cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Curiye kimiko
Isotopes
Dhinaca kale, isotope waa atomyo ka tirsan hal curiye kuwaas oo leh tiro borotoono isku mid ah, laakiin tirada nuyuutroonadu kala duwan yihiin. In ka badan 66 ka mid ah 96ka curiye si dabiici ah loo helo, waxay leeyihiin in ka badan hal isotope dagan. Tusaale ahaan, curiyaha Kaarboon wuxuu leeyahay 3 isotope oo kala duwan. Hadaba tirada borotoono ee Kaarboontu waa isku mid, dhamaantood waa 6, laakiin waxay kala leeyihiin 6, 7, iyo 8 nuyuutroon. Maadaama tirada cufka ee kaarboon tahay 12, 13 iyo 14 gebi ahaan waxaa inoo soo bixi sadex isotope oo kala ah kaarbon-12 oo loo qoro 12C, kaarboon-13 13C, iyo kaarboon-14 14C.
Neefta Gobta (Noble Gases)
Niyoon, Aargoon, Siinoon, iyo Kiribtoon waxaa laga soo dhex saaraa hawada cirka, halka hiliyaamta laga dhex helo neefaha dabiiciga ee shidaalka laga soo saaro.
Heerarka
Si ka duwan guruubyada, Heerarka shaxda miiska diwaanka curiye ma lahan magacyo u gaar ah, laakiin waxaa lagu kala soocaa tiro kuwaas oo kala ah: heerka 1aad, heerka 2aad, heerka 3aad, heerka 4aad, heerka 5aad, heerka 6aad, iyo heerka 7aad. Intaas waxaa soo raaca labo saf oo ka hooseeya kuwaas oo kala ah Lanthanides iyo Actinides.
Tirada Atomikga Curiye
Tirada Atomikga ee curiye waxay la mid tahay tirada borotoonis ee ku jirta bu'da curiyahaas, isla markaana waa tan qeexda astaamaha falgalka ee curiyahaas. Tusaale ahaan, dhamaan atomyada Kaarboontu waxay ka kooban yihiin 6 borotoonis (protons) taas oo macnaheedu yahay tirada atomikga ee Kaarboon waa 6. Dhinaca kale, atomyada Kaarboontu waxaa laga yaabaa ineey leeyihiin tiro nuyuutroono (neutron) kala duwan; marka atomka curiye isku mid ah kaas oo leh tiro nuyuutroono kala duwan waxaa lagu magacaabaa isotopeka curiye.
Neefta Gobta (Noble Gases)
Marka xaalada caadiga ah dhamaantood waa hawo bilaa ur, bilaa midab ah kuwaas oo leh falgal hooseeya.
Heerarka
Qaabdhismeedka shaxda miiska lagu ururiyey curiyeyaasha ee loo yaqaano Diwaanka Curiye wuxuu leeyahay safaf khaanado u kala socdo kor iyo hoos (guruub), midig iyo bidix (heerka). Heerku (period) waa safafka khaanadaha ee ka bilaabma midig ilaa bidix ee miiska jadwalka curiyayaasha, kuwaas oo ah todoba saf (7) oo qeybta sare ka kooban tahay iyo labo saf oo ka hooseeya.
Curiyayaasha ku jira saf heerka isku midka ah waxay leeyihiin cuf atomik, awood aayano (ions), iyo is-heysad elektaroono isku mid ah. Ka soo biloow midig ilaa bidix tirada gacan-atomik hoos ayay u dhacdaa. Tani waxaa keentay isku xigida borotoonada iyo elektaroonada curiye ayaa aad ugu sii dhowaanaya bu'da atomka.
S-Block
In kastoo ay ku jiraan khaanado kale, Haydarojiin iyo Hiliyaam waxaa lagu tiriyaa guruubkan s-block.
S-block curiyeyaasha ku jira waa kuwo intooda badan firfircoon oo leh astaamo iyo calaamado ka duwan dhamaan guruubyada kale ee Diwaanka Curiye.
Neef (Gas)
Neeftu (gas) waa mid ka mid ah sadexda aasaaska u ah walaxda (matter). Waxa laga yaabaa in neefta saafi ahi ka samaysan hal atom, sida Neefta Gobka ama neef atomic sida Niyoon, malakuyuul ka samaysan labo atom, sida Ogsajiinta oo kale, ama isku dhis (compound) ka kooban malakuyuulo ka yimid atomyo kala duwan, sida Kaarboon-labo-ogsaydh (C2O).
Curiyaha Jaalkojiin (Chalcogen)
Jaalkojiin (Chalcogen) sidoo kale loo yaqaano Guruubka Ogsajiinta ama Guruubka 16aad waa guruub curiye kimiko ee qeybta 16aad ee safafka Diwaanka Curiye. Guruubkan wuxuu ka kooban yahay lix curiye kuwaas oo kala ah: Ogsajiin (O), Salfar (S), Seleniyaam (Se), Teluriyaam (Te), Boloniyaam (Po) iyo Lifermoriyaam (Lv).
Birta Alkali
Curiyayaasha safkan guruubka 1aad waxaa loo yaqaanaa s-block sababtoo ah dhamaantood waxay leeyihiin elektaroono qolof-sare u wareega s (s-orbital).
Bir (Metal)
Birtu waa shey marka la garaaco la qaloocin karo ayadoon kala jabayn, la dhalaalin karo, isla markaana la dhuubi karo ama wax dhuuban laga dhigi karo. 91 curiye oo ka mid ah 118da curiye ee jadwalka Diwaanka Curiye waa bir. 27ka kale ayaa u kala baxa neef, bir ma ahe, bir la mood iyo qeybaha kale ee Diwaanka Curiye.
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 3aad: Iskaandhiyaam (Sc), Itriyaam (Y) Lanthanum (La), Aktiiniyaam (Ac), Luteetiyaam (Lu), iyo Lawreensiyaam (Lr).
Neefta Halogen
Marka heerkulku caadiga yahay, curiyeyaasha hawoda ah waa midab casaan ah, kuwa dareeraha ahi waa cagaar, halka kuwa adkaha ahi leeyihiim midab madoow ah.
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 7aad: Manganiis (Mn), Teknetiyaam (Tc), Reheniyaam (Re) iyo Bohriyaam (Bh).
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Beesha Gadabuursi waxay siiyaan Boqorkooda magaca Ugaas. Waa erey Soomaali dhab ah oo loo yaqaan Boqor ama Suldaan. Gaar ahaan Gadabuursi waa qabiilka kaliya ee leh dhaqan soo jireen ah in la helo Boqor.
Ugaaskii ugu horreeyay wuxuu ahaa Ugaas Cali Makayl-Dheere.
Curiye kimiko
D-Block
D-block curiyayaasha ku jira waxay leeyihiin tiro atomik ka bilaabanta s2d1 (Guruub 3) ilaa s2d10 (Guruub 12). Tusaale ahaan, Cr waa s1d5 (ma ahan s2d4); sidoo kale, birta Guruubka 11waxay noqonayaan s1d10 (ma ahan s2d9), taasi oo dhamaystireysa qolofka-d (d-subshell) ee Guruubka 11aad.
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Ugaas Cali Makayl-Dheere oo ku dhashay 1575 deegaanka Dhoobo, oo ah aag woqooyiga kaga beegan magaalada hada ee Boorama ee woqooyi-galbeed Somaliland, ayaa loo diiwaan galiyay inuu gaystay jab xoog leh oo soo gaadhay ciidamadii Gallaha (Oromo) ee Nabadid. Ugaas Cali Makayl-Dheere waxaa ku abtirsada beelweynta Reer Ugaas oo ah qoyska boqortooyada ee beesha Gadabuursi.
Curiye kimiko
Neef (Gas)
Marka cadaadiska iyo heerkulku caadiga yihiin, neefaha kali ah ee dagan ee curiyeha ka tirsan waa kuwa ka sameysan malakuyuulo labo atom iyo wixii ka badan, kuwaas oo ah: Haydarojiin (H2), Nitrojiin (N2), Ogsajiin (O2); iyo marka lagu daro labo ka mid ah Halogenska Foloriin (F2), iyo Koloriin (Cl2). Neefahaasi waxaa soo raaca kuwa ka samaysan hal atom ee Neefta Gobta (Noble Gases) kuwaas oo kala ah: Hiliyaam (He), Niyoon (Ne), Aargon (Ar), Kiribtoon (Kr), Siinoon (Xe) iyo Raadhoon (Rn).
Makayl-Dheere
Qaybinta
Gudaha Somaliland, beesha Makayl-Dheere wuxuu degan yahay Gobolka Awdal wuxuuna si gaar ah u degan yahay Degmada Boorama.
Curiye kimiko
Bir (Metal)
Bir (Metal) waa shey adke ah (curiye, Isku dhis iyo Jaandi) taas oo iftiimaysa, jidh adag leh, isla markaana aad ugu wanaagsan gudbinta dabka iyo kulka. Birtu waa curiye kimiko kuwaas oo leh calaamado iyo astaamo ka duwan kuwa Bir Ma ahe iyo Bir La Moodkaba.
Makayl-Dheere
Qaybinta
Gudaha Jabuuti, beesha Makayl-Dheere wuxuu degan yahay Xaafadda 4 iyo 5 ee Jabuuti (magaalo).
Curiye kimiko
Birta Alkalineta Dhulka
Birta Alkalineta Dhulka (Alkaline Earth Metal) waa guuto curiyeyaal bir ah kuwaas oo leh astaamo kimiko isku mid ah.
Makayl-Dheere
Taariikhda
Qoyska boqortooyada ee Gadabuursi, Ugaaskii, waa ay ka soo jeedeen waana boqortooyo dhaxlaysa Saldanada Ifat, Saldanada Adal iyo Saldanada Harar. Ugaaskii ugu horreeyay ee burburkan iyo boqortooyadii dhaxlay wuxuu ahaa Cali Makayl-Dheere.
Curiye kimiko
S-Block
S-blockta ku jirta Diiwaanka Curiye waa curiyeyaasha ku jira 2da guruub ee ugu horeeya guruubyada jadwalka Diwaanka Curiye. Kuwaas oo ka bilaabmaya guruubka 1aad iyo guruubka 2aad ee loo kala yaqaano Birta Alkali iyo Birta Alkalineta Dhulka.
Jessica Jung
Nolosha shaqsiga
Intii lagu guda jiray riwaayad ka dhacday Taywan bishii Luulyo 2017, Jung waxay shaaca ka qaaday in magaceeda dhalasho, sida baasaboorkeeda, uu yahay "Jessica Jung", halka magaceeda Kuuriya "Soo-yeon" lagu helay kaliya taariikh dambe dartiis. Waxay isku tilmaamtay inay tahay "Masiixiyiin xiiso leh" waxayna tagtaa kaniisadda.
Curiye kimiko
Isotopes
Ayadoo la tix-raacayo naqshad uu sameeyay saynisyahan Ruush ahaa oo la odhan jirey Dmitri Mendeleev (1869), ayaa guud ahaan curiyeha waxaa loo qeeybiyaa toban-iyo-sideed (18) Juffo, kuwaas waxaa ugu caansan:
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 8aad: Aayron (Fe), Rutheniyaam (Ru), Osmiyaam (Os) iyo Hasiyaam (Hs).
Makayl-Dheere
Makayl-Dheere (Af-Ingiriis: Makail Dera, Af-Soomaali: Makayldheere, Amxaar: ሚካኤል ዳራ, Carabi: مكائيل ديري) oo sidoo kale loo yaqaan Makaahiil-Dheere (Makayldheere), waa qabiil ka mid ah qabaa'ilada waawayn ee Soomaaliyeed oo woqooyiga dhulka Soomaalidu degto, waa qabiil ka tirsan Makaahiil Gadabuursi ee Beelaha Dir.
Curiye kimiko
Isotopes
= Shaxda Diiwaanka Curiye = Qaab-dhismeedka miiska Diiwaanka Curiye waa shax ka kooban 18 saf, Guruubyo, kuwaas oo kor ka imanaya ilaa hoos iyo 7 saf, Heerka, kuwaas oo ka bilaabma midig ilaa bidix, iyo labo saf oo ka hooseeya. Sidoo kale, miiska jadwalka diiwaanka curiye waxaa loo kala jabin karaa afar afar-gees oo kala ah: s-block oo dhinaca bidix xiga, p-block oo dhanka midig xiga, d-block oo dhexda ku jira, iyo f-block oo ka hooseeya dhamaantoodba.
Bir La Mood (Metaloid)
Si kastaba ha ahaatee, curiyeyaashan waxaa laga samayn karaa isku dhisyo tayo fiican oo jaandi ah, quruurado ama dhalooyin, olol difaace, iyo badh-gudbiye dabka iyo korontada.
Makayl-Dheere
Taariikhda
Sida ku cad warqad cilmi baaris ah oo la yiraahdo Max Planck, hal laan oo ka mid ah qoyska Reer Ugaas ee beesha Makayl-Dheere ee ku sugnaa xuduudaha Itoobiya ayaa gaadhay darajada dejazmach (ደጃዝማች), ('Taliyaha Albaabka'). Waana magac militari oo macnaheedu yahay taliyaha qaybta dhexe ee ciidan hubaysan oo Itoobiyaan ah kana kooban gaashaaman, jirka guud, baalasha bidix iyo midig iyo jirka gadaal.[4] Jabhadda dimuqraadiga ee Horyaal waxay ahayd urur Gadabuursi ka hawlgala Deegaanka Soomaalida Itoobiya, kuwaas oo badankood ka soo jeedeen beesha Makayl-Dheere. Aaggooda saamaynta waxaa ka mid ahaa soohdinta Somaliland iyo qoto dheer galay Itoobiya oo ka mid ah Diridhaba, Jigjiga, Jinacsaney, Tuli Guled, Harar, Ejersa Goro iyo Awbare. Xarunta dhexe ee dhaqdhaqaaqan fallaagada ah waxay ahayd buuraha u dhexeeya Jinacsaney iyo Diridhaba
Bayazid labaad
iskudhaca mamaaliikta
Waxaa ka dhexdhashay labada dawladood mamaaliikta iyo cusmaaniyiinta khilaaf ku saabsan xuduuda, kaasi oo keenay dagaalo inay dhex maraan mar dambe ayee ayee arintooda u bandhigeen suldaanka xafsiyiinta abuu yaxye zakariya kaasi oo xaliyay, waxayna kusii adkeeyeen hishiiska inuu guursaday dhaxal sugaha mamaaliikta gabadha jam suldaan
Jessica Jung
2017–hada: My Decade iyo buuggii ugu horreeyay
Bishii Maajo 2018, waxaa la ogaaday in Jessica ay la saxiixatay United Talent Agency. Hay'addu waxay wakiil uga noqon doontaa Waqooyiga Ameerika xagga muusikada, filimka, telefishanka iyo oggolaanshaha. Bishii Diseembar 14, Jessica waxay soo saartay hees Kirismas ah oo cinwaankeedu yahay "One More Christmas" iyada oo kaashanaysa sumcadda qurxinta Koonfur Kuuriya ee Amuse Cosmetics. Bishii Juun 2019, Jessica iyo Krystal waxay duubeen bandhigoodii labaad ee dhabta ee Mareykanka. Isla bishaas, waxaa lagu dhawaaqay in Jung ay daabici doonto sheekadeeda ugu horreysa, Shine, deyrta 2020 iyada oo qayb ka ah heshiis laba buug ah oo lala galay Simon Pulse, oo ah daabacaadda Simon & Schuster. Glasstown Entertainment ayaa buugga sheekada uga iibisay kow iyo toban dal oo ajnabi ah, waxayna horumarineysaa la qabsi filim oo ay soo saartay Matthew Kaplan oo ka tirsan ACE Entertainment.
Bayazid labaad
U gurmadida andalus
Andalus oo muslimiintu ka talinaayeen ku dhawaad 8 qarni ayaa gaalada ugu awood sheegteen, garnaada oo ahayd meeshii ugu dambeesay ee muslimiinta ka joogeen andalus ayee gaaladu qabsadeen 1492dii dadkii muslimiinta ahaa oo soo wajahday xaalad adag ayaa ka hiil doontay cusmaaniyiinta bayazid ayaa u diray usduulka dawlada uu hogaaminaayay kamaal riis, wuxuu weeraray dakado badan uu cadawga lahaa asagoo soo daabulay muslimiin badan iyo yahuud oo dhibanaa.
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Ugaas Nuur I, oo loo caleemo saaray 1698, wuxuu guursaday Faaya Aale Boore oo ahayd gabadhii uu dhalay Boqorkii Gallaha (Oromo) ee la odhan jiray Aale Boore. Ugaas Nuur I iyo Faaya Aale Boore waxay dhaleen Ugaas Hiraab iyo Ugaas Shirdoon oo ahaa kii 7aad ee safka ka danbeeya Ugaas Hiraab. Aale Boore wuxuu ahaa boqorkii Oromada ee caan ahaa oo bariga iyo galbeedka Hararghe ka talin jiray. Dagaaladii oo ke dhexeeyay Gadabuursiga iyo Oromada waxay calaamad u noqotay isbadal taariikhi ah oo lagu soo gabagabeynayo quwada Oromada ee Bariga Hararghe.
Curiye kimiko
Birta Alkalineta Dhulka
Curiyayaasha safkan guruubka 2aad waxay soo galaan s-block sababtoo ah dhamaantood waxay leeyihiin elektaroono qolof-sare u wareega s (s-orbital).
Jessica Jung
Ganacsi
Makhaayada ugu horeysa ee Jessica oo magaceeda la yiraahdo Clareau ayaa la furay Janaayo 19, 2021 dhismaha bakhaarka weyn ee Blanc & Eclare ee Cheongdam-dong, Seoul.
Makayl-Dheere
Geed Qabiil
Beesha Makayl-Dheere waxay ka soo jeedaan Dir iyada oo loo marayo Gadabuursi. Abtirsiinta ayaa ku hoos qoran.
Jessica Jung
2015–2016: Ku simaha iyo kali ugu horeysay
2015, Jessica waxaa la xaqiijiyay inay noqoneyso hogaamiyaha dumarka filimka jaceylka ah ee jaceylka Shiinaha cinwaan looga dhigay I Love That Crazy Little Thing. Ogosto 6, 2015, SM Entertainment ayaa soo saartay bayaan rasmi ah oo ay ku sheegayso in shirkadda iyo xubintii hore ee Girls' Generation ay si rasmi ah u kala tageen.
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Beesha Gadabuursi wuxuu ku guuleystey inuu jebiyo oo dilo Boqorka ku xigey Aale Boore, xiligii Ugaas Rooble I oo la caleemo saaray 1817. Waxaa la sheegaa in intuu xukunka hayey qabiilka Gadabuursi ay gaareen saameyn weyn iyo dherer aad u weyn. Markii ay ku guuleysteen inay ka adkaadaan xukunka Gallaha (Oromo), boqorka wakhtigaas oo magaciisu ahaa Nuuno oo dharbaaxo kulul ku riday niyadda Gallaha, sababtuna tahay in la dilay Boqorkoodii aadka u jeclaa. Waxaa ka adkaaday Geedi Bahdoon, oo sidoo kale loo yaqaan Geedi Malable. Waran ayuu ku dhuftay Boqorka isagoo taagan geed hortiisa, waranki oo lagu muday geedka gudihiisa taas oo u suurta galin weyday Boqorka inuu ka baxsado ama ka saaro waranki. Markii uu dhintay ka dib waxaa lagu aasay aag hadda loo yaqaan Qabri Nuuno oo u dhow magaalada Sheed dheer ee degmada Awbare.
Curiye kimiko
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 10aad: Nikel (Ni), Baladiyaam (Pd), Balatiniyaam (Pt) iyo Darmstadtiyaam (Ds).
Bayazid labaad
Qabashadiis xilka
wuxuu ahaa maxamadalfaatix inuu dhaxal sugihiisa ka yeelay bayazid labaad, hase ahaatee markuu dhintay 1481dii sadrulacdam muxamad baashaa alqarmani ayaa qariyay dhimashadiisa jam suldaan oo ahaa walaalka bayazid ayuuna u diray inuu dhaqso ku yimaado, Bayazid ayaa gacanta ku dhigay waraaqdii intayna u tagin jam suldaan, ciidanka inkishaariyiinta oo la jiray Bayazid ayaa ogaadeen waraqada uu u qoray sadrulacdamka jam suldaan iyo inuu xilka la rabay markiiba waxay kiciyeen fitno waxay dileen sadrulacdamka ayagoo ka bilaabay magaalada boob iyo fasaad ,  Bayazid ayaa yimid mar dambe ciidanka ayuu balan qaadyo u sameeyay wuu dajiyay meedka aabihiis ayuu u sameeyay aas, waxaana lagu duugay masjid lafaatix dhiniciisa ,
caasinta saliim
Saliim oo u arkaayay inay la taliyaasha aabihiis ee hortaagan yihiin rabitaankiis ayaa aaday qiram, waxaa dhacay kacdoon uu hormuud ka ahaa shaah quli, saliim oo taageero ka helaayay amiirka qiram ayaa ciidamo badan, suldaanka ayaa ka hor yimid wax dagaal ah ma dhicin laakin saliim wuu qanacay kadib markii la siiyay deegaano u dhaw caasimada, waxaana lasoo afjaray shaah quli, saliim ayaa maqlay mar kale in la taliyaasha aabihiis ee ku qanciyeen in xilka la saaro axmad, taasi oo ka xanaaqay ciidan gaaraya 30kun ayuu soo watay aabihiis ayaa ka hor yimid dagaal ayaa dhax maray saliim ayaa la jabshay wuxuu u cararay qiram ,
caasinta axmad
Suldaan bayazid markuu soo laabtay ayuu hadana la tashaday waziirada waxay u sheegeen inuu dhaqso xilka uu ugu wareejiyo axmad, isna wuu yeelay, ciidanka inkishaariyiinta oo ogaadeen ayaa bilaabay foodo ayagoo ku dhawaaqaya magaca saliim, waxay ka dalbeen suldaanka inuu xilka ka qaado la talyaashiis, wuu ka yeelay. Axmad oo u muuqatay inuu xilka heleen ayaa aaday anadool wuxuu sameeyay kacdoon wuxuu qabsaday Qaramaan wuxuuna sheegtay inuu yahay boqor
Loolanka labada walaal bayazid iyo jam
jam suldaan oo taageero ka helaayay qabiilada qaar ayaa wuxuu helay tiro badan oo ciidan ah, wuxuu soo aaday bursa, dadkii magaalada ayaa u furay magaalada, wuxuu bilaabay jam inuu sheegto boqornimo uu magacaabo waziiro, jam inkastoo uu heystay koox badan laakin talyayaasha dawlada ma uusan heysan, wuxuu u diray bayazid abahood eedadiis suljuuq khaatuun iyo wafdi asigoo dalbaday in la qeybiyo dawlada laakin bayazid labaad wuu diiday in la qeybiyo dawlada wuxuu u bandhigay walaalkiis hishiis iyo inuu waxaan xukun ahayn dalabado taasi oo aqbalin jam suldaan, waxay u xal doonteen dagaal, Bayazid ayaa hoos kala hadlay laala yacquub oo ahaa taliye ugu awooda badnaa ciidanka jam, dagaalka markuu bilaawday talyihii wuu cararay ciidan badan baa raacay jam ayaa soo gaaray jab wuxuu u cararay qonya, wuu kasii tagay masar ayuu tagay, halkaas oo masaarida si fiican ugu soo dhaweeyeen wuu soo xajiyay mudo ayuu joogay masar, mar dambe ayuu damcay inuu dawlada ku laabto suldaanka mamaaliikta ayaa celiyay oo uga digay inuu laabto
Isla xilgiis ayee ka soo baxday dhulka iiraan dawlad shiico ahayd oo halis ku ahayd cusmaaniyiinta waa dawladii safawiyiinta oo hugaaminaayay ismaaciil al-safawi
Curiye kimiko
Curiyeha Biniktojiinska (Pnictogens)
Biniktojiin (Pnictogen) sidoo kale loo yaqaano Guruubka Nitrojiinta waa guuto curiye kimiko ee Guruubka 15aad ee safafka Diwaanka Curiye. Guruubkan wuxuu ka kooban yahay lix curiye kuwaas oo kala ah: Nitrojiin (N), Fosforos (F), Aarsenik (As), Antimony (Sb), Bismuth (Bi) iyo Ununbentiyaam (Uup).
Neef (Gas)
Iskumilanka neeftu waxay ka kooban tahay neefo saafi ah oo kala duwan sida hawada oo kale. Waxa neefta ka soocay adkeha iyo dareereha waa ayadu waxay ka samaysan tahay saxaro (particles) kala furan isla markaana kala madax-banaan, taasi oo ka dhigtey neefta mid bilaa ur ah oo isha dadku arki karin.
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Ugaas Nuur II wuxuu ku dhashay Saylac sanadka markuu ahaa 1835 waxaana lagu boqray ceelka la oran jiray Bagi sanadkii 1848. Wuxuu xiriir adag la sameeyay Khedive-ka Masar iyo Abdallah II ibn Ali (Cabdala Cabdishakuur) oo ahaa waali Harar, intii uu xukunka hayay quwadaha reer Galbeedku waxay ku tartamayeen awoodda maamulka Geeska Afrika. Wuxuu kaloo ahaa gabyaa caan ah. Wuxuu ahaa nooca ku hadla ereyada aan waligood ilaawi doonin mar ay dhegaha dadka galaan. Wuxuu curiyay gabayo badan oo oranaya kuwaas oo runtii sharxaya siyaasada iyo aqoonta waqtigaas jirtay. Sidee loo maraa dulqaad iyo macaamil xeel dheer oo qofku awood u yeesho inuu soo xero geliyo cadowgiisa. Wuxuu kaloo oran jiray markasta oo uu gabay maqlo waligiis ma iloobi doono. Shaqadiisu waxay ahayd welina lagu baraa casharrada Maansada Soomaaliyeed ( Suugaan: Fasalka Koobaad ).
Curiye kimiko
Miisaanka & Cufka Atomikga Curiye
Tirada cufka ee curiye, calaamada halbeega u ah waa A, waa tirada Nukliyuusta (nukliyuustu waa tirada borotoonada iyo nuyuutroonada) ee ku dhex jirta bu'da atomik. Isotopeyo kala duwan oo curiye isku mid ah waxaa lagu kala saaraa ama soocaa tirada cufka ee atomka, taas oo lagu qoro bidixda astaanta curiye (e.g 276C).
S-Block
Dhaqanka iyo astaamaha s-block waxay la xidhiidhaa tirada atomic ee curiyuhu leeyahay, midaas oo sii korodha marka la sii dhexgalo diwaanka curiye. Labada guruub ee s-block waxay leeyihiin tirooyinka atomik ee hoos ku xusan:
Shabeellaha Hoose
Wax soosaarka
gobolka shabeellaha hoose waa gobolka ugu horeeya dalka Soomaaliya ee dhanka wax soo saarka beeraha. Gobolkani waxa uu RABBI ku manaystay khayraad fara badan oo isugu jira bad iyo barriba. waxaa ku yaalo beerah ugu badan dalka kuwaasoo laga soo saaro dalaga kala duwan ee laga isicmaalo inta badan wadankeenna. gobolka waxa uu caan ku yahay beeraha qudaarta, qudaarta ayaa ah miro u baahan biyo joogto ah oo lagu waraabiyo sidaasi daraadeed ayaa ILAAH waxa uu gobolkani ugu deeqay wabi biyihiisu qul qulaaan bilaha sanadka oo dhan taasna waxay sahashay in la abuurto beerahaas waqti kasto. qudaarta iyo noocyada kale ee fawaakihda ee gobolka kasoo baxdo waxaan ka xusi karnaa, yaanyada, basasha, barbarooniga, kabsar caleen, basbaaska, bocorka, iyo waxyaabaha kale ee la midka ah. sidoo kale dhanka fawaakihda ama qudaarta aan la karin ayuu gobolku caan ku yahay, sida Cambaha, Muuska,Isbaandheyska, Canabka. Babaayga, iyo Qaraha. waxaana xusid mudan in dalka dhaqaale xoog badan kasoo galo dhoofinta Moooska oo gobolkan kaliya laga soo saaaro intiisa badan. sidoo kale waxsoo saarka gobolkan waxaa ka mida, kheyraadka badda oo ah mid ka mida ilaha dhaqaale ee gobolkani caanka ku yahay. waxaa uu gobolkani leeyahay xeeb dheer oo kalummeysatadu ka jalaabtaaan.
Lahjadaha looga hadlo gobolka
Degmooyinka gobolka Shabeellaha Hoose waa 1
Jessica Jung
2007–2014: Girls' Generation iyo waxqabadyada kelida ah
2014 Ogosto, Jung waxay soo saartay khadkeeda moodada, Blanc, oo markii dambe loo bixiyay Blanc & Eclare. Hadda waxaa jira lixdan dukaanno ku yaal adduunka oo dhan. Jessica iyo walaasheed Krystal ayaa jilay barnaamijkooda dhabta ah ee telefishanka Jessica & Krystal. Waxay soo baxday Junn 3 wuxuuna ka koobnaa toban qaybood.
Makayl-Dheere
Qaybinta
Gudaha Itoobiya, beesha Makayl-Dheere wuxuu degaa labadaba Deegaanka Soomaalida iyo Gobolka Oromada. Deegaanka Soomaalida, waxay si gaar ah u degan yihiin degmada Awbare waxayna ka kooban yihiin inta badan qabaa'ilka dega degmada Dembel. Waxay yihiin beelaha ugu weyn ee dega deegaanka caanka ee Dooxada Harawo oo guulo labadaba degmooyin ee Awbare iyo Dembel. Gudaha Gobolka Oromada, Makayldheeruhu wuxuu degan yahay Metehara iyo Jinacsaney. Waxay sidoo kale degen yihiin baadiyaha bariga Diridhabe iyo agagaarka Harar.
Curiye kimiko
Neefta Gobta (Noble Gases)
= Dhismaha Diwaanka Curiye = Qaab-dhismeedka miiska Diiwaanka Curiye waa shax ka kooban 18 saf, guruub, kuwaas oo kor ka imanaya ilaa hoos; iyo 7 saf, heerka, kuwaas oo ka bilaabma midig ilaa bidix, iyo labo saf oo ka hooseeya. Sidoo kale, miiska jadwalka diiwaanka curiye waxaa loo kala jabin karaa afar afar-gees oo kala ah: s-block oo dhinaca bidix xiga, p-block oo dhanka midig xiga, d-block oo dhexda ku jira, iyo f-block oo ka hooseeya dhamaantoodba.
Shabeellaha Hoose
Hordhac
Run ahaantii Gobolkaan wuxuu ka mid yahay gobolada ugu quruxda badan dalka Soomaaliya. sababtoo ah wuxuu leeyahay deegaaano aad u ballaaaran oo doog ah, sidoo kale waxaa ku yaalo beeraha waawayn ee loo yaqaano aseendooyinka kuwaasoo inta badan dacalka ku haaya webiga shabelle oo dhex mara gobolka, deegaannada ayaa ah kuwo aad usoo jiita dadka dalxiisayaasha ah. deegaannada dalxiiska ku wacan waxaan ka xusi karnaa Beeraha Afgooye taasoo isku xirta caasimada iyo xarunta gobolka ee Marka. Sidoo kale waxaa lagu yaqaan kaluumeysiga oo aay dadka aad uga helaan. woxoo leeyahy dhul aad u qurux badan iyo xeebo indhahaaga soo jiidanaayo.
Jessica Jung
2017–hada: My Decade iyo buuggii ugu horreeyay
Shine, oo la sii daayay Sebtember 30, 2020, ayaa lagu soo daabacay lambarka shanaad ee The New York Times liiska iibiyaha ugu fiican ee loogu talagalay Dhallin-yarada Adult ee qaan-gaarka ah ee arrinta ku taariikhaysan Oktoobar 18.
Bayazid labaad
almalik alwali alsuldaan gaazi diyaaudiin cownul guzaat wal mujaahidiin abu nasari bayazid labaad bin muxamad alfaatix (turkida cusmaaniyada: الملكُ الوَلىّ غازى سُلطان بايزيد خان ثانى بن مُحمَّد بن مُراد عُثمانى ؛) oo loo yaqaan bayazid labaad  ama bayazid suufi waa kan sideedaad ee boqorada cusmaaniyiinta, waa curudka aabihiis muxamad alfaatix, hooyadiis waa amiina kulbahaar khaatuun oo asal ahaan albaaniya ka soo jeeda Wuxuu dhashay 1447dii, waxa uu qabtay xilka 148dii, Bayazid wuxuu ahaa nin nabada jecel dagaalna galin inuu is daafacaayo maahee, wuxuu la dagaalamay jamhuuriyada bunduqiya weerarada oo usduulkood ku qaaday bilaada moora awgeed, mamaaliikta ayuu la dagaalamay kadib markii suldaankood qaaytibaay go'aansaday qabsashada imaarada dilqaadir iyo magaalada albastan ee hoos imaayeen cusmaaniyiinta, wuxuu jeclaa lafariisiga culumada, culuumta iyo suugaanta ayuu waqtigiisa ugu badan ku qaadan jiray.
Jubbada Hoose
Taariikhda
Intii u dhaxaysay 1974-kii ilaa 1975kii, waxaa gobollada waqooyi ee Soomaaliya ka dhacay abaar aad u weyn oo loo yaqaanno Abaartii Dabadheer. Midowga Soofiyeetka, oo markaas xiriirkii istiraatijiyadeed la lahaa dowladdii Siyaad Barre, waxay diyaarad ku soo qaadday ilaa 90,000 oo qof oo ka kala yimid gobolladii abaarta ku dhufatay ee Hobyo] iyo [[Caynaba. Danwadaagaha ("Collective Settlements") ayaa laga sameeyay Jubbada Hoose (Jubbada Dhexe) iyo [Jubbada Dhexe] (Jubbada Dhexe). Qoysaska la beeray ayaa sidoo kale la baray tacabashada beeraha iyo kalluumeysiga, taasoo ka duwan hab-nololeedkoodii hore ee xoola-dhaqatada ee dhaqashada xoolaha.
Curiye kimiko
Neefta Halogen
Curiyeyaasha Halogenska waa guutada kali ah ee dhamaan 118da Curiye laga helo sadexda marxaladood ee walaxda - adke, dareere iyo hawo. Dhinaca kale, dhamaan xubnaha halogenska waxay noqdaan asiidh (acid) markey la falgalaan Haydarojiinta, waxaana laga soo dhex saaraa macdanta cusbada. Dhamaantood waa sun.
Jessica Jung
2015–2016: Ku simaha iyo kali ugu horeysay
Bishii Febraayo 2016, Jessica waxay ku dhawaaqday in albumkeedii ugu horreeyay ee keli ah lagu sii deyn doono hay'addeeda cusub, Coridel Entertainment. Bishii Abriil 2016, wakiillada ayaa ku dhawaaqay in Jung ay sii deyn doonto albumkeedii ugu horreeyay bishii Maajo. Magaca EP waxaa loo muujiyay inuu yahay With Love, J, waxaana la sii daayay Maajo 17, 2016, oo ay weheliso heesta hogaaminta, "Fly".
Bayazid labaad
bunduqiya
Bunduqiya oo ka baqday boolaan in lagu daro dawlada ayaa ka baxday hishiiskii ay la gashay dawlada waxayna claamisay dagaal, suldaanka ayaa diyaariyay usduul bada weeraro badan ayaa dhex maray waxaa laga qabsaday bunduqiya dhulal badan sida libant iyo muduuna ugu dambeyn hishiis ayee la galeen dawlada
Jubbada Hoose
Degmooyinka
Jasiiradaha Bajuni sidoo kale waxay ku yaalaan gudaha gobolka.
Jessica Jung
Tixraacyada
yue: 鄭秀妍
Bayazid labaad
booland
Boqorka boolaan Albert labaad oo ka walwalsanaa soo durqitaanka cusmaaniyiinta weerar buu soo qaaday, wuxuuna ka dalbay amiirka bugdaan osdofaan inuu uga baxo hishiiska dawlada, balse osdofaan oo sii ogaa ciribta burinta hishiiska ayaa isku muujiyay inuu ka baxay wuxuuna ka dalbaday inuu ciidan u soo diro, markay u imaadeen wuu qiyaanay wuuna laayay suldaan bayazid ayaa aad u soo dhaweeyay talaabada osdofaan, boqorka boolaan ayaa cararay Sedex bilood ka dib suldaanka ayaa ciidamo u diray boolaan ayagoo gudaha u galay magaalooyin badana boobeen, osdofaan bin bugdaan ayaa asna dhinac kale ka weeraray ,
ka dagista bayazid xilka
Bayazid ayaa ku xanaaqay axmad, talyaasha sare ee dawlada iyo culumada ayaa la kulmay bayazid waxayna u sheegeen cidaan saliim ahayn inuu xilka u suuban, wuu yeelay bayazid wuxuu u diray saliim inuu cafiyay sanadkii 1512dii saliim ayaa yimid caasimada Istanbul aabihiis ayaana xilka uga dagay
Jessica Jung
2007–2014: Girls' Generation iyo waxqabadyada kelida ah
Bishii Sebtember 30, 2014, Jessica waxay ku dhawaaqday iyada "in xoog looga saaray" kooxda. Madadaalada SM ayaa markii dambe xaqiijisay tan, iyada oo cadeynaysa in Jung uusan xubin ka sii ahaan doonin Girls' Generation. Shirkadda ayaa sidoo kale sheegtay ee Girls' Generation ay sii wadi doonaan inay kor u qaadaan sideed xubnood halka ay weli maamuli doonto howlaheeda kaligeed. Jessica ayaa sidoo kale sii deysay qoraal ay iyadu iska leedahay iyada oo u sii marisay shirkadeeda dharka, Blanc Group, iyadoo sharraxaysa in laga codsaday hay'adda iyo xubnaha kale ee kooxdu inay ka baxaan Girls' Generation.
Bayazid labaad
Xiligiisa ayee dhacday garnaada oo ahay meeshii ugu dambeesay ee muslimiinta ka joogeen andalus, wuxuu diray doomo si muslimiinta iyo yahuuda u dajiyo magaalooyinka dawlada ka taliso, ،
Curiye kimiko
P-Block
P-block waxaa ku jira dhamaan Bir Ma Ahe, birta daciifka ah iyo half-birta oo dhan.
Bayazid labaad
Xiliyadiisa dambe waxaa khilaaf ka dhexdhacay ilmihiisa, wiilkiis saliim koowaad ayaa afgambi ku sameeyay aabiihiis, wuxuu dhintay bayazid labaad 26 may 1512,
Dhimashadiisa
Bayazid labaad markuu xilka wareejiyay wuxuu go'aansaday inuu cibaado u go'o arimaha aduunyadana uu ka haro, wiilkiis ayaa ka dalbay inuu la joogo laakiin wuu diiday, wuxuu aaday dimutiiqa, saliim ayaa sagootiyay, Bayazid wuu xanuunsanaa xiligaas markuu sii maraayo meel la dhaho sokodloora xanuunka ayaa ku darsaday halkaas ayuuna ku dhintay 26 may 15 1512, waxaa loo soo celiyay Istanbuul asagoo lagu aasay masjidka loogu magac daray
Shabeellaha Hoose
Hordhac
Gobolka Shabeellaha Hoose wuxuu ku yaalaa koonfurta dalka Soomaaliya waxaana magaalo madax u ah Magaalada Marka, dhaqaalihiisa wuxuu ku tiirsanyahay beeraha, xoola iyo Kaluumeysiga. Gobolkaan waxa uu xaduud la yeeyahay gobolada kala ah Banaadir, Shabeellaha Dhexe, Bay, Jubadda Dhexe iyo Badweynta Hindiya. Waxaa mara Wabiga Shabeelle. Shabeellaha Hoose wuxuu gobol ahaa waagii hore1884 kadib talyaniga ayaa exbaadir ku daray
Curiye kimiko
Birta Ku Meelgaadhka (Transitional Metals)
Guruubka 4aad: Titaaniyaam (Ti), Sirkooniyaam (Zr), Haafniyaam (Hf) iyo Rutherfordium (Rf).
F-Block
F-blockta ku jirta Diiwaanka Curiye waa curiyeha atomkiisa ama aayaniskiisu (ions) leeyihiin elektaroono hab wareeg f (f-orbital). Curiyayaashan waxaa sidoo kale loo yaqaanaa curiyayaasha dhexe ee transitionka.
Sidoo kale akhri:
Jubbada Hoose
Jubbada Hoose (''LowerJubba, جوبا السفلى) waa gobol ka tirsan wadanka Soomaaliya, kaasi oo looyaqaano Waamo waxuu dhacaa xadka wadanka Kenya, Gobollada Jubbada Dhexe iyo Gedo waxaa magaalo madax u ah magaalada Kismaayo
Makayl-Dheere
Guudmarka
Makayl-Dheere waa mid ka mid ah jufooyinka waaweyn ee beesha Gadabuursi. Taariikh ahaan, waxay qabsadaan aagagga xadka u dhexeeya qabaa'ilka Gadabuursi iyo Ciise ee Itoobiya. Waxay kaloo xuduud la leeyihiin beelaha Jaarso, Geri iyo dadka Oromada ah.
Shabeellaha Hoose
Shabeellaha Hoose (Lower Shebelle, شبيلي السفلى) waa gobol ka mid ah deegaanada koonfurta Soomaaliya.
Jubbada Hoose
Degmooyinka
Gobolka Jubbada Hoose waxaa uu ka kooban yahay 4 degmo:
Curiye kimiko
Neefta Halogen
Guruubkan Halogenska waa shan curiye ee guruubka 17aad ee Diwaanka Curiye kuwaas oo kala ah: Foloriin (F), Koloriin (Cl), [Boromiin]] (Br), Aaydhiin (I), iyo Astatiin (At).
Jubbada Hoose
Xaafadaha ugu weyn
Todobada geed
Jessica Jung
2007–2014: Girls' Generation iyo waxqabadyada kelida ah
Jessica waxay ahayd xubinta uguhoreysa waxa noqon doona Girls' Generation inay la saxiixato SM Entertainment sanadkii 2000. Sanadkii 2007, waxaa loo doortay inay xubin ka noqoto koox gabdho ah oo ka kooban sagaal xubnood kuwaas oo soo baxay bishii Ogosto 5, 2007. Hawlaheeda kooxeed ka sokow, Jessica waxay soo saartay laba heesood oo ay la socoto Seohyun iyo Tiffany: "Love Hate" iyo "Mabinogi (It's Fantastic!)". Jessica waxay iskaashi la yeelatay 8Eight heesta "I Love You" oo ka timid albumkooda labaad, Infinity, kaasoo la sii daayay 3-dii Maarso 2008. Bishii Maarso 2010, waxay ku lahayd wax yar oo ka mid ah taxanaha telefishanka ''Oh! My Lady''. Bishii Meey 2010, Jessica waxay marti joogto ah ka noqotay bandhigga Happy Birthday illaa ay ka baxday Juun 7, 2010, sababo la xiriira howlaha Girls' Generatio ee dibedda. Iyadu sidoo kale waxay marti ku ahayd barnaamijka Star King oo ay weheliyaan xubin kale Yuri. Jessica ayaa soo saartay hees cinwaankeedu yahay "Sweet Delight" 13-kii Oktoobar, 2010. Jessica waxay marki ugu horreysay jilay filim Wild Romance sanadkii 2012. .
Jessica Jung (dhashay Jessica Sooyoun Jung Abriil 18, 1989), sidoo kale loo yaqaan magaca kelmada ah Jessica, waa heesaa-Mareykan-Koonfur Kuuriya ah, atariisho, iyo ganacsato caan ku ah shaqadeeda gabdho hore xubin ka ahaa Girls' Generation. Atariisho ahaan, Jung waxay Elle Woods ku soo bandhigtay muusigga Legally Blonde ee 2010 waxayna door ku yeelatay taxanaha telefishanka ee Wild Romance ee 2012. Horraantii 2014, waxay aasaastay astaanta moodada, Blanc & Eclare. Dabayaaqadii sanadkaas, waxay uga hartay Girls' Generation sababo la xiriira isku dhacyo u dhexeeya jadwalka kooxda iyo dhaqdhaqaaqyadeeda ganacsi. Markii ay tagtay ka dib, Jessica waxay soo afjartay qandaraaskeedii SM Entertainment waxayna la saxeexatay Coridel Entertainment sanadkii 2016, ka hor intaan la sii dayn albumkeedii ugu horreeyay ee With Love, J. Bishii Maajo 2018, Jessica waxay heshiis la gashay United Talent Agency. Riwaayadeedii ugu iibsiga badneyd ee Shine waxaa la sii daayay Sebtember 2020.
Curiye kimiko
Isotopes
Dhamaan curiyaha ka soo biloow mida koowaad ee Haydarojiin oo leh tiro atomic 1 ilaa laga gaadho curiyaha 118 Ununoktiyaam waxaa la helay wakhtiyo kala duwan iyo meelo kala duwan; ayadoo curiyaha 113, 115, 117 iyo 118 aan wali la xaqiijinin. In kastoo qaarkood la arko qadar iyo tiro aad u yar, 98ka curiye ee ugu horeeya jadwalka Diwaanka Curiye ayaa ah kuwo si dabiici ah looga helo oogada dhulka.
Makayl-Dheere
Ugaasyada ama Boqortooyada Gadabuursi
Ugaas Rooble I wuxuu dhintay 1848 waxaana lagu aasay aag la yiraahdo Dhexroor, oo u dhow Awbare. Waxay caado u noqotay Soomaalida wixii ka dambeeya Ugaas Rooble I markasta oo Ugaas la caleemo saaro oo roob da’o, waa in loogu magac daro Ugaas Rooble, oo macnihiisu yahay 'midka roobka leh' ama 'roob sameeye'.
Curiye kimiko
Bir La Mood (Metaloid)
Bir la Mood (Metaloid) waa curiye kimiko kuwaas oo leh calaamado iyo astaamo u dhexeeya birta iyo bir ma aheha, taas ooy aad u adag tahay in la kala saaro ineey bir tahay iyo ineey bir ma ahe tahay.
Birta Alkalineta Dhulka
Guruubka Birta Alkalineta dhulka waa lix curiye ee guruubka 2aad ee Diwaanka Curiye kuwaas oo kala ah: Beriiliyaam (Be), Magniisiyaam (Mg), Kaalshiyaam (Ca), Istoroontiyaam (Sr), Baariyaam (Br) iyo Raadhiyaam (Ra).
Bayazid labaad
soo laabashada jam
Sanadkii 1482dii jam suldaan ayaa soo laabtay wuxuu la midoobay qaasim bek oo dalbanaayay imaarada aabayaashiis ee qaramaan, waxay weerareen qonya, Bayazid ayaa soo aaday dhankooda, markiiba way kala ordeen buur ayeyna ku gambadaeen, Bayazid, Bayazid ayaa xooga saaray sidii loo soo qaban lahaa, jam oo jecleestay ku laabashada masar ayaa u dirsaday fardooleyda rodos inay usoo diraan doon oo ku gudbo bada laakin markii ay wadeen jaziirada rodos ayee geeyeen balantii bayna ugu baxeen, halkaas ayee ku heesteen see uga leexiyaan suldaan bayazid inuu weeraro jaziiradood suldaanka ayaa kula hishiiyay inay cidna u dhiibin qaasim bek asaga cafis buu dalbaday waa la cafiyay meel yar baana loo dhiibay ilaa uu ka dhintay
Curiye kimiko
Isotopes
= Qeybaha Diiwaanka Curiye =
Makayl-Dheere
Taariikhda
Maadaama uu ka soo jeedo beesha Dir, beesha Makayl-Dheere waxay ka mid ahaayeen Saldanada Ifat iyo Saldanada Adal. Saldanadahan waxaa maamuli jiray boqortooyadii Walashma, oo asal ahaan ka soo jeeday Yuusuf bin Axmad Al-Kawneyn oo caan ahaa. Beesha Makayl-Dheere wuxuu hoos yimaadaa laanta Makaahiil ee Gadabuursi.
Curiye kimiko
Isotopes
Qaybaha khaanadaha safafka midig ilaa bidix waxaa loo yaqaanaa heerka (period), sida heerka 1aad, halka safafka khaanadaha kor ka imanaya loo yaqaano guruub (group) kuwaas oo qaarkood magacyo leeyihiin sida Biniktojiin (Pnictogens) oo ah guruubka 15aad, Jaalkojiin (chalcogen) oo ah guruubka 16aad,Halogens guruubka 17aad iyo Neefta Gobta (noble gas) guruubka 18aad.
Bayazid labaad
bugdaan
amiirka bugdaan osdofaan bin bugdaan ayaa fara gishaday imaarada aflaaq ee hoos timaada cusmaaniyiinta wuxuu xilka ka qaaday amiirkeeda asigoo ku badalay mid kale, laakin midka cusub ayaa markiiba dawlada u hogaasamay, suldaanka oo ka jawaabaya ayaa u jeestay qabsashada magaalooyinka aaq karmaan iyo kiiliya ee dhaca bada madow, waxaa u yimid amiirka qiram iyo ciidankiis wuxuu qabsaday labada magaalo 1484tii, saas ayee dhamaan dadka bada madow gacanta dawlada usoo galeen osdofaan ayaa u cararay boolaan oo hiil weydiistay ciidan badan ayuu la yimid laakin dhawr dagaal ayaa lagu jabiyay dhimasha ayuu driqis uga badbaaday. ugu dambeyn wuxuu dalbaday hishiis kaa oo laga yeelay
Noloshiisa hore
Wuxuu ku dhashay dimutiiqa oo ka tirsan maanta gariiga sanadii 1447dii, hooyadii waa amiina kulbahaar khaatuun oo asal ahaan albaaniyaan ah, furashada Qusdandiiniya wuxuu jiray 7sano, aabihiis ayaa u dhiibay amaasiya soo ugu tababarto maamulka iyo arimaha xilka, culuma badan ayuu wax ka bartay, culuumta shareecada, marka laga yimaado wuxuu sidoo kale bartay xisaabaadka, falsafada, luuqadaha carabiga, faarisiga, iyo jagtaay, culuumtiisa badan waxay gaartay heer lagu tilmaamay inuu yahay kan boqorada cusmaaniyiinta ugu cilmiga badan marka laga reebo aabihiis alfaatix.
Curiye kimiko
Neefta Gobta (Noble Gases)
Neefta Gobta ama (Noble Gas) waa guuto curiyeyaal neef ah kuwaas oo leh astaamo kimiko isku mid ah.
Neefaha gobta ah waa lixda curiye ee guruubka 18aad ee Diwaanka Curiye kuwaas oo kala ah: Hiliyaam (He), Niyoon (Ne), Aargon (Ar), Kiribtoon (Kr), Siinoon (Xe) iyo curiyaha radioactiveka ah Raadhoon (Rn).
Jessica Jung
Ogolaansho
Jessica sidoo kale waxay aqbashay dhowr nooc oo badeecooyin kala duwan ah. Ka sokow oggolaanshaheeda Girls' Generation, waxay sidoo kale noqotay dhiirrigeliye nooca isboortiga Shiinaha ee Li-Ning iyo boorsada Koonfurta Kuuriya ee Lapalette oo ay la socoto walaasheed Krystal ee 2014. Bishii Abriil 30, 2020, Jung waxaa lagu dhawaaqay inuu yahay safiirka cusub ee caalamiga ah ee Revlon. 내생애첫주택대출
Jubbada Hoose
Taariikhda
Si kastaba ha ahaatee, nuskii dambe ee qarnigii 19-aad, qoysas aad u yar oo Daarood ah ayaa soo degay magaalada Kismaayo. Qarnigii 20-aad ee horraantii, waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo yaryar. Bilowgii dagaalladii sokeeye ee Soomaaliya, Kismaayo oo loo yaqaanno Waamo waxay la kulantay burbur xooggan oo eey gaarsiiyeen hoggaamiye kooxeedyadii u dhexeeyay Hawiye iyo Daarood mid kastaa wuxuu sheeganayay lahaanshaha gobollada Jubbada Hoose & Jubbada Dhexe. Laakin dhanka kale, magaaladu waxa ay markaa ka dib isu rogtay dhaqaale ahaan xudunta u ah ganacsiga xoolaha. Qabaailka Harti ee ugu waaweynaa ee Kismaayo wax ka dhisay waxay ahaayeen ganacsato Majeerteen ah oo ka soo jeeda waqooyi-bari Raas Xaafuun, kuwaas oo loo yaqaaney 'Hafuuni''. Labaatankii sano ee ugu horreeyay qarnigi 20-aad, waxaa ku biiray xubnaha beesha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish Harti.
Curiye kimiko
D-Block
D-blockta ku jirta Diiwaanka Curiye waa curiyeyaasha ku jira guruubka 3aad ilaa guruubka 12aad. Curiyeyaasha d-block waxaa sidoo kale loo yaqaanaa Transitional Metal.
Bayazid labaad
Caasinta qurquud
axmad wuxuu dalbaday in saliim iyo qurquud loo raro meel caasimada ka fog, aabihiis ayaa fuliyay oo meelo kale u raray, qurquud ayaa madax adeegay, wuxuu fuulay bada asigoo aaday masar suldaanka masar qaansuu alguuri ayaa soo dhaweeyay, wuxuuna sii aaday xajka, suldaanka masar ayaa kala hadlay bayazid arinta wiilkiisa, Bayazid wuucafiyay, qurquud ayaa dib ugu soo laabtay dawlada,
Jubbada Hoose
Taariikhda
Waxaa ka mid ah in labada gobol ay u muuqdaan kuwo ay degan yihiin qoysas aan deganeyn tan iyo markii uu bilowday nidaamka federaalka ee dalka oo dhan. Intaa waxaa dheer, si daacad ah Wikipedia, profile-ka gobolladaas waxaa lagu soo bandhigay asal xog been ah. Waxaan idiin soo gudbin doonaa xaqiiqada iyo xogta laga helayo buugaagta I M Lewis ee ku saabsan gayiga Soomaalida iyo Prof Axmed Ismaaciil Samatar.
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
25.Dabgaab: 1. Hub meel gaaban wax ka dila. 2. Ciidan haysta hubka noocaas ah.
26.Dabin: Bir, siriq, god iwm oo loo dhigo nafleyda si loo qabto
28.Dable: Askari aan derajo lahayn.
56.Gaashaaman: ciidan hubka uu isku difaaci lahaa u dhanyahahay ama wata gaadiid qanfilan.
50.Fooq: Dhuunta baaruudda xabbadda qarxisaa ku jirto.
29.Dabley: Dad hub haysta.
Qaamuuska Ciiidanka
31.Dabweyn: Hub culus oo lagu dagaalamo.
47.Duullaan: col in ay dagaal qaadaan u socda.
82.Nabadsugid: Ciidan ka tirsan ciidammada qalabka sida oo u xilasaaran la socoshada deggenaanta iyo nabadgelyada dalka.
38.Darandoorrin: Nooc ciyaarsiiska ka mid ah oo uu ciidanka taagani si aan kala go' lahayn cagaha dhulka ula dhaco.
44.Dibuggurasho: Xeelad dagaal oo ciidanku adeegsado marka uu ka cabsi qabo weeraro culus.
4.Akademiye: Dugsi sare oo qaabilsan carbiska ciidamada.
18.Beynaad: Bir mindida u eg oo labada dhinac af ku leh oo buntukha afkiisa la suro.
81.Naastro:. Silsilad xabbadaha qorigu ku jiraan oo boobayaasha culus la geliyo.
77.Kulliyad:Qeyb kamid ah goobaha carbiska ciidamada gaar ahaan saraakiisha iyo saraakiil xigeenada.
37.Darandoorri: fal aan si kala go' lahayn u dhaca.Rasaasta iwm.
Baalcad absame
baalcad ( baalcad Absame kumade kablalax Daarood ismacil jaberti ) magaca sax da ee baalcad waa maxamed oo loo yaqaano baalcad absame. waa qabil ka tirsan beelaha daroodka ee dadka somalida. Baalcad absame waxay degaan ku tahay dds ( gaarka ahaan gobolada ogadenia) somalia ( gaar ahaan jubaland ) iyo kenya. Baalcad (mohamed ) waa beel kamida belaha absame ee hoos taga darood. Baalcad waxa uu dhalay 5 wiil
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
40.Dhabbaggal: Jid-gooyo lagu sameeyo ciidan kolonyo ah oo hayaan ku jira.
84.Raadeer: Qalab dareema meesha iyo jihada socodka ee walxo meel fog maraya sida maraakiibtt, dayaara-daha iyo hubka qaar sida ganaalaha ridada dheer.
65.Guul: Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado.
33.Daljir: Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo qaabilsan difaaca dalka
78.Layli: Tababbaridda qof loo tababbaro hawl gaar ah.
46.Dishibiliin: Asluubta iyo dhaqanka wanaagsan ee askarta.
63.Guluf: Ciidan dagaal gelin. Koox yar oo fardooley ah dagaal aadid. Orod aan xawli ahayn oo waqtiga dhiillada iyo colaadda la sameeyo.
61.Gadood: Kacdoon ciidan badani sameeyaan, iyagoo si adag uga dhiidhinaya wax ay diiddanyihiin.
3.Afgembi: Hab aan sharci ahayn oo dowlad dhisan lagu beddelo; inqilaab.
Baalcad absame
Baalcad ama maxamed absame hooyadii waxaa la dhihi jiray : Shariifa (Xaliimo Xuseen burdaxoor) Baalcad iyo Weeyteen ba .waa na bah ashraafeed.
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
16.Bayl: Suun ballaaran, cad oo dun ama maqaar ka samaysan oo ay ciidamadu qaataan.
54.Gaarhaye: Qof loo xilsaaray inuu ilaaliyo madax, guri, xafiis ama howl gaar ah ilaaliyo iwm.
8.Argaggixiso: Dad hubaysan oo argaggax dadka ku rida ama dila.
39.Dhabarjebin: Gadaal ka soo wareerid (cadaw iwm).
Baalcad absame
Ibraahim birambire wuxu 1 wiil
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
49.Fallaago: Dad hubaysan oo dawlad ka fakaday oo duur ku jir ah.
48.Fakad: qof meel uu joogey fasax la'aan ka tegey.
Baalcad absame
⛔ Cali waceys 👉 (Reer cabsiye).
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
100.Dabaabaad:waa tiknikada culus iyo Hubka culus ee ciidanka isticmaalaan
Baalcad absame
⛔ Yusuf waceys 👉 (Reer cabdi gurey).
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
79.Madfac: Qalab hubka waaweyn oo lagu dagaallamo ka mid ah, ka samaysan birlab ama macdan kale oo adag, lehna dhuun dheer oo ay ka ridmaan jaliilado qarxada oo wax guba waxna burburiya.
58.Gaashaan: Qalab bir ama harag adag ah, oo looga gabbado riddada warmaha, fallaaraha iwm.
80.Miino: Qalab gudihiisa wax qarxa ka buuxaan oo loogu talo galay in lagu burburiyo, dhismo, dhagax,waxyeelo loogu geysto cadowga si loo hakiyo isisocodkooda iwm.
88.Shiish: Kurtun yar, bir ah oo ka soo taagan dhuunta buntukha madaxeeda hore oo marka wax la tooganayo iyada iyo fantax yar oo iyaduna buntukha meel dhexe oo hore kaga taal laysku abbaaro.
Baalcad absame
2-Reer geedi reer hodaal cali :
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
62.Gantaal: Qalab ama hub halis ah oo meel fog wax ka dila.
66.Guuldarro: Ku fashilmidda dagaal, tartan iwm lagu fashilmo.
21.Ciidan: Xoog abaabulan, hubeysan oo qaran u qaabbilsan difaaca dalka.
42.Dhoollatus: Xoogga ciidan leeyahay muujintiisa si cadowgu u arko looguna niyad jebiyo.
69.Heegan:Ciidan diyaar u ah inay howl qabtaan, askari ilaalin u xilsaaran, sarkaal ka masuul ah shaqada 24ta saac oo xariirta.
95.Urur: Seddax horimood oo ciidan ah.
52.Gaafmeer: Socodka uu ciidanku sameeyo isaga oo iska ilaalinayo in ay cidi aragto.
13.Basaas:. Qof sir cidi leedahay raadiya una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay.
99.Xiddigle: Sargaal ciidan oo hal xiddig leh.
Baalcad absame
Birinbir ama birinbiris ❌ waa biraambire ✅
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
17.Beddel: Wareejinta askari meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo.
12.Bandow: Amar dowladeed oo ku xukumayo dad magaalo deggan inaanay isu socon waqti go'an nabadgalyo awgeed.
91.Talis:Qeybta guud ee marwalba laga xukumo Ciidanka.
92.Taliye: Qof qayb ciidan ah madax u ah.
Baalcad absame
Ahmed ibraahim birambire
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
93.Taraafiko: Qayb ciidanka booliska ka tirsan oo qaabilsan nabadgelyada waddooyinka.
Baalcad absame
⛔ Xasan idriis waa jilib somalia iyo itoobiya dagta oo ku caan baxday : (Habar xasan).
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
85.Sahan: qof meel loo diro si uu uga war keeno.
Baalcad absame
Reer waaleed wuxuu u kala baxaa : 1- Yawaal 2- Sharmaarke
Sharmaarke waxuu u kala baxaa : 1- Aadan kheyr Sharmaarke. 2- Bookh Sharmaarke. 3- gole Sharmaarke.
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
5.Alifle: Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo darajadiisu hal alif tahay.
68.Hayaan:socod qaabaysan oo ciidanku u socdaan marka ay dagaal aadayaan.
59.Gaashaandhig: Quwadda dal u qaabbilsan arimaha militariga ama in ay ka difaacdo cadowga dibadda.
98.Xabbis: Dadka dembiga gala, meesha lagu xiro oo lagu hayo; xarig.
83.Naftiihure: qof naftiisa u hibeeya difaaca dalkiisa, dadkiisa, dantiisa iwm.
Baalcad absame
Biraambire : 1- İbrahim biraambire 2- idriis biraambire
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
97.Xabbad: Rasaasta buntukha laga rido middeed.
Baalcad absame
Deegaankiisa 1aad na wuxuu ahaa magaalada (Harar) ee itoobiya ku taal.
Wuxuuna ahaa curadka odaygii absame.
3-Reer bulbul. 1- Reer helen cali 2- Reer Caafi cali
QAAMUUSKA CIIDANKA XOOGGA DALKA SOOMAALIYEED
67.Halgan: Hawl ama wax kale oo qabashadooda loo dagaallamo ama loollan loo galo.
53.Gaardi: Socod habeysan oo tallaabada la isla helayo oo ciidammada u gaar ah.
96.	Weerar: Dagaalka ciidanka cadawga lagu qaado.
70.Huwan: ciidan dalal kaladuwan ah oo dano gaar ah heshiis ku ah.