Raca e famshme e tanishme, e ka prejardhjen nga një mashkull i bardhë, i kapur në Rewa në 27 maj 1951. Ky i fundit u kryqëzua me një tigreshë normale. Këlyshët e parë patën ngjyrë normale. Njëra nga femrat u kryqëzua me të atin dhe dha 4 këlyshë të bardhë në 30 Tetor 1958. kështu pati fillimin dhe brezi i tigrave të bardhë. Aktualisht ka disa tigra të bardhë që jetojnë në Indi. Bëhet fjalë për tigra të kryqëzuar me tigrat e bardhë të kopshteve zoologjike, për të mos humbur llojin dhe të ruajnë tigrin e bardhë.
Një tigër i arte, tigër argjilor ose tigër luleshtrydhe është një tigër me një ndryshim ngjyre të shkaktuar nga një gjen recesiv gjate kryqezimit te dy tigrave. Ashtu si Tigrat e Bardhë, ajo është një formë e ngjyrës dhe jo një specie e veçantë. Asnjë emër zyrtar nuk është caktuar për ngjyrën. Nganjëherë quhet tigër luleshtrydhe për shkak të ngjyres se bardhe poshte gezofit. Tigrat e artë gjithashtu kanë tendencë të jenë më të mëdhenj se tigrat e zakonshem dhe për shkak të efektit të gjenit në boshtin e flokëve, kanë lesh më të butë se sa të afërmit e tyre portokalli.
Mësimi kognitiv
Referime.
Gérald Noelting, Le constructivisme piagétien et la theorie de l’équilibration illustrés par la construction de la notion de proportion. Philosophiques, 4 ,(2)
Tigri
Perhapja dhe habitati
Në fund të periudhës së fundit akullnajore rreth 20,000 vjet më parë, tigri ishte i përhapur nga Rajoni i Anatolisë Lindore dhe Mesopotamia, në Azinë Qendrore në Siberinë Lindore dhe Jugore dhe Azinë Juglindore në ishujt indonezianë të Java, Bali dhe Sumatra. Sot, tigrat rajonalisht janë zhdukur në Afganistan, Ukrainë, Kazakistan, Kirgistan, Taxhikistan, Turkmenistan, Iran, Pakistan dhe Singapor.
Mbetjet fosile tregojnë se tigrat ishin gjithashtu të pranishëm në Beringia në veri, Japoninë lindore, dhe Borneo dhe ishulli Palawan i Filipina në jug, gjatë Pleistocenit të vonë dhe Holocenit të hershëm. Sa për tigrin Bornean, nuk është konfirmuar se është zhdukur në kohët parahistorike, duke lënë të hapur mundësinë e mbijetimit të saj në kohët e fundit të paktën.
Gjatë shekullit të 20-të, tigrat u zhdukën në Azinë Perëndimore dhe Qendrore, dhe në një numër të Ishujve Sunda, dhe u kufizuan në xhepat e izoluar në pjesën e mbetur të vargut të tyre. Ata u zhdukën në ishullin e Balit në vitet 1940, rreth Detit Kaspik në vitet 1970, dhe në Java në vitet 1980. Kjo ishte rezultat i humbjes së habitatit dhe vrasjes së vazhdueshme të tigrave dhe gjahut tigër. Sot, zona e tyre e fragmentuar dhe e shpërngulur shtrihet në lindje nga India në Bangladesh, Butan, Nepal, Myanmar, Tajlandë, Kamboxhia, Laosi, Vietnami, Kina, Malajzia, Indonezia, Koreja e Veriut dhe Rusia. Kufiri verior i vargut të tyre është afër lumit Amur në juglindjen e Siberisë. Ishulli i vetëm i madh që jetojnë ende është Sumatra. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, vargu historik i tigrave është zvogëluar për 93%. Në dekadën 1997-2007, zona e vlerësuar e njohur për t'u zënë nga tigrat ka rënë me 41%.
Tigri zë një gamë të gjerë tipesh habitash, por zakonisht kërkon mbulim të mjaftueshëm, afërsinë me ujin dhe një bollëk të presë. Ajo preferon bimësinë e dendur, për të cilën ngjyrosja e saj e maskuar është e përshtatshme, dhe ku një grabitqar i vetëm nuk është në disavantazh krahasuar me macet e shumta në krenari. Një kërkesë e mëtejshme për habitat është vendosja e lokacioneve të përshtatshme të izoluara, të cilat mund të përbëhen nga shpella, pemë të mëdha të zbrazëta ose vegjetacion të dendur. Tigri i Bengalit në veçanti jeton në shumë lloje pyjesh, duke përfshirë lagështirë, me gjelbërim të përjetshëm, dhe pyjet gjysmë të gjelbra të Asamit dhe Bengalit lindor, pyjet e mangrove me moçalet e deltës së Ganges, pyllit gjetherënës në Terai dhe pyjet e gjembave në Ghat perëndimore. Në pjesë të ndryshme të vargut të saj jeton ose ka banuar barishtore dhe savanë, pjesërisht të hapura pjesërisht, si dhe pyjet e taigave dhe habitatet shkëmbore.
Aktivitetet shoqërore dhe të përditshme
Tigrat e rritur të çojnë kryesisht jetën e vetmuar. Ata krijojnë dhe mbajnë territore, por kanë shumë më tepër shtëpi brenda të cilave bredhin. Të rriturit rezidentë të të dy sekseve përgjithësisht i kufizojnë lëvizjet e tyre në vargjet e tyre shtëpiake, brenda së cilës ata i plotësojnë nevojat e tyre dhe ato të fëmijëve të tyre në rritje. Individët që ndajnë të njëjtën zonë janë të vetëdijshëm për lëvizjet dhe aktivitetet e njëri-tjetrit. Madhësia e vargut shtëpi varet kryesisht nga bollëku i presë, dhe, në rastin e meshkujve, në qasjen tek femrat. Një tigër mund të ketë një territor prej 20 km2, ndërsa territoret e meshkujve janë shumë më të mëdha, duke mbuluar 60 deri në 100 km2. Gama e meshkujve tenton të mbivendoset me ato të disa femrave, duke i siguruar atij një fushë të madhe partnerësh të ardhshëm.
Tigri është një specie kërkuese dhe individët shpërndahen në distanca deri në 650 km për të arritur popullsine e tigrave në zona të tjera.
Për të identifikuar territorin e tij, mashkullin shënon pemë duke spërkatur sekrecionet e urinës dhe të gjëndrave të analit, si dhe duke shënuar shtigje me shenja dhe duke shënuar pemë ose në tokë me kthetrat e tyre. Femrat përdorin gjithashtu këto "kruajtje", si dhe shenja të urinës dhe jashtëqitjes. Shenjat e aromave të këtij lloji u mundësojnë një individi të marrë informacion mbi identitetin, seksin dhe statusin riprodhues të tjetrit. Femrat në estrus do të sinjalizojnë disponueshmërinë e tyre duke shënuar më shpesh dhe duke rritur vocalisations e tyre.
Megjithëse në shumicën e rasteve shmangen njëri-tjetrin, tigrat nuk janë gjithmonë territorial dhe marrëdhëniet midis individëve mund të jenë komplekse. Një i rritur i të dy sekseve ndonjëherë do të ndajë territorin me të tjerët, madje edhe ata që nuk mund të lidhen me ta. George Schaller vëzhgoi një mashkull të ndajnë një territor me dy femra dhe katër këlyshë. Në librin e tij "Tigri", Stephen Mills përshkruan një ngjarje shoqërore të dëshmuar nga Valmik Thapar dhe Fateh Singh Rathore në parkun kombëtar Rathambore kështu:
"Një tigreshë dominuese që ata e quanin Padmini vrau një Antilopë mashkull rreth 300.23 kg. Ata e gjetën prenë vetëm pas agimit me tre këlyshët e saj 14-muajshe dhe ata panë të pandërprerë për dhjetë orët e ardhshme. Gjatë kësaj periudhe familja u bashkua me dy femra të rritura dhe një mashkull të rritur, të gjithë pasardhës nga pleqtë e mëparshëm të Padminit dhe nga dy tigrat e palidhur, një femër tjetrën e paidentifikuar. Deri në orën tre nuk kishte më pak se nëntë tigrat rreth presë."
Herë pas here, tigrat meshkuj marrin pjesë në rritjen e këlyshëve, zakonisht të tyre, por kjo është jashtëzakonisht e rrallë dhe jo gjithmonë e kuptueshme. Në maj të vitit 2015, tigrat Amur u fotografuan nga kurthet e kamerave në rezervatin Biokopere të Sikhote-Alin. Fotot tregojnë se një tigër mashkull Amur kalon, e ndjekur nga një femër dhe tre këlysh brenda hapësirës prej rreth dy minutash. Në Ranthambore, një tigër Bengal mashkull mbrojti dy këlyshë femra jetimë pasi nëna e tyre kishte vdekur nga sëmundja. Qeniet mbetën nën kujdesin e tij, ai i furnizoi me ushqim e i mbrojti nga rivali mashkull.
Tigrat meshkuj në përgjithësi janë më intolerantë ndaj meshkujve të tjerë brenda territoreve të tyre sesa ndaj femrave të tjera. Mosmarrëveshjet territoriale zakonisht zgjidhen me një përleshje. Disa incidente të tilla janë vërejtur në të cilat tigri i mundur largohet. Pasi të jetë vendosur dominimi, një mashkull mund të tolerojë një vartës brenda rrezes së tij, për sa kohë që nuk jetojnë në lagje shumë të ngushta. Mosmarrëveshjet më agresive kanë tendencë të ndodhin mes dy meshkujve kur një femër është në territorin e tjetrit dhe rrallë mund të rezultojë me vdekjen e njërit prej meshkujve.
Tigri mashkull mumd të japë një përgjigje të flementuar tek meshkujt e tjerë, ose kur nuhat urinën e meshkujve që kanë shënuar territoret e tyre. Ashtu si llojet e tjera, tigrat rënkojnë, veçanërisht në situata agresive, gjatë sezonit të çiftëzimit ose kur bëjnë një vrasje. Ka dy ulërima të ndryshme: ulërima "e vërtetë" është bërë duke përdorur aparatin hioid dhe e detyruar përmes një gojë të hapur ndërsa mbyllet gradualisht dhe ulërima më e shkurtër dhe më e ashpër "kollë" është bërë me gojën e hapur dhe dhëmbët e ekspozuar. Ulërima "e vërtetë" mund të dëgjohet deri në 3 km larg dhe nganjëherë emetohet tre ose katër herë në vazhdim. Kur të tensionuar, tigrat do të ankohet, një tingull i ngjashëm me një ulërimë, por më të nënshtruar dhe të bërë kur goja është pjesërisht ose tërësisht e mbyllur. Vërshimi mund të dëgjohet 400 m larg. Komunikimet e tjera vokale përfshijnë: mjaullimat dhe gerrhitjet.
Gjuetia dhe dieta
Në të zonat e egra, tigrat kryesisht ushqehen me kafshë të mëdha dhe të mesme, duke preferuar barëngrënësa që peshojnë të paktën 120.30 kg. Ata zakonisht kanë pak ose aspak efekt dëmtues mbi popullatat e tyre të presë. Dreri sambar, chital, barasingha, derri i egër, gaur, nilgai, si bualli i ujit dhe bualli i brendshëm, në rendin zbritës të preferencës, janë preja e favorizuar e tigrit në Tamil Nadu të Indisë, ndërsa gaur dhe sambar janë preja e preferuar dhe përbëjnë dietë e tigrave në pjesë të tjera të Indisë. Ata gjithashtu grabitin nga grabitqarët e tjerë, duke përfshirë qentë, leopardët, pitonët dhe krokodilat. Në Siberi, speciet kryesore të gjahut janë wapiti Mançurian dhe derri i egër (dy lloje që përbëjnë gati 80% të presë së përzgjedhur), pasuar nga dreri i egër, dreri brinjëlopatë, dreri, dhe dreri i muskqeve. Arinjtë e zinj dhe aziatikë mund të bien pre e tigrave dhe përbëjnë deri në 40.7% të dietës së tigrave siberiane në varësi të kushteve lokale dhe popullatave të ariut. Në Sumatra, preja përfshijnë drunjtë sambar, muntjac, derri i egër, malajas tapir dhe orangutangun. Në rangun e ish-Tigrit të Kaspikut, preja përfshinte antilopa saiga, deve, kaukaziane, gomerë, dhe kuaj të egër. Ashtu si shumë grabitqarë, tigrat janë oportunistë dhe mund të hanë pre shumë më të vogla, të tilla si majmunët dhe peshqit.
Riprodhimi
Kryqëzimi mund të ndodhë gjatë gjithë vitit, por është më i zakonshëm në mes të nëntorit dhe prillit. Një femër është e pranueshme vetëm për tre deri në gjashtë ditë. Çiftëzimi është i shpeshtë dhe i zhurmshëm gjatë asaj kohe. Shtatëzania varion nga 93 deri në 112 ditë, me një mesatare prej 103 deri në 105 ditë. Femra lind një ose tre këlyshë, rrallë edhe gjashtë. Këlyshët peshojnë nga 680 në 1400 gram secila në lindje, dhe janë të lindur të verbër. Femrat i marrin ato vetëm, me vendlindjen dhe shpellën e nënës në një vend të strehuar siç është një shpellë ose çarje shkëmbore. Babai në përgjithësi nuk merr pjesë në rritjen e tyre. Tigrat meshkuj që nuk kanë lidhje me to shpesh i vrasin këlyshët për ta bërë femrën të hapur, meqenëse tigri mund të lindë një pjellë tjetër brenda pesë muajve nëse humbasin fëmijët e mbeturinave të mëparshme. Shkalla e vdekshmërisë së këlyshëve tigër është rreth 50% në dy vitet e para. Pak grabitës të tjerë sulmojnë këlyshët e tigrave për shkak të zellit dhe egërsisë së nënës. Përveç njerëzve dhe tigrave të tjera, shkaqet e zakonshme të vdekshmërisë së foshnjës janë uria, ngrirja dhe aksidentet. Një këlysh dominant shfaqet me shumë energji, zakonisht një mashkull. Ky këlysh është më aktiv se vëllezërit e motrat e saj dhe merr rolin udhëheqës, duke lënë në fund nënën e tij dhe duke u bërë i pavarur më parë. Të vegjlit hapin sytë nga gjashtë deri në katërmbëdhjetë ditë. Për tetë javë, këlyshët bejne sipërmarrje të shkurtra jashtë me nënën e tyre, edhe pse ata nuk udhëtojnë me të si ajo kalon territorin e saj derisa ata janë më të vjetër. Kelyshet janë infermierë për tre deri në gjashtë muaj. Rreth kohës që ata janë zvjerdhur, ata fillojnë të shoqërojnë nënën e tyre në shëtitjet territoriale dhe ata mësohen se si të gjuajnë. Kelyshet shpesh bëhen të aftë (dhe pothuajse të rritur) gjuetarët në dymbëdhjetë muaj të vjetër. Këlyshët bëhen të pavarur rreth tetëmbëdhjetë muajsh, por nuk janë në moshën dy deri në dy vjeç e gjysmë që ata plotësisht të ndarë nga nëna e tyre. Femrat arrijnë pjekurinë seksuale në tre deri në katër vjet, ndërsa meshkujt e bëjnë këtë në katër deri në pesë vjet. Tigri i vjetër rob i regjistruar ka jetuar për 26 vjet. Një ekzemplar i egër, që nuk ka grabitqarët natyral, në teori mund të jetojë në një moshë të krahasueshme.
Ruajtja
Në fillim të shekullit të 20-të, u vlerësua se kishte mbi 100.000 tigra të egrër, por popullsia ka rënë jashtë robërisë në mes 1.500 dhe 3.500. Disa vlerësime sugjerojnë se ka më pak se 2,500 individë të pjekur të mbarështimit, pa asnjë nënpopullim që përmban më shumë se 250 individë të pjekur të mbarështimit. Popullsia globale e egër e tigrave u vlerësua nga Fondi Botëror për Natyrë në 3,200 në vitin 2011 dhe 3,890 në vitin 2015-Vox raportoi se kjo ishte rritja e parë në një shekull.