cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1 Night in Paris
Siideynta
Wareysi 2006 ah oo uu siiyay majaladda GQ, Hilton ayay tidhi: "Weligay wax dime ah kama helin fiidiyowga. Waa lacag wasakh ah oo (Salomon) waa in ay dhammaan siisaa qaar ka mid ah hay'ad samafal ah oo loogu talagalay xadgudubka galmada ama shay. Run ahaantii, xitaa kama sii fekerayo arrintaas".
Fanaanada Maraykanka ah ee P!nk ayaa ku xustay cajaladda galmada ee ku jirta muuqaalkeeda muusiga ee heesteeda Stupid Girls.
Xikmad
Xikmad waa erey carabi ah soomali ahaanna u yaal murti waana hadalka tix da ah ama waayo aragnimo ku dheehantahay.
„Xigmaddu wax walbay ugu horraysaa, sidaas daraaddeed xigmadda doono; Wax kastoo aad hesho weliba waxgarasho doono.”
„Guri wuxuu ku dhismaa xigmad, Wuxuuna ku taagnaadaa waxgarasho,”
„Xigmaddu waa mid ka mid ah sifooyinka Ilaahay oo waaweyn.”
„Waayo, xigmaddu waxay wax u daafacdaa sida lacagtu wax u daafacdo oo kale, laakiinse aqoonta faa'iidadeedu waa in xigmaddu ay nabadgeliso kuwa iyada haysta.”
„Isagu wuxuu leeyahay xigmad iyo xoog, Oo wuxuu leeyahay talo iyo waxgarasho.”
Roodhiyaam
Roodhiyaam Roodhiyaam (ingiriis: Rhodium) astaanta (Rh) waa curiye kimiko oo leh lambar atom afartan-iyo-shan ah. Curiyaha Roodhiyaam waa bir, adag, nuuraysa oo leh midabka naxaasta oo dhalaalaysa ama iftiimaysa.
Roodhiyaamta waxaa la helaa ayadoo ah hal nooc oo isotope ah, kaas oo ah 103Rh. Markay birta dabiiciga ee xorta ah tahay, waxaa laga helaa oogada dhulka ayadoo bir adke ah oo u qaab dhow jaandiga. Sidoo kale, waxaa la helaa ayadoo isku dhisyada Rhodplumsite iyo Bowieite ah.
Curiyahan wuxuu ka tirsan yahay birta loo yaqaano Transitional Metalska. Waxayna ka mid tahay biraha ugu qaalisan macdanta laga helo dhulka.
Roodhiyaamta oo uu helay sanadkii 1803 saynisyahan William Hyde Wollaston, ayaa waxay adkeysi fiican u leedahay daxalaysiga, waxayna ka mid tahay Biraha Balaatiiniyaamka loo yaqaano.
Marka lagu daro curiyeyaal kale, 80% Roodhiyaamka waxaa loo isticmaalaa biraha laga sameeyo gaadiidka. roodiyam waxa kamid tahay lixda birood ee loo yaqaano PMG taasoo macmaheedu yahay platinum metal group,
Victoria Song
Song Qian (宋茜; dhashay Febraayo 2, 1987), Loo yaqaan Victoria ama Victoria Song, waa heesaa Shiinees ah, atariisho iyo moodel caan ku ah shaqadeeda xubin ka ah kooxda gabdhaha Koonfurta Kuuriya f(x).
Qaramada Midoobay
Wakhtigii uu socday Dagaalkii Labaad ee Aduunka ayaa madaxweyihii Maraykanka Franklin D. Roosevelt soo jeediyay in la aasaaso urur bedela Midowga Umadaha, waxaana la bilaabay qoritaanka Dastuurka Qaramad Midoobay ka dib markii la galay shirweyne dhacay intii u dhaxaysay Abril–Juun 1945; wuxuuna dastuurkani hirgalay bishii Oktoobar 1945, wakhtigaasi oo Qaramada Midoobay howl biloowday. Hadaba ujeedada iyo jiritaanka Qaramada Midoobay wuxuu shiki galay wakhtiyadii Dagaalka Qabow socday kaasi oo u dhexeeyay labo awoodood ee Maraykanka iyo Midowgii Soofiyeeti iyo xuladadeeda. Si kastaba ha ahaatee ururku wuxuu kaalin libaax ka qaatey farogalintii "Dagaalkii Labada Kuuriya" iyo "Howlgaladii Koongo".
Xubnaha ururku aad ayay u koreen wixii ka dambeeyay sanadihii1960kii wakhtigaasi oo wadano badan xoriyada qaateen. Wixii ka dambeeyay Dagaalkii Qaboowa Ururka Qaramada Midoobay wuxuu bilaabay inuu talaabo milatari qaado kuwaasi oo isbedel la taaban karo ka gaadhay. Guud ahaan Qaramada Midoobay waxay ka kooban tahay lix waaxood: Golaha Sare (oo ah waaxda maamulka guud gacanta ku heysa); Golaha Amniga (waaxdani waxay go'aamisaa xalka amaanka iyo nabada); Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada (ECOSOC) (waaxdani waxay ku shaqo leedahay dhiirigelinta iyo horumarinta dhaqaalaha caalamka iyo horumarka bulshooyinka); Golaha Xoghaynta (waaxdani waa maamulka iyo soo ururinta akhbaarta iyo macluudka Ururka Qaramada Midoobay u baahan yahay); Maxkamada Cadaalada Caalamiga (sidoo kale loo yaqaano Maxkamada Aduunka, waa waaxda u qaabilsan cadaalada); iyo Golaha Kalsoonida (United Nations Trusteeship Council) midkaasi oon shaqaynin tan iyo 1994.
Hordhac
Jimciyada Quruumaha ka Dhaxaysa waxay leedahay wakiilo badan oo ka shaqeeya waxyaabo badan oo kala duwan; kuwaas waxaa kamid ah Bankiga Aduunka (World Bank Group), Ururka Caafimaadka Aduunka (World Health Organization), Hayada Cuntada Aduunka (World Food Programme), UNESCO, iyo UNICEF. Liiska wakiilada iyo hayadaha Qaramada Midoobay ka fiiri Liiska Hayadaha Qaramada Midoobay. Sarkaalka ugu sareeya Qaramad Midoobay waa Xoghayaha Sare, waxaana 2007di ilaa hada haya xilkaasi Ban Ki-moon ee u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya.
Sanadkii 2001da Ururka Qaramad Midoobay waxaa la gudoonsiiyay bilad sharafta Abaalmarinta Nabada (Nobel Peace Prize).
Taariikh
Taariikhda Qaramada Midoobay waxay ka soo bilaabantaa Dagaalkii Labaad ee Aduunka. Wakhtigaas wixii ka dambeeyay xubnaha iyo shaqada ururku wuu balaadhay waxayna maanta gaadhay dhamaan caalamka oo dhan, ayada oo qarniga 21aad noqotey meel kulmisa dhamaan madaxda aduunka. Sida taariikhda lagu hayo hindisaha iyo magaca Qaramada Midoobay waxaa horaantii iska lahaa madaxweynihii wadanka Maraykanka Franklin Roosevelt wakhtigaasi oo uu rabay in lagu magacaabo xulafadii Isbaahaysiga. Fikradaasi waxaa ku raacay Ra'iisal wasaarihii Boqortooyada Biritayn kaasi oo socdaal shaqo ku joogay cariga Maraykanka wakhtigaasi 1941. Si kastaba ha ahaatee sanadihii xigay waxaa ereyga Qaramada Midoobay aad u isticmaalayay xulafadii isbaahaysiga ee dagaalka kula jirtey awoodi Nazi-ga.
Ku Dhawaaqida QM (1942)
Qorsheeyntii dhisitaanka ururka wuxuu bilaabmey wakhti ka horeeyay Dagaalkii Labaad taasi oo la aaminsan yahay in Waaxda Siyaasada Maraykanka (US State Department) bilowday qorsheeynta arimaha ururka sanadkii 1939. Maqaalkii ugu horeeyay ee ku dhawaaqida Qaramada Midoobay waxaa si wada jir ah u diyaariyay 29 Diisamber 1941 madaxweynihii Maraykanka Franklin D. Roosevelt, ra'isul-wasaaraha Boqortooyada Biritatn Winston Churchill, gacanyarahii Roosevelt Harry Hopkins, kuwaasi oo wakhtigaas ku sugnaa Aqalka Cad ee Maraykanka. Madaxweyne Roosevelt wakhtigaasi wuxuu Qaramada Midoobay ku tilmaamayay Xulafadii Isbaaheysiga Dagaalkii Labaad (Allies of World War II). Fikradan waxaa markiiba ku raacay raisal wasaarihii Boqortooyada Britayn kaasi oo isla markiiba ka hirgeliyay wadankiisa. Qiyaastii 1–2 Janaayo 1942, ayaa lagu dhawaaqay Qaramada Midoobay wakhtigaasi ooy saxeexeen sharciga ururkaas ilaa 26 wadan. Badhtamigii 1945kii waxaa heshiiska saxeexay 21 wadan oo kale kuwaasi oo sii xoojijiyay hanoqaadkii ururka. Heshiskaasi wuxuu ku bilaabmayay sidan:
Hadaba wakhtiyadii uu socday Dagaalkii Labaad waxaa caan noqotey isticmaalka Qaramada Midoobay taasi oo laga waday Xulafada Wadanada Isbaahaystay ee kor ku soo xusnay. Marka wadan rabo inuu ururkaas Qaramada Midoobay ky biiro waxaa shardi ahayd inuu saxeexo heshiiska isla markaana dagaal ku dhawaaqo Isbaahaysigii Nasiga (Axis).
Qorshaynti QM
Fikrada ah in ururka Qaramada Midoobay noqdo mid caalamka dhan ka dhexeeya waxay bilaabantey Shirkii Moosko ee 1943dii iyo Shirkii Tehraan ee isla sanadkaasi. Shir dhacay bishii Agoosto ilaa Oktoobar 1944kii ayaa wadanada Shiinaha, Boqortooyada Biritayn, iyo Midowgii Soofiyeeti, oo ku kulmay caasimada Washington, D.C ayaa waxay ku soo saareen in ururka Qaramada Midoobay laga dhigo mid caalami ah oo u dhaxeeya wadanada aduunka dhamaantood. Is-aragyo kale iyo hadalo badan ka dib waxaa la isku raacay cida xubin ka noqon karta ururka iyo shaqooyinka uu qaban doono kuwaasi ooy ka mid ahaayeen inuu ilaaliyo nabada guud ee caalamka, horumarinta dhaqaalaha iyo xidhiidhka bulshooyinka caalamka.
Aasaasitaanka QM
Markeey taariikhdu ahayd Abriil 25, 1945, waxaa magaalada San Fransisko ka bilaabmay Shirkii Caalamiga ee Qaramada Midoobay halkaasi ooy ku kulmeen wadano gaadhay 50 dal iyo tiro badan oo ururo caalami ah. Hadaba 26 Juun, labo bilood ka dib markii shirka la bilaabay, ayaa 50kii wadan dhamaantood saxeexeen Dastuurka Qaramada Midoobay. Ka dib markii ay dib u eegis ku sameeyeen wadanada Shiinaha, Midowga Soofiyeeti, Boqortooyada Biritayn, Maraykanka iyo tiro kale oo wadano ah ayaa 24 Oktoobar 1945, waxaa si rasmi ah loogu dhawaaqay jiritaanka Ururka Qaramada Midoobay. Hoos waxaa ku qoran taariikhda wadanada xubinta ka ah Qaramada Midoobay ay soo gudbiyeen warqadii ogolaanshaha ururka:
Shirkii ugu horeeyay ee Golaha Sare wuxuu qabsoomay 10 Janaayo 1946 magaalada London. Sidoo kale waxaa ayaguna kulankii ugu horeeyay yeeshay Golaha Amniga. Ururkii [Midowga Wadanada]] wuxuu si sharci ah u baaba'ay 18 Abril 1946 waxaana hadafkii iyo mashaariicdiisii lagu wareejiyay Qaramada Midoobay.
Shaqada
Ururka Qaramada Midoobay wuxuu qabtey hoowlo aad u balaadhan; kuwaasi waxaa ugu muhiimsan horumarinta xidhiidhka bulshooyinka, daryeelida xuquuqda Aadamaha, horumarinta dhaqaalaha, dabargoynta gumeysiga, caafimaadka iyo waxbarashasa, daryeelka qoxootiga iyo ganacsiga. Rajada ugu wayn ee laga aaminsan yahay Qaramada Midoobay waa ineey baajiso (joojiso) inuu dhaco daagaal wayn (dagaalka sadexaad), kaasi oo baabi'in kara dadka iyo duunyada caalamka.
Fadhiga iyo Xafiisyada
Xarunta Sare Qaramada Midoobay sidoo kale Fadhiga Qaramada Midoobay waa dhisme aad u wayn oo ku yaala caasimada New York wadanka Maraykanka.
Xarumaha QM
Badhtamihii Diisambar 1945, ayaa Golaha Guurtida Maraykanka iyo Aqalka Wakiiladu u codeeyeen in Ururuka Qaramada Midoobay laga codsado ineey Xarunta Sare ka dhisato wadanka Maraykanka. Arintaasi way aqbashay Qaramada Midoobay, waxayna deegaan ka salaxatay bariga caasimada New York halkaasi oo ay ku iibsatey lacag dhan US $8.5 milyan oo ahayd lacag deeq ah. Dhismaha oo socday labo sano (1949 ilaa 1950) waxaa la furay Xarunta Sare Qaramada Midoobay Janaayo 9, 1951, inkastoo la dhamaystiray dhismaha bishii Oktoobar 9, 1952. Inkastoo xarunta ugu muhiimsan ku taalo caasimada New York, ururku wuxuu xafiisyo waaweyn ku leeyahay Jeniifa, Heeg, Fiyeena, Nayroobi iyo meelo kale oo badan.
Xubnihii Lagu Bilaabay
Taariikh ahaan Qaramada Midoobay waxaa la aasaasay 24 Oktobat 1945 ka dib markii shanta Wadax ee Xubinta joogtada ah isku afgarteen Dastuurka Qaramada Midoobay. Wadanadaasi aasaaska ka qeyb qaatay waxay kala yihiin Shiinaha, Faransiiska, Ruushka, Boqortooyada Ingiriiska, iyo Maraykanka.
Waaxyaha Qaramada Midoobay
Ururka Qaramada Midoobay wuxuu leeyahay qeeybo, waaxyo, goleyaal, xubno, wakiilo, gudi iyo ururo aad u badan. Marka la soo ururiyo qeeybaha ugu sareeya ururku waa lix waaxood kuwaasi oo qabta shaqooyin kala duwan, isla markaana maamulo dhamaan xubnaha, wakiilada, barnaamijyada, haayadaha, ururada hoos yimaada Qaramada Midoobay. Kuwaasi oo kala ah: Golaha Sare; (t) Golaha Amniga; (j) Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada; (x) Golaha Kalsoonida (waaxdani ma shaqeeyso hada); (kh) Maxkamada Cadaalada Caalamiga; iyo (d) Golaha Xoghaynta.
Golaha Amniga
Golaha Amniga Qaramada Midoobay (United Nations Security Council, loo soo gaabiyo: (UNSC); مجلس أمن الأمم المتحدة) waa xubin ka mid ah lixda xubin ugu sareeysa Ururka Qaramada Midoobay iyo waaxda masuulka ka ah amniga iyo nabada caalami ee aduunka, iyo xubinta u qaabilsan aqbalitaanka ka mid noqoshada Jimciyada Quruumaha Ka Dhaxaysa. Sidoo kale Golaha Amnigu wuxuu u qaabilsan yahay inuu socodsiiyo, fuliyo Sharciga Qaramada Midoobay.
Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada
Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada Qaramada Midoobay (United Nations Economic and Social Council; المجلس الاقتصادي والاجتماعي للأمم المتحدة) (loo soo gaabiyo: ECOSOC) waa xubin ka mid ah lixda xubin ugu sareeysa Ururka Qaramada Midoobay. Sidoo kale hayadani waxay ka masuul tagay iskuxidhka iyo maamulida dhaqaalaha, bulshada iyo wixii la xidhiidha ee 14 hay'ado wakiilo khaas u ah Qaramada Midoobay. Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada Qaramada Midoobay wuxuu leeyahay 54 xubnood; kuwaasi oo yeesha hal kulan oo afar todobaad ah bisha Luuliyo halmar sanadkii si ay ugu arimiyaan howlaga loo igmaday.
Golaha Kalsoonida
Golaha Kalsoonida Qaramada Midoobay (United Nations Trusteeship Council, loo soo gaabiyo: (UNTC); مجلس الوصاية التابع للأمم المتحدة) waa xubin ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay taasi oo loo sameeyay si ay u caawiso maamulka iyo gacan ku haynta deegaanada lagu aaminay Qaramada Midoobay. Sidoo kale ula jeedada ururku wuxuu ahaa inuu gacan ka geysto maamulida deegaanada aan weli madaxbanaanida qaadan isla markaana hoostegin wadanadii gumeystaha, iyo inuu ilaaliyo xidhiidhka iyo nabada caalamiga ah.
Si kastaba ha ahaatee, Dagaalkii Labaad ee Aduunka wixii ka dambeeyay waxaa deegaano badan noqdeen wadano xor ah taasi oo meesha ka saartey farogelintii iyo maamulkii Golaha Kalsoonida Qaramada Midoobay.
Golaha Maxkamada Cadaalada
Maxkamada Cadaalada Caalamka (International Court of Justice, loo soo gaabiyo: (ICJ); محكمة العدل الدولية) (sida caadiga ah loo yaqaano "Maxkamada Aduunka") waa waaxda koowaad QM|cadaalada Qaramada Midoobay]] taasi oo fadhigeedu yahay Dhismaha Nabada Heeg wadanka Holland. Shaqada ugu horeeysa ee hayadani waa ineey xaliso muranka xadadka iyo ilaaliso heshiisyada dhulka ee wadanada xubinta ka ah hayadani. Sidoo kale waxay talobixin siisaa Golaha Sare, hayadaha Qaramada Midoobay iyo wixii soo hoosgala.
Xoghaynta
Golaha Xoghaynta Qaramada Midoobay (United Nations Secretariat; الأمانة العامة لهيئة الأمم المتحدة) waa xubin ka mid ah lixda waaxood ugu muhiimsan Qaramada Midoobay. Hadaba Golaha Xoghayntu waa waaxda talogoynta Ururka Qaramada Midoobay. Golaha Xoghayntu waxaa horsocda Xoghayaha Guud kaasi oo qabta shaqo aad u muhiim ah, sida go'aan goynta, diyaarinta qorshooyinka ururka iyo isku xidhka dhamaan waaxyaha Qaramada Midoobay.
Guud ahaan Ururka Qaramada Midoobay waxaa soo maray sideed xoghaye oo ka soo jeeda qaarado kala duwan ee caalamka.
Madax Kale
Madaxweynaha Golaha Sare Qaramada Midoobay waa jago (boos) loo codeeyo qofka noqonaya madaxa sare ee Golaha Sare ee Qaramada Midoobay taasi oo dhacda halmar sanad kasta. Madaxweynaha la doorto wuxuu ka shaqeeyaa arimaha Golaha Sare oo kali ah. Wakhti xaadirkan (2015) waxaa madaxweyne u ah Golaha Sare Mogens Lykketoft oo dhashay wadanka Denmark. Mudane Lykketoft wuxuu ku soo baxay kalafadhigii codaynta madaxnimo ee 71aad, waxaana xafiiska lagu wareejiyay 15 Sebteember, 2015.
Hay'adaha iyo Wakaaladaha
Wakiilada Khaaska sidoo kale loo yaqaano Hay'ad Khaas waa ururo wakiil iskeed isku maamusha kuwaasi oo hoostaga Qaramada Midoobay iyo midba kooxda ay ku xidhan tahay ee dhaqaale iyo saamiyad la wadaagto iyo shaqo intaba. Inta ugu badan hayadaha u adeega Qaramada Midoobay waxay si toos ah ama dadban u hoostegaa xafiiska Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada Qaramada Midoobay halkaasi oo ay warbixin siiyaan ama ka warqaataan Xoghayaha Guud ee Waaxda Iskuxidhka. Wakiilada khaaska ah waxay iskugu jiraan kuwo ay abuurtey Qaramada Midoobay iyo kuwo ururo kale sameeyeen laakiin waxay dhamaan ku shaqeeyaan nidaamka Qaramada Midoobay kaasi oo saldhig u yahay Dastuurka Qaramada Midoobay. Wakhti xaadirkan (2015) guud ahaan waxay Qaramada Midoobay leedahay 15 haayadood khaas ah kuwaasi oo qabta shaqooyin kala duwan ayagoo matalata Qaramada Midoobay. Hadaba 15ka wakiil khaaska ahi waa kuwan:
Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (Gatundu, 1889 - Mombaaso, Kiinya, 22 Agoosto 1978), madaxweyne Kiinya (1964 – 1978).
Liiska magaalooyinka Soomaaliya
Hoos waxaa ku xusan diwaanka caasimadaha iyo magaalooyinka ku yaala wadanka Soomaaliya.
Musqul
Musqul (toilet; مرحاض) sidoo kale loo yaqaano Kaniif iyo Suuli waa qol ka mid ah dhisme kaasi oo loogu tallogalay in dadku ku qashin baxaan. Asal ahaan shaqada ugu muhiimsan ee musqushu waa in dadku ku bogtaan hoowsha saxarooda iyo kaadida, waxaase intaasi dheer maanta in musqulaha loo isticmaalo qubeyska, nadiifinta wejiga iyo madaxa iyo cadayashada. Dhinaca kale, musqushu waxay ka kooban tahay goob ama meel loogu talogalay in saxarada iyo kaadidu gasho kaasi oo qaarkood laga dul dhiso wax lo yaqaabo Boo. Musqushu waxay ku xidhan tahay shabakad bulaacado ah oo qaada wasakhda kuwaasi oo loo yaqaano Habka Wasakh qaadista.
Hordhac
Musqushu waa qol dhisme ah oo loogu talogalay wasakhda dadka. Wasakhqaadistu waa nidaamka iyo habka maamulida wasakhda dadka iyo xayawaanka. Dunida maanta casriga ah waxaa jira nidaamyo badan oo wasakhda dadka looga qaado meelaha dadku ku nool yihiin ilaa meelo loogu talogalay wasakhdaasi. Musqulaha magaalooyinka waxay si toos ah ugu xidhan yihiin shabakad bulaacado ah kuwaasi oo safriya wasakhdaasi.
Bulaacadaha qaada wasakhda waa dhismeyaal weyn oo ka samaysan dhagaxaan, biro iyo qalab kale oo badan kaasi oo mara dhulka hoostiisa.
Wasakhqaadeyaashu waxay ka mid yihiin kaabayaasha bulshada kuwaasi oo laga helo waxyaabaha aasaasiga ah ee isku xidha isla markaana u adeega magaalo, degmo, gobol, wadan iyo wixii la mid ah. Sida caadiga ah, kaabayaashu waxay u adeegan ama isku xidhaan bulshada waxayna saldhig u yihiin koboca dhaqaale iyo guud ahaan isku socodka shaqada.
Sharaxaad
Kaabayaashu waa adeega aasaasiga ah ee bulsho kaasi oo fududeeya isku socodka, ganacisga, nolosha maalinle iyo dhamaanba baahida kala duwan ee bulsho.
Kacbada
Kacbada waa qiblada muslimiinta ee u jeestaan markay tukanayaan kuna dawaafaan xiliga Xajka waana dhismihii ugu horeeyay ee dhulka laga dhiso sida ay Diinta islaamka qabto marka laga hadlayo Kacbada waxaa qasab ah in laga hadlo Masjidul-xaraam waayo waxay ku taalaa Kacbada Masjidul-xaraam dhaxdiisa ayadoo taariikhda masjidka ka bilaabanayso taariikhda Kacbada sharfoon. siduu Islaamka qabo. Kacbada markii hore Malaa'igtaa dhistay Nebi Aadan hortii. magacyada Kacbada waxaa ka mid ah Baytul-xaraam waayo Alle ayaa ka xarimay in dhiig lagu daadshu dhaxdiisa, waxayna ka dhigantahay meesha dhulka dushiisa ugu sharafta badan sida Quraanka kariimka ku cad (إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ (سورة آل عمران، الآية 96
wuxuu muslimku qabaa in Alaah faray Nebi Ibraahiim iyo wiilkisa Nebi Ismaaciil inay  dib  saro ugu qadaan Kacbada tiirarkeeda sida Quraanka kariimka ku cad
وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ القَوَاعِدَ مِنَ البَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ العَلِيمُ ﴾‏(‏ البقرة‏:127)‏)
Alle ayaa faray Nebi Ibraahiim in dadka faro Kacbada u soo Xajiyaan sida Quraanka kariimka ku cad                                                    (وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيق) (سورة الحج 27)
Kacbada waxay ku taalaa bartamaha Masjidul-xaraam wanaa dhimo weyn oo joogiisa dhanyahay 15.mitir balaca dhankeeda irida ahna 12.mitir, halaka balaca dhanka gadaal ee dhanka masharaafta10.mitir yahay qaabkeedana u eg yahay dhagax weyn oo afar gees ah oo saro u qaadan. waagii Nebi Ismaaciil c.s. wuxuu dhamaa dhirirka joogeda 9 dhudhun oo saanqaaf la'aan ah iyo irid iska banaan. ilaa uu ka yimid Tubbac oo saaray saanqaaf kadibna Cabdi mudalib oo u sameeyay ilabaab bir ah oo leh gaanjo Dahab ah wuxxuna ahaa qofkii ugu horeyay oo Kacbada Dahab ku xardha
Dhisidii Kacbada
waxay ka bilaabantaa taariikhda dhisida Masjidul-xaraam goortii la dhisay Kacbada sharafta leh. sidaan horay ugu soo sheegnay Kacbada waxaa dhisay Malaa'igta balse waxaa burburiyay Duufaantii Nebi Nuuxc.s kadib waxaa dib u dhisay Nebi Ibraahiim iyo wiilkiisii Nebi Ismaaciil sida Quraanka Kariimka وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿١٢٧ markaa buu ka keenay Malku jibriil c.s Dhagaxa Madow Jannada mana aheyn madow balse wuu cadaa cadaan dhalaaleysa (xijrul aswad) abalse waxaa madow ka dhiga danbiga mushrukiinta  sida xadiis nabiga laga wariyay leeyahay    «الحجر الأسود من الجنة وكان أشد بياضاً من الثلج حتى سودته خطايا أهل الشرك».
Dhisidii Qureysh ee Kacbada Islaamka hortii
markaa bee Qureysh dib u dhiseen, waxeena isku afgarten inaan Kacbada lagu darin xoolaha lagu dhisaayo wax aan xalaal aheyn. qarashkii loo helay ayaa yaraaday tasoo keentay in dhismihii la wada dhisiwaayo. markaabee sadex mitir hor u soo bixiyeen dhanka dhagaxa madow
Dhisidii Cabdulaahi binu subeer
waagii Cabdullaahi bin zubeyr baa dib loo dhisay Kacbada tasoo keentay dab ka soo gaaray Manjaniiqyadii lagu duqeenaayay xiligii Yaziid bin Macaawiya go'doomiyay magaalada Makkah al-mukarama. taasoo ugu wacneed in Cabdullaahi bin Zubeyr diiday in Yaziid bin Mucaawiya bayco la galo. dadki raacsanaa Cabdullaahi bin Zubeyr ayaa kacdoon ka sameeyay magaalada Mediintul Al-Munawara. Yaziid bin Mucaawiya baa markaa u diray Ciidan uu hogaaminaayo Muslim bin Cuqbah magaalada Mediintul Al-Munawara wuuna qabsaday magaaladii wuxuuna ooga sii gudbay asagii iyo ciidan kiisiiba magaalada Makkah al-Mukarama balse intuusan gaarin ayuu dhax ku dhintay. kadib Ciidankii waxaa hogaamiyay Alxuseyn bin al-namiir muduu hareerenayay kabid waxaa u suurta gashay inuu qabsadi Buurta Abii-qubeys markaas ayuu bilaabay inuu ku duqeeyo Manjaniiq Cabdullaahi bin Zubeyr iyo intii raacsaneed. Manjaniiq yadii ayaa haleelay Kacbada oo gubay kadib markii Cabdullaahi bin Zubeyr loo doortay Khaliifo sandii 64H ayuu damcay Kacbada dumiyo si uu dib ugu dhiso. taaso ugu wacneed xadiis uu ka maqlay Caa'ishah r.c ka warinayso Nebiga c.s.w (uu ku lee yahay hadeesan jiri la heyn cidaada-wuxuu ula jeedaa qureysh- islam ee ku cusub yihiin kacbada ayaan dib ugu celinlahaa halkii nebi ibraahiim dhagaxana gudahaan soo galin lahaa labo ilina waan u yeeli lahi mid bari iyo mid galbeed iridana dhukaan la simi lahaa waayo cadaada ayaa kor u qaaday si cidee rabaana u soo gasho kee rabaan au diidaan ) xadiis saa oo kale ah Kacbada wuxuuna gaarsiiyay aasaaskii Nebi Ibraahiim wuxuuna gaarsiiay joogeeda todobo iyo labaatan dhudhun, dhumucda darbiyadana labo dhudhun, wuxuuna usameeyay labo irid oo aan dhulka saro ooga qaadneen labo ilin mid laga galo oo dhanka bari ah iyo mid laga baxo oo dhanka galbeed ah. sanadkii 65H ayuu dib u balaariyay kadib markii dadkii bateen wuxuu gaarsiiyay Toban kun oo mitir iskuweer ah.
Dhisidii Xajaaj bin yuusuf xiligii Umawiyiinta
Cabdilmalik bin Marwaan baa go'aansaday inuu meesha ka saaro Cabdullaahi bin Zubeyr markaa buu u diray Xajaaj bin Yuusuf oo ciidan xoog badan wata inuu magaalada Makkah al-mukarama gacanta ooga dhigo Cabdullaahi bin Zubeyr markaa buu hareereyay magaalada wuxuuna ku rakibtay Manjaniiq yadii (waa madaafiic goob oo la isticmaali jiray waagii hore) buurta Abii-qubeys iyo buurta qaciiqaan iyo magalaada dhinacyadeedaba markaa buu bilaabay inuu ladhaco saasbee ku gubatay Kacbada. markaa bee Cabdullaahi bin Zubeyr iyo ciidankiisa banaanka ugu baxeen Xajaaj bin Yuusuf cabdulaahina waa la dilay dagaalkii saas buu ku istaagay.
Xajaaj bin Yuusuf baa warqad u qoray Cabdilmalik bin Marwaan uu ku sheegayo in Cabdullaahi bin Zubeyr wax ka badalay kacbadii. Cabdilmalik bin Marwaan baa amaray xajaaj inuu dumiyo waxii cabdulaahi bin zubeyr ku kordhiyay. taasoo ugu wacneed cilmi la'aan ka haysay xadiiskii Caa'isha r.c laga wariyay.
sanadii 74H xajaaj baa dumiyay lix dhudhun waxuuna ka dhisay aasaaskii qureysh wuuna owday iriidii galbeed
Dhisidii Suldaan Muraadkii afaraad xilidii Cusmaaniyiinta
xiligii Suldaan Axmad koowaad baa gidaaradii Kacbada jilceen oo soo daateen. markaasi baa Suldaan Axmad Awal damcay inuu dumiyo oo dib u cusboonesiiyo dhismaheeda, balse injineeradii baa kula taliyay inuu maarta jaalaha ah oo dahabka ku ladhan ku adkeeyo xaga sare iyo xaga hoose, saa owgeed ma sii taagnaan oo waxaa burburiyay Roob mahiigaan ah oo Makkah helay maalin arbaco ah 19 Shacbaan 1039H oo isku badalay Daad weyn oo galay Masijul-xaraam iyo Kacbadaba,  Daad kaasoo xaaqay wax walboo gudaha Masjidka yaalay oo soo saaray keedkeedii,  waxaana ku dhintay Dad Faro badan,  waxaan dumay gidaarkii xaga Shaam iyo qeeb ka mid ah gidaaradii bari iyo galbeed.
wuxuu amray  Suldaan Muraadkii afaraad in  si dhaqsa ah  dib loogu dhiso. waxaana dib u dhisay injineero Masaari ah sandkii 1040H waana dhismaha hada dhisan ee Kacbada, waxaana suurtoobay habeenteeda iyo naashnaashida Masjidka dhamaantii waxaana lagu fidiyay dhulkeeda Gogol, waxay bilaabatay dhisidu maalin Axad ah 23 Jamaadul Aakhir sanadkii 1040 waxayna la dhameestiray dhisitaankeeda isla sanadkaa bilawga bisha Ramadaan. waana dismaha hada kuu muuqda, wixii waagaa ka danbeeyay waxaa lagu kordhiyay uun naashnaashid
Tilmaamaha Kacbada
Kacbada waxaa lagu tilmaamaa dhismo qaab afar gees ah oo joogiisa dhanyahay 15 mitir uuna garaayo balaceeda dhanka irida 12 mitir balaceeda dhanka masharaafta ah 10 mitir. saas ma aheyn waagii Nebi Ismaaciil waxaysa aheyd 9 dhudhun saanqaaf la'. Qureysh baa islaamka hortii ku dartay 9 dhudhun oo kale markaabe noqotay 18 dhudhun irideedana saro bee u qaadeen, markaas bee noqotay in lagu galo jaraanjar wagii Cabdullaahi bin Zubeyr buu ku daray 9 dhudhun markaabee noqotay 27 dhudhun ilaa hada waa sidaa. <a h
sida lawada ogyahay Kacbada waxay lee dahay afar tiir, oo kala ah Tiirka madow, Tiirka xaga wuqooyi, Tiirka xaga yaman iyo Tiirka xaga ciraaq, xaga darbiga wuqooyi waxay ku lee dahay masharaaf ka sameesan dahab kuna beegan Dhagaxa Ismaaciil.
Ilbaabka Kacbada
Ilbaabka Kacbada ''wuxuu ku yaalaa dhanka bari ee kacbada, wuxuuna ka sareeyaa Shaadaruwaan ka 222cm (waxaa loola jeedaa waa kaabada ka hooseesa ilbaabka) Ilbaabkana dhirirkiisu yahay 318 cm balaciisuna 171cm gudahana ugu jira mitir barkii. Kacbadu waxay laheyd ilin iska banaan, kadib ayaa loo sameeyay Ilbaab, hubaalna looma haayo goortii la sameeyay yo cidii sameesay ba. taariikhyahanadu way isku khilaafeen arintaas, balse sida la sheego waxaa runta ugu dhaw, qofkii ugu horeyay oo kacbada ilbaab u yeela inuu ahaa Tubbacii sadaxaad ee boqoradii yaman ka mid ahaa oo joogay  nabiga c.s.w hortii xili hore. sida ku sugan siiratu ibnu Isxaaq <<wuuxuu ahaa Tubbac siday sheegeen qofkii ugu horeyay oo kacbada dada,wuxuuna faray howlwadeynadiisii ee reer jurham inay kacbada daahiriyaan oona u yeelaan ilbaab iyo fure>> taariikhyahankii al-azraqi asna wuxuu sheegay << wuxuu ahaa Tubbac qofkii ugu horeyay oo kacbada kuwada dada hu' una yeela ilbaab la xiro mana la heyn ilbaab la xiro hortii, wuxuuna ka tirshay Tubbac gabay, oo baytkaan ka mid ahaa,     وأقمنا به من الشــهر عشرًا   وجعلنا لبابــــه إقليــدا''  >>
waagii Cabdullaahi bin Zubeyr ilbaabka kacbada wuxuu ahaa kow iyo toban dhudhun, kadib Xajaaj bin Yuusuf ayaa ka dhigay sagaal dhudhun iyo Taako. sanadkii 1045 waagii Suldaan Muraadkii afaraad waa la badalay waxaana lagu dheehay dheeh Qalin ah wax dhan 166 xero (pound) waxaana lagu dheehay Dahabka kiisa maarta u eg waana ilbaabka hada ee kacbada leedahay. markay reer sacuud yimaadeen baa loo sameeyay labo ilaab. mid waa xilgii Boqor Cabdulcaziiz aala sacuud 1363H, midka labaadna waa kan hada Lee dahay waxaana la sameeya 1398H xiligii Boqor Khaalid bin Cabdulcaziiz aala sacuud waxaana sameyay axmad bin ibraahim badar, waxaana laga sameeyay dahab,  dahabka laga sameeyay labada ilbaab wuxuu dhamaa 280KG qiimo dhan 13milyan iyo 420 kun oo dinaar
Masharaafta Kacbada
Masharaafta Kacbada (af-carabi ميزاب) waa qeeb ku dhagan dusha sare ee kacbada dhanka Wuqooyi una jeeda xaga Dhagaxa Ismaaciil kana saarta biyaha fariista sakxada sare ee kacbada marka la dhaqaayo iyo kuwa Roobka. cidii ugu horeysay oo kacbada masharaaf u yeesha waxay ahaayeen Qureysh Nabiga c.s.w 35 ka hor soo diristiisii waagaa wiixii ka horeyay ma laheyn kacbadu saanqaaf. siduu sheegay taariikhyahanki Ibnu Hishaam oo ka wariyay Ibnu Isxaaq wuxuu yiri <<markuu garay Nebiga c.s.w shan iyo sodon gu' Qureysh baa waxay go'aamiyeen inay kacbada dhisaan, tasoo in badan ku taamayeen inay Saanqaaf saaran,waxayna ka hebeesanayeen duminteeda,waxayna u ekeed wax aan jooga dheereen, markaa bee doneen inay kor u qaadaan oona saanqaaf u yeelaan >>
markuu Cabdullaahi bin Zubeyr dhisaayay wuxuu u yeelay masharaaf ujeeda dhanka Dhagaxa Ismaaciil sidey Qureysh sameesay oo kale. Xajaan bin Yuusuf markuu dhisaayay kacbada ayuu ka dhimay wax kastoo Cabdullaahi bin Zubeyr ku kordhiyay oo ku ekaa sidii Nebi Ibraahiim u dhisay, waayo Qureysh ma wada dhisan kacbada qabyee ooga tageen taasoo ugu wacneed qarash yari. markaa buu ka yeelay masharaafta halkeedii hore ee dhanka wuqooyi.
masharaafta haataan ee kacbada waatii waagii uu sameeyay Suldaan Cabdulmajiid khaan, oo lagu sameeyay magaalada qusdandiiniyah ee hada loo yaqaan Istanbul markaa baa lagu dhajiayay 1276H, waxaana ku dahaaran Dahab, kadib waxaa lagu sameeyay habeen oo loo yeelay musbaaro looga dhajay dhanka saro si Qooleedu(shimbirahu) u fuulin, kadib markay xirmatay sakxadii waagii Boqor sacuud bin cabdiziiz.
marka la tilmaamayo, wuxuu yiri Al-azraqiy: dheerarka masharaaftu waa afar dhudhun, dhumucdeeduna waa sideed farood,masharaaftu waxaa ku ku dhagan safeexado Dahab ah, qof Dahab u yeela waxaa u horeeyay Waliid bin Cabdulmalik,waxaana dhacda in la badalo masharaafta kacbada sharfoon,, taasoo ugu wacantahay labo mid,.mid waxa weeye markii ey baaba'do in labado, iyo mida kaloo ah, in Boqorada iyo hantiilayaasha muslimiinta inay u hadyeeni jireen kacbada masharaaf markaa baa lugu xiri jiray kacbada lagana furi jiray tii hore. waxaa laga qaadanayaa inay masharaaftu tahay qaab Laydi ah oo dusha sare u banaan, una banaan dhanka gadaal ee sakxada kacbada sidoo kale u furan dhanka hore ee banaanka soo jirta ee ku beegan Dhagaxa Ismaaciil, wuxuuna gaarayaa dhirirka masharaafta 2.58 mitir, balaceedana 25 cm, dhumucdana 21cm, waxana dhanwalbaa ka xiga alwaax 2cm ah iyo safeexado Dahab ah oo dhan 24 qiraad.
Siday u kala horeeyeen
Al-multazim
Multazim waa magac carabi ah waana meel u dhaxeesa Dhagaxa Madow iyo Ilbaabka Kacbada dheerar kiisuna dhanyahay afar dhudhun (labo mitir ku dhawaad) sida laga wariyay Cabdullaahi bin Cabbaas inuu yiri <<multazimku waa inta u dhaxeesa tiirka iyo ilbaabka>> waana meesha alle baryada ku aqbalo. waxaana suno ah in aad daankaaga iyo dhudhumadaada iyo laabtaada iyo sacabadaada wada saartid oo aad ku dhajisid darbiga(halka u dhaxeesa ilbaabka iyo tiitka dhagaxa madow ka sokeeya) Cabdullaahi bin Cabbaas sidaa ayuu sameen jiray wuxuuna dhihi jiray <<qofna isku ma dhajiyo oo markaa alle wax ma waydiisto alle waa siiyaa wixii uu rabay>>
sidoo kale waxaa la wariyay Cabdullaahi bin Camri bin Caas inuu dawaafay oo tukaday oo markaa salaamay rukniga oo markaa istaagay inta u dhaxeesa dhagaxa iyo ilbaabka oo uu ku nabay laabtiisa iyo sacabadiisa iyo daankiisa buu markaa yiri <<saas ayaan arkay nabigoo sameenaya>>.
wuxuu yiri abuu zubeyr waxaan arkay Cabdullaahi bin Cumar r.c iyo Cabdullaahi bin Cabbaas iyo Cabdullaahi bin Zubeyr oo isku nabaya. wuxuuna yiri cabdullali bin cabbaas <<inta u dhaxeesa dhagaxa iyo ilbaabka ma istaago qof oo markaa alle maka baryo wax ilaa wuu arkaa dantiisoo qaarkeed oo fushay>>
Tiirarka Kacbada
Tiirarka Kacbada waxaa loola jeedaa waa afarta xagal ee Kacbada. waxaana loogu magacaabay mar in laga wado afarta jiho ee xigaan marna macno u gaar ah oo loola jeedo Mustajaaar. waxaa ka loo u gaar ah tiirka yaman in la salaamo asaga iyo Dhaxa Madow marka la dawaafayo
Waddanka Soomaaliya Kubedka
🇸🇴 Somalia Waddanka Soomaaliya Kubedka
Manager/Maareeyaha: 🇲🇦 Morocco Rachid Lousteque
Koobka Somalia Kubedka
C Fateh /Champions
Mehri
Maheri Bin Xaydaan
Beesha Meherigu waa beel abtirsi iyo tariikh dheer. Wuxuu dagaa dhowr wadan iyagoo gaar ahaana ubadan wadamada Yemen, Oman, Soomaliya, kuwayt, Saudi iyo Cimaraadka. Meheriga daga Soomaaliya waxay ku magac dheer yihiin Carab Salaax oo guud ahaan daga Puntland. Waxaa jira jufooyin badan oo qabiilka Meheriga kasoo jeeda oo degan Somaliya sida:
- Bin Naymar (بن نيمر) oo ka kooban Maxamuud saalax, Xassan saalax iyo cumar muuse.
- Bin Cafraar (بن عفرار) oo boqorka Meherigu kasoo jeedo
Al-Mahra oo ah gobolka beesha Meherigu asalkooda kasoo jeedaan, waxa ay ka tirsanayd dalka koonfur Yemen (South Yemen), 22 May 1990 waxaa isku biiray Koonfurta iyo waqooyiga Yemen (dalka hada loo yaqaan Jamhuuriyada Yemen). Balse Al-Mahra taariikh ahaan waxay ahayd dal gaar ah oo boqortooyo la odhan jiray Boqortooyada Al-Mahra iyo Socotra. Qabiilka Meherigu waxay ay ka soo jeedaan beelweeynta Ximyar (حِمير بن سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان) oo Aabihiis yahay Saba, kuwaas oo asal ahaan ka soo jeeda Carabtii asalka ahayd (العرب العاربة). Ximyar magaciisa wuxuu kayimid naanays loo bixiyay, maadaama uu Ximyar ahaa nin labiskiisu u badna dhar midabka gaduudka ah.
Dad badan oo Soomaali ah ayaa taariikhda beeshan ka jaahil ah, iyagoo u haysta inay kasoo jeedaan ama la dhasheen beesha Daarood, taasna waxaa sabab u ah Carab Saalax oo inta badan ay isla dagaan beelaha Puntland. Fikrad kale oo khaldan ayaa ah in Daarood Ismaaciil iyo Maheri ay yihiin laba walaalo, taasina sax maaha waayo qabiilka Meheriga abtirsogooda kuma jiro Ismaaciil. Sidaas darteed wax abtirsi ah oo ay wadagaan darood iyo Meheri ma jirto. Abtirsiga dhan sida calaamka oo dhan looga yaqaan waa Mahra bin Xaydan bin Amr bin Al-Haf bin Quda'a (مهرة بن حيدان بن عمرو بن الحاف بن قضاعة)
SALADIINEdit
Dad ka hoos kuxusan waa dad magac kuleh taariikhda iyo bulshada Soomaliyeed oo beesha udhashay:
OPEC
Ururka Caalmaiga ah ee Soosaara shiidaalka(OPEC).(Ingiriis Organization of the Petroleum Exporting Countries‏).Waa urur caalamiya oo kakooban 12 dawladood oo soosaara gaasta iyo baatroolka. dawladaha xubnaha ka ah opek waxa ay kuleeyihiin amaba ay keenaan suuqyada caalmiga h %40 shiidaalka lagukal iibsado caalamka .waxakale oo ayleeyihiiin kaydka caalamka ugu badan oo gaadhaya %70.Xarunta OPEC waxa ay kutaalaa magalamadaxda Austriya ee Fiyena
Mehri
Siyasiyiin iyo Madax xilal soo qabtay
Iyo Siyasiyiin iyo Madax kale oo badan aan halkan lagu soo koobikarin.
OPEC
Dawladdaha hadda ka mid ah
Wadamada xubnaha ka ah Opec waa 12 Lix waa bariga dhexe Laba Waa Laatiin amerika Afar waa Afrika
Mehri
Tixraac
https://islamic-content.com/person/12578
https://m.marefa.org/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A9_(%D8%B4%D8%B9%D8%A8)
OPEC
Dawladdaha hadda ka mid ah
<references group="A"/>
Dalalka ugu isticmaalka badan shidaalka
Halkaan waxaa ku qoran 20 dal ee aduunka ugu isticmaalka badan shidaalka laga soo bilaabo 2009:
Fonte: BP Statistical Review of World Energy - June 2007
Sacuudi Carabiya
السعوديةܣܥܘܕܝܐ
Safa iyo Marwa
Safa iyo Marwa waa labo buurood oo dhaca bariga Masjidul-Xaraam
Sacuudi Carabiya
Sacuudiga ama Boqortooyada Sacuudi Carabiya (Af-Carabi المملكة العربية السعودية ) waa wadan muslin ah oo ku yaala qaarada Aasiya, gaar ahaan mandiqada bariga dhexe. waxayna xad lawadagtaa, wadamada Ciraaq, Urdun, Kuweyt, Qatar, Baxrayn, Yemen iyo Imaaraatka carabta. Waxaa kale oo xad lawadaagaa Gacanka faarisiga, oo kaga beegan dhinaca Woqooyi Bari iyo Baddacas oo Galbeedah dadka sucuudiga tiradooda waxaa lagu qiyaasaa, in ka badan 27 miliyan oo qof.
Xuduuda hadda ka jirta Sacuudi Carabiya waxay ahayd goobo dhaqameedyo iyo dhaqamo qadiimi ah. Taariikhda Sacuudi Carabiya waxay muujineysaa qaar ka mid ah raadintii hore ee hawlaha bani-aadamka adduunka.
Diinta labaad ee adduunka ugu weyn, Islaam, ayaa ka soo baxay maalinta casriga ah ee Sacuudi Carabiya. Horraantii 7aad, Nabiga Islaamka wuxuu midoobey dadweynaha Carabta isla markaana abuuray nidaam diimeed oo Islaami ah. Kadib markii uu geeriyooday 632, taageerayaashiisa si degdeg ah ayey u balaariyeen dhulka xukunka Muslimka ee ka baxsan Carabta, oo ka adkaaday dhulalka waaweyn ee dhulalka ah (laga bilaabo Iberian Peninsula ee galbeedka ilaa maalinta casriga ah ee Pakistan ee Bariga). Carabta oo ka soo jeeda waqooyiga Suudaan taariikhda casriga ah waxay aasaaseen Rashiidun (632-661), Umayyad (661-750), Abbasid (750-1517) iyo Fatimid (909-1171) Khaliifad iyo sidoo kale dhulal badan oo kale oo Asia ah, Afrika iyo Europe. Deegaanka Sacuudi Carabiya wuxuu hore u ahaan jirey afar gobol oo kala duwan: Hejaz, Najd iyo qaybo ka mid ah Bariga Carabta (Al-Ahsa) iyo Koonfurta Carabta ('Asir') Boqortooyada Sacuudi Carabiya waxaa aasaasay sannadkii 1932 by Ibn Saud. Waxa uu ku biiray afartan gobol hal waddan iyada oo loo marayo qabsashooyin taxane ah oo laga bilaabo 1902 la qabsaday Riyadh, oo ah aabaha gurigiisa oo ka tirsan qoyskiisa, House of Saud. Sacuudi Carabiya ayaa tan iyo markii uu ahaa boqortooyo baddan, si wax-ku-ool ah oo kali-talisnimo ah loo maamulay khadadka islaamka. Dhaqdhaqaaqa diiniga ah ee Wahhabi ee kuyaal Sunniga Islaamka waxaa loo yaqaan "muhiimada ugu muhiimsan ee dhaqanka Sacuudiga"
Taariikh
Sacuudiga waxee ka mid tahay wadamada Adoonta lahaan jirtay, wadanka sacuudiga waxaa la sameeyay sanadka marka oo ahaa 1902, ninka sameeyay waxa uu ahaa Ibn Sacuudi, waxaana boqortooyada Sacuudiga noqday sanadka marka oo ahaa 1932, cabdul casiis wuxuu dhalay caruur ka badan 50 ruux. Waxaana markii ugu horeesay dhaxlay boqortooyada Wiilkiisa sanadka marka uu ahaa. 1964 kii. Magaciisana waxaa la dhihi jiray (Faysal bin Cabdul Casiis Al sacuudi) wuxuuna bilaabay in uu keeno adoomo. wuxuuna sacuudiga ka abuuray goobo waxbarasho.Sida iskuulo iyo meelaha kale ee cilmiga diiniga lagu barto iyo goobo caafimaad.Sida isbitaalada. Siyaasiyiinta wadanka sacuudiga ma eesan jeclaan jirin siyaasada wadamada reer galbeedka Sida wadanka Boqortootada ingiriiska (English) iyo wadanka kale ee maraykanka (america). Markii uu bilaawday Dagaalkii Gacanka oo u dhaxeeyay Qaramada Midoobay (QM) iyo wadanka Ciraaq sanadka marka uu ahaay 1991, sacuudiga waxee militari soo dhoobtay xuduudkeeda, isla markaas sacuudiga waxaa lagu soo weeraray sawaariiq waxeena ku dhaceen magaalada (Riyaad) ee caasimada wadanka sacuudiga Waqtigaas kadib sacuudiga waxuu saaxiib fiican la noqday wadanka mareykanka(america) Boqorkii sacuudi carabiya ee 《Fahad bin Cabdul Casiis Al Sacuudi》 waxuu ahaan jiray boqor iyo raiisul wasaare oo loo doortay sanadka marka uu ahaa 1982 kii waxuuna dhintay sabadka marka uu ahaa 2005 tii Kadibna waxaa bedelay Cabdullahi bin Cabdul Casiis Al Sacuudi. Sacuudi Carabiya waxay ku dhawaad ​​80% Jasiiradda Carabta (Xuduudaha ugu weyn adduunka), oo u dhaxeeya waddooyinka u dhaxeeya 16 ° iyo 33 ° N, iyo dhererka 34 ° iyo 56 ° E. Sababta oo ah xuduudaha koonfureed ee waddanka Imaaraadka Carabta iyo Oman ma aha mid si sax ah loo calaamadeeyay, cabbirka saxda ah ee waddanka lama yaqaan. [292] Caqabada CIA ee dunidu waxay ku qiyaastay 2,149,690 km2 (830,000 sq mi) iyo liisaska Sacuudi Carabiya oo ah gobolka 13aad ee ugu wayn dunida. Waa juquraafi ahaan waddanka ugu weyn ee Qaadka Carbeed.
UN Tiroka
682
Juqraafiyada Sucuudigu waxay ku badan tahay xeebta Carbeed, oo la xidhiidha semi-lama-degaanka iyo geed-geedka (eeg muuqaalka dayax-gacmeedka) iyo dhowr buurood iyo goobo dhaadheer. Xaqiiqdii, waxaa jira tiro ka mid ah loola xiriiriyey oo ay ku jiraan 647,500 km2 (250,001 sq m) Rub 'al khali ("Quarter Boos") oo ku yaalla qaybta koonfur bari ee dalka, xeebta aduunka ee ugu weyn ee cagaaran. Waxaa jira harooyin yar oo dalka ka mid ah laakiin aan lahayn wabiyada joogtada ah, si kastaba ha ahaatee wadada ayaa aad u badan. Meelaha bacrin ah waa in laga helaa kaydka alaabooyinka dhulka, basaska, iyo oases. Muuqaalka ugu muhiimsan ee ugu muhiimsan waa bareegga dhexe ee ka soo baxa Badda Cas oo si tartiib ah ugu soo degaya Caddaanka iyo Gacanka Ciraaq. Xeebta Badda Cas, waxaa jira cirif dhuxul ah, oo loo yaqaan Tihamah barbar socda taas oo ku socota dabagal balaadhan. Gobolka Koonfur galbeed ee Asir waa buuro, waxaana ku jira 3,133 m (10,279 ft) Buur Sawda, oo ah meesha ugu sarraysa dalka.
Marka laga reebo gobolka koofur galbeed ee Asir, Sacuudi Carabiya waxay leedahay cimilo cilad ah oo leh heerkul aad u sarreeya iyo heerkulka khafiifka ah ee habeenkii. Heerkulka xagaaga ee celceliska heerkulkiisu waa 45 ° C (113 ° F), laakiin wuxuu noqon karaa mid u sareeya 54 ° C (129 ° F). Xilliga jiilaalka heerkulku wuxuu yareeyaa 0 ° C (32 ° F). Guga iyo dayrta kuleylku waa diirimaad, heerkulka celcelis ahaan qiyaastii 29 ° C (84 ° F). Roobka sannadlaha ah ayaa aad u hooseeya. Goobta Asir waxay ku kala duwantahay in ay saameyn ku yeelato maraakiibta Hindiya, inta badan waxay dhacaan inta u dhexeysa bilaha Oktoobar ilaa Maarso. Celcelis ahaan 300 mm (12 in) oo ah roobabku waxay dhacaan muddadan, taas oo qiyaastii 60% roobabkii sanadlaha ahaa.!!`
Boqolkiiba IMF
2.1%.
Waddanmaha La Deggan Saudi Arabia
The very large expatriate communities also speak their own languages, the most numerous of which, according to 2019* data: are Bengali (~1,500,000), Tagalog (~900,000), Eastern Punjabi (~800,000), Urdu (~750,000), Egyptian Arabic (~650,000), Rohingya, North Levantine Arabic (both ~500,000)[489] and Malayalam.[490]. . . Non- Arab League State: Countries  migrant workers come mainly from:  Midowga Yurub, Great Britain, Bangladesh, Bakistaan, Indonesia, Philippines, and many others at 12.49+ millions.!!` . Duurjoogta waxaa ka mid ah Leopard Carbeed, Jahannamo, Dhallinyaro, Dhoobleey, Koontooyin, Gaadhi, bisad ciid, iyo jerboa. Xayawaanka sida xayawaanka, oryx, leopards iyo cheetahs waxay ahaayeen kuwo badan illaa qarnigii 19aad, markii xayawaan ballaadhan ay hoos u dhigtay xayawaankan. Shimbiraha waxaa ka mid ah falcons (oo la qabto oo loo tababaray sidii loo ugaadhsiin lahaa), gorgortanka, maqaarka, waraaqaha, qashinka, iyo bulubyada. Waxaa jira noocyo kala duwan oo abeesooyin ah, kuwaas oo intooda badani yihiin kuwo qarxa. Sucuudi Carabiya waxay ku nooshahay nolol aad u qoto dheer. Deegaanka Badu-yo gaar ahaan waa nidaam hodan ah oo kala duwan. In ka badan 1200 nooc oo kalluun ayaa laga diiwaangeliyey Badda Cas, 10% oo ka mid ah kuwaan ayaa laga helaa meel kale. .[ ].
Eqtisaadka iyo Dhaqaale
Sacuudigu waa dowlada waa ugu weyn Dawladaha Carabta & Islaamka iyo kan siddeed iyo tobnaad ee ugu weyn aduunka. Xubin joogta ah iyo aasaasaha OPEC. Sacuudi Carabiya sidoo kale waa qayb ka mid ah golaha Kooxda Labaatanka oo ah mid ka mid ah dhaqaalaha ugu weyn aduunka. Dhaqaaluhu wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay ilaalinta iyo adeegyada ay taageeraan dawladda qaranka iyo qoyska boqortooyada.`
Iyada oo lagu qiyaasay qiimihiisu yahay US$ 33.00 trillion, Sacuudi Carabiya waxa uu leeyahay kaydka khayraadka dabiiciga ah ee labaad ee ugu qiimaha badan. Inta badan kaydka Sucuudigu waxa uu ku jiraa qaab batroolka iyo gaasta dabiiciga ah. Dalku wuxuu leeyahay kaydka kaydka batroolka ee la xaqiijiyay ee labaad, iyo kaydka gaaska dabiiciga ah ee shanaad ee ugu wayn. Sacuudiga ayaa hadda ah dalka ugu badan ee dhoofiya batroolka aduunka.!!
Saudi aramco, ama Saudi Arabian Oil Company, waa shirkadda ugu weyn adduunka marka la eego suuq-geynta suuqa oo dhan US$ 9.8 trillion, in kasta oo saamiyadeeda ganacsigu ay ku fadhiyaan US$ 2.36 trillion, wax yar ka horreeya Abbal Inc. Shirkaddu waa shirkadda ugu weyn ee isku dhafka ah ee saliidda iyo gaaska. Waxay xarunteedu tahay Dhahran, Sacuudi Carabiya waxayna ka shaqeysaa adduunka oo dhan, iyadoo shaqaaleysiisay in ka badan 70,000 oo qof.
Shirkadda ayaa si guud u shaacbaxday Diseembar 2019 markii ay iibisay US$ 1.98 tiriliyan oo saami ah, taasoo ah bixinta ugu weyn ee bilawga ah ee dadweynaha taariikhda. .!!
Sacuudi Carabiya waxa uu kamid yahay wadanka ugu soo saaritaanka badan shiidaalka ceyriinka ah iyo saliida sisaa darteed sacuudiga waa in uu Midowga Yurub da iyo Midowga Afrika da la saaxiibto. .!!
Dhulgariir
Dhul-gariir (asalka kelmedda waxa uu u kala baxaa "dhul" iyo "Gariir" ) waa dhacdo sababta in dhulku sameeyo ruxan, gariir ama uu sameeyo dhaqdhaqaaq aad u badan, dhul-gariirka waxa sababa marka ay kala jabaan dhagxaanta ku jira dhulka hoostiisa sameeyaanna dhaqdhaqaaq aad u daran oo xoog leh, dhaq-dhaqaaqaas ayaa sababa in ay soo baxdo tamar sababaysa Hirar-gariirees. Dhul-gariirka khasaaro badan ayuu geystaa, meelaha uu ku badan yahay dhul-gariirku waxa u horreeya qaaradda Aasiya, astaamaha meesga uu ku dhacay dhul-gariir waxa ka mid ah in meeshaasay yeelato buuro dhaadheer iyo fulkaano.
Dhulka soomaalidu degto malaha inta badan dhul-gariir badan, laakiin mararka qaar ayaa waxaa dhul-gariir lagu arkaa bariga Somaliland gaar ahaan caasimada gobolka awdal ee boorama, dhul-gariirrada ka dhaca Somaliland inta badan ma aha kuwo la dareemo ama awood xoog ah leh, lakiin waxaa jira kuwo la dareemo, sida tusaale ahaan, Bishii Maarso 2010 ayaa magaalada Boorama waxaa lagu arkay dhulgariir aan khasaare badan geysannin.
Dhulgariirkii ugu culusaa waxa uu ka dhacay Badweynta Hindiya 2000. Waxaana ku dhintay in ka badan 180.000, waxa uuna guryo la'aan dhigay 900kun oo qof.
Iskaandhiyaam
Curiyaha Iskaandhiyaam waa bir, adag, oo laga helo Qolofka dhulka ayadoo ku ladhan macdano kale. Iskaandhiyaam waxay ka mid tahay biraha Transitional Metals.
Madiina Al-munawara
Madiina al-munawara Waa magaalo kutaala Wadanka Sacuudi Carabiya, waana caasimadii u horaysay ee Muslimiinta ahna magaalada labaad ee ugu barakada badan muslimiinta agtooda, magaalada waxaa markii hore la dhihi jiray "yasrib" markii Nabiga scw iyo saxaabada u soo haajireen ayaa rasuulka scw u bixiyay magaca "Madiina", waxaa ku yaalo magaalada Masjidka Nabiga oo ku ag duugan yahay rasuulka, sidoo kale Qabuuraha baqiic oo saxaabo badan ku aasan yihiin.
Magaca
Magaceyda hore intay saxaabada u soo haajiroon wuxuu ahaa "Yasrib", Magacaan ayaa lagu xusay Qur'aanka kariimka suurada Al-Axsaab aayada 13, Hijrada ka dib wuxuu reebay Nabiga  magaca "Yasrib", muslimiinta dhexdooda waxey u aqoonsadeen "Madiinatu rasuulilaah" (Magaaladii rasuulka) markii dambe ay fududeeyeen waxey ku daayeen magaca "Madiina", Magacyada kale ee loo yaqaan waxaa ka mid ah "Daaba" iyo "Deyba" oo rasuulka  u bixiyay.
Taariikhda
Taariikhda Madiina waa mid aad u fog, waxa ayna jirtay 1500 oo sano ka hor hijrada, magaca "Yasrib" ayaana loo yaqaanay, ilaha taariikhda ee carbeed ayaa xuseysa magaca "Yasrib" inuu ka yimid mid ka mid ah ilmaha Nabi Nuux Cs oo ahaay inuu dhisay markeedi hore.
Hijrada Nabiga scw iyo Saxaabada
Qarnigii todobaad ee Miilaadiga ayuu ahaa markii uu Nabiga scw dacwada islaamka ka bilaabay gudaha Makka, dacwada waxaa si adag uga hor yimid Qureysh, ka dib 13 sano oo dacwada ka socotay Makka aydoo wajahaysay cadaadis daran waxa uu Nabiga scw ka dalbaday qabiilada carabta inay hooysiiyaan, rag ka mid ah qabliilada khazraj iyo Aws ayuu Nabiga scw kula kulmay Makka kuwaas oo ku qancay dacwadiisa, waxaa dhacay Beyca Caqaba oo khazraj iyo Aws ku balan qaadeyn difaacida Rasuulka scw iyo diintiisa, mudo yar ka dib dadka reer Madiina waxey qaateen islaamka, Rasuulka scw ayaa Madiina u soo haajiray 12 Rabiica Awal sanadii 1aad hijriga, waxa uu Rasuulka scw Madiina ka aasaasay Dawladii islaamka, Masjidkiis ayuu dhisay, Muhaajiriinta iyo Ansaarta ayuu walaaleeyay, waxeyna ahaayeen ansaar iney la qeybsanayaan Muhaajiriinta hantidooda iyo guryahooda, sidoo kale wuxuu Nabiga scw Yahuuda Madiina la saxiixday hishiis wada noolaasho, kaas oo lagu qoray waraaq loogu magac daray "Dastuurkii Madiina".
Duulaamada Nabiga scw
waxaa bilaawday duulaamada Nabiga scw, Sandkii 2aad ee hijiriga Nabiga scw iyo saxaabadiis oo ku raad jira safar Qureysh leydahay ayaa waxay si kadis ah isugu dhaceen ciidan Qureysh oo aad u badan, waxaa dhacay dagaalkii Badar oo muslimiinta ku guuleysteen, Qureyshna waxaa gaaray khasaaro lixaad leh, odayaashood badanaa waa la dilay.