cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Augusto Pinochet
Augusto Pinochet wuxuu ahaa kaligii taliye reer Chile ah intii u dhaxeesay 1973 ilaa 1990, wuxuu xukuka kula wareegay afgambi dhiig badan ku daatay 11-kii Sebtember 1973 isagoo xilka ka qaaday madaxweynihii sida dimoqraadiga ah loo soo doortay Salvador Allende. Waxaa jira tobanaan hadaysan ahayn boqolaal kun oo dhibanayaal ah ee aan waxba galabsan intii uu socday xukunkiisa naxariis darada ah. Markii uu xukunka la wareegay, wuxuu silciyey bidixleyda, hantiwadaaga, iyo dadka ka soo horjeedo siyaasadiisa, taasoo keentay in la dilo 1,200 ilaa 3,200 oo qof, soo xirida dad badan oo gaaraya 80,000, iyo jirdil tobanaan kun ah. Marka loo eego dowladda Chile, tirada dadka la toogtay iyo kuwa la qasbay waxay ahaayeen 3,095.
Howlgalka Condor waxaa lagu aasaasay amarka nidaamka Pinochet dabayaaqadii Nofeembar 1975, dhalashadiisii 60aad. kaligi talisnimadiisii ​​waxay si rasmi ah u dhammaatay 10-kii Maarso 1990-kii kadib 17 sano oo uu taliska foosha xun waday.
Charli D'Amelio
Charli Grace D'Amelio (dhasahy Maajo 1, 2004) waa shaqsiyada baraha bulshada ee Mareykanka iyo qoob ka ciyaarka. Waxay ku dhalatay Norwalk, Connecticut, waxayna ahayd qoob-ka-cayaaraha tartanka in ka badan 10 sano kahor intaanay bilaabin shaqadeeda warbaahinta bulshada. Waxay bilawday inay si firfircoon u dhejiso waxyaabaha ku jira madal-wadaaga fiidyaha TikTok dabayaaqadii 2019, halkaas oo ay ka bilaawday ku dhejinta fiidiyowyada qoob ka ciyaarka heesaha isbeddelaya ee masraxa. Waxay si degdeg ah u urursatay taageerayaal badan ka dibna waxay noqotay abuuraha ugu raacda badan madasha.
Dadaalkeeda kale waxaa ka mid ah buug, podcast, ururinta ciddiyaha, joodariga, iyo khadka qurxinta. Iyadu waa qofkii ugu horreeyay oo 50 milyan iyo 100 milyan oo raacsan ku kasbaday TikTok waxayna ahayd shakhsiyadda labaad ee ugu dakhliga badan TikTok sanadka 2019 sida laga soo xigtay Forbes. Inta badan waxaa lagu tilmaamaa inay tahay xiddiga ugu weyn TikTok.
Madbakh
Madbakh (kitchen; مطبخ) sidoo kale loo yaqaano Jiko, waa qol ka mid ah qolalka dhismeha kaasi oo loo isticmaalo in lagu diyaariyo cuntada isla markaana lagu keeydiyo. Sida ka muuqata magacaba, qolkani waxaa loogu talogalay cunida raashinka noocyadiisa kala duwan, inkastoo loogu magacdaray qadada.
Miyiga
miyiga luuqada afka soomaliga waa wixii ka baxasan ama ka fog magaalada waxaan inta badan soomalidu ku dhaqdaa miyiga xoolaha miyigu inta badan wuxuu ku caksi yahay ama ku lid yahay magaalada maxaa yeelay magaalada dadka jooga waxay bartaan tacliin iyo aqoon waanay ka nolol wacan yihiin dadka miyiga halka dadkaasi ay ku noladaan inta badan nolol aad u adag miyiga inta badan waxa uu kaga wacan yahay magaalada waxaa ku baaqi ah luuqadda soomaliga oo ay ku qani yihiin dadka reer miyiga inay si fudud ugu hadlaan luuqadda asalka ah
= xoolaha lagu dhaqi miyiga = = miyiga  iyo magaalada = maxay ku kala duwan yihiin miyiga inta badan waxaa loo tagaa hawo wacan iyo caafimadhalka magaalada looga tago uskag iyo hawo xumaanmiyiga waxa ku baaqi ah luuqadda saxa ah ee af ka soomaliga halkay magaalad is tarayaan kalmadaha aan afka soomaliga asalka ku lahay ee soo kordhoya miyiga wuxuu ku fiican yahay dhaqashada xoolaha halka magaaldu aanay ku fiicnayn dhaqasho xoolo iyo beerasho midna
Madbakh
Sharaxaad
Dhamaan dhismaha aqalada iyo kuwa waaweyn waxay u sii qeybsamaan waaxyo yaryar oo ka samaysan qolal. Qolku waa afargees ka samaysan dhagax, bir, muraayad, caro iyo wixii la mid ah ee loo isticmaalo dhismaha. Kaabayaashu waa adeega aasaasiga ah ee bulsho kaasi oo fududeeya isku socodka, ganacisga, nolosha maalinle iyo dhamaanba baahida kala duwan ee bulsho.
Northern Cape Province
Northern Cape Province, Koonfur Afrika. Waqooyiga Cape (Afrikaanka: Noord-Kaap, Tswana: Kapa Bokone; Xhosa: uMntla-Koloni) waa gobolka ugu weeyn ee degaanka Koonfur Afrika. Waxaa la abuuray 1994 markii gobolka Cape Cape la kala qaybiyay. Magaaladu waa Kimberley. Waxaa ka mid ah Kalahari Gemsbok National Park, oo ka mid ah Seeraha Kgalagadi Transfrontier Park, oo ah goob caalami ah oo lala wadaago Botswana. Waxa kale oo ka mid ah Augrabies Falls iyo gobollada dhirta alamarka ee Kimberley iyo Alexander Bay. Gobolka Namaqualand ee galbeedka ayaa caan ku ah Namaqualand daisies. Magaalooyinka koonfureed ee De Aar iyo Colesberg, oo ku yaal Great Karoo, ayaa ah kuwa ugu weyn ee gaadiidka u dhexeeya Johannesburg, Cape Town iyo Port Elizabeth. Waqooyi-bari, Kuruman waxaa loo yaqaana saldhiga idaacada iyo sidoo kale guga sanesiga, Eye ee Kuruman. Webiga Orange wuxuu u dhexeeyaa gobolka, isaga oo xuduud u leh xudduudaha gobolka oo ku yaal koonfur-bari iyo Namibiya ilaa galbeed. Wabiga sidoo kale waxaa loo isticmaalaa in lagu waraabiyo beero canab ah oo badan oo ku yaal gobolka xeebta ee u dhow Upington.
Dadka ku hadla afafka Afrika waxay ka kooban yihiin boqollaal ka sareeya dadka ku nool Waqooyiga Gabban marka loo eego gobol kasta oo kale. Afarta afrika ee waqooyiga Waqooyiga Afrika waa Afrikaans, Tswana, Xhosa, iyo Ingiriisi. Dadka laga tirada badan yahay waxay ku hadlaan luqadaha kale ee rasmiga ah ee Koonfurta Afrika, iyo dad yar oo ku hadla luqadaha asalka ah sida Nama iyo Khwe.
Xogta gobolka, Sa ǁa .aμsi 'uμsi ("Waxaan aadi karnaa nolol ka wanaagsan"), waxay ku taal luqadda Nuuru ee Naqniin (ǂKhomani). Waxaa la siiyay 1997 kii by mid ka mid ah afafka ugu dambeeya ee luuqada, Ms. Elsie Vaalbooi ee Rietfontein, oo tan iyo markii uu dhintay. Waxay ahayd markii ugu horeysay ee rasmiga ah ee koonfurta Afrika ku taala luqadda Khoisan. Kadib, Koofur Afrika oo ah shuruuc qarameed, oo ah! KE e | xarra ǁke, waxaa laga soo qaatay afarta waqooyiga Cape. =Akhriska sii wad=
Liiska Xubnaha Golaha Amniga Qaramada Midoobay
Xubinimada Golaha Aminiga Qaramada Midoobay waxa ka masuul ah oo daadihiya shan xubnood oo joogto ku ah Golaha Amniga Qaramada Midoobay iyo toban wadan oo la soo doortay kuwaasi oon joogto ahayn. Wixii ka horeeyay 1966ki waxaa jirayay lix xubnood oo la soo doorto halka xubnaha joogtada ah meesha joogeen tan iyo biloowgii ururka ee sanadkii 1945.
=Xubnaha Hada=
=Qoraalo La Xidhiidha= 🇺🇳
=Tixraac=
Ciidamada psf puntland
Magaca : Puntland Security Force.
Tiro : 400-600
Masuuliyadda : La dagaalanka Argagixisada Al-shabaab iyo Daacish.
Sannadkii 2002dii, iyada oo laga walaacsan yahay in canaasiirta Al-Qaacida ay ka hawlgalaan Bariga Afrika, waxaa la aas-aasay ciidamadda PIS (maanta loo yaqaan PSF & PIA) waxaa la aasaasay iskaashi dhex maray CIA iyo madaxda Puntland.
Sannadkii 2003, Maxamed Aadan Bidaar waxaa loo magacaabay Agaasimihii ugu horreeyay ee PIS. Bidaar ayaa intaa ka dib is casilay oo u wareegay magaalada Muqdisho oo uu ka noqday Taliyihii ugu horeeyay ee Nabad Sugida Soomaaliya.
2004-tii, Osman Abdullahi Mohamoud waxaa loo magacaabay Agaasimaha Sirdoonka Puntland (PIS).
2009, Madaxweyne Faroole wuxuu u doortay Kornayl Cali Biindhe inuu noqdo Agaasimaha PIS-ta iyadoo aan lagala tashan saraakiisha Mareykanka ee Soomaaliya. Saraakiisha ayaa ku gacan seyray magacaabista Biindhe khibrad la’aan dhanka amniga ah. Madaxweyne Faroole iyo Saraakiisha Mareykanka ayaa isku raacay in PIS-ta loo qeybiyo labo qeybood oo kala ah PSF oo ah ciidamada gaarka ah ee la dagaalanka Argagixisada iyo Hay’adda Sirdoonka Puntland oo loo yaqaan PIA. Laba hay’adood ayaa la sameeyay – PIA, oo uu hoggaaminayey Agaasime, Maxamed Jaamac (MJ), iyo PSF, oo uu hoggaaminayey Agaasimaha Guud, Cismaan Cabdullaahi Maxamuud.
Allaha u naxariistee Agaasimihii Guud Cismaan C/laahi Maxamuud, ayaa waxaa sanadkii 2010 loo magacaabay Agaasimaha cusub ee Hay’adda PSF, Asad Cismaan C/laahi.
Bishii December 2018, Asad Cismaan Cabdullaahi ayaa iska casilay xilka Agaasimaha Guud ee PSF. Kadib la tashiyo uu la yeeshay madaxda Maraykanka, Maxamuud Cismaan Cabdullaahi ayaa loo magacaabay agaasimaha guud. 24 Oct 2021 Madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni ayaa wareegto uu soo saaray xilka oga qaaday Gen Maxamuud Cismaan wuxuuna ku badalay Amiin Xaaji Khayr oo aan lahayn wax khibrad ciidanimo u dhiganta Maxamuud Diyaano, Amiin ayaa lagu yaqaanay farxad gelinta madaxda isagoo u fududeeya wax kasta oo raaxo gelinaya Madaxda u tagta. Gen Maxamuud ayaa ku gacansayray damacii Deni taasoo dhashay inuu Deni ku dhiirado dagaal ka dhan ah Ciidamadda PSF. 21 Dec 2021 dagaal dhinacyo badan taabtay ayeey soo qaadeen dowladda deni iyagoo adeegsaday ku dhawaad 300 oo tikniko ah iyo ciidan lug oo dhan 3500 oo askari, dagaalkaas oo bilowday 21 bisha Dec dhamaadayna 24 Dec ayaa wax natiijo ah kusoo dhammaan.
Khasaaro ayaa labada dhinac soo kala gaaray kala badanse, ciidamada Dowladda waxaa oga dhintay 71 askari in ka badan 100 waaka dhaawacmeen halkan laga qabsaday 2 gaari, dhanka PSF waxaa ka dhintay 5 askari waxaana ka dhaawacmay 7 askari. Dhamaadkii dagalkaas Madaxweyne Deni wuxuu garawsaday in looga gacan sareeyay wuxuuna Gen Maxamuud Diyaano 4 March 2022 magacaabis ku celiyay iska Hay'adiisii uu maamuli jiray ee PSF.
Madhibaan
Madhibaan (Madhiban) sidoo kale loo yaqaano Midgaan, waa beel ka mid ah qabiilada laga tirada badan yahay ee ka tirsan dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya iyo Itoobiya.
Hordhac
Beesha Madhibaan waxay ka tirsan tahay beelaha laga tirada badan yahay ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beeshani waxay si rasmi ah u degaan dhamaan magaalooyinka Somaliland. Sidoo kale, magaalada Jigjiga iyo Diridhabe waxaa ku dhaqan tiro badan oo Madhibaan ah.
Magaca beeshu wuxuu ka yimid ereyga Madhibe (qof aan dhib lahayn ), markii dambe loo bedelay Madhibaan.
Taariikh
Tirokoob la sameeyay 1960kii waxaa lagu sheegay in beesha Madhibaan ahayd 20,000 qof, kuwaasi oo intooda ugu badan ku noolaayeen Waqooyiga Soomaaliya.
Waxaa taariikhda lagu sheegay in beesha Madhibaan ay kasoo farcameen daarood ismaaciil. Waxay ahaayeen dad ugaadhsato ah, taasi oo keentay in laga sooco bulshada inteeda kale. Dadka Soomaalida ah inteeda u badan waxay ahaan jireen xoolodhaqato iyo beeroley; taasi oo keentay in si khaldan loo arko dadka ugaadhsatada noqday.
Si kastaba ha ahaatee, beesha Madhibaan iyo dhowr qabiil oo kale waxaa loo yaqaanaa Tumaal; taasi oo asal ahaan ka timid xirfada biraha ay beelahasi ku shaqaystaan.
Rayhana bint Zayd
Rayhana bint Zayd
Rayhana bint Zayd (ingiriis: Rayhana bint Zayd, "Rayhāna bint Zayd ibn ʿAmr"; carabi: ﺭﻳﺤﺎﻧﺔ ﺑﻨﺖ ﺯﻳﺪ ﺑﻦﻋﻤﺮﻭ, "Rayxaana bint Zayd bin Cumar") ku dhalatey deegaano u dhow magaalada Madiina sanadkii 587 C.D, waxay ahayd qof dumar ah oo ka soo jeeda qabiilka Yuhuud, waana ooridii 9aad ka dib markii laga adkaaday qabiilkeeda ayaa Rayxaana loo soo qabsadey adoon ahaan, halka raga qabiilkeeda laga dilaayay. Markii ay soo gaadhay magaalada Madiina ee xarunta u ahayd dowladii Islaamka ayadoo adoon ah ayaa Rayxaana waxaa arkey Nebi Muxamed (c.s.w.s) asaga oo siiyay xoriyadeeda wakhti yar ka dibna guursadey.
Drenthe
Drenthe waa gobol ka mid ah 12 gobol ee dalka Nederland/Holland.
Rayhana bint Zayd
= Qoyska Nebi Muxamed =
Xaasaska Nebi Muxamed waxay ahaayeen sadex-iyo-toban (13) kuwaasi oo uu guursaday wakhtiyo kala duwan. Dadka muslimiinta ahi waxay u yaqaanaan dumarkaasi ineey yihiin “Hooyooyinka Rumeeyayaasha” "Umaatul al-Mu'miniin". Waxayna dadka aaminsan ee rumeeysan diinta Islaamka ka mudan yihiin sharaf, qadarin iyo heybad; sababtoo ah Ilaahay (koreeye) ayaa Quraanka ku xusan xaasaska nebiga. Markuu ka hadlayay ooriyada Nebi Muxamed Rabbi (casa wa jala) wuxuu yidhi:
Qoyska iyo reerka Nebi Muxamed waxaa la kala raaciyaa kala qeybinta taariikhda Islaamka oo ah:
Si kastaba ha ahaatee, nebigu markuu ahaa 25 sano jir ayaa wuxuu guursadey Khaddiija bint Khuwaylid oo ahayd mulkiilaha shaqo ganacsi oo nebigu wakhtigaasi ka shaqeeynaayay. Sababtoo ah wuxuu ahaa arooskii ugu horeeyay iyo Khaddiija oo ahayd qof aad u wanaagsan, Nebi Muxamed wuxuu guurkani ka helay farxad iyo damaashaad iyo raynrayn ilaa laga soo gaadho geeridii Khaddiijo 25 sano ka dib markeey ahayd oorida nebiga. Si kastaba ha ahaatee, Khaddiija waxay nebigu u dhashay labo wiil iyo afar gabdhood kuwaasi oo kala ah: Qaasim iyo Cabdulaahi (labadooduba waxay dhinteen ayagoo aad u yar); gabdhaha oo kala ah Saynab, Ruqiya, Umm Kaltuum iyo Faatima.
Dagaaladii u dhexeeyay nebiga iyo ciidankiisa iyo kufaartii reer Quraysheed ee ka soo duulayay magaalada Makka waxaa ku dhintay asxaab badan kuwaasi oo dumar badan ka dhigay carmali (bilaa saay). Asagoo u hiilinaya dumarkaasi ayaa nebigu wuxuu dumaalay Xafsa bint Cumar, Saynab bint Khuzayma, Hinda bint Abi Umayya, Saynab bint Jahsh iyo Juwayriyya bint al-Xarith.
Goortii uu dhamaaday Dagaalkii Khaybar waxaa asxaabtu soo qabsatey adoomo badan, kuwaasi waxaa ka mid ahaa Safiyya bint Huyayy oo ka dhalatey qoys Yuhuud ah oo dhaqaale fiican heeysta. Markuu nebigu arkey Safiya wuu xoreeyay wuxuuna u soo bandhigay inuu guursado ayadna wey aqbashay, sidaasi ayayna ku noqotey mid ka mid ah xaasaska rasuulka.
Goortii nebigu uu la galay heshiis nabadeed xoogagii reer Quraysheed, waxaa dhacday in Abu Sufyaan uu Nebi Muxamed siiyay gabadhiisa Ramla bint Abi Sufyan, taasi oo nebigu aqbalay, wakhti yar ka dibna uu guursadey. Wakhtigii lagu gudo jirey heshiiskii Xudaybiyah ayaa rasuulku wuxuu u soo ambo baxay magaalada Makka si uu u soo siyaarto Kacbada halkaasi oo uu kula kulmey Maymuna bint al-Harith oo nebiga ka codsatey inuu guursado taasi oo uu ka aqbelay.
Maryama al-Qibtiyya waxay ahayd adoon laga soo diray wadanka Masar hadiyad ahaan ku soo gaadhay nebiga. Wuu xoreeyay ka dibna uu guursadey, waxayna u dhashay wiil Ibraahim
= Qoraalo La Mid Ah =
= Xigasho =
Neefta Gobta
Neefta Gobta (Noble Gas)
Neefaha Gobta (ingiriis: Noble Gas) waa guuto curiyeyaal neef ah kuwaas oo leh astaamo kimiko isku mid ah.
Marka xaalada caadiga ah dhamaantood waa hawo bilaa ur, bilaa midab ah kuwaas oo leh falgal hooseeya.
Neefaha gobta ah waa lixda curiye ee guruubka 18aad ee Diwaanka Curiye kuwaas oo kala ah: Hiliyaam (He), Niyoon (Ne), Aargon (Ar), Kiribtoon (Kr), Siinoon (Xe) iyo curiyaha radioactiveka ah Raadhoon (Rn).
Hab-dhaqanka neefaha gobta ah waxaa lagu ogaan karaa dersida qaabdhismeedka atomkooda, qolofkooda sare iyo isku dhisyada ay sameeyaan. Barta dhalaalida iyo kululeynta neefahan waa mid isku dhow taas oo ka hooseysa 10 °C (18 °F); taas micnaheedu waa farqi yar oo heerkul ah ayay dareere ku noqon karaan.
Niyoon, Aargoon, Siinoon, iyo Kiribtoon waxaa laga soo dhex saaraa hawada cirka, halka hiliyaamta laga dhex helo neefaha dabiiciga ee shidaalka laga soo saaro.
Markhaatiyaasha Yehowah ee Soomaaliya
Markhaatiyaasha Yehowah ee Soomaaliya - beel diimeed yar oo ku sugan Soomaaliya, kana tirsan beesha caalamka ee Markhaatiyaasha Yehowah. Waxay halkan uga shaqeeyaan si aan rasmi ahayn, sababtaas awgeed tirada faahfaahsan ee xubnaha ururka lama shaacin. Hadda, warbixin ku saabsan hawlaha dalkan ayaa lagu daray warbixinta guud ee 33 waddan oo sharcigu xaddiday dhaqdhaqaaqa Markhaatiyaasha Yehowah. Markhaatiyaasha Yehowah waxay ka shaqeeyaan 239 waddan.
Markhaatiyaashii Yehowah ee ugu horreeyay ee si joogto ah Soomaaliya ugu wacdiyay waxay ahaayeen adeegayaal ka socday Dugsiga Kitaabka Quduuska ah ee Gilecaad. Midkii ugu horreeyay, Dean Haupt, wuxuu yimid caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho, 1957-kii, laakiin dhowr bilood ka dib wuxuu u dhoofay dibadda.
1959-kii, waxa jiray 4 daabace, isla sanadkaas, waxa Soomaaliya looga soo diray Vito, Fern iyo Angelo Fraese iyo Arturo Leveris. Waxa kale oo ay inta badan ka hawlgalayeen caasimadda. Koox talyaani ah oo dalkan ku noolayd waagaas ayaa danaynayay diintan. Si kastaba ha ahaatee, 1962-kii, intooda badan way ka tageen Soomaaliya, oo shirweyne la abaabuli kari waayay. Xaalada siyaasadeed oo kacsan awgeed, adeegayaasha waxaa lagu qasbay inay ka baxaan Soomaaliya 1962-kii. 1965kii, waxa jiray sagaal madbacayaal maxali ah.
Bishii Abriil 1988-kii, Ricardo Malisci iyo xaaskiisa waxay u soo guureen Muqdisho diimo-wadaagii Filibiin. Waxay dalkan ka shaqaynayeen muddo laba sano ah, iyagoo inta badan ka dhex shaqaynayay ajaanib. Markhaatiyaasha Yehowah waxay ku daabacaan af-Soomaali Shabakadda rasmiga ah ee jw.org, ayaa sidoo kale lagu heli karaa luqaddan.
Kooxaha af-soomaaliga ku hadla ayaa sidoo kale ka hawlgala dalalka Holland, Jarmalka, Gobolada Midoobay (Miniyaabolis), Iswiidhan (Göteborg , Borås ) iyo Ingiriiska (Birmingham ).
Curitiba
Curitiba (kuɾi'tibɐ) waa magaalo ku taala dalka koonfur Barasiil.
Abshir dhoore
abshir dhoore waxa uu ahaa abaanduulihii daraawiishta, la taliyihii sayid maxamed cabdille xassan, iyo ninka labaad ee ugu muhiimsan daraawiishta.
abshir dhoore waxa uu ahaa darwiishka ugu daacadsan daraawiishta sayidka. waxa uuna sayidka la joogay ilaa inta uu alle ka oofsafay sayidka, xili uu ku sugnaa iimay.
__INDEX__
Sheekh Cali Mohamud
Sannadkii 1945 wuxuu soo galay magaalo madaxda Muqdisho, oo uu si fiican uga sii bartay Naxwaha Carabiga iyo culuumta Fiqiga masaajidka Waafle ee degmada Boondheere ku yaalla, wuxuuna wax ka aqristay Sheekh Xuseen Cadde, Sheekh Yuusuf Macallin Xasan Muudeey iyo sheekh Muxiddiin Raage. 1947dii wuxuu ku biiray ururki Leegada ee SYL, wuxuuna ka mid noqday Guddiga degaanka Jowhar (Comittato Locale Di Giohar), wuxuuna ka ahaa xubin aad u firfircoon oo siyaasadda ka shaqeysa.
Sannadkii 1952dii wuxuu ku soo noqday magaalada Xamar oo uu ka bilaabay inuu ganacsi ka sameeyo kana furtay degmada Xamarweyne goob ganacsi. Isla sanadkaas wuxuu ku biiray ciidanka Ilaalada Dhaqaalaha (Guardia di Finanza) oo markaas ka jiray dalka. Isla markiiba waxaa loo furay tababar lagu baranaayo xeerka ilaalinta canshuuraha iyo documentiga dekadaha. Sannadkii 1954-tii waxaa loo furay tababar kale oo sarkaalnimo toban qof oo uu ka mid yahay, nasiibdarrase waa laga saaray tababarki sabab siyaasadeed awgeeg asaga iyo saddex kale oo Abgaal ah (dhacdadi Gaala jebshe darteed).
Sannadki 1955-tii asagoo weli askari ah ayuu imtaxaan u galay Qaalinimo, waana ku guuleystay, sidaas darteed ayuuna uga tegay askarinimadi oo uu garsoore ku noqday. Bishii Jennayo 1956dii wuxuu qaali ka noqday degmada Hobyo, halkaasoo uu ka shaqenaayay ilaa bishi Juunyo 1958dii oo loo soo bedelay degmada Marka, oo uu ka shaqeynaayay ilaa iyo sannadkii 1960dii. Bishi maajo 1960kii waxaa loo soo bedelay Xamar maxkamadda gobolka Benaadir. Isla sannadkaas asagoo shaqeynaaya ayuu haddana wuxuu waxbarasho ka bilaabay iskoolki culuumta Islaamka (Diciplina Islamico) oo uu dhiganaayay afar sano oo waxbarasho caadi ah iyo laba sano oo takhasus ah. 1964tii waxaa loo magacaabay Guddoomiyaha maxkamadda rafcaanka gobolka Benaadir kaddib marki uu ku guuleystay imtaxaanki qiimeynta garsoorayasha. Isla sannadkaas wuxuu ka qeyb galay Doorashadi Xildhibaannadi barlamaanka,oo uu iska soo sharaxay degmada Jowhar, kumase guuleysan.
Sannadki 1967dii wuxuu bilaabay kulliyadda sharciga, asagoo weli kulliyaddii dhigta ayuu haddana sannadki 1969kii ka qeyb galay mar labaad doorashooyinki xildhibaannada barlamaanka ee degmada Jowhar. waana ku soo guuleystay, nasiib darrase waxaa barlamaankaas kala diray Kacaankii Maxamed Siyaad.
Sannadki 1972di wuxuu ka qalin jebiyay kulliyadda sharciga ee Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed. Kaddib wuxuu noqday qareen u dooda dadweynaha, ilaa iyo sannadki 1976dii
Isla sannadkaas 1976dii wuxuu aaday dalka Sacuudi Caraabiya, halkaasoo uu ka bilaabay hawlo ganacsi, kana abuuray shirkad weyn oo badeecada ka soo daabusha dalka Sacuudiga oo keenta dekadaha Soomaaliya.
1983dii wuxuu ku soo laabtay Xamar, asagoo weli ganacsiga sii wata ayuu haddana ku laabtay 1986di qarennimadi ilaa dagaalki 1990ki uu ka bilowdo.
1991di wuxuu ku biiray ururki USC, waxaana loo magacaabay Xoghayaha arrimaha gudaha ee ururka.
1993di wuxuu ka qeyb galay shirki dib u heshiisiinta Soomaaliyeed e lagu qabtay magaalada Addisababa ee dalka Itoobiya, kana qaatay door weyn oo lama ilaawaan ah.
Bishii Febbaraayo 1995ti wuxuu u soo wareegay degaan ahaan waddanka Holland
Wuxuuna laba mar ka qeybgalay shirki dib u heshiisiinta Soomaaliyeed ee lagu qabtay dalka Keenya ,bilowgi marki Eldoret lagu qabtay iyo gebagebadi marki loo soo wareejiyay Magaalada Nairobi, asagoo qeyb weyn kaqaatay ololaha lagu raadinaayay dib u heshiisiinta ummadda Soomaliyeed iyo dib u soo celinta Qaranki Soomaaliyeed ee burburay, nasiib wanaag taas hadda waxbaa ka bilaaban.
Taariikhda ahayd 09/10/2020 ayuu Ku geeriyooday Shiekh Ali Sheikh Mohamud magaalada Amsterdan ee dalka Holland oo uu sidaan kor ku soo sheegnayba degganaay laga soo bilaabo 1995ti.
TryBishop
Trybishop ama TRYBISHOP wuxuu ku dhashay Jeremy Hicks oo kutaal Saint Paul gudaha Minnesota ee dalka Maraykanka ahna [[Ameerikaan] qoobka ciyaariste, farshaxaniiste iyo soo saare kanasoo jeeda Minnesota.
Wuxuu sidhow ulashaqeeyay farshaxaniistayaal caan ah kuwaas oo xusid badan mudan. T-pain, Jeezy, Dolla, 1500 ama Nothin, Da Internz iyo Curtis Williams.
Al-Baqara
Al-Baqara Waa suurada ugu dheer Qur'aanka kariimka, waxaa la sheegaa in ay tahay suuradii ugu horaysay ee kusoo degtay Magaalada Madiina, waana suurada labaad ee suuradaha Qur'aanka Kariimka ah xaga tiriska, waana suurada ugu dheer Qur'aanka, waxa ay ka koobantahy 286 Aayadood.
TryBishop
Taariikh nololeedkiisa
Xiisayntii muusiga ee TryBishop waxay bilaabatay markii uu jiray lix sano. Xiisayntiisa muusigu uu sii kordhay sanadahaas sida uu usoosaaray muusig asaga ugaar ah.iyo lanashaqeeyay kuwabadan oo xusid mudan xaga qoobka ciyaarka, raabka iyo farshaxanka ee gudaha dalka Maraykanka.
Wax soosaarkiisa
Trybishop wuxuu soosaaray heesta “Movin It” taasoo Tech N9ne, Beatnick, wrekoniz, iyo K-salaam. Iyo sidoo kale waa soosaare buuga sawirada (waa dhibaato) by Da' T.R.U.T.H.
Heesa kale oo uu soosaaray TRybishop waxaa ka mid ah heesta loogu talagalay Big K.R.L.T.
Bandhig
Sanadkii 2012, Trybishop wuxuu soo bandhigay heesta by Christopher Dotson. iyo sidoo kale heestii “ thing now” oo leh T-pain. Intaas waxaa dheer, Trybishop wuxuu sidoo kale soo bandhigay farshaxano aadka looya qaan ee Dolla iyo Jeezy.
Trybishop wuxuu kaloo soo bandhigay heestii xayawaanka (shinbirihii) 2014 kii, sidoo kale wuxuu ka dhex muuqday buuga sawirada ee Curtis Williams.
Sanadkii 2015 kii, Trybishop oo kaashanaya EP ayaa soo bandhigay 1500 ama Nothin, Childish Major, Da’Internz iyo Prem Midha.
Inta badan dhawantii 2019. Trybishop wuxuu ka dhex muuqday buuga sawiradii Vernia oo leh Erick Sermon.
Al-Ikhlas
Al-Ikhlas Suuradani waxa ay ka hadleysaa kali ahaanshaha ilaahay, waxaa kale oo ay ka hadlaysaa in aan ladhalin ilaahay sidoo kalane aanuu waxba dhalin, sida ku sugan xadiis saxiix ah suuradani waxa ay u dhigantaa sadex meelood Qur'aanka, waa suurada 112aad ee Suuradaha Qur'aanka Suurada Al-Ikhlaas waxa ay ka koobantahay 4 Aayadood
Suurada Al-Ikhlas
بسم الله الرحمن الرحيم
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ١
اللَّهُ الصَّمَدُ ٢
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣
وَلَمْ يَ
Lacagta SAR/USA Dollar
Lacagta SAR/USA Dollar
Karl Wolf
Carl Abou Samah (Lubnaan, 18 Apriil 1979) ama Karl Wolf, waa fanaanad Kanada ah.
Buurdhuxunle
Buurdhuxunle waa degmo kamid ah degmoyinka gobolka Bakool, Degmada waxa la aas aasey sanadi 1957 waxayna dagmada Xudur u jirtaa 90km. Buurdhuxunle waxaa daga beesha hadame oo degta gobolada Baay iyo bakool waana magaalo ganacsiyeed oo aad u mashquul badan.Dagmada Buurdhuxunle Waxey Ka Koobantahay 5-Xaafadood Sida 1-Towfiiq 2-Hormuud 3-Mubaarak 4-Howlwadaag 5-Farjan
War Cibraan
War_cimraan waa degmo ka mid ah deegaanada loo yaqaan [balli_weynta] waana caasimmadd 1aad ee balli_weynta marka loo eego meesha ay kutaal. Waa degmo koboc badan sameyneysa sanadihii udambeeyey horumar baaxadlihina uu ka socda waxaana la odorosayaa in ay noqoto degmo doorosho rasmi ah sanadaha soo socda. Waa degmo ay ku noolyihiin in kabadan 25000 kun oo ruux waana degmo Ku suntan halgankii iyo la soo noqoshadii xornimadii 60kii inaga luntey yadoo uu kuyaaley mid ka mid ah saldhigyadii snmtu ku lahayd deegaanada hawdka Somaliland
Dixie D'Amelio
Dixie Jane D'Amelio (dhashay Agoosto 12, 2001 ) waa heesaa Mareykan ah iyo shaqsiyad baraha bulshada caan ku ah muuqaaladeeda dhanka baraha bulshada ee TikTok. D'Amelio waa odayga walaalaha D'Amelio. Waxay ku dhalatay Norwalk, Connecticut. Sannadkii 2020, waxay xiddig ka gashay taxanaha shabakada YouTube ee Attaway General. Waxay ku leedahay in ka badan 50 milyan oo raacsan TikTok waxayna martigelisaa bandhig hadal YouTube oo la yiraahdo The Early Late Night Show.
Sheeka Xariir
Sheeka Xariir Waa hab Suugaaneed caan ah oo Dunida oo dhan dadka ku nool ay ka siman yihiin, sheeka xariiradu noocyo badan ayey u qeybsantaa kuwa ayaa ku saabsan Xayawaanka, nolosha, dadkii hore.
Aagga Dhaqaalaha
Aagga Dhaqaalaha oo laga soo gaabiyo  waa dhul lagula leeyahay, laakiin dalku dhaqaale ahaan masuul ka yahay oo khayraadka ku jira ka faa'iidaysan karo ama kala bixi karo. Dalka xeebta leh ma xannibi karo maraakiibta halkaas maraysa ama diyaarahada dul maraya. Waa aag aad maamulkiisa masuul ka tahay, khayraadkiisana kala bixi kartid, laakiin waa meel lagula leeyahay. Sida uu qabo xeerka badaha waa meel ay Fiiloyinka (cable) iyo tuubooyin ay gashan karaan dalalka kale.
It'z Icy
It'z Icy (oo loo qaabeeyey IT'z ICY) waa EP ugu horreysay ee Kuuriyaan ah oo ay fidiso kooxda gabdhaha Kuuriyada Koonfureed ee Itzy oo la sii daayay JYP Entertainment Luuliyo 29, 2019. "Icy" ayaa loo siidaayay iyada oo ah hogaamiyaha kaliya ee ka socda EP. Siideynta jirka waxaa lagu heli karaa labo nooc: IT'z iyo ICY.
Gundhig iyo sii deyn
Bishii Maajo 2019, JYP Entertainment waxay sii deysay wareysi ay siisay warbaahinta in Itzy ay isu diyaarineyso inay ku laabato goobta, si rasmi ahna u xaqiijiso inay soo noqon doonaan bisha July. 6pm KST markay ahayd July 29, albumkii yaraa ee 'IT'z ICY' ayaa si rasmi ah loo sii daayay.
Xasuuqii Isaaq
Xasuuqa loo gaystay isaaq wali wax cadaalada kamay helin beesha caalamka ama somaliya inteeda kale danbiilayaashii gaystayna wAli waxay ku raaxaysanayaan dalalka reer galbeedka iyagoo xora halka dadkii ku hanti beelay ama ku waayay dadkoodii wali aanay ilaawin wixii dhacay
Xilligii gumeystaha
Dawladdii Soomaaliyeed ee ugu horreysay ee xorriyaddeeda ka qaadatay gumeystayaashii waxay ahayd Somaliland, oo ahaan jirtay maxmiyadii Ingiriiska ee xorriyadda qaadatay 26-kii Juun 1960. Inta hartay ee loo yaqaanay Jamhuuriyadda Soomaaliya waxay ku hoos jirtay xukunka talyaaniga iyadoo loo yaqaan ' Territori Territory of Somaliland' Af-Somali la dhaho ama (sidoo kale loo yaqaan Somalia Italiana ). Muddo yar ka dib markii ay Somaliland xorriyadda qaadatay, waxay ahayd in ay la samaysato midow deg-deg ah deriskeeda koonfureed si loo abuuro Jamhuuriyadda Soomaaliya. Wixii hadda ka dambeeya British Somaliland waxaa loogu yeeri jiray waqooyiga (ama woqooyi galbeed) Jamhuuriyadda Soomaaliya, halka dowladdii hore ee Talyaanigu gumeysan jiray loogu yeeri jiray koonfur.
Midowgii labada gobol ee Somaliland iyo Soomaaliya wuxuu cadeeyay inay dhibaato tahay horaantii markii afti laga qaaday 20 June 1961 si loo ansixiyo dastuurka ku meelgaarka ah ee xukumaya labada dhul ee gumaysigii hore diidey kala bar dadka ku nool dawlada Somaliland (waqooyi-galbeed) Jamhuuriyaddii Soomaaliyeed ee curdinka ahayd), magaalooyinkii waaweynaa ee maxmiyaddii hore ee Ingiriiska waxay ka codeeyeen ansaxinta dastuurka - Hargeysa (72%), Berbera (69%), Burco (66%) iyo Ceerigaabo (69%) - dhammaantood waxay soo celiyeen codad diidmo ah. . Tani waxay ka duwaneyd koonfurta (gumeysigii hore ee talyaaniga) oo soo celiyay taageerida xoogan ee dastuurka (iyo afar jeer tirada codadka laga filayo koonfurta, taasoo muujineysa musuqmaasuq doorashada, tusaale ahaan tan waa tuulo yar oo koonfurta la yiraahdo Wanla Weyn oo diiwaangashan haa cod ka sareyso 100,000 cod ee laga tiriyay waqooyiga oo dhan),   tani waxay ahayd astaan weyn oo muujineysa jahwareer ka imanaya waqooyiga kaliya hal sano ka dib markii la aasaasay midowga. Tusaale kale oo ku saabsan jahwareerka ka dhashay waqooyiga wuxuu ahaa isku day afgambi oo ay sameeyeen saraakiisha waqooyiga kaasoo laga hor istaagay 1961.
Dhinacyada bulshada, siyaasadda iyo dhaqaalaha
Reer Waqooryigu kumay ganacsaneeyn dastuurka iyo shuruudaha mideynta waxay ahayd mowduuc ay sii daayeen dowladihii rayidka ee isaga dambeeyay. Reer waqooyiga, gaar ahaan kuwa ugu badan ee Isaaq, waxay aaminsanaayeen in gobolka midoobay loo qaybin doono federaal (waqooyi iyo koonfur) ayna heli doonaan saami cadaalad ah oo ku saabsan midaynta matalaada kadib. Koonfurta ayaa xukuntay dhammaan jagooyinka muhiimka ah ee gobolka cusub, tan waxaa ka mid ahaa Madaxweynaha, Ra'iisul Wasaaraha, Wasiirka Gaashaandhigga, Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo jagooyinka Wasiirka Arrimaha Dibadda oo dhammaantood la siiyay siyaasiyiinta ka soo jeeda koonfurta. Faquuqa siyaasadeed ee inta badan reer waqooyiga dareemeen waxaa sii xumeeyey dhaqaale xumida, woqooyiga waxay heshay wax ka yar 7 boqolkiiba kaalmada qaran ee la bixiyo dhamaadka 1970s, maadaama in ka badan 95% dhammaan mashaariicda horumarineed iyo deeqaha waxbarasho lagu Koonfur. Tusaale waxaa soo qaatay Xasan Megag Samater, agaasimihii hore ee wasaarada waxbarashada Somaliland, wuxuu sheegayaa inuu xilkiisa wareejiyay 1966 iyadoo gobolada waqooyi ay leeyihiin "dhowr boqol oo iskuul oo heer walba leh, laga soo bilaabo dugsiyada hoose ilaa kuleejka . Sannadkii ugu dambeeyay ee xukunkii Siyad Barre, ma jirin hal iskuul oo si buuxda u shaqeeya. "
Inqilaabkii 1969
Oktoobar 1969 militarigu wuxuu xukunka kula wareegey afgembi kadib dilkii Madaxweyne Cabdirashiid Cali Shermarke iyo dooddii baarlamanka ee xigtey ee siyaasadeed ee ku saabsanayd dhaxalka oo ku dhammaatey is mari waaga. Ciidanka ayaa mamnuucay xisbiyada siyaasada, waxay laaleen dastuurka waxayna xireen Golaha Shacbiga, General Siyaad Barre ayaa loo doortay inuu noqdo madaxa qaranka wuxuuna gudoomiye ka ahaa golaha kacaanka ee ugu sareeyay. Nidaamka cusub wuxuu mamnuucay diidmada siyaasadeed wuxuuna adeegsaday qaab gacan culus oo lagu maareeyo gobolka. Barnaamijka Horumarinta ee Qaramada Midoobay wuxuu sheegay in "21-kii sano ee taliskii Siyaad Barre lahaa mid ka mid ah diiwaanada ugu xun ee xuquuqda aadanaha ee Afrika. Taliskii cusbaa wuxuu noqday dowlad macaamil ah Midowgii Soofiyeeti iyo sanadguuradii koowaad ee afgembiga wuxuu si rasmi ah u qaatay ' hantiwadaagga cilmiga ah fikradiisa asaasiga ah.
Dagaalki Itoobiya iyo Soomaliya
Dowladihii Soomaaliyeed ee kala dambeeyay waxay si isdaba joog ah u taageeri jireen qadiyadda diidnaanta Soomaaliyeed iyo fikradda 'Soomaali-Weyn', oo ah dareen xoog badan oo dad badan oo Soomaaliyeed ay xambaarsanaayeen, kaasoo ahaa himilada asaasiga ah ee dowladnimada Tani waxay taageero gaar ah ka heshay beesha Isaaq oo iyadu dirtay mutadawiciin badan, gaar ahaan 1976 markii ay ku biireen jabhadii WSLF ee jabhadda oo ay u direen mutadawiciin badan sanad ka hor dagaalka. Sababta kale ee ka dambaysay taageerada xoogan ee Isaaq waxay ahayd xaqiiqda ah in soohdinta laga sameeyay Itoobiya iyo Soomaaliya ay jartay dhul daaqsimeed muhiim u ah qabiilooyinka Isaaqa. Siyaad Barre oo ay weheliyaan Golihii Sare ee Kacaanka, si ay uxakameeyaan xukunkooda iyagoo isku dayaya inay dib uhelaan Deegaanka Soomaalida Itoobiya, waxay bilaabeen dagaal ka dhan ah Itoobiya 1977, dagaalkan waxaa loogu yeeray Soomaaliya 'Dagaalkii Soomaali Galbeed'. Midowgii Soofiyeeti, oo xilligaas xulafo la ahaa labada dal ee Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa u jeestay Barre, iyo (oo ay weheliyaan xulafadooda) waxay taageero ku filan siiyeen ciidammada Itoobiya si ay uga adkaadaan xoogagga Soomaaliyeed uguna qasbaan inay ka baxaan gobolka Soomaalida ee Itoobiya.
Barakicinta Isaaq iyo hubeynta qaxootiga
Soomaaliya oo dhan waxay dareentay saameynta jabkii Dagaalkii Ogadeeniya, hase yeeshe gobolka woqooyi (halka ay ku nool yihiin Isaaqs) waxaa soo maray inta badan burburka jireed iyo mid bini'aadanimo sababtoo ah juqraafi ahaan uu dagaalka ugu dhow yahay. Guuldarradii Soomaaliya ka soo gaadhay Dagaalkii xoraynta ogaden waxay sababtay qulqulka qaxoontiga Itoobiya (oo u badan qowmiyadaha Soomaalida iyo qaar Oromo ah ) oo ka tallaaba xadka Soomaaliya. Ilaa 1979, tirooyinka rasmiga ah ayaa soo wariyay 1.3 milyan milyan oo qaxooti ah oo ku sugan Soomaaliya, in ka badan kala bar dadkaas waxaa la dejiyey dhulka Isaaq ee waqooyiga. Arrintan ayaa culeys weyn ku keentay Isaaqyada deegaanka iyo hay'adaha dowladda, gaar ahaan markii ay dagaal qaraara la galeen Itoobiya, aqoonyahan Soomaaliyeed oo lagu magacaabo IM Lewis ayaa sheegay in "xaqiiqda jirta ay tahay in dhaqaalaha waddanku uusan haysan kheyraadka dhuuqo dad badan oo la rujiyay. "
Joogitaanka tiro intaa le’eg oo qaxooti ah, gaar ahaan markii tirada guud ee dadka Soomaaliyeed ee xilligaas ahayd 4.1 milyan (qiyaastii UN-ka ) waxaa loola jeedaa in ku dhowaad afartii qof ee Soomaaliya ku nool mid ka mid ahi uu qaxooti ahaa  Taliskii Siyaad Barre wuxuu u adeegsaday joogitaanka tiro aad u tiro badan oo qaxooti ah isagoo raadinaya kaalmo shisheeye,  iyo sidoo kale gaadiid uu ku barakiciyo kuwa loo arko inay cadaw ku yihiin gobolka, gaar ahaan Isaaq, Human Rights Watch ayaa xustay:"'Reer Woqooyiga [ Dadka Isaaq] waa laga eryay ama ceyriyay loomana ogolaan inay ka shaqeeyaan xafiisyada dowladda ee ka shaqeeya arrimaha qaxootiga, si aysan u ogaan xaqiiqda ku saabsan siyaasadaha dowladda. Taa baddalkeeda qaxootiga, oo ka diiwaan gashan UNHCR waxaa laga siiyay shaqooyin xafiisyada ka shaqeeya arrimaha qaxootiga. ”"Markii ay dawladdu ku sii tiirsanaatay kaalmada caalamiga ah, ayaa kheyraadka gargaarka ee loo qoondeeyay qaxootiga ay sababeen ciil dheeraad ah oo ka imanaya dadka deegaanka Isaaq, gaar ahaan markii ay dareemeen in aan wax dadaal ah laga qaadin dhinaca dowladda si loogu magdhabo culeyska dagaalka. Intaas waxaa sii dheer, Barre wuxuu aad u jeclaystay qaxootiga Ogaadeeniya, ee ay isku qabiilka yihiin ( Daarood ) asaga. Xidhiidhkaas awgood, qaxootiga Ogadenia waxay doorbidaan inay helaan "adeegyada bulshada, shatiyada ganacsiga iyo xitaa xilalka dawlada."  Markii cadaawada iyo niyad xumada kajirtay waqooyiga ay soo korortay, Siyaad Barre wuxuu hubeeyay qaxootiga Ogaadeenya, markii uu sidaa sameeyayna wuxuu abuuray ciidan aan caadi ahayn oo ka howlgala gudaha dhulka Isaaqa, adeegsiga nidaamka qaxootiga ee hubaysan ee ka dhanka ah dadka deegaanka ee Isaaq ee waqooyiga ayaa sidoo kale lagu xusay warbixinta Africa Watch :"'axooti kasta oo reer Ogaadeeniya ah waxaa loo qortay WSLF. WSLF waxay u muuqatay in loo tababaray la dagaalanka Itoopiya si ay ula soo noqoto Ogaadeeniya [ Soomaali Galbeed], laakiin, runtii, waxay argagax ku reebtay shacabka rayidka ah ee Isaaq [Isaaq] ee ku nool gobolka xadka, kuwaas oo u yimid cabsi iyaga ka badan ciidanka Itoobiya. Dilalka, kufsiga iyo dhaca ayaa noqday wax iska caadi ah. ”"Siyaad Barre wuxuu si dhab ah u xaqiijinayay daacada qaxootiga Ogadenya iyada oo loo sii waday si taxaddar leh iyo ilaalin iyadoo la tixgalinayo deegaanka Isaaq oo aan kaliya laga dhaafin horumarka dhaqaalaha, bulshada iyo siyaasada laakiin sidoo kale ay si xoog ah u caburiyeen ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya iyo maleeshiyada qaxootiga Ogadenya..
Abuuritaanka maleeshiyada qaxootiga Ogadenya
Dawladdu waxay bilowday barnaamij ay ku abuureyso kooxaha u ololeeya qaxootiga Ogaadeenya iyo sidoo kale inay ka dhigto ciidanka qaranka, waxay kaloo dhiirrigelisay abuurista kooxo maleeshiyo hubeysan ah oo ka tirsan xubnaha Daarood (qabiilkii Siyaad Barre). Ciidanka Soomaaliya waxay maareeyeen tababbarka labada koox, kharashaadna ku baxay oo ay ku jiraan wixii kharash ah ee ku baxay hubkooda iyo qalabkooda, isgaarsiinta raadiyaha iyo shidaalka waxay ka yimaadeen miisaaniyadda ciidanka.
Mid ka mid ah maleeshiyooyinkii ay samaysteen Qaxootiga Ogaadeenya wuxuu ahaa WSLF, oo si rasmi ah loogu abuuray la dagaalanka Itoobiya iyo "dib u soo celinta dhulka qowmiyadaha Soomaalida" ee Itoobiya laakiin waxaa ugu horayn loo adeegsaday dadka rayidka ah ee reer Isaaq ah iyo reer guuraaga. Warbixinta Human Rights Watch ee Africa Watch ayaa lagu yiri "WSLF waxaa loo tababaray si ay ula dagaalanto Itoopia si ay ula soo noqoto Ogaadeen, laakiin, xaqiiqdii, waxay argagax gelisay shacabka Isaaq ee ku nool gobolka xadka, kuwaas oo u yimid cabsi iyaga ka badan tan Itoobiyaanka. ciidan. Dil, kufsi iyo bililiqo ayaa noqotay wax caadi ah. ”
Xadgudubka joogtada ah ee maleeshiyadka WSLF iyo dowladda oo aan dan ka lahayn dhibaatada loo geysanayo dadka shacabka ah ee reer Isaaq ah iyo reer guuraaga ayaa ku kaliftay saraakiil badan oo ka tirsan ciidamada Isaaq inay ka baxaan ciidamada iyagoo doonaya inay abuuraan dhaqdhaqaaqooda hubaysan ee ay kula dagaalamayaan Itoobiya, middaas oo sidoo kale cabsi gelin doona WSLF isla markaana niyad jabineysa rabshado kale. ka dhan ah shacabka Isaaq. Dhaqdhaqaaqooda cusub, oo ay taageereen oo ay maalgeliyeen Isaaqs, waxaa loogu magac daray Afraad (unugga afraad) wuxuuna hawlgalay 1979. Dhaqdhaqaaqii Isaaq ee Afraad ayaa isla markiiba dagaal la galay garabka qabiilka Ogaadeen ee WSLF qaab dhowr kulan oo dhiig ku daatay oo dhex maray labada koox. Ujeedada Afraad waxay ahayd in WSLF laga saaro dhufaysyadoodii (dhulka Isaaq) halka WSLF ay ku jawaabtay aargudasho dheeraad ah oo ka dhan ah rayidka Isaaq ee ku nool gobolka xadka.
Xaaladda waxaa uga sii daray markii loo magacaabay Maxamed Xaashi Gaani, oo ay ilmo adeer yihiin Madaxweyne Siyaad Barre iyo Mareexaan Daarood oo ah taliyaha millatariga ee gobollada waqooyi oo xaruntiisu ahayd Hargeysa 1980. Xukunkii Gaani wuxuu si gaar ah ugu adkaa dadka beesha Isaaq, wuxuu ka saaray dhamaan meelihii muhiimka ahaa ee dhaqaalaha, wuxuu hantiyay hantidoodii wuxuuna gobolada waqooyi ku soo rogay sharciyo deg deg ah. Waxa kale oo uu amar ku bixiyey in laga wareejiyo Afraad oo laga fogeeyo gobolka xadka, isaga oo siinaya WSLF gabi ahaanba gacan ku haynta gobolka xadka, sidaasna ku reebay reer guuraa Isaaq ah oo deegaanka ku nool iyadoon wax difaac ah laga helin rabshadaha WSLF.
Koox kormeer ah oo ka socota Qaramada Midoobay oo booqday aaggaas 1988 ayaa ku warramay in Qaxootiga Itoobiya ee (Ogaadeen) ay wataan hub ay siinayaan Ciidanka Soomaaliya. Kooxda UN-ka ayaa soo werisay in, dhiirigelinta Ciidanka Soomaaliya, in qaxootiga Ogaadeeniya ay bililiqo balaaran ka geysteen magaalooyin dhowr ah oo woqooyiga ku yaal.
Kacdoonka Isaaq
Horraantii 1978-dii taliskii Siyaad Barre wuxuu si buuxda gacanta ugu hayey hay'adaha dhaqaalaha ee dawladda Soomaaliya, oo ay ku jiraan tiro badan oo kaalmooyin shisheeye ah oo la geeyay "iyadoo la adeegsanayo dib-u-qaybin xulasho ah si loo hubiyo daacad u ahaanta xukunka". Siyaasadihii cabudhinta ee xukunkii Siyaad Barre ee ka dhanka ahaa dadka Isaaqa ah ayaa sii socday markii 1981, taliskii Siyaad Barre uu ku dhawaaqay dagaal dhaqaale oo ka dhan ah Soomaalida ka soo jeeda waqooyi galbeed iyo gaar ahaan Isaaqa. Tani waxay ahayd sababihii ugu weynaa ee ugu danbeyntii ku dhacay taliskii Barre 1991. Waxay u horseeday koox ganacsato Isaaq ah, arday, shaqaale dawladeed hore iyo siyaasiyiin hore oo deganaa Boqortooyada Ingiriiska  inay aasaaseen Dhaqdhaqaaqii Wadaniga Soomaaliyeed ee London bishii Abriil 1981. Markii hore, ujeedka kooxihii kala duwanaa ee ku midoobay abuuritaanka SNM ma ahayn inay abuuraan jabhad hubaysan oo xorayn, laakiin waxay ahayd in kooxahani u samaysteen jawaab toos ah siyaasadaha qallafsan ee taliskii Barre ku soo rogay Isaaq. Hase yeeshe, mowqifkii rasmiga ahaa ayaa is badalay ka dib shirkii Shirweynihii dhawaan la aasaasay Ururka Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaliyeed ee SNM bishii Oktoobar 1981 oo loo bedelay mid xoreyn ah "iyadoo ujeedadu ahayd in laga takhaluso Soomaaliya ee Barre lana dhiso dowlad dimoqraadi ah oo ka dhalata Soomaaliya kana mid noqota nidaamka qabiilka. ". Fikir ahaan, SNM waxay ahayd dhaqdhaqaaq u janjeera dhanka reer galbeedka waxaana lagu tilmaami jiray "mid ka mid ah dhaqdhaqaaqyadii ugu dimuqraadiyadda fiicnaa Geeska Afrika".
Rabshadaha ay dowladdu soo abaabushay ka sokow, qaababka kale ee lagu burburin karo kacdoonka Isaaq waxaa ka mid ahaa in dowladda ay sii waddo siyaasadeeda ku aaddan caburin siyaasadeed iyo tallaabooyinka dhaqaale ee adag, tan waxaa ka mid ahaa in laga joojiyo deeqaha caalamiga ah ee deeqaha cunnada ee Isaaqa. Tani waxay ahayd mid si gaar ah u adkeyd maadaama gargaarka cuntada uu ahaa ku dhowaad kalabar dhammaan cunnooyinka laga isticmaalo Soomaaliya 1980-yadii.
Warqadda Geerida
Bishii Janaayo 1986, wiilka uu sodoga u yahay Barre isla markaana ah ku xigeenka waqooyiga General Maxamed Siciid Xirsi Moorgan, oo ahaa waardiyihii Barre ka hor inta uusan guursan gabadhiisa ayaa lagu soo warramey inuu reer guuraaga Isaaq ugu joogo ceel biyood "haddii aad Isaaq diidaan, annagu waannu baabi'in doonnaa magaalooyin, waxaadna dhaxli doontaa dambas oo keliya ".
General Morgan (ka dib in la yaqaan Butcher of Hargeisa) Waxa kale oo uu mas'uul ka ahaa warqad siyaasad qoraal ah oo uu soddog intii uu sida taliyaha ciidamada reer woqooyi ah,  warqaddan u yimid inuu noqon oo loo yaqaan 'Warqadda Geerida',   taas oo uu "ku soo bandhigay aasaaska siyaasad gubanaysa dhulka si looga takhaluso 'jeermis-diidka Soomaalida".
Warqadda siyaasaddu (sidoo kale loo yaqaanno Warbixinta Morgan) waxay si rasmi ah u ahayd warbixin qarsoodi ah oo sare oo madaxweynaha loo soo diray oo ku saabsan "tallaabooyinka la fuliyay iyo kuwa lagu taliyay" ee "xalka kama dambaysta ah" ee "dhibaatada Isaaq" ee Soomaaliya. Morgan wuxuu qoray in dadka Isaaqa waa in "la galiyaa olole tirtirid ah" si looga hortago in Isaaq "madaxooda mar kale". Isaga oo sii hadlaya ayuu yidhi: "Maanta, waxaan haysannaa dawada saxda ah ee fayraska ee ku jirta [jirka] Dawlad Soomaaliyeed Qaar ka mid ah "dawooyinka" uu ka hadlay waxaa ka mid ahaa: "Isu dheelitirka dadka wanaagsan ee wax haysta si loo baabi'iyo urursiga hantida [gacanta Isaaq]." Intaas waxaa sii dheer, wuxuu ku baaqay "dib-u-dhiska Golaha Deegaanka [ee degsiimooyinka Isaaq] si loo dheellitiro xubnaheeda hadda jira oo ay gaar ka yihiin dad gaar ah [Isaaq]; faleebo carruur [Ogaadeenya] ah oo laga soo qaaday Xeryaha Qaxootiga ee agagaarka Hargeysa ".
Talooyinka xad dhaafka ah waxaa ka mid ahaa: "Bixinta aag aan la dagi karin oo u dhexeeya ciidanka iyo cadowga, taas oo lagu sameyn karo iyadoo la burburiyo haamaha biyaha iyo tuulooyinka ku teedsan dhulka ay adeegsadeen ee lagu soo dhex galay"; iyo "ka saarida xubinimada ciidamada iyo shaqaalaha rayidka dhamaan dadka u furan tuhunka caawinta cadawga - gaar ahaan kuwa haya xilalka xasaasiga ah".
Isaga oo ka hadlaya sida aan caadiga ahayn ee daacadnimada leh ee warbixinta, Xasan Cabdi Madar wuxuu yidhi:"Warbixinta waxay ku socotaa Madaxweynaha SDR, Wasiirka Difaaca, iyo Wasiirka Arimaha Gudaha. Kan dambe, Major-General Ahmed Suleymaan Abdalla wuxuu kaloo sodog u yahay Madaxweynaha, iyo Ra'iisul Wasaare Ku-Xigeenka Saddexaad. Maaddaama Madaxweyne Siyaad Barre uu sidoo kale yahay Wasiirka Gaashaandhigga - horeyna u soo qabtay jagadaas, Jeneraal Mohammad Ali Samatar, markii la dalacsiiyay Raiisel Wasaaraha Janaayo 30, 1987 - warbixinta waxay umuuqataa inay ku kooban tahay xubnaha qoyska. Tani waxay sharrax ka bixin doontaa sida qumman ee ay u qeexeyso qabiilooyinka qaarkood oo bartilmaameed u ah fulinta iyo ku talinta tallaabo ciqaabeed. ”"Ujeeddooyinka kale ee siyaasadda waxaa ka mid ahaa hubeynta qabaa'ilka kale ee gobolka iyo in lagu dhiirrigeliyo inay la dagaallamaan Isaaqa ugu xoogga badan:"Maaddaama ay caddaatay in Isaaqa ay ficil iyo ujeedo la ahaayeen Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaliyeed ee SNM; iyo markii aynaan arki karin iyagoo ka tanaasulaya safka ay muddo ku khiyaaneeyeen, si aan uga hortagno iyaga; dadka kale ee degan Waqooyiga shirarka joogtada ah iyo ololaha abaabulka ee loogu talagalay in lagu kiciyo waxqabadka isla markaana kor loogu qaado heerkooda wacyiga. Tan waxaa loogu talagalay in lagu xoojiyo midnimadooda iyo in lagu wareejiyo midnimada Soomaaliyeed derbi difaac ah. Dadkaas waxaa ka mid ah: reer Awdal, qaybaha kala duwan ee Soomaali Galbeed [oo ay ku jiraan qaxootiga Ogaadeenya], dadka Laas Qorey, iyo dadka Daami, iwm. Shaki kuma jiro in midnimada dadkan ay soo celin doonto isu dheelitirka miisaanka oo hadda loo xaglinayo dhinaca Isaaqa. Haddii ay si firfircoon u weeraraan shaqooyinkooda, midnimadooda shaki la’aan waxay hoos u dhigaysaa kuwa isla weynida ku adkeysanaya inay iyagu leeyihiin Waqooyiga marka xaqiiqadu si kale tahay. ”"
Xukunno sharci darro ah
Dilaalkaani wuxuu bilaabmay ka dib markii ay sii kordhisay duulaankii ay ku haysay magaalooyinka Isaaq ee waqooyiga. Kulan kasta oo dhexmara SNM iyo ciidamada dawladda, "ciidanku wuxuu qaadi jiray xaaqis aagga ay dhibaatadu ka dhacday. Xasuuqyo ayaa xigay, sidoo kale dilka xoolaha, adeegsiga miinooyinka dhulka lagu aaso in lagu qarxiyo baraagaha, gubida aqalada, qabqabashada iyo xirida. Dhammaan dadka ku nool aagga waxaa loo haystay inay yihiin 'cadowga'.
Xasuuq
Saddexdii bilood ee ugu horreysey ee colaaddu socotey, dadka Isaaq aad ayey uga qaxeen magaalooyinkooda oo magaalooyinkii woqooyi waxay noqdeen kuwo ka madhan dadkooda. Isaaqyadii madaniga ahaa "waa ladilay, waxaa lagu xiray xaalado adag, waxaa lagu qasbay inay ka qaxaan xadka, ama waxay ku barakaceen baadiyaha fog".
Dawladdii Siyaad Barre waxay qaadatay siyaasad ah in "Isaaq kasta oo awood u leh oo caawin kara Ururka Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaliyeed ee SNM la dilo. Kuwii kaalmo dhaqaale ama saameyn ku yeelan karay SNM, darajo bulsheed awgood, waxaa lagu xukumay xabsi. ” In kasta oo siyaasaddani aysan ka reebayn carruurta iyo waayeelka, haddana natiijada waxay noqotay in "in ka badan 90% dadka la dilay ay da'doodu u dhaxeysay 15-35 sano."
Taariikhyahan Soomaaliyeed Maxamed Xaaji Ingiriis wuxuu tixraacayaa "ololaha xasuuqa qaran ee ay dawladu soo abaabushay ee lagu soo qaaday kooxda Isaaq", taas oo uu xusay in "caan ku yihiin hadalada bulshada sida 'Xasuuqii Hargeysa'" oo ah "xasuuq la ilaaway".
Tiro ka mid ah aqoonyahannada xasuuqa (oo ay ku jiraan Israel Charny, Gregory Stanton,  Deborah Mayersen,  iyo Adam Jones  ) iyo sidoo kale warbaahinta caalamiga ah, sida The Guardian,  The Washington Post  iyo Al Jazeera   kuwo kale, waxay u gudbiyeen kiiska mid xasuuq.