Haber_Awal
Xilligii gumaysiga ka hor
Haber Awal waxay leedahay taariikh ganacsi oo hodan ah inta badana waxaa ugu wacan lahaanshaha dekedda weyn ee soomaalida ee berbera, taas oo ahayd dekedda ugu weyn iyo degitaanka qabiilka Haber Awal xilligii hore ee casriga. Qabiilku wuxuu xiriir adag lalahaa imaarada Harar waxayna imaaradu ku hayeen ganacsatada Haber Awal maxkamadahooda si xushmad iyo qadarin leh Richard Burton isagoo xusaya saameynta ay ku leeyihiin maxkamada Amiir Axmed III bin Abu Bakr iyo wadahadal lala yeesho Vizier Mohammed. "Haber Awal gebi ahaanba waa dad hodan ah, inta badanna waxay ku mahadsan tahay ganacsiga ka soo gudbaya dekedda Berbera ee ku taal dhulka Ciise Muuse.""Sidan oo kale qabiilooyinka ku hareeraysan marinka waddanka ee ay maraan gawaarida waaweyn ama jidadka ganacsiga ayaa soo urursaday hanti badan, halka kuwa Ayal Axmed oo kale ah, ay nasiib u yeesheen inay yeeshan deked ay doorbiday Dabeecadda sida Berbera, si daabiici ah ugu dhaqsaha badan waxay noqotay taaji." Ganacsatada Habr Awal waxay xiriir ganacsi oo aad u ballaadhan la lahaayeen ganacsato Carab iyo Hindi ah oo ka kala yimid Carabiya iyo waddamada Hindiya sida ay u kala horreeyaan. Markay ganacsatadan ajanabiga ahi yimaaddeen Berbera iyo Bulaxaar si ay ganacsi u fuliyaan, waxaa jiray is afgarad wax ku ool ah oo salka ku haya nidaamka abbaanka (ilaalinta) ee u dhexeeya iyaga iyo dadka deegaanka ah ee Reer Yuunis Nuux (Ayyal Yuunis) iyo Axmed Nuux (Ayyal Axmed) oo ku abtirsada Sacad Musa, Haber Awal:"Tan ka hor, iyo ka hor degitaankii Ingriiska ee Cadan 1839, Ayyal Yuunis iyo Ayyal Ahmed abtirsiinyadooda Habr Awal waxay qabteen Berbera waxayna si wada jir ah u maareeyeen ganacsigooda, iyagoo la wadaagaya macaashka dhammaan macaamil ganacsi sida 'ilaaliyeyaal' (abans) ganacsato ajaanib ah oo ka kala yimid Carabiya iyo Hindiya. Markii lagu gudajiray dhiirrigelinta horumarka Cadan, barwaaqada dekedda ayaa si muuqata kor ugu kacday, Ayyal Yuunis oo tirad ahaan tiradooda ahayd ayaa eryay ehelladooda la tartamay oo ku dhawaaqay inay yihiin milkiileyaal ganacsi ee Berbera. Tani waxay horseeday isqabqabsi dhinac walba uu ka raadsado caawimaad dibadeed; Ayyal Axmed ee laga adkaaday wuxuu u jeestay Xaaji Shirmarke 'Cali iyo qabiilkiisa Haber Yuunis si ay u taageeraan. Taakulayntaan, waxay markaa awood u yeesheen inay dib isu taagaan oo ay cayriyaan Ayyal Yuunis oo u dhaqaaqay wadada yar ee waddada Bulaxaar, oo dhawr mayl u jirta galbeedka Berbera." Kaliya maahan in Haber Awal ganacsato ajaanib ah ay ku soo dhoweeyaan dekedahooda, waxay sidoo kale howlgalo ganacsi ka sameyeen maraakiibtooda ilaa dekadaha Carabta. Badi ganacsatada Soomaaliyeed ee tagi jirtay Cadan iyo dekedaha kale ee Koonfurta Carabtu waxay kasoo jeedaan qabiilka Habr Awal. Waxay Harar iyo gudaha ka soo iibsadeen badeecooyin kala duwan oo cayriin ah iyagoo ku beddelaya badeecado la soo saaray. Intii ay joogeen, Habr Awal waxay kireysteen guryo iyaga u gaar ah waxayna shaqaalaysiiyeen addoommadoodii, halka qabaa'illada kale ee Soomaaliyeed ay u janjeeraan inay la joogaan eheladoodii hore looga sii aasaasay guud ahaan Gacanka."Ganacsato. - Kuwani guud ahaan waxay ka tirsan yihiin qabiilka Haber Awal. Waxay ka keenaan Harrar iyo dalkii Galla, kafee, saffron (baastar), faan-maroodi (faan-maroodi), iyo baalal, iyagoo ka qaadaya zinc, naxaas, maro ballaadhan, iyo badeecado googoos ah. Waxay sii joogaan Cadan muddo ku dhow labaatan maalmood markiiba inta lagu jiro xilliga ganacsiga, oo soconaya illaa sagaal bilood, 'iyagoo afar safar gaaraya. Inta ay degan yihiin waxay kiraystaan guri, waxaana la socda qoysaskooda." Gudaha, Haber Awal gawaarida ganacsiga (khafilada) waxay ahaayeen muuqaal soo noqnoqda marka loo eego koontooyinka casriga ee reer Yurub ee Jasiiradda Soomaaliya:"Markii aan ka soo ambabaxnay magaalada Hargeysa waxaan soo safarnay maylal badan oo aan soo marnay dhul qurux u eg oo baarkinka ah, oo nool oo shimbiro leh iyo haad hawd ah. Waxaan la kulanay khafilaadaha caadiga ah ee Soomaalida [gawaarida gawaadhida ka ganacsada] ee ragga Habr-Awal, iyagoo sita maqaarkooda, xanjo, subag, iyo qaxwaha dekeddeenna Bulhar, oo ku taal inta u dhexeysa Berbera iyo Saylac."Soomaalida ka soo jeeda gudaha qoto dheer, gaar ahaan kuwa ka soo jeeda Ogaadeenya, sidoo kale waxay hantidooda inteeda badan ka heleen ganacsatada Habr Awal oo ay ugu yeedheen "iidoor", oo ah masayr xamaasad leh oo macnaheedu yahay baayacmushtar ama ganacsade, tixraacna u ah dabeecada baayacmushtariga Habr Awal. waqtigaas. Xeebta Habr Awal (inta badan Reer Axmed Nuux) waxay si joogto ah ugu shaqeysay sidii dillaaliin / dhex dhexaadinta beelaha Soomaaliyeed ee gudaha ee doonaya inay alaabtooda u qaadaan dekedaha Berbera iyo Bulhar:"Caadada ayaa ah Ayal Achmet (qabiilka Berbera) inuu u dhaqmo sidii dillaaliin, badiyaaana inta badan faa iidooyinka waxay ku dhagan yihiin gacmaha ninka dhexe. Ilaa iyo beryahan dambe Ogadayn waligeed ma aadin xeebta, laakiin waxay badeecada ku aamintay ganacsatada xeebaha."