In_loo_laablakaco_Mad-hab_waa_Bidco
Sidee u aragnaa Madaahibta iyo sidee u aragnaa Ijtihaadka iyo Taqliidka Waxaan u aragnaa qof kasta oo Muslim ah inuu raaco wuxuu Eebbe ku faray Kitaabkiisa iyo Sunnada Nebigiisa amaanta Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee. Muslimna noqon maayo qofkaan raali ku ahayn inuu raaco Kitaabka Eebbe iyo Axaaddiista Rasuulka a.n.k. siduu Eebbe yiri: إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ Suuradda an-Nuur (51) Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri isagoo ka hadlaya Munaafiqiinta ”Laba wajiilayaasha”: وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا Suuradda an-Nisaa (61) Culimada Islaamkana waxay Muslimiinta u kala qaybiyeen saddax Darajadood Darajada koowaad waxaa la yiraahdaa Muqalidiin waana kuwa aan aqoonta u lahayn Diinta, waxaana waajib ku ah inay ka qaataan Diintooda Caalim kasta oo aqoon u leh Kitaabka iyo Sunnada oo ay ku kalsoon yihiin Diintiisa iyo Cilmigiisaba. Darajada labaad waxaa la yiraahdaa Mujtahidiin waana kuwa aqoonta u leh Diinta, waxaana waajib ku ah inay ku dadaalaan sidii ay ku ogaan lahaayeen wixii Kitaabka iyo Sunnada ku soo aroortay oo dabadeed ay raacaan, dadkana sidaas u baraan. Darajada saddaxaad waxaa la yiraahdaa Mutabiciin waana kuwa raaca hadba sida ay Diintu dhigayso, waxaana waajib ku ah inay raacaan wixii ay ogaadeen ee leh Daliil Sharci ah ee Aaraada Culimada ah. Sidaas darteed qofkii awooda inuu Ijtihaado looma oggola inuu qof kale ka qaato Diintiisa markay lagama maarmaan noqoto mooyee. Qofkii awoodo inuu raaco hadba sidii Diintu ay dhigayso looma oggola inuu qof kale ka qaato Diintiisa iyo inuu Ijtihaado. Qofkaan awoodin inuu Ijtihaado iyo inuu raaco hadba sidii Diinta ay dhigayso waa inuu markaasi ka qaataa Diintiisa qof kale, sida Eebbe Kor ahaaye leeyahay: اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلاَ تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ قَلِيلاً مَا تَذَكَّرُونَ Suuradda al-Acraaf Iyo siduu Eebbe leeyahay: وَمَا آَتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُو هُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ Suuradda al-Xashr Qofkii Muslim ah ee aqoon durugsan u lahayn Kitaabka iyo Sunnada waxaa la gudboon inuu weydiiyo Culimada aqoonta u leh sida Eebbe Kor ahaaye leeyahay: فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ Suuradda an-Naxl Waa fikrad khaldan in la yiraahdo albaabka Ijtihaadka waa xiran yahay Waxaa ku faaftay Fuqahaddii dambe dhexdooda Dacwad laablakac ah oo halis ah taas oo ah in Ijtihaadkii waqtigiisii dhamaaday albaabkiisiina uu xirmay ka bilaabato qarnigii afaraad ee Hijriga ilaa maalinta Aakhiro iyo in Mujtahidiintii Umadda Islaamka ay go’day silsiladdoodii dahabiga ahayd uusan jiri doonin Mujtahid dambe laga bilaabo qarnigii afaraad ee Hijriga ilaa laga gaarayo maalinta Aakhiro, umana banaana Muslimiinta dambe inay ka qaataan Diintooda Muslimiintii hore mooyee, loomana oggola inay khilaafaan sideedaba, waxay awoodaan oo kaliya waa inay kala doorbidaan qaar ka mid ah Muslimiintii hore Aaraadooda iyadoo lagu dhex jiro Mad-hab kaliya dhexdiisa.