cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leeb iyo qaanso
Marka la tixraaco taariikhda aadamaha, leebka iyo qaansadu waa hub la isticmaali jirey tobanaan qarni ka hor wakhtigii ilbaxnimadu bilaabantey.
Leebka iyo qaansadu waa labo shey oon kala hadhin, sababtoo ah waa la isla isticmaalaa.
Kintirka
Kintir (kintirka, kintirro - kintirrada) Xubin yar oo jilicsan oo u eg dhoorka digaagga oo ku taal xubinta taranka dheddigga dadka iyo xayawaanka. Wuxuu ku yaal gumaarka, kana korreya daloolka kaadimareenka. Wuxuuna ku shaqo leeyahay dareenka macaansiga galmada.
Shabeelada Tamil
Shabeelada Tamil Sida badan Waxaa loo yaqaan (Liberation Tigers of Tamil Eelam Af Tamil: தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள்) waa urur gooni u goosad ah kaas oo markii hore saldhigiisu ahaa Waqooyiga Srilanka. waxaana la aas'aasay Maajo 1976, uujeedadiisa waxey aheyd sidii ay Gobol gooni ah u heli lahaayeen dadka Tamilka ee ku nool Waqooyiga iyo Koonfurta Srilanka. ololahaan wuxuu dhaliyay dagaal sokeeye inuu ka dhaco Srilanka, Ururkan waxey Militariga Srilanka ka Guuleysteen Maajo 2009.
Aas'aaskiisa
Shabeelada Tamilka ama LTTE waxaa la aas'aasay 5 bishii Maajo 1976 waxaana aas'aasay Velupillai Prabhakaran,
Usaama bin zeyd
Usaama bin zeyd waa saxaabi waaa dhalay Zeyd bin xaarisa, hooyadiina waa umu ayman
Dhalasho farxad leh
Rasuulka (scw) waxaa soo gaaray war ka farxiyay. Waxaa u yimid qofkii ku bishaareenayay inay Umu ayman ay dhashay wiil. Dhalashada wiilkaas ayaa waxaa si aad leh ugu farxay Rasuulka (scw), iyadoo ay wejigiisana ay si weyn u hareereesay farxaddaas. Taloow yuu noqon doonaa wiilkaas nasiibka badan ee uu dhalashaddiisa ku farxay Rasuulka (scw)? Haddaba, aqristow wiilkaas waa saxaabiga aan soo bandhigayno sheekadiisa. Waa saxaabiga la yiraahdo Usaama Binu Zeyd ee loogu magac dari jiray “kii uu jeclaa Rasuulka (scw)”.
Asxaabta lama aynan la yaabin sirta ka danbeysa ee keentay inuu Rasuulku (scw) ku farxo dhalashaddii Usaama Binu Zeyd. Maxaa yeelay waxay ogaayeen xiriirka qotada dheer ee uu Rasuulka (scw) la wadaagay waalidka Usaama. Usaama hooyadiis waxaa la yiraahdaa Barakatu Al-Xabasha looguna kunyoodo “Ummu Ayman”. Ummu Ayman waxay addoon u ahayd Aamina Bintu Wahab oo ahayd Rasuulka (scw) hooyadiis. Kolkii ay dhimmatayna hooyadiis waxaa Rasuulka (scw) barbaariyay Ummu ayman, iyadoo wanaajisay xanaanaynta Rasuulka (scw).
Jaceylkii Rasuulka (scw) ee Usaama
Sidaa darteed, qaddarin iyo maamuus aad u weyn ayuu Rasuulka (scw) u hayay Ummu Ayman. Aad iyo aad ayuu u jeclaa. Wuxuu u ixtiraami jiray sida inay dhashay oo kale oo ay tahay hooyadiis. Wuxuu Rasuulka (scw) inta badan oran jiray hadal macnihiisu ahaa ” Ummu Ayman waa hooyaday marka laga reebo hooyaday kadib, waxay ka hartay ahlu-baytkayga”. Waa taa hooyadii sharafta badneyd ee dhashay wiilkii nasiibka badnaa ee uu sida weyn ugu farxay dhalashaddiisa.
Haddaba, haddaan ogaannay Usaama hooyadiis, waxaa misna habboon inaan baranno aabihii Usaama. Waa saxaabigii sidoo kale uu aadka u jeclaa Rasuulka (scw) ee la oran jiray Zeyd Binu Xaaritha, sidoo kalena aabihiis loogu magac dari jiray magaca Rasuulka (scw) kahor intuusan iman islaamka. Dhinaca kale, Zeyd wuxuu ka mid ahaa xog-hayeenadii Rasuulka (scw) ee uu sirahiisa ku qarsan jiray, sidoo kalena ku soo barbaaray gurigii Rasuulka (scw). Sharaf iyo wanaag waxaa Zeyd ugu filan in magaciisa lagu xusay qur’aanka kariimka ah, iyadoo muslim kasta oo aqriya qur’aanka xusayo magaciisa, isla mar ahaantaasna ajar iyo xasanaad ka helayo xuska iyo sheegitaanka magaciisa.
Saan horey u sheegnay, guud ahaan asxaabta Rasuulka (scw) waxay ku farxeen bishaaradii dhalashada Usaama Binu Zeyd farxad aynan sidiisoo kale ayan horey ugu farxin. Maxaa yeelay, tarbiyaddii ay ka qaateen Rasuulka (scw) ayaa tilmaamaysay inay ku farxaan dhammaan wixii farax geliya Rasuulka (scw), sidoo kalena ay dhibsadaan wuxuu dhibsado. Asxaabtii waxay ugu magac dareen Usaama magacan “wiilkii la jeclaa ee uu dhalay kii isna la jeclaa”. Bixinta magacaas kama aynan ahayn asxaabta mid ay macno la’aan ay isaga yiraahdeen, ee waxay u yiraahdeen maadaama uu jeclaaday Rasuulka (scw) sidaa si la mid ahna uu u jeclaa aabihiis Zeyd Binu Xaaritha ayeey magacaas ugu doorteen.
Siil
Siilka (ingiriis: vagina), waa waaxda saldhiga u ah samaynta ilmaha jidhka dadka iyo xayawaanka oo dhedig ah. Dhismaha siilka, wuxuu ku habboon yahay, xubnaha ragga ee ah guska.
Usaama bin zeyd
Saxaabiga ugu da’da yar
Ilaahay ha ka raalli noqdee, wuxuu Usaama Binu Zeyd ka mid ahaa dhalinyaradii asxaabta ugu da’da yaraa, waxayna isku da’ ahaayeen wiilkii uu awoowga u ahaa Rasuulka (scw) ee la oran jiray Xasan ayna dhashay Faatima Bintu Rasuulillaah. Xasan Binu Cali wuu caddaa, muuqaal qurxoona wuu lahaa, wuxuuna aad ugu ekaa awoowgiis Rasuulka (scw). Hase ahaatee, Usaama maadaama ay hooyadiis ka soo jeedday Xabasha (afrika) wuxuu lahaa midab maariin, lehna san weyn, wuxuuna aad ugu ekaa hooyadiis Ummu Ayman.
Jacaylkii weynaa ee uu Rasuulka (scw) u qabay Usaama Binu Zeyd waxay gaartay inuu maalin maalmaha ka mid ah uu arkay Usaama oo yimid albaabkii guriga Rasuulka, markaasna uu wejigiisa dhaawac ka soo gaaray, uuna dhiig ka daadanayo. Wuxuu Rasuulka (scw) u baaqay xaaskiisa Caa’isha inay ka tirtirto ama ka masaxdo dhiigii ka socday wejigiisa, hase ahaatee ma aynan jeclaysan Caa’isha inay samayso. Rasuulka (scw) ayaa intuu istaagay ka masaxay oo ka tirtiray dhiigii ka socday Usaama, isagoo ku oranayayna hadallo naxariis leh oo uu ku dejinayay wiilkan yar ee dhaawaca soo gaaray.
Rasuulka (scw) siduu u jeclaa Usaama yaraantiisa, ayuu misna u jeclaa markii uu noqday dhalinyaro. Mid ka mid ah madaxda qureysh oo lagu magacaabi jiray Xakam Binu Xizaam ayaa u soo hadiyeeyay Rasuulka (scw) xariir aad qaali u ah oo uu ka soo gatay Yeman. Rasuulka (scw) ma uusan qaadan haddiyaddii. Hal mar ayuu gashaday, waxayna ahayd maalin jumco ah, dabadeedna wuxuu siiyay xariirtii Usaama, isagoo ku xaragoonaya uuna la socdo dhalinyaradii muhaajiriinta iyo ansaarta ayuu magaallada kula wareegi jiray. Usaama markii uu qaangaaray waxaa ka soo muuqatay sifooyinkii suubbanaa ee keentay inuu muteysto in loogu magac daro “kii uu jeclaa Rasuulka (scw)”.
Usaama Binu Zeyd Ilaahay ha ka raalli noqdee wuxuu lahaa caqli qoto dheer, geesinimo xad-dhaaf ah, xikmad uu ku kala miisaamo ummuuraha, dhowrsanaan oo aan aqbalin dulliga iyo daciifnimada, dadka soo jiita ayna dadka jecel yihiin, Alle ka cabsi badan oo ku dadaala xalaasha aadna u jecel Allihiisa.
Maalintii dagaalkii Uxud Usaama oo ay la socdaan qaar ka mid ah dhalinyarada asxaabta ayaa waxay u yimaadeen Rasuulka (scw), iyagoo markaas doonaya in loo fasaxo inay ka qayb galaan jihaadka. Rasuulka (scw) wuxuu dhalinyaradii ka qaatay qaar ka mid ah, halka kii aan qaan-gaarinna uu ka reebay ka qayb qaadashada jihaadka. Kuwii la soo celiyay waxaa ku jiray Usaama Binu Zeyd, wuxuu soo laabtay, isagoo labadiisa indhood ay ka burqanayaan ilmo badan, murugada uu ka naxay inuusan ka qayb gelin jihaadka.
Dagaalkii ugu horeeyay uu ka qaybgalo Usaama
Markii la gaaray maalintii dagaalka Khandaq ama Axzaab, waxaa sidoo kale markale u yimid Rasuulka (scw) Usaama oo ay la socdaan qaar ka mid ah dhalinyarada asxaabta. Usaama ayaa si kor ahaan u qooraansaday, bal si loogu oggolaado inuu ka qayb galo jihaadka. Rasuulka (scw) ayaa u dabcay isaga, dabadeedna wuxuu u oggolaaday inuu ka qayb galo jihaadka. Isagoo shan iyo toban jir ah ayuu qaatay seefta isagoo jidka Alle ku duullaya.
Sanab
Sanab sidoo kale loo yaqaano Sanam (ingiriis: Statue) waa sawir sadex-gees leh(dherer, balac iyo joog) oo loo eekaysiiyay dad, xoolo, xayawaan iyo wax kale.
Usaama bin zeyd
Dagaalkii ugu horeeyay uu ka qaybgalo Usaama
Maalintii dagaalkii Xuneen, waa dagaalkii lagu jebiyay muslimiinta waxaa sugnaaday Usaama Binu Zeyd oo uu la socdo Cabbaas Binu Cabdil-Mudhalib oo ahaa Rasuulka (scw) adeerkiis iyo Abii Sufyaan Binu Xaaritha iyo lix kale oo ka mid ahaa asxaabta kuwooda ugu sharafta badnaa. Wuxuu Rasuulka (scw) awooday isagoo wata ciidankan tirada yar ee rumeysan Rabbigooda inay jabkii muslimiinta ay u rogaan gargaar iyo guul, iyo inay muslimiintii cararay ka badbaadiyaan dhagarta kaga iman gartay mushrikiinta.
Sanab
Ilaahay wuu mamnuucay sanam caabudid.
Usaama bin zeyd
Dagaalkii ugu horeeyay uu ka qaybgalo Usaama
Markii la soo gaaray maalintii dagaalkii Mu’ta waxaa sidoo kale dagaalamay Usaama Binu Zeyd isagoo garab socda calankii uu siday aabihiis oo ka mid ahaa hoggaamiyayaashii dagaalkaas ee ka koobnaa saddexda nin. Markaan uu Usaama dagaalamayo da’diisu ma gaarin 18 jir. Wuxuu si fool-ka-fool ah u arkay dilkii aabihiis oo ku shahiiday dagaalkii Mu’ta. Hase ahaatee ma laciifin oo ma niyad jabin, balse wuxuu sii ballaariyay dagaalkii uu waday isagoo hoos socday calankii uu siday Jacfar Binu Abii Daalib oo ahaa Rasuulka (scw) ina adeerkiis, jeer isna laga dilo oo uu sidaas ku shahiido. Sidoo kale, wuxuu garab istaagnaa hoggaamiyihii isla ciidankaas ee saddexaad ee Cabdillaahi Binu Rawaaxa jeer isna laga dilo oo uu dagaalka ku shahiido.
Siil
Siilka wuxuu ka mid yahay saxaaxda dumarka. Suurtagalka siilka waa dhalasho iyo wasmo.
Usaama bin zeyd
Dagaalkii ugu horeeyay uu ka qaybgalo Usaama
Usaama Binu Zeyd wuxuu ku soo laabtay magaallada Madiina, halka aabihiisna uu ku shahiiday dagaalka. Markii uu soo galayay magaallada wuxuu Usaama saarnaa faraskii uu aabihiis saarnaa markii la dilayay.
Luqada Tamil-ka
Luqada Tamilka ( [t̪ɐmɨɻ]) waa mid ka mid ah Luqadaha Dravidian waxaan ku hadla Dadka Tamilka ee ku nool Qaaradyareyda Hindiya. Waxaana si rasmi ah looga hadlaa Gobolka Tamil Nadu ee Hindiya iyo sidoo kale wadamada Sri lanka iyo Singapore. Waana mid ka mid ah labaatan iyo labada luqadood ee ka diiwaan gashan Hindiya. Waxaana sidoo kale looga hadlaa in yar oo ka mid ah wadamada Malaysiya, Mauritius iyo Reunion iyadoo sidoo kale dadka qaxootiga ah ee ku nool caalamka kuwaas ee jeeda dhulalka looga ha hadlo Luqadaan.
Borotoon
Borotoon waa wax kamid ah Atomka eray ahaan waxaa loola jeedaa biloow iyagoo mooday Brotoon ka wax ka yar in aaney jirin Borotoonka waxa uu ku yaalaa Bu'da atomka waana Togan waxaana loo suntaa p, p+, N+, Cufka Borotoon ka waxaa lagu qiyaasaa 1,6726231 × 10-27 kg Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer.
Usaama bin zeyd
Hoggaamiye ciidan
Sannadkii 11-aad ee hijriyada, wuxuu Rasuulka (scw) amar ku bixiyay in ciidan loo diyaariyo ciidankii roomaanka ee hoggaaminayay Hiraqle, wuxuuna ciidankaas ku daray saxaabada odayaashooda sida Abuubakar, Cumar, Sacad Binu Abii Waqaas, Abuu Cubeyda Binu Al-Jarraax iyo saxaabo kale oo fara badan. Wuxuu Rasuulka (scw) ciidankaas madax uga dhigay wiilkii xikmadda iyo caqliga badnaa ee Usaama Binu Zeyd, xilligaas iyada ahna da’diisu ma aynan dhaafin 20 jir.
Ciidankii oo ku jira is diyaarinta, ayaa waxaa xanuunsaday Rasuulka (scw), wuuna sii kordhay xanuunkii iyo cudurkii Rasuulka (scw) hayay. Sidaa darteed, ciidankii muslimiinta waxay dib u dhigeen duullimaadkii ciidanka, iyagoo doonayay inay ka war-dhooraan xaaladda uu ku danbeyn doonno Rasuulka (scw). Usaama wuxuu yiri “markii uu xanuunkii ku sii siyaaday Rasuulka (scw) waxaan u imid Rasuulka (scw), dadkuna way i soo raaceen. Markaan u soo galay, waxaan oggaaday inuu aamusay oo uusan hadli karin, xanuunka daran haya awgeed. Gacantiisa ayuu xagga samada kor ugu qaaday, markaasuu haddana anniga dusheyda saaray, waan gartay inuu ii duceenayo”.
Luqada Tamil-ka
Tirada iyo meelha lagaga hadlo
Waxa lagu qiyaasaa shacabka tamilka ilaa 74 milyuun oo qof waxaany kala daganyihiin dawladahan soo socda.
Usaama bin zeyd
Hoggaamiye ciidan
Wax yar kamaba soo wareegan jeer uu markii danbe Rasuulka (scw) ka geeriyoodo, waxayna muslimiinta intaa kadib khilaafada u doorteen Abuubakar, dabadeedna howshii ugu horeysay ee lagu dhaqaaqo dowladdii Abuubakar waxay noqotay aaskii Rasuulka (scw) iyo inuu fuliyo amarkii Rasuulka (scw) ee ahaa in la diro ciidankii Usaama. Hase ahaatee, koox ka mid ah ansaarta ayaa waxay soo jeediyeen in dib loo dhigo arrinta ciidanka, waxayna ka codsadeen Cumar Binu Al-Khadaab inuu bal la hadlo Abuubakar, iyagoo ku yiri “haddii uu diido waxaan ka ahayn in ciidanka la diro, waxaad naga gaarsiisaa inuu talada ciidanka noogu dhiibo nin ka da’ weyn Usaama”.
Tamar
Saynisyahandu waxa ay rumeysan yihiin in cuntada iyo shidaashaba ay ku jiraan waxa la yiraahdo Tamar oo ay tahay tamartaasi tan dadka iyo makiinadahaba u suurtogelisa in ay howl qabtaan, wax yaabaha ugu weyn ay tamartu leedahay waxaa ka mid ah iyada oo isku gediyi karta wejiyo badan.
Usaama bin zeyd
Hoggaamiye ciidan
Kolkii ay gaartay Abuubakar dhambaalkii uu siday Cumar ee ay soo jeediyeen koox ka mid ah ansaarta waxaa si aad leh uga carooday arrintaas Abuubakar. Fadhigii uu fadhiyay ayuu ka kacay markuu maqlay hadalkaas, kadibna wuxuu si caro leh u qabtay garkii Cumar Binu Khadaab isagoo ku yiri “hooyadaa ku weysay Cumaroow…, waxaa Usaama madax u doortay Rasuulka (scw) adigana waxaad i faraysaa inaan ka qaado jagadaas?! Wallaahi ayaan ku dhaartay inay dhacaynin taasi”. Cumar markii uu ku soo laabtay nimankii u soo dhiibtay dhambaalkaas, waxay weydiiyeen wixii uu la kulmay, wuxuuna ku yiri “iska taga oo baxa hooyadiin idin weysaye, anniga unbaa og wixii idinka dartiin aan kala kulmay khaliifkii Rasuulka (scw)”.
Tamar
Cuntada aynu cunnaa iskudhisyo ayaa ay siisaa muruqyadeenna, marka aynu culays qaadayno ama aan wax riixayno muruqyadeenna ayaa adeegsada iskudhiyadaa, oo ka hela tamarta ay hawsh ku qabtaan. Sida dhabta ah cuntada waa shidaalka dhabta ah ee dadka sida uu u yahay batroolka shidaasha baabuurka, ama naftadu u tahay shidaasha makiinadaha waaweyn. Tamarta laga helo iskudhisyada cuntada iyo shidaasha ayaa la yiraahdaa tamar falgaleed waana nooc ka mid ah tamarta kaydsan.
Usaama bin zeyd
Hoggaamiye ciidan
Ciidamadii uu hoggaaminayay wiilkii dhalinyarada ahaa waxay billaabeen inay anbabaxaan. Waxaa ciidankii sogeetiyay khaliifkii Rasuulka (scw) oo dhulka socdo, iyo Usaama oo saaran awrkiisa. Usaama ayaa ku yiri Abuubakar “khaliifkii Rasuulka Allow waxaan ku dhaaranayaa inaad halkan fuulayso annigana aan soo deggayo”. Abuubakar ayaa ku yiri “wallaahi inaadan soo deggayn, annigana aan koreynin.., “, kadibna sidii ayuu Abuubakar u sogootiyay ciidankii Usaama, isagoo u dardaarmay inuu fuliyo dardaarankii Rasuulka (scw). Dhinaca kale, wuxuu Abuubakar ka codsaday Usaama inuu Cumar u fasaxo inuu isaga la joogo, wuuna u fasaxay Usaama. Waa tusaale aad u wanaagsan oo aan ka baranayno ardaydii ka soo baxay madaaristii iyo hanuunkii Rasuulka (scw). Waa khaliifkii ama madaxweynihii muslimiinta ninka sidaas leh.
Af-Kurdish
Kurdid (Kurdî, کوردی; sounds [kuɾdiː]) waa luqadda reer galbeedka ah ee ku hadasha afka galbeedka ee ku hadasha afka reer galbeedka. Kurdida waxaa sameeya saddex kooxood oo kala duwan oo loo yaqaano Kurmanji, Central Kurdish (Sorani), iyo Kurdi (Palevani).
Tamar
Xabbad leben ah xadhig ku xidh dabadeedna kor u qaad oo miiska korkiisa la sin. Xadhigga kor mari khafiyad dabadeedna culays 1kg kaga xidh caarada kale. Haddii aad sii daysid lebenka hoos u dhacay ayaa qabanaya hawl oo kor u qaadaya culayska halka kiiloogaraamka ah. Markaa waa in uu lebenku yeeshaa tamar marka uu miiska la siman yahay.Tamarta walax kor loo qaaday leedahay waxaa la yiraahdaa Tamar cufisjiidad. Ogow markii aad kor u qaadday xabadda lebenka ah muruqyadaadu waxay adeegsadeen tamar falgaleed, taasoo ah tamarta weji leh ayaa loo geddiyi karaa mid kale.
Usaama bin zeyd
Guullo waaweyn
Ciidankii uu hoggaaminayay Usaama Binu Zeyd ayaa sidii ku kicitimay, wuxuuna Usaama fuliyay dardaarankii uu faray Rasuulka (scw). Fardihii muslimiinta ay wateen waxay jaxaabeen ama ay cagta mariyeen magaalooyinka Balqaa ee ka tirsanaa falastiin iyo sidoo kale qalcada lagu magacaabo Al-daaruumi oo iyadana ka tirsan falastiin. Ciidankii Usaama waxay cabsi weyn ku abuureen ciidamadii roomaanka ee waqtigaas ka talinayay dhulka Shaam ee sidaan sheegnay uu madaxa u ahaa Hiraqle, iyagoo waddada u xaaray sidii ay u furan lahaayeen magaalooyinka kale ee ku yaalay Shaam iyo Masar iyo waqooyiga Afrika ilaa laga soo gaaro badweynta hadda loo yaqaano badweynta atlantic-ada.
Tamar
Lebenkii aad kor u qaadday ee aad la sintay miiska jooggisa haddii aad sii daysid oo uu ku dhaco qori yaalla dhulka waa uu kala jebinayaa. Lebenku, markii uu la sinna miiska korkiisa, wxa uu lahaa tamar cufisjiidad. Hase yeeshee waa ay ka dhammaatay cufisjiidadkii markii uu soo dhacay ee anu gaarin qoriga dhulka yaalla, lebenku markii uu joogsaday qorigana uu kala jabiyey waxa uu qabtay hawl, sidaa darteen waa in uu yeeshaa lebenku tamar intii aanu ku dhicin uun qoriga. Waxa aynu u qaadanaa tamar ka timid socodka u kordhay markii uu soo dhacay. Tamarta walax soconaysa waxaa la yiraahdaa tamar socod. Tamar falgaleedkii muruqyadeenna ayaa u gedismay tamar cufisjiidad markii aynu sii daynay lebenkana tamar cufisjiidadkii uu lahaa yaa u gedisantay tamar socod.
Ururka Murtimaal
http://murtimaal.com/ Sannadkii 2008 ayaa xaflad si heer qaran ah loo soo agaasimay lagaga dhawaaqay bahda hiddaha iyo dhaqanka dhalinyaradda Murtimaal, waxaana xafladaas lagu qabtay magaalo madaxda Jamhuuriyadda Somaliland, xafladaasi oo ahay mid ay ka soo qayb galeen dhammaan xisbiyada siyaasadda, ururada Bulshad, iyo madax dhameedo, sugaanyahano suugaanta ku xeel dheer iyo marti sharaf kale, waxay ahayd maalintasi markii dhidibada loo taagay ururka Hidaha iyo dhaqanka ee Murimaal. Isla maalintaas waxaa la isla qiray in loo baahna mar horeba in la sameeyo urur dhalinyaro oo heegan u ah ururinta dhaqanka afka iyo hiddah Soomaliga, ugu horrayna halkaas waxa hadal kooban ka jeediyey guddoomiye ku-xigeenka xisbiga kulmiye Muj: Muuse Biixi Cabdi oo sheegay in ururkaas ay gacan ka gaysan doonaan horumarinta dhaqanka iyo sugaanta, waxaa isna madasha ururka lagaga dhawaaqay ka hadlay wakhtigaas, xoghayaha guud ee xisbiga Udub Yaasiin Jaamac Faarax oo isna sidaa iyo si leeg qiray in ururkan loo bahna isla markaana wakhtigaas gubaabo u jeediyay dhalinyaradda, halka Maxamed Rashiid Sheekh Xasan oo ah Murashaxa Madaxwayne ku-xigeenka xisbiga Ucid uu sheegay inay garab gali doonaan ururkan cusub ee hidaha iyo dhaqanka, loolaanka siyaasadeed ee ururka Murtimaal lagu kala jiidanaayo waxaa uu keenay kalsooni ay ka qaateen dhalinyarta qurba jooga ah iyo kuwa dalka gudihiisi ku sugan ee ka tirsan ururkan, oo taageero buxda la garab galay, laakiin ururka murtimaal siyaasadday qaateen ayaa noqotay inay u dhaxeeyeen saddexda xisbi qaran, oo aanay wax siyaasadda ku lug leh nay yagu galin, maadama oo ay yihiin urur dhaqan waana waxyabaha ay hore ugu talaabsadeen. Muqaalada Shirarkii ay qabteen Dhalinyaradda Ururka Murti-Maal Bahda ururka Murtimaal oo xaflado aad loola dhacay ku qabtay waddamada Hindiyo, Masar, Malaysia, iyo Somaliland, waxay dadweyanha waddamada ku dhaqan u soo bandhigeen sugaan faro badan oo ay kaydiyeen muddadaas yar ee ay jireen, taaso runtii ah horumar la taaban karo. Arrimaha ammaanta ay ku mudan yihiin dhalinyaradani waxaa kamid ah, Muddo haatan laga jooga sannad iyo badh ayey dhalinyaradda hiddaha iyo dhaqanka Murtimaal ay ku fikirtay inay aruuriso suugaanta dhalinta da’da yar ee soo koraysa, sababaha ugu waawayn ee ku kalifayna waxay ahayd, si loo helo jiil cusub oo bedela jiilashii hore ee waawayn, iyadoo aynu ogsoonahay in suugaan yahanadii iyo dhaqan yaqaankii ay hadda intooda noolina ay ku jirto da’da gabaabsiga ama ay meesha ka sii baxayaan.
Tamar
Kala jiid gariirad inta aad ku xidhid culays yar dabadeedna sii daa. Gariiraddu wa ay soo gaabanaysaa culayskana koy ayaa ay u soo qaadaysaa. Gariiraddii kal jiidnayd waxay qabatay hawl waxaana la yidhaahdaa waxa ay leedahay tamar loodsan.
Ururka Murtimaal
Haddaba Murtimaal oo ay ku bahoobeen dhalinyar badan koodu hadda jaamacadaha ku jira khasatan qolayaha dibadda ka tageera ururka oo kala jooga waddamada Sweden, Norway, UK, Holland, U.S.A, Canada, Malaysia, Masar, Bakistan, Indiya, Kenya, Ethiopa, Yaman, iyo Qadar, Iyo Waliba Dhulka Somaliland oo xubnaha ugu badani joogaan, waxay go’aan ku gaadheen si dhalinyarta ku dhaqan qurbaha ama ku dhashay ay u bari lahaayeen suugaantooda iyo hiddaha iyo dhaqankii hore ee ay lahaayeen, sabab taas ayay xooga u sareen, iyagoo dhalinyarteenii ay ku milmi donaan dhaqamo kale haddii aan laga gaadhin ama aan wax looga sheegin dhaqamada aynu leenahay. Taasna waxay kala socon donaan ururka Murtimaal iyo ururada kale ee sugaanta kaydiya, waxaa kale oo yana muhiima in dhalinyaradda qurbaha ku koray la geeyo meelay ka dalacan karaan dhaqankeena suuban.
Tamar
Qalabka adeegsada danabka, ee ay ka midyihiin daqaajiyeyashu, waxaad ogtahay in ay hawl qabtaan, wax inta meel ka kaxeeyaan ay meel kale geeyaan, Tamarta danabka laga helo waxaa la yiraahdaa tamarta danabka, warshadaha danabka tamar falgalkeeda ku jirta naftada ayaa ay u gediyaan tamar danab.
Usaama bin zeyd
Guullo waaweyn
Ilaahay ha u naxariistee Usaama Binu Zeyd wixii intaa ka danbeeyay wuxuu soo laabtay isagoo saaran faraskii uu lahaa aabihiis kadib markuu ku shahiiday dagaalkii Mu’ta, isagoo sidana markaas qanaa’imtii ama hantidii faraha badnayd ee ay intay muslimiintii fara badnideeda la yaabeen yiraahdeen “lama arag ciidan ka nabad gashoon kana hanti badnaa ciidankii uu hoggaaminayay Usaama”. Dhammaan muslimiintii ayaa qaddarin iyo maamuus weyn u hayay Usaama intuu noolaa oo dhan, isagoo lagu ammaanayay siduu u fuliyay ballamihii uu la galay Rasuulka (scw) iyo awooddii shakhsiyadeed ee uu lahaa.
Tamar
Atomyada waxaa ku kaydsan tamar, mana suurto gasho in wax laga soo saaro oo hawl wax tar leh lagu qabto. Yureeniyam, oo ah curiyaha ugu culus oo dhulka korkiisa laga helaa, waxa ay bixisaa tamar bu'eed marka ay atomyadeedu jajabaan. Tamarta ka soo baxda hal kiiloogaraam oo yureeniyam ahi waxay ay la egtahay tamarta laga helo 8,000,000 kg oo saliid ah. Waxyeello aad u weyn aya ay ku keenaysaa dadka tamar atomeedu haddii si xul (oo dagaal uu ka midyahay) loo adeegsado. Bam atomeedii u horeeysay 1945 lagu tijaabiyey banka ku yala niyuu megsiko ee maraykanka, kulkii kasoo baxay waxa ay noqotay ciidii quraarad dhalaashay. Waxaa jira wejiyo kale oo ay tamartu leedahay, oo ay ka mid yihiin tan kulka, ilayska, jabaqda iyo bilabta oo qaban kara shaqo loona gediyi karo weji kale haddii qalab ku haboon la adeegsado. Tamartu waxay leedahay wejiyo fara badan si ay arrimuhu inoogu jilicsanadaan, waxaynu u qaybin sidaan soo socota:
(b) Kooxda Tamarta Kaydsan (t) Kooxda tamarta Socodka (J) Kooxda tamar Kaydka + Tamar Socodka
Ururka Murtimaal
Haddaba Ururkan Murtimaal oo dhalinyaradii fekradan keentay ay kamid ahayeen r, Axmed Riiraash, Cabdirisaaq Jamac Gaas Mucawiye, Khadar Ceerigabo (Bulxan), Maxamed Cumar Aadan,, iyo C/raxiim Khadar gaas , Sahra Maxamed Cali, (Sahra Ladan), Mustafe Cabdikarin Cali, Cabdirisaq Maxamed Cilmi , Abwaan Badeed, Abwaan Ubaxle, dhammaantoodna kala joga Malaysia Bakistan, India, iyo Hargeysa, runtii waxaa hadda ku soo biiray dhalinyaro kale oo badan iyo sugaanyahano aad u tiro badan, waxaana la odhan karaa waxay dhalinyaraddani sameyeen horumar ballaadhan oo xagga sugaanta ah. Waxaa aad uga faa´ideystay dhalinyaradda qurbaha joogta oo badanaa daawada suganta ay ururka Murti-Maal ku soo bandhigo aalada Youtube-ka loo yaqaan. Waxaa kale oo xusid mudan in ururka Murtimaal wada shaqaynta uga balaadhan la leeyihin ururka qaban qaabiyaha Somaali week festival iyo Mooge Fastival iyo ururka kale ee la yidhaahdo redsea-online Haddaba maskaxdaada ma ku jirtaa Murti Maanso, Maah-maah, ,Gabay Geeraar, Jiifto, hees, Masafo, Buraanbur, Sheeko, iyo qaybaha suuganta ay ka kooban tahay oo dhan, haddii ay ku jiraan intaas mid uun ha moogaan in lagugu daro bahda Murtimaal, kuna soo hagaaji cinwaankooda oo ah editor@murtimaal.com
Usaama bin zeyd
Dhacdo uusan Usaama weligiis hilmaamin
Inkastoo wacdarooyin fara badan uu wiilkii dhalinyarada ahaa ka muujiyay duulaamo badan oo uu muslimiinta kala qayb taaya dagaallo kala duwan, haddana waxaa dagaalladaas ku jiray mid uusan hilmaamin ama iloobin intuu dunida saarnaa oo dhan. Waxay ahayd labo sanno kahor intaanan la oofsan Rasuulka (scw). Wuxuu Rasuulka (scw) diray koox ilaalo ah oo gacanta ku soo dhigta gaallada kuwooda sida daran dhibaatada ugu hayay islaamka iyo muslimiinta. Kooxdaas ilaallada ahayd waxaa madax looga dhigay Usaama. Waa markii ugu horeysay ee uu Usaama hoggaamiye loogu dirto koox ciidan ah. Kooxdii ilaallada ahayd howshoodii waxay ku soo gabagabootay guul, guushaasna waxaa si weyn ugu farxay Rasuulka (scw). Bal Usaama laf ahaantiisa aan ka dhagaysano wixii uu dagaalkaas kala kulmay maalintaas.
Ururka Murtimaal
Waxaa warbixintaydan ku soo gababaynayaa inay bahda murtimaal ee hiddaha iyo dhaqanka dhalinyaradda ay ku bahoobeen dhammaan ardayda jaamacadaha dibadda iyo dalkaba waxa ka barta, iyo dhalinyarta u heellan dhaqanka iyo hidda raaca Somaliland.
Af-Kurdish
Zazaani-Gorani, oo ah koox gaar ah oo ka mid ah kuwa aan ku hadlin waqooyiga galbeedka Iran, ayaa sidoo kale ku hadlaya dhowr milyan oo luqadood. Daraasadaha laga bilaabo 2009 qiyaasta inta u dhaxaysa 8 iyo 20 milyan oo ku hadla af Turkiga. Inta badan Kurdida waxay ku hadlaan Northern Kurdish ("Kurmanji").
Usaama bin zeyd
Dhacdo uusan Usaama weligiis hilmaamin
Usaama wuxuu yiri: “waxaan u imid Rasuulka (scw) annigoo ugu bishaareenaya guushii aan helnay. Rasuulka (scw) wejigiisa waxaa ka soo muuqday farxad weyn, wuu ii soo dhowaaday, wuxuuna igu yiri bal ii waran. Waxaan billaabay inaan uga sheekeeyo siduu dagaalka u dhacay. Waxaan u sheegay markii ciidanka gaallada ay jabeen inaan gacanta ku dhigay nin ka mid ah iyaga, markaan warankii aan watay aan damcay inaan ku dilo ayuu yiri Laa Ilaaha Illallaah, hase ahaatee kama aanan dhageysan oo waan dilay. Markaan intaas iri, waxaa markiiba doorsoontay wejigii Xabiibka Rasuulka (scw), wuxuuna igu yiri maxaa kugu dhacay Usaama..!, maxaad ku oran doontaa Laa Ilaaha Illallaah??. Dhowr jeer ayuu hadalkaas ku soo celceliyay Rasuulka (scw) jeer aan ka jeclaado inaan diinta islaamka hadda koow ka soo billaabo, waxaana ballan ku galay inaan wixii hadda ka danbeeya aanan la dagaalamin qofkii ku dhawaaqa shahaadada ee yiraahda Laa Ilaaha Illallaah kadib markaan sidaas Rasuulka (scw) ka maqlay”.
Af-Kurdish
Cuntada suugaanta suugaaneedku badanaa waa qeyb ka mid ah gabayada illaa qarniga 20-aad, marka filinka fiidiyowga bilaashka ah la bilaabay. Maanta, waxaa jira laba Kurdi Kurdid ah, waqooyiga gurmadka waqooyiga ee gobolka Kurdistan iyo bartamaha Cuban, bariga iyo koonfurta. Ciraaq waxay ku taal bartamaha Carabiga, mid ka mid ah luqadaha rasmiga ah ee rasmiga ah ee Ciraaq, oo ay ku jiraan dukumiintiyada siyaasadeed oo loo yaqaan "Kurdish".
Usaama bin zeyd
Dhacdo uusan Usaama weligiis hilmaamin
Falkaas waxay Usaama u noqotay dersi uusan weligiis hilmaamin, taasoo tilmaamaysa caddaaladda iyo insaaniyadda Rasuulka (scw). Xitaa qofkii gaalka ahaa ee laga yaabayay inuu oraahdaas naftiisa ku badbaadinayay wuu diiday Rasuulka (scw) in la dilo kadib markii uu ku dhawaaqay shahaadada. Waa dhab inuu Usaama dhacdadaas ka qaatay darsi aad u weyn.
Xilligii ay dhacday fidnadii dhexmartay Cali Binu Abii Dhaalib oo ay taageerayaashiisa weheliyaan iyo Mucaawiye oo isna ay weheliyaan taageerayaashiisa, waxaan og nahay inuu Usaama dhexdhexaad ka ahaa labadaas kooxood.
Inkastoo Usama ay ula muuqatay inuu xaqa la jiro Cali, haddana wuxuusan marna ku dhicin inuu seeftiisa ula baxo qof muslim ah oo rumeeyay Alle iyo rusushiisa. Qaar ka mid ah asxaabtiisa ayaa u yimid, iyagoo ku boorinaya inuu iyaga la safto, hadalladii cad-caddaa ee uu ku yiri waxaa ka mid ahaa “annigu la dagaallami maayo qof yiri Laa Ilaaha Illallaah”. Mid ka mid ah nimankaas ayaa ku yiri “soow Alle ma oran: la dagaallama jeer aan laga helin gaalnimo (fidno) una ahaato diintu dhammaan Eebbe (sw)..” aayadda 39 suuradda Al-anfaal. Usaama wuxuu ugu jawaabay “kuwaas laga hadlayay waa mushrikiinta, waana la dagaallanay jeer laga waayay fidno, diintuna dhammaan ay u sugnaatay Eebbe (sw)”.
Maamuuska cumar ee Usaama
Dowladdii khilaafada Cumar, wuxuu Cumar uga qoray Usaama bankiga dhexe ee muslimiinta mushaar ka badan intii uu qaadanayay wiilkiisii uu dhalay ee Cabdullaahi bin cumar, isagoo Cabdullaahi arrintaas ka biyo-diiddanna wuxuu aabihiis ku yiri ” aabe, waxaad Usaama u qortay lacag gaaraysa 4000, halka aad annigana iga siisay 3000, mana arki waxa uu aabihiis uu adiga ku dheer yahay, dhinaca kalena isaga (Usaama) laf ahaantiisa wuxuu i dheer yahay ma jiraan”. Cumar ayaa wiilkiisa ku yiri “waxaad sheegtay waa kaaf-iyo-kala-dheeri, Rasuulka (scw) Usaama aabihiis ayuu ka jeclaa adiga aabahaa, isna (Usaama) ayuu Rasuulka (scw) adiga kaa jeclaa”. Markii uu hadalkaas maqlay Cabdullaahi wuu ku qancay hadalkii uu aabihiis ku yiri, isagoo ku raali noqdayna qaybtii looga qoondeeyay bankiga dhexe ee muslimiinta.
Cumar Binu Khadaab Ilaah ha ka raalli noqdee si goonni ah ayuu maamuusi jiray Usaama. Kolkii uu la kulmo wuxuu ku oran jiray “soo dhawoow amiirkaygow”, markii uu arko qof la yaabaya hadalkaasna wuxuu ku oran jiray “waxaa amiir iigu dooray Rasuulka (scw).”
Dhimashada usaama
Sannadkii 54-aad ee hijriyada ayuu geeriyooday Usaama isagoo aad ugu hilowsan ugu dheelmaday la kulanka Eebbe (sw), waxaana lagu aasay Qabuuraha baqiic
Ugu danbeyntii, waxaan Ilaah ka baryaynaa inuu u naxariisto kana raalli noqdo Usaama Binu Zeyd, taariikhda islaamka way ku yareyd in la helo qof kulansaday sifooyinkii suubbanaa ee uu lahaa Usaama Binu Zeyd.
Maatar
= Walax =
Walax (ingiriis:Matter) waa waxii mug leh meel marrana buuxin kara.
Marka laga dhigayo jamac (plural) ereyga walax waxaa loo qoraa ama akhriyaa Walxo.
Koonkan aynu ku noolnahay waxa u ka kooban yahay walxo isku xidhan, haddii aad fiiriso agagaarkaaaga shay walba waa walax.
= Qeeybaha Walxaha =
Walxaha waxaa loo qeybiyaa 3 qeybood oo kala ah Adke (solid), Dareere (liquid), iyo Neef ama Hawo (air).
Cilmiga loo yaqaan Kimisteri ayaa si fiican u sharaxa walxaha iyo dhamaan wixii la xidhiidha.
Kimisterigu waa barashada maatarka iyo sida uu isu bedbedalo, kimistarigu waa barashada walxaha iyo isbedelkooda.
Walax waa wixii aan tamar ahayn, koonkan waxauu ka kooban yahay tamar iyo maatar, tamarta waxaa kamida ileyska, kulka, korontoda Birlabta IWM.
Somalia china friendhsip association
Somalia-China Friendship Association Waa Hay'ad ka hawl gasha Soomaaliya. Hay'addaan waa mid saaxiibtinimo ah oo ka shaqeysa isdhex-gal shacab waynahaSoomaaliya iyo Shiinaha.
Guudmarka
Ururka Saaxiibtinimada Soomaliya iyo Shiina waa hay'ad wada shaqeyn ah oo xooga saarta wax isdhaafisiga labada bulsho ee Soomaaliya iyo Shiinaha. Hay'addaan waxey muhiimad siisaa xiriirka qotada dheer ee u dhaxeeya Soomaaliya iyo Shiinaha kaas oo ka horeeyay da’di dhexe iyo muhiimadda laba dhinac laha ah ay u leedahay labada dowladood. Maadama Soomaliya ay aheyd wadanki ugu horeeyay ee Bariga Afrika ee Shiinaha la wadaagay xiriir diblomaasi ah. Dowladda Shiinaha waxey si walaalnima ah u garab taagneyd dalka Soomaliya.
Ururka Saaxibtinimada Shiinaha iyo Soomaaliya waxaa lagu bixiyaa aragtiyo cusub oo ku aadan dhaqamada gaarka ah iyo kuwa kala duwan ee labada bulsho iyo baahida loo qabo iskaashiga u dhexeeya labada dal. Maadaama dalka Shiinaha ay joogaan in kabadan 2,000 kun oo arday Soomaaliyeed oo wax ka barta gudaha Wadanka Shiinaha. Ururkaan wuxuu sidoo kale diiradda saarayaa wax is-weydaarsi shacbi ah oo dhexmara Soomaaliya iyo Shiinaha si loo xoojiyo iskaashiga iyo saaxiibtinimada.
Ujeedooyinka Ururka Saaxiibtinimada Soomaaliya iyo Shiinaha waxaa ka mid ah in la lafa guro siyaabaha suurtagal ah ee xoojin kara iskaashiga dhaqaalaha iyo xiriirka ganacsiga kaas oo sii wanaagin doona dhaqaalaha Soomaaliya maxaa yeelay waxaa jira Ganacsato Soomaalyeed oo ku nool wadanka Shiinaha kuwaas oo si wax kuool ah uga qeyb qaata Dhaqaalaha wadankeena.
Leeb
Leeb (carabi: سهم taliyaani: freccia ingiriis: arrow) waa ul dhuuban oo ka samaysan alwaax ama bir kaas oo lagu xidho qaanso ka dib la rido ayadoo lala shiishayo bar ama meel.
Asmaa binti Abii bakar
Asmaa bin Abiiba kar Gabar saxaabiyad ah uu dhalay Abuu bakar ahna walaasha ka weyn Caa'isha waxaa guursaday Zubeyr bin Cawaam oo kamid ahaa Tobankii janad loogu bishaareeyey. Waxaa loogu yeeri jiray "Daatu nidaaqeyn" Maxaa yeelay waxey jeexday maradeyd ayadoo ugu xirtay alaabta ay wateen Nabi Muxamad scw iyo Abuu bakar maalinkii hijrada. Asmaa waxey ku dhimatay Makka 73H, waxeyna ahayd Muhaajiriinta qofkii ugu dambeeyay ee dhimashada.
Leeb
Leebka iyo qaansadu waa labo shey oon kala hadhin, sababtoo ah waa la isla isticmaalaa.
Wakhtiyadii hore leebka iyo qaansada waxaa loo isticmaali jirey in lagu ugaadhsado.
Atom
Atamku waa wax yer oo ilmaqabata ah, waana qayb ka tirsan Maatarka waxaan ognahay in uu yahay maatarka wixii cufleh culaysnaleh meelmadhana buuxin kara. Atamka waa walxaha ugu yar kimikada waxa ay ka timid Atamos Gariiga oo macnaheedu yahay ma qaybsanto.
Atam kastaa waxa uu koobanyahay, Borotoono (+) Togane ah, Niyutaroono (0) iyo Elektaroon (-) Tabane ah, marka laga reebo maatarka loo yaqaan Hydrogen, taas oo aan lahayn Niyutaroono.
Niyutaroonka iyo Borotoonka waxay ku yaalaan Bu'da atomka, waxaana la ogaaday in xoog wayni ku hayo, xoogaas oo aan ahayn xoog danab maxaa yeelay waxay leeyihiin danab isku cayn ah kaas oo ah Togane, mida kale xoogaasi ma'aha mid cuf-isjiidad maxaa yeelay xoog cuf-isjiidadku aad ayuu u yaraan lahaa, markaa xoogaasi waa mid u gaara Borotoonka iyo Niyutaroonka waxaana loo bixiyay xoog isku-dabar bu'eed.
Fogaanta ay isku jiraan laba Borotoon hadii ay ka bataan dhexroorkoodu inta uu dhanyahay waxaa abuurmaya xoog danab kaladid.
Kan Borotoonkuna waa 1,6 × 10−19
Kan Niyutaroonkuna waa 1,674 927 29 × 10−27 kg
Sheekh abdulaziz bin abdullah
Pedigree
Waa sheikh abdulaziz bin abdullah.
Kinsi Xaaji Aadan
AUN Kinsi Xaaji Adan waxay ku dhalatay gobolka Sanaag, iyada oo yar ayey ku biirtay fanaanintii qaranka
Sheekh abdulaziz bin abdullah
Codsiga sayniska ee sayniska iyo ma aha
Hay ' adda sheekh ee gobolka hiiraan ayaa sheegay in uu yahay mid ka mid ah diinta islaamka, sida uu u sheegay in uu yahay mid ka mid ah diinta islaamka, ..... Muqdisho al-qura al-mukarramah, in la bareeyo xarunta sare ee riyadh, membership iyo ka qaybgalayaasha jaamacadda saynisic.
Dowladda sacuudiga oo ku sugan
Waxaa kale oo uu raaco.Macalinka aad u badan oo ku saabsan machadka saynisiinta ah ee 1/7/1384 e.
In ka badan 1389, wuxuu ka qaatay asaga iyo hadalka sheikh mohammed La jooga professor sharia oo ku jira 7/5/1399 e.
Waxaan la joogaa professor ee sharia college ee
13/11/1400 e. 1402 wuxuu ka yeelay imam iyo orator oo aan ogahay in aan ogahay Bishii shawwal ee 1407 wuxuu ka dhigay xubin ka mid ah maamulka sare.
Waxaa uu sheegay in uu yahay mid ka mid ah oo ku saabsan 15/7/1412 sano oo ka mid ah 15/7/1412-ka (1999 may 14). 1/76 iyo 15/7/1412 e. Bishii ramadan 1412, 1412, 1412, 1412, 1412, ah, ah, ah, ah, ah, ah, ah, ah, ah, ah,
Dalabka boqortooyada. 838 iyo taariikhda 25/8/1416 e waxaa loo soo saaray ku xigeenka dadweynaha oo kala duwan. Sidoo kale, waxa uu sheegay in uu yahay mid qiimo gaar ah oo ku saabsan in uu yahay mid ka mid ah dadka deegaanka, waxana uu sheegay in uu yahay mid qiimo gaar ah ugu badan.
Waxa uu sheegay in uu yahay mid qiimo gaar ah ugu fadhiya, isaga oo sheegay in uu yahay mid qiimo gaar ah ugu fadhiya, isaga oo sheegay in aysan jirin qayb ka mid ah.
Wiilkisa
Afar caruur ah:
Abdullah ayaa la sheegay in ay ku jiraan xubno ka tirsan al - shabaab oo ka tirsan al - shabaab. Waxa uu sheegay in al - shabaab ay ku jiraan dad badan oo ka mid ah oo ka mid ah al - shabaab, kaasi oo ku nool in uu yahay mid ka mid ah.
Mohammed bin abdul aziz bin abdullah al sheikh
Omar bin abdulaziz al-sheikh waa xubin ka mid ah xogaha bulshada ee khaliijka.
Abdul rahman bin abdulaziz al-sheikh waa injineer guud ee loogu talagalay dalxiis iyo hidaha qaran.
Janaale
Degmada Janaale waa Degmo ku taalo Gobolka Shabeellaha Hoose.Waa meel la iskuugu yimaado xagga ganacsiga maalinta jimcaha. Waxaa laga soo kala yimaadaa gobolada kale sida caasimada muqdisho.Dhaqaalaha ka soo gala magaalo madaxda
Shariif Axmed
Sheekh Shariif Sheekh Axmed (الشيخ شريف شيخ أحمد) waa madaxweynahii hore ee Soomaaliya. Waxa uu ku dhashay Mahaday ee gobolka Shabeellada Dhexe bishii Luuliyo 1966 kii. wuxuu ahaa madaxii midowga maxkamadaha islaamiga. wuxuu jaamacado ka soo dhigtay dalalka Liibiya iyo Suudaan. wuxuu ahaa macallin dugsiyada sare ka dhiga juqraafi iyo carabi iyo culuumta diiniga ah. wuxuna wax kuso bartay aqoon bile primary and secondary school. shiikh shariif wuxuu ku hadlaa luqadaha Carabiga Soomaaliga.
Hordhac
Shariif Shiikh Axmed sh maxamuud sh, muuse cigale, waa hoggaamiyihii Maxkamadaha Shareecada ee sannadkii 2006 ka talinayay gobollada Dhexe iyo kuwa koofureed ee Soomaaliya badankood, ka hor intii aanay dagaal ku qaadin xarunta Dawladda oo markaa ahayd Baydhaba. Berigii ay Maxkamaduhu dagaalka kula jireen kooxdii la baxday Argagixisa la dirirka, Shariif Shiikh Axmed, waxaa uu lahaa taageerayaal aad u fara badan, gaar ahaanna waxaa si weyn looga taageersanaa magaalada Muqdisho xasilooni aan dhicin tan iyo intii ay khadka ka baxday dowladii kaligiii talis siyaad waxay maxkamaduhii uu shariifku hogaaminayey keeneen nabad.
Taariikh
bishii december 2006 markii maxkamadaha ama maxaakiimta laga adkaaday lix bilood oo ay maamulayeen caasimadda iyo koofurta badankeed kadib wuxuu shiikh shariif go'aansaday inuu la sii dagaalamo ciimadii itoobiyaanka ee dalka ku soo duulay. awood u mayeelan iney mar kale dib u soo noqdaan shiikhu wuxuu markaa galay xuduuda kenya oo markaa isu dhiibay ciidamada kenya asiga iyo saddex nin oo kale bishii jannaayo isla sanadkii 2006 wuxuu kenya kula kulmay safiirka mareykanka waxayna ka wada hadleen arrimaha taageerada Dawladda waxaa mudda lagu haayey hotel ku yaalla nairobi oo ay ciidamada kenya ku waardiyeynayeen ilaa bishii february markaa uu tagay dalka yemen oo la rumeysnaa iney joogaan saaxiibadiis maxaakiimtu. wuxaa uu xulufo la noqday asiga saaxiibka shiikh xasan daahir rag kaga soo tagay arima siyaasadeed dowladii TFGda magaalada casmara ee dadlka eretrie laguna aasaasay isbeheysi la yiraahdo (dib u xoreynta soomaaiya).
Qoyska shiikha iyo sifaadkiisa
Shiikhu wuxuu leeyahay waa 2 xaas iyowaa 16 caroor shariifku waa nin naxariis badan dhalinyara ah jecel inuu simo dadka sida caadiga ah waa nin wajigiisa aad u qorxoonyahay gar leh shaarub lahayn tinta waa gaabsadaa koofi ayuu xirtaa badanaa. shiiq sharif waa nin aad u dheereyn markiisa hore dhexdhexaad ayuu ahaa. waxoona ka helaa dood cilmiyeedka iyo hurumarka. sheikh shariif waxaa lagu tilmaami karaa in uu yahay nin maskax badan xasuustiisana ay aad u wanaagsantahay. Sheik shariif waa nin daacad ah oo aan dhihi karno in uu aad u necbanaa musuq maasuqa iyo wax is daba maryeenta.
Doorashaddii 2009
shariifka waxaa soo sharaxday isbheysigii ARS ee uu hogaaminayey wuxuuna u muuqanayey ninka kaliyata ee hanan kara jagada ugu sareysa ee Dawladda. markii ay bilaabaneysay doorashada waxaa tartanka kula jiray rag gaaraya ilaa (10)nin oo ka wada yimid dhanka dowladii TFGda ee uu hogaaminayey c/llhi yuusuf. wareegii ugu horeeyey waxaa ku soo baxay lix nin ee uu ugu horeeyo shariifku wuxuuna ka helay 215 cod halka rag ay kamid yihiin ay heleen raisal wasaarihii hore nuur cadde oo helay 59 iyo maslax oo helay 60 cod saddexda kale ayaa helay codad intaa ka sii hooseeya waana ay wada tanasuleen dhamaan marka laga reebo maslax oo ku adkeystay tartanka. wareegi ugu dambeeyey wuxuu shariifku kaga adkaaday doorashadi maslax wuxuuna helay 293 cod maalin kadibna waa loo caleemasaaray xilka madaxweynaha, wali neh waa waa madaxwaynaha somalia.Shiikh shariif waxa uu xilkiisa ku ekaa 20 Agoosto oo ah waqtiga ee dawlada kumeelgaarka soomaaliya ku ekeed. Waxaa la sugooyaa in ee soomaaliya doorasho ka dhacdo agoosto dhamaadkeeda. shiikh shariif waa nin aad u wanaagsan alle waxaan ka baryaa in uu u naxariisto kitaabka midigta ka siiyo noloshiisa danbana oo wax yaabo xun uu san ku fikirin in shaa laah. nin kan waxa uu ahaa markiisii hore nin u dagaalamaya isalaamnimo iyo inay soomaali iska kiciso cadawga kusoo duulay laakiin markii ay ciidamaasi jabeen waxaa is bedelay yoolkiisii ahaa xorrranta ummada islaamka ah ee soomaaliyeeed. qof kastana waxa uu alle hortiisa dhigay ayuu leeyahay. waxaasna wuu heli..
Tuliguuled
Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani, Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.
waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.
waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka jaarso iyo boqor Xayla Siilasi.
Dhego la'aanta
Dhego la'aanta (ingiriis deafness) wa marka qofki waxba maqlaynin. Dad badhan baa jira oo caansan oo dhego la' ah; Tusaale ahaan sidha oo kale Ludwig van Beethoven iyo Helen Keller.
Kiilogaraam
Kiilogaraam
Shubaal Maax
Gashaanle Shubaal Maax wuxuu ka tirsan yahay Ciidanka Booliska Soomaaliya, Wuxuu ku Dhashay Magaalada Boosaaso ee gobolka Bari. Wuxuu ka mid yahay Saraakiisha Soomaaliyeed ee ugu Hawl karsan, Wadanisan, Dhowra Kuna Adadag Saraynta sharcgia Iyo Saraynta Karaamada shicibka Soomaaliyeed.
Hordhac
Gashaanle Shubaal Muumin Maax oo loogu yeero Gaashaanle Shubaal waxbarashadiisa Hoose Dhexe wuxuu ku qaatay Iskoolka Boosaaso Public Secondary ee magaalada Boosaaso. waxbarashada Dugsiga Sare wuxuu ku qaatay Banaadir sare ee Magaalada Muqdisho. wuxuu Aaqoonta Jaamacadeed ku qaatay Jaamacada Umadda Soomaaliyeed "Somali National University" oo uu ka qaatay Koorso Diblooma ah
Kiilogaraam
Soomaalida waxa ay wax ku cabran jireen halbeega ah Suus, Madaal iyo IWM.
Shubaal Maax
Hordhac
Wuxuu ku biiray Ciidanka Booliska Soomaaliya Sanadii 1974 wuxuuna tababar ku qaatay kulliyada  tababarka ciidanka ee Iskool Polisiye ee magaalada          muqdisho. Gaashaanle Shubaal wuxuu ka shaqeeyay qaybo badan oo Ciidanka Booliska Soomaaliya ah Isagoo ka qabtay xilal tababar, xilal hawlgal iyo xilal hogaamineed.
Kiilogaraam
= Halbeega Kiilogaraam =
Shubaal Maax
Hordhac
G/ Shubaal wuxuu muujiyay Hawlkarnimo dheeri ah, Daacadnimo iyo Hufnaan mudada dheer uu ka tirsanyahay Ciidanka Booliska Soomaaliya. Wuxuu ka mid ahaa Saraakiishii ugu horaysay ee isu duway waxna ka asaastay Ciidanka boliiska Puntland.
Dhowrkii sano ee u damaysay wuxuu ka mid ahaa Saraakiisha Soomaaliyeed ee Ka howl galaysay gobolada Woqooyi Bari ee Puntland gaar ahaan Dekeda Boosaaso Iyo Kulliyada tababarka Ciidanka Booliska Soomaaliya ee Carmo. Waa sarkaal qadarin iyo ixtiraam badan ku dhex leh Ciidanka Booliska Soomaaliya gaar wixii burburka ka dameeyay oo uu Sarkaalku ka shaqaynayay dib u dhiska Ciidan Boolis tababaran oo ka hanaqaada una Adeega shacabka gaar ahaan gobolada Woqooyi bari oo uu Sarkaalku joogay.
Shubaal waa shaqsi ku Adadag saraynta sharciga, saraynta karaamada shacabka iyo karaamada Ciidanka Booliska Soomaaliya Waana Shaqsi ku Hanweyn kuna dadaala Inuu hanaqaado ciidan Boliis soomaaliyeed oo tababaran, ayna u dhamaystiran yihiin dhamaan Agabyada ciidan ee daruuriga ah Kana muuqato Asluub & haykal ciidanimo.
Joseph Stalin
Joseph Vissarionovich Stalin Иосиф Виссарионович Сталин, (noolaa 18 Deseembar 1878 ilaa 5 Maarso 1953) wuxuu ahaa Kaligii taliye Joorjiyaan ah iyo siyaasi ka mid ahaa midowgii soofiyet. wuxuu soo noqday Xoghayihii Guud ee ugu horreeyay ee Xisbiga Shuuciga ee Midowgii Soofiyeet sanadkii 1922, markii oo Vladimir Lenin dhintay wuxuu noqday kaligii taliye wuxuuna ku takhalusay dhammaan raggii khatarta ahaa ee uga baqayay in ay majoxaabiyaan. wuxuu dejiyay barnaamij uu ugu yeeray Ruushka in uu kaga saarayo beeraley sabool ah oo uu ka dhigayo awood caalami casri ah. hase yeeshee, waxa arrintaa ka dhalatay dhibaatooyin ay ka mid ahaayeen in dhowr malyan oo qof ay darteed gaajo ugu dhimatay, qaar kalena waa la laayay.
Baligubadle
Baligubadle waa magaalo ku yaala Gobolka Maroodi Jeex, Somaliland. Magaalada, waxee xuduud laledahay Itoobiya,Hada Waa caasimada Gobolka Hawd. waana magaalo Qadiimi ah oo Taariikh dheer leh,
Hurdo
Hurdo ama seexasho Berber Lugdaha Saheh (ingiriis sleep) wa xaalad iyo shardi dadka iyo xayawaanaha ku dhaca waqtiga nasashada. Qofka hurdo ma soo jeedo.
Toshiro Mifune
runtii waxaa jira aflaan badan oo ay soomaaliga dhikto waxaana sii jiro ruwaayado badan oo ay soomaalida taariikhda ay u kashay oo la dhigay lexdamaadkii marka waxaa aaminsanahay bulshada soomlida in ay ku hormarsantahay dhinaca maskaxda ayagoo wax walbo si dhaqsa ah ku fahmo soomaalidana dhaqankeeda waa soo jireen ilaa 200 labo boqol oo sano ka hor ayay jilayeen ruwaayado ama caadooyinka hidaha iyo dhaqanka marka waxaan soo diyaari doonaa taariikhda ruwaayadaha iyo aflaanta soomaalida dhawaan iin shaa alaah
waxaa qoray ugaas liibaan ugaas cabdi mahadsanidiin
Go, Dog. Go!
'Go, Dog. Go! ' waa taxane telefishan oo caruurnimo ah, waxaa la sii daayay adduunka oo dhan ee Janaayo 26, 2021 ee Netflix.
Galgala
Galgala waa magaalo ku taalo woqooyiga, gobolka Galbeedka Bari ee Maakhir. Magaalada waxee ka midtahay maamul goboleedka puntland, waana magaalooyinka soo wenaanooyo, oo dhismaheeda iyo bulshada kor u soo socdo. Magaalada waxaa degen dad gaaraayo 20,000.
Shiniile
Waa gobol katirsan deegaanka soomaalida dalka ethoobia waa gobolka u baaxad weyn 9 gobol e somalida wuxuuna u dhigmaa 3 ilaa 4 gobol waxaa dega beesha ciise, wuxuu xad laleyahay somalia,djibouti ismaamulka cafarta iyo ka oramada wuxuu ubadanyahay miyi reer guuraa (xooladhaqato )waxaa dagan dad dhan 800,000 ruux .waxaa kujira dhulka hoostiisa biyo farabadan oo wali an laga faaidaysan ,waxaa hoosyimaada dagmooyin badan sida dagmada shinile, eeshaca,afdam,erer,hadhagale,biki,degmada danbal iyo qaar kale. Waa deegaan qani ku ah xoolaha nool geela loda iyo adhiga beeruhuna way kuyaryihiin
Cikrama bin abii jahal
Cikrama bin Abii jahal waa saxaabi ka mid ahaa dagaalyahanada muslimiinta, wuxuu ka qeyb qaatay Dagaaladii ridada iyo Furashooyinka shaam, cikrama waxa uu ku shahiiday Dagaalkii yarmuuk ee dhacay 15H/636.
Ugaadhsi iyo Qadhaabsi
Ugaadhsi iyo Qadhaabsi sidoo kale loo yaqaano Qaraabsi iyo Ugaarsi (ingiriis: Hunting-Gathering; carabi: الصيد وجمع الثمار) waa shaqada lagu soo ururinayo midhaha iyo khudaarta dhirta duurjoogta ah; iyo khiyaanada lagu dhaawacayo ama dilaayo neef xayawaan duurjoog ah.
Qofka wax qadhaabsanaya waxaa loo yaqaanaa Qadhaabsade. Dad badan oo wax qadhaabsanaya waxa loo yaqaanaa Qadhaabsato. Qofka wax ugaadhsanaya waxaa loo yaqaanaa Ugaadhsade. Dad badan oo wax ugaadhsanaya waxa loo yaqaanaa Qadhaabsato.
Ugaadhsiga iyo qadhaabsigu waa labada hab ee dadku isticmaali jireen tan iyo qarniyo badan ka hor ilbaxnimadii aadamaha.