cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Madiina Al-munawara
Duulaamada Nabiga scw
Sanadkii xigay Qureysh ciidan badan ayee soo aruurisay si ay u aargutaan, waxey u soo baxeen la kulanka Muslimiinta, Buurta Uxud ee Madiina agteed ayee ku dagaalameyn, waxaa markii hore adkaaday muslimiinta, balse ciidan uu gadaal dhigay Nabiga ayaa ka soo ruqaansaday booskood, khaalid bin waliid oo ka faaideysanaya ayaa dhabar jabiyay muslimiinta waxaana gaaray khasaaro xun, Xamza adeerkii Nabiga scw ayaa lagu dilay dagaalka iyo 70 kale oo saxaabo ah.
Sanadkii 4aad ee hijiriga waxaa dhacay Duulaankii Banii Nadiir, Nabiga scw iyo saxaabadiis ayaana ku qsbeyn Yahuuda Banii Nadiir inay ka guuraan Madiina ka dib markey khiyaano ku kaceen.
Yahuuda Banii Qureyda ayaga waxey ku laabteen dhufeysyahood, muslimiinta ayaana ku go'doomiyeen 25 maalmood, ka dib waa ay is dhiibeen, waxa ayna ku dageen xukunka Sacad bin Mucaad, asna waxa uu xukmiyay ragood in la laayo, dumarkood iyo caruurtoodna loo qaato adoomo ahaan, xukunkaas oo Nabiga scw ku fuliyay.
Sanadkii 8aad ee Hijiriga waxa ay muslimiinta qabsadeyn Makka awoodii, Qureysh ayaana soo afjarmatay, inkastoo Makka kacbada ku taalo, asal ahaana uu ka soo jeedo Nabiga scw hadana Madiina waxey sii ahayd caasimadii muslimiinta, sanadkii 9aad iyo 10aad waxaa Madiina ku soo qulqulaayay qabiilada carabta ayagoo qaadanaya islaamka
Khulafada Raashidiinta
oo sii dhmaanayeen Dagaaladii Ridada waxa uu shaaciyay Dagaaladii Ciraaq ee Faaris lagula jiray iyo Dagaaladii Furashooyinka Shaam iyo Masar ee Ruum lagu jiray, waxaa Madiina ka tagay oo qeyb ka noqday dagaaladaas saxaabo aad u badan, waqtigii Cumar iyo Cusmaan ayaa la furtay Shaam, Masar, Faaris, khuraasaan iyo Ifriiqiya, Muslimiin badan ayaana u soo guuray dhulalak cusub ee la furtay, waxayna ka dhiseen magaalooyin cusub, sida Basra iyo Kuufa.
Waxey ahayd Madiina caasimadii islaamka waqtigii Khulafada Raashidiinta markaas oo soo martay waqtiyadeydii ugu fiicnayd, waqtigii Cumar iyo Cusmaan waxaa balaarin lagu sameeyay Masjidka Nabiga scw ka dib markii uu dadka qaadi waayay. Betulmaalka ayaa la buuxsamay qaniimooyinka ka soo xarooda jihaadka, waxaana qof kasta loo qoray mushaar sanadle ah.
Dhacdadaan waxaa ka dhashay khilaaf weyn oo muslimiinta dhexdood ah, Cali bin Abii Daalib oo ahaa khaliifka cusub wuxuu la kulmay mucaarad badan, wuxuuna caasimadiis u raray Kuufa.
Waagii khilaafada Umawiyiinta
Khilaafadii Waliid waxaa la balaariyay dhismaha Masjidka Nabiga, waxaana lagu soo daray guryaha Nabiga scw, sidoo kale qurxin ayaa lagu sameeyay. Khulafada waxey ahaayeen mar walba oo xajinayaan inay booqanayaan Madiina oo baahiyaheed indha indheenayaa.
Mid kamid ah dhacdooyinkii ugu foosha xumaa ee laga diiwaan galiyo Madiina xiligii Umawiyiinta waa Dhacdadii Xarra, Sanadkii 63H ayee ahayd markii odayaal reer Madiina oo kasoo laabteen Dimishiq khaliifka agtiisa ay u sheegeen dadka inay ku soo arkeen Yaziid wax asagoo kale Khaliif loogu aqoonsan karin, waa qof khamri cab ah oo salaadna tukan, waxey iclaamiyeen dadka reer Madiina kacdoonka ka dhanka ah Umawiyiinta ayagoo toos uga baxeen daacadood, Yaziid wuxuu soo diray ciidan uu hogaaminayay Muslim bin Cuqba, Madiina markey yimaadeen waxey ka geesteen xasuuq ba'an ayagoo baneestay sedex bari oo kufsi, dil iyo boob ka wadeyn, ka dib inta soo hartay waxaa lagu qasbay inay kula mubaayacoodaan Yaziid adoomo inay u yihiin oo soo doono ka yeelanaayo, markii dambe ciidanka Umawiyiinta waxey aadeen Makka oo ibni zubeyr ku sugnaa.
Laga bilaabo 65H ilaa 72H Madiina waxey ku jurtay gacanta ibni zubeyr, ilaa markii dambe ay soo ceshadeyn Umawiyiinta wax yar ka hor intaan Makka lagu go'doomin ibni zubeyr.
Xiligii Khilaafada Cabaasiyiinta
Bilaawga Dawladii Cabaasiyiinta 145H\763 waxaa Madiina ka soo baxay Muxamad bin Cabdulaahi bin Xasan oo Ahlu-Beyt ahaa, Gudoomihii Cabaasiyiinta ayuu xabsiga dhigsy, wuxuuna kacdoonkiis halis galiyay xukunka Cabaasiyiinta, walaalkiis Ibraahiim ayaa asna ka soo baxay Basra, waxay qabsadeen magaalooyin badan sida Makka Waasid iyo Faaris, dad badan ayaana raacay. Abuu Jacafar khaliifka Cabaasiyiinta wuxuu isku dayay inuu hadal iyo balan qaadyo kusoo leexiyo hase ahaatee wax miro dhal ah ma yeelan, dagaalo badan ka dib waa la jabiyay Muxamad waana la dilay asaga iyo walaalkiis Ibraahiim.
Khulafada Cabaasiyiinta waxey ahaayeen inay ku tiriyeen reer Madiina mucaaradkooda ugu xoogan sidaas darteed aad bey ugu fiijignaayeen waxey raaceen siyaasad ah waxsiismo inay isku jeclaysiiyaan, Al-Mahdi wuxuu u qeybiyay dadka reer Madiina sanadkii 60H 30 Milyan Dirham oo uga timid Ciraaq, 300 kun diinaar oo uga timid Masar iyo 200 kun diinaar oo Yaman uga timid, mar kale wuxuu siiyay 150 kun oo dhar ah, Haaruun Al-Rashiid ayaa asne ahaa mar walba inuu u diraayo xoole badan dadka Xijaas, sanadkii 186H markii uu xajiyay Haaruun oo beycada uga qaaday dadka wiilashiis Amiin iyo Ma'muun, wuxuu u qeybiyay dadka hanti badan, Amiin ayaa asna sidoo kale u qeybiyay xoole kale, mar sedexaad Ma'muun ayaa hadana qeybiyay heer loo bixiyay "Sanadkii siismada".
Beer Xaano
Beerxaana Waa Degmo ka mid ah Gobolka Jubbada Hoose. waxaanna degan beesha Doqondiide oo ka mid ah beel weynta Geeljecel. Waa degmo xaga beeraha iyo xoolo dhaqashada aad ugu wanaagsan, waxeyna u dhowdahay magaala madaxda gobolka ee Kismaayo. waa meesha looga Keeno waxyaabaha asaasiga u ah nolosha magaalada Kismaayo sida caanaha, dalaga beeraha qeybahiisa kala duwan, dhuxusha iwm. Degmada waxaa ku yaala suuqa ugu weyn oo lagu iibiya xoolaha. Dadka ku dhaqan degmadan waxaa lagu yaqiin waxbarashada diinta suuban ee islaamka. Dwgmada waxaay dhaqaalaheeda ugu badan ka hesha xoolaha sida geela, lo'oda iyo ariga. Degmadan waxaa ku dhashay Masuuliyiin iyo Culima sare sida: 1. Suldan Maxamed Cali Sulgaraar (uur xuub) 2. Xuseen Daafeedow 3. Cismaan Kusow 4. Weydow Waranle 5. Xaaji Ibraahim 6.Xaaji Cabdirisaaq 7. Sheikh Cabdullaahi Baalbayeeri 8. Agaasime Maxamed Xusseen (Madnuur) 9. Halgamaa Cabdi Xasan 10. Macalin Ciise Xasan Dhukuble 11. Halgamaa Ibraahim Macalin 12. Eng. Cabdullaahi Cabdi (Jacel) 13. Halgamaa Aden Dheemow 14. Aqoonyahan/Halgamaa Axmed Cumar Cismaan 15. Xasan Shaale Madnuur 16. Halgamaa Cali Cabdi Guuled 17. Xaaji Maxamed (Gaabow) 18. Wasiir Cabdinuur Cali Aden jiidow 19. Cabdullaahi Aadan Shaacir 20. Eng. Cabdi Buule 21. Col. Maxamed Buule 22. Suldaan Rashiid Dhurre Omar 22. Dr. Xaamud Muxumed Ibraahin 24. Taliye Mahad Cabdi (Faragurow) 25. Cabey Sankuus 26. Col. Cabaas Cadow 27. Sayid Isaaq 28. Aqoonyahan Cabdikarim Cumar Cismaan(Mzungu).
Hawar gidir ninka ka kibir badan
Habar gidir waxaa ka kibir badan 1 nin oo lagu magacabo Suldaan zaki ka soo ka dila 811.500 nin kaas oo oo ahaa halgamay ku cana guamdka cadowga somaliye kasoo la dagalay marekanka iyo qabiilo.badan
Xigasho
Waa koox u diyaar ah in ay hawshan si hor ilaahay iyo habeen aakhiro ah u qabtaan, qarashna aan ka doonayn ee ka doonaya qalbi raadooba. Mareegaha Soomaalida waa noocii u horreeyay kani, xigasho.org. Wuxuu hawada soo galay deggelkan (Xigasho.org) billowgii sannadkan 2015.
„Xigmaddu waa mid ka mid ah sifooyinka Ilaahay oo waaweyn.”
Soomaalida
Soomaali waa dad ka miid Bari Kushiitik ah ku dhaqan Faanka Afrika ama Afrika. Gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, gobalka waqooyi bari ee Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya. Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah afafka Kushiitiga Faraceeda Afro-Aasiyatik. Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD. Dadka Soomaaliyeed waxa ay wadaagaan hal af, dhaqan iyo diin. Waa hal reer laakiin waxa ay u kala qeybsamaan jufooyin hoose.
Hordhac
Somalida waxay ku kala nool yihiin, qurbaha iyo dhulka Soomaaliya. Soomaalida badankooda waa dad reer guuraah ah, waxaana lagu yaqaanaa, xoolo dhaqasho, sida ariga iyo geela iyo Lo'da. Soomaalida waxay ahaayeen dad ku dagaalama daaqqa xoolaha iyo Biyaha ama si kale hadaan u dhigo waxan aan odhan karna baad iyo biyo. Dadka soomaaliyeed waxaa dibadda uhaajiray ku dhowaadb ilaa iyo 5 Malyan. maadaamaa dalku ku jiray in kabadan 20 sano oo dagaal ah, Dhanka diinta soomaaliya waxaa aad awood ugu leh suufinimada. suufiyada soomaali xoogaa waa ka duwan yihiin suufiyada dalalka qaarkood inkastoo ay aqoonta diintuu ay sii yaraanayso. waayadii hore markii ay soomaaliya nabad ahayd iskuulaad iyo jaamacado badan ayaa ku yaalay dalka soomaaliya. dhaqaalaha dalkana kor ayuu u socday. Soomaalida waxay ganacsi la lahaayeen wadamada carabta iyo aasiya iyo yurub.. dagaaladi Soomaaliya siday u bilaabmeen, waxaa dhacday in ay soomaliduu isku dilaan qabiil dartiis iyo is fahmi la aan.. maanta Soomaalida dhibaato ayay ku sugan yihiin meelkasto ay joogaan.Waxaana keenay dulmiga ay ayaguu isku gaysteen Soomaalida boqolkiiba 30 waa qaxooti oo wadamada kaley ku kala nool yihiin. waxayna u badan yihiin wadamada Itoobiya, kiinya, jabuuti, kanada, Mareykanka, Iswiidhan, Denmark, Finland, Jarmalka, Talyaaniga, Shiinaha iyo wadamo kale oo aan la tiri karin.
Taarikhda
Khubarada ku xeeldheer Taariikhda dalka Soomaaliya waxa ay sheegeen in erega Soomaaliya uu ka taaganyahay labo eray oo la'isku geeyay, kuwaasi oo kala ah (Soo-Maal), iyadoo eraga (Soo) macnihiisa loola jeedo Soco, halka ereyga (Maal) uu macnihiisu ka soo jeedo Lis. Marka labadaasi eray la'isku daro waxaa uu noqonayaa (Soo Maal Saca, rida, laxda, geela). Khubarada qaarkood waxa ay sheegaan in magaca Soomaali uu asal ahaan ka soo jeedo ereyga carabiga ee ah (Duu-maa)( ذو مال) oo macna ahaan la macna ah Shacab xoolo badan leh. Sooyaalka taariikhda qadiimiga ah waxaa iyadana laga helayaa macno kale iyadoo khubaraduna ku doodayaan in ereygaasi uu ka yimid Samaale oo micnihiisu yahay ninkii waranka Dheeraa. Samaale ayaa la sheegaa in uu ahaa ab iyo waziirkii ay ka soo farcanmeen dadka Soomaaliyeed (Aw-Samaale). Taariikh ahaan dalku waxa uu lahaan jiray xadaarad facween waxaana dalka loo aqoon jiray magacyo badan sida Dhulkii udgoonaa, Dhulkii eebe iyo Geeska Afrika.
Soomaalidu waa dad ku dhaqan meelo badan oo caalamka ah, laakiin asal ahaan lagu yaqaano Geeska Afrika.
Bulshada Soomaaliga
Bulshada Soomaaliya waa kuwa xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.
Wadad awood lh
Ibni Maajah
Imaam  ibni Maajah
Magaciisa iyo Dhalashadiisa
Imaamka magaciisa waxaa la yidhaahdaa  Abuu Cabdullaahi Maxamed Ibnu Yaziid al-Qazwiini. Wuxuu ku dhashay magaalada Qazwiin oo ku dhaw magaaladii loo yaqaaanay Rayyi oo hada layidhaa(Tehran) ee dalka Iiraan. Imaamku wuxuu dhashay 20kii Ramadan 209Hijriyada.
Cilmi raadiskiisii
Imaamku wuxuu barashadiisa cilmiga bilaabay isagoo aad u yar, wuxuuna aad u laazimay oo uu la joogi jirey sidoo kale aad ugu weriyay axaadiista imaamkii caanka ahaa ee la odhan jirey Maxamed bin Caliyi Addanaafisi.
Inta u ku jiray safarkiisii cilmiyeed ama rixlada wuxu la kulmay culimo aad u tiro badan oo ay ka mid yihiin Abuubakar ibnu abii Shaybah iyo Hishaam ibnu Cammaar ad-dimishiqi.
Kutubtiisa ugu caansan
Imaamkii  ugu horeeyay ee ku daray kitaabka Sunanu ibnu Maajah  kutubu Sitta wuxu ahaa  Alxaafid Abul Fadar ibnu Daahir Almaqdasi oo dhintay 507 hijriga oo ku daray kitaabkisa layidhaa “Adraaful kutubu sitta”. Iyo kitaabkiisa “shuruudu  A’immatu sitta”.
Imaamkii  ugu horeeyay ee  la jamciyay adraaftiisa adraafta Umahaatka kalena wuxu ahaa alxaafid  Abul Qaasim ibnu Casaakir oo dhintay 571Hijriga.
Imaamkii ugu horeeyay  ee isaguna  rijaashiisa la jamciyay  rijaalu sitta wuxu ahaa alxaafid Cabdulqani Almaqdasi oo ku daray kitaabkiisa layidhaa “Alkamaal fii asmaa’i rijaal” oo asal u ah dhamaan kutubta laga qoray kutubu sitta.
Ibnu Maajah wuxu u bandhigay culimadii joogtay wakhtigaas, sida caadada u ahaydba salafkii iyo culimadii Islaamka.
Mar uu ka hadlayay kitaabkiisana waxuu yidhi imaamku. ” Abuu Zurca ayaan u bandhigay oo waxuu igu yidhi ,kitaabkaaagan haduu umadda dhex galo  kitaabo badan oo jawaamic ah baa la iskaga tagi doonaa maxaa yeelay wax badan baad kusoo aruurisay  axaadiithta aan sugnayna waa 30 axadiis”. Balse imaam Dhahabi ayaa yidhi 30kaas xadiis waa Mawduuc, maxaa yeelay kuwa daciifka ahi intaas way ka badanyihiin.
Kitaabka “Sunanka Ibni Maajah”
Kitaabka Sunanu ibnu Maajah waxuu ka koobanyahay 37 kitaab oo uu ugu horeeyo kitaabu Dahaara waxaana u dambeeya  kitaabu Zuhdi.
Baababka uu u qaybiyay kitaabkisa waa  1515 Baab.
Axaadiithta kusoo aroortay kitaabka waa 4341 xadiith.
Imaamka waa lagu yara dhagay oo laguna qabsaday iyadoo lagu haysto inuu kusoo arooriyay kitaabkiisa axaadiith aan sugnayn. Axaadiithta la tuuray ee ku jirta sunanka waa 30 xadiith.
Axaadiithta Daciifka waa ilaa 1000 xadiis, Sida uu Dahabi ku sheegay  Kitaabka Siyarka. 13/277 S
Al-imaam Abul faraj ibnu Jawzi  isagu 34 xadiith oo sunanu ibnu Maajah ku jirta ayuu ku xukumay  inay yihiin Mawduuc (Been abuurad), waxuuna ku daray kitaabkiisa  layidhaa “Al mawduucaat”, inkastoo ayna culimadu u wada Sallimin.
Sheekh Albaani  isagu  axadiista uu ku xukumay mawduuc inay yihiin waa  39 xadiith. Wuxuu shan xadiis ka dheeraaday  ibnu jawzi,  inkastoo ayna isku axaadiith wada xukumin oo ay isku khilaafsanyihin meelaha qaarkood.
Sido kale Sheekh Albaani axaadiithta uu Daciifiyay ee uusan gaadhsiin darajada mawduuca waxaa weeye tiradoodu 909 xadiis.
Axaadiithta saxiixa ah ee uu saxiixiyay sheekh Albaani waa 3503 xadiith.
Ibnu maajah  wuxuu la wadaagay kutubta kale ee ah umahaatu sitta 3002 xadiith. Axaadiithta uu la kaliyoobay ee uu kaligii weriyayna waa 1329 xadiith, waxaana kamid ah axaadiith dhan 428 xadiis  oo saxiixatul isnaad ah ( iskood ahaan yacnii iyadoon waxba lagu xoojin) iyo 119 xadiis oo  Xasan isnaadkoodu yahay (iskeed ahaan). Kuwa kale ee uu la kaliyoobay xitaa saxiixatu liqayrihaa ama xasan liqayrihaa ama daciifba way ahaan karaan.
Imaamu ibnu maajah ma ahayn shardigiisu inuu  soo saaro wixii saxiix ah uun laakiin marka la daba galay qaabka uu wax u qoray waxaa la ogaaday inuu mar welba oo baab gunto  uu kusoo hormariyo xadiith walba xadiithka uu ka saxiixsan yahay.
Geeridiisa
Imaamku wuxuu geeriyooday sanadku markuu marayay 273Hijriga, cimrigiisuna waxuu marayay 64 jirr.
Ilaahay SWT ha u naxariisto naxariis waasic. Cilimigii uu umadda uga tagayna ajar iyo xasanaat haka siiyo. Aaamiin https://muhaditha.wordpress.com/category/taariikhda-asxaabu-sittah/ibnu-maajah/
Washaaqo
Washaaqo waa dagmo ku taala xuduuda Somalia iyo itoobiya, somalia bakool ayay dhinaciisa galbeed dhacdaa. washaaqo waa dagmo alaah ku manaystay biyo sida magaceeda aadku aragtaan washaaqo waxa xad la leedahay koonfur dagmada . Koonfur: degmada Luuqgobolka Gedo . woqooyi: degmada Barey ee ethiopia. . bari degmada Ceelbarde washaaqo dhaqaaleheda waa waxsoo saarka beeraha iyo xoolaha nool Qabiilka dago dagmada washaaqo waa qomiyada direed gaar ahaan maxamed xiniftire gaar ahaan beesha gaadsan washaaqo waa degmo taariikho kala duwan leh dalka somalia Washaaqo waxa ay aqoonsiga degmonimo heshay 2011 waxaana shahaadada degmonimo siiyay Madaxweymihii 7aad ee Soomaaliya Shariif Sheikh Axmed washaaqo waxay dhacdaa xuduuda labada wadan ee Somalia iyo DDS Soomaalida oo ay degmada Baareey ee gobolka Afdheer ujirto masaafo dhan 80KM oo ay kaga beegantahay dhinaca galbeed, waxay dagmada dhuuray u jirtaa 25km konfur, dhinaca waqooyi waxay dagmada ceel barbde u jirtaa 70 km, waxay sidoo kale 40 km dhanka Gobolka Gedo kaga beegan magaalada Luuq ganaane, dhulkeeda iyo tuulooyinka hoostagaba 250km square dadkeeda  163000
Tuulooyinka Hoos yimaado:
Ceelgaras, diidocanaani, qooneey, shimbiro, dhuureey, karaban,gorayaale iyo kuwa kale
Dilka Bataclan France 2015
Dilka Bataclan France 2015
Dilka 0120+ Dawac
Weeraradii ka dhacay dalka Faransiiska sanadkii 2015-kii oo dad badan lagu dilay weeraro ka dhacay Faransiiska oo jinsiyado kala duwan ay kasoo kala jeedaan.
Kanada
Taariikh
wadanka kanada dadkii ugu horeeyay oo soo booqday waxee ahaayeen dad yurubiyan ah 1000 sano ka hor, gaar ahaan vikingka norwajka, laakiin 600 oo sano kadib ee ajaaniibta badanaa soo wada galeen.
Joseph Jacques Jean Chrétien PC OM CC QC (wuxuu dhashay Janaayo 11, 1934) waa siyaasi Canadian ah. Wuxuu ahaa Ra'iisul Wasaarihii 20-aad ee Canada 1993-kii ilaa 2003-dii iyo Hogaamiyihii Xisbiga Liberal-ka ee Canada 1990-kii ilaa 2003-dii, intii uu ku guda jiray shaqadiisa, waxa uu Xildhibaan (MP) ka ahaa Aqalka Baarlamaanka Kanada in ka badan 35 sano.
Chrétien wuxuu ku dhashay Shawinigan, Quebec. Waxa uu sharciga ka bartay Université Laval.[2] Waxa uu noqday siyaasi sannadkii 1963-kii, markii ugu horreysay ee loo doortay Aqalka Hoose. Intii uu Pierre Trudeau ahaa Ra'iisul Wasaare, Chrétien wuxuu ka mid ahaa golihiisa wasiirada. Wuxuu ahaa Wasiirka Cadaaladda, Wasiirka Maaliyadda, iyo Wasiirka Arrimaha Hindiya iyo Horumarinta Waqooyiga. Waxa uu sidoo kale ahaa Ra'iisul Wasaare ku xigeenka markii John Turner uu ahaa Ra'iisul Wasaaraha. Waxa dib loo doortay laba jeer sannadihii 1997 iyo 2000, waxana uu hoggaaminayey dawlad aqlabiyad ah intii uu Ra’iisal-wasaaraha ahaa oo dhan.
Triboli
Tripoli waa caasimada dalka Libiya.waana caasimada 17aad ee ugu weyn aduunka
Waddanka Japan Kubedka
Waddanka Japan Kubedka
Dharka kubed ka
🇩🇪 Germany Addidas
Nabadda Camp David
Nabadda Camp David
Heshiiska Camp David ayaa waxaa saxiixay madaxweynihii Masar Anwar Sadat iyo ra'iisal wasaaraha Israel Menachem Begin 17 September 1978, kadib markii laba maalmood oo wadahadal qarsoodi ah la galay Camp David. Labada heshiis ee qaab-dhismeedka ayaa lagu saxiixay Aqalka Cad, waxaana goob joog ka ahaa Madaxweynaha Maraykanka Jimmy Carter. Qaabka labaad ee qaabkan (Qaabka guud ee Heshiiskii Nabadda ee u dhexeeya Masar iyo Israa'iil) wuxuu si toos ah u hoggaamiyay Heshiiskii 1979 ee Masar iyo Israel. Heshiiskaas darted, Sadat iyo Begin ayaa helay 1978 Nobel Peace Peace Prize. Qaabka ugu horeeya (Qaab-dhismeedka Nabadgelyada ee Bariga Dhexe), oo ku saabsanaa dhulalka Falastiiniyiinta, ayaa la qoray iyada oo aan ka qaybgalin Falastiiniyiinta waxaana cambaareeyey Qaramada Midoobay.
Vårgårda
Vårgårda waa tuulo ku taal gobolka Västra Götaland ee wadanka Iswiidhan. Waxay xarun u tahay degmada Vårgårda. Tirada dadka ku nool Vårgårda waa 5,451.
Muranka Airbus/Qatar
Muranka Airbus/Qatar
Khilaafkii dalabka diyaarada ee u dhexeeyay airbus iyo Qatar sababo la xidhiidha rinji oo fashilmay , airbus waa diyaarad diyaaradeed oo weyn oo ku taal europa oo iibisa diyaaradaha sumcad wanaagsan ku leh aduunka oo dhan
Jaamacadda Camuud
Jaamacada Camuud (Amoud University; جامعة عمود) waa jaamacad weyn oo ku taala 5 km waqooyi bari magaalada Borama ee gobolka Awdal, Somaliland. Jaamacada Camuud waxay ku taala deegaanka beeroleyda ah ee Camuud taasi oo 5 km ka baxsan magaalada Borama.
Dagaaladii sokeeye ee dalka Soomaaliya burburiyey ka dib, sanadkii 1996 ayaa guuto aqoonyahano, waxgarad, ganacsato iyo bulsho weynta reer Awdal garteen ineey aasaasaan Jaamacada Camuud, taasi oo hooy looga dhigay meeshii uu ku yaalay dugsigii sare ee Camuud oo wakhtigaas xidhnaa. Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 1998dii ayaa jaamacada la furey ayadoo lagu bilaabay 66 ardey, labo waaxood (Kuliyada Waxbarashada iyo Waaxda Maamulka & Ganacsiga), iyo sadex professor.
Guud ahaan, 18 sano ka dib wakhtigii la aasaasay, maanta Jaamacada Camuud waxay leedahay 9 kuliyadood (faculty) ay ka mid tahay Kuliyada Caafimaadka oo ardeydii ugu horeeysay ee dhakhaatiir ah ka qalinjebisay sanadkii 2007da; in ka badan 4,000 ardey, iyo 238 prof., macalin iyo shaqaale kale.
Taariikhda Jaamacada
Markii ay dhaceen dagaaladii sokeeye ee dalka Soomaaliya, waxa buruburay dhamaan machadadii waxbarasho ee xiligaa jiray sidaa daraadeed waxa loo baahday machado waxbarsho oo aad u sareeya, markaa sanadkii 1996 waxa la asaasay Jaamacada Camuud si ay u noqoto il waxbarasho, xiligaa waxa loo magacaabay Jaamcada Camuud gudoomiyaheega Prof. Saleebaan Axmed Guuleed ilaa imikana haya xilka gudoomiyanimada jaamacada. }}
Sanadkii 1996dii ayaa guuto aqoonyahano, waxgarad, cuqaal, ganacsato iyo qurbo-joog reer Awdal ahi isla garteen ineey aasaasaan jaamacad waxbarsho, taasi oo laga hirgeliyay deegaanka Camuud, ee waqooyi bari magaalada Borama. Dadkii abaabulka jaamacada waday waxay isla garteen in dhismaha Dugsiga Sare ee Camuud oo wakhtigaasi shaqo gabay, laga dhigo hooyga Jaamacada Camuud. Dhinaca kale, sanadkii 1998dii ayaa la bilaabay casharada jaamacada, ka dib markii dib u habeyn lagu sameeyay dhismaha jaamacada oo 5 km waqooyi bari ka xiga magaalada Borama. Intaas waxaa dheer, agabka tiro yar iyo gaadiid kooban ayaa lagu wareejiyay maamulka jaamacada.
Si kastaba ha ahaatee, bishii Julaay horaanteedii ee sanadkii 1998dii ayaa 66 ardey iyo sadex professor lagu bilaabay Jaamacada Camuud. Wakhtigani shaqaalaha, ardeyda iyo shidaalka gaadiidka jaamacadu waxay ku tiirsanayd deeqo ey jaamacadu ka heli jirtey ganacsatada iyo qurbo-joogta u dhalatay gobolka Awdal.
Wareegto Arkay
Wareegto Arkay
Jaamacadda Camuud
Taariikhda Jaamacada
Dadaal badan iyo dhiiranaan dheer ka dib, sanadkii 2003da wixii ka dambeeysay jaamacadu waxay noqotay mid ayadu ku istaagtey lugaheeda, sababtoo ah ardey badan ayaa ku soo biirtey jaamacada, isla markaana agab fiican ayay heshay jaamacadu. Sanadkii 2012ka Jaamacada Camuud waxay baahisay ineey bixiso 9 kuliyadood (faculty) oo waxbarsho ah; ay ka qalinjabiyeen kumanaan ardey ah; ay wakhtigaas diiwaan gashanaayeen tiro kor u dhaafaysay 4,000 ardey; tirada shaqaalaha, macalimiinta, iyo professoradu yihiin 238 qof; isla markaana ay leedahay in ka badan 30 gaadiid ah oo iskugu jira basas waawayn, caasiyo iyo gawaadhi kale.
Imaam Tirmidi
Imaam Tirmidi
Wareegto Arkay
shirkad
Jaamacadda Camuud
Taariikhda Jaamacada
Jaamacada Camuud waxa lagu tiriyay 3000 machad ee ugu waxbarashada fiican caalamka.
Deegaanka Camuud
Deegaanka Camuud waa dhul beeroleey ah oo dhaca 5 km waqooyi bari magaalada Borama. Deegaankan oo leh dooxyo dhowr ah, sida Dooxa Qoor-gaab, ayaa waxuu caan ku yahay beeraha khudaarta iyo midhaha. Jaamacada Camuud waxay ku taalaa koonfurta deegaanka Camuud, taasi oo ah meesha loogu magac daray jaamacada.
Qisaastii wakhtiyadii gumeysiga Ingiriisku maamuli jiray Waqooyiga Soomaaliya ayaa wuxuu dhisay dugsi sare oo loogu magac daray deegaanka Camuud, waa Dugsiga Sare ee Camuud. Wakhtigii dowladii hore ee Soomaaliya dugsiga Camuud wuxuu ahaa iskool ardeydu dhex dagan yihiin, sababtoo ah magaalada wuu ka go'naa dugsiga sare ee Camuud. }}
Dugsiga Sare ee Camuud
Dugsiga Sare ee Camuud (Amoud High-school) waa dugsi sare oo ku ooli jirey deegaanka Camuud ee 5|5ta km waqooyi bari ka xiga magaalada Borama, gobolka Awdal, Somaliland. Jaamacada Camuud waxay ku taalaa koonfurta deegaanka Camuud, taasi oo ah meesha loogu magac daray jaamacada.
Tan iyo wakhtigii dowladii Siyaad Bare dugsiga Camuud wuxuu ahaa iskool ardeydu wax ka bartaan isla mar ahaantaana dhex dagan yihiin, sababtoo ah magaalada wuu ka go'naa dugsiga sare ee Camuud.
Ka dib, burburkii dowladii Soomaaliya ayaa keenay in Dugsiga Sare ee Camuud isna burburo, kaasi oo dib loo soo nooleeyay sanadkii 1996kii markii la isla gartey in laga dhigo Jaamacada Camuud.
Qaabdhismeedka Jaamacada
Dhismaha ugu wayn ee ugu muhiisan ee Jaamacada Camuud waxay ku yaalaan koonfurta deegaanka Camuud ee 5 km waqooyi bari magaalada Borama. Deegaankaasi Camuud waxay jaamacadu ku leedahay dhul iskucelcelis dhan 5.5 km2 (3.42 mi2). Sidoo kale, dhulkaasi balaadhan ee jaamacada waxaa ku dhex yaala dhismayaal la badan 50 qol oo ardeydu wax ku barato, xafiisyo u ah maamulka iyo macalimiinta, bakhaaro iyo meelo wax lagu keeydiyo ah.
Gaadiidka Jaamacada
Maadaama Jaamacada Camuud ka baxsan tahay magaalada Borama masaafo dhan 5 km, isla markaana aanay ahayn meel ardaydu degan tahay ama "boarding school", jaamacadu waxay leedahay tiro badan oo basas, caasiyo iyo gaadiid kale ah, kuwaasi oo aroortii ka soo qaada qeeybo kala duwan oo magaalada ah, galinka dambena dib ugu soo celiya magaalada.
Sanadkii 1998dii oo ah wakhtigii la furay jaamacada waxaa la isticmaali jirey 2 bus oo min 20 qof qaadi kara. Wakhtiyadii dambe, markey Jaamacada Camuud balaadhatey isla markaana yeelatay ardey badan ayaa la soo kordhiyay tirada gaadiidka ee jaamacada. }}
Dhismaha Jaamacada
Dhulka balaadhan ee jaamacada waxaa ku dhex yaala dhismayaal ka badan 50 qol, kuwaas oo intooda badan la dhisey wakhtigii deegaankaasi ahaan jirey Dugsiga Sare ee Camuud oo ku beegan maamulkii dowladii hore ee Siyaad Bare. Badhtamaha dhismayaasha jaamacada waxaa ku yaala sadexda dhisme ee ugu wayn jaamacada, kuwaas oo kala ah:
Ramadaan Yuusuf
Ramadan Yusef Mohammed (Amxaari: ረመዳን ዩሱፍ; waxa uu dhashay 12 Febraayo 2001) waa xirfadle kubbadda cagta Itoobiya ah oo u ciyaara daafaca bidix ee kooxda Premier League ee Itoobiya Saint George iyo xulka qaranka Itoobiya.
Hubeer
'''Abd Al Muttalib '''Abu Tabil Aqiil Hiil Samaale Yaabuur Ali Hubeer
Hubeer waxuu u kala baxaa 4 oo kala ah:- Hayaame Haraa Gaalbiyeed Huliye
Jaamacadda Camuud
Dhismaha Jaamacada
Marka intaas laga yimaado, Jaamacada Camuud waxay dhismoyaal dhowr ah ku leedahay badhtamaha magaalada Borama.
Hubeer
Hayaame oo ah curudka Hubeer waxuu ukala baxaa 2.
Jaamacadda Camuud
Shaqaalaha iyo Macalimiinta
Guud ahaan tirada shaqaalaha ee Jaamacada Camuud waxaa lagu sheegay 238 qof oo u kala baxa macalimiin, professoro, gargaare, dirawalo iyo shaqaale kale. Shaqaalaha Jaamacada Camuud waxaa ugu sareeya oo maamula Prof. Saleebaan Axmed Guuleed.
Hubeer
Haraa waxuu ukala baxaa 4 oo kala ah:-
Gaalbiyeed waxuu ukala baxaa 3 oo kala ah:- Huliye oo ah yaraanka waxuu ukala baxaa 2 oo kala ah:- Reer hartiyow waxuu usii kala baxaa
Karaban
karaban waa dagmo ka tirsan golka gado dagmada waxay caan ku tahay cusbada ama milixda dagmada karaba waxay caan ku tahay biyaha oo ah durdur dhanaan iyo macaanba dagmada karaban dhaqaaleheeda waxaa ko ka ah xoolaha nool beeyada beeraha dagmadan waxaa dago qabiilka gaadsan ee qomiyada direed dagmadan waxaa dagmo nimadii ka qaaday kaligii taliski siyaad bare asoo attack ku samaynayo beesha direed waxaana ku soo celiyay dagmo nimadii madaxweyne sheekh shariif
Imaam Tirmidi
Magaciisa iyo Nasabkiisa
Abuu Ciise Maxamed bin Ciisa bin Sowrah bin Muuse  bin Dhaxaak Asulami Atirmidi.
Jaamacadda Camuud
Kuliyadaha Jaamacada
Sanadkii 2012ka Jaamacada Camuud waxa ay leedahay 9 Kuliyadood (faculty) oo dhamaantood ku baxa luuqada ingiriiska, marka laga reebo koorsooyinka qaar ooy qaataan ardeyda sanadka koowaad (freshman) iyo ardeyda loo tababaro 2da sano ee macalinimada kuwaas oo qaata koorsooyin ku baxa luuqada afcarabiga. Marka lagu daro labada waaxood (faculty) ee lagu bilaabay Jaamacada Camuud (waa Waaxda Waxbarashada iyo Waaxda Ganacsiga iyo Maamulka)maanta qeybaha waxbarasho ee jaamacadu bixiso waxay kala yihiin:
Imaam Tirmidi
Magaciisa iyo Nasabkiisa
Wuxuu dhashay casrigii dahabiga ahaa qarnigii sadexaad ee hijriga waa xiligii inta badan la qoray sunada Rasuulka (sallalaahu calayhi wasallam). Sidoo kale waa xiligii ay soo shaac baxday qorista kutubta loo yaqaano (كتب الصحاح ) Kutubtaasoo uu ku jiro kitaabka uu qoray imaamka ee la yiraahdo “جامع الترمذي”.
Jaamacadda Camuud
Kuliyada Waxbarashada
Kuliyada Waxbarashada (Faculty of Education) ee Jaamacadda Camuud waa waaxda waxabarashada, tababirada macalimiinta iyo macluumaadka la xidhiidha wasaaradaha waxbarasho ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama.
Kuliyadani waxay ka mid tahay labada waaxood ee lagu bilaabay Jaamacada Camuud, tan kale waa Kuliyada Maamulka & Ganacsiga, markii la bilaabay sanadkii 1998dii.
Boholgaras
Boholgaras waa dagmo ka tirsan gobolka gedo. Dagmada waxay caan ku tahay wax soosaarka beeraha iyo dhaqashada xoolaha gaar ahaan Loda waxaa magalada kuwareegsan banan xoolaha daaqaan  iyo waadiyaal, bananka caanka ah waxaa kamid ah banka balay kabo kutacab banka awseero iyo ceelka durdurka ah ee guraajo dagmda waxay udhaxaysaa dagmooyinka doolow luuq iyo dagmada doolobaay ee ethiopia dagmadan dhaqaaleheeda waa wax soo saarka sida beeraha milixda xoolaha beeyada dagmada waxaa dago  beesha surre fiqi muxumed.tirikkoob lagu sameeyay bulashada ku nool magalada boholgaras aya lasheegay inay ku noolyihiin 4000 oo qoys. besha surre faqi muxumed waxay daganyihiin inta ugu badan gobolka gado.sida deegmooyinka. Luuq, dolow,qooneey,boholgras,Baladxaw, Baladusalaam. Sido kale tuulloyin aad ufarabadan.
Imaam Tirmidi
Magaciisa iyo Nasabkiisa
Imaamku wuxuu dhashay Dilxijjah sanadkuu markuu ahaa 209H ,wuxuuna ku dhashay tuulo kamid ah magaalada Tirmid oo  laguna magacaabo “بوغ”,  kuna taal wadanka hada loo yaqaan Uzbekistan  ee marka la eego juquraafi ahaan u  dhow dalka Afganistan.
Wuxuu ku dhashay imaamku dhulkii ay kasoo jeedeen culimadii xadiithka ku caan baxay sida:  Imaam Bukhaari iyo imaam Muslim.
Awoowgiis wuxuu asal ahaan ka soo jeeday magaalada Marwu oo hadda kamid ah  dalka Turkuminstaan, balse waxay markii danbe u guureen magaalada Tirmid halkaas oo uu ku dhashay imaamku noloshiisa bilowgeediina ku qaatay.
Jaamacadda Camuud
Diplomaka Labada Sano
Kuliyada Tababarka Macalimiinta (Teacher Training Program) waa tabobar iyo waxbarasho labo sano ah ooy Jaamacadda Camuud siiso macalimiin iyo arday laga soo xulo deegaano badan oo kala duwan oo ka mid ah Somaliland iyo Puntland. Dhinaca kale, sanadkii 2003da Jaamacada Camuud oo kaashanaysa hay'adaha EC, DANIDA, iyo CfBT ayaa waxaa la bilaabay tababar macalimiinta oo ah labo sano diploma, kuwaas oo laga soo xulayo deegaanada Somaliland iyo Puntland. Dibloomkan labada sano ah ooy maalgeliyaan hay'adaha EC, DANIDA, iyo CfBT ayaa waxa jaamacadu ku tababartaa ardey 300 kor u dhaafaysa kuwaas oo jaamacadu dejiso aqalo ay u kireeysay isla markaana maamusho noloshooda iyo waxbarashadooda.
Imaam Tirmidi
Dadaalkiisii cilmi doonka
Imaamku wuxuu ahaa mid cilmiga aad u jecel wuxuu u dhoofi jiray oo uu dhulal badana u maray siduu cilmiga xadiiska u baran lahaa wuxuu ku bilaabay barashada cilmiga yaraan. Wuxuu la fariistay in badan culimada si uu uga qaato cilmigooda kala duwan, wuxuu ahaa imaamku mid fahmad badan leh, xifdigiisuna aad u sareeyo.
Imaam Tirmidi wuxu u qalab qaatay doonista cilmiga isagoo raacaya xadiiskii Rasuulka scw
من سلك طريقاً يلتمس فيه علما سهّل الله له طريقاً الى الجنة
Sida caadada culimada rabaaniyiinta u ahaydba wuxuu bilaabay inuu cilmiga raadiyo in badana u safro meelo fogna u tago. Imaamku wuxuu ka dhagaystay cilmiga culimadii Ciraaq, Khurasaan, Xijaaz iyo kuwo kaleba. Xifdgiisa waxaa la sheegaa inuu aad u sareeyay, waxaa la yidhi axaadiista waxuu durba ku xifidi jiray muddo yar kadibna waxuu dalban jirey in loo sii kordhiyo si looga dhagaysto isagoon hal xarafna qaldin.
Jaamacadda Camuud
Kuliyada Maamulka & Ganacsiga
Kuliyada Maamulka & Ganacsiga (Faculty of Business and Administration) ee Jaamacadda Camuud waa waaxda barashada ganacsiga, xisaabinta iyo maamulka ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama.
Imaam Tirmidi
Amaantii culimada ee ay ka dhaheen imaam Tirmidi
Ibnu athiir wuxuu yiri Imaam tirmidi wuxu ahaa imaam xaafid ah lehna kutub badan waxana ka mida kutubtiisa kitaabka la yiraahdo (الجامع الكبير), kaasoo ah kutubta kan ugu wanaagsan.
FAAFINTA RASMIGA AH EE JSL
FAAFINTA RASMIGA AH EE JSL (Af -Ingiriisi: Somaliland Official Gazette ) waa daabacaad rasmi ah oo ka tirsan xukuumadda Jamhuuriyadda Somaliland, wargeys dawladeed.
Imaam Tirmidi
Amaantii culimada ee ay ka dhaheen imaam Tirmidi
Almizi wuxu yiri isagoo ka waramaya imaam tirmidi wuxu ahaa imaamyada xifdiga looga danbeeyo Ilaahayna ku anfacay muslimiinta.
Assamcaani wuxu yiri wuxu ahaa imaam Tirmidi imaamkii casrigiisii cidna kula tartamayn.
Imaam Alxaakim waxuu yidhi, waxan ka maqlay Cumar bin Cali oo leh waxaa dhintay Bukhaari ugamana uusan tagin Khurasaan qof la mida Abii ciisa xaga cilmiga, xifdiga, xalaalmiirashada  iyo zuhdiga.
FAAFINTA RASMIGA AH EE JSL
Inta jeer ee daabacaadda
Daabacaaddu waxay dhacdaa bil kasta.
Luqadda
Faafinta Rasmiga ah hadda waxaa lagu daabacay oo kaliya Af -Soomaali.
Debbie Does Dallas
== Tixraacyada =
Jaamacadda Camuud
Kuliyada Sharciga & Qaanuunka
Kuliyada Sharciga & Qaanuunka (Faculty of Sharia and Law) ee Jaamacada Camuud waa waaxda barashada sharciga diinta Islaamka, shuruucda caalamiga ah iyo qaanuun ama xeerka maxkamadaha ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama.
Kuliyadani waxay ka mid tahay qeybaha lagu daray Jaamaca Camuud sanadkii 2008da.
Kuliyada Beeraha & Deegaanka
Kuliyada Beeraha & Deegaanka (Faculty of Agriculture and Environment) ee Jaamacada Camuud waa waaxda barashada beeraha, macluumaadka deegaanka iyo ka faa'iidaysiga kheyraadka dabiiciga ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud ee u jirta 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama iyo dhismo ku yaala magaalada badhtankeeda.
Kuliyada Caafimaadka
Kuliyada Caafimaadka (Faculty of Medicine) ee Jaamacada Camuud waa waaxda caafimaadka ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee Hosbitaalka Hayaat ee magaalada Borama.
Bishii 9aad ee Sanadkii 2007da ayaa dufcadii u horeeysay ee dhakhaatiir ahi ka qalijebiyeen Kuliyada Caafimaadka ee Jaamacada Camuud.
Kuliyada ITga & Koombuyuterka
Kuliyada ITga & Koombuyuterka (Faculty of IT and Computer) ee Jaamacada Camuud waa waaxda barashada teknolojiyada, macluumaadka koombuyuterka iyo shaqada koombuyuterka ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud ee 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama iyo dhismo ku yaala magaalada badhtankeeda.
Kuliyadani waxay ka mid tahay qeybaha lagu daray Jaamaca Camuud sanadkii 2008da.
Kuliyada Dhakhtarka Ilkaha
waa kuliyada ugu qiimo badan xaga caafimaadka marka laga eego
Ardaa Shishe
Jaamacada waxaa aasaasay niman aqoonyaahana oo jooga wadanka suoudi arebia iyo aqoon yahano reer Boorama ah
= Faalo Kooban =
= Xigasho =
Imaam Tirmidi
Kutubtuu Alifay Imaam Tirmidi
Isagoo ka sheekaynaya imaamku kitaabkiisaan wuxu yiri waxan u soo bandhigay culimadii xijaaz. Ciraaq iyo Khurasaanba wayna ka raali noqdeen. Wuxuu kaloo yiri qofkii uu gurigiisu yaalo kitaabkaan waaba isagii oo Nabigu scw la hadlayo!
Iyo qaar kale
Geeridii Imaam Tirmidi
Wuxuu ku dhintay Imaam Tirmidi magaaladisii Bowq bishii Rajab sanadkii 279H,  kadib markuu nolol ka buuxda cilmi iyo camal ku sagootiyay intii ka harsanayd noloshiisa. Imaamku wuu indho beelay dhamaadkii noloshiisa. Culimada qaarna waxay sheegaan inuu oohintiisii badneyd darteed uu la indho beelay
Allah haw naxariisto Imaam Tirmidi naxariis balaadhan aamin.https://muhaditha.wordpress.com/2011/05/15/imaam-tirmidi/
Waddanka Norway Kubedka
Waddanka Norway Kubedka
🇳🇴 Norway
Axmed Faarax
Qabiilka Axmed Faarax Biciide (Ahmed Farah Bi'ide) waa mid kamida beelaha Habar Jeclo kuwa ugu badan gaar ahaan muuse abokor.
Axmed Faarax Biciide waa beel leh taarikh facweyn oo soo jireen waxa ka dhashay dad magac iyo maamusba kuleh Soomaalida dhexdeeda waxaana ka mid ah wasiirkii ugu firfircoona dowlada Somaliland ee Dhoolayare iyo sidoo kale hogaamiyihi ururki Daraawishta ee Shire Kirid
Beeshu waxay degtaa gobolka sanaag magaaloyyinka Ceerigaabo iyo Ceelafweyn ee gobolka Sanaag iyo waliba magaalada Burco ee gobolka Togdheer iyo magaalada Caynaba ee gobolka Saraar.
Agabar
Agabar waa Magaalo dhacda waqooyiga caasimada Somaliland Ee Hargeisa Maroodi Jeex Kana Tirsan Gobolka Gabiley,Waxay ka tirsantahay Degmoyinka ugu bilicda fiican ugu waaweyn uguna beeraha badan jamhuuriyada Somaliland. Magaaladani waxay leedahay 4 doox oo waaweyn lana kala yidhaa Maroodiile, Buul,kalqoray iyo Agabar.
Jowhar
Waxay 90 km (50 mi) magaalada caasimadda ah ee Muqdisho. Sidoo kale waxay leedahay garoon diyaaradeed woqooyiga magaalada.
Taariikh
Jowhar waxaa aas aasay beeraaleey ka socotay boqortooyadii Saafooy, beeraaleeydaas waxaa ugu caansanaa Luigi Amedeo, Duke of the Abruzzi, kaasoo yimid Soomaaliya 1873 wuuna ka helay deegaan ahaan. Duke wuxuu guda galay dhismaha, jidad, iyo dhabba tariin, iskoollo, isbitaallo, iyo dhismo masaajid ay dadka deegaanka ka codsadeen. Wuxuuna guursaday haweeneey soomaaliyeed kadibna halkaas ayuu ku geeriyooday.
1920kii Villaggio Duca degli Abruzzi u aheed deegaan dhul beereed ah, 1926dii waxa ay magaalada ahayd 16 xaafadood oo ay daganyihiin 3000 Soomaali 200 talyaani. waxaa bartamaha magaalada jowhar mara webiga shabelle oo kala qeybiya 4afarta xaafadood ee jowhar uu ka kooban yahay kuwaasi oo kala ah horseed iyo buulasheikh oo dhanka bari ee magaalada jowhar xiga iyo kulmis iyo hantiwadaag oo iyana ah xaafadaha galbeed uga beegan magaalada jowha. dadka asaliga ah ama sida saxda ah loogu yaqaan jowhar waa qabaailaadka kala ah waaqbiyo iyo walamooy oo ka wada tirsan beelaha shiidlo ee dega deegaanada gobolka shabellaha dhexe gaar ahaan hareeraha webiga shabelle ee gobolka shabellaha dhexe.
jowharna waxaa leh dagana bessha shiidle 89% inta kalana waa isudardar gaaljecel makane iyo abgaal
Magaalada waxay soo noqatay xaruta Dawladda kumeelgaarka ah ee soomaaliya xiligii xukuumadii cali maxamed geedi iyo madaxweynihii cabdullaahi yuusuf, waxaana ka talinayay xiligaa hogaamiyihii koofurta maxamed dheere oo kusoo dhaweeyay dowladii habawga aheed ee kiinya lagusoo dhisay. waxaana magaalada ka qabsaday midoowgi Midowga Maxkamadaha Islaamiga 2006dii bishii diseember.Magaalada Jowhar waxay u jirtaa caasimada muqdisho 90KM. waxaana magaalada dhex mara wadada weyn ee kasoo baxda magaala muqdisho ee isku xitra gobolada dhexe ee wadanka.Waxaa ay leedahay garoon diyaaradeed oo caalami ah, waxaana markeeda hore isticmaali jiray dowladihii dhexe ee siyaad bare, waxey garoonkaas ku taalaa woqooyiga magaalada jowhar.Waxaa kale oo magaalada ku taalo warshaddii weyneed oo soo saari jirtay sonkorta iyo warshaddii barafuunka iyo warshaddii suufka sameynjirtay.Jowhar waxee ku taalaa dhul beereed aad u baaxad weyn.Magaalada waxay caan ku tahay beeraha iyo xoolaha.
Warshadaha
Warshada Sonkorta ee Jowhar waa warshad oo soo saarto sonkor waxeena ku taalaa magaalada Jowhar ee gobolka Shabeellaha Dhexe. Warshadaan waxaa la sameeyay 1926kii. Waxa ay ahayd warshadda ugu wayn bariga afrika, awood waxay ulahayd inay sameeyso 3,000 Kiintaal oo qasabka sokorta laga sameeyo, waxa kaloo ay samayn jirtay sifaynta sokorta, waxay lahayd Rug shaybaar Kiimikada ah oo lagu baari jiray qasabka inta ay hawsha waddo, waxa ayna ku shaqayn jirtay Gaas-Dabiici oo laga soo saari jiray haraaga walxaha qasabka iyo miraha.
Beero 60-80 Hegtar ah ayaa qasabka lagu beeri jiray waxaana lagu soo rari jiray qasbka Tariin oo Talyaaniga lahaa oo Muqdisha ka soo bixi jiray jowharna alaab ka qaadi jiray waxaana maamuli jiray tariinka ninka lagu magacaabo Duca degli Abruzzi.
Isgaarsiinta
Magaalada waaxaa ka howlgala shirkado isgaarsiin oo ah shirkadaha ka howlgala dhamaan Soomaaliya sida Hormuud, Nationalink, Orbit, Somafone, iyo telecom somalia.
'Internetka ama shabakadaha midoobay'
waxaana website ka www.Jowhar.com asasaay wiil reer jowhar ah laguna magacaabo Saalax yuusuf Macalin kuna dhashay magaalda jowhar kuna soo barbaraay kuna noola ilaa sanadkii 1986.
Dabqaad
Dabqaad, sidoo kale loo yaqaano unsi iyo girgire, waa girgire yar oo loo isticmaalo in lagu shido uunsiga, fooxa, bourtka iyo dhamaan noocyada bukhuurka ee la shido. Noocyo badan oo kala duwan ayaa jira, laakiin kuwa ugu isticmaalka badan waa girgire yar oo qaarkood dhego leh, kuwo kale aan lahayn wax dheg ah, kaasi oo laga sameeyay dhoobo.
Siinoon
Siinoon
Siinoon (ingiriis: Xenon) astaanta (Xe) waa curiye kimiko oo leh tiro atom kontan-iyo-afar ah. Waxay xubin ka tahay guruubka 18 ee Diwaanka Curiye iyo neefta loo yaqaano Noble Gases.
Curiyaha Siinoon waa neefta bilaa ur, bilaa dhadhan iyo bilaa midab ah taas oo aad ugu liidata falgalka isku dhisyada.
Siinoonta dabiiciga ah waxay la helaa ayadoo kala ah sideed isotope, kuwaas oo qaar ka mid ahi, sida isotopeka 40Xe, yihiin radioactive khatar badan. Isotopeka Siinoon-135 waxaa laga sameeyaa qarax-dhexaadka Nukliyeerka (nuclear fussion).
Isticmaalada kale ee iskudhisyada Siinoonta laga sameeyo waxaa ka mid ah tooshashka, laambadaha iyo guud ahaan waxyaabaha iftiima.
Dabqaad
Samayska
Bulsho weynta Soomaaliyeed ee ku dhaqan wadanada qurbaha waxay aad u codsadaan in loo soo diro dabqaad.
Noocyo kale
Dabqaadka waxaa aad ugu qaab iyo samays dhow girgire loo yaqaano mabkhara, kaasi oo laga isticmaalo gayiga Carabta.
Xayla Siilaasi
Xayla Siilaasi (23 July 1892 – 27 August 1975), Waa anbaradoorkii ama Boqorkii ugu danbeeyay ee wadanka Itoobiya uu yeesho. waxa sirasmiya Boqor loogumagacaabay sanadkii 1928 kadib 2 sano waxa sirasmiya loogumagaacay Anbaradoor guud.waxa talada boqornimada lagaqaaday sanadkii 1974 kadib markii inqilaab uu wadanka kauqabsaday Mengista Xayle Maryam waxa laguxidhay qasrigiisii kadib waxa uu geeriyooday sanad kadib iyda oo aanwali la garanayn sababta keentay geerida Xayla siilaasi. waxa sirasmi ah loo aasay sanadkii 2000 kadib 25 sano markii uu dhintay.xayla siilaasi waxa uu ahaa Masiixi waliba ku ad adg oo kasoo jeeda kaniisada Orsodogiska ee itoobiya, waana kaniisada kali ah ee aaminsan in dadka rumaysani ay ilaaliyeen caqiidadii dhabta ahyd ee diinta masiixiga. waxa uu kaqayb qaatay aasaaskii Midowga afrika
Qolka jiifka
Qolka jiifka (bedroom; غرفة النوم) sidoo kale loo yaqaano Qolka hurdada waa qol ka mid ah qolalka dhismeha. Sida ka muuqata magacaba, qolkani waxaa loogu talogalay jiifka (hurdada) oo kali ah waxaana inta ugu badan taala sariir, furaash, barkimo iyo wixii la halmaala ee loo isticmaalo hurdada.
Sharaxaad
Dhamaan dhismaha aqalada iyo kuwa waaweyn waxay u sii qeybsamaan waaxyo yaryar oo ka samaysan qolal. Qolku waa afargees ka samaysan dhagax, bir, muraayad, caro iyo wixii la mid ah ee loo isticmaalo dhismaha. Kaabayaashu waa adeega aasaasiga ah ee bulsho kaasi oo fududeeya isku socodka, ganacisga, nolosha maalinle iyo dhamaanba baahida kala duwan ee bulsho.
Dhibatoka Aden
Dhibatoka Aden 1960s Arabian Degaanka tectonic 🇾🇪 Yemen
Ciidamada Biritishka iyo dableyda Cadan oo is horfadhiya 1960-meeyadii oo sababay rabshado ka dhacay qaarada Aasiya ee la doortay, xilli ay xornimada qaateen wadamada Aasiya rabshado hubeysan oo ka dhan ah ciidamada Ingiriiska ee ku sugan Carabta
Taageero (faah faahin)
Taageerada waa hawlgalka la wadaago wax kasta ee la soo diro kooxada kobcinta ah.
Erayga taageerada waxay ka kooban yihiin adeegyo badan:
Jaamacadda Burco
Jaamacad Burco Waa jaamcad aad uwayn oo kutaala magaalda Burco ee Somaliland jaamacada burco waxa ayleedahay kuliyado badan.waxaa dhigta oo wax kabarta arday aad ubadan
Taariikh
Jaamcada burco waxaa la asaasay saandku markuu ahaa june 2004 waxaana hindisaheeda lahaa aqoon yahanka ,odayaasha iyo culimo aw diinka ganacsatada gobolka Togdheer taasoo ay ku timid ogolaansha madaxweynaha jamhuuriyadda somaliland, waxaa maal galiyay oo fan gareeyaya jaaliyada reer togdheer ee dalka dibadiisa jira (togdheer diaspora in abroad) iyo dad weynaha reer burco ee dalka gudihiisa degan(locals)waxaa ardaydii ugu horaysay la qoray september 2004 ardaydaas oo ka koobnayd 167 arday afar kuliyadood iyo 430 arday oo loo tababaro macalinimada mudo gaaban, waxaa ay ardaydu wax kusii dhigan jirtay inta aan la dhamayn dhismaha weyn ( main campus) ee jaamacada xaruntii wasaarada dhirta iyo daaqa, waxaa dhismaha jaamacada laga dhisay iskuulkii dhirta iyo daaqa ee dawladii hore ee somalia 00 u jirta 2 killo metre magaalada ee dhinaca waqooyi galbeed,dhulka uu dhismaha jaamacadu ku fadhiyaa waxa weeye 4.75 hectre waxaa la dhagax dhigay 11-05-2005 waxaana dhagax dhigay wasiirka waxbarashada ee jamhuuriyadda somaliland mudane xasan xaaji cabdilaahi xasan gadhweyne waxay ka kooban tahay.
Qybaha Aykakoobantahay
Hadaba jaamacada burco waxay leedahay dhamaanba kuliyadihii waxbarashada iyo dhamaanba agabkii waxbarasho, kuliyadaha hada la dhigto waxaa ka mid ah.
waxaa hada la wadaa in la furo kuliyado kale sida kuliyada caafimaadka, kuliyada sharciga, kuliyada beeraha ,waxaa kaloo laga furay badhtamaha magalaada xarun loogu talo galay dadka waaweyn, shaqaalaha , ganacsatada iyo dadkii ay waxbarashadii aasaasiga ahayd aan soo marin (formal education) taasoo oo uu runtii lahaa hindisaheeda chancellorkii hore ee dhawaan xilka wareejiyay professor cabdi salaan yaasiin, xaruntaas oo la yidhaahdo xarunta bulshada iyo waxbarashada joogtada ah(continuing education and community centre) waxaan lagu bartaa. == Heerka Jaamacada == Jaamacada Burco waxay ku jirtaa jaamacada ugu horeeyay wadanka jamhuuriyada somaliland waxaanay 51ka jaamacadood ee afrika ugu horeeya (51st highest ranking africauniversities in ) mar la qiimeeyay aqoonta waxbarasho ee jaamacadaha afrika (academic ranking in africa) sida aynu horeba usoo sheegnay jaamacada burco waxaa asaasay dad qiimayn iyo tix galin ku leh gobaolka togdheer oo isugu jira dad xilal muhiim ah kasoo qabtay dawlada sida maayaro mayors, badhsaabyo govenors ganacsato businessmen ,culimo aw diin religious men iyo wax garad kale and intellectuals.Waana gudo ka kooban 15 xubnood oo la yidhaahdo gudida horumarinta gobaolka togdheer(togdheer development committee) waxaanay burco ka qabteen oo kale biriish cusub iyo cusbitaal dad waali ah (mental hospital) gudiidani waxay leeyihiin gudi fulineed( excutive committee) oo kala ah.
Hadaba waxaa haboon in dhamaanba dadweyanaha reer togdheer dal iyo dibadba inay la shaqeeyaan gudida horumarinta gobolka togdheer ee iska xilsaartay horumarinta gobolka oo ay kasiii horumariyaan halka ay maanta marayso, waxaan kaloo ugu baaqayaa dhalinyarada reer togdheer ee ka qalin jabiya dugsiyada sare in ay jaamacada gobolka wax ka dhigtaan ee aanay u cararin meel kale.