cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cabdulmajid Xuseen
Taariikhdiisa
Hadba ugu horayn Iid Daahir isaga oo tilmaamaya ilaa xiliga uu yaqaanay ama aqoonta uu u lahaa Marxuum Cabdul-Majiid waxa uu sheegay inuu yaqaanay ilaa xiligii ardaynimadiisii xiligii Dugsiyada, wuxuuna Iid sheegay inuu Cabdul-Majiid ka mid ahaa ardaydii xiligii boqortooyada bilaabay dhaqdhaqaayadii lagu baadi doonayey xuquuqda qoomiyadaha aan Amxaarada ahayn ee Itoobiya deganaa ee ay Soomaalidu ka mid tahay waxuuna Iid yidhi Cabdul-Majiid markii uu Jaamacadda galay sannadihii lixdameeyadii waxa uu gudoomiye-kuxigeen ka noqday urur ardayda Jaamacadda ah oo u dhaqadhaqaaqi jiray xuquuqda iyo sidii cadaadiska looga qaadi lahaa qoomiyadaha Itoobiya ee aan Amxaarada ahayn, xiligaasna waxa la dilay Gudoomiyihii ururka ardayda Itoobiya oo ahaa ninkii Cabdul-Majiid ka sareeyay ee uu Gudoomiye-kuxigeenka u ahaa, markale ayuu hadana Cabdul-Majiid ka mid noqday ururkii ay ku bahoobeen niman aqoonyahanno iyo waxa garad ah oo ka soo kala jeeday qoomiyadaha kala duwan ee Itoobiya ku dhaqan, wuxuuna ururukaasi u halgami jiray inay qoomiyadaha Itoobiya u sinaadaan xuquuqaha aadeeg iyo talada siyaasadda Itoobiya iyo in cadaadiska laga qaado qoomiyadha aan Amxaarad ahayn ee boqortooyadu cagta hoosteeda gelisay lakiin imika ragii uurukaa ka tirsanaa inyar oo farao ku tiris ah mooyee itnoodii badnayd waa la xasuuqay, waxayna ragaas ahaayeen raggii bisleeyay halgankii uu markii dambe taliskii dhergigu ku qabsaday Itoobiya Hase yeeshee Cabdul-Majiid waxa uu u baxsdady isaga oo halgankiisii ka sii waday debedaha Gaar ahaan dalaka Suudaan ayuu muddo dheer ku sugnaa, halkaas oo uu ka wadday halgankiisa xaq u dirirka ah isaga oo dhinaca kalena xiliyadaa madax ka haa hayyadda UNHCR ee dalka Suudaan laakiin bari danbe ayaa loo bedelay dalka Bakistaan oo uu isna madax ka ahaa Xafiiska UNHCR.
Isla mrkaana waxa uu ahaa nin saamayn weyn ku leh talada siyaasadeed ee dalka Itoobiya iyo guud ahaan talada mandaqada bariga Afrika oo aan laga maarmin marka ay arimo yimaadaan, Cabdul-Majiid waxa uu dadaal wayn u ka galay markii la samaynayay Dastuurka Itoobiyada fedaraalka ha uu ka mid noqday guddiga dastuurka samayynaysa taasina waxay keentay inuu ku guulaysto isla markaana wacdaraha iyo deedalka meelmara ka gaysto in dastuurka itoobiya lagu daro qoddobka sheegaya ayoo katashig qoomiyadaha Itoobiya oo dhigaya inay qoommiyaddii doontaa madax banaani ka qaadan karto fedaraalka Itoobiya".
Alle ha u naxariistee Marxuum Cabdul-Majiid halgankiisa ugu weyni waxa uu ahaa inay qoomiydaha itoobiya si siman u wadaagaan talada iyo dheefta itoobiya, Iid Daahir waxa kale o uu sheegay inuu cabdul-majiid ahaa ninkii codadaka ugu badan helay markii uu horysay ee ay doorasho baarlamaan ka dhacdo dalka itoobiya, xiligaas oo ahayd 1996-kii waxa degamooyinka looga codeeyay xubanaha baarlamanka fedaraalka itoobiya isaga oo Iid arintaa ka sheekaynaya waxa uu yidhi "Cabdul-majiid waxa laga soo doortay degaanada Xarshin, Fiyaan-biiro,Qabri-bayax iyo Baabuli wuxuuna noqday mudanhii baarlamaanka federaalka itioobuya ugu codadka badnaa, wuxuuna helay 150’000 oo cod, halaka uu raysalwasaaraha itoobiya Meles-Zanawi degaamadiisa ka soo helay 270,000 cod" Cabdul-majiid sanandkii 1998 kii ayuu noqday kuxigeenka xafiiska guud hayadda UNICEF ee jineefa, laakiin waxa yar ka dib ayuu hadana noqday wakiilka Dawladda itoobiya u fadhiya Xarunta Qaramada midoobay.
Isla markaana waxa uu xubin ka ahaa golaha wasiirada dawladda itoobiya taas oo muujinaysa saamnynta weyn ee uu ku laahaa talda iyo awoodda siyaasadeed ee itoobiya isaga oo guuud ahaan mandadqadda bariga Africa ku lahaa saamayn weyn oo siyaasdeed, Cabdul-majiid maadaama uu aaminsnaaa mabaadida aayokatashiga ummadaha waxa uu ahaa nin aaminsan isla markaana taageera aayokatashiga iyo madax banaanida Jamhuuriyada Somaliland, hase yeeshee isaga oo Iid Daahir tafaasiil kooban ka bixinaya shakhsiyaddii uu lahaa Marxuum Cabdul-majiid waxa uu yidhi waxa uu ahaa shakhsi weji furan oo aanad cadho ku arkayn wuxuuna ahaa nin uu debecsan il-naxriis lehna ku eega dadka jilicsan, sidoo kale waxa uu haa nin mar walba jecel inay qoomiyadda soomlida itoobya wax noqoto oo ay sharaf iyo cisi yeelato isaga oo lacagttiisa uu shaqaystay u huray halkangii baadi doonka xuquuqda qoomiyada Soomalida Itoobiya isaga oo naf iyo maalba u huray inuu mar uun arko qoomiyada Soomalida oo wax noqota isla markaana waxa uu ahaa nin neceb nidaamyada cadaadiska ku dhisan ee boqortooyooyinka iyo keli talisyada, alle ha u naxariistee marxuum Cabdul-majiid sannadkii 1996-kii ayay dabley hubaysani isku dayday inay dilaan, waxayna la heleen lix xabadood isaga oo xilgaa ku sugnaa Addis Ababa siina galayey xafiiska Wasaaradda Dhaqaalaha iyo xidhiidhka caalamiga ah, waxaana loola cararay Dalka israa’iil oo lagu soo daweeyay waxaase weerarkaa ku dhintay mid ka mid ah ilaaladiisii.
Raaribuul
Raaribuul waxay ku taala bariga magalada berbera waxay u dhowdahay laasciidle magalada waxa dega beelaha bahmajeelo ee muuse abokor oo kamida habarjeclo degmada waxa ku nool dadlagu qiyaaso guud ahaa 18000 kun oo qof waxayna u badan yihin kalumaysato iyo xoolo dhaqato
Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya
Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya (The Upper House of the Federal Parliament) waa aqal ka mid ah labada aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya (kaasoo la shaqeeya golaha shacabka. waxaa la aasaasay 2012 waloow aan xubno la soo xulay aysan jirin hadda awiidiisa waxaa la siiyay Madaxweynaha iyo madasha wadatashiga qaran ee Soomaaliya.
Dastuurka
Sida uu qorayo dastuurka qodobka 72aad, tirada xubnaha ka ah Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka waxaa si toos ah, qarsoodi ah oo madaxbannaan u dooranaya shacabka Dawladaha xubnaha ka ah Dawladda Federaalka, tiradoodana waa ugu badnaan 54 Xildhibaan oo ka imaanaya 16kii gobol ee Soomaaliya lahayd ka hor 1960kii, iyada oo saldhig looga dhigayo:
yeelanayaan xubno tiro isle’eg ah;
madasha wadatashiga qaran ee Soomaaliya
Aaqalka sare ayaa ayaa loo qaybiyey lix Dawlad Goboleed oo afar kamid ah la siiyey midkiiba 8 Xildhibaan, halka Puntland iyo Somaliland midkiiba la siiyey 11 Mudane/Marwo.
Qoondada Haweenka ayaa lagu sheegay war-murtiyeedka in ay heli doonaan 30% tirada Xildhibaanada, sida ku cad heshiisyadii Garoowe1 iyo Garoowe2.
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed (SNU; Somali National University, Af-Carabi: الجامعة الوطنية الصومالية‎) waa Jaamacadda qaranka Soomaaliyeed ee ku taalla magaalo madaxda Soomaaliya ee Muqdisho. Waxaa jaamacadda la aasaasay 1954, waxaase si sharci ah dhidibada loogu taagey 1969. Waxaa la xidhay jaamacadda 1992-ki. Ka dib muddo ay xidhnayd, jaamacadda waxaa dib loo furay 2014-ki.
Tixraac
taarikhda
jamacada umada soomaaliyeed JUS waa tan u ugu tayada badan jaamacadaha dalka soomaal waxaana  la'aas aasay 1954
Soojin
Seo Soo-jin (dhashay Maarso 9, 1998), oo si fiican loogu yaqaanno Soojin, waa fanaanad Koonfur Kuuriya. Waa xubin hore oo ka tirsan kooxda gabdhaha (G)I-dle ee hoos timaada Cube Entertainment.
Nolol
Soojin wuxuu ku dhashay Gyeonggi, South Korea. Waxay dhigatay Dugsiga Dhexe ee Waw oo ku yaal Hwaseong halkaas oo ardayda ay isku fasalka ahaayeen ay ku jireen jilaa carruur Seo Shin-ae. Waxay markii dambe baratay qoob-ka-ciyaarka iyo taekwondo intii ay dhiganaysay dugsiga sare. Waxay go'aansatay horaantii nolosheeda inay rabto inay sii wadato xirfadda heesaha, laakiin waxay sheegtay inay ku qaadatay laba sano inay ku qanciso aabaheed inuu ku raaco go'aanadeeda.
Horudhac
Soojin waxaa lagu saxiixay hoosta DN Entertainment waxaana markii hore loo malaynayay inay xubin ka tahay kooxda gabdhaha soo socota ee Vividiva iyada oo ku hoos jirta magaceeda N.Na (앤나), Waxay ka qayb qaadatay dhowr bandhig iyo sawir kooxda laakiin markaas ayuu kooxda ka baxay 2015kii.
Kadib sanadkii 2016, Soojin wuxuu la saxiixday Kube Entertainment.
2018–hada
Sannadkii 2018, waxaa loo muujiyey inay xubin ka tahay kooxda gabdhaha (G) I-dle, waxay la doodday kooxda 2 -dii Maajo, 2018, ka dib markii la siidaayay albumkii ugu horreeyay ee kooxda, I Am iyo heesta hoggaankeeda "Latata".
Bishii Maarso 4, 2021, waxaa lagu dhawaaqay in Soojin uu si ku -meel -gaar ah u joojin doono dhammaan dhaqdhaqaaqyada ka dib markii lagu eedeeyay eedeymo xoog-sheegasho. 14-kii Ogosto, Cube Entertainment ayaa ku dhawaaqday in Soojin si rasmi ah uga baxay (G) I-dle.
Tixraacyada
yue: 徐穗珍
Ciidanka Qaranka Somaliland
The Somaliland Qaranka Somaliland, rasmi ahaan Ciidanka Somaliland ( Af-Inqiriisi Somaliland National Army, Af-Carabi   ), waa ciidanka dhulka iyo laanta ugu weyn ee ciidamada qalabka sida ee Somaliland waxay xaruntiisu tahay caasimada Somaliland ee Hargeysa.
LCA
LCA(Life cycle assessment) Qiimeynta wareega nolosha waa hab lagu qiimeynayo saameynta uu shay ama adeeg ku leeyahay bey'ada cimrigiisa.
Ato Xuseen Ismaciil
Xuseen Ismaciil (حسين إسماعيل,አቶ ሁሴን እስማእል) sidoo kale loo yaqaanay Ato Xuseen Ismaciil wuxuu ahaa siyaasi weyn ka mid ah dalka Itoobiya, Mengistu iyo Dhergigu markey dalka xukumi jireen 1974-1987. Wuxuu ahaa Somali ugu horeysey Wasiir iyo Amabassadoor ka noqday dalka Itoobiya. Weliba wuxuu maamuli jiray Gobol weyn la dhaho Illubabor, Itooboya markey aheyd Gobolo, hadana waa Kilil iyo Dawlad Federaal ah.
Taariikh
Xuseen ismaciil beel ahaan wuxuu ka soo jeeda beesha Afguduud (Jibril Muuse), Makahiil. Gadabuursi. Wuxuu ku dashay Dirre Dhaba. Ka dib markey dawladii Xayle Selassie ka rideen dalka wuxuu noqday Badhasaabka Gobolka Illubabor. Mida kale Badhasaabka wuxuu ka aha ismaamulkii Dire Dhabe, Safiirkii itoobiya een Dalka Koonfurta Yemen, Safiirka Itoobiya een dalka Bulgaria, safiirka itoobiya dalka Kuba , Wasiirka Waxbarashada regimkii Mengistu iyo Gudoomiyaha Pensions and Social Security. Wuxuu ka mid ahaa guddigaCOPWE (Commission for Organizing the Party of the Working People of Ethiopia). Siyaasi ahaan wuxuu albaabka u furay dhamaan Qowmiyadda Soomaali iney ka mid noqon karaan dalka Itoobiya.
Bahmajeelo
Bahmajeelo waa mid kamida beelaha ugu balaadhan geyiga soomaalida gaar ahaan soomalilnd barigeeda wxanay degta beeshani burco brbra saraar sanaag sool iyo gobolo kle oo soomlilnd kamida sida hargysa waloow aanay ku badnayn beeshani waa beeltaariukh kuleh soomalida dhexdeeda waana beeshii lahyd saddex xiniyoodlaha Jeelo waxay ahyd hooyada dhashay
1.isixaaq adaraxman muuse abokor 2.cabdlleh adaraxman muuse abokor 3.ismaacil adaraxman muuse abokor
Saddexdan nin ee walalaha isku bahda ahaa wxa lawallal ahaa oo ila adadaxman ahaa
1. Yoonis adaraxman muuse abokor 2. Barre adaraxmaan muuse abokor Dhalinta reerka ugu cadcad intaan ka aqaano waxa ka mida.
2.iskuduwe ibraahim saleeban caateeye
4.naaleeye axmed yuusuf
5.ex xildhibaan jaamac axmed
6.cabdilhi X gubadle
7.cabdi diiriye
Antigua iyo Barbuda
Antigua iyo Barbuda waa wadan jasiirad ah oo ku yaalo Karabiya. waxee ka koobanyihiin 2 jasiiradood. wadanka waxaa ku wareegan jasiirado kale. Antigua iyo Barbuda (/ æntiːɡ (w) ə ... bɑːrb (j) uːdə / (ku saabsan codkani wuxuu dhagaystaa); ann-TEE-g (w) ə ... bar-B (Y) OO-də) waddanka Galbeedka Hindiya ee Ameerika, oo u dhaxeeya Badda Caribbean iyo Badweynta Atlantic. Waxay ka kooban tahay laba jasiiradood oo waawayn, Antigua iyo Barbuda, iyo dhowr jasiiradood oo yaryar (oo ay ku jiraan Great Bird, Green, Guyana, Long, Maiden iyo Jasiiradaha York iyo koonfurta sii dheer, jasiirada Redonda). Tirada dadka joogtada ah ee ku saabsan 81,800 (Tirakoobka 2011) iyo dekedda iyo magaala weynta iyo magaalada waa St. John's, Antigua.
Halkaas oo u dhow midba midka kale (Garoonka ugu muhiimsan ee Barbuda) wuxuu ka yaryahay 0.5 ° riiqda, ama 30 nautical miles, woqooyiga gegada weyn ee Antigua), Antigua iyo Barbuda waxay ku yaalliin jasiiradaha Leeward, qayb ka mid ah Lesser Antilles, qiyaastii 17 ° N of the equator. Magaca dalka waxaa bixiyay Christopher Columbus 1493 ka dib markii uu ogaaday jasiiradda, oo lagu sharfayo Virgin of La Antigua ee Cathille Cathedral. Wadanku waa naane "Land of 365 Beaches" sababtoo ah xeebaha baddan ee ku wareegsan jasiiradaha. Xukunka, luqadda, iyo dhaqanka ayaa si aad ah saameyn ugu yeeshay Boqortooyada Ingiriiska, kaas oo dowlad-madaxbannaani hore u ahayd, oo u hoggaansamay xukunkii 1-da November 1981. Waxa uu xubin ka yahay Dawlada Dhexe iyo Queen Elizabeth II waa madaxa dawladda . [
Tirignoometeri
Tirignoometeri (Trigonometry; Talyaani: Trigonometria; حساب مثلثات) waa xaqiiqooyin iyo xeerar ka dhexeeya saddex-xagallada dhinacyadooda iyo xaglahooda. Waxa kale oo tirignoometeriga lagu isticmaalaa warshadaha, sahminta dhulka iyo sayniskaba.
Xiddigta innoogu dhawi waxay inoo jirtaa 4.1 sanad ilays (sanad ilays waa fogaanta ilaysku socdo muddo sanad ah iyadoo uu sekenkiiba gooynayo 186,000 mayl). Markaa 4.1 sanad ilays wuxuu la mid yahay, haddii aan kiiloomitir ku sheegno 38,400,000,000 km. Haddaba sideebaa loo qiyaasay fogaanta intaa le'eg? Waxaa lagu soo saaray qaybta xisaabta loo yaqaan trignoometeri.
Saddexagallo Xagal Qumman
Sida la ogyahay saddexda dhinac ee saddexagalka xagasha qummani ay xiriir leeyihiin, taasoo ahayd in shakaalka dhinaca u dheer oo labdajibaarani uu le'eg yahay wadarta labajibbarrada ee labada dhinac ee kale.
Ciid
Ciid ama carro waa dhagax aad u yar yar oo laga helo dhulka dabiiciga ah waxay ka timid dhagaxaan iyo macdan kala furfurmay, ama dhadhaab iyo macdanta isku qasan oo aad u yar. markay sii yaryaraato waxay isu badashaa boor markay waynaatana waa quruurax, jaadadka carada ayaa badan waxayna ku xirantahay hadba meesha la joogo cimiladeeda waxaa ka mid ah bacaadka saxaraha iyo xeebaha laga helo,
Tirignoometeri
Saddexagallo Xagal Qumman
S2 = a2 + b2
Ciid
bacaadka ayaa waxaa laga sameeyaa badanaa dhalooyinka (qaruurad) waxaa lagu qasaa agabka dhismaha sida shubka iyo shamiitada, waxaa laga sameeyaa nuurada, dhirta qayb ka mida ayaa ku baxda carada iyo bacaadka
Tirignoometeri
Saddexagallo Xagal Qumman
Jidkaan wuxuu inoo suura gelinayaa in aynu dhinaca maqan raadin karno haddii aynu haysanno labada dhinac ee kale.
Haddii dhawr saddexagal oo xagal qumani ay xagal fiiqan iska le'eg yihiin, markaa dhammaan waa in ay isku qaab noqdaan. Waxaa la yiraahdaa saddexagallo isu eg. Waayo hore ayaynu uqaadanay, in haddii laba saddexagal is xaglo le'ekaadaan ay markaa isu egyihiin. Sidaa daraadeed laba saddexagal xaglo qumman oo kasta haddii ay isu egyihiin, saamiyada laba dhinac ee midkood waa inuu le'ekaadaa saamiga dhinacyada kale ee kuwaas la gudboon. Tusaale ahaan shaxanka
Waxaan aragnaa in saamiyaashu iswada le'eg yihiin. Dhamaantood waa dhinaca ka soo horjeeda xagasha fiiqan 30° ah oo loo qaybshay shakaalka.
waana qaabkaan:
1) Shakaal = dhinaca ugu dheer ee xagasha qumman ka horjeeda.
3) Horjeede = dhinaca xagasha fiiqan ee lagu siiyo ka soo horjeeda.
Yalova
Yalova (Yalova; يالوفا) Waa magaalo ku taalo wuqooyi-Galbeed dalka Turkiga gaar ahaan Bariga Badda Marmara, Yalova waxaa ku nool inka badan boqolkun oo qof, waxayna 100km dhanka koonfureed ka xigta caasimadda Istanbul.
Magaalooyinka la mataanka ah
Magaalooyinka Kayseri ay mataanka latahay waxaa ka mid ah:
Igor Tudor
Igor Tudor (dhashay 16kii April 1978) waa macalin kubadda cagta iyo ciyaaryahan hore oo u dhashay wadanka Kuruweshiya. Wuxuu hadda tababare u yahay kooxda Galatasaray ee ka dhisan magaalada Istanbul ee dalka Turkiga.
Kahi
Park Ji-young (dhashay Diseembar 25, 1980), xirfad ahaan loo yaqaan Kahi, waa heesaa iyo atariisho reer Koonfur Kuuriya ah oo caan ku ah shaqadeeda xubin hore oo ka tirsan kooxda gabdhaha After School. Laga soo bilaabo Juun 2012, Kahi wuxuu ka qalin jabiyay After School wuxuuna sii watay shaqadeeda sida heesaaga keli ah iyo atariisho Pledis ka hor inta uusan qandaraaskeedu dhammaan Janaayo 2015.
Tix
yue: 朴祉映
Kareemka jirka Wejiga
Kareemka jirka Wejiga
kareemka jirka ee saliidaha iyo kiimikooyinka noocyo badan oo laga sameeyey dufanka iyo saliidaha wajiga iyo jirka
Shaqaaf
shaqaaf waa magac soomaali ah oo loo bixiyo qofka xoolaha badan leh siiba ariga, waana magac ka turjumaya dhawaqa jaanta ariga markay soconayaan.
Qansax dheere
Qansax dheere waa Degmo wayn oo ka tirsan Gobolka Bay ee Dalka Soomaaliya. Waxay Degmada Baydhabo u jirtaa 90 KM waxayna kaga beegan tahay Baydhabo koonfur galbeed. Qansax dhere waxey ledahay Godoomiye bulashadu ay jeceshahay magaciisu Waa Abdirizaq Abdi Ibraahim degmada wuxuu u horsedey natiijoyin wanagsan iyo wax qabad aan la haqab tiri karin
Juquraafi
Degmada Qansaxdheere Jugraafi ahaan waxey ku taala dhul istaraatiji ah oo dalaq beeraha ku fcn
Beelaha ku badan
Degmada Qansaxdheere waxaa dega Beesha Geelidle, yantaar, Luwaay, hubeer, Asharaaf( Xuseyniya), oo dhammaantood ka tirsan qowmiyadda Digil & Mirifle ee Raxanweyn oo sida wayn loo yaqaano Konfurta Somalia.
Dhaqaalaha
Dhaqaalaha degmada wuxuu ku tiirsan yahay Beeraha, Xoolaha iyo Ganacsiga, Degmadu waxaa hoos yimaada Tuulooyin fara badan waxaana kamid ah:Ismacil Abeey,Shanta Mundul, Busley, Horgooyty, May waydiyaasy, Buulo-Jadiid, Buulo-Gomor, Harery-jiroon, Buulo-jadiid, Tiirka Bandhato, Bunbeegaay, Elgeedow, Kulung-Jareer, Welmalaas, Caray Moorobusley, Buulomundul, Maayaw, Eeding-qabow, Lowa Forar, Esow, Hasan Mumin, Sarty Hogoyti Alio Mad Arale, Jafey Jiray  Buulo Haji HabaalBarbaare, korinbood, Balad Amiin Raamacadey, jimeecady, bunbeegay ufuroow, Aroos-makaay, Arooswiiny,Aawjiky, buulo sokor, oogiyaagy, gaduudydhunty,
Muuse Abokor
Beesha Muuse Abokor waa beesha ugu badan Habarjeclo oo ah 2/3 waana beel balaadhan oo 5 gobol oo somaliland ah degta, Togdheer, Saaxil, Sool, Saraar, iyo Sanaag, Waana beesha ugu deegaanka badan Somaliland. Muuse Abokor wuxuu soohdin la leeyahay MUUSE ISMACIIL iyo Muuse Arreh (HY) dhinaca waqooyi-bari, sidoo kale waxay soohdin la leeyihiin Dhulbahante dhinaca bariga iyo dhinaca konfuur-bari, ugu danbeyn m Habar Awal (ciise muuse) oo dhinaca dhinaca galbeedka.
ceerigaabo sanaag
Reeraha Muuse Abokor
Reeraha ugu waaweyn:
Muuse Abokor wuxuu u kala baxaa 14 reer oo kala ah:
Abtirsiinta
Sheikh Ishaaq Bin Ahmed (Sheikh Ishaaq) Muuse Isaaq (''Habarjeclo)
Magaalooyinka iyo Deegaannada ay Muuse abokor degaan.
Beeshu waxay degta dhulka ugu baladhan somaliland waxana ka mida ah min laga bilabo berbera ilaa xiis oo ay u dhaxayso ku dhowad 500km sidoo kale laamiga teedsan burco ilaa ceerigaabo sidoo kale laamiga gobolka sool aada iyo deegaan kiisa oo dhan ilaa guumays.
Barbeydos
Barbados waa wadan jasiirado ka sameesan oo ku yaalo Karabiya. Waa jasiirada ugu yar aduunka, laakiin dadka aad ee iskuugu dhowyihiin. Jasiiradaan waxaa degen dad gaaraayo ilaa 300,000 oo qof.
Ilbir
Ilbir waa tuulo kamid ah Degmada Xarardhere.
Jabhadda Xoraynta Soomaali Galbeed
Xorayntii gobolada wayteenia ee soomalidu u taqaan soomaligalbeed dagaalkaas oo bilowday 1955 aas aaskii jabhadii Wayten liberation somalia Front, kadib markii ay kawar heleen shacabka waytenia in ay ethiopia gosatay gobolada wayteenia 350.000km2, jabhada oo kasoo qayb qadatay dhaman dagaladii xiliga bilowday ilaayo ay kaso qayb gashay dowlada somalia dhacayna dagaalkii wayna ee looyaqaano 1977 kii kadib waxaa kuyimid jabhadii Wslf kalaqaybin iyo tashkilin aykadambaysay ethiopia oo wadatay jabhad cusub oo markii dambe lagu dhawaqay 1976/jan sitoos ahna uga howl galay gudaha wadanka wayteenia sanadu markay ahayd 1995 kii halka ay jabhadi wadaniga xoraynta waytenia ee WSLF ay heshiis laqaateen dowladii dagalku uu ka dhaxeyay ethiopia iyo waytenia 1995kii ayay heshiis kaasi lagalen sidaasna laguso dhameyay khilaafkii kadhexeyay dowlada ethiopia iyo wayteenia.
Ilbir
Tuulada waxaa loogu magac daray allaha unaxariistee Ilbir oo ah asaasihii tuulada. Jufada Yabadhaale Cayr ayaa dega oo ah habargidir.
Ismiidaamin
Ismidaamin (suicide; انتحار) waa marku qofka is dilo. Dadka sidhaas sameysta wa kuwaa niyadjabka.
Ilbir
dadka caanka a ee kudhashay tuuladan waxaa laga xusi karaa AUN Sh C/qadir sh Maxamed Rage oo aahaa sheikh dhulka koofurta si weyn looga qadarin jiray. Sidoo kale fannanka weyn ee Salaad Maxamed Shardi )Salaad darbi).
Muuse Abokor
Magaalooyinka iyo Deegaannada ay Muuse abokor degaan.
Siday u kala degan yihiin
Beelaha maxamed yoonis iyo bahmajeelo waxay gebi ahaan degan yihin gobolada saaxil iyo togdheer, beelaha cismaan yoonis, cali barre, maxamed bare iyo qaybo kamida reer iidle waxay degan yihin gobolka saraar iyo sool, beelaha uduruxmiin, idarays, bahsanbuur, axmed faarax, reer buraale yoonis waxay degan yihin gobolka sanaag iyo sido kale saaxil.
Xayle
waa magac soomaalidu la baxdo oo loo bixiyo qofka timaha jilicsan. asii ay guduudanyihiin.
Dhibaato
Dhibaato waa xaalad oo adag ah. Waxyaabaha dhib leh waxaa loo raadiya go'aan.
Muuse Abokor
Magaalooyinka iyo Deegaannada ay Muuse abokor degaan.
saraar sool saaxil sanaag togdheer iyo wadamada ethiopia, kenya iyo somalia.
Dadka caanka ah
Halgamaa
Siyaasiyiinta ugu caansan waxa kamida :
Fanaaniinta waaweyn:
Qaar ka mida Culimada ugu Caansan:
Oday dhaqameed-yada ka soo jeeda muuse abokor
Sidoo kale waxa jira suldaano ay leeyihiin beelaweynta muuse abokor Sida:
Suldaanka reer iidlaha, suldaanka cali baraha, suldaanka uduruxmiinka.
Muranka Dunida Waddanamaha
Muranka Dunida Waddanamaha
colend}}
Sin
Sin ama Misig waa qeeb jirka ka mid ah. sinta waxee ku taalaa dabada, waxeena leedahay Murqo.
Dagaalkii Xunayn
Dagaalkii xunayn wuxuu ahaa dagaal u dhaxeeya gaalada iyo islaamka.
lj.nkx,.z
Shuban
Shuban : Shubanku waa kordhidda tirada iyo jilicsanaanta saxarada. Taas oo kala ahaan karta in badan oo jilicsan ama fudud ilaa in badan oo biyo-biyo ah. Hal ama laba mar oo ah In yar oo jilicsan ma aha shuban, mana u baahna daaweyn. Shubanka waxaa inta badan keena xanuun feyras ah ama cunidda cunto aanay calooshu oggolayn. Haddii shubanka cunuggaagu uu keenay bakteeriya, dulin, ama feyras khaas ah, eeg warqadda barashada, “Kaartada tixraaca shubanka.”
Khatarta Uguwayn
Khatarta ugu weyn ee shubanku waa fuuq- bax ama dheecaan-bax. hadaba fuuqbaxu waxoow keeni karaa in qofku naftiisa qatar gasho. fadlan haddii ey caruurtu fooqbaxaayaan ula tag dhaqtar sida ugu dhaqsaha badan haddii kale ama aan heleynin dhaqtar waxaad sameysaa milanka loo yaqaan ORS. hadaba milanka sid ugu fudud ee aad ugu samenkarto waxaa waye. 1.kululeey ama kar kari biyo caadi ah. 2.kushub sokor. 3.kadiban kusii shub cusbo tasoo kayar mug ahaan intii sokortu la ekeeday. 4.qabooji biyaha. 5.kadib waxaas siisaa cunuga fuuqbaxaayo sadex qaando una dhexeysii mudo ilaa toban daqiiqo ah. dadka waaweyn waxaad siin kartaa ilaa shan qaato markiiba.
Shubanku si fudud ayuu u gudbi karraa dadka kale istaabashada gacamaha. Hubi qofka kasta oo ka mid ah qoyska inuu dhaqo gacamihiisa si fiican ka dib isticmaalka musqusha.waxaa muhuum ah in la takooro caruurta marii eey saxaroodaan kadib. fadlan kafogey caruurta kale ee faya qabto kan xanuunsan ama dil cayayaanka duqsiga ama dixsiga kasoo siween ufaafiya cudur ka koleraha.
Ujeedada daawayntu waa ka hor-tegida fuuqbax. iyadoo la bedelayo dhecaankii ama dareerihii ku lumay shubanka.
Calaamadaha Lagugarto
muddo 8saac ah Calaamadaha fuuq-baxa aadka u daran: ooyayo la’aan) socodo, dhacdhacid
Sidee laaga hortagikaraa
Ujeedada daawayntu waa ka hor-tegida fuuqbaxa iyadoo la bedelayo dhecaankii ama dareerihii ku lumay shubanka. Tani aad ayay sidoo kale muhiim u tahay haddii uu matag jiro. Haddii ilmahaagu matagayo, tixraac warqada warbixinta “Hunqaacada / Matagga”, ka hor inta aadan daawayn shubanka. Haddii aanu matag jirin, raac qodobadan. Kuma daawayn kartid shubanka bedelida cuntada, laakiin waxaad ku yarayn kartaa calaamada shubanka iyo xanuunka. Bilow daawaynta ka dib marka uu ilmuhu shubmo 4mar xaar aad u jilicsan 24kii saacadood. Waxaa laga yaabaa inay qaadato maalmo dhowr ah in saxaradu ay ku soo noqto sidii caadiga ahayd. Shubanka fayraska ahi wuxuu qaataa 5 ilaa 9 maalmood, laakiin waxaa hoos u dhaca qiyaasta saxarada iyo inta mar ee uu ilmuhu saxaroonaya inta daawadu socoto. Si aad ugu soo celiso bakteeriyadii caafimaadka qabtay saxarada, waxaad siin kartaa lactobacillus GG, (sida Culturelle® ). Waxaad ka heli kartaa dukaamada laga gado daawooyinka, hal kaabsal maalintii laba mar adigoo furaya kaabsalka kuna daadinaya cuntada. Noocyada kale ee lactobacilluska waxa la ogaaday inayna ]
Qur'aan
Quraan, Qur'aan, Quraanka Kariimka (carabi: ﺍﻟﻘﺮﺁﻥ; ingiriis: Koran) waa kitaabka Alle ﺍﻟﻠﻪ (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Maxamed (n.n.k.h), kaas oo ku qoran luuqada carabiga. Kitaabka Quraanka wuxuu saldhig u yahay diinta Islamka dhamaanteed.
Quraanka kariimka ah waa hadalka Ilaahay (ﺍﻟﻠﻪ) kaas oo malaga Jibriil u soo gudbin jirey Nebi Muxamed (n.n.k.h) wakhti 23 sano ah, oo ku bilaabmaysa Diisembar 22keedii sanadkii 609 C.D (Ciise Dabadii), wakhtigaas oo nebigu ahaa 40 jir, ilaa markii taariikdhu ahayd 632 Ciise Dabadii, oo ku beegan sanadkii Nabi Maxamed (n.n.k.h) geeriyooday. Sidaa diinta Islaamku sheegtay kitaabka Quraanku waa midka ugu sareeya kitaabyada ee Ilaahay ka ilaalinayo khaladka iyo musuqmaasuqa isla markaana hogaan iyo hanuunin u ah dhamaan aadamaha ku nool dunida. Kitaabka Quraanka waxaa loo kala saaraa, guud ahaan, labo qeybood oo kala ah Makki (oo ah Quraanka ku soo dagay Nebiga intii uu magaalada Makkah joogay) iyo Madani (oo ah Quraanka ku soo dagay Nebi Muxamed wakhtigii uu magaalada Madiina deganaa). Intaasi kuma eeka qeybaha Quraanku ee waxaa kitaabku u sameeysan yahay nidaam loo yaqaano suurado, kuwaasi oo loo sii kala saaro aayado. Quraanku wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood kuwaasi ooy ugu horeeyso suurada Al Faatixa (macnaheedu tahay fur-furitaan ama "bilaabid") oo ka samaysan 7 aayadood ilaa laga gaadho suurada 114 ee Al-Naas (macnaheedu yahay dadka) oo ka kooban 6 aayadood.
Xisbiga SYL
Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed (Somali Youth League, عصبة الشبيبة الصومالية), (loo soo gaabiyo: SYL) wakhtiyadii hore loo yaqaaay Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed (Somali Youth Club) (SYC), waxay ahaayeen xisbi siyaasadeed ka shaqayn jirey wadanka Soomaaliya. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee Madaxbanaanida wadanka Soomaaliya sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.
Qur'aan
Wadajirka Quraanka iyo Xadiisku waa sharciga saxda ah ee Alle ugu tallo galay in aadamahu isku maamulaan, waxaana loo yaqaanaa Sharciga Shariicada. Intaasi waxaa dheer, Quraanka oo lagu akhrinayo luuqada carabiga ayaa waxa la akhriyaa wakhtiga la tukanayo salaadaha. Qofka xafida 114ta Suuradood ee Quraanka waxaa loo yaqaanaa Xaafid. Jiijiidida iyo qurxinta codka marka la akhrinayo Quraanka waxaa loo yaqaanaa towjiid. Si kastaba ha ahaatee, bisha Ramadaan dadka muslimiinta ahi waxay dhamaystiraan akhrinta dhamaan Quraanka ayagoo ku tukanaya salaada tarawiixda.
Xisbiga SYL
Liiska Xisbiyada Siyaasada
Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.
Qur'aan
= Micnaha & Sharaxaada Quraanka =
Xisbiga SYL
Liiska Xisbiyada Siyaasada
Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.
Qur'aan
Ereyga qur'aan waxaa kitaabka Quraan laga dhex helaa 70 jeer, kuwaasi oo qaarkood yihiin ficil (verb) iyo magac (noun) ah qaraʼa (ﻗﺮﺃ) oo macnaheedu tahay "akhriyey" ama "la akhriyey". Kitaabka Quraanka wuxuu saldhig u yahay diinta Islamka dhamaanteed, isla markaana wuxuu kala saaraa runta iyo beenta; mugdiga iyo iftiinka; janoda iyo cadaabta; ifka iyo aakhiroda.
Kitaabka Quraanka kariimka ah ee Ilaahay (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h) waxaa lagu magacaabaa Al-Furqaan, kaasi oo ah tilmaamid ("al-huda"), xikmad, xasuusinta Alle ("al-dikhri"), iyo mid samada sare laga soo diray ("tanziil").
= Taariikhda Quraanka = =Samayska Kitaabka Quraanka = Quraan waa kiitaabka Illahey ee saldhiga u ah diinta Islaamka ee dadka muslimiinta ahi ku xidhan yihiin.
Quraan waa hadalka ilaaheey mana aha mid la sameeyey ama la abuuray waa waxyi ka yimid xagga rabbi.
Suurad
Dhererka Suuradaha Quraanku way kala duwan yihiin, tan ugu gaabani waa Suuratul-Al-Kawsar oo ka kooban 3 aayadood; halka suurada ugu dheeri tahay Suuratul-Al-Baqara oo ka kooban 286 aayadood. Boqol toban iyo afarta suuradood ee kitaabka Quraanka kariimka ah waxay kala yihiin 86 suuradood oo ah Makki iyo 28 Madani ah. Kala soocida noocan ah waxaay salka ku heeysaa meesha ay suuraduhu ku soo dageen, oo ka hor intii aanu Nebi Muxamed ka tagin magaalada Makkah quraanka ku soo dagay waxaa loo yaqaanaa Makki, halka markuu Nebigu u hijrooday magaalada Madiina waxyigii iyo quraankii ku soo dagay ay noqonayaan Madani.
Hadaba suuradahaMakkiga ahi waxay ka waramaan aakhirada iyo xoojinta iimaanka, halka suuradaha Madaniga ahi ay sharaxaan nolosha, isku-xidhnaanta iyo is-habeynta bulshada Islaamka ah. Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi. Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.
Dhinaca kale, qeyb ka mid ah Suuradaha ama suurada oo dhamaystiran ayaa la akhriyaa wakhtiga lagu gudo jiro tukashada salaada taasi oo rakcad kasta lagu bilaabo Suuratul-Al-Faatixa oo dhamaystiran.
Sharaxaada Suurad
Erayga suurat waxaa markii ugu horeeysay isticmaalay Nebi Muxamed si uu ugu kala saaro iyo kala sooco qeybaha Quraanka kariimka ah. Taasi oo ku dhex jirta aayado Alle (s.w.t) soo dajiyey sida ku cad 24:1 "Waxaanu kugu soo dejinay suurado wata cadaymo, iyo waxaanu kugu soo dirney calaamado, calaamado cad-cad, kuwaasi oo si farxad leh aad ku xasuusani." Dhinaca kale, wadarta suurad waa suwar sida ku xusan Quraanka kariimka, aayadahan oo fasirka Af Soomaali ku noqonaya "Ma waxay dhaheen isagaa Allifay? Ku dheh "La yimaada toban suwar oo la mid ah (waa Quraankee) una yeedha cid kasta marka laga reebo Alle, haddii aad run sheegaysaan."
Aayadaha Quraanka
Aayad Aayah Aayatu (ingiriis: Ayah, Aayah; carabi: ﺁﻳﺔ āyah, wadar ahaan: ayat ama ayaat ﺁﻳﺎﺕ āyāt) waa eray af-Carabi ah oo macnaheedu tahay cadayn ama calaamad taasi oo ku dhex jirta suuradaha Quraanka kariimka ah ee Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h).
In kastoo aayadaha ku jira suuradaha kitaabka Quraanka kariimka ah ay gaaban yihiin, hadana macnaha ay xambaarsan yihiin ayaa ah mid aad u balaadhan. Kitaabka Quraanka kariimka ahi wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood oo u sii kala baxa tiro badan oo tiro badan oo aayado ah.
Dhererka aayadaha iyo Suuradaha Quraanku way kala duwan yihiin, tan ugu gaabani waa Suuratul-Al-Kawsar oo ka kooban 3 aayadood; halka suurada ugu dheeri tahay Suuratul-Al-Baqara oo ka kooban 286 aayadood. Boqol toban iyo afarta suuradood ee kitaabka Quraanka kariimka ah waxay kala yihiin 86 suuradood oo ah Makki iyo 28 Madani ah. Kala soocida noocan ah waxaay salka ku heeysaa meesha ay suuraduhu ku soo dageen, oo ka hor intii aanu Nebi Muxamed ka tagin magaalada Makkah quraanka ku soo dagay waxaa loo yaqaanaa Makki, halka markuu Nebigu u hijrooday magaalada Madiina waxyigii iyo quraankii ku soo dagay ay noqonayaan Madani.
Hadaba suuradahaMakkiga ahi waxay ka waramaan aakhirada iyo xoojinta iimaanka, halka suuradaha Madaniga ahi ay sharaxaan nolosha, isku-xidhnaanta iyo is-habeynta bulshada Islaamka ah. Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi. Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.
Dhinaca kale, qeyb ka mid ah aayadaha Suurad ama suurada oo dhamaystiran ayaa la akhriyaa wakhtiga lagu gudo jiro tukashada salaada taasi oo rakcad kasta lagu bilaabo Suuratul-Al-Faatixa oo dhamaystiran.
Fiiri Jadwalka Boqol toban iyo afarta Suuradood ee Quraanka Kariimka ah
Ibrahim Boubacar Keïta
Ibrahim Boubacar Keïta (wuxuu dhashay 29 Janaayo 1945 - 16 Janaayo 2022), oo inta badan ay caan ku yihiin astaamihiisii hore ee IBK, waa siyaasi reer Mali ah oo soo noqday Madaxweynaha Maali intii u dhaxeysay 2013 ilaa 2020, markii lagu qasbay inuu is casilo afgambi militari. Keïta wuxuu soo noqday Raiisel Wasaaraha Maali intii u dhaxeysay 1994 ilaa 2000 iyo sidoo kale Madaxweynaha Golaha Qaranka ee Maali laga soo bilaabo 2002 ilaa 2007. isku dayay in loo doorto madaxweynaha doorashadii madaxtinimada ee 2013 ka dibna dib loo doortay 2018. Wuxuu iscasilay 19kii Agoosto 2020, ka dib markii lagu qabtay afgambi militari.
Qur'aan
Aayadaha Quraanka
Kitaabka Quran ee kariimka ah waxaa loo qeybiyaa suurado iyo weliba qeeybo hoose oo loo yaqaano Aayado. Hoos waxaad ku arki liiska jadwalka Suuradaha laga bilaabo kow ilaa suurada boqol toban iyo afaraad.
= Kutubta Ku Xusan Quraanka =
Kitaabka Quraanka kariimka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka, waxaa suurado badan iyo aayado badan lagu xusay kitaabka Zabuur ee Nabi Daa'uud.
Isku soo wada duuboo kutubta Alle (s.w) ku soo dejiyay Anbiyada iyo Rusuusha waa 4|afar kitaab iyo dhowr suxufi. Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay 4|afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul. Kutubtaasi waxay kala yihiin: Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah:
Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay
Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah waa afar kitaab iyo labo suxufi kuwaasi oo kala ah:
= Turjumaada Quraanka =
Jaamacadda Admas
Jaamacada Admas waxee ku taalaa magaalada Hargeysa ee woqooyiga Soomaaliya. Jaamacadaan waxaa la dhisay 2006da waxaana maal galiya ama ee ka midtahay jaamacad ku taalo dalka Itoobiya eena isku magac egyihiin. Jaamacadaan waxaa laga bartaa wax barasho heersaro ah.
Gurgura (beel)
Gurgura, Gorgorah ama Gurgure (Gurgura, غرغرة) waa qabiil ka tirsan Beelaha Dir, ee Dadka Soomaalida. Qabiilka Gurgure waxaa intooda ugu badan degaan ku yihiin deegaanka Oromada (Kilidhka 4aad) wadanka Itoobiya. Sidoo kale waxaa laga helaa deegaanada Soomaali Galbeed, deegaanka Canfarta iyo meelo ka mid wadanka Soomaaliya.
Hordhac
Beesha Gurgure waxay ka mid tahay Madaxweyne Dir, taasi oo iskuxidha Gurguraha, Gurreha iyo Gariireha iyo beelo kale oo Madaxweyne Dir ka tirsan.
Dir
Dir, magaca saxda ah: Abukar waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).
Zubeyr bin Cawaam R.C
Zubeyr bin Cawaam R.C (Afka Carabiga; الزيبر بن العوام، رضي الله عنه) waa Saxaabi ka mid ahaa tobanka Janada loogu bishaareeyay, waxaa dhashay eedada Rasuulka scw Safiyya binti Cabdi Muddalib, kaalin mug leh ayuuna ka qaatay dagaaladii hore ee islaamka hadee tahay waqtigii Rasuulka scw iyo xiliyada khulafa Raashidiin.
Wuxuu ahaa qofkii ugu horeeyay ee seef dar alla u siibta, wuxuuna u hijrooday Xabasha hijradii koowaad, ka dib Madiina ayuu u haajiray, wuxuuna kala qeyb galay Nabiga scw dhamaan duulaamadiis, Nabiga scw ka dib xiligii Khilaafada Raashidiinta wuxuu Zubayr ka qeyb qaatay Dagaalkii Yarmuuk iyo Furashada Masar,
Abtirsiinta
Waa Zubeyr bin Cawaam bin khuweylid bin bin Asad bin Cabdi Cuzza bin Qusayyi bin Kilaab oo reer Qurysh ah kana sii ah reer Asad. Aabihiis Cawaam waxey walaalo ahaayeen Khadiija xaaskii Rasuulka scw.
Hooyadii waa Safiyya binti Cabdi Muddalib bin Haashim oo ahayd eedada Rasuulka scw, waxeyna ku bah ahayd Xamza bin Cabdi Muddalib
Waxaa Zubeyr la dhashay afar wiil oo kala ahaa: Cabdi Raxmaan bin Cawaam, Saa'ib bin Cawaam, Cabdi kacba bin Cawaam, Cabdulaahi bin Cawaam iyo afar gabdhood oo ayagana kala ahaa: Umu Saa'ib binti Cawaam, Umu Xabiiba binti Cawaam, Hinda binti Cawaam, Zeynaba binti Cawaam.
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
Zubeyr wuxuu ku dhashay Makka halkaas ayuuna ku soo barbaaray, aabihiis Cawaam waxaa lagu dilay Dagaalkii Fijaar Hooyadiis ayaana agoonimo ku soo korisay, waxey ahayd hooyadiis mid si adadag u la dhaqanta wey garaaci jirtay, adeerkiis Nowfal bin khuweylid ayaa canaantay oo ku dhahay "Naa saan ilmo looma tumo, waxaad u garaaci sida naag careeysan oo kale" ayadana waxey ugu jawaabtay tix gabay oo ku lee dahay;
Qofkii dhaha aniga waa necbahay been buu sheegay
Eese waxaa u tumaa soo u caqliyeesto
Oo ciidanka u jabiyo, qaniimana kala imaado
Abooreey
Aboorey waa Deegaan ku yaalo bartamaha Gobolka Hiiraan, waana deegaan balaaran oo ku yaal dhul muhiim ku ah dhaqshada xoolaha iyo beeraha.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
xoolihiisana oo u noqon keed la qariyay
Abooreey
Aboorey waa tuulo walow ay uqalantay degmo, waa deegaan qaaraamiya oo waqtiya fog soo jirijiray.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
Zubeyr adadagii ayuu bartay wuxuu noqday qof fudfud, ciyaalnimadiisa waxey Makka isku dagaaleen wiil, gacanta ayuuna ka jabiyay, hooyadii ayaa loo soo dacwooday, ayadana iskama waalin ee waxey dhahday;
Sidey u aragtay lakarigaan
Benin
Benin ama Jamhuuriyadda Benin waa wadan ku yaalo galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Togo, Nayjeeriya, Burkina Faso iyo Nayjar. Wadankaan waxaa soo gumeestay faransiiska, waxoona xornimada siiyay 1975tii. Wadanka waxoo leeyahay xeeb dhuuban, waana meesha ee dadka badankooda ee degenyihiin.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
ma mukulaal mise timir
Filim Faafreebka
Filim Faafreebka
Abooreey
=juquraafi=
Filim Faafreebka
faafreebka kooxaha da'da ee filimka, noocyo badan oo ka baxsan faafreebka.
Abooreey
Abooreey waxaa ay gaar ahaan ku taal meel waqooyiga kaga beegan magaalada Buuloburde, wabiga shabelle ayaana dacalka bari ka maro. Dadka ku dhaqan tuulada waa xoolo dhaqato iyo beeraaleey.
Tuulada muuqaal ahaan iyo deegaan ahaanba waxaa ay u dhaxeysaa buuro waaweyn iyo dhul keymo ah oo ugaartu ka buuxdo.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
'ama galeyr koreeya? '
Liiska Dalalka Hadba Keydkooda Lacaga Ajnabiga
Liiska Dalalka Hadba Kaydka ugu badan ee lacagha Shisheeye (Editing List of countries by foreign-exchange reserves, قائمة الدول حسب احتياطي النقد الأجنبي) waa lacagaha ay dowladi ku hayso bangiyadeeda shaqo ama sarif. taasoo ah lacag ajnabi ah oo wadamo kale ay leeyihiin.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Soo if bixida islaamka iyo raacidiisa Nabiga scw
Markii Nabi Muxamad scw la soo diray oo diinta islaamka la yimid wuxuu ka mid noqday Zubayr dadkii ugu horeeyay ee raaca diinta cusub, Zubeyr wuu yaraa markuu islaamayay waxaana da'diisa lagu sheegay 12 sano ama 16 sano, waxaa diinta ugu yeeray Abuu Bakar asiga iyo Cusmaan bin Cafaan, Sacad bin Abii Waqaas, Dalxa bin Cubeydilaahi iyo Cabdi Raxmaan bin Cawf dhamaantood hal mar ayee u tageen Nabiga scw, islaamka ayuu u sharxay aayado Qur'aan ahna wuu ku dul aqriyay, waxey qireen Ashahaadka weyna rumeeyeen.
Dacwada waxey ku socotay qarsoodi, Zubeyr iyo muslimiinta kale waxey Nabiga scw kula kulmi jireen guriga Arqam bin Abii Arqam, Muslimiinta waxey kala kulmi jireen cadaadis xoogan dhanka gaalada gaar ahaan qaraabadood, adoomada iyo kuwa liita oo sokeeya u joogin Makka ayaga aad ayee ugu sii darneyd, Zubeyr waxaa cadaabi jiray adeerkiis Nowfal oo ku qasbi jiray ka laabashada diinta, wuxuu ku duuduubi jiray darin markaas ayuu ku qaacin jiray, Zubeyr wuu ku mitidi jiray diintiisa ilaa markii dambe adeerkiis uu isaga tagay.
Wuxuu Zubeyr lahaa geesinimo iyo dhiiranaan aan caadi ahayn, maalin ayaa waxaa faaftay in Nabiga scw lagu qabtay Makka dhinceeda, markaas ayuu Zubeyr la baxay seef, qofkasta oo arkana aad buu ula yaabanaa, ilaa Nabiga scw oo uga tagay, wuxuu dhahay Nabiga scw "Maxaa ku helay Zubeyrow?" Wuxuu dhahay "Waxaa maqlay in lagu qabtay" wuxuu dhahay "Oo hadaba maxaa sameyn lahayd" wuxuu dhahay "Seeftaan ayaa ku dili lahaa cida ku haysata" Nabiga scw wuu u duceeyay asiga iyo seeftiisa, waxaa la dhahaa zubeyr waa qofkii ugu horeeyay ee dar alla seef ula baxa.
Hijrada Xabasha
Dhibaatada muslimiinta ku haysatay Makka markii ay sii korortay oo xamil kari waayeen wuxuu Nabiga scw soo jeediyay inay u haajiraan dhulka Xabashida, asigoona ku tilmaamay boqorkeeda Najaashi inuu yahay caadil aan cidna lagu dulmin agtiisa, waxaa hijrootay kow iyo toban nin iyo labo dumar ama afar dumar, Zubeyr ayaana qeyb ka ahaa hijrada, waxey ka tageen Makka xeebta Badda Cas markey gaareen ayee laba doon kireesteen, waxaa soo daba gashay Qureysh oo rabaty inay dib u soo celiyaan, balse mar hore ayee ka tageen.
Dhulka Xabashida waxaa ku soo dhaweeyay Boqor Najaashi si nabad ayeena diintood ugu dhaqmi jireen, balse waxaa dhacday inuu soo baxay nin kula loolama xilka Boqor Najaashi, aad ayee muslimiinta uga walwaleen ninkaan cusub haduu xilka qabta inuu noqdo mid aan goleyn muslimiinta diintood, waxeyna ku duceysanyeen inuu Najaashi guuleesto, waxey rabaadeen inay ogaadaan ciday guushu raaceyso, Zubeyr ayaa dhahay; anaa soo ogaanaya, waxaa loo afuufay qarbad xabadkiis ayuu yeelay wuu ku dabaashay ilaa wabiga Niil dhinaca kale uga gudbay, hlkaas oo dagaalka ka socday, waxaa ilaahay jabiyay ninkii kale, Najaashi ayaana ku guuleestay dagaalka, Zubeyr wuxuu dib ugu soo laabatay muslimiinta asigoo bishaara u sida, farxad saaid ayeena dareemeen.
Hijrada Madiina
Zubeyr wax badan muusan joogin Xabasha oo wuxuu ku soo laabtay Makka, asiga iyo qaar kale oo Muhaajiriinta ka tirsan ,
Jeer
Maalintii inta badan waxay ku dhexjirtaa biyaha. Waxay ku rintaa (ku orgootaa) oo ku dhashaa biyaha dhexdooda. Waxay isu raacdaa kooxkoox.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Hijrada Madiina
Makka wuxuu ku guursadey Asmaa binti Abii Bakar, mana haysan markuu guursanayay wax ahanti ah aan ka ahayn faraskiis, Zubeyr wuxuu u baxay safar ganacsi Shaam, soo laabadkiisa wuxuu dhax kula kulmay Nabiga scw iyo Abuu Bakar oo ku sii jeedaan Madiina wuxuuna siiyay dhar cad cad oo xertaan ,
Taliban Afgembi Afganistan 2021
Taliban Afgembi Afganistan 2021
Zubeyr bin Cawaam R.C
Ka qeyb galkiisa dagaalada xiligii Rasuulka scw
Wuxuu Zubeyr kala qeyb galay Nabiga scw dhamaan duulaamadiisa, fardooleyda ayuuna ka mid ahaa, waxaana ku yaalay jirkiisa wax badan oo dhaawacyo ah oo waran iyo durid ah, Xasan Bisri waxa uu yiri "Zubeyr jirkiisa waxaa ku taalay dhowr iyo sodon dhaawacyo ah, oo dhamaan Nabiga scw micigiisa ahaatay" waxaa la wariyay Nabiga scw inuu siiyay Zubeyr afar saami; hal saami oo kiisi ah, labo saami oo faraskiisa lee yahay, iyo hal saami oo qaraabonimo ah.
Taliban Afgembi Afganistan 2021
ka dib markii maraykanku ka baxay, afgan taliban oo hubkii la dul maray maamulkii dalka, iskuuladii la xiray, iyo jidgooyooyinkii, tiro badan ayaa shaqaalihii kala baxay safaaradaha. Taliban waa cadaawad argagax leh oo ku habsatay dalal badan oo adduunka ah.
Zubeyr bin Cawaam R.C
Duulaankii Beder
Dagaalkii Beder wuxuu Nabiga scw la baxay 314 nin oo muslimiinta ka mid ah, labo qeybood ayuu ka kala dhigay; Muhaajiriin oo calan wadahood ahaa Cali bin Abii Daalib iyo Ansaar oo Sacad bin Mucaad calan wade u ahaa, Zubeyr iyo Miqdaad labadood kaliya ayaa faras ka wateen ciidanka, wuxuu Zubeyr hogaamiyay garabka midig halka uu Miqdaad hogaaminayay garabaka bidix.
Taliban Afgembi Afganistan 2021
Sido Kale fiiri
Afgaanistan
Zubeyr bin Cawaam R.C
Duulaankii Beder
Ka hor dagaalka wuxuu Nabiga scw diray koox Saxaabada ah oo Cali bin Abii Daalib iyo Sacad bin Abii Waqaas ka mid yihiin si ay xog uga soo aruuriyaan ciidanka Qureysh, waxey la kulmeen labo nin oo xaga Qureysh ka socda kuwaas oo biyo waraabsanayeen, mid ayaa fakaday kii kale ayeena qabteen, markii ay wareesteen wuxuu dhahay ciidanka Qureysh ayaan la soconay way garaaceen ayagoo raba Abuu Sufyaan inuu sheego, Nabiga scw ayaa ku dhahay "ka leexda run buu sheegay" wuxuu isku dayay Nabiga scw inuu ka ogaado tirada ciidanka Qureysh balse ninkii wuxuu hadal ugu soo gaabiyay "way badan yihiin. Wayna awood xoogan yihiin" dhowr jeer markii la weydiiyay oo war intaas ka badana laga helin, wuxuu markii dambe Nabiga scw dhahay "Meeqo geel ayee qalaan maalintii" ninkii wuxuu dhahay: "Toban geel ah maalin walba" Nabiga scw oo qiyaasaya ayaa dhahay "Tiradooda waa kun, geel kasta boqol ayuu ku aadaa" .
Wuxuu Zubeyr ku dilay dagaalka Cubeyda bin Saciid bin Caas oo loo yaqiinay Abuu Daati Karkshi, Curwa wuxuu dhahay; "Zubeyr waxaa ku taalay seddex dhaawac oo faraheeya gali jireen, labo waxey soo gaareen maalinkii Beder, halna maalinkii Yarmuuk". Maalinkii Beder Zubeyr wuxuu xirnaa cimaamad jaale ah, maaliktakana waxey soo degeen cimaamado jaale ah ayagoo wata, wuxuu dhahay Nabiga scw "Malaa'igta waxey ku soo degtay qaabkii Zubeyr".
Duulaankii Uxud
Wuxuu Zubeyr qeyb ka ahaa Dagaalkii Uxud, markuu dagaalka dhamaaday wuxuu Nabiga scw ka daba diray Qureysh ciidan 70 ah oo Zubeyr iyo Abuu Bakar ka mid ahaayeen si ay Qureysh ugu muujiyaan muslimiinta wali tabar inay lee yihiin, waxey gaareen "Xamraa Al-Asad"
Waxaa loo keenay Nabiga scw Abuu Cizza Al-jumaxi nin la dhaho oo maxbuus ahaan Qureysh looga qabtay, Zubeyr ayuuna faray inuu dilo.
Dagaalkii Axsaab iyo Dagaalada kaleeto
Dagaalkii Axsaab wuxuu Zubeyr ku dilay Nowfal bin Cabdilaahi Al-Makhzuumi, ibni Isxaaq wuxuu dhahay: "Madaxa ayuu seefta uga dhuftay labo jeex ayuuna ka kala dhigay".
Markii muslimiinta ku dhax faafay warar sheegaya Banuu Qureyda oo Nabiga scw axdi kula jureen inay buriyeen axdigii oo gadaal muslimiinta ka weerari rabaan wuxuu dhahay Nabiga scw "Yaa war nooga keeni karo nimanka?" Zubeyr ayaa dhahay "Aniga" mar labaad iyo mar seddexaad ayuu ku celiyay Nabiga scw, Zubeyr ayaana markasta dhahayay "Aniga" wuxuu Zubeyr u soo gutay howshii si dhameystiran Nabiga scw ayuuna la wadaagay.