Begedi
( 4 ) ODEYHA   XASAN   BEGEDI   =   ( HUBSANE )  Wuxuu dhalay 1 - Barjeele          Xasan      Begedi 2 - Kulmidobe      Xasan      Begedi 3 - Birkaan           Xasan      Begedi 4 - Goborqabe      Xasan      Begedi Waana afartaas Odey Kuwa Asalka Ah ee Ku abtirsada Odeyga  HUBSANE. Abtirka Dhabta ah ee BEGEDINA Waa sidaas, Hadaan sifeyno Qaab ahaan Tafiirta Begedi Waa Dad Gibil Madow ah Oo Asal ahaan AFRIKAAN ah,  Waa na dad badidooda Tacbato ah   sidoo kalena  leh Xoolo dhaqato. DADKA AAN U DHALAN ASAL AHAAN BEGEDI EE SHEEGTA Hadaba waxaa kale oo jira Dad aan Asal ahaam U dhalan  Kuna Abtirsan Odeyga BEGEDI,  oo Ku dhex Nool Begedi Dhaqan Ahaan, wexeyna U kala baxaan dadkaas Laba Qeyboo oo kala ah :- QEEBTA KOWAAD - Waa Qeeb Dhaqan wadaag dhaw la ah Labada Qabiil ee YABADHAALKA Afar Begedi,  waxeyna Kala Yihiin Qoosaska Lakala yiraahdo  REER MACLIN  &  URAAWANE, Wexeyna labadaas reer ladagan yihii oo Korfuul  ama Qadaw Ku yihiin Qabiilada HAMAALE & HUBSANE   oo Labadaba Ah Yaraanka ama Yabadhaalka Afar BEGEDI, REER MAALINKA - Waxaa Dejiyay Qabiilka HAMAALI, asal ahana Wexey kasoo Jeedaan Sida Taariikhda Lagu Haayo, SHeekhaasha Degta Itiyobiya, Waxaana HAMAALAHA & REERMAALINKA Leesku Dhahaa Dhaqan Ahaan (Lama HAMAALE)  Sidaas ayeeyna dhaqan ahaan Ku shegtaan Hamaale  Iyagoon U Dhalan, URAAWANAHA - Waxaa isagana soo Dejiyay Qabiilka HUBSANE, Taariikh ahaan waa dad layimid wadaad layiraahdo AW-XINTIR  wexeyna kala yimaadeen Itiobiya, Isaga ayaana Jameeco ahaan usoo watay oo kakeenay Etiophia, Waxaana taariikh ahaan Inta La Ogyahay Uraawanaha Asal Haan  Kasoo Jeedaan Qabiilka URAAGADA Etiophia, Waxaa HUBSANAHA & URAAWANAHA iyagana  leesku dhahaa Dhaqan ahaa ( Lamo  HUBSANE ) Sidaas ayeey iyagana dhaqan ahaan ku sheegtaan iyagoon u dhalan ,  Xaqiiqada Taariiqdooda Dhabta ahna waa sidaas, Maxaa yeelay Dadka Uraawnaha Lama Degena Begediga Oo Kaliya ee wexey Ladegen Yihiin Qabiilo kale Sida GELEDIGA, Marwalbana Qabiilka ey Ladegen yihiin Ayeey Sheegtaan , QEEBTA LABAAD – Waa Dad  iyakana kasoo Talaabay qaarada Aasiya ama  Bariga Dhexe & Dalal Carab ah,  waana sadax qolo  oo iyakana lakala Yiraahdo ( ABAASAAD, ABAAJIBIL, iyo QURIILE, )  Sadaxdaas Qolo waxa  lesku dhahaa      ( SADAX GUMOOD ), Magaca Sadax Gumood Wuxuu Kamid yahay mucaahadooyinkii  Odayaasha afar Begedi ey Lagaleen,  Si ey ugu noolaadaan Degaanka Begedi, Waana Astaan muujineysa iney Asal ahaan U Dhalanin  Begedi, Taasna ey Cadeyneyso  iney Dhaqan  kaliya kula Degen yihiin,  Magac yada   ey kala wataana  ma aha Magacyo Ey Iyaga Horey U wateen ama ey iyagu Labexeen ee waa magacyo Odayaashii Dhaqanka Afar Begedi Ey kasoo Dhiraan Dhiriyeen, Xirfadahoodii shaqo iyo Magacyadii qaarkood ey sheegteen oo Looqaabeeyay si Taariiq ahaan aaney Dadkaas  ugu Milmin Tafiirta Odeyga Begedi, Sadaxdaas QOLO ee aan soo Tilmaanay wax dhalsho ah Kama dhexeyso isku Tafiirna  ma’aha iyagana, Hal marna Mawada imaanin Degaanka,  Odayaasha Dhaqanka Afar  Begedi ayaa Kumideeyey  magacaas  Sadex Gumood, Si aaney Ugu Dhex Milmin Tafiirta Afar Begedi, waxaana kamid ahaa Shuruudihii Lagu dejiyay iney Bixiyaan Jisyo Ama Canshuur, Si ey u helaan Meeley ku Xasilaan  Kuna Noolaan Karaan,  Hadaan Usoo noqono imaashadooda iyo qaababkii ey ku kala yimaadeen Hadaan mid mid usoo qaadano :- ABAA-SAADKA – Sida aan Taariikhda Ku heyno Markii ugu Horeysay Waxaa Yimid Deegaanka  Afar Begedi, Nin ka Ganacsada Alaabada ey Dumarka isku qurxiyaan, sida indha kuusha, falax falaxa, Baalfasaadka,Arjeegta, Kuusha iyo WLM, waxaana Ka muuqday Aathaar Carbeed, wuxuna ku hadlayay af-Carabi Gilkiisana wuu Cadaa, wuxuuna ahaa Garab rarato, Alaabta marka ey Ka dhamatana wuxuu Badeeco kale kararran Jiray Degaanka, Sida Galeyda, Sisinta iyo WLM, Unasafrin jiray dhinaca magaalo xeebedka Marka,  wexeyna dadka ula bexee oo uyiqiineen Ninkaas ( Aw-Baal Fasaad gadow ) Mudo markuu sidaas ahaa, wuxuu melyar kafariistay magaalada Malable, oo uu asxaab ku yeeshay, Ganacsigiisana ku sii watey, waxaana alaabta ukeenijiray Ninkale oo isagana  Oor uga Keenijiray Xeebta, Marka Alaab Kadhamaatana Wuxuu Dhihi Jiray         ( Baajiib Aba Jamal ) oo  uu ula jeeday, ( Kii Geelka Watay Ayaa keenayo ), dadka markii ey arkaan Ninkii Oorta Watay wexey ugu wici Jireen  Oo u bixiyeen ( awaa Jamalow ) magacas yuuna can ku noqday isagana. ABAA-JIBILKA - Iyagana waxaa ugu soo horeeyay hal nin, oo ahaa ninkii Orta Badeecada Uga keenaayay Xaabta, oo geeynaayay goobaha ey ku ganacsanaayeen dadkii  isaga kasoo horeeyay, ee joogay Carada Afar Begedi, ninkaas wuxuu ahaa nin Cad  sidii kuwii kasoo horeeyay, balse wuxuu kaga gadisnaa qaab ahaanta, sida Indhaha, oo wuxuu lahaa indho midableh,in mudo ah kadib isagan wuxuu noqday nin caan ka ah deegaanka Afar Begedi waxaana looga yaqaanay ( awaa-Jamalow ). QURIILAHA - iyaga markii ugu hoyeysan waxaa kayimid, tiro dad ah oo asagu jiray Rag, Dumar iyo Caruur oo Cadcad, waxana lagu qiyaasay ilaa iyo 13 qof    Dadkaas  ma  aheen dad ganacsato ah oo ganacsi kuyimi, ee wexey ahaayeen qoos iswata, wexeyna weydiisteen odayaashii Begedi ee lakulmay in lacaawiyo oo la amaan galiyo, sidaas ayaana lagu soo dhaweyay, markii lawareestay, Wexey Odayaasha u Cadeeyeen iney Kasoo carareen Colaado Kadhacay Muqdisho eynna halkaan U yimaadeen Amaan iyo nabadgalyo iney ka helaan Degaankaan, marka laweydiiyay heebtoodana wexey sheegeen Iney yihiin Dadkasoo Jeeda ( REER BINU QUREYLE ) Markii intaas laga ogaaday, Ayaa waxaa Bilaabatay iney Odayaashii Dhaqanka Afar Begedi Iney Bilaabaan Iney Dib U Fiiriyaan Dhamaan Dadkii Cadcadaa ee Muhajirinta ku Ahaa Dhulka Begedi  wexeyna bilaabeen iney Dib u Wareestaan oo weydiyaan Asalkooda iyo meelihii ey kasoo Tafiirmeen, intaas kadib Odayaashii afar Begedi wexey Bilaabeen Wada Tashi ey kaga arinsanaayaan sidii laga yeeli lahaa dadkaan cadcad ee muhaajiriinta ah, Odayaasha Afar Begedi iyagoo kaduulaaya Si aan Loo ISIR doorinin Ubadkooda,  Laguna Milmin Asalka Tafiirtooda, maadaama dadkaan U yimid ey yihiin dad  meele kala gadisan kasoo jeeda, Waxey go’aansaden odayaashii Afar Begedi markii ey wax badan tashadeen, 1)	– in aan degaanka laga burinin, Maadaama ey yihiin dad nasoo magan galay si islaamnimo ahna loosoo dhaweeyo,