cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amiin Caamir
Nolosha shakhsi
Amiin oo aad looga yaqaano guud ahaan soomaalida oo dhan. Amin waxoo sameeyaa Sawiradda farshaxanka ah, oo ku saabsan siyaasiinta iyo shacabka soomaaliyeed, waxaana laga daawada sawiradiisa ciwaanka uu leeyahay oo ah (aminarts.com) ama bog yaasha kale ee idaacadaha soomaalida. sawirada amin waxoo aad uuga hadlaa siyaasiinta soomaaliya iyo shacaba soomaaliyeed,, asiga oo soo gudbiyo sawiro qosol leh oo watto fikrado iyo su'aalo kala duwan oo 10 miliyan kabadan.Amin waxoo ku dhashay magaalada boosaaso,
Raxanweyn
MIRIFLE
waxa iga su aal ah hubeer iyo raxaweyn hageey isaha yimaadaan mahadsanidiin
Yom Kippur War
🇮🇱 Israel iyo 🇪🇬 Egypt
BRICS
BRICs Siempre fui diferente y tengo otra ficion sobre como el mundo tiene que ser liderado por un pais auia manena la economia mundial fracasarna si piensan asi igual tsrminaran pidiendk a los Americanos o yanquis lo que necesita par segur existiendo .No podran cambiar las reglas nunca establesidas
BRICS waa mid ka mid ah ururada shan urur weyn oo dhaqaalaha qaran ee soo koraya: Brazil, Russia, India, China iyo South Africa. Asal ahaan afartii ugu horeysay waxay ahaayeen kooxo "BRIC" (ama "BRICs"), ka hor intaan la soo saarin Koonfur Afrika sannadkii 2010. Xubnaha BRICS waxaa lagu yaqaanaa saameyntooda weyn ee ku aaddan arrimaha gobolka; dhammaantood waa xubnaha G20. [5] Laga soo bilaabo 2009, dalalka BRICS waxay la kulmeen sanadle ah shirar rasmi ah. Shiinaha waxay martigelisay Shirkii 9aad ee BRICS ee Xiamen bishii Sebtembar 2017, halka Koonfur Afrika ay sidaas u sameyn doonto shirkii 10aad ee BRICS ee July 2018. Ereyga kuma jiraan wadamada sida South Korea, Mexico iyo Turkiga, kaas oo loo yaqaan 'acronyms and group Ururada ayaa dib loo abuuray. Sanadka 2015, shanta dal ee BRICS waxay matalaan 3.1 bilyan oo qof, ama 41% dadka adduunka; dhamaan shanta xubnood (marka laga reebo South Africa # 24) waxay ku jiraan 10ka adduunka ee ugu sareeya dunida. Ilaa 2018, shanta dal ee ka mid ah shanta sano ee soo socda waxaa lagu qiyaasaa US $ 18.6 trillion, oo ku dhowaad 23.2% waxsoosaarka guud ee adduunka, Is-dhex-galinta (PPP) ee ku dhow US $ 40.55 trillion (32% kaydka shisheeye ee la isku daro. Guud ahaan BRICS ayaa la saadaaliyay inay sii ballaarinayso 4.6% sannadka 2016, laga bilaabo korodhka lagu qiyaasay 3.9% ee sannadka 2015. Bangiga Adduunku wuxuu filayaa kobaca BRICS in ay qaadaan 5.3% marka la gaaro 2017. [9] BRICS waxay heleen mahadnaq iyo dhaleeceyn ay ka sameeyeen faallooyin badan. Xidhiidhka labada dhinac ee ka dhaxeeya dalalka BRICS ayaa inta badan lagu qabtey iyada oo aan sal iyo raad lahayn, sinnaan, iyo faa'iido isku mid ah.
International Avenue, Calgary
"International Avenue" waa aag ku dhexyaala xaafada "Forest lawn" gudaha magaalada Calgary, Alberta, Kanada. waxaa la aasaasay 1993. "International Avenmue" waxay martigelisaa dhowr meheradood oo qowmiyadeed Wadada Caalamiga ah. kuwaas oo ay ka mid yihiin; farmashiyeyaasha, dukaamada, dib u hagaajinta, timajarayaasha, iwm.
Deep Throat
Deep Throat waa filim galmo Mareykan ah oo 1972-kii sabab u ahaa caan ka noqoshada Dahabka Filimada Galmada (1969–1984). Filimkan waxaa qoray oo agaasime ka ahaa Gerard Damiano, kaas oo lagu taxay dhibcaha "Jerry Gerard";  waxaa soo saaray Louis Peraino, oo loo tiriyay "Lou Perry";  waxaana jilaya Linda Lovelace.
GCompris
GCompris ("J’ai compris", "Waan fahmay" afka Faransiiska) waa barnaamij kumbuyuutar oo loogu talagalay caruurta da’dooda u dhaxayso 2 ilaa 10-sano.
Mudada hada la’joogo GCompris wuxuu ka koobmaa ilaa in ka badan 100 shaqo, horumarintiisa wey socotaa. GCompris waa barnaamij lacagla’aan ah. Waxaad kabadelikartaa wixii aad rabto waadna ka caawinkartaa sidii loo horumarinlahaa. Ugudambeyntii maxaa kuu diidaaya in aad la’qaybsato caruurta aduunka oo dhan.
Qore: M.I. Mursal
Wadanamha Visa Dalalka
Wadanamha Visa Dalalka
Real
Real waa 2017 filim Koonfur Kuuriya ah, jilaya Kim Soo-hyun, Sung Dong-il, Lee Sung-min, Sulli (Choi Jin-ri) iyo Jo Woo-jin. Filimkan waxaa la sii daayay bishii Juun 28, 2017 ee Koonfur Kuuriya.
Qaabilaada
Real waxay heshay dib u eegis wanaagsan markii laga furay Taywan horraantii Ogosto. Dhaleeceeyayaashu waxay ammaaneen jilitaanka Kim Soo-Hyun, iyagoo ku dhawaaqay in labada astaamood ee waaweyn, in kasta oo ay u muuqdaan kuwo isku mid ah, haddana si fudud loogu kala soocay adeegsiga luqadda jirka, habdhaqanka, iyo ku shaqaynta codka.
Gadaalraacaha
Gadaalraacaha af-Somali waxaa ka mid ah:
Joy
2015–2020: Hawlaha kali ah
Bishii Nofeembar 2016, Joy wuxuu iskaashi la yeeshay Lim Seul-ong hees cinwaankeedu yahay "Always In My Heart". 2017, Joy waxay sameysay jilitaankeedii ugu horeeyay iyada oo ah haweeney hogaamineysa The Liar and His Lover. Joy wuxuu soo saaray dhowr heesood oo taxane ah: "Yeowooya", "I'm Okay", "Your Days", "Shiny Boy", "Waiting For You", iyo "The Way to Me". Bishii Luulyo 2017, Joy waxay kaqeyb gashay showgii heesaha ee King of Mask Singer, halkaas oo ay ugudubtay wareega xiga ee tartanka.
Blanc & Eclare
Blanc Group Ltd., ganacsi sidii Blanc & Eclare, waa nooc casri ah oo casri ah oo soo saaraya indha-sarcaad, denim, dhar, daryeel maqaar, iyo qalab. Jessica Jung oo ah heesaa u dhalatay Kuuriyaan-Mareykan ahna atariisho Jessica Jung ayaa calaamadda soo saartay bishii Ogosto 2014, markii hore waxay ugu magac dartay Blanc, oo macnaheedu yahay "nadiif ah oo qallafsan". Eclare, oo ka soo jeeda xididka Laatiinka Clara, oo matalaya "hufnaan iyo dhalaal", ayaa goor dambe lagu daray.
Cutub:Caawin
Cutubyada caawinaada
Wikipedia waa qaamuus furan (fasaxan) kaasi oo ay isticmaalayaashiisa si wada jir ah u wada qorayaan. Bogan waxaad ka heli doontaa macluumaad la'xiriira wikipedia:ha, sidii aad u siticmaali lahayd iyo sida uu u shaqeeyo.
Waxaad ka heleysaa waxa ku jiro wikipedia:ha iyo filosoofiyada ka dembeysa. Waxaa kaloo dheeraad ku ah sida aad wax uga bedeli lahayd maqaalada qoran iyo warbixin ku saabsan bulshada wikipedia
Saw Hotelka Boorama
Saw Hotelka Boorama
Somaliland
Shini Mashinka Dileh
Shini Mashinka Dileh
Sido Kale fiiri
Shini
Xuduuda Puntland iyo SSC-Khatumo
Khariidado taariikhi ah
Khariidadaha taariikheed ee xadka waqooyi ilaa koonfur ee Khariidada Caalamiga ah ee Adduunka.
Galguduud
Galguduud ama (galgaduud) waa gobol ka mid ah Gobolada Soomaaliya wuxuunu ku yaalaa bartamaha Soomaaliya.
Gaalkacyo
Xaafadaha Gaalkaacyo
Gaalkacyo waxaay ka kooban tahay 11 xaafadood oo kala ah:
Degmada Feer-feer
Ammaanka iyo Xassilloonida.
Dhanka kale,Degmada ayaa sanadihii ugu danbeeyay waxa ay tiigsaneesay horumar aad u balaaran, iyadoo laga dhisay schoolo fara badan kuwaaso iskuga jira dugsi hoose, dhexe iyo kuwa sareba, mustaqbalka dhawna dadku waxay ku han weyn yihiin inay dhisaan jaamcad ay wax ka bartaan ardayda dhameesa dugsiyada sare ee degmada,
PRP
Peoples reform Party
xibiga waddanamah philippines, asia degaanka ,
Amanda Seyfried
Seyfried ayaa kasoo muuqday filimo badan oo guuleystay, waxaana kamid ah Mamma Mia! (2008) iyo tix-raaceeda Mamma Mia! Here We Go Again (2018), Jennifer's Body (2009), Chloe (2009), Dear John (2010), Letters to Juliet (2010), Red Riding Hood (2011), In Time (2011), Gone (2012), Lovelace (2013), A Million Ways to Die in the West (2014), Ted 2 (2015), iyo First Reformed (2017). Sannadkii 2022, waxay ku sawirtay Elizabeth Holmes taxanaha xaddidan ee Hulu The Dropout.
Suez
Suez Masar
Park Shin-hye
Nolosha gaarka ah
March 7, 2018, waxaa la xaqiijiyay in Park xiriir la lahaa jilaaga Choi Tae-joon ilaa dabayaaqadii 2017.
Faransiiska
Taariikhda Faranssiiska
Muslimiin oo dalkaasi dadka ku nool ka ah 4% waxaa tiradooda guud lagu qiyaasaa 5 illaa.
Ugu dambeyna haddii aanu eegno xagga cayaayara Faransiiska kubbadda cagta aad baa loga xiiseeyaa waxaana xulka K/cagta dalka Faransiisku uu qaaday koob adduun hal mar oo aheyd sanadkii 1998 oo Faransiiska lagu qabtay.
ATM
100,000 KOF /ATM Tiroka
Faransiiska
Diinta
Farnsiisku waa dawlad cilmaaniya xoriyada diintuna waa xaq distoori ah.waxay gaadhaysaa tirada Masiixiyad Kaatooliga ahi %65 dadka aan diinba haysan waxaa lagu qiyaasaa %25 halka islaamku uu yahay %6 dadka faransiiska.!!`?
Gedo
Sida ku xusan taariikhda dadka Soomaalida gobolkan waxaa la aasaasay wakhtigii 1980maadkii waxaana xad la leeyahay deegaanada Soomaali Galbeed ee wadanka Itoobiya, Gobolka Waqooyi Bari ee Kenya, iyo gobolka Bakool, Baay, Jubbada Dhexe, iyo Jubbada Hoose.
Hordhac
Gobalka Gedo waxa uudhacaa koonfur galbeed soomaaliya. Gedo waa Gobalka labaad ee ugu weyn Soomaaliya wuxuuna ku xigaa Gobalka bari. waana Gobalka kaliya ee kamid ah Gobalada Soomaaliya ee Xadka la leh labada dal ee Kenya iyo Ethiopia. Gedo waxay ku jirtay deegaanada Soomaaliyeed ee nooca walba ula dagaalamay ; gumeystihii reer Yurub.
Qarax Marcabka Baadka Oman 2021
Qarax ka dhacay booyad meel ka baxsan xeebaha Cumaan oo weeraray nidaamka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iran, markab ay Israa’iil leedahay oo ku yaal Aasiya oo soo doortay waddamada.
Kumbuyuutar
Hordhac
Kumbuyuutarka oo gebigiisaba ku salaysan farsamada elektarooniga ah ayaa waxa uu yaqaanaa oo kaliya tirada 0 iyo 1 kuwaas oo luqada Ingriiska ahi lagu yiraahdo bits. Sababta uusan kombuyuutarka u aqoonin wax aanan ahayn 0 iyo 1 waxaa ugu wacan ku tiirsanaanta uu ku tiirsanyahay korontoda. Si ay qaybaha kala duwan ee kombuyuutarka u wada xiriiraan, ayaa waxa ay isku fahmi karaan oo kaliya koronto waa joogtaa ama koronto ma’joogto. 1 wuxuu u dhigmaa korontaa joogto meesha 0 uu u dhigmo koronto ma’joogto. Sidaasi darteed ayaa xisaabaadka uu xisaabo kumbuyuutarka loogu magacaaba binary-math.
Bari (Gobol)
Sannado kaddib, Puntland ayaa dhistay gobolka "Karkaar", kaa oo dhul ahaan laga jaray gobolka Bari. Gobolka Karkaar waxaa Magaalo madax looga dhigay, magaalada Qardho oo ka mid ahayd degmooyinka gobolka Bari. Degmooyinka cusub ee gobolka karkaar ayaa kala ahb(5 degmo): Qardho (degmo hore ee gobolka Bari), Bandar-bayla(degmo hore ee gobolka Bari), Waaciye, Rako iyo Xaafuun. Gobolka Bari waxaa lagu kordhiyay saddex(3) degmo oo cusub (Baargaal,Carmo iyo Ufayn).
Curiye kimiko
Birta Alkali
Birta Alkali (Alkali Metal) waa guuto curiyeyaal bir ah kuwaas oo leh astaamo kimiko isku mid ah.
Sidoo kale, curiyeyaasha Birta Alkali waxay leeyihiin dhaqan isku dhow: dhamaantood waa bir iftiimaysa, jilicsan, isla markaana aad u firfircoon oo leh falgal degdeg ah. Dhamaantood waxa lagu kala jari karaa midida jileec darteed, si dhakhso badan ayayna u daxaleeystaan sababtoo ah waxay la falgalaan Ogsajiin. Firfircoonida falgalkooda darteed, ayaa waxa lagu dhex keeydiyaa saliida si looga ilaaliyo hawada, waxaana sida dabiiciga ah la helaa ayagoo isku dhisyo kala duwan ah sida cusbada. Sidoo kale, curiyeyaasha birta alkali waa milme si fudud ugu dhex milma biyaha.
Bir Ma Ahe (Non-Metallic)
In kastoo curiyaha birta shan-jeer laab ka badan yahay curiyaha bir ma ahe, labo ka mid ah bir ma ahe - Haydarojiin iyo Ogsajiinta - ayaa waxay yihiin boqolkiiba sagaal-iyo-sagaashan (99%) Koonka muuqda; iyo hal curiye bir ma ahe ah, waa Ogsajiinta, ayaa waxay tahay in ku dhow 50% samayska qolofka dhulka, badaha iyo cirka dhulka. Intaas waxaa dheer, jidhka noolaha dhamaantiis wuxuu ka samaysan yahay bir ma ahe iyo isku dhisyo ka samaysan bir ma ahe.
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 6aad: Koroomiyaam (Cr), Molybdenum (Mo), Tungsten (W) iyo Siiborgiyaam (Sg).
F-Block
= Falgalka Curiye =
Birta Alkalineta Dhulka
Marka heerkulku caadiga yahay, Birta Alkalineta Dhulku waa adke, dhamaantoon leh midabka naxaasta oo iftiimaya, isla markaana leh falgal firfircoon.
Bir La Mood (Metaloid)
Lixda curiye ee loo aqoonsadey bir la moodka waa: Booron (B),Silikoon (Si), Jermaaniyaam (Ge), Aarsenik (As), Antimony (Sb), iyo Teluriyaam (Te). Sidoo kale waxaa jira tiro dhowr ah oo ayagana lagu daro liiska Bir la Moodka, waxaana ka mid ah: Kaarboon (C),Alumiiniyaam (Al), Seleniyaam (Se), Boloniyaam (Po) iyo Astantiin (At).
Neefta Halogen
Halogen waa guuto curiyeyaal hawo, dareere iyo adke ah kuwaas oo leh astaamo kimiko isku mid ah.
Makayl-Dheere
Qaybinta
Dhulka Makayl-Dheere wuxuu ku dhex yaala dalka Itoobiya, hase yeeshe, waxay kaloo deggan yihiin Soomaaliya iyo Jabuuti.
Taariikhda
Makayl-Dheere sidoo kale wuxuu dagan yahay qaar ka mid ah magaalooyinka ugu faca weyn saldanadahan sida Awbare oo loo arko inay tahay goob taariikhi ah oo muhiim ah isla markaana hoy u ah awliyo badan oo Soomaaliyeed.
Bayazid labaad
Waayihiis dambe iyo is qabqabsiga wiilashiis
wiilashiis u tartamaayay xilka waxay kala ahaayeen axmad, qurquud, saliim aabahood ayaa ku kala geeyay magaalooyinka soo uga dhax dhicin qilaaf, axmad wuxuu taageero ka heestay talyaasha sare ee dawlada agtooda, qurquud wuxuu u badnaa dhanka cilmiga, saas darteed taageero fiican muusan ku heesan ciidan, halka saliim uu ahaa qof dagaalka jec, taasi oo ka yeeshay in ciidanka jeeclaadaan, saliim wuxuu aad u necbaa sidoo kale dawlada shiicada ee safawiyiinta oo xiligaas soo baxday, wuxuu ku qaaday safawiyiinylta weerar, asagoo ka qabsaday dhoor magaalo, walaalka ismaaciil shaah ayuu soo qafaashay, ismaaciil shaah ayaa ka dalbaday bayazid inuu ilaaliya nabada uuna soo celiyo wuxuu qabsaday wiilkiis, Bayazid ayaa ka yeelay oo amray saliim inuu dagaal dambe qaadin, wuxuuna u magacaabay axmad dhaxal suge,
Jessica Jung
Nolosha hore
Jessica Jung waxay ku dhalatay San Francisco. Intii ay fasaxa ku joogeen Kuuriyada Koonfureed, iyada iyo walaasheed, Krystal, ayaa lagu arkay goob laga dukaameysto oo ay xubin ka tahay SM Entertainment; markii dambena waxay ku soo biirtay shirkadda sanadkii 2000. Waxay ku qaadatay toddobo sano tababar ahaan ka hor intaanay u soo bandhigin qayb ka mid ah kooxda gabdhaha Girls' Generation. Jessica waxay dhigan jirtay iskuulka Korea Kent Foreigno inta lagu gudajiray sanadooyinkeeda kaladuwan.
Bayazid labaad
Noloshiisa hore
Bayazid labaad intuu aabihiis xilka haayay wuxuu kala qeyb qaatay dagaalkii otloq bile ee ka dhanka ahaa oozoon xasan, wuxuuna hogaaminaayay garabka midig ee ciidanka,
Shabeellaha Hoose
Lahjadaha looga hadlo gobolka
Gobolkaan waxaa looga hadlaa lahjado badan ku waasoo ku xiran qabiilada ay kasoo kala jeedaan. Lahjadaha looga hadlo waxaa ka mid ah afka maxaa tiri, af baraawe, maay maayga iyo afka marka iyo afaf kale oo yaryar waxaana kala dega qabaa,ilada kala ah Shiikhaal Jaziira, Shiikhaal Gendershe, Biimaal,Digil iyo mmirifle,12 koofi ,wacadan,wadalaan iyo murusade
Bayazid labaad
xaasaskiisa iyo ilmihiisa
Xaasaskiisa Ilmahiis
Jubbada Hoose
Hordhac
Jubbada Hoose waxaa uu ku yaallaa koonfurta Somaaliya gobolka waxuu xad la leeyahay Kenya, gobollada Soomaalida ee Gedo, Jubbada Dhexe, iyo badda Soomaaliya. Gobolka waxaa loogu magac daray Wabiga Jubba ee mara oo ku shubma badda Soomaaliya ee Goobweyn. Beerta Qaranka Lag Badana National Park waxay ku taal Jubbada Hoose. Waxay leedahay kaymo cagaaran iyo xayawaanada duurjoogta ah sida libaaxa, geriga, jeerta, waraabaha iyo yaxaaska.
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
30.Dabrid: Tababbar ciidamada la siiyo oo lagu baro habka xabbado rididda.
60.Gaashaanle: Darajada ciidan oo u dhexeysa dhamme iyo gaashaanle-dhexe.
94.Unug:Qeyb kamida Ciidanka kana kooban 9 qof.
41.Dhamme: Sarkaal saddex xiddigood leh(kabtan).
6.Amar: Erey ama weer cid lagu farayo inay hawl fuliso.
7.Ammaan: Qodob yar oo ku yaal buntukha, bistooladda, hubka qarxa iwm oo marka la xiro qaraxa ka ilaaliya rasaasta ama hubka kale.
19.Birmad: Ciidan hubaysan oo lagu xoojiyo ciidan kale oo dagaal ku jira ama dhibaataysan.
Baalcad absame
1-reer xuseenbulle hodaal 2-Deni hodaal 3-Duule hodaal 4-Gadiid hodaal 5-Bookh hodaal
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
14.Bastoolad: Hubka fudud nooc ka mid ah xabbado ka dhacaan jeebka lagu qaadan karo oo gacanta laga rido.
Baalcad absame
Magaca biraambire waa (Nuur) marka waa Nuur maxamed absame. Baalcad iyo biraambire waa naaneysta caanka noqotay lknse abtirada odayaasha hayaan waxaa  laga heli labadaan magac.
4-Reer cawl. 5-Reer weyd.
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
89.Shirqool: Tashi qarsoodi ah oo loola jeedo in cid lagu dilo ama lagu waxyeelleeyo.
90.Tababbar: Tabo aqooneed oo gaar ah oo askarta la baro.
Baalcad absame
Reer sheekh saciid : 1- xaaji Yusuf. 2- xaaji khaliif. 3-xaaji cabdi. 4- xaaji İbrahim. 5-xaaji dawuud.
Kenya
Jawiga
Jawiga Kenya waa kuleyl, dhinaca xeebaha. woqooyiga Kenya waa meel doog ah oo roob badan ka dain. Roob badan ayaa Kenya ka da'o bilaha Maarso iyo Maajo. Roob yarna wuxuu da'aa Oktoobar iyo Nofeembar. xaraaradaha neh, Kuleyl ayuu ku egyahay.
Baalcad absame
Reer Xuseen magan. Reer Nuurre. 5- geedi Aboon : reer geedi ilma yaxye Aboon : 1- Cali yaxye 2- abokor yaxye 3- qadeel yaxye 4- maxamed yaxye 5- Bilaal Yaxye 6- Cadceedeed Yaxye.
Muraad labaad
weerarada balqaan
Sikesmond boqorka hangari ahna imbiraadoorka rooman muqadaska ayaa bilaabay inuu ku dirdiro boqorada kirishmiska dawlada daraakoola oo ahaa amiirka aflaaq ayaa weeraro badan ku qaaday dhulka cusmaaniyiinta, feyruz bek ilaaliyaha xuduudkaas ayaa weeraray oo wax badan ka dilay, markiiba wuxuu ogaaday daraakoola inuu iska dhicin karin cusmaaniyiinta, wuuna hogaansamay, suldaan muraad ayaana cafiyay. Hadana qeyserkii serbiya osdofaan bin laazaar ayaa buriyay hishiiskoo kula jiray dawlada tan iyo xiligii bayazid, wuxuu qabtay taliyaha xuduudka "daloo baashaa", suldaanka ayaa u diray sanaan baashaa, wuxuu weeraray dhulka serbiya meelo badan buu qabsaday ee ka mid tahay alaaja xisaar, taasi oo keentay inuu hogaasamo qeysarka wuxuuna ka dagay qeybo kamid ah dhulkiisa suldaan muraad ayaana cafiyay. Albaaniya imaarada kastaryooti amiirkeed yoxanaa kaastaryoo ayaa la saftay bunduqiya,  wuxuuna ka dalbaday inay saacidaan, suldaanka ciisa bek ayuu u diray, wuxuu weeraray yooxana kastaryoo wuuna jabshay wuxuu ku qasbanaaday inuu hogaansamo asna wuu sii socday ciisa bek laakonya ayuu qabsaday Waxaa dhintay osdofaan bin laazaar 1427dii, sikesmond oo ka faaideesanaya ayaa qabsaday balgaraad, muraad labaad ayaa kaga jawaabay inuu ku darsaday aalaaja xisaar iyo niish, weerarada markuu ku batay buu ku qasbanaaday  inuu la saxiido hishiis nabadeed mudadiisu tahay sedex sano iyo in wabiga duuna uu xuduuka noqdo, dhanka kale qeysarka cusub ee serbiya jureyj baraakofij ayaa u hogaasamay dawlada, gabadhiis ayuuna ku daray muraad labaad dhul badan wuu uga dagay.
Shabeellaha Dhexe
Shabeellaha Dhexe (Middle Shebelle; شبيلي الوسطى; waa gobol ka tirsan 18 gobol ee Jamhuuriyada Soomaaliya, waxa uuna dhacaa Koonfurta Soomaaliya. Gobolkan waxaa mara Webiga Shabeelle iyo Badweynta Hindiya oo dhinac marta. Magaalo madaxda Gobolka Shabeellaha Dhexe waa Jowhar.
Taariikh
Gobolka Shabeellaha Dhexe waxa uu ka mid yahay Afarta Gobol ee ka tirsan Jamhuuriyada Soomaaliya ee isku darsaday Bad iyo Wabi. Waxa uuna qani ku yahay Kheyraadka Badda, Wax soo saarka Beeraha iyo Dhaqashada Xoolaha. Waxaa intaas Gobolka Sh/Dhexe u sii dheer Ganacsiga iyo Warshadaha. Gobolku waxa uu nasiib u yeeshay inuu noqdo Gobolkii u horeeyay ee lagu beero dalaga Bariiska, lagana dhiso Warshadihii u horeeyay ee uu Dalku yeesho sida Warshada Sonkorta ee Jowhar 1962 iyo Warshada Dharka ee Balcad 1968. Waxaa sidoo kale 1970-meeyadii laga dhisay Degmada Mahadaay Weyn Warshadii Sameynta Rasaasta iyo Hubka.
Taariikhda Gobolka aad ayeey u fac dheer tahay. Waxyaabaha aad loogu lagu xasuusto Gobolka Shabeellaha Dhexe waxaa ka mid ah gumeysi naceybka sabab u noqday in Gobolka uu noqdo goobtii ugu horeysay ee lagu la dagaalamo Gumeystihii Talyaaniga, laguna dilo markii taariikhda Soomaaliya ugu horeysay dad shisheeye ah oo u dhashay dalka Talyaaniga, kuwaas oo sanadka markuu ahaa 1875 degmada Warshiikh kaga soo duulay dhinaca Xeebta. Sidoo kale Ciidamo gumeysi doon Itoobiyaan ah oo ku soo duulay Gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa sanadku markuu ahaa 1905 ay la kulmeen jab iyo halaag, ka dib markii ciidamadooda weerark ahaa lagu jabiyey dagaal ka dhacay degmada Balcad oo waqtigaas loo yaqaaan magaca TEY-TEYLEEY. Halyeeyadii Gumeysi Diidka ee af iyo addin kula dagaalay ciidamada gumeysiga ayaa waxaa ka mid ah Sheekh Xasan Sheekh Nuur Sheekh Axmed (Sh. Xasan Barsane) oo isaga hogaamiye u ahaa dagaaladii lagu jebiyay gumeysigii taliyaaniga iyo kuwii gumeysi isku dayga itoobiya shekhu waxa uu abaabulay ciidan kabadan 30,000 oo fardaley ah oo uu kula dagaalamay labadi dhan ee weerarka ku soo qaaday dhulka Soomaaliyeed, Sheekh Axmed Sheekh Abiikar Xasan (Sh. Axmed Wacdiyow), Xasan Geedi Abtow iyo qaar kale oo aan halkaan lagu soo wada koobi karin. Waxaa iyadana xusid mudan in saddex Madaxweyne iyo laba Ra’isul Wasaare oo Dalka soo maray ay u dhasheen Gobolka Sh/Dexe.
Baaxadda Gobolka Shabeellaha Dhexe oo ah 60,000 km oo isku soo wareeg ah ayaa waxaa Dagaaladii Sokeeye ka hor Gobolka ku noolaa ummad tiradoodu ay aheyd 2 milyan. Laakiin waqtiga hadda la jooggo(2016) ayaa waxa uu Maamulka Gobolka ku qiyaasaa in tirada Shacabka ku nool Gobolka ay gaarayaan 1.5 milyan, kuwaas oo 60% ay yihiin xoolo dhaqato iyo beeraley ku nool dhanka Baadiyaha.
Soomaaliland
Luqadaha
Luqadaha Somaliland Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa Carabiga iyo Ingiriisiga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo
Calanka
Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka somaliland ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka somaliland ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya cagaar waxa cadaan oo dhexda ah iyo casaan oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig madaw waxa dhanka sare ee calanka ku taala shahaadada (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan.
Astaanta
Astaanta Qaranka Somaliland waxaa la abaabulay Oktoobar 1996dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka somaliland iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland laan geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama.
Calanka
Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar
Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001
Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001.
Gobolada
Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka sanaag. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008,  waxa uu madaxwaynihii horore ee Somaliland magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan.