cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coomaad
Coomaad waa Deegaan ka mida Deegaanada ugu faca weyn gobolka Hiiraan, waxay ku taalaa waqooyi bari ee xarunta gobolka hiiraan waxeey dhoowr killometer u jirtaa DEG. Matabaaan.Coomaad waxaay ku taalaa dhulka loo yaqaan caduunka waana dhul biyo galeen ah deegaan iyo daaqsin ku caan ah waxaa ku yaal waterhold weyn ama bali aad u weeyn marka uu buuxsamana ugu yaraan 4 bilood ayaa biyaha laga cabaa waxaa kalo aay caan ku tahay geedka miraha macaan aay ka baxaan ee jicibka waxaa kaloo ku duceeysto beesha Agoon Cabdalle oo kamid ah Beelaha Xawaadle, waxaana lagu qalaa dhowrkii sanaba mar 114 ido ah si beeshu aay ugu xirsi xirato coomaad waa meelaha ugu qurxoon gobolka hiiraan marka uu barwaaqada yahay waxaayna caan ku tahay oo kale geedka weyn ee dheenka la yiraahdo kaasoo ku yaal cirifka bariga biyo galeenka
Jamhuuriyadda Kongo
Jamhuuriyadda Kongo waa wadan ku yaala qaarada Afrika. Wadankaan waxaa soo gumeestay gumeestihii Faransiiska, waxoona xornimada siiyay1960kii. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Gabon, Kamiruun, Jamhuuriyadda Badhtamaha afrika iyo Angola. iyo Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo
Faatikan
Faatikaan (it: Vaticano) Dawlad-goboleedka ama wasiirku waa dawlad madaxbannaan oo leh dad aad u yar ama dhul aad u yar, badanaa labadaba. Si kastaba ha ahaatee, macnaha "dawlad" iyo "aad u yar" maaha kuwo si fiican u qeexan sharciga caalamiga ah. Vatican City. waa wadan yar oo ku yaala dalka Talyaaniga gaar ahaan caasimada Roma gudeheed wadankaas dhan waxaa ku wareegsan Roomaa waa meel laga xukumo diinta lagu magacaabo Catholic Churchiga Xarunta dhexe waa Rome, ee Caasimda dalka Talyaaniga.`
Bacaadweyn
Bacadweyne waa Degmo katirsan gobolka Mudug, waana magaalo facweyn oo ku caan ah barashada diinta islaamka sidoo kale waa magaalo ganacsi oo waxay caan ku tahay cusbada iyadoo loo iib geeyo dhamaan gobolada kale ee dalka soomaaliya iyo waliba Ethiopia. Waa degmo caan ku ah biyaha iyo daaqa. (GREEN ZONE) sidoo kale waa Degmo caan ku ah wax soo saaraka dalaga beeraha iyo dhaqashada xoolaha sida geela ariga iyo Lo'da. Xoolaha degmadaan waxaa loo iib geeyaa dhamaan gobolada kale ee dalka iyo waliba dalka Saudi Arabia. Waxaa xiriir ganacsi oo aad u facweyn la leh degmadaan shirkada dhoofinta xoolaha ee indho deero oo ah shirkada kaliya ee heysata ogolaanshaha dhoofinta xoolaha ee deegaankan. waxa kaloo taga dad fara badan oo kayimaada dalal kala duwan Degmadaan waxaa daga beesha (Qubeys ee Surre, Dir)
Atoore
Atoore (actor; ممثل; Atariisho oo ah dhediga jilayaasha) waa qof jilaa ah, kaasi oo inta ugu badan qeyb ka ah filim, ruwaayad, ciyaar, ama nooc kale oo madadaalo ah. Atooruhu waa qof matalaya qof kale asagoo raacaya sheeko diyaarsan.
Jilayaasha dumarka ah waxaa loo yaqaana Atariisho.
Juqraafi
Juquraafi waa cilmi dersa Khariidadaha aduunka oo ay hoos yimaadaan dhullalka, webiyada iyo badaha. howraar kale, jugraafigu waa barashada sida aadamuhu ugu dul noolyahay koonka ayadoo laga eegayo xaga laqabsiga bey'aadka kala duwan ee uu nooluhu kukala noolyahay. dhugasha xeeldheerida juqraafiga ee dhulka iyo sida nooluhu ugu dul noolyahay, ayaa sababtay in jugraafigu noqdo xarunta kulmisa culuumta uu noolaha maanta uga hanaqaaday sida uu ugu dul noolyahay dhulka. inkastoo, jugraafigu leeyahay qeexitan fara badan hadana si walba oo loo qeexaa ayaa noqotay mid lagu wada wadarsanyahay maadaama nooluhu uu tibaaxayo sida uu isagu ugu dul noolyahay hadaba, juqraafiga ayaa waxaa loo kala qeybiyaa labo qeybood oo aad u muhiim ah: (iyo economic geogrphy)
=Tixraacyada=
Masjidul-xaraam
Masjidul-Xaram Waa masjidka ugu mudan muslimiinta waxa uu kuyaalaa bdhtamah magaalda Mekka ee wadan Sacuudi Carabiya Masjidka waxa Bdhtamaha kaga taala Kacbada sharaftaleh. waana goobtii ugu horaysay waa kacnadee ee loo dhiso in Allah lagu caabudo.masjid al xaramku waa qiblada ay muslimuuntu u jeesato marka ay tukanyaa.waxay ay muslimiintu rumaysanyihiin in salaada lagutukadaa ay u dhiganto 1000 kunun oo salaadood.
Islaamka kahor
Sida Muslimiinturumaysantahay waxa la aasaasay kacbada xiligii Nabi Aadam C.S. laakiin way duntay ilaa ilaahay uu u waxyooday Nabi Ibraahim in uu dib u dhiso.sidaas ayaa ilaahay ku amaray nabi Ibraahim in uu Xaramka bineeyo oo uu dib u dhiso. Xajar Al aswadkana waxaa keenay oo janada kasoo qaaday Malak Jibriil ma uu san madoobayn markii hore laakiin waxa uu lamdoobaaday sida uu Nabigu sheegay xumaanta iyo khaladka dadka Xunxun.
Kadib hadana waxa kacbada markale dib ay qurayshi u dhistay kadib markii Caam alfiil uu dab qabsaday.
Xiligii Rasuulka S.C w.
Kadib markii uu Nabigu Maka Furay waxa uu kacbada ka dhameeyya dhamaan wixii asnaam ahaa ee jahiliintu ay ku caabudi jireen.
xiligii Khaliifada
Xiligii Abuubakar Alsidiiq waxa uu ahaa masjidku sidiisii oo waxba lagama bedelin laakiin Khaliifkii ka danbeeyaya oo ahaa Cumar bin Khadaab ayaa arkay in loobaahanyahay in la balaadhiyo Xaramka kadib markii umadii islamka ahayd ay balaadhaty. sidoo kale Cusmaan bin Cafaan waxa uu xiligiisii kabedely waxyaabo badan waa uu wayneeyay.
Masjid Al-Xaramka wakhtigii Umawiyiinta
malahayn Masjidku Xiligii nabiga C>S iyo xiligii khulafaada minbar cidii ugu horaysay eeminbar u yeeshaaa waxa ay ahayd Mucaawiya Bin abisufyaan taariikhduna waxa ay ahayd 40 hijriga.
Guri
Guri ama minin (house; منزل) (sidoo kale loo yaqaano aqal) waa dhisme loogu talogalay in laga dhigto hooy. Guryaha waxaa laga dhisaa caro, geedo, biro, musbaaro, muraayado iyo noocyo kale oo qalab ah.
“Guri walba mid baa dhisay, laakiin kan wax walba dhisay waa Ilaah.” (Cibraaniyada 3:4)
=Muuqaalo=
=Caddayn=
=Tixraac=
Amedeo Avogadro
Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregna (Quaregga) e di Cerreto (9 Agoosto 1776 – 9 Luulyo 1856) Amedeo Avogadro Waa aqoonyahan Talyaani ah dhashay 1776-1856 waa aqoonyahan Fisikis ka aad uyaqaan, waxa uu ku dhashay Torino, waxa uuna kasoo shaqeeyey jaamacadda Torino.
Waxa uu ahaa qofka aad usii tixraacay "walxaha" Yeryer waxaana loogu magac daray qaanuunkii Avogadro ee sheegayey walxa kasta ee ah hawada muggooda waa isla egyihiin hadii uu heer kulkooda ay isla egyihiin iyo caburintooda, waxaa la ogaaday mar dambe 22.4L Gaas ah Muggoda in uu yahay heer kul kiisuna yahay 0 Ebar meel buuxintiisu waxa ay noqonaysaa 602,000,000,000,000,000,000,000 walxo, waxaana lagu magacaabaa tiradii avogadro sidaan ayaana loo qoraa 6,02 X 10^23 waxaana avogadro walaxaheda ee mater kesta lagu magacaabaa 1 Mol ama walxo 1 garaam oo ka mid ah maater kaas.
Lindsay Lohan
Lindsay Dee Lohan (Luuliyo 2, 1986 ) waa atariisho Mareykan ah, heesaa, iyo hal-abuure ganacsi. Waxay ku dhalatay kuna kortay magaalada New York, Lohan waxaa loo saxiixay Ford Models markay jirtay seddex sano. Ka dib markii ay si joogto ah uga soo muuqatay taxne telefishinka Another World iyada oo 10 jir ah, horumarkeedu wuxuu ku yimid filimka Walt Disney Pictures The Parent Trap (1998). Guusha filimka ayaa keentay in laga soo muuqdo filimada talefishinada Life-Size (2000) iyo Get a Clue (2002), iyo wax soo saarka shaashadaha waaweyn Freaky Friday (2003) iyo Confessions of a Teenage Drama Queen (2004).
Shaqadeedii hore ee Lohan waxay ku guulaysatay xiddignimadeeda caruurnimada, halka filimka Mean Girls (2004) uu xaqiijiyay xaaladdeeda sanam da'yar ah. Kadib markii uu jilay filimka majaajilada ah ee ciyaaraha Herbie: Fully Loaded (2005), Lohan waxa uu si degdeg ah u noqday mawduuca si weyn looga hadal hayo warbaahinta sababtoo ah halgan shakhsi oo isdaba joog ah iyo dhibaatooyin xagga sharciga ah, iyo sidoo kale tiro badan oo ka mid ah xarumaha baxnaaninta ee isticmaalka mukhaadaraadka. Muddadani waxa ay lumisay doorar dhawr ah oo ay si weyn u saamaysay shaqadeeda iyo sumcadeeda guud si taban. Intaa ka dib, waxay ka soo muuqatay filimada, sida A Prairie Home Companion (2006), Just My Luck(2006), Bobby (2006), Chapter 27 (2007), Machete(2010), Liz & Dick (2012), iyo The Canyons (2013).
Nolosha gaarka ah
Lohan ayaa ka hadashay caruurnimadeedii qallafsanaa ee 2007, isla sanadkaas waalidkeed waxay dhamaystireen furiinkooda: "Waxaan dareemayaa sidii waalid labaad oo ah dareenka inaan ka caawiyay korinta qoyskayga ... wax badan ayaan dhex dhigay hooyaday iyo aabbahay." Inkasta oo ay jiraan isku dhacyo, Lohan ayaa si kalgacal leh uga hadashay qoyskeeda. Si kastaba ha ahaatee, 2007, 2008, iyo 2009 waxay qiratay inay jartay xiriirkii aabaheed, iyadoo ku tilmaantay hab-dhaqankiisa mid aan la saadaalin karin oo ay adag tahay in wax laga qabto.
Denzel Washington
Denzel Hayes Washington, Jr. (dhashay Disembar 28, 1954) waa atoore, filimsameeye Maraykan ah. Xirfada jilitaankiisa oo sareeysa darteed ayaa Mudane Denzel wuxuu ku guuleystay labo jeer abaal-marinta Golden Globe, Abaalmarinta Tony, iyo labo jeer oo ah abaalmarinta Academy Awards: mid ahaan wuxuu ugu guuleystay atooraha labaad ee ugu fiicnaa filimka Glory (1989) iyo atooraha koowaad ee ugu fiicnaa filimka khiyaanada iyo dagaalka badan ee lagu magacaabo Training Day (2001).
Amarka Kanada
Amarka Canada Amarka Canada (Faransiiska: Ordre du Canada) waa amar qaran oo Kanadiyaanka ah iyo sharafta labaad ee ugu sareysa Kanada, amarro, qurxiyo, iyo nidaamka biladaha. Waxay ku imanaysaa labaad oo keliya Amarka Merit, taas oo ah hadiyad shakhsi ahaaneed ee Boqortooyada Kanada.
Si loola macaamilo Confederation of the Centennial, amarka saddexda heer sare ah ayaa la aasaasay sannadkii 1967 isagoo ah daacadnimo ama adeegyo kala duwan oo Canada ah iyada oo loo marayo tabarucaadyo nololeed oo ku salaysan dhinacyo kasta oo dadaal ah, iyo sidoo kale dadaalka kuwa aan reer Canadianka ah ee dunida sameeyay iyadoona ay ka wanaagsan yihiin falalkooda. Xubnaha waxaa la siiyaa kuwa muujinaya amarka Ameerikaanka Latin ah, oo ah masaafurinta Mormonka, oo macneheedu yahay "waxay doonayaan dal wanaagsan", weedho laga soo qaatay Cibraaniyada 11:16. Saddexda xarriiq ee amarka waa Companion, Sarkaalka, iyo Xubinta; Shakhsiyaadka waxaa la siin karaa xubin aan caadi aheyn oo u qalma kuwa aan Kanada ahayn waxay heli karaan ballamo sharaf leh fasal kasta.
Boqortooyada, hadda, Elizabeth II, waa Garsooraha Amarka iyo Ku-xigeenka Guddoomiye Guud, hadda Julie Payette, ku-xigeenkiisa iyo Xiriiriyaha Maamuleed, oo maamula amar adigoo ka wakiil ah Boqorka boqornimadiisa ama boqoradda. Booqashada amarku waxay kugula talinayaan guddida latalinta iyo aan si aan rasmi ahayn u dhicin guddoomiyaha guud ama madaxweynaha. Laga bilaabo Ogosto 2017, 6,898 qof ayaa loo qoondeeyay amarka Canada, oo ay ka mid yihiin saynisyahannada, muusikada, siyaasiyiinta, farshaxanka, ciyaartoyda, ciyaartoyda, ganacsatada, xiddigaha filimka, deeqaha, iyo kuwa kale. Qaarkood ayaa is casilay ama lagaa saaray amarka, halka ballamo kale ay ahaayeen muran. Tilmaamayaasha waxaa la siiyaa cinwaanka waxayna xaq u leeyihiin inay qaataan qalabka gacanta.
Dheen weyne
have locked
Korshe
korshe waa beel ka tirsan beelaha tanade oo ku abtirsada daarood waxayna si aad u degaan itoobiya waxyna ka badan yihiin ilaa hal miyan oo qof
Dheen weyne
faahfaahin
Dheenweyne waxa loogu magac daray geedka ay tuulada caanka ku tahay oo loo yaqaano dheen. Tuulada waxaa ku yaalo skoolo yar-yar oo wax laku barto, waxaa ay kaloo leedahay goobo yaryar oo dhinaca caafimaadka ah. Dadka ku dhaqan oo aan la hayn qiyaas ahaan tiradooda waxaa ay u badan yihiin xoolo dhaqato iyo beeraaleey oo Soomaalidu caan ku tahay meeshana ma ka marna ganacsiga ay tuuladu leedahay. Tuulada muuqaal ahaan iyo deegaan ahaanba waxaa ay u dhaxeysaa buuro waaweyn iyo dhul keymo ah oo ugaartu ka buuxdo isla markaana u roon indhaha dadka socotada ah ee ku dhex safro Gobolka Hiiraan iyo waliba nool Tuulada dheenweyne mustaqbalka dhaw hiigsaneysa horumar ballaaran deegaanka ugu dambeeyntana ay u noqoto Degmo. Deegaanka Dheenweyne waxa daga beesha Xawaadle.
Isloveeniya
Isloveeniya (sl: Slovenija) waa wadan ku yaalo qaarada Yurub
Michael Faraday
Michael Faraday, FRS (22 September 1791 – 25 August 1867).
Macquul
Macquulka (reason ama logic; عقل (فلسفة)) wa waaxda ka mid ah fikradka. Qofka macquul ah wuxu isticmaalah wax yaabaha dhab ah marku hadlo. Faiidada macquulka wa wixii sax iyo fiican bala kala garan kara. Fikirkan wuxuu horjeeda fikirka dhaqan iyo kii dareenka.
Sablaale
Degmada Sablaale waxaa deris la ah tuulooyin badan waxaana ka mid ah,Haawaay, deemaay, laabkaban,arbow heerow, Eerile, Mariinyigubaay iyo waabaayo cadybara lafoli.
Umji
Kim Ye-won (dhashay Agoosto 19, 1998) si fiican loogu yaqaan magaceeda masraxa Umji, waa fanaanad Koonfur Kuuriya. Waxay xubin hore ka tahay kooxda gabdhaha GFriend.
Xiriirinta dibedda
yue: 金藝源
Gabayadii Darawiish
Gabayadii Darawiish waxaa ka mid ah kuwii Ismaaciil Mire iyo kuwii emiirka Diiriye Guure.
Ismail Mire
Gabayadii abaanduul guud Ismail mire waxaa ka mid ah:
Dollarka Maraykanka
Dollarka Maraykanka  (United States dollar) (Astaanta: $;  koodhka caalami: USD; sidoo kale loo soo gaabiyo:  US$ loo yaqaano dollar, U.S. dollar, ama American dollar) waa lacagta dowliga ah ee wadana Maraykanka iyo dhamaan deegaanada ay ka taliso dowladaasi.
Dollarka Mareykanka (calaamad: $; code: USD; sidoo kale waxaa loo soo gaabiyey US $ oo loo yaqaan USD, Dollar Dollar, ama Dollar Mareykanka) waa lacagta rasmiga ah ee Mareykanka iyo dhulalka qotoda dheer ee Dastuurka Maraykanka tan iyo 1792 Ujeedooyinka ugu badan ee la taaban karo, waxa loo qaybiyaa 100 qaybood oo yar (¢), laakiin marmar ayaa loo qaybiyaa 1000 miro (₥) ujeedooyin xisaabeed. Lacagta waraaqaha wareegsani waxay ka kooban tahay Fikradaha Kaydka ee Fedaraalka ah ee lagu calaamadiyay dollarka Maraykanka (12 USC § 418).
Laga soo bilaabo ganaaxii 1971 oo ah beddelka lacagta caddaanka ah ee lacagta caddaanka ah ee metal kasta, Qiimaha Maraykanku waa lacag, xaqiiqda, lacagta fiatka Sida ugu badan ee loo isticmaalo macaamilada caalamiga ah, dollarka Mareykanka waa lacagta aasaasiga ah ee adduunka. Dhowr waddan ayaa u adeegsanaya lacagtooda rasmiga ah, iyo kuwa kale oo badani waa lacagta lacagta lagu leeyahay. Marka laga reebo Maraykanka, waxaa sidoo kale loo isticmaalaa lacagta kaliya ee ka jirta laba Ingiriis oo dibadda ah ee Kariibiyaanka ah: British Virgin Islands iyo Turks iyo Caicos Islands. Dhowr waddan ayaa isticmaala Foomamka Kaydka Federaalka ee loogu talagalay lacagta waraaqaha, iyagoo wali ku biirin kara lacagta, ama sidoo kale lacagta doolarka Mareykanka (sida Sacagawea ama doolarka madaxweynaha). Laga soo bilaabo Sibteembar 20, 2017, waxaa jiray qiyaastii $ 1.58 trillion oo wareeg ah, taas oo $ 1.53 trillion ay ku jirtay waraaqaha kaydka federaalka ($ 50 bilyan oo kale ayaa ku jirta qaabka lacagta).
Buurweyn
Maqaal kaan waxaa soo diyaariyay Saadaq cumar cosmaan ((cagaarrow))
Degmada Buurweyn waxay ku taalaa gobolka Hiiraan waana buur dabiici ah waxaana ku nool dad xoolo dhaqato beeraley ah waxaa degmada ku yaalo xabsi weyn oo dowladii dhexe ee soomaliya dadka ku xabisi jirtay oo loo yaqaanay Xabsiga Buurweyn, waxaa dega beesha Baadacadde, gaar ahaan Zubeyr Gacal, waxaa marta wadada dheer ee isku xirta Muqdisho iyo gobolada dhexe.
Degmada ayaa 20kii sanno oo dagaalada sokeeye noqotay magaalo waxaa laga sameeyay mehrado waaweyn oo ganacsi waxaad ka heleysaa shirkadaha xawilaadaha sida Dahabshiil, Jubba Express, Amal iyo kuwa kale oo badan, waxaa kaloo ku yaalo shirkadaha telefoonada sida Hormuud, Nationlink, iyo Telcom Somalia. Waxaa kaloo jira ganacsi aad u balaaran oo dad aad u fara badan ayaa u soo suuq taga maalinta isniinta ah Waxaa degmada ku yaalo hareeraheeda dhul beereed aad u weyn oo leh wax soo saar wanaagsan, iyadoo sanadahaan dambe laga soo saaro sisin loo iib geeeyo wadamada khaliijka iyo wadamada Geeska Afrika iyo guud ahaan soomaliya.
Buurta ku taalo Buurweyn waa meel aad u qurux badan oo waagii nabadda ay dadka u imaan jireen dalxiis iyadoo ku taalo meel dalxiiska ku haboon.
Buuloburde oo ah magaalada labaad ee ugu weyn gobolka Hiiraan ayaay 30 km dhanka konfur ka jirtaa dhanka barigana waxaa 20 km u jirta dagmada Jalalaqsi. Degmada Buurweyn waxa hoos yimaado in kabadan 50 tuulo oo aay ugu waa weyn Gabaaryoole,Xamiirgaab, Siibaay, Buulo Shiiq Xasan, Bilcileey, Garasboore, Sarmaan,Sadexbaar, Garasweyne,Show. Biineef iyo kuwa kale oo badan. Degmada waxey leedahay iskuul kaas oo loo yaqaan Buurweyn primary school. Degmada waxey kaloo leedahay isbitaal. Degmada waxa kaloo leedahay masaajid aad u weyn oo ah kan ugu weyn gobolka ahne dabaq si casri ah loo dhisay mardhow.Haddaba degmada Buurweyn ayaa hadda waxaa aad u hormaray ganacsigeeda iyadoo qudaarti laga soo saaro loo iib geeyo magaalooyinka Gaalkacyo, Cadaado iyo Boosaaso, waana deegaan wax soo saarkiisa aad u sareeya degmada waxey ku caan tahay nabadda waa degmo ay u dhameystiran yihiin wax yaabaha asaasiga ah ee nolosha muhiimka u ah, degmada Buurweyn waa deegaan barwaaqo weliba aad ugu wacan dhul beeredka iyo dhul daaqsinka iyadoo dadka aay aad u jecelyihiin in aay u dalxiis taagan.degmada waxa soo maray dad magac ku dhex leh. Bulshada hadey ahaan laheyd dhabanka, siyaasada, Ganacsiga iyo Aqoonta intaba.
Buurweyn waa baladkii Gaashaandhiga buurweyn waa baladkii barwaaqada.
Eunha
Jung Eun-bi (dhashay Maajo 30, 1997), si fiican loogu yaqaan magaceeda masraxa Eunha, waa heesaa iyo atariisho Koonfur Kuuriya. Waxay xubin ka ahayd kooxda gabdhaha GFriend.
Colaada Tigray
Colaada Tigray waa isku dhac hubaysan oo socda kaas oo kabilaabmay Nofeembar 2020 Gobolka Tigreega ee Itoobiya, unadhaxeeya ciidamada gaarka ah ee Gobolka Tigreega oo ay hogaaminayaan Jabhadda Xoreynta Dadka Tigreega (TPLF), iyo Ciidanka Difaaca Qaranka Itoobiya (ENDF) ee isbahaysiga la leh Amxaarada. Ciidamada gaarka ah ee gobolka.
Isku dhacu wuxuu kululaaday markii Raiisel Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed uu isku dayay inuu ka fogeeyo siyaasada wadanka ka jirta federalismka qowmiyadaha, oo ah nidaam awood qeybsi ah oo saamayn goboleed siiya qoomiyadaha shakhsiyaadka ah, isaga oo mideeyay xisbiyada ku abtirsada deegaanka iyo gobolka ee Jabhadda Dimuqraadiga Dadweynaha Itoobiya. kaasoo 30 sano xukumayay Ethiopia, kana dhigay xisbi barwaaqo dalka oo dhan.
Jabhadda Xoreynta Dadka Tigray, oo ah millateri iyo awood siyaasadeed oo xoog leh gudaha Itoobiya oo mataleysa 6% tirada guud ee dadka ku abtirsada, ayaa diiday inuu ku biiro xisbiga cusub, waxayna ku andacooday in Abiy Ahmed uu noqday taliye sharci-darro ah isaga oo dib u dhigay jadwalka doorashooyinka guud ee loo qorsheeyay 29 Ogosto 2020 taariikh aan la cayimin 2021-ka sababtuna tahay COVID-19.
Kooxda TPLF ayaa kubilaabtay doorashooyinkii gobalada Tigreega bishii Sebtember 2020 iyagoo diidan dawlada dhexe oo sharci daro ku tilmaamtay doorashadii Tigray.
Xaaladda ayaa isku bedeshay rabshado 4tii Nofeembar iyada oo lagu eedeeyay weerar Jabhadda Xoreynta Dadka Tigray ay ku qaadday Xarunta Taliska Woqooyi ee Ciidanka Difaaca Qaranka Itoobiya. Weeraro gantaalo ah ayaa ku daatay gobolka Axmaarada ee deriska la ah iyo wadanka Ereteriya.
Bishii Febraayo 2021 dagaalkii ka dhacay tigray waxaa ku dhintay in ka badan 4,770 qof.
Shaw
Shaw Waa Degmo ku taalla gobolka Hiiraan,waxay u dhawdahay degmada [[Jalalaqsi].Waa degmo isku xirta ganacsiga labada gobollada:Hiiraan, bakool,Bay,iyo Shabeelaha Dhexe. Waxay ka mid tahay degaanada aad u camirmay ,ka dib dagaaladii sokeeye ee ka dhacay soomaaliya,maadaama anay soomaaliya lahayn dowlad dhexe oo heshiis lagu yahahay,sugina karta ama badbaadin karta(ilaah aa badbaada lehe) dadka soomaaliyeed naftood,maalkooda iyo xoolahooda ayay reer shaw ku tashadeen sidii ay iskood iskugu taagi lahaayeen.degmada wuxuu ilaahay ku manneestay khayraad fara badan ee xoolaha,daaqa,beeraha,iyo khayraadka dabiiciga ah.
27 Juun
27 Juun waa maalinta 178aad ee sanadka kalendarka Gergooriyaanka, 187 beri ayaana ka harte sanadka.
Dhimashooyin
p908
Beer gadiid
Beer Gadiid waa Deegaan Balaaran ku taalo gobolka Hiiraan,waxeena hoostagtaa dagmada matabaan inkastoo lo oran karo maanta waxee uqalantaa dagmo marka loo fiiriyo baaxada iyo hormarka ee kutalaabsatay waxaana dago beesha 4 samatals xawadle.
Burcadheer
Burcadheer waa tuulo ku taalo gobolka Hiiraan
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Hordhac
Iyadoo aqoonsiga sharafta uu ku dhashay iyo xuquuqda maguurtada ah ee ay u siman-yihiin dadweynaha adduunku uu yahay saldhigga xorriyada, caddaaladda iyo nabadda dunida.
Iyadoo aqoonsi la'aanta iyo ku tumashada xuquuqda aadanuhu ay ka dhasheen falal waxashtinimo ah oo shucuurta aadanuhu ka danqato iyo iyadoo gaaritaanka duni aadanaha ku nooli haystaan xornimo ay ku cabbiraan fikradahooda iyo waxay aaminsan yihiin iyo iyagoon qabin cabsi iyo baahi, laguna dhawaaqay inay tahay ujeedada ugu weyn ee uu dadku leeyahay.
Iyadoo ay tahay lagama maarmaan in xuquuqda aadanuhu ay noqdaan kuwo sharcigu dhowro, si uusan qofku, ugu dambeynta, ugu baahan inuu xoog kaga soo horjeesto cadaadiska.
Iyadoo ay tahay lagama maarmaan in sare loo qaado horumarinta xiriirka saaxiibtinimo ee ka dhexeeya Dawladdaha.
Iyadoo Dawladaha xubnaha ka ah Qaramada Midoobay ay dhexdooda iska ballan qaadeen iyagoo la kaashanaya Hayadaha caalamiga ah sare u qaadidda dhowritaanka iyo xushmaynta xuquuda aadanaha iyo xorriyadda aasaasiga ah.
Iyaadoo helitoanka aragti midaysan ee la xiriirta xuquuqdan iyo xorriyaadkan ay tahay arrin qiima weyn ku fadhisa si loo fuliyo ballan qaadkan.
Mean Girls
Mean Girls waa filim 2004 majaajillo Mareykan ah waxaana agaasime ka ahaa Mark Waters waxaana qortay Tina Fey. Filimka ayaa jilaya Lindsay Lohan, Rachel McAdams, Lacey Chabert, Amanda Seyfried, Tim Meadows, Ana Gasteyer, Amy Poehler, iyo Fey. Waxay ku salaysan tahay qayb ka mid ah buugga Rosalind Wiseman oo is-caawinta ah, Queen Bees and Wannabes, kaas oo qeexaya cliques bulsho ee dugsiga sare ee dumarka, cagajuglaynta dugsiga, iyo waxyeelada ay ku yeelan karaan ardayda. Fey sidoo kale waxay ka soo qaadatay khibradeeda dugsiga sare si ay u dhiirigeliso qaar ka mid ah fikradaha filimka. Sheekadu waxay xarunteedu tahay gabadh da'yar oo dhex maraysa nidaamka bulsho ee dugsi sare oo Maraykan ah oo casri ah ka dib sannado badan oo waalidkeed ay wax ku dhiganayeen guriga iyada oo cilmi-baaris ku samaynaysa Afrika.
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod I
Aadanaha dhammaantiis wuxuu dhashaa isagoo xor ah kana siman xagga sharafta iyo xuquuqada Waxaa Alle (Ilaah) siiyay aqoon iyo wacyi, waana in qof la arkaa qofka kale ula dhaqmaa si walaaltinimo ah.
Qod III
Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay nolol, xorriyo iyo nabad gelyo.
Qod IV
Ma jiro qof loo hoysan karo addoon, addoonsiga iyo ka ganacsiga addoonta way reebanyihiin cayn kasta ay ku yimaadaan.
Qod V
Ma jiro qof loo geysan karo silic dilyo ama ciqaab ka baxsan aadaninimada.
Qod VI
Qof kastaa wuxuu xaq u laayahay in loo aqoonsado, meel kasta oo uu Joogo, qofnimadiisa.
Qod VII
Dadka oo dhammi way u simanyihiin sharciga waxayna xaq u leeyihiin, iyaga oo aan la kala soocin, in sharcigu dhowro. Dadka oo dhammi waxay xaq u leeyihiin in si siman looga badbaadiyo wax alla wixii kala sooc-sooc ah oo ka soo horjeeda Baaqan ama dhiirigelni kara kala sooc-soocid.
Qof kasta wuxuu xaq u leeyahay inuu helo Maxkamadaha ku hawsha leh ee dalkiisa cawin celin dhab ah marka lagu xad-gudbo xuquuqda asaasiga ah oo uu dastuurka ama sharciga siiyay.
Qod IX
Qofna looma xiri karo, looma hayn karo, ama looma masaafurin karo si sharci darro ah.
Qod X
Qof Kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo sinnaan buuxda Maxkamad Caadil ah horteed marka la gaynayo xuquuqdiisa iyo waajibaadkiisa iyo marka ay dhacdo in loo haysto dacwo ciqaab ah.
Qod XI
1. Qof kasta oo lagu soo oogay dacwo ciqaab ah wuxuu xaq u leeyahay in loo ictiqaado inuu yahay dembi laawe ilaa laga caddeeyo inuu yahay dembiile sida uu qabo sharcigu, ayna ku dhawaaqdo Maxkamad dadka u furun oo eedeysanayaasha loo oggolaaday dammaanadaha lagama maarmaanka u ah difaacooda.
2. Qofna lama saari karo ciqaab ka dhalatay fal ama fal l'aan haddii falkaasi ama fal la'aantaasi xagga sharciga Dalka ama kan Caalamiga ah, aanay ahayn dembi waqtiga la galay. Sidoo kale dembilaha lama saari karo ciqaab ka adag tii u degsanayd falka dembigaas markii la galay.
Qod XII
Qofna si sharci darro ah looma faragelin karo arrimihiisa u gaarka ah, qoyskiisa, gurigiisa ama warqadihiisa; sidoo kale lama dhaawici karo sharaftiisa ama sumcaddiisa. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu sharciga ka hoos galo fara gelintaas iyo dhaawicidaas.
Qod XIII
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu si xornimaa ugu dhex socdo una dego gudaha dal kasta.
2. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu ka dhoofo dal kasta oo uu ku jiro kiisa, kuna soo laabto.
Qod XIV
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu dal kale u raadsado kana helo magan gelyo siyaasadeed isagoo ka baxsanayo cadaadis.
2. Xaqa kor ku xusan laguma doodi karo haddii cadaadisku yahay mid dhab ahaan ka dhashay dembi aan siyaaso la xiriirin ama falal ka soo horjeeda ulajeedooyinka iyo mabaadiida Qaramada Midoobay.
Qod XV
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay Jinsiyad.
2. Qofna si sharci darro ah loogama qaadi karo Jinsiyadiisa, loomana diidi karo xaqa ah inuu Jinsiyadiisa beddesho.
Qod XVI
1. Ragga iyo dumarka qaan gaarka ah, iyaga oo aan loo kala soocin xagga dhalashada, qowmiyada ama diinta, waxay xaq u leeyihiin inay guursadaan oo qoys abuuraan. Way u siman yihiin xaqa ku saabsan guriga, muddada xiriirka guurka socdo iyo marka uu xiriirkaas dhammaanayo.
2. Guur wuxuu dhici karaa oo keli ah marka la helo rabitaan buuxa oo xor ah oo ka yimaadda labada doonaysa in ay is-guursadaan.
3. Qoysku waa unugga saldhigga u ah bulshada, wuxuuna xaq u leeyahay in Dawladda iyo mujtamacu bad baadiyaan.
Hoosingow
Hoosingo (sidoo kale loo yaqaano "Hoowsingow") waa dagmo ku taala gobolka Jubbada Hoose, Waxaana degan Beesha Sheekhaal(Aw Qudub ) gaar ahaan waxaa ugu badan beesha reerow samatar  Jubbada Hoose ee wadankaSoomaaliya. Degmadan oo lagu qiyaaso boqol jir ayaa waxa dhinaca galbeed xad kala leedahay wadanka Kenya halka magaalada Kismaayo kaga taalo dhinaca bari ama qorax ka soo baxa.
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod XVII
2. Qofka xoolahiisa si sharci darro ah loogama qaadi karo.
Hoosingow
Hoosingo waxay mid ka tahay todobo degmo ee gobolka Jubbada Hoose ka kooban yahay. Sida taariikhda ku xusan tan iyo waqtigii Dawladda Soomaaliya qaadatey xoriyada sanadkii 1960-kii, magaalada Hoosingow waxay mid ka ahayd degmada Badhaadhe, hase yeeshee sanadku markuu ahaa 2010-kii ayaa Dowladii Ku Meel Gaarka ahayd ee Sheekh Shariif u magacaawdey Hoosingo degmo ka tirsan degmooyinka gobolka Jubbada Hoose.
Mesut ozil
Mesut ozil
Hoosingow
== Hoosiingo waxay kamid degmoyinka jubada hoose waxaana daga beesha sheekhal hoosiingo bwaxaa kadhacay dagaalo dagaladaas oo ay Soo cqaadeen beeshaha ogaadeen ayagoo doonaye iney kabarakacshan beesha sheekhal ayna dagaan lkn madhicin wey kujabeenDagaaladii ==
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod XVIII
Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo xorriyadda xagga fikradda iyo wacyiga, Waxa uu qofku xaq u leeyahay inuu, keli ahaan ama isaga oo dad kale wehliyaan, soo bandhigo meel fagaara ah ama meel gaar ah, diintiisa ama waxa uu aaminsan yahay, kuna muujinayo xagga waxbarid, ku dhaqanka, caabudid iyo cibaadaysi.
Mesut ozil
'  (Afka Jarmalka: [ ],Afka Turkiga: [ Wuxuu dhashay 15 Oktoobar 1988) Waa ciyaaryahan K/Cagta u ciyaara kooxda Arsenal kana ciyaara qadka dhexe, waxa uu u ciyaari jiray Xulka Qaranka Dalka Jarmalkan balse sanadkii 2018 ayu shaaciyay inuu ka fariistay u ciyaarista Jarmalka maadaama lagu cunsuriyeeyay sawir uu la galay madaxweynaha Turkiga oo uu Arooskiisa ku casuumay taas oo loo arkay dano siyaasadeed maadaama uu asal ahaan Turkiga u dhashay. Waxaa loo wareejiyay kooxda Fenerbahçe ee 2021.
Hoosingow
Dhaqanka iyo Hidaha
magacaygu waa dalmar daacad oo ku nool gudaha dalka jarmalka gaar ahaan Greifswald waxaan idin odhan lahaa kor isku soo qaada beesha sheekhaal wayn
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod XIX
Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo xornimo xagga ra'yiga iyo hadalka; wuxuu kale xaq u leeyahay inaan lagu fara gelin ra'yigiisa iyo inuu raadsado, helo, dhiibo warar iyo fikrado isaga oo isticmaalaya qalab kasta oo war baahin ah iyaga oo aan loo fiirin ama xayirin wax soohdima ah.
Qod XX
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo xornimo uu uga qayb galo isu-tag iyo urur leh ulajeeddo nabad-gelyo.
Mesut ozil
. Ozil waxa uu xubin ka ahaa xul qaran illaa iyo 2006, waxa uuna ka mid ahaa xulka qaranka Jarmalka illaa iyo 2009.
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod XXI
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu ka qayb galo maamulka Dalkiisa si toos ah ama isagoo si xornimo ah u dooranaya cid wakiil ka ah.
2. Dadka oo dhami way u simanyihiin inay ka qayb galaan maamulka sare ee dalka ka jira.
3. Rabitaanka dadweynuhu waa saldhigga awoodda Dawladda; rabitaankaas waxaa lagu muujinyaa dooroshooyin run ah oo xilliyo joogta ah dhacaya, laga wada qayb-galaya, waxayna u dhacayaan si qarsoodi ah ama hab kale oo wax lagu doorto oo xor ah.
Qod XXII
Qof kastaa, maadaama uu xubin ka yahay bulshada, uu xaq u leeyahay inuu helo daryeel caafimaad. Daryeelkaas oo qof waliba u fududaynaya xuquuq dhaqaale, mujtamac iyo mid aqooneed ee lagama maarmaanka u ah qofka sharaftiisa, xornimadiisa iyo koritaanka qofnimadiisa. Taasoo ku imaanaysa dadaalka gudaha iyo iskaashiga caalamiga, isagoo laga eegayo nidaamka iyo ilaha dhaqaale ee Dawlad kasta.
Xaafada Hoose
xaafada hoose waxa la yiraahda sidoo kale buulo hoose waxaana caan ay kutahay dhaliyaro xirfadeysan iyo waayo aragnimo buulo hose waxa ay kamid ahan jirtay meelaha ugu mashquulka badan xiligi bari samaadki sidoo kale buulada waxa ay ka qeyb qadatay olalihii kacaanka looga soo horjeeday ooo looga saaray wadanka iyadoo aheed meesha ugu badan oo qasaaraha kasoo gaaray buulada sidoo kale buulo hoose waxa ay kasoo qeyb qadatay xornimadii wadanka halgankii lo soo maraysidoo
Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha
Qod XXIII
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu shaqo helo, inuu u madax bannaanaado doorashada shaqada uu qabanayo, in sharuuduhu shaqada ahaadaan kuwo caddaalad ku fadhiya, isagana u danaynaya iyo inaysan shaqo la'aan ku dhicin.
2. Qof kastaa, iyadoon dadka la kala soocin, wuxuu xaq u leeyahay inuu helo mushaar la mid ah kan uu qaato qof kale oo ay isku shaqa qabtaan.
3. Qofka shaaqeeyaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo mushaar wax taro, kuna filan si uu ugu noolaado isaga iyo qoyskiisuba. Loona kabo haddii loo baahdo daryeellada kale.
4. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu abuuro urur ama ku biiro kuwo jiray si uu u ilaaliyo danihiisa.
Qod XXIV
Qof kasta wuxuu xaq u leeyahay nasasho oo ay ku jirto waqti kooban oo macquul ah oo laga jaro saacadaha shaqada iyo xilliyo fasax oo uu mushaar u socdo.
Qod XXV
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu gaaro heer nololeed oo waxtar u ah caafimaadka iyo ladnaanta naftiisa iyo qoyskiisa; ha ugu horeeyaan cuntada, dharka, hoyga, daryeel caafimaad iyo wax alle wixii adeeg bulshadeed oo lagama maarmaan ah; wuxuu kale uu xaq u leeyahay inuu helo daryeel markii ay ku timaada shaqo la'aan, cudur, curyaanimo, geeri, gabow ama dhibaatooyinka kale uusan la shaqaysan kari ka baxsan awoodiisa.
2. Hooyada umusha iyo dhalaanku waxay xaq u leeyihiin xannaano iyo gacan siin gaar ah. Caruurta oo idil, ha ku dhashaan ama yaanay ku dhalan meher, waxay xaq u leeyihiin xannaana isku mid ah.
Qod XXVI
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu helo wax-barasho. Waxbarashadu waa lacag la'aan, ugu yaraan heerka dugsiyada hoose iyo heerka aasaasiga ah. Waxbarashada dugsiyada hoose waa khasab. Waxbarashada farsamo iyo midda xirfadeed waa inay noqdaan kuwo la helo; tacliinta sare sidoo kale waa inay u furnaataa dadka oo dhan, iyada oo la tix-gelinayo qof la arko mudnaantiisa.
2. Waxbarashadu waa inay ahaato mid loola jeedo in lagu kobciyo shakhsiyadda qofka xoojinta dhowritaanka xuquuqda aadanaha iyo xorriyaadka asaasiga ah. Wax-barashadu waa inay ahaato mid wax ka tarta is-af-garadka isu-dulqaadka iyo saaxibtinimada ka dhexaysa qowmiyaadka ama dadka kala jinsiga iyo diinta ah, waana inay si adkayso hawlaha Qaramada Midoobay ee la xiriira sugidda nabad-gelyada.
3. Waalidka ayaa iska leh xaqa koobaad oo ah inay doortaan nooca waxbarashada la siinayo caruurtooda.
Qod XXVII
1. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay inuu si madax bannaan uga qayb qaato hiddaha nololeed ee bulshada, inuu ka faa'idaysto farshaxanka, inuu ka qayb galo, horumarinta cilmiga iyo ka faa'idaysigiisa.
2. Qof kastaa wuxuu xaq u leeyahay in la daafoco danihiisa maadiga iyo macnawiga ha ee ka dhasha waxa uu isagu curiyay xagga cilmi suugaanta iyo farshaxanka.
Qod XXIX
1. Qof kasta waxaa ka saaran bulshadiisa waajibaad; bulshadu waa meesha qura oo ay suurtowdo in qofku shakhsiyadiisu si madax bannaan oo buuxda ay ugu kobocdo.
2. Marka uu qofku gudanayo xuquuqdiisa iyo xorriyaadkiisa waxaa xiraya oo qura inta sharcigu ka reebay, iyadoo ula jeedadu tahay oo keliya aqoonsiga iyo dhowritaanka xuquuqda iyo xorriyaadka dadka kale in la dhowro iyo sidoo kale anshaxa, nabad-gelyada guud iyo wanaagga guud ee mujtamaca diimaqaraadiga ah.
3. Xuquuqda iyo xorriyaadka kor ku xusan looma isticmaali karo si ka soo horjeeda ulajeedooyinka iyo mabaadiida Qaramada Midoobay.
Qod XXX
Baaqan kuma jiraan wax loo fasiri karo in micnahoodu yahay in Dawlad, koox ama qof xaq u leeyahay inuu ku kaco fal ama falal loola jeedo in lagu burburiyo xuquuqda ama xorriyaadka lagu qoray Baaqan.
Kaxda
Kaxda waa degmo ka tirsan degmooyinka gobalka Banaadir. Dagmada Kaxda waxa ay dhacdaa koonfur galbeed ee Gobolka Banaadir waxaana dhanka koofureed ka xiga Degmada Dharkeenlay. Sidoo kale waxaa dhanka galbeed waxaa ka xigta Degmada Lafoole ee Gobolka Shabeellaha Hoose, Waqooyi waxaa ka xiga degmada deyniile.
Dagmada waxa ay ka soo bilaa baataa Eks-Kontrool Afgooye waxayna ku egtahay Siinka dheer ee Gobolka Shabeellaha Hoose.
Degmada kaxda qiyaas ahaan waxay ku fadhisaa dhul 15KM2. Waxaa ku nool Ku dhawaad 101,000 oo qof.
Degmada kaxda waa Degmadii 17 –AAD ee Gobolka banaadir waana dagmo aad u facwayn, laakin soo martay marxalado kala duwan,
Waxaana si toos ah degmo loogu aqoonsaday ama looga dhigay taariikhdu markay ahayd 15/10/2012 maalin isniin ah waxayna ku aasaasantay dhibaatooyinka faraha badan kuwaas oo ka dhacay Magaalada Muqdisho.
Waxaana dib u dajin iyo dib u dhis balaaran lagu sameeyay sanadii 2007-dii, Gudoomiyaha kaxda waa Mudane Maxamed Ismaaciil
Dagmada kaxda waxaa ku badan Beesha Shiiqaal.
Wardere
wardere ama wardheere waa beel ka tirsan beelaha leelkase reer wardheere waxay degaan meelo badan oo ay ka mid yihiin gobolada soomaliya,kenya iyo usa ama ameerika waxayna ka badanyihiin ilaa 5000 (shan kun) oo qof
1977
1976 - 1977 - 1978
Mitir
Mitir
Mitir (ingiriis: Meter) waa qiyaas caalami ah oo lagu qiyaaso dhererka iyo fogaanta. Soomaalida waxa ay isticmaali jireen qarniyo hore qiyaasta loo yaqaan Dhudhun oo udhiganta 0.050 iyo qaybihiisa kala duwan sidaTaako0.020 mitir, Tilaabo iyo Baac
Qiyaasta caadiga ah Mitir waxay la mid tahay hal talaabo. Cabirkan waxa ka yar Sentimitir oo u dhiganta 0.01 mitir, waxaana ka wayn Kilomitir oo u dhiganta 0.001 mitir. = Taariikhda Halbeega =
= Isticmaalka Halbeega Mitir =
Irir
Irir waa qabiil ka mid ah qabiilada somalida wuxuna u kala baxaa dir iyo hawiye.
Balli Gaabandhoor
Balli Gaabandhoor waa degmo ku taal woqooyiga Gobolka Mudug ee [[Soomaaliya|].
Shaah cabaas koowaad
Shaah Cabaas koowaad ( Af-Faaris; عباس یکم ) waxa uu ahaa mid ka mid ah hogaamiyaasha ugu waaweynaa taariikhda Iiran iyo Boqortooyadii Safawiyiinta. Waxaana loogu yeeri jiray "Cabaaska weyn" (Af-faarisi; شاه عباس بزرگ), wuxuu ka talinaayay iiraan (27 Janawari, 1571 - 19 Janawari, 1629)
Yuju
Choi Yu-na (dhashay Oktoobar 4, 1997), waxaa si fiican loogu yaqaan magaceeda masraxa Yuju, waa fanaanad u dhalatay Koonfur Kuuriya.
Tixraacyada
yue: 崔裕娜
Yuusuf Maxamed Ismaaciil
Yuusuf Maxamed Ismaaciil (11 Sebteembar 1960 - 27 Maarso 2015) ahaa diblomaasi Soomaaliyeed oo siyaasi.
Noloshiisii
Ismaaciil waxa uu ku dhashay 1960 magaalada Rome, Talyaaniga qoyska ah laandheere Soomaali. Uu iska lahaa qabiilka Majeerteen Harti Daarood. Qoyskiisa asal ahaan ka amaanay Garowe ee xarunta maamulka ee gobolka waqooyi-bari Puntland ee gobolka Soomaaliya.
Waayo, waxbarashada sare, Ismail shahaado ah cilmiga siyaasadda ka dhiga Jaamacadda Bologna.
Lafweyn
Lafweyn waa tuulo ku taalo Degmadda Jalalaqsi gobolka Hiiraan, waa tuulo leh shacbiyad badan waxayna caan ku tahay xoolo dhaqashada iyo beeraha, waxaa kale oo loo yaqaanaa Tuugaarka, waxayna qiyaastii Dhinaca Bari 3Km ka xigtaa Degmadda Jalalaqsi, Sidoo kale waxaa u dhow Webiga Shabelle oo u jira qiyaastii 2.5Km. Degmadda waxaa ka soo Jeeda oo caanka ah dalka Soomaaliya, Maxamed Cumar Farax, Aabihii weynaa ee degmadda jalaqsi odayga u ahaa Nuur Warsame Tuugaarey Iyo Cumar Cade, Milkiilaha weyn ee hotelada LAfweyn Palace Hotel iyo Ambassador Hotel Mogadishu.
Xeraale deefow dolow luuq qooneey diidocanaane boholgaras
Daa'uud Xirsi
'''General. Daauud Cabdulle Xirsi''' (1924-1965) wuxuu ahaa Janaraalkii ugu horeeye ee yeelato Soomaaliya isla markaasna ahaa taliyihii ugu horeeyey ee Ciidanka Xooga Dalka Soomaaliyeed. Janaraal Daauud wuxuu ku dhashay tuulada Mareeg ee ka tirsan gobolka Galguduud ee dalka Soomaaliya halkaas oo uu ku dhameeye aqoontiisa Qur'aanka asagoo da' yar ah. Mudo sanad ah asagoo ka shaqaynayaa xaafiiska Talyaaniga ee degmada Buuloburde ayuu wuxuu u gudbay magaalada Muqdisho, xoogaa kahor intaan la gaarin Dagaalkii Labaad ee Aduunyada. 1943dii wuxuu ku biiray Ciidamada Booliska ee Ingiriiska oo markaas hayste koonfurta Soomaaliya, Janaral Daauud waxaa uu ka gaare shaqadiisa ilaa barre (macalin) tababare ka ah Dugsiga Booliiska ee Xamarjajab. Wuxuu caan ku ahaa hanka sharafta leh iyo soomaalinimada.
15 Meey
15 Meey waa maalinta 135aad ee sanadka kalendarka Gergooriyaanka, 230 beri ayaana ka harte sanadka.
Daa'uud Xirsi
Taliyihii ugu horeeye
Dagaalkii labaad ee Aduunka kadib, horaantii 1950meeyadii ayaa taliskii Talyaaniga ku soo noqde koonfurta Soomaaliya ayaa Janaraal Daauud ku guulayte imtixaan uu u galay leyli sarkaal. Waxaana loo qaaday dalka Talyaaniga halkaas oo uu ku soo dhamaystey tababarkii ciidan ee sarkaalnimada.
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network waa xarun Raadiyeeed oo ku taala Locri ee wadanka Talyaaniga, waxeyna leedahay web ku qoran Af-Taliyaani.
Daa'uud Xirsi
Taliyihii ugu horeeye
Nasiibxumose, Allahaa u naxariistee Janaraal Daauud Cabdulle Xirsi wuxuu ku geeriyoodey magaalada Moosko ee dalka Ruushka calanka Soomaaliyeed oo aan shan jirsan, asagoo jira 41 jir, dabadeed waxaa xilka loogu wareejiyey saaxiibkiisa Salaad Gabayre, Allaha unnaxariisto.
Jenanka waxaa uu ahaa qof diinta ku wanaagsan oo baari ah, kuna dadaala runta, waxaana la sheegay inuusan dadka jidka ku dhaafi jirin, isagoo hore u qaadi jiray maadaama uu watay baabuur ahaana sarkaal sare, iskama dhowri jirin dadka shicibka ah. Generalka wxaa uu guula la taaban karao ka gaaray Dagaalki somalia ay la gashay Ethopia Sanadii 1964 Markaas oo loo aqoonsaday Halgamaa Hal ku Dhig leh oo aad loo Xurmeeyo. Dhanka kale waxaa Jira qabuuro loogu Magacdaray Ganeralka o la yiraah General Daa,uud oo ku Yaala Dagamada Wardhiigleey ee Gobolka Banaadir iyo sidoo kale wadada Jen Daa'uud iyo weliba iskoolada Dhexe & sare ee Jen: daa'uud oo iyaguna ku yaal degmada yaaqshiid ee gobolka Banaadir.
Waxaa intaas dheer in jenanku ay jeclaayeen ciidamadii Soomaaliyeed, maadaama uu aad ugu dadaali jiray noloshooda. Generalka aad ayaa looga xushmaayaa Soomaaliya oo idil Xataa Xiliyadii uu Noolaa wax uu quudin jirey dadka Tabarata Yar ee soo beegsaday xiryaha ciidamada oo uu oran jirey waxa Walba oo aad aragataa oo aala Xiarayaha ciidamada Waa Cuni kartaan.
laakiin taariikhda qaarbaa dhigaysa in xilka uu kala wareegay Fashiistihii dhiigyacabkii Maxamed siyaad barre ee soomaali hooga iyo burburka u horseeday Allahu Yarxam .
Madaxweyne
Madaxweyne (رئيس; presidente; president) waa madaxa ugu sareeya ee dowlada wadan ama dal. Sida caadiga ah, madaxweynuhu waxa uu madax u yahay dhamaan xubnaha dowlada oo dhan. Waxaa mararka qaar dhacda in ra'iisul wasaaruhu ka awood sareeyo madaxweynaha. Si kastaba ha ahaatee, madaxweynuhu waxaa inta ugu badan ku soo baxaa doorasho shacabka ama golle.
Dhinaca kale, ereyga "madaxweyne" waxaa sidoo kale isticmaala ururada madaxa banaan, shirkadaha ganacsiga iyo xisbiyada; kuwaasi oo macnaha ereygu u taagan yahay "qofka ugu sareeya ururkaasi ee go'aanka ugu dambeeya gaadhi kara".
= Sharaxaad = Madaxweyne waa taliyaha ugu sareeya ee dowlad kaasi oo ku soo baxa doorasho shacab ama golle. Madaxweynuhu wuxuu talada heyn karaa wakhti go'an oo inta ugu badan u dhexeysa 4 sano ilaa 8 sano. Inta ugu badan dowlada caalamku waxay leeyihiin madaxweyne iyo madaxweyne ku xigeen kuwaasi oo talada la wareega wakhti isku mid ah. Hadii madaxweynaha wax gaadhaan ama geeriyoodo waxaa talada dalkaas la wareega madaxweyne ku xigeenka.
=La Xidhiidha=
Dharbash
Dharbash wuxuu ahaa gobol ee Darawiishta Diiriye Guure. Waxaa muqaddim u ahaa Xirsi Cartan Boos (Jeedlade). Waxaa guutadaas ku jirey Ararsame, Adan Madobe iyo Baharsame.
Malcolm X
Malcolm X, markii dambe la baxay "Malik Shabazz" ( (carabi: الحاجّ مالك الشباز‎) (dhashay Maayo 19, 1925 – Febraayo 21, 1965) wuxuu ahaa hogaamiye diineed iyo dhaqdhaqaaqe bulsho u dhashay Dadka Madoow ee wadanka Maraykanka.
Shiikhyaale
Shiikhyaale wuxuu ahaa guuto ee Darawiish. Waxaa guutadaas ku jirey Bah gari ogaadeen         Ali Geri (reer darawiish), Baharsame (reer darawiish), Qayaad (reer darawiish), Maxamuud Garaad (reer darawiish) iyo Xasan Ugaas (reer darawiish). Waxaa abaanduul u Caamir xasan shiikh nuur (Cagoole,)
Alvark Tokyo
FIBA Alvark Tokyo 🇯🇵 Japan
Indhabadan
Indhabadan wuxuu ahaa guuto ee Darawiishta Diiriye Guure. Waxaa guutadaas ku jirey Naleeye Axmed (Ugaadhyahan) iyo Qayaad. Waxaa abaanduul ka ahaa Barni Maxamuud Sugulle (kaligiimaadhle), iyo Cismaan Boos.
Golaweyne
Golaweyne wuxuu ahaa xafiiska ee Darawiish. Waxaa guutadaas ku jirey Nur Axmed (reer darawiish), Reer Khayre (qayaad reer darawiish), Yaxye (Bah Nugal rer darawiish), Wacays caraale (Ali Gheri Dhulbahante). Waxaa abaanduul ka ahaa Oogle Seed Magan, Abshir Dhoore iyo emiirka Diiriye Guure walaalihiis Muuse iyo Yusuf. Oo reer caraale mahad ahaa
Aserbiijaan
Aserbiijaan (Azerbaijani Azərbaycan) waa dowlad kamida ah lixda dawladood oo asal ahaan kasoojeeda wadanka turkiga kuna yaala inta u dhaxaysa yurub iyo aasiya gaar ahaan wadankan waxa uu ku yaalaa mandaqada aadka u baaxda wayn ee qafqaas waxa uu dhanka bari xuduud kala leeyahay Bada Qaswiin dhanka waqooyina wadanka ruushka wadanka joorjiya dhanka waqooyi galbeed dhanka galbeed kana wadanka Armania dhanka koonfureedna wadanka iiraan waxa kale oo wadankani uu xuduud aad u yar la leeyahay wadanka turki Azerbaijan: Azərbaycan [Azərbaycan [ɑːzæɾbɑjdɛʒɑn]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Azerbeyl (Azerbaijan: Azərbaycan Cumhuriyeti [ɑːzæɾbɑjd͡ʒɑn ɾespublikɑsɯ]), waa wadan ku yaal Koonfurta Caucasus ee Eurasia ee iskutallaabta ee Bariga Yurub iyo Galbeedka Aasiya. Waxaa xuduud u leh badda Caspian oo ku taal bariga, Ruushka waqooyiga, Georgia ee waqooyi-galbeed, Armenia ee galbeedka iyo Iran si koonfurta. Nakhchivan oo ku taala Armenia ayaa ku xiran waqooyiga iyo bari, Iran oo ah dhinaca koonfureed iyo galbeed, waxana uu ku yaal xudduudda 11km oo dheer leh Turkiga waqooyi galbeed. Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Azerbaijan ayaa ku dhawaaqday xoriyadeeda sannadkii 1918, waxayna noqotay waddankii ugu horreeyay ee dimoqraadiga ah ee dunida Muslimka ah. Wadanku wuxuu ku biiray Midawga Soofiyeeti 1920kii oo ahaa Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Soofiyeeti. Jamhuuriyadda casriga ah ee Azerbaijan waxay ku dhawaaqday xoriyaddeedii 30kii Agoosto 1991, ka hor inta aan si rasmi ah loo tirtirin USSR bishii Disembar 1991-kii. Bishii Sebtembar 1991kii, badi Ermeni ah ee ka soo horjeeda gobolka Nagorno-Karabakh ayaa ka gaabsaday inay samaystaan ​​Jamhuuriyadda Artsakh. Gobollada iyo toddoba degmo oo xaafad ka baxsan waxay u noqdeen kuwo madaxbannaan oo dhammaystirmay dhammaadkii dagaalkii Nagor-Karabakh 1994. Gobolladaasi waxaa loo aqoonsaday inay yihiin kuwo caalamku aqoonsan yahay oo qayb ka ah Azerbaijan, iyadoo xal waara xaaladda Nagorno-Karabakh, laga helo wadahadal ay fududeeyeen OSCE.
Madiina
''HORUDHAC
Degmada wadajir waxay kamid tahay degmooyinka xeebta dhaca waxayna xuduud la leedahay degmooyinka kala ah Waabari, Hodon, iyo Dharkeynleey sidoo kale waxaay xuduud la leedahay gobalka shabeelada Hoose. Magaca Degmada Wadajir waxaa loolajeedaa Wadashaqeenta waxwada qabsiga iyo iskuduubnida ay degmada wada leedahay iyo dadka degan degaaankani oo dada meelo kala duwan laga soo jebiyey oo leysu keenay degaanada laga soo jebiyey oo laga kala keenayna waxaa ka mid ah Buulo mashiidiyo Buulo xaashi Buulo mugdi Iskurarankii buulo eelaay Dadkaa isku darka ah ayaana lagu magacaabay wadajir. Degmada Wadajir Degmada Wadajir Waxaa la,aas aasay sanadii 1970 waxaana lagu bilaabay dadka aan soosheegnay oo lagakaljebiyey degaanada aan kor ku soosheegnay oo ka kala tirsanaa waaberi iyo hodan. Calanka Degmada Wadajir Degmada Wadajir waxey leedahay Calan kaas oo ka kooban sedex midab oo kala ah buluug,jaale iyo cagaar Buluuga waxaa dhexda kaga taal xidig cad kaasoo lagasoo qaatay calankeena soomaaliyeed, Midabka jaalaha ahna waxaa dhexda kaga yaala gacmo isa salaamaayo kuwaas oo muujinaaya degmada magaceed wadajir ah, Midabka cagaaran waxaa laga matalaayaa barwaaqada degmada taalo iyo in dhulka ugu nabdoon ay tahay. ''
Machad ibnu xajar alcasaqalaani
Machadku waxaa lagu dhigaa manhajkaa macaahida shareecada ee Soomaaliya waxa uuna xooga saaraa baridad culuumta shareecada iyo luuqada carabiga waxaana ka qalin jabiyay machadka ilaa 20 dufcadood, kun iyo lix boqol oo arday ay ka qalin jabiyay markii la aasaasay machadka ilaa 2021
Aserbiijaan
Taariikh
Wadankani waxa uu horay uga mid ahaan jiray Midowga Sofiyet waxa uu wadankani aad ugu qani yahay shiidaalka hada waxa madaxwayne u ah xaydar caliyeef waana wadan kamida wadamada ururka islaamka caasimada wadanka waxa lagu magacaabaa Baku.
Madiina
''HORUDHAC
Gudoomiye Degmo Gud. kuxigeen Arimo bulsho Gud.kuxigeen Arimo siyaasad Xoghaye Afarta Gud. Waaxeed Uruka Haweenka Degmada Wadajir Dhismaheed Maamulka Waxaa Ka loo kaaba Dhismahaasi Kaaliye Gudoomiye Madax dhaqaalaha Madax Samafalka Ururka dhalinyarada
Degmada wadajir
{| class="wikitable" !waxey ka koobantahay 4 waaxood kuwaas oo kala ah 1.	W /Jeneraaldaa,uud
2.	W/Xaawataako
3.	W/Xalane
4.	W/Timacade
14.	Axmed xasan cadow
15.	Axmed cabdulle afrax
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Halkan waxaa ku jira dhamaan liiska xisbiyada siyaasada wadanka Soomaaliya.