cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shega
Shtimi i shegës
Shega është një nga pemët frutore, për shtimin e se cilës mund të aplikohen disa mënyra të shtimit. Kështu, shega mund të shtohet me fara, copa e shpatulla, kamza ose fundake (thithakë) dhe përpaja. Secila nga mënyrat e shtimit të shegës paraqet avantazhet dhe disavantazhet e veta. Duhet thënë që në fillim se ndonjëra nga mundësitë e shtimit të shegës mund të përdoret në kushte specifike, pra në secilin rast duhet të përdoret ajo që është më e përshtatshme.
Shtimi me fara
Behet për te krijuar lloje te reja, me prodhueshmëri me te larte e me qëndrueshmëri me te madhe ndaj te ftohtit dhe me karakteristika te tjera te dëshirueshme, te cilat mund te fiksohen tek bima e shegës nëpërmjet mbjelljes me fare dhe shartimeve. Farat për mbjellje nxirren nga frutat me te shëndosha (pa sëmundje) e te pastra dhe me te shëndetshmet, te cilat lihen në peme që te piqen mire biologjikisht. Shtrydhen kokerrzat pa dëmtuar farën, se cilës i hiqet tuli i mbështjelle që i mbetet. Fara e pastruar, pasi lahet dhe thahet në hije, vendoset në qeska garze dhe ruhet në vende te freskëta derisa te mbillet. Mbjellja behet në pranvere, në ngastra te përgatitura mire (ashtu siç veprohet për farishtet e pemëve te tjera frutore), në arka te vogla, te cekëta ose në saksi te vogla. Fara mbillet në rreshta me largësi 20 cm njëri nga tjetri ; në një vije te thelle 3 – 4 cm hidhet rëre, pastaj fara e mbi te pleh i imët e pak dhe. Shërbimet në farishte bëhen njëlloj si për farërat e tjera te imta, duke filluar me kujdesin për mbajtjen e një lagështire te nevojshme në toke, pastrimin e barishteve te keqja, plehërimet plotësuese, etj (këto do te shpjegohen me në gjerësi në vijim). Në vjeshte fidanat shkulen : ato që janë te shëndosha, me sistem rrënjor te fuqishëm (mbi 20–30 cm gjatësi) dhe me trup te gjate (mbi 50 cm gjatësi te trupit), mund te mbillen në vendin e përhershëm. Kurse ato që janë me te dobëta duhet te mbeten përsëri në fidanishte ose te hidhen si te papërshtatshme. Pra, zgjidhen filiza te rritur në një stine, shkulen dhe mbillen në fidanishte 1 x 1,5 m, ku lihen derisa te bien në frutë. Është me rendësi te thuhet se duhet te plotësojnë standardet e fidanit, qofte si filiza te drejte, trashësi te caktuar, ashtu edhe te padëmtuar mekanikisht apo nga sëmundje a dëmtues te ndryshëm.
Me copa e shpatulla
Është rruga me e zakonshme e shtimit te shegës. Copat merren nga llojet e caktuara, te etiketuara për ketë qellim që me përpara për te mos i ngatërruar. Për te marre kalema, është mire që, në afërsi te fidanishtes te jene mbjelle shegishtet me copa te zgjedhura nga peme e zona te ndryshme. Zgjedhja dhe prerja e copave behet pas rrëzimit te gjetheve (15 nëntor - fundi i dhjetorit), nga fundaket një ose dyvjeçare (8 –15 mm trashësi), gjithmonë në dite pa shi e ngrica. Atje ku dimri është relativisht i ngrohte dhe majat e fundakeve nuk dëmtohen nga ngricat, përgatitja mund te behet edhe në muajt janar - shkurt. Coptorja duhet te ngrihet në vende te kulluara mire dhe në toka te përshtatshme që nuk janë te renda. Fundakeve u hiqen degëzat, filizat anësore, gjembat dhe u shkurtohet maja e holle. Copat priten 25 – 30 cm te gjata, lidhen në tufa (me 50 kalema) dhe etiketohen sipas llojeve. Duhet te behet kujdes i veçante për te mos i ngatërruar, për te mos i zëne dielli apo t’i rrahe era. Brenda ditës transportohen për t’u shtratëzuar. Në rast se vendi i shtratëzimit është afër, copat nuk ambalazhohen ; kur ai është larg, ato mbështillen me kashte, rrogoza ose polietilen me ngjyre te erret. Për t’i mbajtur te freskëta, në mes te tufave vendoset myshk ose tallash i lagur. Kur copat do te transportohen në distanca te mëdha apo kur ato janë te destinuara për eksport, ato duhet te priten në gjatësi 30–40 cm, zhyten në parafine në te dyja anët, lidhen në tufa, etiketohen dhe pastaj futen neper arka apo kuti te posaçme, ku hidhet rëre e përzier me myshk. Arkave u lihen hapur disa vrima për ajrim, te cilat mbulohen me site teli.
Shtimin me shpatulla
Për te bere shtimin me shpatulla, hiqen nga fundi ose gjate trupit te pemës mëme filiza e dege te trasha, te cilat pasi pastrohen nga pjesa e bujashkës, shtratëzohen për mbjellje ose dërgohen në fidanishte për rrënjëzim. Për ketë qellim, një vit me pare, bimët mëme nxiten me qellim që te nxjerrin sa me shume kamza dhe në vitin e dyte behet mbathja e kamzave te reja me dhe për te stimuluar rrënjëzimin e tyre. Kamzat e rrënjëzuara priten nga bimët mëme (pa lejuar shqyerje) dhe dërgohen për t’u mbjelle në pemëtore. Në rastet kur ato janë te dobëta, dërgohen në fidanishte për t’u fuqizuar dhe mbillen në pemëtore në vitin pasardhës.
Shtimi me kamza
Behet në ketë mënyre: shqyhen nga rrënja kryesore disa pjesë me bujashka e me pak rrënjë dhe pasi shkurtohen pak majat, mbillen në vendin e caktuar. Kjo mënyrë është me e zakonshmja. Kamzat (fundaket) që janë te trasha, shqyhen dhe mbillen në vendet e përhershme ; ato me te hollat (te rrënjëzuarat) mund te mbillen në fidanishte për rrënjëzim e rritje trupore te mëtejshme.
Shtimi me perpaja
Një mënyre tjetër e shtimit te shegës është shtimi me perpaja, por kjo mënyre përdoret me rralle dhe nuk është shume e përhapur. Për te realizuar shtimin me ketë mënyre, pasi te jete hapur një kanal në drejtim te rreshtit, përkulet në te një nga fundaket e holle e te gjate, që mbahet me një furke. Pjesës se mbuluar te filizit në disa raste i behet një prerje gjysme e tërthore ; në ketë pike filizi fillon te lëshoje rrënjë. Po ashtu është e mundur që te ulet një nga degët fundore, e cila mbulohet me dhe, duke nxjerre mbi toke disa nga degëzat e saj te cilat drejtohen për lart me një shkop mbajtës. Në vitin e dyte behet një zhveshje e lëvores që lidh degën e futur në dhe me bimën mëme. Ndërsa në vitin e trete këputet fare duke marre prej saj disa fidanë te cilët janë te gatshëm për tu mbjellur në pemëtore. Në mënyre që te marrim fidanë te shëndetshëm dhe me parametra te mire persa i takon trashësisë se kërcellit dhe sasisë se rrënjëve te formuara, është mire që toka ku ata janë te mbuluar me dhe te jete e pasur me plehra (në mënyre te veçante me pleh organik), por edhe te aplikohet ujitje e herëpashershme. Kjo metode mund te përdoret edhe kur duam te zhvendosim vendin e mbjelljes, për te rregulluar i drejtimin në rresht te pemëve, etj.
Fidanishtja
Meqenëse përgatitja e fidanit përben një moment me rendësi për te ardhmen e bimës, duhet te vlerësohen te gjithë treguesit që ndikojnë në marrjen e fidanëve te shëndetshëm dhe me parametra te tjerë te kërkuar. Për t’ia arritur kësaj duhet që te ndiqen me rigorozitet udhezimet e nevojshme, duke kryer në kohe dhe me cilësi shërbimet e nevojshme. Për ketë, duhet te fillohet me zgjedhjen e vendit te fidanishtes i cili duhet te jete i sheshte, me toke me përbërje te mire nga ana e elementeve ushqyese, e pastruar nga gurët dhe barërat e këqija (sidomos nga grami e talla, te cilët shkaktojnë vështirësi te mëdha në rritjen e fidanit sepse thithin ujin, lendet ushqyese dhe krijojnë hijezim). Po ashtu, farishtja duhet te jete nen ujë dhe mundësisht pranë qendrave te banimit (mundësisht afër zonave ku banojnë punonjësit që kryejnë shërbimet ndaj fidanëve). Fillimisht duhet te behet kujdes në përgatitjen e tokës në mënyre që te krijohen kushtet e përshtatshme për rritjen e fidanëve. Për ketë, pasi punohet qilizme, toka plehërohet me 300 kv/ha pleh organik e 4 - 5 kv/ha superfosfat dhe përgatitet mire për mbjelljen e copave, fundakeve dhe shpatullave për një rrënjëzim te mëtejshëm. Rritja e fidanëve te shegës mund te përqendrohet në fidanishtet e zonës ku rritet në mënyre te natyrshme kjo bime si: në atë te Sarandës, Gjirokastrës, Tepelenës, Përmetit, Beratit, Vlorës, Fierit, Elbasanit, Librazhdit, Gramshit, Lushnjes, Durrësit, Tiranes, Krujës, Lezhës, Shkodrës dhe Burrelit (me pare kemi pasur fidanishte te tilla në Tirane, Elbasan, Fushe - Kruje, Shkodër etj). Koha me e përshtatshme për mbjelljen e copave dhe te fundakeve në vijën e fidanishtes është muaji Mars. Ajo mund te behet me kanale ose me kunja (si copat e fiqve e te ftonjve). Hapet një kanal 15 – 20 cm i gjere dhe 25 – 30 cm i thelle ; në fundin e tij hidhet një shtrese rëre e përzier me dherishte. Largësia e mbjelljes se copave varet nga trashësia e tyre, por zakonisht ajo duhet te jete 10 –12 cm. Largësia midis rreshtave lihet 70 – 80 cm. Mbjellja e copave behet vertikalisht, duke grumbulluar dhe formuar një kulm me dhe gjate gjithë kanalit, ku çdo cope i lihet jashtë një syth. Shpatullat ose fundaket për rrënjëzim, zakonisht mbillen në kanale. Largësia ndërmjet shpatullave lihet 20 cm. Shërbimet bëhen njëlloj si në rastin e copave. Çdo shpatulle i lihen 4 - 5 sytha jashtë. Nuk duhet harruar asnjëherë etiketimi i fushës me numrin e ngastrës dhe emrin e llojit.
Marie Logoreci
Karriera
Maria ishte shumë sistematike, gjithmonë e ngarkuar me punë, por gjente kohë që të merrej me kopshtin, me lulet e shumta, me pëllumbat, qentë e macet, të gatuante, të përgatitej për shfaqjen, të lexonte apo dëgjonte muzikë. Nuk thoshte kurrë "u lodha". Gjithmonë e shihje t’i bënte gjërat shpejt, plot energji e temperament, sa dhe kur ecte, dukej sikur vraponte. Kishte një kujtesë që të mahniste, ajo mbante mend vargjet e legjendave tona, faqe të tëra nga Iliada e Odisea, siç mbante mend tekstet e shfaqjeve që ishin dhënë 30 vjet më parë.
Marie Logoreci ka mbetur në kujtesën e atyre që e kanë njohur, ashtu siç ka qenë, e qeshur, e thjeshtë, e sinqertë, e gjallë e plot jetë; një grua me njohuri të gjithanshme me të cilën kishe dëshirë të bisedoje për çdo gjë e të kërkoje një mendim, një këshillë.
Maria ishte në harmoni të plotë me temperamentin dhe specifikën e të gjitha tipareve të natyrës së saj, që kanë gjetur forcën e shprehjes, thellësinë psikologjike dhe pjekurinë artistike në artin e saj.
Me punën e saj krijuese Marie Logoreci na ka dhënë një galeri të pasur figurash që nuk harrohen për skalitjen me mjeshtri, për forcën shprehëse e realizmin. Gama e roleve të interpretuara nga Maria është e gjerë dhe e pasur në tipa e karaktere të afërt e të kundërt. Mjeshtëria interpretative dhe forca e saj emocionale janë shtrirë që nga anët më të ndritshme të shpirtit njerëzor deri në skajet më të errëta.
Kujtojmë Alisa Lengton, borgjezen kapriçoze, konservatore, tek "Rrënjët e thella", Kristina Padera, hipokriten e djallëzuar, kreun e komplotistëve tek "Komploti i të dënuarve", Gertruda, mbretëreshën që lufton me vetveten pa rrugëdalje te Hamleti, Fatimja, gruan e regjur me intrigat e oborrit, sa servile aq arrogante, te Halili dhe Hajria, Bernarda Alba, gruan e zezë me fuqi të ftohtë e tronditëse.
thumb|300px
Kush e ka parë, dhe s’u emocionua e nuk fshiu një lot të fshehtë nga interpretimi i Maries në Loken te Toka jonë! Kështu, në veprat e Shekspirit, Molierit, Lorkës, etj., si dhe në veprat kombëtare të Kolë Jakovës, Ndrekë Lucës etj., numri i personazheve të interpretuara dhe numri i madh i figurave artistike të krijuara nga ajo, na japin në tërësi portretin e plotë të kësaj artisteje të shquar. Portreti i saj është veçanërisht shprehës, me tipare të qarta individuale, me ngjyrim të veçantë, me një harmoni të papërsëritshme të brendshme e të jashtme. Karakteri dramatik, ekspresiviteti i lëvizjeve dhe tipareve, temperamenti i flaktë, kanë gjetur shprehje të plotë në të gjithë qenien dhe në vokalin e saj. Ajo di t’i imponojë spektatorit figurën artistike me të gjitha mjetet e arsenalit të saj aktoresk, që nga pasuria intonative e zërit, deri te natyra dinamike e ekspresive e tipareve. Ajo ka arritur ta njohë deri në virtuozitet forcën akustike të zërit dhe veprimin e saj mbi spektatorin.
Puna e gjatë si aktore e bëri që t’i lindë interesi edhe ndaj regjisë. Aktiviteti i saj si regjisore është i suksesshëm, por modest e nuk zë vend me rëndësi në krijimtarinë e saj, por tregon për interesat e saj të gjera, shpirtin krijues që nuk e humbi gjallërinë as nga vitet.
Maria ishte edhe pioniere e kinematografisë shqiptare. Ajo ishte interpretuese në filmin e parë shqiptar me metrazh të shkurtër, në 12 filma të Kinostudios dhe Televizionit. Interpretimi i Marie Logorecit në film ruan deri në një farë mase tiparet e interpretimit skenik. Rolet e para në kinematografi sigurisht kanë pasur vështirësitë e veta, gjë që ajo e ka vënë në dukje duke folur për interpretimin e saj në film. Është e kuptueshme, se ishin hapat e para të kinematografisë sonë, aktorët e teatrit sillnin një farë teatraliteti në interpretim, megjithatë heroinat e krijuara nga Maria në film, janë figura të individualizuara, që ruajnë vlerën e tyre në historinë e filmit shqiptar në raport me kohën.
Maria mbeti një aktore e madhe e skenës. Ajo krijoi artin e saj. Duke qenë vrojtuese e mprehtë e jetës së popullit arriti të mbledhë polenin jetësor e ta hedhë në veprën e saj artistike duke i dhënë spektatorit shpirtin e njeriut, dhembjen, protestën, revoltën, urrejtjen, cinizmin, hipokrizinë, dinakërinë, etj… atë që është esenca e rolit, atë magji që shkakton një art të vërtetë. Gjuha e saj artistike është ekspresive dhe me kolor, mjetet skenike që ka aplikuar Maria, janë realizuar prej saj me mjeshtëri duke vënë vulën e vet të interpretimit, atë që ishte personale të Maria.
Rolet më të suksesshëm të saj janë: Xhesi te "Çështja ruse", Alisa Lengton te "Rrënjë të thella", Kristina Padera tek "Komploti i të dënuarve", Fatimja te "Halili dhe Hajrija", Aljona Patrovna te "Gjashtë dashnorët", Lokja te Toka jonë, Ledi Milford te "Intrigë e dashuri", Tringa te "Shtatë shaljanët", Gertruda te Hamleti, Bernarda Alba te "Shtëpia e Bernarda Albës", Tadrahova te "Morali i zonjës Dulska", nëna Xhun te "Muri i madh pakapërcyeshëm"', Mara te "Përkolgjinajt", plaka te "Çatia e të gjithëve", nëna te Cuca e maleve, Gjela te "Përmbytja e madhe", etj.
Marie Logoreci vdiq në Tiranë në vilën e saj nga një atak kardiak më 19 qershor 1988.
Marie Logoreci përveç urdhrave dhe medaljeve te ndryshme mban edhe titullin e larte Artiste e Popullit dhe Nderi i Kombit.
Shega
Në vitin e pare
Realizohen një sere shërbimesh te cilat mund te përmblidhen në 2 - 3 prashitje në pranvere e vere dhe pastrim nga barërat e këqija, 5 - 6 ujitje kur moti është i thate ose me pak kur moti është me reshje dhe lagështi. Po ashtu behet edhe seleksionimi i ndonjë filizi te dëmtuar te cilët largohen nga fidanishtja për te krijuar mundësi me te mira për fidanët e tjerë. Plehërimi me lëngun e plehut organik dhe plehra kimike te kombinuara do te shtonin mundësinë e përgatitjes se fidanëve te fuqishëm dhe te gatshëm për te përballuar kushtet e fushës se shegishtes. Fidanët (te cilët vijnë nga shpatulla ose copa te trasha) që janë rritur e zhvilluar mire, mund te shkulen e shpërndahen për mbjellje si fidana njëvjeçare. Ndërkohe që për pjesën që mbetet duhet te vazhdoje përkujdesja edhe në vitin pasardhës. Pas shkuljes se fidanëve te shëndetshëm (madje kur toka është e rende dhe shume e ngjeshur edhe para shkuljes se tyre), behet ujitje e fidanishtes për te ristabilizuar kontaktin e rrënjëve me token për fidanët që mbesin aty dhe që do te përgatiten për vitin e ardhshëm.
Në vitin e dyte
Për te pasur një gjendje sa me te mire te fidanëve behet punimi i tokës me bel midis rreshtave (proces që realizohet në vjeshte). Kjo do te ndikoje për qarkullimin e ujit dhe frymëmarrjen normale te rrënjëve. Ndërsa në pranvere duhet te kryhen 3 - 4 ujitje (gjithmonë në varësi te motit dhe sipas nevojave te fidanëve), si dhe prashitje që shoqërohet me shkatërrim te barërave te keqia. Gjate periudhës se vegjetacionit shpërndahet në dy duar 3 kv/ha nitrat amoni si plehërim plotësues. Gjate kësaj kohe mund te behet edhe pastrimi i filizave te fundit për te bere te mundur që gjithë ushqimi te shkoje për rritjen vegjetative te bimës dhe për rritjen e frutave. Po në ketë periudhe mund te kryhet edhe spërkatja e morrave ose insekteve e sëmundjeve te tjera, në vartësi nga niveli i infektimit. Shkulja dhe klasifikimi i fidanëve behet në muajin nëntor, kohe kur fidanëve u kane rene gjethet. Veprohet njëlloj si për te gjithë fidanët e pemëve te tjera frutore. Kur në token e fidanishtes do te mbillen fidanë frutore te specieve te tjera, pas shkuljes toka punohet qilizme ose gjysmeqilizme. Në te gjitha rastet, në krye te fidanishtes hapet një kanal që formon kënd te drejte me drejtimin e rreshtave te fidanëve, në ketë mënyre punëtoret i kane fidanët përpara dhe fillojnë shkuljen duke punuar njëkohësisht edhe token. Fidanët nxirren me rrënjë te plota, pastaj klasifikohen duke i ndare në dy a me shume kategori. Te dobëtit ose rimbillen në vijën e fidanishtes për rritje e zhvillim te mëtejshëm, ose digjen me te dëmtuarit e te prekurit nga ndonjë sëmundje. Shtratëzimi dhe ambalazhimi i fidanëve duhet te behet menjëherë pas shkuljes se tyre. Fidanët e shkulur nuk duhet te lihen për një kohe te gjate në fushe, por ata duhet te transportohen në vendin e caktuar. Në kanalin e hapur, për çdo radhe fidanësh te shtratëzuar, hidhet dhe nga kanali i dyte, i cili mbulohet me dhe nga kanali i trete, e kështu me radhe. Edhe gjate shtratëzimit behet klasifikimi në dy kategori, numërimi përfundimtar dhe etiketimi sipas llojeve. Kur behet transportimi i fidanëve te shkulur ose te shtratëzuar është i domosdoshëm ambalazhimi i tyre. Ato lidhen me shelgjishte ose gjineshtër si mjete rrethanore dhe jo te kushtueshme ose me spango te veçante, në dy vende në gjatësinë e tyre, duke formuar tufa me 25 ose 50 rrënjë. Për udhëtime te gjata, brenda vendit, fundi i rrënjëve mbështillet me bar ose kashtra te ndryshme (keneteje, tepeje, thekre, tershere). Tufat që transportohen në distanca te largëta, duhet te ambalazhohen me myshk dhe te mbështillen me polietilen.
Ngritja e shegishtes
Zgjedhja e vendit për mbjellje është hapi i pare dhe themelor për te pasur një bllok frutor sa me te mire. Po ashtu, kjo merr një rendësi te madhe te shikohet e lidhur ngushte me veçoritë klimatike te rajonit, relievin e tokës, kundrejtimin e tij, cilësinë e tokës, sigurimin (kur është e mundur) te burime për ujitje etj. Është e natyrshme që plantacionet e shegëve do te shtrihen në pjesën kodrinore malore te vendit, në faqet nga jugu, që janë te mbrojtura nga erërat e forta, ku temperatura nuk zbret nen -16 °C. Niveli i ujërave nëntokësore nuk duhet te jete me pak se dy metra. Tokat argjilore te renda që vijnë ngadalë, moçaloret, dhe tokat e kripura nuk janë te përshtatshme për ketë kulture.
Përgatitja e tokës
Ky është procesi me i rëndësishëm, proces me te cilin fillon puna për ndërtimin e një pemëtoreje te re. Kështu, përgatitja e tokës për mbjellje (në veçanti kur do te shfrytëzohen toka jo shume pjellore) fillon me prerjen, pastrimin nga shkurret, kërcunjtë, gurët dhe sistemimin e terrenit, duke pasur gjithmonë parasysh që te mos dëmtohet sipërfaqja e tokës, që përben shtresën aktive te saj, ku aktiviteti mikrobik dhe procese te tjera zhvillohen në normalitetin e tyre. Për te pasur një përgatitje sa me te mire, tokës i bëhen këto punime : një punim i thelle (qilizem) në thellësi 71 – 80 cm pastaj një diskim, përsëri një punim në thellësi 45 – 50 cm, diskim dhe branim, apo frezim në vartësi te tipit te tokës dhe te kushteve në te cilat realizohen punimet.
Përgatitjet për mbjellje
Pasi zgjidhet toka dhe përgatitet ajo si me lart, behet mbjellja e fidanëve që vijnë nga fidanishtja. Për te pasur blloqe te rregullta, mbjellja behet në disa forma (në vartësi te relievit te tokës dhe kushteve te vendit), si p.sh. në forme konturi, trekëndëshi, katrori, katërkëndëshi kendrejte, në forme gardhi, me breza dhe si plotësuese. Mbjellja në forme konturi, në te cilën drejtimet e rreshtave ndjekin izoipset e përmirësuara, përdoret në tokat me pjerrësi te bute (kodra dhe fund kodra), ku edhe punimet e ndryshme do te bëhen te mekanizuara. Mbjelljet në forme trekëndëshi aplikohen në ato blloqe ku ka pasur sipërfaqe shume te aksidentuar dhe janë kryer levizje te konsiderueshme dheu. Në ketë rast, piketimi fillon nga lart poshtë derisa te arrije në bazën e kodrinës. Në tokat me pjerrësi, rreze kodrave ose në toka te rrafshëta (ku nuk mbillen kulturat e arave) mbjellja behet në forme katrori, duke mbjelle një fidan në çdo kënd. Kjo lehtëson shume punimet e mekanizuara në te dy drejtimet. Në te njëjtat kushte përdoret edhe forma katërkëndësh kendrejte, veçse largësia midis rreshta behet me e madhe. Por bima e shegës mund te mbillet edhe si plotësuese në drejtimin e rreshtave te pemëve te tjera që janë te kultivuara në bllok. Ky përben edhe rastin e bashkëshoqërimit te shegës me peme te tjera frutore, te cilat mund te bashkëshoqërohen pa krijuar probleme për asnjërën nga bimët. Për zbukurimin e parqeve shega mbillet ose në forme gardhi (neper kanale), ose e veçuar në mes te pemëve te tjera te parqeve, kurse për mbrojtjen e tokës nga gërryerja (sidomos në ato te hapura rishtazi), mbillet me breza. Në ketë rast kanali (në thellësi 50 – 60 cm) hapet në drejtim te izoipsit, duke e hedhur dheun nga ana e sipërme. Fidanët mbillen në një distance prej rreth 1 m larg njëri tjetrit. Në ketë mënyre behet edhe mbjellja kur shega do te përdoret për qëllime te dyfishta për “gardhe” dhe prodhim. Është mire që tokat e shpyllëzuara te mbillen për dy vjet rresht me kultura te tjera, derisa te dekompozohen te gjitha rrënjët e mbetura në toke dhe pastaj te kultivohen me shege. Kur toka ka qene nen kulture, përgatitja dhe mbjellja e shegishtes behet që në atë vit.
Distancat e mbjelljes
Largësitë e mbjelljes varen nga lloji i tokës, cilësitë e llojit që do te mbillet dhe kundrejtimi. Në toka fushore ose kodra me pjerrësi te buta, bimët mbillen me afër njëra tjetrës me rreshta te gjera, për lehtësimin e shërbimeve te mekanizuara. Në zonat e freskëta fidanët mund te mbillen 3 x 3 m ose 3 x 4 m (përkatësisht 1111 dhe 833 rrënjë për ha), kurse në zonat e ngrohta në toka te pasura, nen ujë, përdoret largësia 5 x 5 m (400 rrënjë për ha), 4 x 6 m (416 rrënjë për ha) ose 3 x 5 m (500 rrënjë për ha). Në sistemin katror, largësia me e mire është 4 x 4 m (625 rrënjë për ha). Në shegishten mëme që caktohet për te marre copa, kamza ose perpaja largësitë mund te Vendosja e me shume se një fidani në grope. Vendosja e fidanit në grope jene edhe me te vogla, 2 x 5 m ose 3 x 4 m, pasi qëllimi kryesor është prodhimi i kalemave dhe jo i frutave, gjë që lejon një mbjellje relativisht me te dendur se në rastet kur është destinuar për prodhim fruti. Piketimi behet me gjeometra ose punëtore te specializuar, te cilët duhet te tregojnë kujdes për kanalet, rrugët, vijat ujitëse dhe brezat mbrojtës kundër erërave te forta. Piketimi mund te quhet pjesë përbërëse e formave te mbjelljes, sepse ndryshon sipas tyre. Në formën kontur ose paralele, piketimi ndjek izoipset, vendoset instrumenti në piken me te pjerrët te relievit dhe caktohen largësitë e rreshtave duke zbritur kodrës, pastaj hidhen pikat njëra pas tjetrës dhe piketohen largësitë e mbjelljes se pemëve. Në çdo pike mbjellje ngulet një hu i gjate. Kur mbjellja behet në forme trekëndëshi, merret një tel me te cilin behet një trekëndësh barabrijes 5 x 5 x 5 m, 4 x 4 x 4 m, 3 x 3 x 3 m. Në çdo cep te trekëndëshit vendoset një rreth i vogël ose behet një gunge. Në rrethin baze vendosen dy hunjtë e prere në te dy cepat e trekëndëshit. Përmbyset maja e trekëndëshit dhe pika e takimit në toke është largësia e rreshtit te dyte. Në ketë mënyre vazhdohet pastaj me radhe edhe në reshtat e tjerë. Për mbjelljen në forme katrori dhe katërkëndëshi kënddrejtë, piketimi behet i njëllojte, por për ketë te fundit largësia në mes rreshtave del me e madhe. Shega mbillet në cepin e çdo këndi te formatit që kemi përgatitur me pare ; për rreshtin e pare caktohet si kufi rruga, gardhi, etj. Në tabelën e mëposhtme mund te gjeni një llogaritje për rastet kur në një grope do te vendoset një fidan. Mbi bazën e këtyre përmasave dhe sasive përllogaritet numri i fidanëve te nevojshëm kur në një grope do te mbillen 2-3 bime. Para mbjelljes duhet te behet sigurimi i fidanëve me numër me te madh se janë llogaritur për njësinë e sipërfaqes, shtratëzohen llojet e caktuara pranë shegishtes, kontrollohen fidanat që te jene brenda standardit (80 – 120 cm te gjate, me 4 - 5 degëza, me tri rrënjë kryesore 25 – 30 cm te gjata, te palënduara dhe me rrënjë te dyta e te treta, pa sëmundje e dëmtues), behet dokumentimi dhe ambalazhimi sipas standardit.
Historia
<!--
Fruti i besnikërisë bashkëshortore
Shkrimin e parë për shegët e gjejmë në një legjendë të veçantë të shkruar nga poeti latin, Claudius Claudianus, në vitet 330-404, në "De raptu Proserpinae", kur Persefoni, vajza e Demetrës dhe Zeusit, u rrëmbye nga Plutoni, ndërsa mblidhte lule në brigjet e një liqeni dhe u dërgua në banesën e tij, për t‘u bërë gruaja e tij. Aty tregohej se si Persefoni, me dëshirë të Plutonit, kishte ngrënë disa kokrra shege, simbol të dashurisë dhe frutë i besnikërisë bashkëshortore, duke u bërë në këtë mënyrë bashkëshortja e tij.
Kantoni Pithiviers
Kantoni Pithiviers (frëngjisht: Canton de Pithiviers) është një kanton në departamentin Loiret, rajonin Région Centre në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Pithiviers. Ka sipërfaqe 338.11km2 dhe popullsi 23324 banorë.
Shega
Fruti i besnikërisë bashkëshortore
Plutoni është djali i madh i Kronit dhe vëlla i Zeusit e i Poseidonit, të cilëve u ra përgjegjësia të drejtonin botën. Si hyjni i plotfuqishëm i nëntokës, ai përfytyrohej nga të lashtët me një skeptër me dy maja dhe me një çelës në dorë. Për nder të tij, njerëzit ndërtuan shumë tempuj dhe nga më të njohurit është ai i Elides, që hapej një herë në vit dhe ku mund të hynin vetëm orakujt e Hadit e askush tjetër. Riti tradicional i lutjeve për Plutonin ishte gjunjëzimi dhe rrahja e tokës me shuplakat e duarve. Flija më e preferuar e kësaj hyjnie ishte demi i zi. Tempujt e Hadesit qarkoheshin me qiparisa dhe nëpër oborre mbilleshin lule narcisi. Pushteti i tretë, ai i nëntokës, më i mistershmi dhe më pak i eksploruari, iu dorëzua Plutonit. Plutoni mori një të tretën e pushtetit të Kronit dhe i takoi të ishte i plotfuqishmi i nëntokës së pasur në minerale, por të errët dhe të frikshme. Për këtë arsye, asnjë nga hyjneshat nuk pranonte të jetonte me të. Persefoni, e bija e Demetrës dhe e Zeusit, ishte e përzgjedhura e tij, të cilën vendosi ta rrëmbente.
Kantoni Pithiviers
Përbërja aktuale
Kantoni Pithiviers aktualisht përbëhet nga 20 komuna.
Shega
Rrëmbimi i Persefonit
Ajo ishte personifikimi i nëntë muajve të begatë të tokës (pranverë-verë-vjeshtë). Të lashtët e kishin kuptuar dukurinë e ndërrimit të stinëve si blerim, lulëzim e begati që vinte nga toka dhe që i rikthehej asaj kur mbaronte cikli i prodhimit. Dukuritë e natyrës i nderonte edhe vetë Zeusi. Kur Demetra iu ankua për të bijën, u gjet një zgjidhje që përkonte me dukurinë. Zeusi vendosi t‘ia kthente të bijën Demetrës, me kusht që ajo, Persefoni, të mos kishte ngrënë ndonjë frutë gjatë kohës që ndodhej te Plutoni. Persefoni kishte ngrënë disa kokrra shege, kështu që Zeusi vendosi që ajo të rikthehej tek e ëma vetëm për nëntë muaj, pikërisht në pranverë, verë dhe vjeshtë dhe vetëm tre muajt e tjerë të rrinte me të shoqin në Had. thumb|350px
Përzierja magjike
Lëng shege me kivi. Përzierje fantastike, antikancerogjene dhe energjike. Që të dyja përmbajnë sasi të konsiderueshme të vitaminës C.
E domosdoshme
Natyra na ka bërë shumë dhurata të arta. Shega përmban minerale shumë të rëndësishme dhe vitamina të domosdoshme për organizmin tonë.
Lëngu i shegës, lufton infarktet dhe iktusin
Lëngu i shegës tashmë mund të quhet një bar i çmuar për zemrën. Nëse pini një gotë me lëng shege çdo ditë, do të mund të parandaloni formimin e pllakëzave në enët e gjakut, duke ulur kështu rrezikun për t’u prekur nga arteriosklerozat. Fruti i shegës është simbol i jetëgjatësisë. Autorët e këtij studimi shpjegojnë se efektet e lëngut varen nga aftësia e organizmit për të përthithur dy gjene që aktivizohen nga substanca oksiduese, të cilët forcojnë muret e enëve të gjakut. Nëse pini çdo ditë një gotë lëng shege, kjo mund të jetë një mënyrë natyrale për të parandaluar dhe luftuar arteriosklerozat. Eksperimenti i kryer mbi qelizat njerëzore të marra nga arteriet koronare dhe te minjtë me nivele tepër të larta kolesteroli në gjak, kanë treguar se lëngu i shegës pengon veprimin e ELK-1 e p-JUN, që janë dy gjene të njohur për favorizimin e formimit të pllakëzave në enët e gjakut dhe ndihmon për aktivizimin e substancave oksiduese.
Përdorimi i shegës në mjekësinë popullore
Në mjekësinë popullore përdoren frutat dhe lëvozhgat e tyre, lulet, farat, rrënjët dhe lëvorja e degëve dhe e rrënjëve, e cila ka shije te athet dhe ere. Shega me farat e saj te kuqe si rubin është një frutë i shijshëm por edhe shume i vlefshëm për organizmin e njeriut. Ajo është konsideruar si frutë i fertilitetit. Lëngu i shegës përmban mesatarisht 12 për qind sheqer, acide organike, pektine, vitamine C etj. Lëngu dhe vaji i nxjerre nga farat e shegës është një antioksidant i fuqishëm. Vetëm 30 minuta pas marrjes se lëngut te shegës aktiviteti ynë rritet me 32 për qind. Lëngu i shegës shuan etjen, nxit oreksin dhe përmirëson tretjen e ushqimeve. Ai përdoret me sukses në sëmundjet e stomakut dhe te zorrëve, është freskues dhe mënjanon helmet e organizmit. Lëngu i shegës jep rezultate në luftimin e paraziteve që zhvillohen në zorre. Lulet e shegës përmbajnë tanine dhe kanë veti rrudhëse e tonike ; ato rekomandohen në dhimbjet e barkut, në hemorragji, në hemorroidet, si dhe për gargara të gojës, kundër ënjtjes se bajameve dhe acarimeve te mishrave te dhëmbëve. Lëngu i shegës përdoret me sukses në sëmundjet e stomakut dhe të zorrëve, është freskues dhe mënjanon toksinat (helmet) e organizmit. Ai (lëngu i portokallit) i jep freski mendimit të njeriut. Lulet e shegës përmbajnë tanine dhe kanë veti rrudhëse e tonike ; ato rekomandohen në dhimbjet e barkut, në hemorragji, në hemorroidet, si dhe për gargara (shpëlarje të gojës) kundër ënjtjes së bajameve dhe acarimeve të mishrave të dhëmbëve. Kuron : Merren 20-30 gramë lule shege në një litër ujë dhe vihen të zihen për gjysmë ore. Nga ky çaj merren 2-3 gota çaji në ditë. Edhe lëvozhga e frutave të shegës ka veti regjëse. Lëvozhga e thatë, para se të përdoret, duhet të vihet në ujë për disa orë që të zbutet. Çaji i lëvozhgave të shegës përdoret kundër diarreve, si dhe për luftimin e krimbave parazitarë të zorrëve.
Lëvozhga e frutave të shegës lufton me sukses amebat, të cilat e dobësojnë shumë organizmin, e veçanërisht te fëmijët. Për këtë merren lëvozhgat e një kokrre shege, vendosen në një enë prej balte dhe zihen në gjysmë litri ujë derisa të mbetet gjysma e sasisë së ujit. Pasi ftohet lëngu, pihen dy gota likeri në ditë, një në mëngjes e një në darkë, gjithmonë para buke, për 10-15 ditë. Pa përdorur tjetër ilaç, organizmi do të çlirohet nga amebat. -->
Sllupi
Sllup është një vendbanim në komunën e Deçan, Kosovë.
101 p.e.s.
Mbi vitin 101 p.e.s..
Hotla
Hotël, (Отља/Otlja ёshtё fshat nё komunën e Likovës, Maqedoni.
Gjeografia
Hotla shtrihet në veriperëndim të Karadakut të Kumanovës, me një hapësirë të madhe gjeografike, si në atë malore dhe fushore, ku pothuajse është bashkëngjitur me fshatrat Likovë dhe Mateç, pra Hotla rrëzë maleve të Karadakut (Mali i Zi i Shkupit), që gjenden në kufijtë më lindor të Shqipërisë natyrore, përkatësisht Maqedonisë shqiptare dhe Kosovës
Toponime
ARA SHEMES-emërtim sipas pronarit të arës. ARA DERVISHIT-arë që ishte prone e ndonjë dervishi, gjendet larg fshatit. Në këtë rajon haset patronimi Dervishi. ARAT E QEHAJVE-ara që janë emërtuar sipas apelativit Qehaj. ARA JETISHIT-ishte pronë e familjes Jetishi. ARA KOVAÇIT-vend në bjeshkë, ishte pronë e një farkëtari. BAJRAKI-lëndinë, nga turq. bajrak-flamur, flamurtar. BIRA SULËS-shpellë ku ishte strehuar Sulejmani i njohur në popull si Sul Hotla, luftëtar dhe trim i njohur i këtij rajoni dhe më gjërë. BOTA KUÇE - tokë e djerrë. Vend në bjeshkë ku dheu është me ngjyrë të kuqe dhe është përdorur për përpunimin e enëvë prej balte, çerepave etj. BREGU KUÇ-vend ku dheu është me ngjyrë si të kuqe.
Çmimi i madh i Australisë 2007
F1 Australia për vitin 2007 ishte gara e parë nga shtatëmbëdhjetë (17) në Formula 1 për këtë vit e mbajtur më 18 mars, 2007 në qarkun Melbourne Grand Prix Circuit. Në këtë garë fitues doli piloti Kimi Räikkönen nga ekipi i Ferrarit i përcjellur nga Fernando Alonso në pozitën e dytë dhe Lewis Hamilton në pozitën e tretë që të dy nga ekipi Mercedes
Kualifikimi
Dita e kualifikimit u përcjell me një kohë me shi, ku piloti i ekipit McLaren, Fernando Alonso arriti kohën më të shpejtë të tëgjith kualifikimit gjat ciklit të dytë kualifikues, por duke mos arritur pol pozitën për garën vijuese sepse piloti i ekipit të Ferrarit, Kimi Räikkönen arriti kohën më të shpejtë gjat pjesës së tretë të kualifikimit duke siguruar pozitën e parë garuese.
Hotla
Demografia
Banori hotlanas/i/e/it/et. Është ndër fshatrat e mëdha të këtij rajoni, sipas numerimit të popullsisë në vitin 2002 fshati kishte 3148 banorë shqiptarë, kurse tani ka 500 shtëpi dhe rreth 4000 banorë.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Kualifikimi
Räikkönen arrtiti kohën më të mirë në pjesën e parë i përcjellur nga piloti Lewis Hamilton i cili arritit të bëj xhiro për kohë prej 1:26.674.
Hotla
Kultura
Shkolla fillore e Hotlës është me e vjetra ne komunën e Likovës,K.F.Hotla garon në ligën komunale.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Kualifikimi
Fernando Alonso u shqua mbi tëgjithë në pjesën e dytë kualifikuese duke arritur xhiron më të shpejtë në kohë prej 1:25.326 i përcjellur nga piloti i BMW's, Nick Heidfeld. Gjat kësa pjese Felipe Massa u largua nga garat kualifikuese pas një gabimi me Ferrarin e tijë duke e bërë që të rradhitet si si gjashtëmbëdhjeti (16) për fillimin e garës. Piloti i ekipit Super Aguri's, Takuma Sato arriti të kualifikohet për garën e pjesës së tretë kualifikuese duke i lënë mbrapa pilotët si Massa, Anthony Davidson, Nico Rosberg, Heikki Kovalainen, Jenson Button dhe Alex Wurz.
Hotla
Kultura
Fshati Hotël ka dy xhami. Xhamia e vjetër quhet me emrin “Xhamia e Mulla Muratit“ e cila është ndërtuar në vitin 1405, kurse e renovuar në vitet 1928, 1970.Sheshi i Dëshmorëve,ku jan t5 varrosur dëshmorët e kombit të luftës së 2001 dhe të Ballit Kombëtar ë të LDB.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Kualifikimi
Fernando Alonso arriti të bëj xhiron e parë në pjesën e tretë në kohë 1:27.050 kurse Räikkönen për një sekondë më shpejt 1:26.072 duke e siguruar pol pozitën i përcjellur nga Alonso si i dyti, Nick Heidfeldi treti dhe Lewis Hamilton i katri.
Hotla
Ekonomia
Hotla është fshati më i zhvilluar ekonimikisht në komunën e Likovës.Ka shumë kompani private ku janë të punësuar një numër shumë i madh i fshatarëve,ka 10 kafene,9 shitore dhe mini markete,4 flokar (berber,rrojtore),6 zdrukthtar (dru punues),1 plastik punues,1 nallban (mbatthes i kuajve dhe gomarëve),4 auto elketro dhe mekanik,5 auto larës dhe gomesteri,1 fushë për futboll të vogël dhe 1 stadium për futboll të vogël dhe gara sportive tjera (pronë e familjes së dëshmorit Isa Ameti),5 ullukndreqës etj.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Gara
thumb|left|300px|Gara e parë në [[Rezultatet e F1 2007|Formula 1 2007 mbajtur në Australi.]] Ndryshimi i vetëm para fillimit të garës ishte ajo se Felipe Massa filloi garën si i fundit për shkak të një ndërrimi në motor kurse piloti Christijan Albers filloi nga vija e konstrukorëve.
Hotla
Ekonomia
Banorët e fshatit merren me kultivimin e kulturave bujqësore dhe me blegtori. Duhani i tipit Otla është kultura kryesore e cila kultivohet me dekada të tëra.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Gara
Në fillim Räikkönen u largua mirë nga vija e fillimit, kurse Alonso u tejkalua nga Heidfeld dhe Hamilton duke mbetur në pozitën e katërt.
Hotla
Ekonomia
Banorët e fshatit Hotël me ujë të pijshëm furnizohen prej burimeve të shumta që ekzistojnë në mal, që i kanë sjellur me vetëkontributin e tyre.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Gara
Heidfeld u paraqit në xhiron e 15 tek mekanikët. Felipe Massa ishte menjëherë pas pilotit Rubens Barrichello dhe shumë të ngadalshmit në këtë garë Jenson Button. Christijan Albers i ekipit Spyker u bë personi i parë i larguar nga gara gjat zhvillimit të sajë gjatë këtij sezoni.
Hotla
Historia
Emri i fshatit Hotël e ka prejardhjen prej emrit (fisit) shqiptar Hot, që përdoret edhe në patronimi dhe prapashtesën –la.
Çmimi i madh i Australisë 2007
Gara
Räikkönen ishte i dyti që u paraqit tek konstruktorët duke lënë pilotin Hamilton të udhëheqë në garën e tijë të par. Pas paraqitjes së Hamilton dhe Alonso tek mekanikët, Räikkönen u kthye përsëri në pozitën e parë.
Hotla
Historia
Gjatë gjithë historisë sonë kombëtare, Hotla, si edhe fshatrat e tjera të këtij rajoni periferik të botës shqiptare, vazhdimisht u ballafaqua me synimet e armiqve të shumtë të huaj, të cilëve u pengonte elementi shqiptar. Së këndejmi, Hotla do të jep shumë dëshmorë të kombit në të gjitha luftërat e zhvilluara deri në ditët e sotit. Ndërsa, si rezultat i këtyre presioneve sistematike, një numër i madh i hotlanëve do të detyrohen edhe të emigrojnë jashtë vendit, kryesisht në Tuqi dhe vendet perendimore.
Për një periudhë kohore, në Hotël kanë jetuar edhe një numër i madh i familjeve serbe, të cilat janë sjellur si kolonë nga Serbia. Ndërsa, aktualisht në këtë fshat jetojnë afër 4000 banor të gjithë shqiptarë dhe të besimit islam.
Hormizda
Papa Hormizda ( l. ?, Frosinone - v. 6 gusht 523, ) ishte papa i 52 i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 20 korrik 514 dhe deri më 6 gusht 523. Paraardhës i tij ishte papa Simaku, ndërsa pasardhësi papa Gjoni I.
Udhëheqës të shteteve në vitin 1848
janë të radhitur sipas kontinenteve dhe pastaj në kontinente janë të radhitura shtetet sipas shkronjës.
Vitet 100
Mbi vitet 100.
Vitet 110
Mbi vitet 110.
Gjakëz
Gjakza është një fshat në komunën Fan në rrethin e Mirditës të Shqipërisë.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
300px|parapamje|Shtetet firmëtare të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNj) (emri zyrtar Konventa për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore) është një dokument ndërkombëtar për mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe lirive themelore në Evropë. Hartuar në vitin 1950 nga Këshilli i Evropës, atëherë i sapoformuar, konventa hyri në fuqi më 3 shtator 1953. Të gjitha shtetet anëtare të Këshillit të Evropës nuk janë nënshkrues të konventës dhe anëtarët e rinj duhet të ratifikojnë këtë konventë në mundësinë më të parë.
Konventa krijoi Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GjEDNj). Cilido individ që beson se të drejtat e tij sipas konventës janë shkelur nga një shtet anëtar i konventës mund të ngrejë një padi pranë kësaj gjykate. Vendimet ku gjenden shkelje janë të detyrueshme për t'u zbatuar nga shteti në fjalë, i cili duhet ta ekzekutojë vendimin. Vendimet e gjykatës janë të detyrueshme pavarësisht shumës së kompensimit. Për shembull, në vitin 2014 Rusia u detyrua të pagonte kompensime në masën 2 miliard dollarë.
Nenet e konventës
Si pasojë e amendimit nga protokolli 11, tashmë konventa përbëhet nga 3 pjesë. Të drejtat dhe liritë kryesore të njeriut mund të gjenden në seksionin I, që përbëhet nga nenet 2 deri në 18. Seksioni II, që përmban nenet 19 deri në 51, krijon gjykatën  dhe parashtron rregullat e funksionimit të kësaj të fundit. Seksioni III përmban dispozita të ndryshme përmbyllëse.
Shumica e neneve të seksionit I janë të strukturuara në dy paragrafë: paragrafi i parë jep përcaktimin bazik të së drejtës apo lirisë, ndërsa paragrafi i dytë parashtron përjashtime ose kufizime të së drejtës së përmendur në paragrafin e parë.
Neni 2 - E drejta e jetës
Neni 2 mbron të drejtën e çdo personi për të jetuar. E drejta e jetës shtrihet vetëm për qeniet njerëzore, ndaj ky artikull nuk është i aplikueshëm në lidhje me kafshët, ose me "persona juridikë", të tillë si korporatat. Në Evans v UK, Gjykata vendosi se e drejta e jetës nuk është e aplikueshme mbi embrionin e njeriut. Në Vo v Franca, Gjykata refuzoi t'i përgjigjej pyetjes, nëse fëmija i palindur është një "person" për qëllime të artikullit 2 të Konventës.
Paragrafi i dytë i nenit 2 parashikon se vdekja si rezultat i përpjekjeve të palës tjetër për të mbrojtur veten ose të tjerët, gjatë ndalimit të një të dyshuari, ose për shtypjen e kryengritjeve të armatosura kundër rendit kushtetues, nuk shkelin të drejtat e mbrojtura nga neni, nëse përdorimi i forcës nuk ishte më i madh seç ishte absolutisht e nevojshme".
Neni 3 - Ndalimi i torturës
Neni 3 ndalon torturën, dhe trajtimin ose ndëshkimin çnjerëzor apo poshtërues. Nuk ka përjashtime apo kufizime të kësaj të drejte. Kjo dispozitë zakonisht zbatohet, përveç torturës, për rastet e rënda të dhunës policore ose kushteve të këqija gjatë burgimit.
Neni 4 - Ndalimi i punës së detyruar
Neni 4 ndalon skllavërinë, robërinë dhe punën e detyruar, por përjashton punë:
Neni 5 - Liria
Neni 5 parashikon se gjithkush ka të drejtën e lirisë dhe sigurisë së personit.
Neni 5 parashikon të drejtën për liri, të kufizuar vetëm nga paraburgimi, nën rrethana të caktuara, si arrestimi mbi dyshimin e bazuar për kryerjen e një krimi, arrestimi i ligjshëm ose burgimi si pasojë e një vendimi të rregullt gjyqësor.
Neni 6 - Gjykimi i drejtë
Neni 6 siguron të drejtën e njeriut për një gjykim të drejtë, ku përfshihet e drejta e një dëgjese publike para një trupi gjykues të pavarur dhe të paanshëm brenda një intervali kohor të arsyeshëm, prezumimi i pafajësisë dhe të drejta të tjera për individë të akuzuar për kryerjen e një vepre penale (si dhënia e kohës dhe infrastrukturës së përshtatshme për të përgatitur mbrojtjen, akses në përfaqësim ligjor, e drejta t'i ballafaquar dëshmitarët kundër tyre, e drejta për ndihmën pa pagesë të një përkthyesi).
Neni 7 - Masa prapavepruese
Neni 7 ndalon kriminalizimin retroaktiv të veprimeve ose mosveprimeve. Asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk konsiderohet vepër penale në kohën e kryerjes së veprës. Neni gjithashtu ndalon dhënien e një dënimi më të rëndë se dënimi që mund të jepej në kohën e kryerjes së veprës penale.
Neni 8 - E drejta e privatësisë
Neni 8 parashikon të drejtën e respektimit "të jetës private dhe familjare, shtëpisë dhe korrespondencës" së një individi, e drejtë që mund të limitohet nga kufizime "në pajtim me ligjin" dhe që janë "të nevojshme në një shoqëri demokratike".
Neni 9 - Liria e ndërgjegjes dhe e fesë
Neni 9 mbron lirinë e mendimit, të ndërgjegjes dhe të fesë. Kjo mbrojtje përfshin lirinë për të ndryshuar fe ose besim, dhe për të shfaqur përkatësinë në një fe ose besim nëpërmjet lutjes, praktikimit, observimit apo mësimit të praktikave fetare, limituar vetëm nga kufizime "në pajtim me ligjin" dhe që janë "të nevojshme në një shoqëri demokratike".
Neni 10 - Liria e shprehjes
Neni 10 mbron lirinë e shprehjes, limituar vetëm nga kufizime "në pajtim me ligjin" dhe që janë "të nevojshme në një shoqëri demokratike". Kjo e drejtë përfshin lirinë e mendimit dhe lirinë për të marrë dhe për të përcjellë informacione apo ide, por lejon kufizime kur cënohen:
Kantoni Dax-Nord
Kantoni Dax-Nord (frëngjisht: Canton de Dax-Nord) është një kanton në departamentin Landes, rajonin Aquitaine në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Dax. Ka sipërfaqe km2 dhe popullsi 23239 banorë.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
Neni 11 - E drejta e tubimit
Neni 11 mbron lirinë e tubimit dhe të organizimit shoqëror, ku përfshihet e drejta për organizimin sindikal, limituar vetëm nga kufizime "në pajtim me ligjin" dhe që janë "të nevojshme në një shoqëri demokratike".
Kantoni Dax-Nord
Përbërja aktuale
Kantoni Dax-Nord aktualisht përbëhet nga 10 komuna.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
Neni 12 - E drejta e martesës
Neni 12 parashtron të drejtën e femrave dhe meshkujve në moshë madhore për t'u martuar dhe për të krijuar familje.
Deri më tani, pavarësisht disa çështjeve, Gjykata Evropian e të Drejtave të Njeriut ka refuzuar të aplikojë të drejtat e këtij neni në lidhje me të drejtën e individëve për t'u martuar brenda të njëjtës gjini. Gjykata e ka argumentuar këtë vendim me argumentin se ligjvënësit kishin për qëllim që artikulli të zbatohet vetëm për martesat midis gjinive të ndryshme dhe se vendimi politik mbi martesat homoseksuale duhet t'i lihet shteteve anëtare.
Kantoni Charly-sur-Marne
Kantoni Charly-sur-Marne (frëngjisht: Canton de Charly-sur-Marne) është një kanton në departamentin Aisne, rajonin Picardie në Francë. Kryeqëndra e kantonit është Charly-sur-Marne. Ka sipërfaqe 212.08km2 dhe popullsi 14843 banorë.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
Neni 14 - Ndalimi i diskriminimit
Neni 14 ndalon diskriminimin në bazë të "gjinisë, racës, ngjyrës, gjuhës, fesë, mendimit politik apo mendimeve të tjetra, origjinës kombëtare apo klasore, përkatësisë në një minoritet kombëtar, pronës, lindja apo ndonjë status tjetër".
Kantoni Charly-sur-Marne
Përbërja aktuale
Kantoni Charly-sur-Marne aktualisht përbëhet nga 19 komuna.
Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut
Protokolli 1
Ky protokoll përmban 3 të drejta të ndryshme, të cilat nuk ishin pjesë e konventës origjinale, pasi palët nënshkruese nuk mund të binin dakord mbi formulimin e tyre.
Të tërë shtetet anëtare e kanë nënshkruar protokollin 1 tashmë, por Monako dhe Zvicra nuk e kanë ratifikuar këtë protokoll.
Artikulli 1 - E drejta e pronës
Artikulli 1 garanton të drejtën e gëzimit në paqe të sendeve në pronësi. Kjo e drejtë është e aplikueshme mbi pronësinë e tokës, të sendeve materialë dhe të sendeve jomaterialë, si pronësia intelektuale.
Artikulli 2 - E drejta për arsimim
Artikulli 2 garanton të drejtën për të mos iu mohuar të drejtën për arsimim individëve dhe të drejtën e prindërve me qëllim që fëmijët e tyre të arsimohen në perputhje me normat e tyre fetare dhe ideologjike. Gjithsesi, ky artikull nuk garanton cilësinë apo vitet e arsimimit.
Artikulli 3 - Zgjedhjet
Artikulli 3 parashikon të drejtën për të pasur zgjedhje të rregullta, të lira dhe të ndershme.
Protokolli 4 - Kufizimet e lëvizjes
Turqia dhe Mbretëria e Bashkuar kanë nënshkruar, por kurrë nuk e kanë ratifikuar Protokollin 4. Greqia dhe Zvicra as nuk e kanë nënshkruar e as ratifikuar këtë protokoll.
Protokolli 6 - Kufizimi i dënimit me vdekje
Kërkon kufizim e zbatimit të dënimit me vdekje vetëm në kohë lufte ose në rast kërcënimi të pashmangshëm për luftë.
Protokolli 7 - Procedura penale dhe familjare
Gjermania, Holanda dhe Turqia e kanë nënshkruar protokollin, por kurrë nuk e kanë ratifikuar atë. Mbretëria e Bashkuar ende nuk e ka nënshkruar e as ratifikuar protokollin.
Protokolli 13 - Abrogimi i plotë i dënimit me vdekje
Protokolli 13 parashikon abrogimin e plotë të dënimit me vdekje, ndaj kjo formë ndëshkimi nuk mund të përdoret në asnjë rast, as në kohë paqeje apo kohë lufte.
Aktualisht, Armenia e ka nënshkruar, por nuk e ka ratifikuar protokollin, ndërsa Rusia dhe Azerbajxhani nuk e kanë nënshkruar atë.
Munellë
Munella është një fshat në komunën Fan në rrethin e Mirditës të Shqipërisë.
Luigi Fagioli
Luigi Fagioli u lind më 9 qershor, 1898 dhe vdiq më 20 qershor, 1952) ishte një garues automobilash dhe Formula 1 pilot Italian. Në karrierën e tij a mori pjesë në 7 (shtatë) gara nga të cilat arriti 1 (një) fitore 4 (katër) vende të dyta, 1 (një) vend të tretë dhe një garë nuk e ka mbaruar.
Arritjet më të mëdha
Fitues në garat: