cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kobanhaygan
Kobanhaygan wa Casumada Denmark og uguna wayen dalka, waxa ku nool 1.145.804 dad Xafisya badan ba ku yalo iyo Sara da dar kuma yalo wadanka dan waxa ku nool 5.4 miljan. wagi horey waxi ahan jirtay magalo og alabta lago gato, sanada kadib ad bey u weynatay dadka nah wey ku batayn, markas ba laga digay casumada.kobanhaygan wa magalada. sidoo kobanhegan waxay ku taal gobolka loo yaqaan shiiland oo qayb ka ah boqortooyada danmark 🇩🇰 Denmark
Dagaalkii ceynu jaaluut
Macrakadii Ceyn Jaaluut (1260) : Huulaaku Khan.
Dayax gacmeed
Qeexid ama Horudhaca
Dayax Gacmeedku waa Aalad uu sameeyay banii'aadamka oo ku dulmeera hawada sare, waxuuna qabtaa howlo badan sida: Isgaarsiinta, Cilmi Baarista iyo helida meelo cusub.
Taariikhda Dayax Gacmeedka
Dayax Gacmeedkii ugu horeeyay waxaa diray Midowgii Soofiyet 1957, kaasoo lagu magacaabi jiray Sputnik 1, kadib neh waxaa ku xigay mareykanka, waa kuwa kaliya oo soo taabta bisha.Maanta dayax gacmeedka waxaa isticmaalo wadamo badan oo ku yaalo caalamka. wadamada ugu badan waa ruushka, mareykanka, shiinaha, jabaan iyo midowga yurub. Dayax gacmeed yaasha badankooda ma dhaafaan aduunka korkiisa.
Pointe-Noire
Pointe-Noire (Ndjindji )
AZC
Asiel Zoekers Centrum Waa xarumo qaxooti ama Kaam Xarumahaan. waxey ku yaaliin Dalka Holland
Gobolka Groningen
Gobolka Friesland
Gobolka Drenthe
Maxaas
Maxaas waa degmo qadiimi ah oo katirsan gobolka hiiraan waxa ay dhacdaa bariga gobolka Hiiraan Waxaa dega 3 Ali Madaxweyne ee Xawaadle. waxa ay caan kutahay dhaqashada xoolaha sida geela, lo,da iyo ariga, maxaas waa degmada ugu baaxada weyn gobolka hiiraan marka laga eego dhulka hoosyimaada waxa ay magaalada baladweyn u jirtaa160km, waxayna xuduud laleedahay degmooyinka kala ah; ceelbuur, Aadanyabaal, Buulaburte, Baladweyn iyo Guriceel. dhanka waxbarashada magaalada waxaa ku yaal labo school oo waaweyn waxaana lagu kala magacaabaa; Sheikh Ahmed School iyo MAHAS SCHOOL,dhanka diinta iyo barashadeeda degmadu caan bay ku tahay, waxaa ku yaallo masaajiddo looga aflaxay daraasaadka diinta. tuulooyinka waaweyn oo hoos yimaado waxaa ka mid eh Goobo Teedaan Ganuuribad Juujuule iyo Suubo, miira jibbaale, bukurre, dabayooodley, galcadaad,
AZC
Gobolka Overijssel
Cüneyt Çakır
Judeyd shakir waa Garsoore-Banooni oo u dhashay wadanka Turkiga wax uuna ka mid yahay garsoorayaasha ugh heerka sareeya UEFA iyo FIFA sida joogtada ahna U dhex-dhexaadiyo ciyaaraha muhiimka ah.waxaa lagu xusuustaa ciyaartii cajiibka aheyd ee ka dhacdey unfield udhexeysay liverpool iyo Barcelona
AZC
Gobolka Gelderland
Gobolka Utrecht
Gobolka Flevoland
Gobolka Noord-Holland
Gobolka Zuid-Holland
Gobolka Zeeland
Gobolka Noord-Brabant
Gobolka Limburg
Musanbiig
Musaanbiig ama jamhuuriyadda musanbiig (Af-Bortuqiis Republica de Moçambique) waa wadan oo ku yaalo koonfurta bari ee qaarada Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada kala ah Tansaaniya oo ka xiga woqooyiga,Malaawi iyo Saambiya oo ka xiga woqooyi galbeed,Simbaabwi oo ka xiga koonfur galbeed, koonfurta hoose neh waxaa ka xiga Koonfur Afrika iyo Swasiland. Wadankaan caasimadiisa waa Maputo.
Barrleka
Barrleka
barrle weel keyd ah oo loo isticmaalo saliida iyo noocyada kiimikada jilicsan
Yugandha
Uganda Yugaandha ama Jamhuuriyadda Yugaandha, Waa waddan Dhex kujir ah oo ku yaalla bariga Afrika. Yugaandha waxay daris la tahay wadamada Kiinya,Suudaan,Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo,Ruwanda,Tansaaniya iyo warta Fiktoriya. Magaca Yugaandha waxoo ka yimid boqorkii la dhihi jiray (Bugaandha) oo ka tali jiray waddanka koonfurtiisa u danbaysa.
Eyl
Eyl waa degmo ku taalo Gobolka Nugaal iyo badda Eyl ee barriga dalka Soomaaliya. 🇸🇴 Somalia
Yugandha
Taariikh
Taariikh ahaan, dadka Ugaandhiiska waxa ay ahaayeen dad waranleey ah; koonfurta yugaandha waxaa deggenaan jiray dadka ku hadlo afka jareerta oo beeraleey ah; yugaandha waxaa ku badan ajaanibta. Waddanka waxaa ka soo tali jiray boqorkii la dhihi jiray (Bugandha).
Eyl
Degmadaan waa degmo xeebeed oo ku taala dhinaca bari ee Gobolka Nugaal. Waxayna hoos timaadaa maamulka Puntland waxaana dega Qabiilada Majeerteen, Ciise Maxamuud,ciise daarood,leelkase, amaanle, carab, iyo xoryeelo, waxaana laga helayaa dhamaan qabiilada soomaaliyeed ery waa magaalooyinkii hore ee somalidu wada daganayd qabiil uma aysan daganayn Waxa ay ahaayeen dad ay midayso xadaaradii faca waynayd ee taalay magaalada eyl Reer eylkii hore waxa ay aad ugu faani jireen reer eylnimadooda qabiilna wax iskuma ahayn ee reer aylnimo bay wax walba ka doorbidi jireen kuna walaalo ahaayeen.
Taariikh
Magaalada Eyl waa meel mug iyo macno ku leh taariikhda faca wayn ee Soomaaliyeed. Waxayna juquraafi ahaan dhacdaa xeebta Bari ee Badwaynta hindiya ee dooxada nugaaleed,waxayna qiyaastii u jirtaa fogaan ahaan  Magaalada Garowe dhinca Bari.
Yugandha
waqtigii xornimada
sanadka marka oo ahaa 1950meeyadii, wadanka waxaa laga dhisay dimoqaraadi, waxaana la sameeyay Xisbiyaal iyo kongris. 1962 raiisul wasaaihii ugu horeeyay ee yugandha waxoo noqday Apollo Milton Obote, waa markii ee Ugandha xornimada heshay. 1972 waxaa dhacday doorasho kadhaxeeso Obote iyo Yoweri Museveni, doorashadaas neh waxaa ku guuleestay obote, isla markaas neh dood aa dhacday, Musveni waxoo ka dacwooday in ee doorashadaas xaqdarro ee eheed. Sanadka marka oo ahaa 1986dii waxaa madaxtinimada ku guuleestay Musveni oo ilaa hadda oo madaxweyne yahay.
Eyl
Taariikh
Afarta jiho waxaa magaalada Eyl kaga teedsan buuro dhaadheer  iyo gabiyo waawayn. Waxaana gudaha daawac ka dhisan dhismayaal taariikhi ah oo laga xusi karo Sarta Daawad oo uu dhisay allaha u naxariistee Diiriye Guure xiligii uu eyl kula dagaalamayey ciidamadii gumaystayaasha iyo goobo kale oo taariikhi ah.
Yugandha
Dagaalkii wadamada darika
1998ii waxaa dhacday in ee Ruwanda iyo Yugandha ee ku tashteen wadanka Kongo, si ee u ridaan madaxweynaha Kongo Laurent Kabila. Musveni iyo wafdi oo militari ah waxee ku tashteen in ee ciidanka UPDF u diraan kongo ayaga iyo ciidamada Ruwanda oo iskaashanaayo. Micneheeda neh waxoo ahaa in ee joojiyaan, xasuuqa loo geesanaayay dadka Banyamulenka ah oo ku nool wadanka kongo. Siyaasiinya Ugandha maku fikirin in ee xirtaan xuduudkooda, askarta Ugandheeska marka ee 1000km u galeen wadanka Kongo si ee u caawiyaan maleeshiyada (MLC) (Mouvement de Libération du Congo), waxaa ugandha soo galay ciidanka (ADF) (The Allied Democratic Forces) oo ka yimaaday wadanka Kongo, isla markaas neh waxee dab ku fureen magaalo yaal waaween sida magaalada Fort Portal waxeena qabsadeen, xabis ku yaalay galbeedka Ugandha. Ciidamada Ugandha iyo Ruwanda waxee bilaabeen in ee gurtaan oo dhameeyaan wax yaabaha ee dadka kongo ee ku noolyihiin iyo beerahooda. maraykanka marka oo arintaas maqlay, waxoo Ugandha ka gooyay,ceerti oo militariga Ugandha sii jiray. Madaxweynaha maraykanka Bill Clinton aa ka xumaaday, dhaqaaqa ee ciidanka Ugandha sameeyeen, asiga oo la rabay in oo kadhigo ciidanka ugu xoogan oo dhibaatooyinka afrika xalin karaan.Madaxda Ugandha waxaa mar looga dooday in ee ayaga ka danbeeyay dagaalkii ituri, Xasuuq badan neh ee u geesteen dad badan oo ku noolaa deegaanada u dhow meesha biyo degaanka ah. Sanadka marka oo ahaa 2005tii, waxaa maxkamada Caalamiga go aansatay in ee Ugandha lacag siiso Jamhuuriyadda Kongo, kadib markii ee dadka kongo ee arkagaxis ku rideen. 2007 ciidamada Ugaandheeska waxaa la soo galiyay wadanka Soomaaliya, si ee u caawiyaan DFKMG, ayaga oo wato magaca midowga afrikaanka ee Amisom. Ciidamada Ugaandheeska waxee xasuuq ku haayaan dadka Soomaalida oo rayidka ah, ayaga oo madaafiic ku rido meelaha ee dadka rayidka ku badanyihiin ama dabaqyo inta ee koraan ee dadka madaxa ka toogtaan ayaga oo ku marmarsiyoonayaan, maleeshiyada ka soo horjeedo. ciidamada amisom waxee gaarayaan in ka badan 7000, waxeena muqdisho ka joogaan meel aad u yar, dhinaca madaxtooyada.
Eyl
Taariikh
Magaaladu waxa ay u kala qaybsan tahay labo qaybood oo la kala yiraahdo Daawad iyo Badey Daawad waa meesha ubucda ama magaaladu u wayn tahay iyo badey oo kulaasha xeebta Badwaynta Hindiya waxaynta daawad u jirtaa qiyaastii  dhinaca bari. Degmo xeebeedka Eyl ee Gobolka Nugaal bad ahaan waa mi aad u balaaran balse waxaynu u kala qaadaynaa Bariga iyo Bada. Dhinaca bariga waxay ku fadhidaa bad ama dhul balaaran.waxayna maamushaa  tuulooyinka kala ah, Qarxis, Xasbahalle, Dhaganle,iyo kuwa kale oo badan. Bada Eyl waxa ku fadhidaa baaxad wayn waxaana hoostaga labaatan iyo labo Tuulo oo bada kulaala, oo marsooyin ah mudooyinkii horana ahaa marsooyin ay doonyuhu ku soo xidhaan xiliyada ay dabayshu ka dhacayso, Marsooyinka muhiimka ah waxaa ka mid ah Badey oo ah marso caalami ah, Doomaaryo, Kabal, Ilig Dhanaane, Baarbacadle, Gabac iyo Suuj oo dhamaan tood ah marsooyin muhiim ah. Dhamaan arrimaha aasaasigaa ee Bulshada u baahan tahay waa kuwo ka jira Magaalada Eyl oo si caadi ah uga soconaya. garabna taagan yihiin maamulka, waalidiinta iyo waxgaradka degmada eyl Dugsiada faca wayn ee ku yaala degmada eyl ayaa muujinaya in ay ahayd barigii hore hoy ay horumarka waxbarasho loogu soo hiran jiray haatanse waxa furan oo shaqaynaya sadex iskool oo dowli ah oo kal ah hoose dhexe iyo sare. hal Dugsi oo si gaara loo leeyahay iyo mid wax lagu baro haweenka iyo danyarta.hase ahaatee maamulayasha Dugsiyada Eyl ayaa sheegay in ay kaalin wanaagsan ka qaataan waalidku socodsiinta waxbarsashada, hase ahaatee ay jirto baahiyo badan oo u baahan in lagu taageero. Howlaha adeega Caafimaadka waa kuwo si wanaagsan Bulshada ku nool Eyl ay u helaan balse aan si dhamaystiran u hamuum tirin waxaana ku yaala isbitaal.Mch iyo farmashi si gooni loo leyahay. Eyl waxa ay leedahay taariikh Ganacsi oo dheer waxayna Ganacsi la wadaagtay waayihii hore wadamada Bariga fog sida shiinaha,Pershiya,Hindiya,wadamada Carabta iyo koonfurta iyo Bariga qaaradan Afrika xiligaasi oo ganacstada soomaaliyeed ay alaaboyin kala duwan ka dhoofin jireen kana soo dajin jireen Marsada caalamigaa ee Baday.
Yugandha
Siyaasiinta
Madaxweyaha wadanka waa Yoweri Museveni oo madaxweyne ahaa ilaa sanadka maka oo ahaa 1986dii. madaxweynaha wadanka waa hoogaamiyaha madaxda Yugandha, madaxweynaha waxoo doortaa Raisul wasaare oo ku caawiyo shaqada oo qabanaayo. Barlamaankooda waxoo ka koobanyahay 300 oo Xildhibaan, 81 ayaga ka mid ah neh, waxee ka imaadeen meelaha ugu faqiirsan wadanka. Halkii xildhibaan waxaa la doortaa 5tii sano mar.
Eyl
Taariikh
Haatan Ganacsiga Eyl waa mid aan sidaasi u dhaqdhaqaaq fiican u lahayn marka laga eego dukaanada iyo maheradaha ganacsi ee  ku yaala oo kooban. Balse waxa ganacsatada Eyl ayaa  ku macneeyen  wadada isku xirta magaalada iyo xarunta ganasiga ay la wadaagto ee Bosaso oo aad u dhibadan ama raf ah. iyo dadkii degaanka oo ka guuray. Tusaale ahaan Ganacsatada Magaalada Bosaso ugu barnaamijyo badan waxay ka soo jeedaan Degmada Eyl sida Faarax Maxamed Siciid(Faarax Dheere), Maxamed Diiriye Xuseen, iyo Maxamuud Warsame Faarax(Shido). Waxayna Magaaladu ganacsi la leedahay Magaalooyinka Bosaso iyo Garoowe oo wax uga yimaadaan. Nolasha Dadka waxay ku tiirsan tahay kalluumaysiga iyo beeraha,dadkuna ka shaqaystaan 80% bada si noloshooda ay u maareeyaan dhaqaalaha ugu badan eyl waxa uu ka soo galaa bada iyo mihnada kaluumaysi Inkastoo mudooyinkii danbe ee Burcada badeedu ka dilaaceen deegaan xeebeedka Eyl hoos u dhac wayn ku yimid nolosha dadkii kaluumaysatada ahaa iyo dhamanba dadka ku tiirsanaa kaluumaysiga Siciid Waabari Cali oo ah ruug cadaa mudo 40 sano ah ka shaqaynayey xeebta eyl ayaa ii sheegay xili aan kula kulmay xeebta baday isagoo ku mashquulsan kala shaandaynta kaluun iyo aragoosto uu bada kla soo baxay. tibaaxayna in haatan degmada Eyl aysan ka jirin wax burcad badeeda dibna u soo laabatay howlahoodii kaluumaysi kuna rajo wayn yihiin in uu kor u koco qiimaha kaluunka,libaaxa iyo aragoostada xili dhow. Nolasha ayaa horay u ahayd mid kacsanayd,tusaaslle koobka shaaha ayaa ahaa xiligaasi ahaa lix kun oo shl maantase maraya labo kun Marka laga eegi karo hoos u dhac maciisada.
Yugandha
Xuquuqda Aadanaha
sanado badan ayaa waqooyiga yugandha ka socon jiray dagaalo oo xasuuq dadka u geesanaayeen, maleeshiyada Lord's Resistance iyo ciidamada Yugandha. Dadka neh ilaa hadda waxaa ku jirto baqdin. wadanka waxaa ka jiro xornimo ee dadka heesanin, oo dadka qaar la xiraayo ama la afduubanaayo, isla markaas neh si xun loola dhaqmaayo, mararka qaar neh caalamka oo gaaraa. 2005tii, wadanka ingriiska waxoo Yugandha ka gooyay, Ceertii oo sii jiray. Mardhow ee eheed markii oo ururka (grassroot) oo isku dayay in ee caalamka ogeysiiyaan caruurta ee maleeshiyada Lord afduubtaan, isla markaas neh ee ku qasbaan in ee askar noqdaan.Badanaa ciyaalka la afduubto kama badno 8jir, Ciyaalka wiilasha ah waxaa lagu qasbaa in ee qof dilaan, ciyaalka gabdhaha ah neh, waxaa lagu qasbaa in ee guursadaan maleeshiyada ciidankooda. 2005tii waxaa Maxkamada Caalamiga ku dhawaaqday in la xiro madaxda maleeshiyada Lord, oo lagu eedeeyay in ka danbeeyaan, dilka bini aadanka ka baxsan, xasuuqa, xooga iyo ciyaalka askarta laga dhigaayo.
Yuusuf Islaam
Yuusuf Islaam (carabi يوسف إسلام ) waxa uu dhashay (21 luulyo 1948) dhalashaddiisa waa British inta uusan islaamin waxaa la dhihi jiray (Cat Stevens)
Yugandha
Tafaasiil Kooban
Dalka jamhuuriyada Uganda. Dalka Uganda waxa uu ku yalaa dhinca bari ee qaarada Afrika waxana kamid ah dalalka uu xadka la wadaago dalalka Tanzania, Rwanda, South Sudan iyo dalka jamhuuriyada Dimuqraadiga ah ee Congo. Waxa sidoo kale dhinaca galbeed kaga taala dalka harada qaarada Afrika ugu caansan uguna wayn ee Victoria. Harada Victoria waxa ay kala soorta dalalka Kenya Tanzania iyo jamhuuriyada Uganda. Caasimada dalka waxa la yidhaa Kampala. Bedka: Bedka dalku ku fadhiyana waxa lagu qiyaasaa 91,135.55, oo mayl laba jibaaran) una dhiganta 236,040.00, oo (kiiloo mitir laba jibaaran) sidoo kale baaxada dalka Uganda waxa lagu qiyaasaa in uu ku dhowyahay gobolka (Oregon) ee dalka Maraykanka.
Yuusuf Islaam
Koritaankiisa
Magacii loo bixiyay markii la dhalay waa Steven Demetre Georgiou waxaana uu ku dhashay Magaalada London, waxaa iska dhalay hooyo Swedish ah iyo Aabe Asalkiisu yahay Giriig, hooyadiis iyo aabahiis waxey kala tageen isagoo 8 sano jira, kadib hooyadii ayuu u raacay Magaalada Yafil ee Sweden.
Howlihiisa Samafal
yuusuf Islaam waxa uu aas'aasay hay'ad xaga samafalka oo lagu magaabo ((Small kindness)), taas oo samafal gaarsiisa Agoonta iyo Dadka aan waxba heysan ee ku nool Afrika, Boosniya, Kosovo, Ciraaq.
Yugandha
Dadka
Dadka ku dhaqan dalka Uganda tirakoobkii la qaaday sanadkii 2010-kii waxa tirada dadka reer Uganda ay kor u dhaysay 33-milyan oo ruux. Sidoo kale saadasha dadka reer Uganda ee sanadka 2050-ka waxa lasheegay in ay gaadhi doonto 84-milyan oo ruux.
Afka
Luuqadaha lagaga hadlo dalka waxa kamid ah luugada Ingiriisiga ah luuqada 1aad ee ay ku hadlaan dadka reer Uganda, taas oo badanaa loo adeegsado waxbarashada iyo warbaahinta sida jaraa’idada. Luuqadaha kale ee ay ku hadlaan muwaadiniinta reer Uganda waxa kamid ah Luuqadaha Niger-Congo, Nilo-Saharan, Swahiliga iyo Carabiga.
Aqoonta
Dadka aqoonta leh ee dalka Uganda waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 61.8% kamid ah cabirka guud ee dadka reer Uganda.
Diinta
Diimaha ay kala aaminsanyihiin dadka ku dhaqan dalka Uganda waxa kamid ah diinta kiristanka gaar ahaan mad-habta Roman Catholig oo ay haystaan boqolkiiba 33%, halka Protestanka ay ka haytaan dad gaadhaya boqolkiiba 33%, diinta Islaamka oo ah diinta sadexaad ee dadka ugu badani ay haystaan ayaa tirada dadka Muslimka ah waxa lagu qadaraa boqolkiiba 16%, diimaha dhaqanka la xidhiidha ee ay haystaan dadka Ugandhiiskii waxa lagu qiyaasaa tirada dadka haysta boqolkiiba 18%.
Cimriga
Da’da ragga reer Uganda waxa lagu qiyaa in ay gaadho da’doodu 43-sano, dumarkuna wax ay jiraan 44-sano.
Dawlada
Qaabka ay u shaqayso Dawladda dalka Uganda waa nidaamka caanka ah ee jamhuuriga (Government Type republic).
Lacagta
Lacagta laga qaato dalka waxa la yidhaa Ugandan shilling oo loo soo gaabiyo (USh). Warshadaha: Warshadaha dalka ka jira waxa ay farsameeyaan Sonkorta, Tubaakada, Cudbiga, Dunta, Sibidhka, iyo alaab kale oo faro badan.
Beeraha
Beeraha dlaka jamhuuriyada Uganda waxa ka baxa ama laga beera dalagyo ay kamid yihiin Coffeega, Cudbiga, Shaaha, Cassavanaha, Baradhada iyo Galayda.
Xoolaha
Dadka reer Uganda waxa ay dhaqdaan xoolo ay kamid yihiin Riyaha iyo Lo’da, oo badanaa loo isticmaalo ama loo dhaqdo hilib ahaan. Waxa kale oo jira qaybo dadka reer Uganda kamid ah oo dhaqda Khinsiirka iyo Digaaga. Dhulka la isticmaalo ee dalka Uganda waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 25% kamid ah cabirka guud ee dalka. Dalka Uganda oo kamid ah wadama uu maro dhulbadhuhu ayaa ku caan ah dhul qurxoon oo soo jiita indhaha dadka dalxiisayaasha ah maadaama oo dalka harahu ku badanyihiin.
Khayraadka
Kharyaadka dabiiciga ah ee dalka Uganda waxa kamida ah macdanaha Koborta, Cusbada, Cobalt, iyo awooda biyaha lagaga dhaliyo korontada ee (hydropower).
Eyl
BIYAHA IYO BEERAHA EYL
Degmada Eyl waxaa Alle hodan uu uga dhigay biyo ka soo burqanayo ilo dabiici ah iyo durdur dihoon dayr iyo jilaalba,suurtana galiyey in qaar ka mid ah dadka ku dhaqan Eyl ay tabacadaan beero kuna abuuraan dalagyo kala duwan oo ay intifaacsadaan Ardo Faarax Xasan oo ka mid ah haweebka beeraha ku leh daanta durdrurka degmad eyl ayaa ii sheegtay in beerahooda ay ka baxaan dalagyo ay ka mid yihiin,babaay,liin dhanaan,moos yaanyo,saytuun iyo kuwo kale oo sida ay sheegay door wanaagsan ku leh  nolaasha dadka Eyl kana maarmeen khudaar badan oo meelo kale laga keeno inkastoo ay xustay in ay u baahan yihiin in laga caawiyo xaga abuurka. Waxaa macquul ah haddii la taakuleeyo beeralayda Eyl laga yaabo in dalagyada ka soo go'a beeraha Eyl ay kaafin karaan deegaano kale oo ka tirsan Puntland. Magaalada Eyl waxaa sanadihii 2007-2008 maansheeyey mushkilaadkii Burcad badeeda soomaalida kuwaasi oo ku salbalaarsaday isla markaana ku soo xiri jireen maraakiibta ay soo afduubaan dabaeedna lacagaha ay ka qaadaaan ay sababi jirtay  degmada  Sicir Barar ,dhaqan xumo iyo falal kale oo xun.
Bulshada beesha caalamka ayaa xiligaasi u aragtay ama aamintay in Eyl ay yahay xarun saldhig u ah buracad badeeda soomaalida sidoo kalana warbaahinta caalamka ayaa wararkooda iyo warbixinadooda ku soo daabici jiray muuqaalo muujinay in ay Eyl burcada ay ka weerar tagan kuna xoog badan yihiin.
Bilowgii sanadkii 2009 ee uu curtay Maamulka cusub ee Puntland waxaa Masuuliyiinta Dawladda Puntalnd ay isku xilsaareen sidii loga hortagi lahaa falalka burcad badeedu ka wadaan deegaanada puntland gaar ahaan degmada eyl oo markaasi maamulku u arkay in aan laga fursan karin kala dagaalanka Burcada.guntana dhiisha gaga dhigay sidii loo cirib tiri lahaa cududa Burcada ee degmo xeebeedka Gobolka Nugaal ee Eyl
Dawladda Puntland waxa ay adeegsatay istaraatiijiyad abaabulan oo ay la kaashatay waxgaradka Eyl iyo culimaa,udiinka oo door wacan ka ciyaaray in dhanka dhaqanka iyo diinta ay ka baraarujiyaan in falalka Burcad badeedninmadu tahay mid diinta islaamku diiday Soomaaliduna dhaqan aysan u lahayn.
Hindisa haasi oo ahaa mid dadaal iyo dulqaad badan lagu bixiyey ayaa ugu danbaytii noqday mid ay ku hanuunaan hogaamiyaal buracad badeed iyo tiro badan oo kamid ah burcad badeeda soomaalida.
Waxaa jira dad badan oo haatan aaminsan ama qaba fikrado in ay burcad badeeda wali ka jirto Eyl oo ay ka howlgalaan waxaa dadka arintasi qab uga jawaabay faysal khaliif wacays Gudoomiye ku xigeenka degmada Eyl daboolka ka qaaday in aysan haatan bariga iyo bada eyl aysan ku sugnay buraca iyo cid ku lug lehba balse intasi ku daray in indhuhu macalin yihiin qofwalbana  iyo warbaihnta caalamak ay ku soo dhawaynayaan degmada eyl si ay  u arkaan ka suulitaanka kooxaha Burcad badeeda degmada Eyl. Xuuraansi badan iyo xogwaraysi aan la yeeshay dad badan oo reer Eyl ah ayaa ii sheegay in ay u oomanaayeen mudo dheer hirgalinta iyo dhamaystirka adeega Dowliga ee degmada sida xafiisyo shaqeeya iyo saldhiga tayo leh oo lagu xiro ruuxa ku xadgudba ama danbiyada ka gala dadwaynaha iyo Maxkamad  dadka lagu kala garsooro.basle taasi waxa ay martay tubta toosan ka dib markii ay dadka eyl iska soo dhexdoorteen maamul ay iyagu ku kalsoon yihiin u adeegi taankooda isla markaana Dawladda u meelmarisay ayna degmada gaareen wafdi balaraan oo hogaaminay Gudoomiyaha Gobolka Nugaal Cabdi Xirsi Cali (Qarjab) oo ay ka mid ahaayeen saraakiil ciidan,maamulka cusub ee degmada iyo saxafiyiin,iyadoo u jeedada  booqashada Eyl  ee Masuuliyinta Gobolka ahayd soo  dardargalinta laamaha Dawladda ee degmada dhamaana la soo hirgaliye lana soo balamay. Ugu danbayn dadka reer Eyl ayaa tibaaxay in ay si wadajira ula dagaalamayaan Dawladda Pl iyo shacabku kooxaha Burcad badeeda islamarkaana ay saraakiisha ciidanka ku wargalinyaan dhaqdhaqaaq kasta oo ay burcad badeedu ay isku dayaan ayna soo celinayaan si wadareed magacii ay lahayd eyl uguna baaqay dadkii waxku bartay eyl ee aqoon yahanadii  iyo ganacsatada reer puntland dib ugu soo eegaan degmada Eyl. Waxayna maamulka degmada Eyl ay ka codsadeen in dadka Ganacsatada ay ka furtaan warshado kaluumaysi iyo kuwo kale maadaama ay ay Degmadu ay tahay goob ku haboon kuna soo dhawaynayaan gacmo furan iyo walaaltinimo.
Ruwanda
Ruwanda (Rwanda; رواندا) (loogu dhawaaqo: ama ) sida dowliga ah loo yaqaano Jamhuuriyada Ruwaanda (Af-Ruwaandis: Repubulika y'u Rwanda) waa dowlad boqortooyo oo ku taala Bariga Afrika iyo Badhtamaha Afrika taasi oo lagu tilmaamo mid ka mid ah dowlada ugu baaxada yar qaarada Afrika.
Dadku waa yaryar oo inta badan dhulka miyiga ah, oo leh cufnaanta ugu sareysa Afrika. Rwandansan waxaa laga soo qaatay kaliya hal dhaqameed iyo luqad, Banyarwanda, inkastoo kooxdan dhexdeeda waxaa jira saddex kooxood: Hutu, Tutsi iyo Twa. Twa waa dadka keynta ah ee keynta ka soo degay dadka Ruwanda ee ugu horreeya. Aqoonyahanadu waxay ku khilaafaan asalka iyo kala duwanaanshaha Hutu iyo Tutsi; Qaar ka mid ah ayaa aaminsan in khilaafaadka laga soocay kuwii hore ee bulshada dhexdeeda, halka qaar kalena ay aaminsan yihiin in Hutu iyo Tutsi ay si gaar ah ugu soo galeen dalka, iyo meelo kala duwan. Masiixiyaddu waa diinta weyn ee dalka; luuqadda asaasiga ah waa Kinyarwanda, oo ay ku hadlaan Rwanda badankood, Ingiriis iyo Faransiis oo u adeega luqadaha rasmiga ah. Rwanda waxay leedahay nidaam madax-banaan oo dowladeed. Madaxweynuhu waa Paul Kagame oo ka tirsan Rwanda Waddanka Rwanda (RPF), oo la wareegay sannadkii 2000. Rwanda ayaa maanta ku jira musuqmaas hooseeya marka loo barbar-dhigo dalalka deriska ah, inkastoo ururada xuquuqda aadanaha ay ka digayaan kooxaha mucaaradka, cabsigelinta iyo xadaynta xorriyadda hadalka. Waddanku waxaa xukumay heer siyaasi ah oo maamul ah tan iyo wakhtigii loo qabtay; waxaa jira shan gobol oo ay xuduud u yihiin xuduudaha 2006-da. Rwanda waa mid ka mid ah laba dal oo keliya oo leh haween badhkiis oo baarlamaanka qaranka ah.
Xoogsatada Hunter waxay degeen xuduudaha dhagaxda iyo da'da birta, kadibna ay raaceen dadka Bantu. Dadku waxay markii hore ku biireen qabaa'il iyo ka dibna boqortooyo. Boqortooyada Rwanda waxay ka talaabsatay qarnigii tobnaad ee tobnaad, iyada oo boqorradii Tutsi ay ku guulaysteen ciidammo kale, awoodda dhexe iyo dib-u-sameynta siyaasadaha anti-Hutu. Jarmalku wuxuu Rwanda ku dhuftay 1884 isagoo qayb ka ahaa Jarmalka Bariga Afrika, oo ay ku xigto Belaruus, kaas oo ku soo dhacay 1916 intii lagu jiray Dagaalkii Dunida I. Labada waddan ee Yurub waxay xukumeen boqorradii waxayna ku sii dareen siyaasad pro-Tutsi. Dadka reer Hutu waxa ay ku kaceen 1959. Waxay laayeen dad badan oo la yiraahdo Tutsi waxayna ugu dambeyntii dhisteen dawlad madax-bannaan oo madaxbannaan 1962-dii. Kadib markii uu xornimada militeri, madaxweyne Juvenal Habyarimana wuxuu dhistay hal kali-talis oo kali ah Rwanda, waxaana la xukumay 21 sano ee soo socota. Khilaafka bulshada Rwanda ayaa bilaabay dagaal sokeeye 1990-kii. Xiisad dhaqameed ayaa ka dhex abuuray xasuuqii 1994-kii, kaas oo ay kooxaha Hutu (Hutu) ku dileen qiyaastii 500,000 ilaa 1.3 milyan Tutsi iyo dhexdhexaad ah Hutu. RPF waxay ku dhamaatay xasuuqii guusha militariga.
Xubin
Lake Kivu
Faarax Cabdulqaadir Geylan
Waxaan ahay madax waynaha mustaqbalka ee somali magacaygu waa cabdiraxman mahdi osman
Cawra waa isagee beenbadanaa Ina Geylan,
jaamacad inaad ka baxdo waxaa ka horeeyo dugsi hoose dhexe masoo dhigatay, maya sababtoo ah waan ku aqaan, Radio gaalkacyo ayaa aabahaa ku keenay markaad ka saaqiday waxbarashadii, Radio Gaalkacyo rag kula mid ah oo soo saaqiday ayaa jooga, waxaadna baratay beentii iyo khiyaaligii Ina Jidxun.
isku kalsoonow waxaad taqaano ku ekow, waxaanadan aqoonin ha u hanqaltaagin.
qoraalkii ina Geylan halkan gashadayna waa hoos. bye nin ku yaqaan
Faarax Cabdulqaadir Geylan wuxuu ka mid yahay Wariyaasha Soomaaliyeed ,wuxuuna ka baxay Jaamacad ku taala Magaalada New York ee Mareykanka wuxuuna ka bartay Jaamacaddaasi arimaha Siyaasadda iyo dhaqaalaha.
Faarax wuxuu 1980- ka mid ahaa Wariyaashii dowladii Maxamed Siyaad Barre ,ayagoo markaasi ka dibna dibada loogu direy Waxbarasho dibadeeda.
W
Cuwaaf
Cuwaaf (snack) waa nooc kasta oo cuntada u dhaxaysa sadexda wakhti ee wax la cuno taasi oo inta badan ah cunto fudud. Cuwaaftu waxay noqon karta cunto aad u fudud oo la iskaga reebo gaajada isla markaana lagu sugo wakhtiga cuntada. Sidoo kale waxaa cuwaaf noqon karta cuntooyinka degdega ah ee lagu soo dhaweeyo marti ama loo isticmaalo raaxaysi iyo baashaal.
Deegaano badan oo ka mid ah dhulka Soomaalida waxaa caan ka ah shaaha la cabo galabtii ee loo yaqaano Shaadaliga, kaasi oo laftiisu ka mid ah cuwaafta. Sidoo kale, meelo badan oo Waqooyiga Soomaaliya ka mid ah waxaa caan ku ah cuntada qadada wixii ka soo hadhay in dib loo cuno wakhtiga galabtii ka hor intaanay qoraxdu dhicin taasi oo loo yaqaano cuwaaf.
Wadanada reer galbeedku aad ayay u isticmaalaan cuwaafta, waxaana dhakhtarku dadka in badan ku dhiiri geliyaa in la cuno cuwaafta fudud dhowrkii saacadood hal mar wakhtiga maalinta oo dhan. Waxaa sidoo kale aad wadanada reer galbeedka looga isticmaalaa midhaha khudaarta, buskudka, cabitaanka, cunto fudud iyo jibsiga kuwaasi oo loo dhaxaysiiyo wakhtiyada cuntada muhiimka ah.
Caano dheey
Caanaha dheeyda (Organic milk; حليب النبات) waa caano laga so lisay xoolo daaqey dhir nafaqo badan leh. Sidoo kale caanaha dheyda ahi waa kuwo nadiif ah oo leh nafaqo badan. Caanaha dhirtu waxay ahaayeen kuwo laga istimcaalo deegaano badan oo ka mid ah dacalada aduunka tan ilaa wakhti aad u horeeyey. Midhaha dhirta ay ka mid tahay qumbaha ayaa laga sameeyaa caano.
Cuwaaf
In kastoo ay kala duwan tahay nooca iyo xajmiga cuwaaftu guud ahaan waa cunto u dhaxaysa wakhtiyada rasmiga ah ee la raashimiyo. Sidoo kale waa cunto ka fudud cuntooyinka sadexda ah ee la cuno maalintii iyo habeenkii. Waxaanay ka koobnaan kartaa macmacaan sida buskud, xalwad, keeg, rooti, shaah, bun; dhandhanaa sida baagiye, qureebaad, shigni, basbaas, hambeegur iyo wixii la mid ah. Dhakhaatiirtu aad ayay u dhiirigeliyaan cuwaafta, waxayna ku sheegtaa ineey jidhka ka ilaaliso xanuuno ay ka mid tahay macaanka iyo dhiig-karka.
Caano dheey
Hordhac
Caanaha dheyda ahi waa kuwo inta ugu badan aan soo marin wershad iyo sifeyn. Caanaha dheyda ah waxay leeyihiin nafaqo badan oo jidhka waxtar u leh.
Cuwaaf
=Muuqaalka=
=Qoraalo La Xidhiidha=
=Tixraac=
Jinkis Khan
Jinkis Khan (circa 1155 - 1227)
Jinkis KHan wuxu aha asaasihi boqortoyadi Mangolka wuxuna dhashay sanadkii c. 1162 – wuxuna dhintey  August 18, 1227 wuxuna ku dhashay Temüjin, magalo la idhahdo
Gegada Diyaaradaha Dhuusamareeb
Gegada Diyaaradaha Dhuusamareeb (Dhusamareb Airport; waa garoon diyaaradeed ku yaala magaalada Dhuusamareeb, oo ku taala gobolka Galgaduud ee wadanka Soomaaliya.
Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.
Saambiya
Saambiya ama Zaambiya, waa wadan oo kutaalo qaarada ee Afrika. Caasimada dalka Saambiya waa magaalada Lusaka.
Zambia (/ zæmbiə /), si rasmi ah Jamhuuriyadda Zambia, waa waddan aan la aqoon oo ku yaalla koonfurta iyo bartamaha Afrika, [8] (inkasta oo ilaha qaarkood ay doorbidaan inay ka fiirsadaan qayb ka mid ah gobolka Bariga Afrika [9]) Congo, waqooyiga, Tansaaniya ilaa waqooyi-bari, Malawi oo ku yaalla bariga, Mozambique, Zimbabwe, Botswana iyo Namibiya, koonfurta, iyo Angola oo galbeed ah. Magaalada caasimadda waa Lusaka, qaybta koonfur-dhexe ee Zambia. Dadku waxay badanaa ku badan yihiin Lusaka ee koonfurta iyo gobolka Copperbelt ee waqooyi-galbeed, xarumaha dhaqaalaha ee dalka. Asal ahaantii degganaa dadwaynaha ku nool Tibaaxta, gobolku waxa saameeyay ballaarinta Bantu qarnigii saddex iyo tobnaad. Ka dib markii ay soo booqatay baarayaashii Yurub ee qarnigii siddeedaad, gobolku wuxuu noqday xuduudaha Ingiriiska ee Barotziland-Waqooyi-galbeedka Rhodesia iyo waqooyi bari Rhodesiya dhammaadkii qarnigii sagaalaad. Kuwani waxay ku biireen 1911 si ay u sameeyaan Waqooyiga Rhodesia. Inta badan wakhtiga gumeysiga, Zambia waxaa maamula maamul loo magacaabay London iyadoo la talinta shirkadda British South Africa. 24kii Oktoobar 1964, Zambia waxay ka madax banaaneyd Boqortooyada Ingiriiska, waxaana ra'iisul-wasaare Kenneth Kaunda noqday madaxwaynihii hore. Kauba oo ah xisbiga mucaaradka ah ee Qaranka ee Qaramada Midoobay (UNIP) ayaa kor u qaaday awooddii laga soo bilaabo 1964 ilaa 1991. Kaunda ayaa kaalin muhiim ah ka qaatay dibloomaasiyadda gobolka, oo si dhow ula shaqeyneysa Maraykanka si loo helo xalka dhibaatooyinka isku dhacyada ee Rhodesia (Zimbabwe), Angola, iyo Namibiya. ] Laga soo bilaabo 1972-kii illaa 1991kii Zambia waxay ahayd hal waddan oo UNIP ka ah iyada oo xisbiyada siyaasadeed ee keli ah ay hoos u dhigeen "One Zambia, One Nation". Kaunda waxaa ku guuleystay Frederick Chiluba oo ka tirsan dhaqdhaqaaqa dimuquraadiga ah ee dimoqraadiyadda ee dhinacyada kala duwan ee dimoqraadiga ah 1991-kii, isagoo bilowday mudo kobcin bulsho-dhaqaale iyo baahinta xukunka dawladda. Levy Mwanawasa, oo ah beddelkii Chiluba ee la doortay, wuxuu ku hogaamiyay Zambia bishii Janaayo 2002 illaa uu geeriyooday bishii August 2008, waxaana lagu darsaday ololayaal lagu yareeyo musuqmaasuqa iyo kordhinta heerka nolosha. Ka dib markii Mwanawasa geeriyooday, Rupiah Banda ayaa loo doortay madaxweyne ka hor inta aan la dooran madaxweyne 2008-dii. Xafiiska oo muddo 3 sano ah haystay, Banda ayaa hoos u dhacay markii uu guuldaradii ka soo gaartay doorashadii 2011-kii ee hogaamiyaha xisbiga Waddaniga ah ee Michael Sata. Sata ayaa geeriyootay 28 October 2014, madaxweynaha labaad ee Zambia inuu ku dhinto xafiiska. [11] Guy Scott wuxuu si kooban u adeegsaday madaxweyne ku-meel-gaar ah illaa doorashooyin cusub la qabtay 20-kii Janaayo 2015, [12] kaas oo Edgar Lungu loo doortay madaxweynaha lixaad.
Uetersen
Uetersen (17.865 inh.) waa magaalo ku taala dalka Jarmalka.
Magas Bocorka Cyrene
Magas Bocorka Cyrene
waa boqorka giriigga oo leh conection la egypt of the dynatys of 250bc, masar qayb weyn oo ka mid ah dunida qadiimiga ah oo leh magaalooyin hore sida berenice.
Ceel Muudaan
ceel muudaan waxuu ku yaala magalada galinsoor dhinaceeda qorax u dhaxa wana tuulo yar oo daad yar dagan yi hiin wax ku kordhi haddii
Cirjeex
Cirjeex (Jupiter) ama loo yaqaano magacyada kala ah (Cirjiir) ama (Mushtari) waa meeraha 5aad ee ugu dhow qoraxda ayadoo u jirta masaafo dherer dhan 5.2 AU, iyo 318 jeer muga dhulka. Sidoo kale, Cirjeex waa kan ugu weyn meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Waa meere neef (gas) ah, oo jawigiisuna ka samaysan yahay isku dhisyo Haydarojiin iyo Hiliyaam, oo tartiib u noqda haydarojiin dareerto ah.
Waxaa suurto gal ah in meeruhu lee yahay bu’ is haysata oo dhagax iyo baraf ah. Jurmiweynidu oo qabo awgeed, Cirjeex wuxuu lee yahay cufisjiidad aad u weyn, wuxuuna soo jiidaa dibdheerooyin (kometer) iyo dhadhaabyo (asteroider) oo isaga ku dul dhaca, haddi kalena dhulka ayey kusoo dhici lahaayeen.
Dhinaca kale, meeraha Cirjeex wuxuu lee yahay gobol weynoo ah jiid ama jaziirad guduudan, oo meeraha ku wareegata. Waa dabayl xoog leh oo weli ku meereysato tan iyo intii la og yahay oo aan awood u helnay inaan meerahan ku eegno doorbinnada waaweyn (teleskop).
Bilaha Cirjeex
Cirjeex waxuu leeyahay 67 dayax taasi oo ka dhigtay midka koowaad ee ugu dayaxa badan dhamaan meereyaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Ilaa hadda waxaa weli la helaa dayaxyo cusub. Haseyeeshee afarta dayax ee ugu waaweyn waxay kala yihiin: Io, Europa, Callisto iyo Ganymedes, waxa soo hor helay Galileo sanadkii 1609.
Dayaxaya ugu weyn, Ganymedes, waa mid ka weyn meeraha Dusaa. Afarta dayax ee ugu waaweyn waad arki kartaa haddii aad u kaashato doorbin caadi ah.
Xogta Cirjeex
u jiro qoraxda: 741,816 millyan km ama 5.2 AU.
12 sanad dhuleed
Meerayaasha Baxsan
Afarta meere ee banaanka u baxsan waa meereyaasha Neefaha Waawayn ee Bahda Qoraxdu Midaysay kuwaas oo ah 99% walxaha ku wareega qoraxda. Cirjeex iyo Raage ayaa waxay yihiin tobanaan kun oo jeer miisaanka iyo muga dhulka, waxayna ka samaysan yihiin isku dhisyo haydarojiin iyo hiliyaam. Dhanka kale, Uraano iyo Docay waxay leeyihiin 20 jeer laab muga dhulka waxayna ka samaysan yihiin macdano dhalaali kara oo ka kooban baraf.
= Qoraalo La Mid ah =
= Xigasho =
Kooxda kubadda cagta ee xeebaha Soomaaliya
Kooxda kubada cagta ee xeebaha Soomaaliya waxay mataleysaa Soomaaliya tartamada caalamiga ah ee xeebaha iyo waxaa maamula xiriirka Soomaaliyeed ee kubada cagta, guddiga maamulka ee kubada cagta Soomaaliya.
Coach: Ahmed Mohamed Ahmed
Gadarbusi
Gadabuursi
Malaawi
Malaawi waa wadan ku yaala qaarada Afrika waxa hore u gumaysan jiray ingiriiska.waxa ay gumaysiga ka madaxbanaanaatay sanadii 1964 (Hastings Kamuzu Banda).
Halka ay kutaalo
Malaawi waxa ay kutaalaa koonfur galbeed qaarada Afrika waxaana u caasimada magaalada Lilongwe dhanka waqooyi waxa kaxiga wadanka Tansaaniya waqooyi barina waxa kaxiga Musanbiig bariga iyo koonfurna waxa kaxiga wadanka Saambiya dhinaca bari waxa kaga taala Harada malaawi malaawi waa wadan yar mana laha wax bada.
Ibb
Ibb (إب) waa magaalo ku Yemen.
Malaawi
Dhulka
Malaawi bed ahaan waxa ayleegtahay (118,5000) oo iskuwareeg ah.caasimadna waxa u ah magaalda Lilongwe.waxa wadankan qayb aad uwayn kaqaadata harada malaawi. goobta ay malaawi kutaalaa wa meel aad iyo aad u quruxbadan
Dadka
dadka kunool malaawi waxa ay kakoobanyihiin qabiilooyin afrikaana oo kaladuwan. dadka kunool malaawi waxa laguqiyaasaa ilaa (7,878,000)oo qof dadka islaamka ah ee kunool malaawei waxa ay gaadhayaan ilaa (7,878,000)kun oo qof,dadka malaawi kunooli waa beera lay 82% beeralayda malaawi waxa ay beertaan 70% tubaako
Laguraqsay
Laguraqsay waa toolo ka mid ah toolooyinka gobolka mudug, waxay magaalda galkacyo u jirtaa 60 kiilomitir.
Malaawi
Dadka
waa wadanka ay kadhacaan xatooyada ugu calaamka police-ka dalka ayaa ka mida ku si xun uladhaqma dadka kunool
Qandal
Qandal waa degmo ku taalo Jubbada Hoose ee koonfurta Soomaaliya.Degmadaan waxee 10km u jirtaa magaalada Kismaayo, dhinaca koonfureed.
Suleyman bin qutulmush
Suleymaan bin qutulmush (afka turkiga: Kutalmışoğlu Süleyman Şah;) (afka faarisiga: سلیمان پسر قتلمش) wuxuu ahaa hogaamiye ka tirsan salaajiqada, waana aasaasaha faraca salaajiqada ruum ee ka talinaayay dhulka anaadool ilaa 1308dii, suleymaan waxaa lagu dilay dagaal sanadkii 1086
Corbin Bleu
Corbin Bleu Reivers (dhashay Febraayo 21, 1989 Brooklyn, New York) waa nin fanaan ah.
Faysal Cilmi
Faysal Xaaji Cilmi (noolaa 1969 ilaa 2012) waxa uu ahaa agaasimaha xafiiska ra'iisul wasaaraha soomaaliya, ahna agaasimaha guud ee wasaarada maaliyada.
Hubka Nukliyeerka Bari Africa
Hubka Nukliyeerka Bari Africa
Faysal Cilmi
Taariikh nololeedka faysal xaaji cilmi
Faysal xaaji cilmi waxa uu dhashay 21 apriil 1969, wuxuu ku dhashay magaalada Dhuusamareeb ee gobolka Galgaduud. Faysal wuxuu wax ku bartay magaalada dhuusabareeb.Waxaa uu bilaabay quraanka kariimka, taariikhda marka ee eheed 1978, kadib wuxuu galay skoolkii weynaa ee magaalada dhuusamareeb, wuxuu wax ka bartay dugsiga hoose iyo sare ee dhuusamareeb.
Hubka Nukliyeerka Bari Africa
en: Nuclear weapons in eastern africa Hubka Nukliyeerka ah ee ka jira bariga Afrika, wadamo badan oo ku yaala bariga Afrika ayaa leh kaydka Uranium sida Itoobiya, Somaliya iyo Kenya. ma jirto wadan ku yaala bariga afrika oo haysta hubka nukliyeerka, afrikana ma laha dawlado hubeeysan oo konfurta afrika ku yaala burburiyay hubkii nukliyeerka sagaashameeyadii.
Faysal Cilmi
Siyaasadda
Faysal xaaji wuxuu xilal badan ka soo qabtay dowladihii soomaaliya soo maray.Wuxuu saaxiib khaas ah la ahaa ama ee isla soo koreen ra'iisul wasaaraha soomaaliya ee cabdi wali maxamed.Taariikhda marka ee eheed 2009 waxaa uu helay shahaadada ama abaalmarinta qofka ugu nabada jecel ee aduunka ahna xildhibaan soomaaliyeed.
Geeridiisa
faysal geeridiisa waxay timid markii uu ka qeybgalay munaasabad loogu dabaaldagaayay tv'ga SNTV oo ku beegneed sanadguuradii 28 markii la aasaasay radiyaha tvga ku hadla codka Dawladda kumeelgaarka.Taas oo ku beegneed 28 oktoobar 2012.Munaasabadaas oo ka dhacday xarunta tiyaatarka qaranka ee magaalada muqdisho.Intii ee munaasabadaas si fiican u bilaaban, waxaa irida hore soo dhaafay, gabar kumiineysneed waxyaabaha qarxa, gabartaas oo la rumeysnaa in ee ka tirsaneed al shabaab ayaa waxay isku qarxisay dadkii ku signaa meesha, waxaana ka mid ahaa dadkii dhaawacmay faysal xaaji oo ka mid ahaa masuuliyiintii ka soo qeybgashay munaasabada.Faysal waxaa uu ka mid ahaa masuuliyiinta sida xun ugu dhaawacmay, waxaana loo qaaday isbitaal ku yaala magaalada nayroobi ee dalka kenya asaga iyo xildhibaan kale oo la dhoho mawliid macaane. wuxuuna ku geeriyooday isla magaalada nayroobi.
Via Hadriana
Via Hadriana wuxuu ahaa waddadii Roomaankii hore oo uu aasaasay Boqortooyada Hadrian, oo ka soo jeeda Antinopolis oo ku taal Webiga Nile ee Badda Cas ee Berenice Troglodytica (Berenike). Hadriyan waxa uu aasaasay Antinopolis oo xasuusiyay saaxiibkiisa la jecel yahay, dhalinyarada Antinous, oo ku qarqiyey Niil. Via Hadriana waxaa lagu dhammeeyey 137 AD. Raadinta waddada wadada waxaa lagu xusay Couyat (1910) [Murray] iyo Murray (1925) [2] kuwaas oo ku diiwaangashaday goobaha dhowr ka mid ah mansios yar oo ku yaalla qaybta koonfureed ee wadada. Si kastaba ha noqotee, wax yar baa ku jiray woqooyiga, midna midna kuma jirin galbeedka bari-bari ee u dhaxeeya Antinopolis iyo xeebta. Qaar badan oo ka mid ah saldhigyada jidadka ayaa xoojiyay qodobo waraabin ah (hydreumata), kuwaas oo u badan inay magacooda u dhiibaan Hadhramaut dhinaca dhinaca kale ee Badda Cas.
Carly Rae Jepsen
Carly Rae Jepsen (Mission (Brits-Columbia), 21 nofeembar 1985) waa fanaanad Kanada ah
Microsoft Windows
Microsoft Windows (1985-2009)
Af-Dabarre
Af-Dabarre amma Af-Ciroole ka mid ma ahan Af-maay ee waa lahjad ka duwan. waana qayb ka mid ah[[Af-Soomaaliga. marka loo eego erayo badan Af-maayga iyo Af-dabbarraha, waxaa xaga ku hadalka iyo micnaha maxaa tiriga u dhow, Af-dabarraha.
Afkan waxaa looga hadlaa meelo ka mid ah Goboladda dalka Soomaaliya sida Jubadda Dhexe, Gobolka Baay, gaar ahaan degmadda Diinsoor iyo qaar ka mid ah deegaano ka tirsan Gobolka Shabeellaha Hoose.
Lahjadaan Dabarraha marka si xeel dheer dib loogu eego, waa mid ay ku hadli jireen qowmiyadihii hore, inkastoo aan taariikh sidaa u fog oo aan kaga sheekeyn karo haynnin, haddana markaad eegto qaabka loogu hadlayo iyo erayadeeda sida ay u dhisan yihiin, waa mid aad u facweyn oo u baahan baaris cilmiyeed halka ay ka soojeedo. laakiin hadda waxaa ku hadlla beelaha Dabarre iyo Ciroole, waxayna degan yihiin deegaan balaaran oo Goboladda Soomaaliya ka tirsan.
Beelaha Digil waa kuwo leh lahjado kala duwan, waxayna intooda badan degan yihiin Goboladda Shabeelaha Hoose, Jubbadda Hoose, Jubbadda Dhexe iyo Degmo ka mid ah Gobolka Baay, sida Diinsoor oo aan kor ku soo sheegney mahadsanidiin
Maskax
Maskaxda (brain) waa qebta maamusha dhamaan xubnaha jidhka noolaha taasi oo ku taala madaxa. Waa meesha xukunta dareenka, dhaq dhaqaaqa ama nuux nuuxsiga, jirka oo dhan. Maskax da waxay leedahay Nerfayaal malaayiin ka badan.
Maskaxdu waa xarunta awoodda jidhka,waxkastana iyada ka ayay ka dhacaan.Maskaxdu iyadaa xukunta fekerka,dhaqaaqa,cunista,barashada iyo neefsiga.Maskaxdu  waxay ka kooban tahay laba dhinac; dhinac midig iyo dhinaca bidix ee maskaxda. Maskaxdu waxay ka dhisan tahay sadex qaybood oo waaweyn Seribrum,Seribulum iyo Jirrid maskaxeedda. Seriburum waa qaybta ugu ballaadhan waxa ka mid ah (Frontal lobe)lab hore,(Parietal lobe) laabka koodka,(Temporal lobe)iyo laabka dhafoorka (and Occipital lobe) laabka qadaadka.Maskaxdu waxa kale oo leedahay Laabka Seribulum lobe, laabka Limbic lobe iyo jirridda maskaxda.Maskaxdu waxay u dhisan tahay si qaabaysan.Sannadihii 1900kii  Cilmibaadhayaashu waxay ogaadeen meelo badan oo ay u bixiyeen bedadka Broadman.Qayb kasta oo ka mid ah qaybahaa waxay u gaar tahay inay farsamayso jaad(nooc) gaar ah oo war ah.Tani waxaa si la adeegsadaa cilmi baadhista maskaxda si ay u tilaamaanto qaybta maxkaxeed ee cilimi baaristu tilmaamayso.
Maskaxdu waa qayb ka mid ah hab dhiska dareenwadka iyadoo marka lagu daro Xangulada.Hawsha maskaxdu waa inay xukunto dhaqaaqyada,barashada,xusuusta,dareemista,xukumidda xubnaha iyo wax kasta oo aadamuhu u baahan yahay inuu ku shaqeeyo.Maskaxdu waa u lagama maarmaan taasoo ah meesha ugu muhiimsan ee xukunta shaqa kasta oo maskadu qabto. Maskaxda aadamuhu marka uu dhasho waa 350 gram hase yeeshee marka ilmihu sannnadka jiro waxay kortaa ilaa 1 kiilo.Qofka qaangaadhka ah maskadiisu waa qiyaastii 1,2-1,5 kiilo.
= Seeribrurum. =
Maskaxdu waxay ka koobantaa maskax weynta ama cortex,kazoo ka koobma somaaosisita,dendrititeistä ja gliasolustista,midabka qaybtaa maskaxda awugeed waxaa loo yeedhaa qaybta dambaska.daboolka maskaxdu waa muhiim fekerka iyo garaadka saree qofka waayo wuxuu suurtogeliyaa  fiirsashada agagarka,fekerka,afka garashada iyo xusuusta.
Diirka hoose waxaa lagu ogaada laablaabmida iyo dareerayaasha.Waxay suurtogeliyaan inay maskaxda qaado qalfoofka madaxa gudihiisa iyadoon iyadoon bed weyn qaadan.Laablaabmidu waxay suurtogelisaa inay maskaxdu ku shaqayso bed ama meel yar taasoo qofka uu suurtogelisa garasho iyo feker hormarsan.
'''Laabka hore
Waa mid ka mid ah laababka uu ka kooban yahay seeriburumku. Laabka hore waa qayb maskaxda ah ee xukunta shqaooyinka aad u horumarsan sida sababaynta,dareenka,is ogaanta,xal ama fururida mashkiladda iyo dadnimada (shaqsiyadda).
Laabka koodka
Laabka koodka waa qaybta maskaxda ee tarjunta dareenka taabashada iyo heerkulka.Waxay kaloo tarjuntaa caalamadaha ka imanaya aragga,maqalka,dareemayaasha iyo xusuusta.Waxa kaloo ay masuul ka tahay garashada meelaha iyo marika aragga..
Laabka dhafoorka
Waxa uu masuul ka yahay fahamka afafka(Wernikes area) iyo xusuusta.Waxa kaloo uu masuul ka yahay isku xidhnaanta maqalka iyo habdhismeedkiisa.
Laabka qadaadka
laabka qadaadku waxa uu masuul ka yahay tarjumadda aragga sida midabka,iftiinka iyo dhaqdhaqaayada socodka aragga.
= Seribullum =
Seribullum waxa ku yaal Seeriburumka hoostiisa.Waxaa masuul ka yahay dhaqdhaqaaqa,dheellitirka qaabaaynta iyo iskuxirnaanta.Waxay kaloo xidhiidho la leedadahay afafka,xusuusta,digtoonaanta shqooyinka.Waxay leedahay laablaabyo badan,waxayna ka kooban tahay unugyo dareen wadayaal badan; una gudba ilaa maskaxda oo dhan.Taasoo siisa in seeribullumku yeesho awood mug weyn oo ka hawlgeliyo fariimaha,si kastoo ay tahay weli lama oga shaqada dhabta ee seeribullumka.
Jirridda Maskaxda
Jirridda maskaxdu waxay ku xidhan tahay xanguladda waxayna ku taal seeriburmka hoosteeda. Waa qaybta ugu mumiihsan maskaxda waxayna xukuntaa shaqooyinka shaqooyinka salka ah ee maskaxda waxaa kaloo ay xidhiidhisaa fariimaha qaybaha saree e maskaxda iyo xangulada. Jirridda maskaxdu waxay ka dhisan tahay saddex qaybood Maskaxda dhexe,boonas iyo Medhulaha.
Maskaxda dhexe Waxay xukuntaa aragga,maalka iyo dareen wadaka aragtida,waxay kaloo u shaqaysaa ku meel gaadh ahaan ururinta fariimaha ka imanaya,waxay kaloo xukuntaa dhaqaaqa.
Waxaa masuul ka yahay hawlaha lagama maarmaan ka ah sida neefsiga iyo dheellitirka.
Taxa Adimada (limbic system)
Taxa addimada waxaa loogu yeedhaa dareen maskaxeeka waxa uu xukumaa dareenada,dhaqanada himada sida gaajada,xusuusta.Waxaa laga helaa seeriburumka waxaana ay dhisan tahay afar qanjidh Amygdala,Hippocampus,Hypothalamus iyo Thalamus.
Amaygalada
waxa uu masuul ka yahay garashada dareenadda sida cabsida iyo xusuusaha.Amygalada waxa uu ky yaal laabka dhafoorka waxaana uu ka kooban yahay laba yicibood in leeg kasoo ka samaysan walax dambas ah.
Hibbokampus
Waxa uu masuul ka yahay caawinta xusuusta iyo garashada barashada.
Hibothalamus
Wuxuu xukumaa hurdada,gaajada iyo shaqooyin kale oo xukuma cabsida duulista maskaxda aadamaha.Waxaa kaloo uu masuul ka yahay habdhaca garaacidda wadnaha.
Thalamus waxa uu ka dhisan yahay bu`o kuwaasoo bu’ kasta leedahay shaqo u gaara. Fariin dareen walba waxay dhex martaa marka laga reebo urta.Bu’da thalamus fariimaha ka yimaada waxaa la geeyaa diirka hoose (cortex).Fariimaha ka yimaada diirka hoose na waxaa la geeyaa thalamus.Isku xidhnaanta thalamus iyo diirka hoose waxa lagu magacaabaa habka (thalamocortial).
=Sidee maskaxdu wax u barataa =
Maskaxda aadamuhu waxay u samaysan tahay barshada,si joogta ah ayayeynu wax u baranayanaa nolosha oo dhan.Waxaynu wax u baranay inaynu adeegsano dabka iyo waxyaabaha kale ee innagu xeeran si aynu u jirno ugana gudno xaaladaha adag ee innala soo gudboonaada mararka qaarkood.Barashadu waa wax joogto ah marka kastana waxaynu helaynaa fariimo (war) cusub innooga imanaya degaanka innagu xeeran.
Tiirarka(mabaadida) waxbarashada ee maskaxda   aadamaha waxa loo qaybiyaa afar (mabda’)tiir, Tiirka (mabda’a) cusboonaysiinta(modification),Tiirka(mabda’a) joogtaynta(automatization),Tiirka (mabda’a) saadaasha(prediction) iyo tiirka(mabda’a) bulshanimada ama dad la dhaqanka(socialization).
Mabda’ cusboonaysiinta
Maskaxda qofka weligeedba ma korto si aan dhammad lahayn,laakiinse way is cusbonaysiisa ama is habaysaa Isubedeshaa(habaysaa) barashada xirfad cusub(tus: garaacidda muusiga) waxay kordhisaa barashada xirfado cusub ama fududaysaa barashada xirfado cusub.(baadhista muusikada?) Maskaxda way u nugshahay is qaabaynata ama cusboonaysiinta,waxyaabaha arrimaha aynu la kullano way saameeyaan is qaabaynta maskaxda.
Mabda’a joogtaynta
Tiirakan ama mabda’ani wuxuu sharxaa sida qofku tus: ahaan u barto xirfado cusub waxaanay isu bedeshaa joogto
Tus: socodka qofka,akhriska iyo wada shaqaynta jirka.Barashada waxay qaadataa wakhti hase yeeshee waxqabadkii waxaa u wareegaa maamulka aqooneed ee maskaxda,qayb ahaan waxaa loo gudbiyaa garshada in ka baxsan sida qaybta maskaxda yar.- taasoo u banaynaysa meel waxyaabo qabashadooda.
Mabda’a saadaalinta
Maskaxdu waxay axdhaa waanay ururisaa warar cusub waxaana ay go’aamisaa waxa ku dhacaya hababkii hore ugu shaqayn jirtay(dhacdooyinkii hore,siyaabihii ay u shaqayn jirtay iyadoo adeegsanaynaysa.
Haddii saadaashu ay shaqayn weydo sidii hore ama saadaasha hagaajisaa ama cuboonaysiaa-barashadii hore ayay ku noqotaa.
Mabda’a bulashanimada
Wada shaqaynta Kooxda iyo sida kooxuhu isaga taageeraan barashada.
Dhiirigelinta(himada),fiirashada iyo xusuusta
Dhiirigelinta,digtoonaanda iyo xusuus waa u muhiim waxbarashada,waana waxyaabaha ka dambeeya bilowga habka waxabarashada.Haddii aanu qof xiisanayan maadada iyo waxbaayaha ku xeeran(wareegsan) habkii waxabarshada ma bilaabmayo,mar hadday maskadii u aragto wax aan loo baahnayn,barshadaasi ma gaadhayso qaybaha maskaxda ee loo baahnaa si wax loo barto.
Digtoonaan (soo jeed) waa waxa innagu soo jeediyada waxyaabaha ina xiiso geliya.Tus: mar shay aynu aragno ina xiiso geliya,waynu sii baadhnaa.
digtoonaan waxay inno siisaa munaasabad si aynu dhugyeelanno hawsha(shaqo). Digtoonaanteenna waxaa hogaamiyaa xiisaha iyo mihimadda aynu maado siino.