cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cilmi nafsiga
waaxaan rabaa inan wax ka ogaado cilmi nafsiga ama aan wax ka barto
Silsilad Mashinka
aalad silsilad ah oo loo adeegsado alaabada qoryaha iyo qalabka wax lagu gooyo oo leh adeegsiyo badan.
Caalamka
Caalamka waa carada aa ku nooshahay xoolaha iyo biniaadanka, Caalamka waa meesha lagula xisaabtamo taariikhda,waana meesha taariikhda dheer.Caalamka waxoo u kala qeebsanyahay qaarado iyo wadamo.
Liiska dalalka dad ahaan
Liiska dalalka caalamka dad ahaan liiskani waa liiska wadamada adduunkaan ku yaala sida ay u kala dad badan yihiin waxeyna isugu jiraan wadamo xor ah iyo wadamo ku hoos nool dal kale, iyadoo haatan dadka ku nool adduunka lagu qiyaaso 6,794,600,000. {| class="wikitable" ! Boos ! Dal ! Tirada dadka ! % Tirada dadka adduunka
Liiska magaalooyinka adduunka dad ahaan
{| class="wikitable" ! Boos ! Magaalo shanghai ! Tirada dadka 17.836.133 ! Bed (km²) ! Dal china
Jawaay
Jawaay waa jaziirad ku Taalo jubbada hoose. waxayna kamid tahay jaziiradaha ilaa tobanka gaaraya ee degmooyinka kismayo iyo badhadhe ay leeyihiin. Jazirada waxaa degan qabaaila badan sida reer xaafuni, xeebleeyda iyo baajun ..waa jaziirad qani ku ah kaluumeysiga.
Deegaan
Wargalo waa magaalo kutaal gobalka mudug. waxay magaalada gaalkacyo ujirtaa 60km. Wargalo waxay leedahay iskoolada hoose iyo dhexe. Waxaa kaloo ay leedahay tiro dugsiyo quraan ah. Dhanka koofurbari waxa kaxiga Galbarwaaqo qiyaastiina u'jirta 25km. Galbarwaaqo waxa ay kala bartaa Wargalo iyo Ceelguula town. Ceelguula waxa ay kutaal halka ay kabilaabato dooxada ballaaran ee Gaanbe Laasood (Gaanbe Laasood valley). waxaad nagala soxariirtaan duraan143@hotmail.com ama tel no. 4796982369 ana 4670058823
Xasan Diiriye
Xassan Diiriye waa fanaan caan ah oo soomaaliyeed waxaa uu ku dhashay magaalada Seylac
waxaanu ku barbaaray buuhoodle oo ayeeyooyinkii iyo awoowayaashii deganaayeen markii uu isaga oo 1 sano jira uu wada
waayay aabihii iyo hooyadiiba sanad qudha wada dhinteen waxaana la dhashay wiil qudha oo la yidhaahdo xuseen ilaa imikana ku nool hargeysa
markii uu noqday waxoogaa xasan diiriye ayuu u soo wareegay magaalada hargeysa oo uu kaga biiray fanka
waxaanu ka mid ahaa ragii ugu danbeeyay walaalaha hargeysa xasan diiriye waxa uu ku geeriyooday wadan ka mida wadamada khaliijka oo la yidhaahdo Kuwait kuna aasan yahay waxaanu ifka uga tagay 9 caruur ah iyo 34 ay dhaleen waxaana lagu naaneysi jiray wadaniga
Sababtuna waxay ahayd heesihiisa oo u badnaa wadani waxaanu ahaa ninka ugu heeso wadani badan fanaaniinta soomaaliyeed
waxaan ilaahay uga baryaynaa inuu janadii ka waraabiyo dhamaan inta afsoomaaliga ku hadashana samir iyo iimaan ka siiyo
Xassan Diiriye AUN Wuxu geeriyooday
25 july 2008 in al sabah hospital kuwait.mahadsanidin'
Hooyo
Hooyada somaalida dhashay waxaa ladhihi jiray Qaali Mohamed Abdi waxay ku nooshahay Kampala qabiilkeeda waa gaaljecel aan feel laheen'Hooyo' waa waalid, micnaha (hooyo)wuxuu kayimi (hooy) oo ah hooyga laga hadhgalo wax walba oo dhibaato ah, oo ad ka helaysid dugsi iyo diirsimaad, waxaynu kaloo odhan karnaa hooyo waa hooy aad caloosheeda usoo hooyatay.Hooyo they wah wah laga hadhgalo wahas wa samaya heya wa so fihyanta hay.
Waad og tahay in daryeelka reerku maalmahan sii adkaaday oo hawsha hooyadu dhib badan tahay.
Waalidku waa inay carruurtooda sharciyada Ilaahay ku koriyaan.
Sodcaal
Safar waa socdaal uu qof ama dad badan ay galaan iyagoo meel katagaya una socda meel kale.
Sunniyo
Sunniyo (af-ingiriis: eyebrow) waa timaha indhaha korkeeda.
Jareerta
Jareer ama dadka timaha adag ama afrikan wadadka gaar ahan jareerta kaso jeeydo Soomaali siida qabaa ilada shiile. Shabeele hiintire iyo qoolow kudhaxnol makane biyamalka waa.
Qabiilo aaad u badan waa dad jareer ah biiyamaal waxey ahayen qoolo jareer ah asal ahaan waxey sodhaweyten qoolo layardo dir aye iska dhalen wana la inkiray dadka jarerta ah.
Adunka waxa jiray dad jareer madow ah iyo dad cadan ah biilaal eek lakin somalia waa dad asal ahan jareer ah lakin kafaanan in ay yihin dad jareer ah hadan dhahno waxan nahay dad carab ah waxan nahay dad adoon ah oo dadka dhunsan tariiqa dib u raaca koorka waa madowyahay tiimaha waka jilacsanyahay.
Gaas
Gaas magaciisa oo dhameystiran waa maxamud maxamed maxamed waa somali wuxuu kudhashay wadanka Soomaaliya gaarahaan gobolada dhexe ee Soomaliya.
Tess Milne
Tess Milne (Alkmaar (Holland), 21 jaaniuueyrii 1985) waa fanaanad Holland ah
Dhexroor
Dhexroor Ingiriis Diameter
Xariiq walba oo toosan oo isku xira laba dhinac oo wareega goobada ka mid ah, dhexmartana bartanka goobada waxaa la yiraahdaa dhexroore. Sumadna waxaa u ah Xarafkaan (Ø)
Qaacidada
Pangea
Pangea waa magac (Af-Ingiriis oo duq ah) waxaa laga wadaa aduunka oo dhan. 370 ilaa 245 miliyan oo sano ka hor, pangea waxee markeeda hore ahaan jitay hal qaarad, inta ee kala durqin waqti laga joogo 200 oo miliyan oo sano.
Du gamla, Du fria
Du gamla, Du fria waxaa heestan curiyay iiil iswidish ah oo layiraahdo Richard Dybeck.
Geerisa
Geerisa waa tuulo oo ku taalo gobolka Awdal ee wadanka Somaliland.waxaa kale oo leedahay buuro dhadheer iyo macdaan qali ah oo waxaa kalo u dheer dadka reer geerisa waxaay leyihin xolo geel iyo loda
Macdin dhuleed ah
Fisigiska iyo atomka
Jadwalkaan waxa uu gooni ku yahay fisigiska iyo furah atomka ee Macdin dhuleedka.
Cali Cadde
Cali Cadde waa magaalo xeebeed oo ku taalo gobolka Cali Sabiix ee dalka Jabuuti. Ali Adde taariikhda dib dhowr qarniyo, iyo waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu qadiimsan ee Jabuuti ka dib markii Tajuura iyo Obokh. Sida ay sheeko hore duug ah, dhul-maanta of Ali Adde ee qariyeen by geedaha, oo leh Wadi a gudbaya goobta. Cali Cadde waxa uu leeyahay culeys duug ah oo u dhow Danan Wadi ah, taasoo la dhisay by Ciidamada Faransiis ee qarnigii 19aad.
Wellington
Wellington waa caasimada dalka New Zealand
Geerisa
faah faahin dheeraad ah
geerisa waa magaalo u dhow saylac ,maamul ahaana hoostagto saylac waxaana daga beesha ciise gaar ahaan mamaasan cabdalle gadiid waxaa ku dhashay caaqil cali duule, xassan guuled madaxweynihii hore ee jabuuti
Axmed Yasiin
Axmed yuusf yaasiin (ku dhashay Hargaysa 1957) waa siyaasi soomaaliyeed oo reer somaliland ah. Waxa uu somaliland ka soo noqday madaxweyne ku xigeen laga bilaabo 2002 ilaa 2010. wuxuu gudoomiyaha labaad ka ahaa xisbiga somaliland ee UDUB. wuxuun ka soo jeedaa Beelaha Aadan Ciise ee Qabiilka Ciise Muuse.
Xirsi muumin
Beesha Xirsi muumin, waa beel kamid ah 4ta beelood ee Beesha Reer muumin Aadan,ee Leelkase. Beesha Xirsi muumin waa beel ku caan ah Nabadda, Geesinimada, Ganacsiga iyo maamul wanaagga. Beeshu waxa ay degtaa deegaanno kala duwan oo ku yaala Mudug iyo Bari,iyo gobolka Doolo, ee kililka shannaad ee Itoobiya. Tirada ugu badan ee beeshaani waxa ay ku dhaqanyihiin Gobolka Mudug khaasatan magaalooyinka Gaalkacayo, Galdogob, Bursaalax, Qodgaashaan, Nugaal gibin iyo deegano kale. Beesha Xirsi muumin waxa ay u kala baxdaa laba jifo oo waawayn oo Kala Ah Reer Cali iyo Reer Ibraahim(Reer Gabanow). Reer Xirsi muumin waxaa lagu tilmaamaa in ay yihiin reerka ugu hantida badan Leelkase, marka ay noqoto xoolaha iyo hantida kale ee ganacsi. * Ilma Ciise *
Sadexbaar
Sadexbaar waa tuulo yar waxay ku taalaa gobalka Hiiraan waxay u dhexeysaa buula barde iyo jalalaqsi. Degmada Buulo burte waxay kaa xigtaa dhanka wuqooyiya waxay u jirtaa qiyaastii 25km. Jalalaqsi waxay kaa xigtaa dhanka konfur. Degmada Sadexbaar waxaamara Wabiga shabeele. Tuulooyinka deriska la ah waxaa ka mid ah XAMIIRGAAB, JAMEECA MUBAARAK, SHIIN,QURACLEY, BUULADA SHEIKH HASSN/danida, Kili jibriil, Kabaraayle iyo SARMAAN.
Warqadda aqoonsiga
Warqadda aqoonsiga Waa sharci si rasmi ay Dawladda usiiso dadkeeda si loogu aqoonsado, waana kuwa ugu muhiimsan xagga sharciga Dawladda, waxaa ka dambeeya baasaboor loo adeegsado isticmaalid wadan ka baxsan dalka laga bixiyey.
Alexandre Pato
Alexandre Rodrigues da Silva, ama Alexandre Pato, waa laacib Baraasiiliyaan ah oo u ciyaara kooxda Orlando City ee naadiga Major League Soccer.
Warqadda aqoonsiga
Soomaaliya Warqadda aqoonsiga waxaa la dhihi jiray Tessera municipio taas oo ah eray Talyaani ah, Laakiin 2009 kabacdi ayaa waxaa Dowladda somalia soo saartay eID ah Warqadda aqoonsiga oo loo adeegsan karo habka elektroonka ah isla markaana kaydinaysa macluumaadka qofka, Sida: Magaca, Meesha uu ku dhashay, Nuuca, Xaalkiisa (Haddii uu yahay xaasle), Iyo sawirka qfka iyo macluumaad dheeraad ah. Waxa ay shaqaynaysaa muddop 5 sanadood ah.
Sadexbaar
Dhaqaalaha
waxaa degen dad xoola dhaqato iyo beeraley. Dhaqaalaha degmada waxay ku tiirsantahay wax soosaarka beeraha sida galleyda, basasha, yaanyada, barbarooniga, iyo khudrada nuucyadeeda kala duwan.
Beelaha
sadexbaar waxaa daga Beesha Baada cade/Subeer.Sadexbaar waa tuulo wakhti badan jirtay/qarniyo.
Suugaanta Reer Almis
Suugaanta Reer Almis waa suugaamo ay qoreen dadka reer Almis waxaa ugu caansan suugaanta Axmed Nuux Ismacil.Magaca Almis ayaa ah Buur ku taal waqooyiga magaaladda Hargeysa, waana goob uu waqtigiisa in badan ku qaatay Axmed Nuux Ismacil oo ah jilib ka mida Sacad Muse, Habar Awal, Isaaq, inta bandanna loo yaqaan Reer Axmed. Taariikh fac weyn oo suugaan leh ayuu Axmed Nuux iyo tafiirtiisu ku leeyihiin Somaliland gaar ahaan magaaladda Berbera ilaa buurtan Almis.
Jaamacada Urdun Ee Culuumta Iyo Teknoloojiyada
Jaamacada Urdun Ee Culuumta iyo Teknoloojiyada (جامعة العلوم والتكنولوجيا الاردنية, English Jordan University of Science and Technology) waa jaamacad ku taalla dalka Urdun.
Suugaanta Reer Almis
waxaanan halkan idiinku so gudbin doona cumar usteeliya iyo ahmed hirsi dhooldahable markay isku jawabayeen
Cumar Xuseen (Ustareeliya)
Cumar Xuseen wuxuu noolaa horaantii qarnigii 20th, waxaanu ku magic dheeraa Cumer Ustareeliya. Gabayo geel ammaan ah oo lagu tiriyo inay ka mid yihiin kuwa ugu horeeya ee geel lagu ammaano ayuu leeyahay. Badi dadka Af Somaliga ku hadlaana aad u maqleen. Naanaystani waxay ku raacday goob arroos ah gabay uu ka tiriyey oo erayga Ustareeliya ku jiray ahaanna eray aanay badi Somalidu hore u maqal: Iglan iyo Shawaa dahabkayaga laga amaahdaaye Ustaraaliya noo jiraban adhaxda jiilaale
Geed Hindi
Geed Hindi (magaciisa saynis: Azadirachta indica; afaf badanna waxaa loogu yeeraa Neem ama Nim) waa geed aad u weyn oo ka baxa dalal badan oo ka mid ah Caalamka, wuxuuna asal ahaan ka soo jeedaa dalka Hindiya. Midka ka baxa Soomaaliya waa mid sannadka oo dhan iska cagaaran, aadna u ballaaran, sababtoo ah jawiga Soomaaliya ma is beddelo. Geed hindiga wuxuu la baxaa mid kale oo la dhaho Geed Tallaal oo mirahiisa kharaar ah, caleemahiisana qal qaliir ah. Geed Hindiga Soomaaliya ka baxo caleemihiisa waa ballaar.
Suugaanta Reer Almis
Gabayadda Geela
Gabaygan Cumar Austeliye (Ilaahay ha u naxariistee) isagaa oo cadan gaadhay ayuu walaalkii Cabdilaahi Cawl u yeedhay oo uu ku yidhi geel ayaan inoo iibinayaa. Cumarna waxa la sheegay in uu geela u jeclaa si yaable ama si qayra caadi ah oo wax uu Geelu ula siman yahay aanay adduunyada jirin. Markii uu Cumar ka soo noqday Cadan ayuu Cabdilaahi ku yidhi"Geela inaga daayo walaal aynu gaadhi iibsano". Cumar oo aan gaadhi iyo diyaarad midna doonayn ayaa tixdan soo socota halkaa ka tiriyay.
Suugaantii Kale ee Cumar
Cumar Xuseen Austraali iyo Heebaan oo Ciise Muuse ah waxaa dhex maray xurguf Suugaameed oo aan wax badani naga soo gaadhin Labadan oday waxa dhex maray gabayo faan ah oo aannu beyd-beyd ka hayno. Waxa gabayadu ku saabsan yihiin Milkiga magaalada Berbera oo qoloba gaar u sheeganayso. Ciise Muuse intaanay la wareegin Berbera waxa uga horreeyey Reer Axmed Nuux oo dhawr qarni cashuurta ka qaadan jirey dekedda. Is maandhaafku halkaasuu ka yimi oo ninna wuxuu garanayaa Sacad Muuse (Ciyaal Yoonis & Ciyaab Axmed) oo magaalada haysta Heebaanna magaalada Annagaa haysanna oo leh buu ku doodayaa. Heebaan oo waxoogaaga Nuux Ismaaciil ee ku sii hadhay Berbera u digaya ayaa yidhi: Cumarna oo yaabban baa ku soo jawaabay Mar kalena waa kii isla Cumar Xuseen lahaa: Heebaan baa isna ku soo jawaabaya {| Cumarna erayadaasuu goldaloolo ka helayoo yidhi " Haddaad Senteri ii ahayd oo aad madaxnimo ii qirtay maxaynu ku murmaynaa!" Cumar mar kale isagoo argay gabadh uu quruxdeeda u bogay waa kii lahaa: Tixahan aan wada dhammayn waxay ka mid ahaayeen gabayo dhawr ah oo ay is dhaafsadeen abwaanadii waaweynaa ee Cabdi Gahayr iyo Xasan Tarabbi oo Ciidagale ahaa iyo Cumar Australia oo Sacad Muuse u dhashay. Waxa bilaabay gabayadan silsiladda ah Cabdi Gahayr oo hunguri ka galay geel ay leeyihiin beel Sacad Muusa ah oo Hadhiye Cismaana oo ka soo xagaa baxay xeebta soona dagay banka Qool-Caday. wuxuu ku yidhi Cabdi Gahayr: Waxa gabaygaas oo dhammayn ka jawaabay Cumar Xuseen oo marshay tix aan ka hayno; Xasan Tarabi oo isagu dareensanaa xilliga ayaa Cabdi gabay canaan ah uugu jawaabay. Xasan Tarabi wuxuu ka xanaaqay gabaygii Cumar, kolkaasuu kan soo tiriyey Gabaygan ayuu Cumar ka mid ahaa raggii ka jawaabay, kiisa waa kan:
Sheekooyinka Reer Almis
Sida la weriyey Faadumo Wacays Faarax oo ahayd gabadh qurux lagu majeertey; waxay ka dhalatay Reer Caynaanshe (Habar Yoonis), waxayna ooridiisa ahayd oo ay u dhaxday Maxamed Jaamac Caymar oo Xasan Maxamed ah (Ciise Muuse). Muddo bilo ah markii ay guri laheyd ayaa waxa xoog ku kaxaystey nin la odhan jirey Guun oo Reer Axmed Nuux ah (Sacad Muuse), oo ay Faadumo ilma-abti ahaayeen, Guun wuxuu Faadumo ka kaxaystey Banka Aroori ee Burco kanbalkeeda ah. Wuxuu ku qaatay faras dheereeya, waxaanu la tegey Bulaxaar. Dabadeedna wuu gabyey. Wuxuuna yidhi: Gug baa laysku yidhi; afkaa gacanta la saaray; hibashaa la giirtey; ninkii gabadha laga dhacay iyo beeshoodiiba cadhay go’een, waxayna la ahaatay in karaamadoodii iyo dhegtoodiiba dhulka lagu dhuftay. Guddi baa la saaray; waxaana la go’aamiyey in ergo loo diro nimankii gabadha qaadey. Guun oo aroos ah ayey ergadii u tagtey, garawshiiyose ma bixine gawdh iyo af-lagaado ayuu ku jawaabay. Markii ergadii fara-madhnaan la soo noqotey, guluf baa la abaabuley; waxaana ciidanka abbaanduule u ahaa Cali Jaamac Haabiil. Waa kii lahaa, markii uu ciidanka uruursanayey, isagoo u gooddiyaaya nimankii Faadumo dhacay: Qal-qaaladii ciidan markii ay dhammaatey, guuto cago-madow ah ayaa la soo dareeriyey; galbeed iyo Buula-Xaar ayaa afka la soo saarey. Dhexda intii lagu sii jirey gabayo badan ayuu Cali Jaamac Haabiil tiriyey; waxaana ka mid ahaa geeraarkan uu faraskiisa u tiriyey oo dhawrkan tuduc laga hayo: Duhur dabadii ayaa weerar qabax laysku siiyey. Cali Jaamac wuxuu faraskiisii jiidhsiiyey gurigey Faadumo ku jirtey. Markii uu gurigii dumiyeyna Faadumo ayuu cududda ku dhegey, waanu soo fan-gashadey (faraskiisii ayuu xagga dambe soo saarey). Dabadeedna wuxuu ku tiraabay: Maalintaa ayey la baxdey Faadumo Wadhi oo beryihii dambe lagu naaneysi jirey. Ciidankii markii ay Faadumo gacantooda gashey wey ka jeedladeen waxaaney tageen magaalada Berbera; oo Reer Axmed Nuux aad u joogey. Dhoola-tus iyo is-muujin ka dib, Cali oo Faadumo sitaa faraskii ka soo degey, oo ka hor geeraarey nimankii, wuxuuna yidhi:
Wabi
Wabi waa meel ee biyo badan maraan, sida Wabiga Shabeelle iyo Wabiga Jubba. Wabiga ugu dheer aduunka waxaa loo maleenaa in oo yahay Wabiga Niil laakiin waxoo noqon karaa Wabiga Amason.
Rooti
Rooti waa Cunto, oo laga sameeyay Bur iyo Biyo la isku qasay.
Dagaalkii Labaad ee Aduunka
Dagaalkii Labaad ee Aduunka wuxuu ahaa dagaalka taariikhda aduunka ugu fooshaxun, dagaalkaan waxaa ku dhintay dad malaayiin ah, wuxuuna ka soo bilaawday qaarada Yurub sanadka marka oo ahaa 1939kii ilaa 1945tii. Waa markii oo wadanka Jarmalka xukumi jiray ninkii naatsiga ahaa oo la dhihi jiray Adolf Hitler. Ninkaan ciidamadiisa waxay qabsadeen wadamo badan oo Yurub ka mid ah, isla markaas neh wuxuu aad uula dagaali jiray wadan kasto oo ka hor imaado. Dagaalkiisa wuxouu gaaray Aasiya, woqooyiga Afrika ilaa Ameerika. Ninkaan waxoo xasuuqay 6 miliyan oo yahuud ah. Dagaalka oo bilaabay neh waxaa ku dhimatay 60 miliyan oo qof. Dhimasho intaas la eg wali aduunka kama dhicin, waxayna u badnaayeen dad rayid ah. Dagaalkaan inta oo socday somalia waxaa gumeesanjiray gumeestiyaashii ingriiska iyo talyaaniga. hadii aa wax ka ogtahay in oo dagaalkaan soo gaaray somalia, xiligii ee somalia gacanta uugu jirtay ingriiska iyo talyaaniga, wax waa ku dari kartaa.
Sida oo ku bilaawday dagaalka
Dagaalka wuxuu bilaawday markii wadanka Jarmalka ku duulay dalka Boland, isla markaana wadamada Ingriiska iyo Faransiiska waxee ku dhawaaqeen dagaal ka dhan ah wadanka Jarmalka. dagaalka Aasiya wuxuu bilaawday 1937 ilaa 1945ti, waxayna Aheyd markii wadanka Jabaan uu ku duulay dalka Shiinaha.
Salagle
Salagle waxay kamid tahay degmoyinka gobolka Jubbada Dhexe waxaa loogu dhawaaqay magaca degmanimo wax yar ka hor inta aysan burburin xukumadii uu madaxweynaha ka ahaa Maxamed Siyaad Barre. Degmada salagle waxaa dagan beesha Dir, Surre ay ugu badanyihiin jifada (qubeys, fiqicumar, fiqi walaal aw heeraar) iyo beesha daarood ogaadeen (cowlyahan) degaankan ilaa bardheere dhaca. Degmada Salagle waxay u dhowdahay degmada Baardheere oo u jirto 60km.
Salagle waxa ay leedahay suuq wanaagsan oo xoolaha lagu iibiyo oo ku xiran suuqa ganacsiga Kenya ee Gaarisa, Waqooyi Bari Kenya, balse ogow maalintii dowladda Kenya ay xirtay xuduudka, welina ganacsiga ayaa si wanaagsan u socda, waxaana degmada Salagle ay leedahay. in ka badan 150 tuulo iyo qaar kale oo xoolo dhaqato ah oo ku wanaagsan daaqsinta xoolaha nool, ayaa ka samaysmay Degmada Salagle ilaa xuduudka Kenya, deegaan cusub oo la yidhaahdo Dhuyac, Qaroon waxa ay Salagle u jirtaa in ka badan 350 KM, inta badan dhulkaasi waa surre. galbeedka degmada Salagle.
Dhaqaalaha
Degmada salagle waxay caan ku tahay beeraha iyo xoolaha gaar ahaan dhaqashada Geela, lo,da iyo ari oo loo iib geeyo suuqa weyn ee magaalada gaarisa kenya.. Degmada waxaa kala bara Wabiga Jubba, waxayna ka koobantahay afar xaafadood oo kala ah Towfiiq, Halagan, Kurman, Buulo Cadaan. waxaa hoostga 150 tuulooyinka oo kala ah,
*Labiley 2 *Buulo Barwaaqo *Buulo Wayne *Kumis Hasan Marid Bacaadlay Habal Elber Utaasha Nur Gabo Andha.dhagle Buulo Har Dudumo Golow Qaruurax Budhabow Qordhoble Shulug.Shuluq Kunyo Gabow Jacjacle Gobso Hudweyne Baldos Bulo Qaran Dhumay 2 Ali Soldhow Ali Fanay Kabxan KormariBusal Bisiq Dhurwaa Faroole Cod.Cod Hargaanti Kuusow Lafole Maytafar Madow Yusuf Daro Abdi mine Libax Jid Sagaaray Abes Kakane Mad.Madowe Abdi Gandho Arouse Ura Gaa.Guure Barow.Diinle Kotay Laama.Loosha Ibrahim Uray Waney Kore Waney Hose Ali Goldhow Ramo Shilimey Abaq Hil 1 Rebow Gol Siba Dhumey Injire Hassan Mariid Bulo Golol 2 Aroogley Raydab Bulo Taray Buulo Qansax 2 Golsinbay Abshiil Borow Ashi Gardha Bulo Boorow Jarboole Abaq Hil2 Labisable Ali Farah Shiidley Buulo Qansaxalay Buulo Galol 1 Kormarey 2 Buulo Farweyn Ali Faney Baldos Buulo Garas Halgan 2 Afgoye Bilcin Bur Towsi Bul Iswarey Labiley 1 Safar Noleys Bulo Adey Guba Kibir Bulo Banan Meyti Hafar Aqal Ar  Gobso Reydab Mahbis Gududey Aros ura Adho- Dhaho 1 Adho-dhaho 2 Sarguduud Buulo Har Warguduudo Liban Buulo kheyr Reer Sabo Ishaa Kudaal Bundhabow Buulo Adey Dudumo Galow Buulo jafey Shidmariiq Buulo.Rig Buulo Bakal Buulo Toosi Nur Gab Buulo Bisiq Buulo Janey Buulo Galool Aboorow Habaal Eber Buulo Bishaaro Dhakajo Hilfato Buulo kulan Hassan Kus Sheik Dhahir Waabo Buulo Ay.Shoobay Warah.Ajuurka Dagah ley Buulo Qasalow Buulo Guduud Buulo yu,ub Buulo onjir Fadhiyare Kuunyo Geedow Kormarey Inataray Guux Wayne Ramo.Shilimey Raamooley Bisiq Badan
Waxaa si guud ah u dega Degmada beelaha dir gaar ahaan Surre iyo ogaadeen
Xubnaha baarlamaanka kulmiye
Gudoomiye ku xigeenka labaad ee somaliland waa Dr. cali yusuf ahmed oo loo doortay inuu noqdo gudoomiye ku xigeenka labaad ee barlamanka somaliland 2012.
Luqadaha Indunisiya
Luqadaha Indunisiya
Paris Saint-Germain FC
Paris Saint-Germain Football Club ama PSG, waa ''koox-ka ciyarta wadamada euro garhana france waana naadi wayn oo ka mid ah kooxaha ugu wawayn yurub.
Sheekh Isxaaq
TAARIIKHDII SHIIKH ISXAAQ BINO AHMED Toronto: 12October,2008 : -Dhamaan dadka Taariikhda Jecel waxaan uu soo gudbinayaa Taariikhdan INsha alla ka Faa‘iideysta,. waa Qeybtii Koowaad Aan rabo in aad ogaataan dadka aan aqoon Wadaadkan. ILAAHAY JANADADII Farduusa ha ka WARAABIYEE. .
Marka Hore waxaan ka afeefanayaa in aan loo qaadan ( Qoraal ka hadal ) ,.BEELO,,SIYAASAD. iyo Dhul balaadhsi.. waa duruus aan uu dhigayo Caruurta soo Goreysa. in lagu barbaariyo Diinta Islaamka iyo Halka uu ka soo jeedaan dadkii dhalay. Shiikh Isxaaq wuxuu ku AAsan yahay Gobolka Sanaag Magaalada Barakeysan ee MAYDH. kana tirsan JAmhuurriyada SOMALILAND Xeebta Bada Cas (Red Sea ) 90 Miles North Magaalada Ceerigaabo ee Gobolka SANAAG .. Wuuxana ka mid ahaa Culimada laga dhaxlay Kaaraamooyinka, DHaqanka , Hiddaha ,Nabada .iyo Barbaarinta DIINTA Islaamka .. Isla Gobolkaas SANAAG waxa Ku AAsaan Magaalo Madaxda Ceerigabo (ERIGAVO) iyo Nawaaxigeeda Culimo kale ay ka mid yihiin Shiikhyadii dhulka loogu yimid Sheekh SAMAROON Saciid ,East Ceerigaabo 19 Miles dooxada Booxa, iyo SHiikh ISSE Madoobe 45 Miles North Buuraha Raguuda ee Magaalada ERIGAVO Culimadaas dadkii ay ka Farcameen iyo inta ay sii dhaleenba sadexdaas Shiikh Waxaa idiin ku Waajib ah in aad uu Duceeysaan Awowayaashiin. Haddii aan soo qaato SHIIKH ISXAAQ BINU AXMED BINU ILAYAAS wuxuu Masalihii dhigtay Magaalada Maydh. ee BAda Cas (RED SEA ) Halka uu SHIIKH DAROOD na uu Bustihii Dhigaty xeebta BADA Raas Xaafuun ee INDIA OCEAN.. . Markii ay dhulka hadda la yidhaado Somaliland iyo SOMALI ay soo caga dhigteen Labadaas ODAY.
Haaddii aan sii anba qaado Nooloshii Shiikh Isaaq Wuxuu ku dhashay Magaalada Hadda loo Yaqaan Molsan ee Wadanka Ciraaq Miyigeeda 80 miles North, shiikh markii hore waxaay ka yimaadeen Abaabihiis iyo Caailadiisu dulkan Yaman waxaana la dhashay 4 wiil shiikha ISXAAQ //,Shiikh Isaaq 14 jir markuu gaadhay Nasiiba daro waxaa Dhintay Abhiihiis AXMED Bino ILYAAS. .Waxaana bud dhigay ADEERKIIS ISSE BINU AXMED oo dadka qaar ku qaldaan shiikh ISSE oo ah dadka Jabuuti degan awowkood ..
GEERIDAAS Shiilh Isaaq ku Timi Goobta waxa joogay SHIIKH Inaadeerkiis XUSEEN BINU ISSE iyo afar wiil iyo gabadha uu dhalay.. .Tacsidaas iyo baroortaas waxaa fadhiyey Iheladii iyo Qaraabadii shiikha uu ka mid ahaa Walaakiis C/ RAXMAAN BINU AXMED iyo Wiil uu dhalay. .. Murugadaas shiikha ku timi Markuu Qaangaadhay. wuxuu ahaa nin qalbi adag oo ILAAHAY ku kal Soon Wuxuuna aad uu Taakuleenay -jiay DAdka Masaakiinta ah, iyo Dadka Xanuunsanaya /wuxuuna aad uu Jeclaa in sii barto quraanka Kariimka ah iyo Axaadiista Nabiwiga ee Islaamla. dabadeed wuxuu wax barasho uu tegay Magaalda BAQDAAD oo ahayd Meesha ay Culimadu Islaamku isugu imin jireen oo ka mid ahayad saldhikii Xadaarada 2aad ee Islaamka ay ku soo qulqulayeen Jiidaas … Agoonkaas shiikh ISaaqa Lix sanadood (6yrs Later ) qiyaatii ka dib waxaa dulkaas ka dhacay doodo ISLAAMKA dhexdooda ah iyo MAHDABO kala duwan ee Diinta ku salaysan ,Dagaal Qabiil iyo dhul boob .Sida ay hadda Somalidu qaarkood ku dhaqmaan .Culimadu Diinta iyo Qabiilka isku dhafan ,,,…waxa kaloo weheliyey dhul dhurugsi iyo khilaaf ka dhexeeyey Qabiilada meesh deganaa Magaalada BAQDAAD. Waxaa intaas uu dheeraa Ruxruxashaddii BOQOR TOOYOOYINKA iyo Kala Hufkii iyo ka Haadintii Xuduudada beelaha Carbeed ,,,,,…dabeed SHIIKHU wuxuu Talo ku gaadhay in ku noqodo Baradiisii uu ku dhashay iyo Eheladiisii ay Isku beesha ahayeen. Ee degaanaa Nawaaxika Molsan Reer binu HAASHIM.
In uu Weheshdo reerihiisii, ,Arrintii markii ay soo gaadhay colaadii Bardii shiikhu ku dhashay waxay uu qaxeen ilaa dulka loo yaqaan YAMAN ay AWOOWAYASHII ka yimaadeen Reer ILAYAAY BINU COOFI., Si aad uu fahantaan wadamada carabta ma jirin waqtigaas. Laakiin meelo yar yar baa waxa ka jiray boqortooyin iyo Xoolo dhaqato …aan dib uu halacsadee Taariikhada SHIIKH ISAAQ BINU AXMED BINO ILAYAAS BINU COOFI BINU HAASHIM.
Waxay reer HAASHIM soo caga dhigteen xadka YAMAN iyo Sucuudiga uu dhaxeeya ..Nasiib daro waxa ka hor yimi shufto ku saleeysan Qabiil iyo iska Caabin markii ay maqleen warkaas dulka BAQDAAD iyo Jiidaas Laga soo sheegay ,,ay Safardoodii ka yimi uu sheegeen .. Juhaladii meeshaas deganeed ..waxay la galeen dagaal ….dagaalkaas waxa ku dhintay walaalkiis iyo laba ay ilmaadaar ruma yihiin iyo Adeerkiis dhamaantoood ilaahay how WARAABIYO JANADII, Nasiib Wanaag shiikhu isagu wuu ka badbaaday waana guuleyteen. Murigadaas Labaad ee SHIIKH ISXAAQ ku dhacday Waxaa Hadana loo soo sheegey geeridii Hooyadii AMINA Mudo Yar ka dib .Sida Taariikhdan ku Cad. Wuxuu soo Bidhaansadoba wuxuu shiikh soo caga dhigtay Jiidaas Magaalo Madaxda Sanca ee hadda loo yaqaan 120 miles East. halkaas ay ku saaxiibeen beelo abti uu ahaa SHIIKH ISXAAQ .. ..waxuuna sii kororsaday Cilimika Islaamka iyo Saadaasha, Seygoolajika , iyo Juraafiga Islaamka uu mudo badan ku hawlanaaa deeganadaas …. ilaa uu gaadhay derejadii iyo karaamooyinkii dadka ilaahay Jecel yahay.
Dadkaas qaar ka mid ah baan ku arkay Magaalada Meydh 1962 Aniga oo aabahay la Socoda uuna iskaya baray ,,Dadkaasi way Iman jireen Magaalda Maydh barkii hore iyaga oo wata DOON aad looga Naxo oo Jajaban. Sanadkii Mar bay iman jireen Xeebtaas Maydh ,Nasiib Daro dadkaas Reer Shiikh Isaaq. mar banbe maan arkin .,waxayna ka mid noqdeen Taariikhihii la aasay markii laysku daray Somalilweyn ..
Mudo ka dib SHIIKII ISXAAQ wuxuu nasiib uu helay in uu noqdo Hogaanka Culimada waaweyn ee Jiidaas ; wuxuuna ka mid noqday afartii nin ee loo doortay in ay ka qayb galaan Fidinta diinta ISlaamka Kuna faafinayaan Dulka ABASIINIYA ilaa East Africa ,Markii ay ka soo gudbeen Bada Cas (Red SEA) ,waxay Culimadii Fadhiisan ka dhigteen Magaalda HARAR halkaas ay kula gulmeen Culimo Kale ee Isku Qadiyad ahaayeen ee ka yimi Wandanka Masar. ay isku Baheysteen Walaalo Xagga Islaamka .. Shiikh Isaaq iyo culimadii la socotay si Fiican baa loogu qaabilay waxaanaa loo fududeeyey in ay dadkii la hadlaan , Isla markaas Shiikh wuxuu ka mid Noqday 10 kii NIN ee Culimada ahaa ee loo xil saaray in ay sii anba qaadaan oo sii fidiyaan Xilka saran ee diinta Islaamka i ..Shiikh wuxuu Safaro ku kalaa bixi yey Deegaanka Gojam ,Wolo. Gurage, Sillee, ADARE ,.OROMO ,walaita, iyo GONDAR
ee hadda ka mid Dulkan Itoobiye dabeed culimadii ay Meesha ugu yimaadeen ee reer Masar waxaay sii hoosahaana ula shireen Xukuumaddi Booqtoodii Ethopia iyo qaar ka soo jeeda Diinta Kiristanka ee meesha Joogay ,dabadeeed shiikhu wuxuu goostay in ka Haajiro Arligan Ethoopia ama dulkan ABASIINIYA ee munaaqadu ka socotay kana daba tago dadkii ka firdhaday Gumeysiga Ithoopia. ee ku fiday Dulkan hadda loo yaqaan Somaliland. halgaas ayuu ka bilaabay Shiikh Isaaq safarkiisii Magaalda HARAR waxa la socoday Maalitaasi Shiikh Isxaq 1400 boqol oo isku jira Culimo ,iyo Xaasaskoodii ,iyo arday baranaysa Diinta Islaamka .ay isku baheyteen Walaaltinimo.. Heel iyo hoona lagab Taagan yihiin, Shiikhu waxuu Bilaabay Socodkii markuu Tugaday Saladii Cishaha wuxuuna labistay Dharkii Dagaalka ,Seeftii uu watayna dhabka ayuu xidhay ,Gacanta midktana wuxuu ku qaatay KITAABKA Kariim ah ,Kacanta Bidixdana wuxuu ku qabsaday Hogaankii Faraska uu raacayo ,Labada garbna wuxuu sudhay Weysadii iyo Maslihii uu.
Oday
Oday si guud waa duq waxaana loola jeedaa ninka marka uu Da ' noqdo ayaa oday lagu magacaabaa.
waxaa kale oo oday loogu yeeraa qofka caaqilka ah ee dadku ay jecelyihiin iyadoo aan da'da laga fiirin.
Xidhiidhka Dibada ee Somaliland
Xidhiidhka Dibada ee Somaliland Waa mid aad iyo aad u fiican oo ku xidhan kala danbayn iyo saaxiibtinimo. Dawlada Somaliland waxa ay Xidhiidh la leedaha dawlado badan oo caalmka katirsan in kasta oo aysan wax Ictiraafa wali helin hadana waxa ay mutaysatay in ay samaysato saaxiibtinimo qadarin mudan.
wasaarada Arimaha dibada Ee somaliland waxa ay dublumaasiyiin iyo Safiiro joogto ah ku leedahay dawlado badan oo caalmk akatirsan. dawlada somaliland waxa ay Xidhiidh gaar ah oo aad iyo aad u fiican la leedaha sida wadamada Midawga Yurub, Jaamcada carabta, Ururka Midawga Afrika, iyo Hay'ado iyo ururo dulumaasiyadeed oo aad ubadan. Taywan waxay u aqoonsan tahay Somaliland inay tahay wadan madaxbanaan.
Qaar kamida wadmada Xidhiidhka ay lawadaagto
somaliland waxaay xidhiidh saaxiibtinimo oo soojireena la wadaagtaa wadamo badan oo caalamka kamida sida:
Baasaaboorka Somaliland
Somaliland waxa ay leedahay baasaaboor lagu tago meelo badan oo caalamka kamida, waxaana ka mida wadamada lagu tagi karo Itoobiya.Britain.Jabouti.Taywan. etc.
Jijeele
Jijeele abtiriskooda wuxuu galaa gugundhabe hawiye. Jijeele wuxuu ukala baxa afar. Maxamed, Xaramage, Dudbiye iyo Kidshe.Maxamed ayaa eh curudka jijeele. Afartaan lafood ayaa sii kala bax oo noqdo 13 lafood. Kuwaasoo eh Farenjecle, Guudway, reer wabar, shalashame, yacquub, cabdi iidsuge, dumaal, waasuge, habar wadaag, ciise, reer faqay iyo Kulmiye
Waxeey besshu si gaar eh u leeyihiin sadex deegaano farlibaax, ceelcade iyo quracjoome. Jijeela waxeey kamid yihiin beelaha ugu dhulka balaaran
Taariiq Waxeey 2011 dhulkooda kula dagaaleen alshabaab weeyna ka xoreeysteen. Beeshii ugu horeeysay ee ladagaalantay alshabaab oona keentay madaxa goan ee alshabaaab
Waxeey taariiqyo badan sheegayaan in gugundhabe eey ahaayeen boqortooyo oo maamusha gadaasheeyd boqortooyadi ajuuraan. Gugundhabe ayaa soo gumeeystay umado badan.
Hordhac
Jijeele waa beel ka tirsan beelwaynta Hawiye, Beeshu waxay degta oo ay deegan u leedahay Gobolada koonfur ee dalka Somalia gaar ahaan gobolada kala ah Hiran ,Bay ,Bakool iyo Shabeelada hoose iyo Banaadir.
Dagmooyinka Caanka ah ee beeshu dagto waxaa ka mid ah Baladweyn farlibaax Quracjoome Ceelcade Buqgoosaar Ceelbarde Buurhakaba Diinsoor Ufuroow xudur Sidoo kale Beeshu waxay dagtaa Gobolka Shabellada dhaxe sida Basra. Shabelaha Hoose sida Baladul-amiin Baqdaad Mubaarak ee dagamada afgooye hoos timaada.
Qaab-dhismeedka Beeshu waa sida: Jijeele waa 4 lafood 1.Dudbiye Jijeele 2.Xarmage Jijeele 3.Maxamed Jijeele(Curudka) 4.Kitshe Jijeele
Dudbiye Jijeele :
Dudbiye Jijeele wuxuu u kala Baxa : - Guudway, Makaail - Yaaquub
Guudaay waxuu u kala baxaa : - Doolow - maxamed kheyr
Makaail Wuxuu u kala baxaa : - Dumaal - Iidsuge
Iidsuge waxuu u kala baxaa : - Reer faqay - Habarwadaag - Cabdisuge
3- Maxamed Jijeele
4- Kitshe - Ciise - Waadsuge
Beesha waxaa ka dhashay Siyaasiyeen rug cadaa so ahaa culimo iyo Ganacsato Soomali oo dhan wada taqaan waxa ka mid ahaa Wasiir Xareed Faarax oo ahaa wasiir ka tirsana dowladiii Adan Cabdulle Cusmaan, xilal kala duwana kasoo qabtay xukuumadii kacaanka.
Sidoo kale beesha waxaa ka dhashay Halyay aan Marnaba la ilaawi Doonin  Naftiisa u huray Difaaca Dalka isagoo Dhalanyaro ah ayuu Ka qeeb galay Dagaalkii 1977 kii waxaa uuna ka Tirsanaa Ciidankii Commandista Dalkeena Allaha kuu naxriisto Korneyl Ibraahim Axmed Magan ( Kornel ibrahim Ok )
prof Maxamuud maxamed Guure Aun oo siyaasi caan ah asigoo xilibaan ah ku dhintay Xamar 2015. Dr. cumar idris sheekh oo ahaa Amb. qadar u fadhiya somalia. Dr ibrahim cali xuseen oo ah Gudoomiyaha hay’ad petrol ka Somaliyeed. Xildhibaan Yusuf Hussein Ahmed Gam'adiid oo noqday Gudoomiyaha gudiga khayraad Baarlamaanka iyo wasiiru dowlaha wasaarada Cadaalada ahna sidoo kale aasaasah iyo xoghayaha guud ee xisbiga Himilo qaran Party. Saneter Osman Ahmed ma’ow. Agaasimaha guud ee wasaarada Ganacsiga iyo warshadaha Somalia Abdiasis Ibrahin Adan. Gudoomiye xigeenka 1aad ee parliamentka Hirshabelle mud Siraaji sheikh
Jijeele waxay dhal wagaad yihiinbeelaha jidle, baadicade,
Hawiye
Hawiye (Af-Carabi: بنو هوية) waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.
Sidoo kale fiiri
- Beelaha Somalia
Tixraac
Waxaa lagu yaqanaa soo dhaweyn dad jecli wanaag nabad jecli beelweynta jijeele MA ahan dad Isla weyni u muujiya walaalaha la degen waa dad aqood diimeed ilaahay ugu maneystay masha allaah dhanka aqoonyahanada lama soo koobi karo maqaalkaan waxaa soo diyaariyey walaalkiin mohamed Abdi ama Google cade wixii aan ka TAGAY si aan u dhameystirno igala soo xariir whatsapp.com +27735848930 https://books.google.co.uk/books?id=CXUwAQAAIAAJ https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=342555https://www.xpats.io/uk-entry-requirements-non-eea-countries/
Maxay Diinta ka qabtaa Kooxaha, Axzaabta iyo Ururada?
Maxay Diinta ka qabtaa Kooxaha, Axzaabta iyo Ururada?
Muxaddis al-Casr al-Imaam al-Mujaddid Maxamed Naasirud-Diin al-Albaani -Eebbe ha u naxariistee-
Ayaa waxaa la weydiiyay: Maxay Diinta ka qabtaa Kooxaha, Axzaabta iyo Ururada Islaamka iyagoo weliba ku kala duwan Manhaj-yadooda iyo Caqiidooyinkooda, inkastoo Kooxda, Xizbiga iyo Ururka Xaqqa ah uu mid yahay sida Xaddiiska sugan ku soo aroortay?
Sheekh Albaanina wuxuu ku jawaabay: Kama qarsoona Muslim kasta oo yaqaan Kitaabka iyo Sunnada iyo siday u fahmeen Salafkeenii saalixa ahaa in lagu biiro Kooxo, Axzaab iyo Ururo kala duwan Afkaartooda iyo Manaahijtooda inaysan Islaamka ka mid ahayn, waana wuxuu Eebbeheenna Kor ahaaye nooga reebay Aayado badan oo Qur’aanka kariimka ah oo ay ka mid tahay:
{ولا تَكونُوا مِن المشركِـين من الذِيْنَ فَرَّقُوا دِينَهُم وكَانُوا شِيَعَاً كل حِزب بِما لَدَيهم فَرحُون}.
{وَلَو شَاءَ رَبُكَ لجَعلَ النَّاسَ أمةً وَاحِدة وَلا يَزَالُونَ مختَلِفِين إلا مَن رَحِمَ رَبُك}
Eebbe Kor ahaaye wuxuu ka saaray Khilaafkan kaas oo ah mid abuureed ee ma aha mid Sharciyeed, wuxuuna ka saaray iskhilaafkan Kooxda loo naxariisanayo markuu lahaa:
Waxaan shaki ku jirin Koox kasta oo doonaysa inay ka mid noqdaan Ummadda loo naxariisanaya ee laga saaray Khilaafkan abuurka ah inaysan gaari karin inay u noqdaan mooyee Kitaabka iyo Sunnada Rasuulka a.n.k. iyo siday u fahmeen Salafkeenna saalixa ahaa Eebbe ha ka raali ahaadee.
Wuxuuna noogu caddeeyay Rasuulka Eebbe a.n.k. Manhajka iyo jidka toosan Axaaddiis fara badan oo sugan inuu maalin maalmaha ka mid ah dhulka ku kor xarriiqay xarriiq toosan uuna ku ag xarriiqay xarriiqyo gaagaaban xarriiqdii toosneed dhinacyadeeda ka dibna wuxuu akhriyay hadalkii Eebbe Kor ahaaye:
{وأنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقيمَاً فَاتبَّعُوهُ وَلا تَّتبعوا السُبُلَ فَتَفَرَقَ بكم عَن سَبِيله }
Wuxuu la maray farihiisii xarriiqdii toosneed korkeeda oo uu yiri waa tan waddadii Eebbe, waddooyinkan dhinac marayana xarriiqda toosan wuxuu Nebiga a.n.k. yiri:
Waddo kasta madaxeeda waxaa jooga Sheydaan dadka ugu yeeraya.
(وعلى رأس كل طريق منها شيطان يدعو الناس إليه).
Waxaana shaki ku jirin waddooyinkan ee gaagaaban inay matalayaan Kooxaha, Axzaabta iyo Ururada, sidaas darteed waxaa ku waajib ah qof kasta oo Muslim ah ee doonaya inuu si dhab ah u ahaado Kooxda badbaadaysa waa inuu ka ambaqaadaa waddada toosan, waana inuusan u bixin dhanka midig iyo bidixba mana jira Xizbi guulaysanaya Xizbiga Eebbe Kor ahaaye mooyee, oo uu noogu sheegay Qur’aanka kariimka:
{ألا إنَّ حِزْبَ الله هُم المفلِحُون}.
Sidaas awgeed xizbi kastana ma aha Xizbiga Eebbe ee waa xizbi Sheydaan, waxaana shaki ku jirin in la qaado waddada toosan waxay u baahan tahay in loo garto waddadan toosan garasho sax ah, mana aha in loogu biiro oo kaliya Koox si indho la’aan ah iyagoo ku hadaaqaya waxaan doonaynnaa “Islaam”, waa run in loo baahan yahay Islaam, hase ahaatee uma fahmayaan Islaamkan siduu Eebbe Kor ahaaye ugu soo dejiyay qalbiga Maxamed amaanta Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee.
Sidaas darteed waxaa ka mid ah astaanta Kooxda badbaadaysa ee uu sheegay Nebiga a.n.k. markii la weydiiyay ee uu yiri:
Waa waxaan ku suganahay aniga iyo Asxaabtayda.
هي ما أنا عليه وأصحابي. Sidaas darteed Xaddiiskan wuxuu ka dareemayaa qofka raadinaya inuu ogaado waddada Eebbe ee toosan, inay waajib tahay inuu ogaado laba arin oo aad u muhiim ah:
Midda hore: Wuxuu ku sugnaa Rasuulka amaanta Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee.
Midda dambe: Waxay ku sugnaayeen Asxaabtiisa amaanta Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee.
Sidaas darteed looma fahmi karo Islaamka si sax ah in la ogaado mooyee taariikh nololeedkii Saxaabada iyo siday ugu dhaqmeen Islaamkan ee ay ka qaateen Nebiga a.n.k.
Sidaas darteed waxaan hubnaa Koox kasta oo uusan ku taagnayn aasaaskooda Kitaabka iyo Sunnada iyo Manhajkii Salafu-saalixa, oo aan u lahayn aqoon fog dhamaan Axkaamta Islaamka Usuusheeda iyo Furuucdeedaba inaysan ka mid ahayn Kooxda badbaadaysa ee ku taagan waddada toosan ee uu noogu tilmaamay Rasuulka a.n.k. Xaddiiska sugan.
Haddii aan ka soo qaadno inay ka jiraan Kooxo dalalka Islaamka oo haysta Manhajkan, la dhihi maayo kuwani waa Kooxo, Axzaab iyo Ururo ee waa uun hal Koox, Manhajkooduna waa Manhaj kaliya ee waxay uun kala joogaan dalal kala duwan ee kuma kala qaybsana xagga fikirka, caqiidada iyo manhajka, halka Kooxaha, Axzaabta iyo Ururada kale ee ku wada sugan hal dal haddana ay koox walba isla riyaaqsan tahay:
Wuxuuna Sheekh Albaani yiri isagoo sharxaya Xaddiiska Xudayfa ee ahaa:
(( فاعتزِل تلك الفرق كُلّها ))
Xaddiiskan wuxuu tilmaamayaa qofka Muslimka ah hadduu gaaro xaaladdan oo kale waxaa ku waajib ah markaasi inuusan ku biirin wax Koox, Xizbi iyo Urur ah toona marka aysan jirin shacab uu u taliyo Madaxweyne Muslim ah.
Waxaa soo diyaariyay
CabdiRisaaq Maxamed Cilmi “ina Warfaa”
Af-Jafaaniis
Af-Jafaaniis (jv: Basa Jawa, ꦧꦱꦗꦮ, باسا جاوا) waa afka hooyo ee dadka Jawa ee ka soo jeeda jasiiradda Jawa.
Dadkii ugu waynaa ee ku hadlaayey gobolada Yogyakarta, Jawa Dhexe iyo Bariga Jawa.
Luqadda Jafaaniis waxa kale oo loo aqoonsaday mid ka mid ah luqadaha laga tirada badan yahay ee dalalka caalamka qaarkood, gaar ahaan Surinaam, Holland, Cusub Kaledoniya, Hong Kong, Australia, Kariibiya, Sri Lanka, iyo wadamada dariska ah ee Koonfur Bari Aashiya. =Dadka ku hadla afka hooyo= 82 milyan (2007) =Qoyska luqadda= =Tixraac=
Sundanese
Sundaese / sʌndəniːz / [4] (Basa Sunda / basa sʊnda /, qoraalka Sundaese ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, macnaha "luqadda Sunda") waa luqad Malayo-Polynesian oo ay ku hadlaan Sundaese. Waxay leedahay qiyaastii 39 milyan oo ku hadla afkooda hooyo ee galbeedka saddexaad ee Java; waxay u taagan yihiin ku dhawaad ​​15% dadweynaha Indonesia.
Mashinka saxan nadiifiya
Mashinka saxan nadiifiya shirkadha
Nuuraddin Faarax
Nuruddin Farah (24 November 1945 ) waa mid ka mid ah qorayaasha  Soomaalida  waxuuna bilaabay qarnigii 20aad dabayaaqadiisa waxaana lagudoonsiiyay billad caalami ah 1998 waana mid ka mid ah hal abuurka soomaaliyeed  waxuu ku caanbaxay qorista buugaag sida buugii ugu horeeyay ee lagu magacaabi jiray «(Adams Revben)».
Nurudin Farah wuxuu ku dhashay magaalada Beydhabo ee koonfurta Soomaaliya 1945tii. Wuxuu ku koray dhulka soomaali galbeed magaalada Qallaafe, wuxuuna ku qaatay waxbarashadiisa aasaasiga ah, quraanka iyo luqadaha sida Ingriisiga, Carabiga iyo Amxaariga. Ka dib wuxuu u soo wareegay wadaka Talyaaniga kuna kororsaday aqoontiisii. Nuuradiin Faarax wuxuu dib ugu soo laabatay Itoobiya oo uu assal ku barbaaray. 1963dii ka dib 3 sano markay qaadatay Soomaaliya xornimada waxaa lagu qasbay Faarax inuu ka haajiro dhulka soomaali galbeed oo uu qabto carriga Soomaaliya maadaama ay jirtay khilaafyo badan oo u dhexeeya Itoobiya (Xeyle Salaasa) iyo ummada Soomaaliyeed. Ka dib Faarax wuu iskaga soo tagay magaalada Qallaafe wuxuuna soo galay magaalada Muqdisho. Faarax waa qoraa Soomaaliyeed oo dunida oo dhani caan ka ah. Faarax wuxuu wax ku qoraa afka Ingiriisiga. Wuxuu qoray buugaag badan oo taabanaya dhinacyo badan. Wuxuu wax ka qoray dhinaca (Roomaantika) Roomaantiku waa sheekooyin ku salaysan jacayl oo dhaadheer. Buuggii oo ku horeeyay ee uu ka qoro Roomaanka wuxuu qoray sannadkii 1970kii wuxuuna ku qoray wadan Hindiya, luqada uu ku qoray waa Ingriisi. wuxuu ku magacaabay (Adams Revben) oo macnaheedu yahay feedhii qaloocsanayd ee Aadan.
Agnes Monica
Agnes Monica Muljoto (Jakarta, 1 maarso 1986), ama Agnes Monica, waa fanaan Indonesia ah
Todobaad
Todabaadka ama Usbuuc, sitimaan wuxuu ka koobmaa todobo maalmood oo kala ah,
Sanadkii waxaa ku jiro ilaa iyo 52 usbuuc
Claude Monet
Claude Oscar Monet (noolaa 14 Nofeembar 1840-1926) waxa uu ahaa nin farshaxaniiste faransiis ah, waxa uu ku dhashay Baris, waa nin kutaqa suusay cilmiga qoraxda.
Xisbi Siyaasadeedka SSC
Xisbi Siyaasadeedka SSC Waxa lagaga Dhawaaqay Magaalda Hargaysa ee Jamhuuriyada Somaliland waxaanuu noqday xisbi Cusub oo kusoo biiray liiska Xisbiyada Somaliland.xisbigan oo maamulkiisu ay badi kasoo jeedaa gobolda bari ee wadanka waxa uu noqonayaa xisbiga ugu cusub liiska xisbiyada Somaliland.waxaana laga yaabaa in magaalda laascaanood ay xaraun u noqoto.
Queensland
Queensland waa gobol ka mid ah 7 gobol ee dalka Australia. Caasimada gobolka Queesland waa magaalada Brisbane. Queensland (oo loo soo gaabiyo Qld) waa gobolka labaad ee ugu weyn iyo tan saddexaad ee ugu badan ee ku yaal Commonwealth of Australia. Waxaa ku yaal woqooyi-bari dalka, waxaa ku xayiran Northern Territory, South Australia iyo New South Wales galbeedka, koonfur galbeed iyo koonfurta. Dhinaca bari, Queensland waxaa xuduud la leh Badweynta Carbeed iyo Badweynta Pacific. Woqooyiguna waa Torres Strait, oo leh Papua New Guinea oo ku taal meel ka yar 200 kiilomitir oo ka mida dhul-waynaha. Gobolka ayaa ah midka lixaad ee dunida ugu weyn, oo leh degaan ah 1,852,642 kilomitir kilomitir (715,309 sq mi).
Laga soo bilaabo May 15, 2018, Queensland waxay leedahay dad ka kooban 5,000,000, waxay ku badan yihiin xeebaha iyo gaar ahaan Koonfurta Bari ee gobolka. Magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn ee gobolka waa Brisbane, oo ah magaalada saddexaad ee ugu weyn Australia. Inta badan loo yaqaan "Sunshine State", Queensland waxay ku taalaa 10 meelood oo ka mid ah 30 magaalo ee ugu weyn Australia, waana dhaqaalaha saddexaad ee ugu weyn wadanka. Dalxiis ee gobolka, ayaa si weyn u kiciyay jawiga kulaylaha diiran, waa warshad weyn.
Queensland waxaa markii hore degan Aboriginal Australian iyo Torres Strait Islanders. Yurubta ugu horreysa ee ku taala Queensland (iyo Australia) waxay ahayd gawaarida Dutch Willem Janszoon ee 1606, kaas oo sahamiyey xeebta galbeed ee jasiiradda yaryar ee u dhow magaalada Weipa. Sanadkii 1770-kii, James Cook Cook wuxuu sheegay in xeebta bari ee Australia ay tahay Boqortooyada Ingiriiska. Goobta New South Wales waxaa la aasaasay 1788 by Gudoomiyaha Gobolka Arthur Phillip ee Sydney; New South Wales wakhtigaas ayaa waxaa ku jiray dhamaanba waxa hadda yihiin Queensland, Victoria iyo Tasmania. Queensland waxaa la baadigoobayay sanadihii dambe ilaa laga bilaabo markii la aasaasay gumeysi ciqaab ah oo ku yaal Brisbane 1824-kii by John Oxley. Gaadiidka ciqaabta ayaa istaagay 1839kii iyo degitaan bilaash ah ayaa la ogolaaday laga bilaabo 1842.
Gobolka ayaa loo magacaabay sharaf ka mid ah Queen Victoria, oo ah 6-kii Juun 1859 saxiixay Warqad Lacageed oo ka soo jeeda gobolka New South Wales. Maalinta Queensland waxaa lagu dabaaldegaa sanad kasta gobolka 6-da June. Queensland waxay ahayd mid ka mid ah lixda deegaan ee ku soo biiray dowladihii aasaasay ee Australiya 1 January 1901
Ismaamulka Falastiin
Ismaamulka Falastiin (Af-Carabi السلطة الوطنية الفلسطينية) waa Dowlad loo sameeyay shacabka falastiin sanadka marka oo ahaa 1993dii. Dawladdaan waxee ka koobantahay Marinka Gaza iyo Daanta galbeed. wadamada badankooda wee aqoonsanyihiin jiritaanka Dawladda falastiin, laakiin waxaa jiro wadamo ka mid ah wadamada galbeedka oo wali aqoonsaneen. Ismaamulka Dawladda Falastiin kama mid ahan Qaramada Midoobay sabab la xiriirta aqoonsi la'aanta. Dawladdaan malahan ciidamo qalab sida oo difaaca shacab falastiinta sabab la xiiirta gumeesiga yahuuda oo diidan in ee ciidamo yeeshtaan cabsi ee ka qabaan darteed.
Waqtigii la abaabulaayay Maamulka
Maamulka falastiin waxaa la aas aasay sanadka marka oo ahaa 1993, waa markii oo dhacay Kulankii Oslo, waxaana ka soo qeeb galay madax ka kala socoto falastiiin iyo israaiil. Kulanka oslo waxoo ku saabsanaa in ee labada qeebood hishiis ku kala gaaraan, kala qeebsiga dhulka falastiin iyo joojinta guryo dhiska ee yahuuda kawadeen.
Fiiri xattaa
Falastiin
Bablo bekaso
Bablo Bekaso (Pablo Picasso, 1881-1973) waxa uu ahaa farshaxan iyo fanaan waxa uu u dhashay wadanka Isbania waxa uu dhashay sanadii 1881 waxa uu ahaa mid kamida kuwa ugu caansan farshaxanada caalamka .waxa uu kudhashay magaalda malaga waxa uu bikaaso fanka iyo farshaxanimada kusoobiiray goorhore isaga oo aad uyar.
1973
1972 - 1973 - 1974
Precalculus
waa waxbarasho xisaabeed taas loo yaqaano pre-calculus ama algebra3 luguna barto dalkeena marka la joogo jaamacadaha laakiin marka america la jooogo way ka bedelantahay
Khuram suldaan
khuram suldaan oo loo yaqaan sidoo kale rookislaana waa xaaska suldaanka cusmaaniyiinta suleymaan qaanuuni, waana hooyada saliim labaad, waxaa lagu eedeeyaa inay lug ku lahayd dilka shahrazaada musdafa oo ahaa kan ugu weynaa ilmaha suleymaan qaanuuni iyo dilka sadrulacdam Ibrahim baashaa.
Sheekh Samiir al-Mabxuux
Sheekh Samiir al-Mabxuux wuxuu ka mid yahay culimada waaweyn ee dacwada Salafiyada ee dalka Falastiin. Wuxuuna ka qalinjabiyay jaamacadda Islaamka ee Madiina al-Munawara, kuliyadda dacwada iyo usuulu-diinka, ka dibna wuxuu wax ka bartay Sheekh Rabiic al-Madkhali.
Sheekh Samiir al-Mabxuux wuxuu la kulmay culimadii waaweyneed sida Sheekh ina Baaz, Sheekh Albaani, Sheekh ina Cuseymiin iyo Sheekh Muqbil Eebbe dhammaantood ha u naxariistee. Wuxuuna qoray kutubo dhowr ah oo uu ka mid yahay kitaabka Salafiya.
Naaso hablood
Naasa Hablood waa labo buurood mataano ah kuwaasi oo dhaca duleedka magaalada Hargeysa, Maroodi Jeex, Somaliland. Naaso hablood waa deegaan aad u qurux badan oo u dhaw magaalada hargaysa caasimada, somaliland
Khamiis
Khamiis waa maalin usbuuceed, waxeyna u dhaxaysaa Arbacada iyo Jimcaha.
Khamista waa maalinta lixaad ee usbuuca, dhicana istandharka ISO 8601 waxay ka tahay maalinta afaraad ee usbuuca.
luqada Ingiriiska waxaa laguyiraahdaa Thursday, mida Finnisgggggghakana torstai
Arbaco
Arbaco (Wednesday, الأربعاء) waa maalin ka mid ah maalmaha Todobaadka, waxeyna u dhaxaysaa Talaadoda iyo Khamiista.
Dari
Deegaanka Darri oo magaca saxda ah uu yahay Ceeldaraad, waxaa deegaankaas uu caan ku yahay Dhaqashada Xoolaha Nool iyo tacbashada beeraha, waxaana deegaanka uu leeyahay Dugsi Hoose,Dhexe,Sare ee Ceeldaraad Primary And Secondary School, waxaa sidoo kale ku yaal Isbitaal weyn oo dhaqaatiir caalami ah, waxaana looga kala yimaadaa deegaano ku dhaw deegaanka Darri.
Deegaankaasi waxaa uu ku caanbaxay Ceel loo yaqaan ceelweyne oo xili mudo qarni ku dhaw laga joogo looga imaan jiray meelo ka baxsan 100 Km waxaana deegaankaas uu yahay mid qadiimi ah.