Njerëzit_romakë
Romakët e perandorisë së hershme
Nga Principati (27 para Krishtit – 284 pas Krishtit) e tutje, barbarët u vendosën dhe u integruan në botën romake. Kolonëve të tillë do t'u ishin dhënë disa të drejta ligjore thjesht duke qenë brenda territorit romak, duke u bërë provincialë dhe duke qenë kështu të kualifikuar për të shërbyer si auxilia (ushtarë ndihmës), gjë që i bëri ata të kualifikoheshin për t'u bërë civilë të plotë romë. Nëpërmjet këtij procesi relativisht të shpejtë, mijëra ish-barbarë mund të bëheshin shpejt romakë. Kjo traditë e integrimit të drejtpërdrejtë përfundimisht arriti kulmin në Kushtetutën Antonine, të lëshuar nga Perandori Caracalla në 212, në të cilën të gjithë banorëve të lirë të Perandorisë iu dha shtetësia. Granti i Caracallas kontribuoi në një rritje të madhe të numrit të njerëzve me emrin (emri që tregon lidhjen familjare) Aurelius. Në kohën e Kushtetutës së Antoninës, shumë njerëz në të gjithë provincat tashmë e konsideronin veten (dhe konsideroheshin nga të tjerët) si romakë. Gjatë shekujve të zgjerimit romak, një numër i madh veteranësh dhe oportunistësh ishin vendosur në provincat dhe kolonitë e themeluara nga Jul Cezari dhe vetëm Augusti panë midis 500,000 dhe një milion njerëz nga Italia të vendosur në provincat e Romës. Në vitin 14 pas Krishtit, katër deri në shtatë përqind e njerëzve të lirë në provincat e perandorisë ishin tashmë qytetarë romakë. Përveç kolonistëve, shumë provincialë ishin bërë gjithashtu qytetarë përmes granteve nga perandorët dhe përmes metodave të tjera. parapamje| [[Perandoria Romake në vitin 117 pas Krishtit, në shtrirjen e saj më të madhe]] Në shumicën e rasteve, nuk është e qartë se deri në çfarë mase shumica e qytetarëve të rinj romakë e konsideronin veten si romakë, ose deri në çfarë mase konsideroheshin si të tillë nga të tjerët. Për disa provincialë nën sundimin romak, e vetmja përvojë me "romakët" përpara se t'u jepej shtetësia ishte nëpërmjet sistemit të mbledhjes së taksave të Romës ose ushtrisë së saj, aspekte të cilat nuk ishin asimiluese për sa i përket formimit të një perandorie. identiteti kolektiv. Granti i Caracallas shënoi një ndryshim rrënjësor në politikën perandorake ndaj provincialëve. ' Është e mundur që dekada, dhe në shumë raste shekuj, të romanizimit nëpërmjet ndikimit kulturor të Romës të kishin filluar tashmë evolucionin e një identiteti "kombëtar" romak përpara vitit 212 dhe se granti vetëm e bëri procesin në vazhdim të ligjshëm, ' por granti mund të ketë shërbyer gjithashtu si parakusht i rëndësishëm për një identitet kolektiv romak të mëvonshëm pothuajse gjithëpërfshirës. Sipas juristit britanik Tony Honoré, granti "u dha shumë miliona, ndoshta një shumicës së banorëve të perandorisë […] një ndërgjegje të re për të qenë romakë". Ka të ngjarë që identitetet lokale të mbijetuan pas dhënies së Karakallës dhe të mbetën të shquara në të gjithë perandorinë, por që vetëidentifikimi si romak siguroi një ndjenjë më të madhe të identitetit të përbashkët dhe u bë i rëndësishëm kur merrej dhe dallohej nga jo-romakët, si p.sh. kolonët dhe pushtuesit barbarë. parapamje| Reliev egjiptian që përshkruan perandorin [[Trajani|Trajan ( r. 98–117; drejtë) si faraon]] Në shumë raste, romakët e lashtë lidhnin të njëjtat gjëra me identitetin e tyre siç bëjnë historianët sot: literatura e pasur e lashtë latine, arkitektura mbresëlënëse romake, statujat e zakonshme prej mermeri, shumëllojshmëria e vendeve të kultit, infrastruktura romake dhe tradita ligjore, si dhe identiteti pothuajse korporativ i ushtrisë romake ishin të gjitha mënyra kulturore dhe simbolike për të shprehur identitetin romak. Edhe pse kishte një identitet pak a shumë unifikues romak, kultura romake në kohët klasike ishte gjithashtu larg nga homogjene. Kishte një idiomë të përbashkët kulturore, pjesë të mëdha të së cilës bazoheshin në kulturën e hershme helenistike, por forca e Romës qëndronte gjithashtu në fleksibilitetin dhe aftësinë e saj për të përfshirë traditat nga kulturat e tjera. Për shembull, fetë e shumë popujve të pushtuar u përqafuan nëpërmjet bashkimit të perëndive të panteoneve të huaja me ato të panteonit romak. Në Egjipt, perandorët romakë shiheshin si pasardhës të faraonëve (në historiografinë moderne të quajtur faraonët romakë ) dhe u përshkruan si të tillë në vepra arti dhe në tempuj. Shumë kulte nga Mesdheu lindor dhe më gjerë u përhapën në Evropën Perëndimore gjatë sundimit romak. majtas|parapamje| Portreti i shekullit të 4-të i një gruaje nga Egjipti Romak Dikur thelbi i romanizmit të lashtë, qyteti i Romës gradualisht humbi statusin e tij të jashtëzakonshëm brenda perandorisë në antikitetin e vonë. Nga fundi i shekullit të tretë, rëndësia e qytetit ishte pothuajse tërësisht ideologjike dhe disa perandorë dhe uzurpatorë kishin filluar të mbretëronin nga qytete të tjera më afër kufirit perandorak. Humbja e statusit të Romës u pasqyrua edhe në perceptimet e qytetit nga popullsia romake. Në shkrimet e ushtarit dhe autorit romak greqishtfolës të shekullit të 4-të Ammianus Marcellinus, Roma përshkruhet pothuajse si një qytet i huaj, me komente përçmuese për korrupsionin dhe papastërtinë e tij. Pak romakë në antikitetin e vonë mishëruan të gjitha aspektet e romanizmit tradicional. Shumë prej tyre do të kishin ardhur nga provinca të largëta ose më pak prestigjioze dhe do të praktikonin fe dhe kulte të padëgjuara në vetë Romë. Shumë prej tyre do të kishin folur gjithashtu 'gjuhë barbare' ose greqisht në vend të latinishtes. Pak mbishkrime nga antikiteti i vonë identifikojnë në mënyrë eksplicite individët si 'qytetarë romakë' ose 'romakë'. Para Kushtetutës Antonine, të qenit romak kishte qenë një shenjë dallimi dhe shpesh e theksuar, por pas shekullit të III statusi romak ishte i vetëkuptueshëm. Kjo heshtje nuk do të thotë se romanizmi nuk kishte më rëndësi në Perandorinë Romake të vonë, por përkundrazi se ishte bërë më pak e dallueshme se shenjat e tjera më specifike të identitetit (si identitetet lokale) dhe duhej të theksohej ose të theksohej vetëm nëse një person kishte kohët e fundit bëhu romak, ose nëse statusi romak i një personi ishte në dyshim. Pikëpamja mbizotëruese e vetë romakëve ishte se populus Romanus, ose populli romak, ishte një "popull sipas kushtetutës", në krahasim me popujt barbarë që ishin gjini, "populus nga prejardhja" (dmth. etnitë).