cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abu Bakr
Dhalashadiisa iyo barbaaridiisa
Waxaa la sheegaa dhulka Shaam ganacsi asigoo u joogo mar inuu arkay riyo, wuxuu uga sheekayay Buxeyraa Al-Raahib, «''Wuxuu weydiiyay yaa tahay? Xageyse ka timid?» Markuu Abuu Bakar uga jawaabay wuxuu dhahay Raahibkii: «Haduu Alle dhabeeyo riyadadaada wuxuu soo saaraa Nabi tolkaada ah oo wasiir u noqoneysid noloshiisa markuu dhintana aa noqoneysid khaliifka badali lahaa''».
Islaamida
Ka hor intaa Nabi Muxamad scw la soo saarin Abuu Bakar iyo Nabiga scw waxey ahaayeen saaxiibo aad isugu dhaw, si fiican ayuuna u yaqiinay Nabiga scw sidaas darteed markii nabinimada loo soo saaray oo islaamnimada ugu yeeray kama labalabeen oo wuu uu u deg degay, wuxuu yiri Nabiga scw " Ma jirin qof aa ugu yeeray islaamnimada illaa wuxuu lahaa labalabeen iyo ka fiirsasho, Abuu Bakar asiga waxaas ma lahayn, horay ayuu ka qaatay islaamka"
Waxaa khilaaf ka dhex jiraa Culamada islaamka qofkii ugu horeeyay ee islaama ma Cali buu ahaa mise Abuu Bakar mise Khadiija? Abuu Xaniifa ayaa isugu keenay wararka kala duwan in haweeneydii ugu horreysay ee islaamtay ay ahayd Khadiija. Zayd bin Xaarithah wuxuu ahaa adoonkii ugu horeeyay ee islaamay. Cali bin Abii-Daalib wuxuu ahaa canuggii ugu horreeyay ee islaamiya, waayo ma uusan gaarin xilligaa qaan-gaarnimada, halka Abuu Bakar uu ahaa ninkii ugu horreeyay ee xor ah oo islaama.
Kaalintii uu ku lahaa Dacwada islaamka
Abuu Bakar markii uu Islaamay wuxuu islaamka ugu yeeray dadkii uu yaqaanay ee ahaa asxaabtiis iyo qaraabadiis, waxaana gacantiisa ku soo islaamay Zubeyr bin Cawaam, Cusmaan bin Cafaan, Dalxa bin Cubeydilaah, Sacad bin Abii Waqaas iyo Cabdiraxmaan bin Cawf, wuxuu u geeyay Nabiga scw, Qur'aanka ayuu ku aqriyay islaamnimadana wuu uga waramay, way rumeeyeen diinta ayeena qaateen, hadana Abuu Bakar wuxuu keenay Cusmaan bin Madcuun, Abuu Cubeyda, Abuu Salama bin Cabdi Asad, Arqam bin Abii Arqam, ayagana way islaameyn , sidoo kale Abuu bakar qoyskiisa ayuu diinta ugu yeeray, waxaa islaamay labadiisa gabdhood Caa’isha iyo Asmaa, wiilkiisa Cabdullaahi iyo xaaskiis Umu rumaan.
Cali
Cali bin Abii Daalib (ingiriis: Alī ibn Abī Tālib; carabi: ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﻃﺎﻟﺐ; magaca dhamaystiran Cali ibn Abi Daalib "ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﻃﺎﻟﺐ") dhashay 13kii Rajab 22 H.K Sebtembar 20, 601 Makka dhulka jasirada carabta, isla markaana dhintey 21kii Ramadaān 40 H.K ≈ Janaayo 27, 661 C.D Kuufa, Ciraaq, wuxuu ahaa ina adeerka iyo wiilka sodoga u yahay Nabi Muxamed, hogaamiyihii shanaad ee Dawladda Islaamka, asxaabi ka mid ah Kulafo Raashidiinta iyo mid ka mid ah asxaabta rasuulka.
Abu Bakr
Kaalintii uu ku lahaa Dacwada islaamka
Abuu Bakar wuxuu ku bixiyay dhamaan hantidii uu ka tacbay ganacsiga oo gaareysay 40kun u hiilinta diinta, wuxuu taakuleen jiray dan yarta muslimiinta ee kala kulmeysay Qureysh cadaabka daran, gaar ahaan adoomada oo Abuu Bakar u istaagay iibsashadood ka dibna xureentood, Adoomanka uu xureeyay waxaa ka mid ahaa Bilaal bin Rabaax, Abuu Bakar ayaa soo maray asigoo la cadaabayo wuxuu ka dalbay sayidkiisa Umaya bin khalaf inuu ka iibsado wuu ka ogolaaday 40 ounce Dahab ayuu kaga iibsaday wuuna xureeyay , waxaa kaloo ka mid ahaa Caamir bin Fuheyra iyo dumar badan oo masaakiin ah oo ay ka mid yihiin Umu Camiis iyo Zaniira.
Cali
Cali waa kan ugu horeeyay ee da'dyarta ka mid ah oo qaata diinta islaamka, Ahlu sunaha agtooda waa Khaliifkii Afaraad ee Khulafo al-Raashidiinta; sidoo kale dadka raacsan Shiicada waxay u aqoonsan yihiin Imaamkii kowaad iyo kan xaqa u leh ee ku xiga Nebi Muxamed.
Abu Bakr
Cadaadiska uu kala kulmay Qureysh
Inkastoo Abuu Bakar uu ku dhax lahaa Makka sharaf iyo tol awood leh hadana taa kama dhigneen inuu uga badbaadayo tacadiyada Qureysh ay muslimiinta ku beegsaneyso, waxey taariikhda sheegee Nawfal bin Khuweylid inuu ku xiray Abuu Bakar iyo Dalxa hal xarig, waxaana loo yaqiinay "Al-Qariineyn".
Cali
Cali wuxuu la wareegay khilaafada ka dib markii Cusmaan bin Cafaan la dilay 35H/656, wuxuuna haayay ilaa 40H/661, mudadii uu xilka haayay waxey ku sifeesneyd xasilooni la'aan, fitnadii ka dhalatay dilka khaliifka sadexaad Cusmaan bin Cafaan ayaa umada kala qeybisay waxaana dhacay dagaalo u dhaxeeya muslimiinta dhexdooda. = Abtirsiinta = Waa Cali bin Abii daalib bin cabdi mudalib bin haashim bin cabdi manaaf bin qusayyi bin kilaab bin mura bin kacab bin lu'yyi bin gaalib bin fihir bin maalik bin nadar bin kinaana bin khuzeyma bin mudrika bin ilyaas bin mudar bin nazaar bin macad bin cadnaan.
Abu Bakr
Cadaadiska uu kala kulmay Qureysh
Maalin Nabiga scw oo banaanka Kacbada jooga ayaa waxaa soo aaday Cuqba bin Abii Muciid wuxuu uga duubay marada qoorta markaasuu ku ceejiyay, waxaa lawaayay cid u hiilisa, qeylo dhaanta ayaa soo gaartay Abuu Bakar, wuxuu yimid asigoo dhahaya «Ma waxaa dileysaan qof kaliya inuu dhahay rabigeey waa Allah» Waxey ka mashquuleen Nabiga scw xagiisa Abuu Bakar ayeena ku jeesteen waa ay garaaceen ilaa ay ka tageen jirkiis oo meel u fiyoobeen.
Maalin kale muslimiinta oo ah 38 qof ayuu jecleestay Abuu Bakar inay muujiyaan diinta, wuxuu ka dalbay Nabiga scw arintaas wuuna ku celceliyay ilaa uu ka yeelay, waxey muslimiinta soo aadeen Masjidka, Abuu Bakar ayaa istaagay oo ugu yeeray dadka diinta ilaahay, waxaa ku xanaaqay gaalada wey qabteen aad ayeena u garaaceen, Cutba bin Rabiica ayaa wajiga uga garaacay labo kabood caloosha ayuuna uga istaagay, wuxuu gaaray Abuu Bakar heer wajigiis laga aqoonsan waayo sankiis, tolkiisa banii tiim ayaa soo gaareen oo qaadeen ayagoona shaki ka qabin dhimashadiisa waxeyna ku goodiyeen Cutba inay ugu aargudi doonaan, balse galbtii ayuu Abuu Bakar miir soo helay wuxuuna ahaa hadalkii ugu horeeyay uu dhaho «Ka warama Rasuulka scw» waxaa loo sheegay inuu fiican yahay uuna joogo guriga Arqam bin Abii Arqam, balse Abuu Bakar wuu diiday inuu qanco ilaa uu ka arko.
Cali
Hooyadii faaduma binti Asad bin haashim bin cabdi manaaf bin qusayyi bin kilaab.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Habeenkii Nabiga scw la dheelmiyay subaxdii markuu ugu sheekeeyay dadka way beeniyeen qaar badan ayaaba ridoobay, dadka ayaa u yimid Abuu Bakar waxeyna ku dhaheen «Saaxibkaa war ma ka haysaa wuxuu sheeganaa caawa in Beytul Maqdis loo dheelmiyay» Abuu Bakar wuxuu dhahay "«oo miyuu yiri?» Waxey dhaheen haa wuxuu ku dhahay «Haduu sidaas dhahay run buu ku sheegay» Waxey dhaheen «Oo ma waxaa aaminee caawa inuu Baytul Maqdis tagay oo ka imaaday waaga intuu baryin» Wuxuu ku dhahay «Haa. waxaa u rumeeynaa waliba wax ka sii fog warka samada ka yimaado subax iyo galab». Maalinkaas ayuu Abuu Bakar qaatay magaca oo ku caan baxay ee "Al-Sidiiq".
Cali
Hooyadii iyo aabihiis waa ilmo adeero wuxuu sidaas ku ahaa iska dhal banuu haashim.
=Taariikhdii Hore= Cali waxa uu ku dhashay makka, shiicada waxey qabaan inuu ku dhashay gadaha kacbada , laakin al-sunaha agtooda kama sugnaan warkaas, waxaa sidoo kale khilaaf ka jiraa sanadka uu dhashay, wuxuu uu wariyay ibnu isxaaq inuu dhashay toban sano ka hor bicathada nabiga scw,  ibnu xajar ayaa rajaxay warkaas. Waxaa jiro warar kale, iskuu soo duuduub waxaa leysku hayaa sanadihii 600, 598, 599.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Qureysh waxey ku shirtay Daaru-Nadwa ayagoo ka arinsanaya sidii ay ka yeeli lahaayeen Nabiga scw, waxeyna wada gaareen qabiil kasta wiil inay iska soo saaraan ka dibna ay hal mar wada dilaan Nabiga scw si dhiigiisa qabiilada dhan oo u raaco, balse Nabiga scw ayaa ogaaday arinkooda wuuna ka baxsaday intayna u imaan, Cali ayuuna amray inuu sii jiifto sariirtiisa
Lilya 4-ever
Lilja 4-ever waa filim af-Ruush ah oo Iswidhish-Danish ah, waxaana agaasime ka ah Lukas Moodysson, waxaana filimkan soo baxay August 23, 2002 ee Iswiidhan. Waxay muujineysaa hoos udhaca Lilja Michailova, oo ay ku ciyaarto Oksana Akinshina, oo ah gabar ku noolayd Midowgii Soofiyeeti ee hore ee hooyadeed ay ka tagtay si ay ugu guurto Mareykanka. Sheekadu waxay si dabacsan ku salaysan tahay kiiska dhabta ah ee Danguolė Rasalaitė, oo uu baadho arrinta ka ganacsiga dadka iyo addoonsiga galmada.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Caa'isha waxey tiri «Rasuulka scw ma dhaafi jirin inuu yimaado guriga Abuu Bakar subaxdii ama galabtii balse maalinkii hijrada wuxuu yimid duhurtii waqti uusan imaan jirin, Abuu Bakar ayaa dhahay markuu arkay «Waxaa keenay Nabiga scw arin soo korortay» markuu soo galay Abuu Bakar wuxuu uga kacay sariirtiisa Nabiga scw ayaa ku fariistay, mana la joogin aniga iyo walaashey Asma maahanee, wuxuu dhahay Nabiga scw iga bixi dadka kula jooga, Abuu bakar ayaa dhahay «Rasuulkii Allow waa labadeey gabdhood maxaa dhib oo ku jira» wuxuu dhahay Nabiga scw «Ilaahay wuu ii fasaxay bixitaan iyo hijro» Abuu Bakar wuxuu dhahay «iyo saaxiibnimo Nabigii Allow» wuxuu dhahay Nabiga scw «iyo saaxiibnimo» waxey dhahday Caa'isha «Maalinkaas ka hor ma ogeyn qofka farxad inuu la ooyo ilaa aa ka arkay Abuu Bakar oo ooynaya maalintaas». Wuxuu dhahay Abuu Bakar «Rasuulkii Allow waxaa diyaarshay labo gaadiid,» Asma ayaa u jeexday maradeyd waxeyna ku xirtay alaabta Nabiga scw iyo tan Abuu bakar, waxey kireesteen Cabdullahi bin Ureyqid oo wadooyinka tusinaayay, markey soo baxeen waxey galeen godka gaaru sowr oo gaalada uga gambanaayeen, waxeyna ku jireen sedex habeen, intay godka ku jireen Asma waxey u keeni jirtay cuntada galab kasta, Cabdulaahi bin Abii Baker wuxuu soo dhageysan jiray wararka Qureysh galabihii ayuuna u imaan jiray oo uga warami jiray, Caamir bin Fuheyra ayaa asna ariga daajin jiray agagaarkood wuxuuna tirtiri jiray saamahood.
Lilya 4-ever
Filimku wuxuu helay faallooyin wanaagsan gudaha Iswiidhan iyo dibaddaba. Waxay ku guulaysatay shan Abaalmarinta Guldbagge ah oo uu ku jiro Filimka ugu Fiican, sidoo kale waxa oo sharaxan Filimka ugu Fiican iyo Atariishada ugu Fiican ee Abaalmarinta Filimada Yurub.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Godka markey galaayeen wuxuu lahaa dulduleelo badan Abuu Bakar wuxuu jar jaray maradiisa markaasuu duleel kasta ku daday, waxaa soo haray hal duleel lugtiis ayuu saaray, waxaa ka soo baxay bahal oo qaniinay Abuu bakar wuu adkeystay oo isma dhaqaajin wuxuu diidnaa Nabiga scw inuu ka kiciyo, balse ilintiisa ayaa wajiga Nabiga scw ku tifiqday, wuu ka kacay Nabiga scw wuxuuna dhahay "Maxaa ku helay Abuu bakarow?" Abuu bkar wuxuu dhahay "waa leey qaniinay" Nabiga scw ayaa uga tufay weyna reesatay.
Cali
Cali waxa uuna ahaa ilmaha abuu daalib kan ugu yaraa, markuu jiray shan sano ama ilx sano waxaa dhacday abaar saameyn ku yeelatay abuu daalib, rasuulka scw iyo cabaas ayaa u bandhigeen abuu daalib inay la koriyaan ilmaha, waxa uu qaatay nabiga scw Cali, halka Cabaas uu qaatay Jacfar ,
Madoow
Astaamaha
Madoowgu wuxuu astaan ​​u yahay fowdada, habeenka, naxdinta, masiibada, baabi'inta, geerida, niyadjabka , culeyska iyo qatarta.
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Filimku wuxuu ku bilaabmayaa qof u ordaya buundada wadada weyn. Marka qofku soo jeesto, filimku wuxuu soo bandhigayaa daawadayaasha Lilya Michailova, oo ah gabadh qaan-gaar ah oo dhawaan si xun loo garaacay. Filimku wuxuu markaas muujinayaa taariikhdeedii hore.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Qureysh waxey soo daba gashay raadka Nabiga scw, waxeyna u balan qaadeen qofkii war ka keena 100 geel ah, markey yimaadeen godka ayee saanta waayeen, waxey arkeen Caaracaarada oo sameysay godka afkiiga, waxey is dhaheen godkaan laguma jiro, Abuu Bakar oo ka sheekeenaya qisadaas ayaa dhahay: (waxaa ku dhahay Nabiga scw "Qof ayaga ka mid ah haduu lugihiisa fiiriyo wuu na'arki lahaa" wuxuu ku jawaabay Nabiga scw "Maxaad u maleynee Abuu Bakarow labo qofood oo Allah uu yahay kan sedexeeya?"). Qur'aanka kariimka aayada 40aad Suura Tawba ayuu Alla kaga waramay qisadaas.
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Lilya waxay hooyadeed kula nooshahay guri dabaq ah oo burbursan oo ku yaal jamhuuriyadii hore ee Midowga Sofiyet. Lilya hooyadeed waxay u sheegtay inay u haajiraan Maraykanka iyaga iyo saaxiibka cusub ee hooyada, laakiin taa beddelkeeda, waxay kaga tagtay Lilya oo ay gacanta ku hayso eeddadeed iyadoo iyada iyo saaxiibkeed u guurayaan Ameerika. Eedadii waxay u guurtay guri ka weyn, guri wanaagsan Lilya iyo hooyadeed ay ku noolaayeen iyadoo ku qasbaysa Lilya inay u guurto aqal yar oo qallafsan.
Madoow
Astaamaha
=Midabo Kale=
Cali
Cali waxa uu ku soo koray guriga nabiga scw, wuxuuna ahaa mid laazimo meel walba uu aado, Cali ilaahay wuu ka dhooray noloshiisa inuu sanab u sujuujo sidaas darteed ayee muslimiinta u raaciyaan magaciisa erayga "karama Allahu wajahah".
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Bahdilaada iyo darxumada danbe ee soo socota ayaa lagu soo kordhey Lilya. Saaxiibkeeda ugu fiican ayaa ku dhiirigeliyay inay ku biirto dhilleysiga, laakiin Lilya way diiday. Marka lacagta laga helo saaxiibtii, way been sheegtaa oo waxay tidhaahdaa lacagta waxaa iska leh Lilya, oo markii dambe sumcaddeedii bulshada iyo dugsigaba baabba'day. Tani waxay ku dhammaatay in Lilya ay kufsadaan koox wiilal ah oo ay taqaan. Ugu dambayntii waa in ay dhab ahaantii noqotaa dhillo si ay nafteeda u masruufto.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Jidka hijrada intii lagu jiray Abuu Bakar aad ayuu uga walwalsanaa Nabiga scw inay wax gaaraan wuxuu ka soconaayay marba dhinac horay, gadaal, midig iyo bidix.
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Dhanka kale, Lilya waxay samaysaa saaxiibtinimo kale oo dhow, oo ilaalinaysa wiil ka yar oo lagu magacaabo Volodya, kaas oo jir ahaan uu ku xad-gudbay aabbihiis khamriga ah. Kadib waxay la kullantay nin dhalinyaro ah oo lagu magacaabo Andrei, kaasoo saaxiibkeed noqday oo ku qanciyay inay u guurto Iswiidhan, halkaasoo uu sheegay inay ku wada noolaan doonaan. Kadib markii ay Iswiidhan timid, waxaa la kulmay nin tuug ah oo u kaxeeya guri faaruq ah oo ku dhow, halkaas oo uu ku xirto oo uu kufsado. Lilya ayaa markaa lagu qasbay inay sameyso ficillo galmo tiro badan oo macaamiil ah.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
Nabiga scw iyo Abuu Bakar waxey soo gaareen Qubaa 8 bisha Mawliid, wuxuu joogay Nabiga scw halkaas 4 maalin, Masjidka Qubaa ayuuna ka dhisay, Madiina wuxuu soo garay maalin jimco ah 12 Mawliid, waxaana loo sameeyay soo dhaweyn balaaran oo taariikhda gashay.
Cali
= Hijradii Madiina = =Dagaaladii uu Galay=
Wendy
Shon Seung-wan (dhashay Febraayo 21, 1994),  oo si xirfadaysan loogu yaqaan Wendy, waa fanaanad oo Koonfur Kuuriya ah, jilaa codka iyo martigaliyaha raadiyaha. Waxay xubin ka tahay kooxda gabdhaha Red Velvet. Waxay sameysay kulankeedii ugu horreeyay ee kaligeed ah 2021 Like Water.
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Isaga oo ka walaacsan bixitaanka qofka kaliya ee daneynaya isaga, Volodya wuu is dilay, naftiisuna waxay qaadatay qaab malaa'ig ah. Sida malaa'ig, Volodya waxo u yimid Lilya si ay u ilaaliyo. Maalinta Kirismaska, wuxuu u qaadaa Lilya saqafka sare ee guriga ay ku noolaayeen, isagoo si qoto dheer uga qoomameynaya inuu naftiisa dilay, wuxuu siinayaa adduunka hadiyad ahaan. Si kastaba ha ahaatee, Lilya oo niyad jabsan ayaa diiday. Isku day baxsasho ka dib, Lilya waxaa si xun u garaacay ninkeeda, laakiin mar kale ayay si guul leh u baxsatay. Iyadoo sheekadu si buuxda u soo gaadhay goobta bilawga filimka, Lilya ayaa ka booday buundada oo is dishay.
Kuntuwarey
kuntuwarey waxa ay ka tirsan tahay gobalka sh/hoose waana magaalo leh dhul beereed aad u fiiacan waxaa kaloo dad xoolo dhaqato ah xoolaha ay dhaqdaan waxaa kamida ariga iyo lo,da tuulooyinka hareeraha ka mara waa dhanka busley cambarey aqab talal wabiga shabbele qoryooleey dhiig miir mustaqbal garas baxaar dhanka. Waxey leedahay hal farmashi iyo hal MCH iyo labo masaajid, waxey leedahay labo dhaqtar DR. Aden Axmed Aden iyo Drs Umuliso Canab Iidle Ciise.
Lilya 4-ever
Shirqoolkii
Gabagabada filimka waxay soo bandhigaysaa laba dhamaad oo kala duwan. Mid ka mid ah version ayaa muujinaya Lilya oo dib loo soo celiyay ka dib markii ay is dishay markii ay go'aansatay inay Iswiidhan la tagto Andrei. Si kastaba ha ahaatee, markan way diiday dalabka Andrei, iyada iyo Volodya waxaa la tusay inay ku nool yihiin nolol farxad leh. Muuqaalka ugu dambeeya, Lilya iyo Volodya labaduba waa malaa'igo si farxad leh kubbadda kolayga ugu ciyaaraya saqafka dhismaha.
Cali
= Hogaamiye Cali =
=Qoyska Cali= Qoyska Cali bin Abi Daalib waa aabihiis Dalib ibn Cabd al-Mudalib, hooyo Fatima bint Asad, labo gabdhood iyo sadex wiil ooy walaalo yihiin, todoba xaas, sadex-iyo-toban ilmo ah oo u kala baxa toban-iyo-kow wiil iyo labo gabdhood.
Wendy
Dhacdada masraxa iyo caafimaadka
Bishii Diseembar 25, 2019, Wendy wuxuu ku lug lahaa shil masraxa intii lagu jiray tijaabinta masraxa ee 2019 SBS Gayo Daejeon. Sababtoo ah maqnaanshaha tallaabooyinka badbaadada guud ee xubnaha show-ga ee naqshadda masraxa, marka lagu daro jaranjarada wiishashka oo aan u oolin waxqabadka, waxay ku dhacday qiyaastii 2.5 mitir. Dhaawacyadeeda waxaa ka mid ahaa jabka miskaha, curcurka jaban iyo dhowr dhaawac oo wajiga ah oo ay ka mid yihiin dhabannada dillaacay, iyadoo dhammaan dhaawacyadu ay ka dhaceen dhinaca midig ee jirkeeda. Shilka iyo isbitaal dhigistii xigtay ayaa horseeday in la baajiyo dhammaan hawlaheedii qorsheysnaa Bishii Febraayo 2020, Wendy waxaa laga saaray isbitaal kadib markii ay ku qaadatay laba bilood soo kabsasho, waxayna bilaawday daaweynta bukaan-socodka. Waxay ku soo laabatay Janaayo 1, 2021, markay ahayd ee SMTOWN Live Dhaqanka Dadnimada.
Cali
Aabe: Dalib ibn Cabd al-Mudalib
Hooyo: Fatima bint Asad
Madoow
Astaamaha
=Tixraac=
Cali
= Xigasho =
Saam
saam waa curadkii waynaa ee nabi aadan calyhi salaam waxaa ku abtirsada saamiyiiyiinta
Ilmihiisii
arfakh-shad, iram, aashoor, ciilaam, iyo laawid
Ismaaciil
Ismaaciil, Ishmail, Ismail, Esmail, Ismael (ingiriis: Ishmael, Ismail; carabi: إسماعيل, ʼIsmāʻīl, "Ismaaciil"; Faransiis: Ismael, "Isma'i'l"; Hebrew: ישמעאל, "Ishmayel") waa magac af-Carabi ah oo macnihiisu yahay Ilaahay waa maqley (qiyaastii Alle waa maqley wixii la sheegay) kaasi oo af-Ingiriis lagu dhaho Ishmael.
Abu Bakr
Habeenkii la dheelmiyay Nabiga scw
=Nolasha Madiina= Saxaabada markey Madiina usoo haajireen waxaa helay jiro ay lawada qandhadeen heer ay salaada fadhi ku tukadaan. Caa’isha (RC) waxay tiri ”Markii Rasuulka (Scw) uu Madiina yimid baa Abuu bakar iyo Bilaal ay xanuunsadeen, saa waan usoo galay oo aan ku dhahay ”''Aabbo sideed tahay? Bilaaloow!! adiguna sideed tahay”? Waxay tiri ”Abuu bakar markay qandho qabato wuxuu oranayay:- ”Qofkastaa reerkiisuu ku waabariistaa, mowdkuna uga dhaw kabihiisa suunkooda''”. Bilaalna wuxuu lahaa ”Alla maan habeen baryo tog ay hareerihiisa ku yaallaan geedka Idkharka buurta Jaliil, oo maan maalin u arooro biyihii Majinnah, oo may ii muuqdaan labadii buurood Shaama iyo Dhufayl” Caa'isha waxey uga warantay Nabiga scw khabarkood, wuxuu dhahay Nabiga scw ”Allahayow na jecleysii Madiina jaceylkeena Makka oo kale ama ka sii daran, Allahayow noo barakee suuskeed iyo madaalkeed, cudurkeedna ka rar oo juxfa yeel”
Ismaaciil
= Macnaha Magaca = Magaca Ismaaciil macnihiisu waa Ilaahay waa maqley taasi oo jawaab u ahayd ducadii Nebi Ibraahim iyo xaaskiisa Sahra markey Alle waydiisteen inuu siiyo ilmo taasi oo loogu bishaareeyay wiil ay dhashay Hagar oo ahayd shaqaalihii Nebi Ibraahim, wiilkaasi waa Nebi Ismaaciil. Sidoo kale, Nebi Muxamed, nebiga iyo rasuulka ugu dambeeyay dhamaan anbiyada, oo Rabbi (s.w) ku soo dejiyay kitaabka Quraanka iyo diinta Islaamka ayaa wuxuu ka soo jeedaa tafiirta Nebi Ismaaciil, taasi oo qeyb ka ah “ka jawaabidii baryada” Nebi Ibraahim.
Samotaliye
dhul-shisheeye loo dhigay
Abu Bakr
Jihaadkiisa
Abuu bakar wuxuu la xaadiray Nabiga scw Dagaalkii Badar iyo dhamaan dagaalada kale. Wuxuuna ugu horeeyay dadka uu Nabiga scw kala tashado arimaha jira, Maalinkii Badar wuxuu muujiyay mawaaqif caan ahaa, markii safarka Qureysh fakaday wuxuu Nabiga scw la tashaday saxaabada Abuu bakar ayaa ugu horeeyay oo hadal wanaagsan ku hadlay, wuxuu la joogay Nabiga scw teendhada intii dagaalka uu socday.
Samotaliye
dhulgariir ka Daraneee
dhalintii dhulkaygaay
dheef miyaad u aragteen
dhalanteedka Yurubee
afrikaan dhiciisiyo
Magafiyo dhibtiisii
Saxarii dhunkaal iyo
Dhamaantood dadkaygii
Dhimashada u wada qoray”
Ereyadii Samataliye Cabdisitaar”
Tahriibku waa Aafo, Musiibo iyo mahalako bulshada Afrikaanka guud ahaan gaar ahaana Umadeena Somaliyeed saamayn baaxadleh ku haysa, waa cudur iyo Caadaysi galaaftay kumanaan kun oo da’yartii cilmiga iyo cududa u ahayd dalka, waa mushkilad maaraynteeda aynu guud ahaan masuul ka nahay aynu u sii kala mudnaanee, waa Mihnad mudooyinkan danbe meherad u noqotay wax magarato maan-raac ah oo aanay masuuliyadi ka saarnayn umadan haadka shimbiraha iyo hanfiga saxaraha loo dhigayo ama badweyn lagu haligayo inta huudhi buufimo ah si hoosiis ah habeen loogu guro.
Hadaba su’aasha taagani waxay tahay Tahriibku ma wuxuu noqday tab iyo xeelad aynu waalidkii inagu soo tabcay ugu bedelayno tiiraanyo, tacab khasaar iyo taftaaf aduunyo? Inay bulshada cududoodii mustaqbalka iyo maantu ay badaha ku dhamaadaan ma waxay noqotay tamartii ugu danbaysay ee nolosheena aynu kula tacaalo? Maxaase inaga hortaagan inaynu hankeena iyo himilada mustaqbalkeena ku hagno hiyi toosan oo horumar nafaheena iyo dalkeenaba u horseeda.
Liibaan adawe
XARARDHEERE WAA MAGAALO AY KASOO JEEDAAN RAGG CAAN AH OO UU KAMIDYAHAY NABADOON :MOHAMUD ADAWE ,ADAEN EYRAW ,HAJJI ADEN, AHMED ABDISALAN ,JE:NUUR TAQSIIN
Abu Bakr
Jihaadkiisa
Maalinkii Uxud Abuu bakar wuxuu u fakanaayay wiilkiis Cabdiraxmaan oo markaas gaal ahaa dhinaca gaaladana ka soo jeeday balse Nabiga scw ayaa joojiyay, Markii muslimiinta kala daateen oo la faaifiyay in Nabiga scw la dilay Abuu bakar wuxuu dhax jeexay safafka wuxuuna ahaay qofkii ugu horeeyay ee gaara, wuxuu isku dayay biraha inuu ka bixiyo Nabiga scw balse Abuu Cubeyda ayaa ka baryay inuu u dhaafo wuu u daayay.
Degmada Boorama
Degmada Borama (Borama District; بوراما ضلع), (sidoo kale loo yaqaano Degmada Borame) waa degmo ka tirsan gobolka Awdal ee bari wadanka Somaliland.
Degmada Boorama waxaa magaalo-madax u ah caasimada Boorama.
Ismaaciil
= Dadka Caanka ah ee Magacan =
= Jadwalka Magacyada =
Abu Bakr
Jihaadkiisa
Wuxuu qeyb ka qaatay Duulaankii banii nadiir ee sanadkii 4aad ahaa, Duulaankii banii musdaliq ee sanadkii 5aad ahaa, wuxuuna siday calanka Muhaajiriinta, Duulaankii khandaq iyo Duulaankii banii qureyda oo isla sanadkii 5aad ahaayeen, Dagaalkii Kheybar oo sanadkii 7aad dhacay wuxuu Abuu bakar hogaamiyay ciidankii ugu horeeyay ee isku daya furshadeed wey furan waayeen, hogaamiye yaal kale ayuu Nabiga scw diray kuwaas oo ku guuleysan waayeen ilaa markii dambe Cali uu furtay.
East West Gaas tubbo
Mashruuca East West Gas Pipeline ayaa loo soo gaabiyaa EWPL waa mashruuc lagu hirgelinayo gaas ka soo Kakinada (Andhra Pradesh) ilaa Bharuch (Gujarat) oo ay ku jiraan noocyo kala duwan iyo isku xirnaanta jidka. EWPL waxa ay la socdaan dowladaha India iyo Andhra Pradesh, Telangana, Karnataka, Maharashtra iyo Gujarat. EWPL waxaa loo oggolaaday inuu dhuubo dhuumaha caadiga ah. [4] Gaaska Batroolka ee East West Gas Pipeline wuxuu keenaa gaas dabiiciga ah ee RIL ee xayawaanka weyn ee saliida ee Gujarat iyo wuxuu macaamiil badan ku wareejiyaa macaamiisha badan iyada oo loo marayo isku xirka qatarta ee dhererka. Nidaamka dhuumaha ayaa ku yaala saldhigyo badan oo kombuyuutarro, tas-hiilaadyo badan oo cabbirid ah oo laga fuliyo laanta naaquska iyo shabakadda kantaroolka iyo isgaarsiinta. Mashruucan ayaa ah kan ugu horreeya ee ugu weyn ee dhoofinta dhuxusha dalka Hindiya iyo laf-dhabarka India ee gaaska dabiiciga ah.
Ismaaciil
= Qoraalo La Mid Ah =
Abu Bakr
Jihaadkiisa
Markii Nabiga scw uu galay Makka Sanadkii furashada Abuu bakar wuxuu socday garabkiisa, wuxuu keenay maalintaas aabihiis Abuu Quxaafa oo gaal ahaay, Rasuulka Scw ayaa dhahay "Maxaa u keentay anagaa xaafada ugu tagi laheen" Abuubakar wuxuu dhahay: "May asigaa ku xaq leh inuu yimaado" islaamka ayaa loo qabtay wuuna islaamay.
Samotaliye
Somaliland waa dal hodana oo khayraadkiisa dabiicaga ahi kufilaan karo dunida kalena anfici karo hadaynu madax iyo minjo isu xulafaysano mustaqbal ifaya oo bulshadu kaga guurto halkan aynu taaganahay ee niyad xumada iyo rajo beelka da’yarteenii ku abuuray, Hadaynu guud ahaan qaybaha kala duwan ee bulshada iyo dhinacyada qaranku ka kooban yahay ay xafiiltanka siyaasadeed iyo isu xulafaysiga shakhsi araga ah intaynu dhan isakaga Tiirino u tafaxaydano tayaynta bulsho isku tiirsan oo dhaqaale iyo maamul xoogan leh oo musuqmaasuq iyo cadaalad daro ka madhan kuna dhisan mabda’a maamul wanaaga iyo midnimada shacabka, dal dunida kale tusa danahooda si aynu uga iibino Ictiraafka aynu baadigoobka mudada ugu jirnay, dal dunida aqoonsi ka haysta dadkiisuna ku Najaxaan.
Abu Bakr
Jihaadkiisa
Duulaankii Tabuuk ee ugu dambeeyay dagaalada Rasuulka scw wuxuu Nabiga scw u xiray Abuu bakar calankiisa ugu weyn, wuxuuna ku booriyay Nabiga saxaabadiis bixinta sadaqada, Cumar oo is lahaa Abuu bakar wax dhaxaa wuu kaa hormaray maanta ka badi ayaa la yimid kala bar xooliisa balse wuxuu ku kadsoomay Abuu bakar oo la yimid xoolhiis oo dhan, markii la weydiiyeyna ciyaalka maxaa ugu soo tagtay wuxuu ku jawaabay "ilaahay iyo Rasuulkiis ayaa ku dhaafay" Cumar oo maalinkaas quustay baa dhahay maanta ka dib kulama tartami doono.
Samotaliye
Aqoonyahankaa iyo xoogaa dalka ee maalin walba u xidhxidhan safarkaa aan dhamaadkiisa la ogayn iyo bulshadaa bir-magaydadeedii yurub ilaa dalka baylahdeedii waraabuhu ku cunayo, waa kuwii dalkan ka dhigi lahaa mid isaga loo soo tahriibo oo dunida kale u soo shaqo iyo shaxaad doonato, nasiib darose waxay ka doorbideen in dal kii lahaa uu hagaajistay ay noloshiisa u hanqal taagan,
Waxaan ku soo ururinayaa maqaalkaygan Tahriibku waa naftaadii oo aad galaafanayso, gumaynayso oo aad gaajaysiinayso, waalidkii oo aad goblaminayso iyo dalkaagii oo aad gaabis gelinayso ee aynu ka dheerayno umadeena, maxasteena iyo dhalaankeenaba ugana digno masiibadan ba’an ee inagu habsatay ee Garbabeelka iyo ganacjabka inagu ah.
Abu Bakr
Hogaaminta Xajka
Sanadkii sagaalaad ee hijiriga wuxuu Nabiga scw madax uga dhigay Abuu Bakar hogaaminta xajka waxa uuna la baxay 300 nin oo reer Madiina ah iyo 20 halaad oo hadyi ah, wuxuu Nabiga scw ka daba diray Cali bin Abii Daalib oo faray inuu gaarsiiyo dadka balankooda in loo celiyay iyo inaa la ogoleen qof gaal ah ama qaawan inuu soo xajiyo, Xajka ka dib waxey xujeyda kusoo laabteen Madiina.
Samotaliye
Iyadoo aan madaxweynaha uga mahadnaqayno gudidii ladagaalanka Tahriibka iyo shaqo abuurista ee uu dhawaan dhisay, waxaan leenahay mudane Madaxweyne Gudidaas weli warkeedu wuu nagu yaryahay hawshanina waa hawl culus ee waa in la dardargeliyaa dhakhsana wax la taaban karo ay u muujiyaan si looga badbaado musiibadan Tahriibka.
Abu Bakr
Jirada Rasuulka scw iyo dhimashadiis
Jirada uu ku dhintay Nabiga scw waxey ku bilaabatay dhamaadka Safar sanadii 11H, Maalin Nabiga scw asigoo khudbeenayo wuxuu ku dhahay khudbadiis “Ilaahay addoon ayuu kala doorsiiyay aduunyo iyo waxa Eebbe agtiisa ah, adoonka ayaana doortay Alla agtiis”. Abuu Bakar ayaa oohin is celin waayay, Saxaabada ayaana la yaabay oohintiisa Abuu bakar se wuxuu u fahmay in Nabiga scw oo muddo dheer sii noolaan doonin, wuxuu dhahay "Maya, annaga iyo carruurtayada ayaa furashada kuu noqon doona." Nabiga scw waa u tacsiyeeyay saaxiibkii, wuxuuna amray in dhammaan irdaha masaajidka soo gala la xidho marka laga reebo ta guriga Abuu Bakar ka imanaysa.
Little Mix
Little Mix waa koox gabdho Ingiriis ah. Kooxdu waxay ka kooban tahay Perrie Edwards, Jade Thirlwall, iyo Leigh-Anne Pinnock. Mid ka mid ah xubnaheeda asalka ah, Jesy Nelson, ayaa kooxda ka tagtay 2020. Muusigoodu waxa dhiirigeliyay xoojinta haweenka, jirka togan, xuquuqaha LGBT iyo waaya-aragnimada kooxda ee jinsi-takoor.
Abu Bakr
Maalinkii uu dhintay Nabiga scw
Wuxuu dhintay Nabiga scw barqanimada maalin isniin ah 12 ka bisha Mawliid, Waxeyna geeridiisa xanuun iyo murugo ku reebtay dhamaan Saxaabada, waxey noqdeen mid wareera iyo mid inkira dhimashadiisa, Cumar bin khadaab wuxuu qaatay seeftiisa wuxuuna ku goodiyay inuu dilaayo cidkasta oo dhahda Nabiga scw wuu dhintay, wuxuu dhahay "Walaahi Nabiga scw ma dhiman ilaahay ayaana soo bixin doono wuxuuna jari raga qaar gacmahooda iyo lugahood". Abuu Bakar maalintaas wuu maqnaa markuu imaaday waxoo galay qolka uu Nabiga scw yaalay wajiga ayuu ka feyday markaasuu shumiyay, wuxuuna dhahay: "Waad wanaagsanaatay noloshaada iyo dhimashadaada" ka dib dadka ayuu ku soo baxay, wuxuuna ku dhahay Cumar "is daji" Abuu Bakar wuxuu soo jeediyay khudbad oo ku lahaa: war hooy qofkii Muxamad caabdudaayay Muxamad wuu dhintay, Qofkii Alla caabudaayay Alla wuu noolyahay mana dhimanaayo wuxuuna aqriyay [ومَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَات أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ [فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ Caa'isha RC waxey tiri "Walaahi waxaad moodaa dadka horay inayna u ogeen ilaahay inuu soo dajiyay aayadaas ilaa uu Abuu Bakar ku dul aqriay, wey ka qaateen waxeyna yaqiniyeen geerida Nabiga scw"
=Khilaafada=
Maalinkii Saqiifa
Dhalashada Nabiga scw Ansaarta waxey shir ku qabteen teendhada reer banii saacida si ay u doortaan amiir u gaar ah, waxa ayna u sharaxdeen Sacad bin Cubaada, Abuu Bakar, Cumar iyo Abuu Cubeyda ayaa soo aadeen dhankooda, markey gaareen goobta shirka waxaa hadlay afhayeenka Ansaarta wuxuuna dhahay "Anaga waxaa nahay Ansaarta ilaahay iyo jeyshka islaamka, idinkuna Muhaajiriiney waxaa tihiin tolka nabigeen qolo yar oo niiga mid ah ayaa raba jiridka inay naga jaraan oo noo diidaan talada" Cumar ayaa isku diyaariyay inuu hadlo balse Abuu Bakar ayaa hadal jeedinta qaatay oo ka hadlay midnimada inay fiican tahay, waxa uuna xusay fadliga Qureysh iyo inay yihiin kuwa xaqa u leh khilaafada, ka dib wuxuu gacanta qabtay Cumar iyo Abuu Cubayda waxa uuna dhahay labadaan midkaa doorataan ayaa raali niiga ahay, mid Ansaarta ka mid ah ayaa istaagay oo dhahay "Anagana amiir aa leenahay idinkana amiir aa laydihiin" waxaa aad u batay buuqa sawaxanka ayaana kor noqday, ka dib Cumar ayaa gacanta qabtay Abuu Bakar oo dhahay fidi aa kula mubaayacoodee, Ansaar ayaa ayagana la mubaayacootay, sidaas ayaana lagu doortay Abuu Bakar khaliifka koowaad ee Islaamka.
Beycada guud
Maalintii xigtay waxey muslimiinta isugu yimaadeen masjidka ayagoona halkaas kula mubaayacoodaan Abuu bakar si guud, kadib Abuu bakar wuxuu fuulay minbarka waxa uuna dhahay:
"AMAA BACDU: Dadkiinaanow aniga xil baa ley dhiibay mana ihi qofka niigu kheyrka badan, hadaa wanaag sameeyo iigu kaalmeeya, hadaa qaldamana i toosiya, runta waa amaano, beenta waa khiyaano, kiina niigu liita agteeya wuu ka xoogan yahay ilaa xaqa usoo qaado, kiina xooga leh agteeya wuu ku liitaa ilaa xaqa ka qaado insha Allah. Qolo kama tagto jihaadka ilaahay dartiis illaa Alla wuu duleeyaa, qolo kuma faafto xumaanta illaa Alla balaayo ayuu ku wada camimaa, I adeeca intaa Alla iyo Rasuulkiis adeecaayo, hadii aa Alla iyo Rasuulkiis ku caasiyo wax daaco ah niiguma lihi. U kaca salaada Alla ha idiin naxariistee."
Ciidankii Usaama
Waxa uu ahaa Nabiga scw inuu diyaarshay ciidan oo madax uga dhigay Usaama bin zeyd kuwaas oo ku duula Ruum, balse markuu xanuunsaday Nabiga scw ciidanka wuu habsaamay, dardaarankii Rasuulka scw ayaa ahaa ka hor intuusan dhiman ciidankaas in la fuliyo, balse khilaafada Abuu bakar markuu qabtay oo carabtii dhan ridoobeen, waxaa lagu dhahay ciidankaan Madiina ayaa looga baahan yahay waxey ku fiicantahay in la baajiyo, Abuu bakar wuu diiday, wuxuuna dhahay: ma joojinaayi ciidan uu Rasuulka scw diray,
Ciidankii Usaama waxey gaaren bartimaameydkood waxeyna gaarsiiyeen cadawga khasaaro badan, ka dib wey soo laabteen nabad qaba soona qaniimeysteen.
Dagaalada Ridada
Dhimashada Nabiga scw kadib waxaa bilaawday mawjado rido ah, Qabiilo badan oo carbeed ayaana diinta kalaabteen, qaar kale oo badan waxey diideen inay bixiyaan sakada waxaa meel walba ka soo baxay kuwo sheeganaya nabinimo sida Duleyxa oo raacsanaayeen reer banii asad, sujaaxa oo ree tamiim iyo tagliba raaceen, iyo Museylima Al-Kadaab oo reer banii Xaniifa raaceen, Dawlada Abuu bakar ayaa noqotay mid ku kooban Madiina, Makka iyo Daa'if.
Abuu ubakar wuxuu go'aansaday awood iyo dagaal inuu ku wajaho dhaqdhaqaaqyada ridada, Saxaabada qaar kamida oo Cumar ku juro ayaa Abuu bakar usoo jeediyeen inuu ku wajaho qaab jilcsan iyo inuu iska daayo kuwa diidan Sakada, balse Abuu bakar oo mawaaqifkiisa ku adag ayaa dhahay "wallaahi waa la dagaalami qofka kala saara Salaada iyo Sakada maxaa yeelay Sakada waa xaqa maalka, walaahi hadey ii diidaan xarig oo Nabiga scw u gudan jireen waa la dagaalamaa".
Qabiilada carabta ridoobay waxey sheegeen diinta inay ku ekeed intuu noolaa Nabiga scw, mid ka mid ah abwaanadood oo tix gabay ah mariyay waxa ayaa dhahay:
Ee ilaahay adoomankiisow muxuu Abuu bakar rabaa>>
wuxuuna faray Abuu bakar in la xoojiyo difaacyada Madiina asigoo ka baqaayay weeraro kaga yimaada qabiilada qaar xagooda, sidii ayaa dhacday weerar ayee Madiina la kulantay habeen ciidanka muslimiinta ayaana iska difaacay, subaxnimadii ayuu daba galay Abuu bakar wuxuuna gaarsiiyay jab weyn, Dul-Qisa meel la dhaho ayuuna dagay, waxeyna ahayd furashadii u horaysay dagaaladii ridada.
Habaryar
Habaryar
Abu Bakr
Dirista guutooyinka dagaalka
Wuxuu diyaarshay Abuu bakar kow iyo toban guuto oo ciidan ah kuwaas oo u xilsaaray la dagaalanka qabiilada ridoobay, waxeyna kala ahaayeen:-
Waslad
Waslad (steak; ستيك) waa nooc ka mid ah hilibka xoolaha, gaar ahaan hilibka laga jaro garabka, jeeniga, lugta, dhabarka iyo meelaha leh jiidh saafi ah. Sidoo kale wasladu waa hilibka laga gooyo muruqa xoolaha kaasi oo leh waxyar oo baruur ah, laakiin inta badan jiidh saafi ah. Waslada waxaa laga diyaariyaa hilibka lo'da, geela, adhiga iyo doofaarka. Hilibka kaluunka iyo digaaga iyo shimbiraha laga sameeyn karo waslada.
Habaryar
Habaryar (ingriis: aunt) waa qofka la dhashay hooyoda iyo dhamaan dumarka ay qaraaboda yihiin.
Abu Bakr
Dirista guutooyinka dagaalka
Waxa uu dardaaran u siiyay Abuu bakar talyaasha ciidamadiisa cidna inay la dagaalin ilaa ay ugu yeeraan diinta marka hore qofkii aqbala ay ka tagaan qofkii diidana ay la dagaalamaan.
Guruub
Guruub
Habaryar
= Xigasho =
Waslad
Hilibka waslada marka la dubo (dab lagu shiilo) waxaa loo yaqaanaa xaniid. Sidoo kale, waslada waxaa laga diyaariyaa maraqa iyo suugada. Si taasi ka duwan, wadanada caalamka meelo badan waxaa waslada loo yaqaana hilib shiilan oo laga ilaaliyay biyaha kaasi oo laga sameeyay noocyo kala duwan oo xoolo ah.
Salman Khan
Cabdul Rashid Salim Salman Khan (dhashay 27 December 1965), loo yaqaano Salman Khan (loogu dhawaaqo: səlˈmaːn ˈxaːn), waa atoore, filim soo saare iyo nin caan ku ah jilitaanka filimaanta Hindiga ee Bollywood.
Abu Bakr
Yaman
Intuu Nabiga scw noolaa Waxaa Yaman ka soo baxay Aswad Al-cansi oo nabinimo sheegtay waxaana raacay qabiilo badan, wuxuuna qabsaday Sanca Asigoo dilay talyaheeda Baadaan Al-faarisi, balse muslimiinta waxaa u suuro gashay inay dilaan oo shartiisa joojiyaan, khilaafada markuu qabtay Abuu bakar waxaa ridoobay hadana Qeys bin makshuux oo Sanca ka talinaayay, wuxuu u qoray Abuu bakar Feyruuz Al-deylami iyo kaaba qabiilada ka ag dhaw Sanca inay la dagaalamaan Qeys iyo murtadiinta kale, waxey la galeen dagaalo badan ilaa markii dambe ka adkaadeen Qeys iyo intii raacsanayd, Qeys bin makshuux iyo saaxiibkiis Camar bin Macdii kariba waxaa lagu dhigay gacanta Madiina ayaa loo soo diray.
Salman Khan
=Tixraac=
Abu Bakr
Duleyxa bin Khuweylid
Ciidamadii khaalid uu watay waxay aadeen dhanka Duleyxa bin Khuweylid oo sheegtay nabinimo waxaa raacay qabiilkiis bnuu asad iyo qabiilada Gadafaan, Qabiilka dayyi oo horay u raacay ayaa isaga laabtay ka dib Cadiyyi bin xaatim markuu lahadlay.
Duleyxa wuxuu dilay Cukaasha bin Muxsan iyo Saabit bin Aqram oo horgal u ahaa ciidanka khaalid, Dagaalkii buzaakha ayee isaga horyimaadeen labada ciidan, dagaal culus ka dib muslimiinta ayaa gaareen guul waxeyna bursadeen ciidankii Duleyxa ayagoo dilaayeen oo qafaalanayeen, dadka la qabsaday waxaa ka mid ahaa Cuyeyna bin Xisni, Duleyxa asiga wuu fakaday wuxuu u cararay Shaam agteyda.
Waslad
Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee waslada. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah xaniidka iyo waslada cad. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.
Abu Bakr
Banuu tamiim
Ciidanka khaalid markey ka soo dhamaadeen Duleyxa waxey aadeen Qabiilka banii tamiim oo Sakada horay u diiday, hoogamiya qabiilkan Maalik bin Nuweyra markuu ka war helay muslimiinta inay ku soo socdaan wuxuu is dareensiiyay awood inaa looga hortagi karin wuxuuna kala diray dagaalyahanada qabiilka, balse khaalid bin waliid ayaa dilay Maalik bin Nuweyra, arintaas oo dood ka dhax dhalisay saxaabada, Cumar bin khadaab ayaa u soo jeediyay Abuu bakar inuu khaalid xilka ka qaado laakin Abuu bakar ma aqbalin.
Waslad
=Qoraalo La Xidhiidha=
Abu Bakr
Museylima Al-Kadaab
Banuu Xaniifa waxey ahaayeen kuwa ugu daran murtadiinta, waxaa hogaaminaayay Museylima Al-kadaab oo ilaa 40 kun ku hareersnaayeen, waxeyna jabiyeen ciidankii uu Cikrama watay iyo mid kala oo Shuraxbiil bin Xasana watay. Markii dambe waxaa soo gaaray khaalid ciidankiisa oo 10 kun ilaa 12 kun gaarayay, waxaana ka mid ahaa Ahlu-badar iyo Qurraa, Museylima markuu ka war helay imaanshaha Khaalid wuxuu ula baxay ciidankiisa Caqarabaa oo Yamaama dhinceed ku taalay, waxaana dhax maray ciidanka Muslimiinta iyo kuwa murtadiinta dagaal aad u darnaa, mar ayeeba ku sigteen Muslimiinta inay jabaan, waxaa hal heys u ahaa Muslimiinta maalintaas "Yaa Muxmadaa", ciidanka banuu xaiifa ayaa ku gambaday beer loogu yeero "Beerta dhimashada" oo darbiyo adag lahayd , hase yeeshee Muslimiinta ayaa awoodeen darbiga inay ugu boodaan takbiirta ayeena ku galeen, beerta gudaheed ayaa lagu laayay reer banii xaniifa, waxaana ku jiray dadka lagu dilay Museylima iyo wasiirkiis Muxakkam bin Dufeyl, guud ahaan banii xaniifa waxaa dagaalka looga dilay 10 kun, dhanka Muslimiinta waxaa uga dhintay ilaa 600 oo ay ku jiraan Qurraa badan iyo saxaabo magac leh sida Zeyd bin khadaab, Abuu dujaana, Saalim Mowla Abii Xudeyfa iyo Dufeyl bin Camar Al-Dowsi.
Guruub
Marka laga waramayo jadwalka miiska Diwaanka Curiye Guruubku waa guuto curiye isku astaan, dhaqan iyo calaamad ah kuwaas oo ku jira hal saf oo khaanadaha Diwaanka Curiye.
Abu Bakr
Murtadiinta Cumaan iyo Baxreyn
Dadka Baxreyn ayaga waxey islaameen xiliga Nabiga scw, waxaana ka talin jiray Mundir bin Saawi oo cadaalad ku maamuli jiray, Markii uu dhintay way ridoobeen waxeyna madax ka dhigteen Mundir bin Nucmaan Al-garuur , Magaalo la dhaho jawaasaa ayaa ku hartay islaamnimada waxey galiyeen go'doon baad iyo biyo ayeena ka gooyeen, Ciidanka Abuu bakar oo Calaa bin Xadrami ayaa soo gaaray, waxeyna la dagaalameen murtadiinta ilaa ay ka jabiyeen , Mundir bin Nucmaan Al-garuur ayaana lagu dilay dagaalka
Waslad
=Linkiyo Banaanka=
Abu Bakr
Bilaawga Furashooyinka Ciraaq
Dhamaadka dagaaladii ridada ka dib waxaa Abuu bakar u yimid Musana bin xaarisa Al-sheybaani oo qabiilkiisa xuduud la lahaayeen Faaris, wuxuu ka dalbay Abuu bakar inuu gurmado, Abuu bakar ayaa diray Khaalid bin waliid iyo Ciyaad bin ganam, khaalid wuxuu baxay muxaram 12H wuxuuna gaaray Ciyaad ka hor, khaalid wuxuu u qoray Hurmuz talyaha Ciraaq faaris islaamid ama jisyo ama dagaal, Hurmuz wuxuu doortay dagaal, kisra ayuuna ka dalbaday ciidamo gurmad ah
Faaris waxey silsilad ku wada xirtay ciidankeeda ayadoo is leh yeyna cararin, dagaalka markuu bilaawday wuxuu ka dalbay Hurmuz khaalid inuu u soo baxo, Khaalid wuxuu ku dilay Hurmuz baratanka, ciidankii furus ayaa isku dhax yaacay waxeyna la kulmeen jab weyn, intii carartayna waxaa sii bursaday Musanaa bin xaarisa ilaa magaalqda Abulla ka gaaray, wuxuu ogaaday ciidan kale oo halkaas jooga khaalid ayuu ku war galiyay,
Khaalid durbadii wuxuu la soo dhaqaaqay ciidankiisa, ciidankaan meesha joogay waxey ahaayeen kuwii gurmadka ahaa oo kisra soo siray, ciidanka muslimiinta ayaana ku jabiya dagaalkii madaar waxeyna ka dileen 30 kun oo badankood wabiga ku dhinteen, waxeyna ka qabsadeen caruur badan, Xasan bisri ayaana ka mid ahaa caruurta lagu qabsaday dagaalkaas.
Kisra wuxuu soo aruurshay ciidaan aad u badan oo hogaamiye ka ahaa talyihii khuraasaan Andarzagar iyo ciidan kale oo hogaamiye ka ahaa bahman bin jaadwyhi, labada ciidan waxey kala qaadeen labo jid, khaalid wuxuu isku dayay inuu ka faaideysto intayna kulmin, bishii Safar 12H dagaalkii waluuja ayee muslimiinta kula dagaalameen ciidanka Andarzagar khaalid wuxuu adeegsaday taatiko cajiib ahayd oo suuro galisay guul dhamaystiran inay muslimiinta ka gaaraan Furus, hogaamiyahooda ayaa cararay oo haraad ku dhintay.
Furshada Xiira
Talyihii faarisiga ahaa ee haystay Xiira markuu ogaaday in muslimiinta ku soo dhaw yihiin wuxuu faray wiilkiisa inuu dimiyo furaat, khaalid iyo ciidanka muslimiinta waxey soo qaateen doomihii ay kusoo qabsadeen dagaaladii hore, balse waxey ka war heleen wabiga in la xeray, khaalid ayaa tiro ciidankiis ah kaxeystay, wuxuu kula kulmay wiilka taliyaha xiira wabiga afkiisa dagaal ka dib wuu jabiyay waxa uuna dib u socod siiyay wabiga ,
Talyihii Xiira ayaa ka tagay magaalada ka dib markii uu maqlay dhimashada Kisraa, waxey ciidanka muslimiinta magaalada ugu imaadeen dadkeedii oo dhufeysyo ka galay, khaalid wuxuu faray muslimiinta inay go'doon galiyaan magaalada, dadkii magaalada wuxuu ugu yeeray inay sedex mid qaataan islaamid, Jisyo ama dagaal, ugu dambeeyn dadkii magaalada waxey u hogaansameen aqbalida jisyada.
Furshada Anbaar
Furshada xiira ka dib kaaba qabiilo badan ayaa ugu yimaadeen khaalid xiira kuwaas oo dalbanaayay inay galaan daacada muslimiinta oo jisyo bixiyaan, intaas ka dib khaalid wuxuu ilaalo geeyay meelaha la qabsaday, asaga iyo ciidankiisa waxey u jaheesteen qabsahada dhulalka ka sokeeya dawma jandal oo Ciyaad bin ganam ku hakaday, wuxuu ka bilaabay Anbaar, dadkeydi ayaa ahaa inay dhufeysyo sameeysteen oo godad qoteen, khaalid wuxuu faray ciidankiis gamuunleyda indhaha inay ka shiishaan cadawga, kun il markey rideen ayuu talyihii meysa haystay shiirzaad dalbaday hishiis uu khaalid ku qancin, dagaalka ayaa sii socday waxey ciidanka muslimiinta gowraceen geelood ayagoo uga gudbay godka, markaas ayuu shirzaad dalbaday hishiis mar kale inay ka baxaan magaalada xitaa alaab la'aan, khaalid ayaana ogolaaday, waxa uuna kula hishiiyay dadkii magaalada Jisyo.
khaalid wuxuu sii aaday ceynu tamri oo ay joogeen ciidamo faarisi ah oo Mahraan talye la dhaho hogaaminaayay iyo kuwo kale oo carab ah oo cuqa hogaaminaayay, ciidankii carabta ayaa dhaheen "Carab ayadaa is taqaanee noo dhaafa anaga" Ciidankii faarisiga wuxuu ku haray ceynu tamri, kuwii carabta ayaa ka hortageen muslimiinta, balse waa la jabiyay talyahoodii cuqa waana la qabtay, ciidankii faarisiga markey ka war heleen dagaalka way isaga carareen saldhigoodi, qaar yar oo kasoo firdhaday ciidanki cuqa ayaa dhufeysyo galeen, khaalid ayaana ka soo dajiyay.
Furshada Dawma Jandal
Dawma jandal waxaa laga hareereyay labada dhinac, Juudi ayaa weerar kuqaaday dhanka khaalid balse wuxuu la kulmay jab xun markey soo labanayeen waxaa laga xirtay albaabka dhamaantood waxey gacanta u galeen muslimiinta waana la wada dilay, ciidanka muslimiinta ayaa cadaadiska ku sii kordhiyay kuwa gudaha waxeyna fujiyeen albaabka dad badan ayeena ka dileen.
Dagaalkii Firaad
Khaalid markii calanka islaamka uu ka taagay Ciraaq ayna u hogaansameyn qabiilada carabta waxa uu aaday Firaad oo xuduudka Ruum iyo Faaris dhacda, waxaa markiiba isku aruursaday Ruum, Faaris iyo qabiilada Carabta uu khaalid horay u lasoo dagaalamay, markii ay gaareen Furaat waxa ay ku dhaheen muslimiinta "noo soo gudba ama anagaa nii soo gudbayno" khaalid wuxuu dhahay "idinka noo soo gudba" waxa ay dhaheen "naga dheeraada aa gudubnee" khaalid wuxuu dhahay "May. hoosteena soo mara" way soo gudbeen waxaana dhaxmaray dagaal dhiig badan ku daatay, isbaaheysigii gaalada ayaana lagu jabiyay waxaana laga dilay tobaneeyo kun, Dagaalkan waxa uu dhacay 15ka bisha Siditaal 12H waxa uuna gabagabo u ahaa dagaalada khaalid uu ka galay Ciraaq, Khaalid waxaa uga yimid dhanka Abuu bakar amar inuu u jaheysto Shaam si uu u xoojiyo dagaalada ka socdo halkaas, waxa uuna uga tagay Xiira Camar bin Xazam Al-Ansaari iyo Musanaa bin xaarisa Al-sheybaani.
Heerka
Heerka
Guruub
Shaxda jadwalka Diwaanka Curiye, oo uu sameeyay saynisyahan Ruush ah Dmitri Mendeleev, waxay ka kooban yihiin 18 Guruub kuwaas oo ey ku dhex jiraan dhamaan 118 Curiye. Inkastoo guruubyadu ku magacaaban yihiin tirada guruubka oo u dhexaysa 1 ilaa 18 qaarkood waxay leeyihiin magacyo u gaar ah, kuwaas waxaa ka mid ah Guruubka 15aad oo lagu magacaabo Biniktojiin ama (Pnictogens), Guruubka 16aad oo ah Jaalkojiin (Chalcogens), Guruubka 17aad oo lagu naaneyso Halogens, iyo Guruubka 18aad oo loo yaqaano Neefta Gobta ama (Noble Gases). Waxayna kala yihiin: Guruubka 1aad (Birta Alkali), Guruubka 2aad (Birta Alkalineta Dhulka), Guruubka 3aad, Guruubka 4aad, Guruubka 5aad, Guruubka 6aad, Guruubka 7aad, Guruubka 8aad, Guruubka 9aad, Guruubka 10aad, Guruubka 11aad, Guruubka 12aad, Guruubka 13aad, Guruubka 14aad, Guruubka 15aad sidoo kale loo yaqaano Biniktojiin ama (Pnictogens), Guruubka 16aad Jaalkojiin (Chalcogens), Guruubka 17aad oo lagu naaneyso Halogens, iyo Guruubka 18aad oo loo yaqaano Neefta Gobta ama (Noble Gases).
Waslad
=Tixraac=
Abu Bakr
Furashooyinka Shaam
Dhulka Shaam waxa uu ahmiyad weyn u lahaa muslimiinta hadey tahay mid dhaqaalo iyo mid diimeed, sidaas darteed Abuu bakar waxa uu diyaarshay afar ciidan oo madax uga kala dhigay Yaziid bin Abii Sufyaan, Abuu Cubeyda, Shuraxbiil bin Xasana iyo Camar bin Caas, Ciidanka Yaziid waa 9kun waxa uu ku jaheesnaa Dimashiq, Ciidaanka Abuu Cubeyda waa 7kun wax uuna ku jaheesnaa Ximsa, Ciidanka Camar waa 7kun waxa uuna ku jaheesnaa Falastiin, Ciidanka Shuraxbiil asigana waa 7ku Busra ayuuna ku jaheesnaa dhamaantood 30,000 ma dhaafeyn. Abuubakar waxa uu u dardaarmay talyaasha ciidamadiisa inay u jilcanaadaan ciidamada oona ku kalifin awoodood wax ka baxsan wada tashi inay la sameeyaan si go'aan quman loo gaaro, cadaalada inay ku dadaalaan oo dulmiga iska ilaaliyaan, cadawga hadey la kulmaan inaysan cararin maxaa yeelay Alla ayee caro galinee, waxoo uga digay inay dilaan caruurta, odayaasha, naagaha, shacabka caadiga iyo baadariyaasha moolacyada ama kaniisadaha ku cibaadeysanaya, sidoo kale wuxuu ka reebay geedaha inay gubaan ama gooyaan iyo balamada inay ka baxaan oo buriyaan, wuxuu faray inay u khiyaar galiyaan gaalada sadax mid; islaamid, jisyo iyo dagaal.
Afrika Calenders
Afrika Calenders
Abu Bakr
Furashooyinka Shaam
=Dhimashadiisa = Bishii Jumaada aakhir sanadkii 13H buu xanuunsaday Abuubkar, xanuunka ayaana kusii kordhay, wuxuu haayay 15 bari ilaa uu ka faaruuqay dunida 22 Jumaada aakhir isla sanadkaas, Asigoo jira 63 sano, waxaana lagu duugay Nabiga scw dhinaciisa, waxaa aad u ruxantay magaalada Madiina dadkii oo dhan waxey galeen oohin aa horay loo arag aydoo kale maalinkii uu Nabiga scw dhintay maahee.
Abuubakar isagoo xanuunsanayo ayuu u yeerinayay dardaaranka, waxaana ka qoraayayCusmaan bin Cafaan oo ka qoraayay, Markii uu marinaayo yeerinta dardaaranka ereyga: Waxaan idiinkaga tegay...... buu miyir daboolmay, markaasuu Cusmaan halkii ku buuxiyey.... Cumar. Mar kale buu Abuu Bakar dib u soo miyirsaday oo uu yiri:- Bal ii akhri waxa aad qortay, Markaasuu u aqriyey illaa uu ka gaaray ereyga ah waxaan idiinkaga tegay.... wuxuuna Cusmaan raaciyey magacii uu ku daray oo awalba uu Abuu Bakar hadal hayey ee ahaa "Cumar". Waxuu markaa Abuu Bakar u riyaaqay sida uu Cusmaan sameeyay, waxuuna ku yiri:- ''Waxaa laga yaabaa inaad ka cabsatay inaan sidaa ku dhinto oo dadku ay is khilaafaan, illaah baan ku dhaartaye haddii aad adigu isku qori lahayd ahal baad u ahaan lahayd. Kadib dardaarankii buu sii waday illaa uu ka dhammeeyay''. Markii uu dhintay buuna Cusmaan dadkii ku dul aqriyay dardaarankaas oo ay dhammaantood ku wada raalli noqdeen, lana mubaayacoodeen khaliifada khaliifadii Rasuulka Alle SCW (Cumar).
= Shaqsiyada Abuu bakar =