cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tufaax
„Sida geedka tufaaxa ahu uu dhirta duurka ku dhex yahay, Ayuu gacaliyahayguna wiilasha ku dhex yahay. Hooskiisaan fadhiistay anigoo aad u faraxsan, Oo midhihiisuna way ila dhadhan macaanaayeen.”
Buur Gaaban
Deegaankan xilli hore ayaa la degay, waxaana la degnaa mudo dheer oo qarni dhaafsiisan. Wxay deris dhow latahay Magaalada Bacaad oo ay wax aan badnayn isu jiraan.
Udurka Marburg 2022
Udurka Marburg 2022
Suxufi Ibraahim
Isku soo wada duuboo kutubta Alle (s.w) ku soo dejiyay Anbiyada iyo Rusuusha waa 4|afar kitaab iyo dhowr suxufi. Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay 4|afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul. Kutubtaasi waxay kala yihiin: Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah: = Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay =
Udurka Marburg 2022
Cudurka Marburg ee galbeedka Afrika ayaa dilay 2 cudur halis ah oo halis u ah dadka ku nool Afrika galbeedka, kiisasku waa yar yihiin Ghana oo ah waddan galbeedka Afrika ah
Suxufi Ibraahim
Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ah ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed waxaa jira tiro badan oo nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub. Kuwaasi waxaa ugu horeeyay Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim, waxaana ugu dambeeyay kitaabka Al-Furqaan ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed. Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn.
Tufaax
=Tixraac=
Tuwitter
Aasaaskii
Twitter waxa uu soobaxay sanadii 2006 waxa adeegan samaysay shirkada lagumagacaabo  Obvious oo ah shirkad maraykan ah waxa si dhamaystiran loo adeegsaday aktobar 2006 laakin waxa uu soo caanbaxay sanadii 2007 oo si dhamaystiran caalamka oo dhan looga adeegsaday.
Urursuge
Urursuge waa beel kamid ah beelaha Cumar jibriil ee Habarjeclo
Suxufi Ibraahim
Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah waa afar kitaab iyo labo suxufi kuwaasi oo kala ah:
Dhar
Marka dharka la samaynayo waxa la isticmaalaa habab badan oo kala duwan, waxaa ugu caansan tolida, mareegida, iyo isku xidhxidhka dunta.
Hordhac
God ku yaala galbeedka wadanka Joorjiya ee bariga Yurub ayaa waxa laga helay qidcad harag oo lagu wado in dhar ahaan loo isticmaali jirey wakhti hada laga joogo 34,000 oo sano.
Dilka Shinzo Abe
🇯🇵 Japan
Luubaan
Luubaan ama Foox (taasoo ah Geed) ama Geed luubaan ama Qaacis waxaa loo adeegsadaa carfinta oo mararka qaar ka soo baxda udgoon sidoo kale waxaa loo adeegsadaa waxyaabo badan.
Dilka Shinzo Abe
Hogaamiyihii hore ee Japan oo lagu toogtay magaalada Nara ee u dhow osaka, hogaamiyihii hore ee aduunka oo toogtay oo ka yaabsaday aduunka , gacan ku dhiiglaha ayaa ka soo jeeda japan waa khilaaf ka dhex jira hogaanka hogaamiyihii hore oo isticmaalaya qori uu isagu sameeyay
Suxufi Ibraahim
= Qoraalo La Mid Ah =
Sheebaab
Sheebaab waa degmo ku taalo gobolka Bari
Dilka Shinzo Abe
Warka
https://apnews.com/hub/shinzo-abe https://apnews.com/article/japan-shinzo-abe-shooting-22ec2248d92304deb9cc46b2142402d2 https://www.scmp.com/topics/shinzo-abe
Lily Aldridge
Lily Maud Aldridge (born November 15, 1985) waa moodel Mareykan ah, ayay ka soo muuqatay Sports Illustrated Swimsuit Issue, oo ay weheliyaan Khrissy Teigen iyo Nina Agdal, oo loogu talagalay daboolka sannad-guurada 50aad ee 2014.
Baledxawo
Baledxawo waxay Dhacdaa Waqooyiga Gedo oo ah
Ruby Aldridge
Ruby Rose Aldridge waa moodel moodada iyo heesaha Mareykanka.
Dilka Shinzo Abe
Sido Kale fiiri
Jabaan
Suxufi Ibraahim
= Xigasho =
Urursuge
Beeshu waxay ukala baxdaa:
1-Maxamed urursuge
2-Aadan urursuge (loona yaqaan aadan baale)
Deegaan ka ay degaan:
beeshu waxay 80% degtaa gobolka Saraar sidoo kale waxay degtaa Gobolka Sool & Togdheer
Baledxawo
Ahmiyada Baledxawo
Waa Magaalo halboowle iyo laf-dhabar u ah ganacsiga koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.
Waana Goob kulmiso Ganacsato kakala Timid Soomaaliya Kenya & Ethopia taas oo kor uqaaday hormarka ganacsi ee Magaalada kana yeeshay goob loo soo beec geeyo Badeecooyin kala duwan.
Barigii Barwaaqada & Dowlada ay Jirtay daqliga Baledxawo kasoo xaroodo wuxuu ahaan Jiray 13.5% Isku celcelis Daqliga Guud ee 92-da dagmo ee ay Soomaaliya ka koobantahay uu Soosaaro Sida Ku qoran Sida Ku Qoran manhajkii dhaqaalaha dalka gaar ahaana Somali Ecconomic Gearaphy oo lagu qaato Fasalka 4aad ee Dugsiga Sare ( Form 4 ) oo Tixraac loola laaban karo Cidii Mugdi oga Jiro Taariikhda & Ahmiyada magaalada Xiligii Gumaystaha Waxaa Kuyaalay Saldhigyo ciidan oo uu Gamaystaha ka Samaystay Walow markii danbi Si naf la caari ah uu Xiray Kadib Markii uu ka soo hoysan waayay Dhaqdhaqaayo Gobanimo doon oo Si Madax Banaan Oga Jiray Deegaanka Kadib Taas oo Bulshada Deegaanka ay kudiiday hamigii Gumaystaha ee Ahaa in ay B/xaawo kamid noqoto Gobolka Waqooyi Bari ee Kenya ee uu Gumaystihii Ingiriiska Hadayada u siiyay Dowladii Kenya
irqejtijrqe;otqko;tqet
tqertqektqektmerlymery
ritjqri;yqyqer
Abaar Somalia 2021
Abaar Somalia 2021
Qaasim sulaymani
Qaasim sulaymani waxa uu ahaa generaal sare oo sido kale ahaa madaxa xogga qudus ee iiran
Midabada Asaasiga
Midabada Asaasiga waa midibada ugu muhiinsan inta midib ah oo jiro kana mid ah kuwa laga sameeyo midibyada dameeriga, jaalaha, sharbeedka, oranjiga iyo kuwo kale oo badan. Midibyada muhiimka ahi waxaa la yiraahdaa casaan, cagaar, baluug, cadaan Safkaani waa midibyada oo dhan.
=Midabo Kale=
=Tixraac=
Wadada Liberia Rd Muqadishu,Somalia
Wadada Liberia Rd Muqadishu,Somalia 🇸🇴 Somalia
Reer Caraale
Reer Caraale waa beel kamida beelweynta cumar Jibriil ee Habarjeclo
deegaanka reerka:
reerku wuxu degaa bariga Gobolka saaxil siiba degmooyinka Xagal iyo Laasciidle ilaa magaalo xeeblayda Karin, waxa kale oo ay degaan gobolka saraar iyo Togdheer
Tarxiil
Tarxiil (deportation; إبعاد) waa eryidda dadka shisheeyaha. Dalka ka saaridka wexey dhacda ajnabiga markay xaaladaha xun sameeyaan.
Yoon Bo-mi
Yoon Bo-mi (dhashay Agoosto 13, 1993) waxaa si fiican u yaqaan magaceeda Bomi, waa fanaanad Koonfur Kuuriya iyo atariisho. Waxay caan ku tahay xubin ka mid ah kooxda gabdhaha Apink.
Tix
yue: 尹普美
Beledxawo
BeledXawo waa magaalo dhacda Waqooyiga Gobolka Gedo ee wadanka Soomaaliya. Magaalada waxaa laf dhabar u ganacsiga Koonfurta & Bartamaha Soomaaliya waan Goob kulmiso Ganacsato kakala Timid Soomaaliya Kenya & Ethopia Taas oo kor Uqaaday Hormarka ganacsi ee Magaalada kana yeeshay Goob loo soo beec geeyo Badeecooyin kala duwan Xadaarad Ahaan waa magaalo kulmisatay Dhaqamo Luuqada & Xadaarada Kala Duwan taas oo ilbaxnimadeeda Ka dhigtay Mid Cirka isku Shareertay ayna Dheertahay Magaalooyin Badan oo Taariikh ahaan kafac weynaa.
Falklands War
Dagaalka Falkland / Falklands War
Dagaalka Falkland (Spanish: Guerra de las Malvinas), oo loo yaqaan 'Falklands Conflict', Dhibaatada Falklands, Dagaalka Malvinas, Colaadda Koonfur Atlantic, iyo Guerra del Atlántico Sur (Isbanishka loogu talagalay 'South Atlantic War'), waxay ahayd toban isbuuc dagaal u dhexeeya Argentina iyo Boqortooyada Ingiriiska laba dhul oo Ingiriis ah oo ku tiirsan Koonfurta Atlantic: Dalalka Falkland, iyo ku tiirsanaanta dhuleed, Koonfurta Georgia iyo Koonfurta Sandwich Islands. Waxay bilowday jimcihii, 2 Abriil 1982, markii Argentina ay ku soo duushay oo ay qabsadeen Islands Falkland (iyo, maalinta xigta, South Georgia iyo South Sandwich Islands) si ay u dhisaan madax-bannaanidii ay ku doodeen. 5tii Abriil, dawladda Ingiriisku waxay u dirtay ciidan badda ah si ay ula qabsadaan Ciidamada Bada ee Argentine iyo Ciidamada Cirka ka hor inta aan la weerarin jasiiradaha jilicsan. Dagaalku wuxuu socday 74 maalmood waxana uu ku dhamaaday isku soo dhiibista Argentine 14-kii Juun 1982-kii, isaga oo ku soo celiyay jasiiradaha si ay u xukumaan Ingiriiska. Guud ahaan, 649 shaqaale ciidan oo Argentina ah, 255 shaqaale millatari oo Ingiriis ah, iyo saddex Falkland Islanders ah ayaa dhintey intii lagu jiray colaadaha. Khilaafku wuxuu ahaa dhacdadii ugu weynayd ee iska horimaadkii mudaharaadayay ee ku saabsanaa madax-bannaanida dhulalka. Argentina waxay ku dhawaaqday (iyo dayactirtaa) in jasiiradaha ay yihiin Argentine territory, [5] iyo dawladda Argentine sidaas awgeed ayaa qeexday tallaabadeeda milatari sida dib u soo kabashada dhulkeeda. Xukuumadda Ingiriiska waxay u aragtay ficil ahaan inay ahayd weerar duulaan ah oo ka dhacay xayiraad taangiyada tan iyo 1841-kii. Falkland Islanders, oo ku noolayd jasiiradaha tan iyo qarnigii 19aad, ayaa ah kuwa ugu badan ee ka soo jeeda degaannada Ingiriiska, oo si wayn u taageersan madaxbanaanaanta Ingiriiska. Ma ahan dowlad rasmi ah oo dagaal lagu dhawaaqay, inkasta oo labada dawladoodba ay ku dhawaaqeen jasiiradaha aag dagaal. Colaaddu waxay ku dhowdahay inay ku kooban tahay dhulalka ku yaal khilaafka iyo degaanka Koonfurta Atlantic halkaasoo ay jiifaan. Khilaafku wuxuu saameyn xooggan ku yeeshay labada waddan waxana uu ahaa mawduucyada buugaag kala duwan, maqaallo, filim, iyo heeso. Dareenka wadaniga ah ayaa ka sarreeyey Argentina, laakiin natiijada ayaa keentay dibad-bax ballaadhan oo ka dhan ah xukuumadda militariga ah, isagoo hoos u dhigay hoos u dhaca. Boqortooyada Midowday, Dawladda Mucaaradka ah, oo ay ku guulaysatay natiijadii guuleysiga, ayaa dib loogu doortay aqlabiyad kordhay sanadka soo socda. Saamaynta dhaqan iyo siyaasadeed ee iskahorimaadku wuxuu ku yaryahay Boqortooyada Midowday (UK) marka loo eego Argentina, halkaasoo ah mawduuca guud ee wadahadalka. Xiriirka diblomaasiyadeed ee u dhaxeeya Boqortooyada Ingiriiska iyo Argentina ayaa dib loo soo celiyay sannadkii 1989 kadib markii kulan ay ku yeesheen Madrid, halkaas oo labada dawladood ay soo saareen qoraal wadajir ah. [7] Wax isbeddel ah kama taagna mawqifka waddanka ee ku saabsan xuddunka Dalalka Falkland. Sanadkii 1994, dalabkii Argentine ee dhulalka waxaa lagu daray dastuurkeeda. [8] Tusmo
See Also
UK
Dallac Bilaash
Dallac Bilaash waa nooc ka mida cuntada Soomaalida; taasi oo ka kooban yaanyo, basal, xawaash, bisbaas iyo saliid la isku dhex kariyay. Intaas waxaa dheer, dalac-bilaashku ma lahan suugo (maraq) xoolaad ah. Cuntada laga diyaariyo dalac-bilaashku waa mid wakhti kooban la diyaariyo waxaana inta ugu badan lagu daraa xawaash iyo basbaas.
Guud ahaan, dalac-bilashka laga isticmaalo gayiga Soomaalidu ku dhaqan tahay waa mid la socda dan iyo duruuf inta ugu badan.
Wadada Civic Blvd Taipei , Taiwan
Wadada Civic Blvd Taipei, Taiwan
Dallac Bilaash
Dallac bilaashka waxaa lagu cunaa canjooro (laxoox) ama rooti, gaar ahaan quraacda.
Wadada Civic Blvd Taipei , Taiwan
🇹🇼 Taiwan
Dallac Bilaash
=Tixraac=
Maalinta Dhulka
Maalinta Dhulka waa dhacdo sanadle ah Abriil 22 si loo muujiyo taageerada ilaalinta deegaanka. Markii ugu horreysay ee la qabtay 22 Abriil 1970, hadda waxaa ku jira dhacdooyin kala duwan oo caalami ah oo ay isku dubarideen EarthDay.org (Shabakadda Maalinta Dhulka ee hore) oo ay ku jiraan 1 bilyan oo qof oo ku nool in ka badan 193 waddan. Mawduuca rasmiga ah ee 2022 waa Maalgelinta Meerahayaga. =Dhacdada xigta= =Tixraacyada=
Muraad koowaad
almalik alcaadil abul fatxi suldaan muraad bin orkhan bin cusmaan gaazi (turkida cusmaaniyada:  الملك العادل أبو الفتح غازي سلطان مُراد خان أول بن أورخان بن عثمان)
waxaa loogu yeeri jiray "muraad khudaawankaar" oo laga wado amarki alla kii ku xukminaayay
Wuxuu ahaa kan sedexaad ee boqorada cusmaaniyiinta, waana kan ugu horeeye ee boqor lagu magacaabo
Hooyadii waxaa la oran jiray holofiira oo asal ahaan biriizanda ka soo jeeday, aabiihina waa orkhan bin cusmaan,
waxaa dhaxal suge ahaa walaalkii ka weyn suleymaan baasha, balse dhimashadiis kadiska aheyd kadib sanadkii 1358 ayuu naqday qofka badalaayo booska aabihiis
qabashadiis xilka
Markuu dhintay aabihiis orkhan 1360 wuxuu naqday muraad hogaamiyaha cusub ee dawlada isla markii waxaa dhashay mashaakil badan laba walaalihiis oo kala ahaa khaliil baasha iyo ibraahim ayaa kasoo horjeesteen oo fasaad bilaabeen balse gacanta ayuu ku dhigay wuuna dilay
xiligiisa waxaa aad u awoodeestay dawladii cusmaaniyiinta, dawladiihii turkida ayaa daciifay, badankood waxaa qabsaday cusmaaniyiinta, qaarna waxay naqdeen kuwo hoos imaada, imaaradii qarmaan ayaa isku dayday hor istaagida cusmaaniyiinta lkn muraad ayaa weerar uu ku qaaday ku qabsaday caasimadood ankara,
furashooyinkiis
Bilawgii xukunkiisa wuxuu qabsaday magaalada adirna, balse ciidamo kirshtaan is aruursadeen oo horkacaayay amiirka saafuuri amadiyos 6aad ayaa magaalada iyo meelo kale oo ka mid tahay jaziirada galiilobi ka qabsadeen، 1366dii ayuu markale dib u qabsaday suldaan muraad adirna, ahmiyada ee leedahay awgeedna caasimada ayuu usoo wareejiyay wuu sii waday furashadiisa koonfur bari ee yurub, wuxuu qabsaday mandiqada taraqiya, wuxuu ka dhigay caasimada biriizandiyiinta Qusdandiiniya mid ay dhinac kasta kaga xigaan dhulka cusmaaniyiinta
intuu ku maqnaa la dagaalanka seerbiyiinta waxaa afgambi inuu sameeyo iskudayay wiilkiis saafji bek, asigoo kaashanaya wiilka imbiraadoorka biriizanda andronikos afaraad oo isna afgambi ku sameeyay aabiihiis, markuu soo gaaray warkaas aad buu u xanaaqay, saafji bek ayaa u cararay dimotika, balse gacanta ayaa lagu dhigay, suldaan muraad ayaa ku ciqaabay indhaha inuu ka bujiyay wax yar kadib bursa ayuu kudilay ceeji.
Emanawel oo ahaa Wiilka imbiradorka biriizanda yoxanaa 5aad ayaa wuxuu heestay salaniik waxa oo buriyay hishiiska oo kula jiray dawlada, suldaan muraad ayaa weerary oo ka qabsaday salaniik iyo gobolka tasaliya 1387
1379dii waxaa midoobay qeysarka serbiya laazaar iyo boqorka bulgeriya yooxana shiishman see ula dagaalamaan cusmaaniyiinta, oo sii maqlayay suldaan muraad wuxuu weerar ku qaaday bulgeerya dhulkeeda ayuu soo dardaray, magaalooyinka iyo dhufeesyada ayaa mid mid gacantiisa ugu dhaceen sofiyaa ayuu qabsaday sanadkii 1383, boqorada seerbiya iyo bulgeeriya ayaa qirteen caajisnimadood, wayna aqbaleen inay u hogaasamaan cusmaaniyiinta  jizya sanadla ahna ay bixiyaan, waxa uuna guursaday suldaan muraad walaasha boqorka bulgeeriya.
1386 ayee mar kale isku dayeen boqoroda serbiya iyo bulgeeriya inay midoibaan balse suldaan muraad ayaa ka gaaray oo ciidan badan oo hugaaminaayo sadrulacdam khalil baasha diray ciidankaan ayaa jabiyay bulgeeriyiinta waxay qabsadeen caasimada tornoofo iyo magaalada shomla, shiishman ayaa ciidamo badan aruuriya dagaal ayuu kaga hor imaaday cusmaaniyiinta Waana la jabshay gacanta ayaa lagu dhigay suldaan muraad ayaa karaameeyay oo qaar ka mid ah dhulkiisa Madax uga dhigay
dagaalkii kosofo iyo shahiiditaankiisa
Boqoradii kirishmiska ayaa kulmeen waxay qeeli dhaan u direen baabaa orbaan shanaad waxay ka dalbeen inuu ka taageero la dagaalanka muslimiinta iyo in ay ka saaraan yurub, wuu ka yeelay, waxa oona ku baaqay dagaal saliibi ah ee lagu difaacayo yurub, sanadkii 1389 ayee fooda is dareen ciidankii kirishmiska ahaa oo ka kooban seerbiyiin, albaaniyaan, boosniyan iyo ciidanka cusmaaniyiinta, dagaal adag kadib cusmaaniyiinta ayee guusha raacday, amiir laazaar oo ahaa hogaamiyihii isbaheysiga ayaa gacanta lagu dhigay kadibna la dilay, hase ahaatee muraad koowaad dagaalka markuu soo dhamaaday asagoo baarbaaray goobta dagaalka ayaa nin seerbiyaana dhahay waxaa rabaa inaa islaamo markii oo hor istaagay suldaanka toorey sumeysan ayuu galiyay sidaas ayuuna ku shahiiday suldaan muraad koowaad, waxaa loogu magac daray dagaalkan dagaalkii Kosofo
Tilmaamihiisa
wuxuu ahaa geesi dagaalyahan diintiisa ku dhagan faralkiisa ilaaliya, wuxuu jeclaa la fariisiga culumada, isla weyni ma aqoon wuxuu xiran jiray dharka suufiyada wuxuu ahaa mid yaqaana luqadiisa turkida iyo carabiga wuxuu jeclaa in badan ugaarsiga waxa uu lahaa eeyo leh silsilado dahab ah.
Taariqyahanka xaaji khaliifa wuxuu ka dhahay "wuxuu ka mid ahaa boqorada kan ugu weyn xaga sharafka iyo diinta, wuu duulaan badnaa cumrigiisa oo dhan wuxuu ku bixiyay jihaadka, mid ku guuleesta dagaaladiisna wuu ahaa, wuu kheyr badnaa jamaacada ayuu salaada ku daaimi jiray
xaasaskiisa iyo ilmahiis
xaasaskiisa
Ilmahiisa
Geri
Geri (english- giraffe) waa xayawaanka ugu dheer aduunka marka la fiiriyo kuwa dhulka ku nool. Kan ugu dheer dherekiisa waxa uu gaaraa ilaa 5 mitir, culeyskiisane waa 1.100 kg. Geriga waxoo ku noolyahay Afrika, gaar ahaan bariga afrika. Soomaaliya woo ka buuxaa, siiba koonfurta soomaaliya, sidoo kale woqooyiga wuxu waqti hore ku noolaan jirey gobolka Sanaag. Gariga waxaa lagu yaqaanaa, isla socodka sida guutatada ah, waxeena gaarayaan 50 gari marka ee isla soconaayaan. Gariga marka oo daaqaayo, waxoo fiirsadaa, geedaha dhaadheer. gariga waxoo caleemo ka soo goosan karaa, geedaha qumbaha dhalo ama lagu magacaabo Geed Qumbay, waxaana sii caawin karo, carabkiisa oo gaareeso 45 cm. Gariga waa xayawaan tuuteesan, waxoo jirka ku leeyahay, dhibco dhibco sida shabeelka ama haramcadka. Gariga badanaa wee dagaaltamaan, ayaga oo qoorta isku duuduubo ama labada gees isku mudaan. Gariga waxoo uur lahaadaa 14 ilaa 15 bilood. ciyaalka marka ee dhalanaayaan neh, dhirirkooda waxee gaarayaan 2 mitir. gariga waxee ku dhashtaa istaag, marka oo cunuga dhalanaayo neh, dhulka ayoo ku soo dhacaa. saacado kadib neh, gariga woo istaagaa, waxoona raacaa hooyadiis, ilaa 18 bilood. gariga waxoo noqon karaa 25 sano, laakiin kuligood ma ahan, boqolkiiba 50 ama 25 oo ciyaalka ah, ayaa gaari karo da'daas.
DWYO
DWYO Hay'ad samafal ah oo saldhigeedu yahay Minisota, Usa, oo loogu talo galay haweenka iyo dhalinyarada.
Son Na-eun
Son Na-eun (dhashay Febraayo 10, 1994), oo lagu naanayso Naeun, waa heesaa iyo atariisho reer Koonfur Kuuriya ah. Waxay heshay caan ka dib markii ugu horreysay ee ay xubin ka ahayd kooxda gabdhaha, Apink. Marka laga reebo waxqabadyada kooxdeeda, Son wuxuu sidoo kale xiddig ka noqday taxane telefishan oo kala duwan sida The Great Seer (2012), My Kids Give Me a Headache (2012–2013), Second 20s (2015), Cinderella with Four Knights (2016), The Most Beautiful Goodbye (2017) and Dinner Mate (2020).
Bishii Abriil 2021, Wiilku waxay ka tagay Play M Entertainment inkastoo ay weli xubin ka tahay Apink. Wax yar ka dib, waxay ku biirtay YG Entertainment sida atariisho.
Tix
yue: 孫娜恩
Alessandra Ambrosio
Alessandra Corine Ambrósio (dhashay 11 Abriil 1981) waa moodel reer Barasiil-Mareykan ah, atariisho, naqshadeeye moodada, ganacsade iyo shaqsiyadda telefishanka. Waxay caan ku tahay shaqadeeda Fiktooriya Sekret waxaana loo doortay af-hayeenka koowaad ee khadka PINK ee shirkadda. Ambrosio wuxuu ahaa Malaa'igtii Fiktooriya Sekret laga soo bilaabo 2004 illaa 2017.
Midab
Midab (color; لون) waa muuqaalka shey ama walax leedahay. Waxaa jira noocyo badan oo midabo ah kuwaasi oo laga sameeyo iskudarka midabada aasaasiga, kuwaasi waxaa ka mid ah: Casaan, Cagaar, Madow, cawaale, ama baluugHuruud, buni, basli, baxri, cowlaan, cowl iyo kuwo kale oo badan. Wax kasto oo aduunka yaalo waxoo leeyahay midab, inta aa ka eheen biyaha oo wax wax kaladha lahayn.
Kaif Jama
Kaif Jama waa atariisho Soomaaliyeed, filim qoraa iyo filim sameeye Caan ah. Waxa ay caan ku tahay la shaqaynteeda agaasime Ibraahim CM ee inta badan filimada gaagaaban, Jama waxa ay caan ku noqotay doorkeedii Date From Hell iyo Hoos (labadaba 2021), waxa ay sidoo kale caan ku ahayd filimka gaaban Alia (2020).
Midab
=Midabo Kale=
Kaif Jama
Taariikh nololeedka
Kaif Jama, sida laga soo xigtay ilo badan, waxay dhalatay 1997, lamana oga halka ay ku dhalatay.
Midab
=Qoraalo Kale=
Kaif Jama
Taariikh nololeedka
2020-kii, Jama waxa uu bilaabay la shaqaynta agaasime Ibraahim CM. Waxay ka soo muuqatay filimka gaaban Alia, kaas oo uu agaasimay. Filimkan ayaa waxa uu ka hadlayaa gabadh Soomaaliyeed oo ku nool meel ka baxsan dalkeeda, ninkeeda waxa uu ku shaqeeyaa shaqo aan sumcad lahayn oo aan helin wax mushahar ah oo ay ku qancaan, waxaanay labadooduba soo food saartay xaalad dhaqaale oo adag.
Midab
=Tixraac=
Kaif Jama
Taariikh nololeedka
Bishii Sebtembar 2021, Jama waxa ay jishay laba filim, Date From Hell iyo Hoos, oo uu agaasimay Ibraahim CM, waxa ay sidoo kale ka qayb qaadatay qorista qoraalka. Filimkan ayaa markii ugu horeysay lagu soo bandhigay Masraxa Qaranka, waxaana goobta soo xaadiray Jaamac oo ku labisan dharka hidaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed. Waxa ay kala hadashay wargeysyo dhowr ah oo ku saabsan labada filim, iyadoo sheegtay inay doonayso inay noqoto "Filim-sameeyaha ugu da'da yar ee Soomaalida." Sidoo kale waxa ay ka hadashay sida Filimada Soomaaliyeed ay muhiim ugu yihiin dhalinyarada Soomaaliyeed maadaama ay ka tarjumayaan dhaqanka dalka taasina ay dhalineyso in ay wax badan ka ogaadaan aqoonsiga qarankooda.
Burda
Burda (Carabi: قصيدة البردة‎, Ingiriis"Poem of the Mantle"), waa qasiido amaan ah oo lagu amaanaayo Nabi Muxamed S.C.W, waana tan:
Hiiraan State
Hiiraan State ama Hiiraanland waa maamul lagu dhawaaqay taariikhda marka ee eheed 23 May 2010, waxaana la hirgaliyay taariikhda marka ee eheed 22 Agoosto 2010.Hiiraan State waxee ku taalaa galbeedka hoose ee dalka Soomaaliya, waxeena maamushaa gobolka Hiiraan, waxeena daris la tahay maamulka kale ee Dooxada Shabelle
Taariikhda Dowlad Goboleedka Hiiraan State ee Soomaaliya
Dowlad Goboleedka hiiraan State ee Soomaaliya, waxa ay ku dhisan tahay nidaamka Federaalka ee dalka Soomaaliya ka jira , waxaana lagu aas’aasay Magaalada Nayroobi ee caasimadda Kenya 22 –kii bishii August sanadkii 2010 –kii .Kadib go’aan ka yimid odayaasha qabaa’ilka ee gobolka , kuwaasoo wadatashiyo ka yeeshay sidii gobolka loo badbaadin lahaa ,kaasoo gacanta u galay dagaalyahano Shisheeye iyo kuwa Soomaali ah oo xiriir la leh ururka Alqaacida, si dowlad goboleedka cusub ay ula gasho kooxdaasi dagaal sifeyn ah oo ka dhan ah kooxda mayalka adag ee Alshabaab , si looga ceyriyo Magaalooyinka iyo hareeraha gobolka.
Gobolada hiiraan state
Gobolka Hiiraan, waxa uu u qeybsan yahay seddex gobol oo kala ah sidatan:-
Magaalada Baladweyne waa Caasimadda gobolka Hiiraan, ahna xarunta ganacsiga ee dowlad goboleedka Hiiraan State. Luqadda rasmiga ah ee dadka ku nool ay ku hadlaan waa Af-Soomaali, halka Luqadda Carabiga ay tahay Luqadda labaad ee gobolka. Dadka Soomaalida waxa ay ku hadlaan Luqadda Af-Soomaaliga oo ka mid ah luqadaha Kooshaha loo yaqaan, kaasoo ka kooban dhowr iyo soddon luqadood iyo Lahjadood oo looga hadlo bariga Afrika, ereyada carabiga ee ku jira luqadda Af-Soomaaliga ayaa lagu sheegaa inay ka badan yihiin 30% , iyadoo Soomaalida ay luqadooda ku qori jireen Xarfaha carabiga si guud ilaa iyo sanadkii 1972-dii ,xilligaasi oo Maxamed Siyaad Barre Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ee hogaaminayay Kacaankii 21-kii October uu dhaqan geliyay in luqadda Af-Soomaaliga lagu qoro Alifbeetiga Laatiinka. Walaalayaal haku riyoonina Hiiraan oo laba gobol & ka badan laga dhigo ama maamul goboleed laga hir geliyo, wallaahi ineyan waxba ka soconayn, waayo waxaa ka jira door is moodyo dooro leh,oo quudhsi uun shaqa ka dhigtay & xaqiraad,waxaana ka mida beelahaasi Xawaadle,Gaal jecel & baadi cadde ee iska daaya beenta & riyada aad la meereysanaysaan ee dadlak gobolka leh asal ahaan ehelkana u ah wax halaga weydiiyo Caloosha haka rarinee tunka halaga raro,
Nidaamka Xukunka
Madaxweyne Goboleed Madaxweynaha Gobolka waa Dr. Maxamuud Cabdi Gaab, Waxaa jira Madaxweyne ku xigeen, Gole wasiiro oo ka kooban 25 ruux , Gole baarlamaan,Taliyeyaasha Hogaanada ciidamada Booliska,Daraawiishta,Sirdoonka iyo Gudoomiyeyaasha Gobolada iyo degmooyinka kala duwan. Lacagta laga adeegsado waa : Shilin Soomaali Tirada dadka waa : seddex Malyan oo ruux. Diinta waa : Muslim 100%
Diinta
Dadka degan gobolka intooda badan waxa ay raacan yihiin mad’habka Shaaficiga, sida la wada ogsoon yahay Taariikh ahaan ,hijradii ugu horeysay ee islaamka ayaa waxa ay saxaabadda nabigeena Muxamad (NNKH) ku yimaadeen Xeebta bari ee Afrika, dhulkii horey la isku oran jiray “ Xabasha”, saxaabadii timid dhulka Xabasha ayaa waxaa ka mid ahaa Allah ka raali noqdee Jacfar bin Abii dhaalib iyo kuwa kale , kuwaasoo ka soo socdaalay Magaalada Makka Almukarama , waxaana hijradaasi ay aheyd ka hor muddo sideed sano inta aanu nabiga u hijroon Magaalada Madiina Almunawara.
Soomaaliya waxaa ku faafsan noocyo badan oo dariiqooyinka Suufiyada ah oo ay ka mid yihiin Qaadiriya, Saalixiya, Idriisiya iyo Axmadiya.
Halka oo ku yaalo hiiraan state
Dhulka Xukuumad goboleedka Hiiraan State ,waxa uu ku yaalaa bartamaha Soomaaliya, dhanka waqooyi waxa uu xad kala leeyahay Degmada feerfeer Soomaaliya /Degmada Feerfeer ee dowlad deegaanka Soomaalida Ethiopia.Dhanka Bari barta loo yaqaan “Libi Hiiraan” halkaasoo ah marin xuduudeedka kala qeybiya Hiiraan iyo gobolka Galgaduud ee Soomaaliya, Dhanka Koonfur Tuulada Caluu Baaleey oo ah Deegaan Xuduudeedka kala qeybiya Hiiraan iyo gobolka Shabeellaha Hoose, Dhanka Koonfur Wadada kala qeybisa Degmada Buurane ee gobolka Hiiraan iyo Degmada Mahadaay ee gobolka Shabeellaha dhexe.Dhanka Koonfur galbeed Dhulka loo yaqaan Dalandoole ee gobolka Baay ee ku dhow Hiiraan, dhanka galbeed waadiga Abeesaale ee ku dhow Deegaanka Quracjoome oo ah marin Xuduudeedka ay ku kala qeybsamaan Gobolka Bakool iyo Hiiraan.
Xiligii la aas'aasay gobolka Hiiraan
Gobolka Hiiraan, ayaa waxaa la aas’aasay markii uu soo ban-baxay ereyga “Punt” dhulkii udgoonaa ,oo ay dalxiisayaasha iyo ganacsatada carbeed iyo kuwa hindida ay ugu yeeri jireen dalka Soomaaliya , waxaana taariikhyahanada ay u safar tagi jireen qaar ka mid ah Magaalooyinka ku yaala Xeebaha Soomaaliya.
Carabta iyo Hindida waxa ay u imaan jireen dhulka Punt “Soomaaliya” si ay u qaataan noocyada ugu wanaagsan waxyaabaha udugga laga sameeyo iyo Luubaanta oo ay ka ganacsan jireen, waayo dhulka Punt waxa uu caan ku ahaa geedaha,daaqsinka,iyo waxyaabaha la isku qurxiyo.
Taariikhyahanadu waxa ay leeyihiin asalka faraacinta waa Soomaali … qoysaskii fircooniga ahaa ee xukumay Masar, marka laga reebo hal qoys oo ah qoyskii 22-aad oo Nuubi ahaa,hayeeshee qoysaska kale ee haray ee 21-aad dhammaantooda waa Soomaali … waxaa jira Luqadda Fircooniga oo ah luqadda ay ku hadlaan ,kuna sheekeystaan Soomaalida ilaa iyo hadda , tusaale ereyga Qorax oo ah erey luqadda Fircooniga ah ,Afsoomaaliga si la mid ereygaas ayaa loogu dhawaaqaa oo aan waxba ka bedelneen, waxaa kaloo la mid ah ereyadaan Dayax,Biyo,Dab iyo kuwa kale oo badan.
gumeesti yaashii yurub
Gumeysiga ,wuxuu u qeybiyay Soomaaliya shan qeybood shir ay ku yeesheen Magaalada Berlin ee dalka Germany sanadkii 1884-tii, waxaana ay qeybaha kala ahaayeen sidatan:-
Gobolka Waqooyi waxaa la hoos-geeyay Awooda Britain. Gobolka Koonfur waxaa la hoos-geeyay Awooda Italia. Gobolka Djibouti waxaa la hoos-geeyay Awooda France. Gobolka NFD waxaa la hoos-geeyay Awooda Kenya. Gobolka Soomaali Galbeed waxaa la hoos-geeyay Awooda Ethiopia.
Gobolka Waqooyi waxa uu ka xuroobay gumeystihii Britain 26-kii Juun sanadkii 1960-kii, Gobolka Koonfur isna waxa uu ka xuroobay Gumeystihii Italia 1-dii Luuliyo sanadkii 1960-kii , Labada gobol waxa ay ku midoobeen 1-da July inay u noqoto maalinta guud ee madax banaanida dalka Soomaaliya. Jabuuti waxa ay ka xurowday Gumeystihii Faransiiska 27 –kii Juun sanadkii 1977-dii, waxa ayna noqotay dowlad gaar ah oo ka go’day Soomaaliya. Gobolka NFD – Dowladda Kenya waxa ay u ogolaatay inuu yeesho Maamul u gaar ah, waxaana loogu yeeraa hadda Magaca Gobolka Waqooyi bari Kenya. Gobolka Soomaali Galbeed – Dowladda Ethiopia waxa ay u ogolaatay inuu yeesho maamul hoosaad, waxaana loogu yeeraa hadda magaca Dowladda Deegaanka Soomaalida Ethiopia.waad ku mahad san tihiin laakiin waxaa idinka muuqato xaqiraad taasoo ah in gobolka aad ka sheekeyneysaan aydnaanba lahayn,waayo waxaa gobolka wax laga weydiiyaa iskana leh gaar ahaan caasumad ku sheegta biminka baa ba'day Jajeele waxaana soo raaca Makanne & Dagoodiye,waxaana xawaadle kaga sokeeya Marreexaan & ogaadeen oo degi jiray B/weyne,ee taariikhdu dadkay bartaa dunida waayaheedee iska daaya cadiifadda qalafsan oo beenta aad la meereysanaysaan,
Taariikhda Gobolada Soomaaliya
Soomaaliya, waxa ay laheyd sanadkii 1960-kii sideed gobol , gobolka Hiiraan waxa uu ahaa gobolka Seddexaad ee ugu weynaa ,uguna dad badanaa xilligaasi , hase yeeshee Dowladii Milatariga ayaa u kala qeybisay laba gobol sanadkii 1973-dii ,si la mid ah sida loo kala qeybiyay gobolada kale ,waxaana gobolada Soomaaliya ay noqdeen 18 gobol.
Caasimada Hiiraan
Baladweyne, waa Magaalo Ganacsi oo ku taala bartamaha Soomaaliya , sidoo kale waa caasimadda Dowlad Goboleedka Hiiraan State , waxa ayna ku taalaa Dooxada webiga Shabeelle , meel u dhow Xuduuda ay wadaagaan wadamada Soomaaliya iyo Ethiopia, waxa ay u jirtaa Magaalada Muqdisho 332 km dhanka waqooyi , waxa ayna ka kooban tahay afar xaafadood oo kala ah : Xaafadda Buundaweyn ( October) , Xaafadda Howlwadaag,Xaafadda Kooshin iyo Xaafadda Xaawa-taako , waxaana dhex mara Magaalada webiga Shabeelle oo sidoo kale sii dhexmara dhowr magaalo,degmooyin iyo tuulooyin ka mid ah gobolada Hiiraan State ay ka kooban tahay.
Tirada dadka ku nool Magaalada Baladweyne waa Hal malyan iyo bar ruux, waa Magaalada Seddexaad ee ugu weyn Soomaaliya dhanka badka kadib Magaalooyinka Muqdisho iyo Hargeysa ,sidoo kale waa Magaalada Labaad ee ugu dad badan kadib Caasimadda Muqdisho.
Baladweyne, waxa ay ka sareysaa badda 1700 mitir , cimiladeedu waa ay is badashaa si gaar ah bilaha March iyo April , waxaana heer kulka bisha December uu gaaraa 34°, halka heer kulka bilaha kale ay gaaraan 25°, waqtiga saacadda , waxa ay ku waqti tahay bariga dalka Mareykanka , waxa ayna u dhigantaa waqtiga caalamiga +3.
Dhulka Hiiraan state
Dhulka Hiiraan State, waxaa ku yaala Buuro ,Dhakko,Dooxooyin,Biyo Hoobadyo ay hareeyaan doog , waxa uu kaloo leeyahay buur dheer oo caan ah ,taasoo lagu magacaabo Qabno. Waxaa lagu tiriyaa Magaalada Baladweyne, inay ka mid tahay Magaalooyinka ugu faca weyn dalka Soomaaliya , waa Magaalo ay ka soo jeedaan Jiilkii ugu horeeyay ee siyaasadda Soomaaliya ee casrigan cusub sida Uleex Faarax waa halgamaa u dagaal-galay nabad ku wada noolaanshaha gobolka Hiiraan ,indhaceel Daamey waa Hogaamiye sare oo ka tirsanaa Dhaq-dhaqaaqii Xasan Barsane ee gobolka ,wuxuuna la dagaalamay gumeysiga shisheeye ,waxaa aad loo xasuustaa ibrahim abdiyow (kabadi kabo)oo ahaa nabadoon reer hiiraan laga bartay cadalada 50,60,70, kasoo madax u ahay nabadoonada sida uu magaca ugu baxay,Sandhool Guure waa Hogaamiye gorgortan nabadeed iyo heshiisiin dhex dhigay beelo ku dagaalamay gobolada dhexe ee Soomaaliya,Ugaas Khaliif Ugaas Rooble waa mid ka mid ahaa Salaadiintii qabiilka ugu tunka weyn gobolka Hiiraan , C/llaahi Ciise Maxamuud waa R/wasaarihii ugu horeeyay ee Xukuumadii Daakhiliga ee Soomaaliya ee la dhisay sanadkii 1956-dii , waxaana shaqada xukuumadaasi ay socotay ilaa iyo maalintii gobonimada , Aadan Cabdulle Cusmaan “Aadan Cadde” Madaxweynihii ugu horeeyay ee Soomaaliya kadib xoriyadda, General Abuukar Gacal waa mid ka mid ah aas’aasayaashii Tiirarka ciidamada Milatariga Soomaaliya,Colonel Cusmaan Maxamed Jeelle waa mid ka mid ah Saraakiishii wax ka qorsheysay afgembigii Milatariga ee kacaankii 21-kii October ee uu hogaaminayay Madaxweynihii hore ee Milatariga Maxamed Siyaad Barre , General Nuur Cadow Cali waa Hogaan Sirdoon oo howlo badan u soo qabtay Ciidamada Booliska Soomaaliya, Alcalaamah Sheekh Maxamed Macalin Xasan waa Fasirihii Qur’aanka Kariimka ee Soomaaliya ahna aabaha baraaruga islaamiga, Colonel Faarax Cilmi Cabdi “Faarax Gubadley” Halgamaa caan ah oo naftiisa u huray Soomaaliya si gaar ah gobolka Hiiraan,Hogaamiye C/llaahi Cosoble Siyaad waa Turjumaankii Baarlamaankii ugu horeeyay ee Soomaaliya intii u dhaxeysay 1954-1967-dii,wuxuu kaloo noqday wasiir ka tirsanaa dowladii milatariga ee la riday, Duuliye sare Cabdi Cismaan Faarax waa Hogaamiye Caan ah oo u howlgalay Soomaaliya waqtiyo adag , waxaa kaloo uu ka tirsanaa Shaqsiyaadkii wax ka abaabulay in Jabhado dagaal awooda looga tuuro Siyaad Barre iyo Colenel Cumar Xaashi Aadan Abaanduule hore ciidamadii milatariga Soomaaliya ,wuxuu wasiir ka noqday Dawladda uu hogaamiyo Madaxweyne Sheekh Shariif Sheekh Axmed.
Dhaqaalaha Magaalada baladweyne
Magaalada Baladweyne, waxa ay dhaqaale ahaan ku tiirsan tahay beeraha iyo xoolaha , waxa ayna gobolada koonfureed ee Soomaaliya ay ku xirtaa gobolada dhexe ,dhulka Puntland ,dhulka Somaliland iyo Kilinka Shanaad ee ismaamulka Soomaalida Ethiopia. Magaalada waxaa lagu tiriyaa inay tahay Magaalo istiraatiiji ah, intii lagu guda jiray sanadkii 1970-kii waxa ay noqotay saldhigii ay ka duulaan tagi jireen Jabhadda Xoreynta Soomaali galbeed , taasoo u socotay inay xoreyso dhulka“Ogaadeeniya” si ay ugu soo darto dhul-weynaha Soomaaliya. Baladweyne, waa Magaalo aragti qurxoon oo dabiici ah leh ,waxaana ay leedahay dhul doog ah iyo shimbiro aad u qurxoon oo dhif iyo naadir ah.Bartamaha Magaalada waxaa dhexmara Wabiga Shabeelle , webigaasi wuxuu waraabiyaa beeraha,aseendooyinka iyo jardiinada , si dadku ay u beertaan waxyaabo badan oo khudrad ah ,una kobco wax soo saarka , waxaana Magaalada ay leedahay laba buundo oo lagu kala magacaabo Buundo-weyn iyo Buundada Liiq-liiqato. waxaad ka tagteen ninkii Hiiraan ugu caansanaa markaasaad ka hadleysaa jabhad iyo dad hoose war aaway ninkii magaca hiiraan iyo kliisa ay sinmeen sanadihii 1960 aadkii aaway halyaaygii siyaasiogii weynaa SHEEKH CALI JIMCAALE BARAALE mise caadifad iyo jifo ayaad isku haysataan dadyahoow anigu maahi xawaadle laakiinse Hiiraan iyo Xawaadle waxaa ka magac dheeraa xilagaas aan sheegayo sheekh cali jimcale oo noqday ninkii ugu saameynta badnaa sanadihii 60 kii.
Kheyraadka Dabiiciga iyo waxsoosaarka Hiiraan
Dhulka Dowlad Goboleedka Hiiraan State waxaa uu leeyahay Kheyraad badan, waxaa ugu caansan ka ganacsiga xoolaha, iyo in loo diro shixnado ari iyo dibiyo dhanka wadamada Sucuudiga iyo imaaraat-ka carabta ,iyadoo loo sii marsiinayo Dekadda Magaalada Boosaaso ee Xukuumad goboleedka Puntland iyo Dekadda Barbara ee Maamulka Somaliland , waxaana Hiiraan State ay ku faaneysaa badnaanshaha geela (hasha iyo ratiga) lo’da iyo Ariga. Waxaa ka jira dhulka Hiiraan State ugaarsiga bariga ah sida Maroodiga,Lo’gisiga,Goronyada,Deerada,Libaaxa,Shabeelka,Waraabaha,Doofaarka ,Haramacadka iyo wixii la mid ah ,iyadoo sidoo kale ay jiraan noocyo badan oo shimbiro kala duwan ah.
Maalmaha Lagaxuso
Xukuumad goboleedka Hiiraan State, waxa ay xushmeyneysaa maalmaha hoos ku qoran : 8-da March sanadkii 1911-kii – Maalinta Caalamiga ee haweenka. 15-ka Mey sanadkii 1943-dii - Maalinta la aas’aasay Xizbiga Dhalinyarada Soomaaliyeed (SYL) ee Soomaaliya u horseeday gobonimada. 20-ka December sanadkii 1950-kii – Maalinta la aas’aasay ciidamada Booliska Soomaaliya. 12- ka October sanadkii 1954-tii – Maalinta la aas’aasay ,lana alifay calanka Qaranka Soomaaliya. 26-ka June sanadkii 1960-kii – Maalinta gobolada waqooyi ay gobonimada Ka qaateen gumeystihii Briatin. 1-da July sanadkii 1960-kii – Maalinta gobolada koonfureed ay gobonimada Ka qaateen gumeystihii Italia. 1-da July sanadkii 1960-kii – Maalinta gobolada waqooyi ay la midoobeen Gobolada koonfureed, lana shaaciyay maalinta guud ee gobonimada dalka. 12-ka April sanadkii 1960-kii – Maalinta la aas’aasay ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliya. 27-ka June sanadkii 1977-dii – Maalinta ay Djibouti gobonimada ka Qaadatay gumeystihii Farance,noqotayna dowlad ka go’day dalka.
Burdhubo
Burdhubo waa magaalo ku taalo bariga Gobolka Gedo, Magaalada Burdhubo waxaa dhaxmaro Webiga weyn ee loo yaqaan Wabiga Jubba.
Tixraac
Waxaa degmada Burdhubo degan bulsho u badan beeralay.
Dharjaalle
Dharjaalle waa degmo ku taalo gobolka Bari
IMF
lacagata dunida, shire heeshika.
Qol
Qol (room; غرفة) sidoo kale loo yaqaano Maqsin waa qeybaha yaryar ee loo sii kala qeybiyo dhismeha. Aqaladu waxay ka kooban yihiin qolal badan, kuwaasi waxaa ka mid ah: Qolka jiifka, Qolka fadhiga, Qolka cuntada (Qolka qadada), Musqul (Suuli iyo Kaniif), Qolka qubeyska, Madbakh (Jiko), Qolka martida, Qolka waxbarashada (Maktabad), Qolka dhaqista (Qolka qasaalada), Qolka keydka iyo kuwo kale.
Hordhac
Sida badan qolku waa mid ka mid ah unugyasa dhisme ee aqal ama dhisme guri ka kooban yahay. Tusaale ahaan, qolka fadhiga, qolka cuntada, qolka jiifka, qolka martida iyo wixii la mid ah. Sidoo kale waxaa dhacda hal qol mararka qaar kaligiis la diso kaasi oo ah aqal hal qol ah.
Khilaafka wakiillada ee Sucuudiga iyo Iiraan
Khilaafka u dhexeeya Iran iyo Sacuudi Carabiya
🇸🇦 Saudi Arabia 🇮🇷 Iran
Qol
Sharaxaad
Dhamaan dhismaha aqalada iyo kuwa waaweyn waxay u sii qeybsamaan waaxyo yaryar oo ka samaysan qolal. Qolku waa afargees ka samaysan dhagax, bir, muraayad, caro iyo wixii la mid ah ee loo isticmaalo dhismaha. Kaabayaashu waa adeega aasaasiga ah ee bulsho kaasi oo fududeeya isku socodka, ganacisga, nolosha maalinle iyo dhamaanba baahida kala duwan ee bulsho.
Khilaafka wakiillada ee Sucuudiga iyo Iiraan
Hadal
Khilaafka u dhexeeya Iran iyo Sacuudi Carabiya (mararka qaarkood waxaa loo yaqaan 'Warqada Qaboobaha' ee Iran & Saudi Arabia) [53] waa halganka joogtada ah ee saameynta Bariga Dhexe iyo gobollada ku hareeraysan Jamhuuriyadda Islaamiga ah Iran iyo Boqortooyada Saudi Arabia. [54] Labada dal waxay bixiyeen heerar kala duwan oo taageero ah oo ka dhan ah kooxaha iska soo horjeeda ee colaadaha dhow, oo ay ku jiraan dagaallada sokeeye ee Suuriya, [55] [56] [57] Yemen, [58] [Ciraaq] [60] Afgaanistaan, ayaa sidoo kale ku sii fidisay khilaafaadyada Bahrain, [61] Lubnaan, [62] Qatar, [63] Pakistan, [64] [65] Afgaanistaan, [66] [67] Nigeria, [68] [69] iyo Morocco [ 70] iyo sidoo kale tartan ballaadhan oo ka socda Waqooyiga iyo Bariga Afrika, [69] [71] qaybo ka mid ah Koonfurta Aasiya, [72] Central Asia, [73] [67] iyo Kawaanka. Waxa lagu sharaxay dagaal dagaal qabow, iskahorimaadka waxaa loo hayaa heerar kala duwan oo ku saabsan juqraafi, dhaqaale, iyo saamayn kooxeed oo lagu raadinayo hegemonyga gobolka. [29] [75] Taageerada Maraykanka ee Sacuudi Carabiya iyo taageerayaasheeda, taageerada Ruushka ee Iran iyo xulafadeeda, iyo kordhinta ka qayb qaadashada Shiinaha ee labada dhinac ayaa isbarbardhig ku samaysay duruufaha xilligii Dagaalkii qaboobaa, iyo khilaafka wakiilka ayaa lagu tilmaamaa inuu yahay ra'iisal wasaare Ruush ah Wasiirka Dmitry Medvedev ayaa loo yaqaan "Dagaalkii Qabow ee cusub". [77] [78] [79]
Airportka Saudia
Mahan Air
Sido kale fiiri
Saudi arabia
Wadan
Wadan ama dal, waxay ka midtahay Juquraafi loo kala qeebiyay qoomiyadaha ama dadka taariikhda u leh dhulka ee degenyihiin.sidookale waxaa lagu qeexaa dhul leh xuduudo u gaara.
ISO 3166-2
ISO 3166-2 Waa fure magacyada dalalka iyo meelaha oo ay soo gudbiyeen Ururka caalamiga ah ee halbeegyada. Marki ugu horraysay waxaa la soo gudbiyay sannaddii 1998. ISO 3166-2 lagana soo qaatay Liiska dalalka hadba halbeeg caalamiga ah ee ISO 3166-1.
Waxa uu ka koobanyahay dalalka oo kaliya.
Isbedellada
ISO 3166/MA horumarin iyo wax ka bedel ISO 3166-2 Marka ay tahay lagama maarmaanka, waxaa lagu soo gudbinayaa ogaysiiska wararka Newsletter.
Barookhle
Barookhle waa degmo ku taalo gobolka Bari
Gaatira
Gaatira waa degmo ku taalo gobolka Bari
Bianka Balti
Bianka Balti (dhashay 19 Maarso 1984) waa moodel talyaani ah.
Gageda diyaaradaha Bardhere
Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.
Berbera
Barbara (Berbera, بربرة) waa magaalo xeebeed oo ku taalo gobolka Saaxil ee Somaliland. Magaalada Berbera waxay leedahay dekad ugu wanaagsan qaybta Bada Cas ka hooseysa, waana ilaha dhaqaalaha ee wadanka somaliland
Berbera waa magaalo caan ah, oo aad u da wayn, sidda ay ku tilmaaman tahay buugaagta taariikhdda ee ay qoreen rag uu ka mid yahay Ibnu batuta. Waxa magaaladda dagan dad ku dhow ilaa iyo 223,000 oo qof qoyaastii, waana ay sii kordhaysaa tiradda dadku.
Jawiga magaalada aad ayuu u kulushahay, khaasatan xilliga xaggaga oo uu heerkulku gaaro illaa 45 degree.
Muqaalka Guud Dhaqaalaha
)Magaalada Berbera waa ilaha dhaqaale ee Soomaaliland waxaa ku taal Dekadda ugu wayn Soomaaliland ee ay ka soo dagaan wax la quuto wadanka oo dhan waxaana ilaha uga wayn ee dhaqaaluhu ka soo galo dalka.
Waxaa ku nool magaalada Berbera Dadwayne shaqaale u badan waa magaalada kaliya ee aad odhan karto samayn kuma laha Shaqaalo la'aanta wadanka rakaadisay subaxnimada hore ee aroortii waxaad arkaysa dadbadan oo shaqo tagaya intooda badana ay ku sii qulqulayaa Dekada walow ay u badan yihiin muruqmaal ka xoogsada dekada. Ardayda waxbarashada ku jiraa ma badan oo magaalada wax ay leedahah dugsiyo hoose/dhexe iyo secondry iyo jaamacada Golis oo ah Jaamacad priveta ah sidaas darteed waxaan odhan karnaa xaga waxbarashada dhaqdhaqaaq sidaas u badan ma jiro marka aan barbardhigno Magaalooyinka Borama,Hargaysa iyo Burco. Mar aan Booqday Dekada oo ag ilaha Dhaqaale ee Wadanka wax ay indhahaygu qabnayeen sawiraduna muujinayaa Dekada oo aad u maqshuul ah shaqo xoog lehna ka socoto waxaa kale oo aan la sheekaystay qaar ka tirsan Shaqaalaha Dekada waxayna ii sheegeen in uu fiican yahay Dhaqaalaha Dekadu guud ahaan waxa kale oo intaas ku dareen in ay jiraan hoos u dhac xaga dhaqaale oo shaqaalaha saameeyey waqti uu kor u kacay dhaqaalaha dekadu taas ay ku sheegeen in mushaarka la kordhiyey aanay wali dhan dhamin hadii wax la kordhinayana ay iyagu xaq u leeyihin.
Qabiilla dega
Magaalada berbera waxa dega qabiiloyin farabadan oo 4 ah 1-habar awal 2-habar.jeclo 3-h.yoonis iyo      5-Gabooye Iyago degan magalada gudeheda iyo marka looga kaco degaanadeda miigaba dhinaca waqoyi iyo galbed waxa degan ciise muuse dhanka bariga waxa degan muuse abokor ilaa gobolka sanaag Dhanka konfurta gaobeed waxa degan Garxajis  ilaa gobolka oodweyne
Taariikhda magaalda berbera
Magaalada Berbera oo mar loo yaqaanay "Malawo" waxay ka mid tahay magaalooyinka ay warbixinta faahfaahsan ka bixiyeen Richard Burton iyo Johnston -ba, waxayna labadooduba ku tilmaameen sebenadaa, inay magaaladu ahayd magaalo weyn, oo laga samayn jirey carwooyin ganacsi, gaar ahaan xilliyada magaaladu qabawdahay.
Moqor
Moqor waa degmo ku taalo gobolka Bari
Berbera
Taariikhda magaalda berbera
Qarnigii 19-naad horraan-tiisii ilaa dhammaadkiisii, magalaada Berbera dadka deggenaa waxay u badnaayeen Carab iyo Hindi, balse waxaa dadkaa ajaanibka ah u ahaa "Abbaan" dad soomaaliyeed, waayo suurtagal may ahayn in qof qalaad uu Abbaan la'aan ku dhexjoogo magaalooyinka xeebaha Somaliland.
Nin la odhan jiray Drake-Brockman oo Somaliland ka qoray buug aad u faahfaahsan 1912-kii wuxuu ku qiyaasay tirada dadka Berbera inay u dhaxay-say 20,000 ilaa 40,000 xilliga qaboobaha, balse xilliga xagaaga ama kulaylaha ay tiradaasi hoos ugu soo dhici jirtay 5000-10,000 oo qof. Berbera waa dakeda uguwayn Geeska Afrika. magaalada berbera iyo gobolka saaxil waxa dega qabiilka isaaq oo dhan iyo qabiilooyinka la hayb sooco, waxaa kaloo dhismayaasheeda wax ku leh beelaha kale ee soomaaliland dega sida hartiga.
Fin.K.L
Fin.K.L (Kuuriya: 핑클) waa koox gabdho Konfuur Kuuriya ah oo ay sameysay DSP Media sanadkii 1998 kana kooban xubno Lee Hyori, Ock Joo-hyun, Lee Jin, iyo Sung Yu-ri. Fin.K.L wuxuu ka mid ahaa kooxaha K-pop-ka ee ugu caansan dabayaaqadii 1990-yadii iyo horaantii 2000-yadii, oo ay weheliyaan kooxda gabdhaha ee S.E.S.
Katy Perry
Katheryn Elizabeth Hudson (dhashay Oktoobar 25, 1984), oo loo yaqaan xirfad ahaan Katy Perry, waa heesaa Mareykan ah, qoraa heeso, iyo garsooraha telefishanka. Waxay caan ku tahay saamaynta ay ku leedahay codka pop-ga iyo qaabkii 2010-kii.
Perry waa mid ka mid ah fanaaniinta ugu iibinta wanaagsan abid, iyadoo iibiyey in ka badan 143 milyan oo rikoor adduunka oo dhan ah. Perry ayaa lagu daray liiska sanadlaha ah ee Forbes ee haweenka dakhliga ugu badan ka soo gala dhanka muusiga laga bilaabo 2011 ilaa 2019. Sidoo kale waa haweenayda loogu raacaa barta Twitterka, iyada oo in ka badan 108 milyan raacsan.
Dhaxalka iyo saamaynta
Warbaahinta sida Billboard iyo Glamour waxay u tixraaceen inay tahay boqoradda cusub ama boqornimada "Boqoradda Pop", halka Vogue uu Perry ugu magac daray "Boqoradda Camp". Christopher Rosa oo ka tirsan Glamour ayaa u magacaabay inay saameyn ku yeelato codka pop-ka iyo qaabka 2010-yadii, isaga oo intaa ku daray in heesaheedu ay yihiin "qaar ka mid ah heesaha ugu caansan, astaanta, iyo saameynta leh ee taariikhda pop." Official Charts Company ah waxay u magacawday Perry "mid ka mid ah tobankii sano ee la soo dhaafay kuwa ugu kalsoonida iyo guusha badnaa" 2022.
Intaa waxaa dheer, Perry waxaa lagu daray liiska Glamour "104 dumar ah oo qeexay [2010-yadii] Dhaqanka Pop". Variety kala duwan ayaa Perry ku daray liiskooda Variety 500 ee hoggaamiyeyaasha ganacsiga ugu saameynta badan, iyaga oo ugu yeeraya "ifafaale caalami ah" iyo "mid ka mid ah xiddigaha ugu qanisan uguna saameynta badan po nool." Taylor Henderson of Out ayaa loogu yeedhay "ikoonka dadka gay ah" isagoo leh "I Kissed a Girl" waxay ka caawisay taageerayaasha inay sahamiyaan galmoodkooda iyo sida Perry uu si cad ugu qaabilay bulshada LGBTQ+.
Intaa waxaa dheer, fannaaniinta kale sida Halsey iyo Ariana Grande ayaa ammaanay Teenage Dream, iyadoo Halsey uu tan ugu yeeray "Albamka pop-ka saxda ah" iyo Grande oo leh "The One That Got Away" waa "mid ka mid ah heesaha ugu weyn uguna quruxda badan oo mid ka ah albumyada ugu fiican ee waqtiga oo dhan". Perry iyo shaqadeeda waxay saameyn ku yeesheen fannaaniinta sida Lil Nas X, Halsey, Lorde, Rina Sawayama, Doja Cat, Ellie Goulding, Tegan and Sara, iyo Coldplay.
Gows
Gows wadar ahaan loo yaqaano Gowso (ضرس العقل dente del giudizio wisdom tooth) waa laf cad, adag oo afka dadka xaga dambe kaga dhex taala.
Gowsuhu waxay ka soo baxaan ciridka ku dhex yaala afka.
Shaqada gowsuhu waa ineey burburiyaan iyo jajabiyaan walxaha afka soo dhexgala iyo ineey qaab u sameeyaan dhabanada.
Qofka qaangaadhka ah wuxuu leeyahay 32 ilig oo u kala baxa, 20 gows, 4 mici iyo 8 ilig. Sidoo kale, ilkuhu waxay ku kala yaalaan daanka sare - oo leh 16 ilig - iyo daanka hoose oo leh 16 ilig.
Xarunta Tababarada Ciidanka Qalabka Sida
Ciidanka Qalabka Sida ee Soomaaliyeed oo la aas aasay waayihii gumaysi diidka ayaa wuxuu leeyahay taariikh iyo sumcad balaaran bulshada Soomaaliyeedna dhexdeeda.
Horudhac
Dabayaaqadii 1890yadii is loolankii gumaystaha uu u loolamayay dhulalka Afrika ee caalamaha daafihiisa kale ayaa waxaa geyiga Soomaalia ka bilowday dhaqdhaqaaq ciidan hubaysan kaas oo wjigiisii hore ka bilaabowday rakuubleey difaac iyo weerar la galay gumaystihii Yurub.
1920 ayaa Diiriye Guure iyo ciidankiisii gobolka Soomaali Galbeed lagu raadtiray halkaasna gumaystaha si toos ah ula wareegay taladii wadankeena. Sayidilaa iyo hada taageeraan
Xarumaha Tababarada Ciidanka
Xarunta Tababarada Ciidanka ee Xalane waxay ku taal koonfur bari caasimada Muqdisho waxayna saarantahay bada iyada oo dhanka koonfur kaga beegan Gegida Diyaaradaha Muqdisho.
Ciidan aad u farabadan ayaa ka
Aasaaska Xisaabta
Aasaaska Xisaabta waa qodobo ka mid ah Xisaabta taas oo lagu barto iskuullada waxa barash aasaasiga ah iyo tacliinta dhexe. Qaababkeeda ugu fudud waa Xisaabta iyo Joomitiriga Xisaabta. Heerka labaad waa barashada Itimaal iyo Tirakoob, kadib Aljebra, Kadib Xisaabta Saddexagallada.
Sh. Cabduraxmaan Alsudeys
'''Sh. Cabduraxmaan As-sudays (الشيخ عبد الرحمن بن عبد العزيز بن عبد الله بن محمد السديس) waa imaam ka Masjidulxaraam ee MakkahSaudi Arabia. Sudais wuxuu ku dhashtay Riyaadh, Saudi Arabia sanadu markey aheyd 10 February 1960.