cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sheed dheer
Dadka Deggan
Abbaan duulle Cali Bucul waxa uu kamid yahay ragga ugu caansan Taariikhda Ummadda d Gadabuursi taas oo aad loogu xasuusto arrimo badan oo ay kamidyihiin kulankii dhexmaray isaga iyo Diirye Guure ku kulmeen meel kamid ah dhulka Soomaali Galbeed. Diiriye Guure wuxu yidhi waxan maqlay inay dadka Gadabuursigu ammaanta fardaha ku dheereeyaan marka waxan doonayaa inaan maqlo geeraar faras, markaa Mudane Cali Bucul ayaa hadalka ubaxay siina raaciyey aniga ayaa kuu tirinaya. Diiriye Guure wuxu yidhi haddii aan kaa geeraar fiicnaado qudhaan kaajari Mudane Cali Bucul ayaa ugu jawaabay haddii aad eray aan idhi iga daba tidhaahdo anigana warankaygu kaa dambayn maayo. Md Cali Bucul marka uu marayo ‘’Halgaraadka guntiisiyo, guudkiibuu ka caddaadee, ma galool ubax laa’’, ayuu yidhi nin daraawiishta kamid ahaa ‘’Awoowgaa lagub haddee ma anaaba galool ubaxleh ammaan kaday is idhi’’.waxaa kale oo kamid ahaa geeraradii abaanduule suldaan calibucul HELMIYEY OO HELMIYEY OO AMAANTAADA HELIWAAYEY HOOSIISOW MIDABKAAGU MA HABEENKIYO WAAGOO KALA HAAYIRAA. DHAGIHII GUUXA GABEEN INDHIHIINA NUURKU GABEEN TUUGA SOO GABANAYAA SAANIBUU UGARTAAYE MA GUHAAN GARABDAARLAHOO FAALLKA GUUN KU AH AHBAA
Taariikh
Waxay Waaxda Arrimaha Qoxootiga iyo Dadka soo noqda ee Itoobiya iyo Hay'adda UNHCR ay wadajir uga fureen xarun Qoxooti ah magaalada Sheed Dheer june 2012 dadyawga ladejiyeyna tiro ahaan waxay dhannaayeen 10,847.
Cimilada
Magaalada Sheed dheer waa mid ku haboon meerashada dalagga kaladuwan sida beerashada hadhuudhka (cambuulada), gellayda (mesegeda), qamadiga, heedda, qoondarka, iyo dhammaan dalagga loo yaqaan geed-gaabka. Sidoo kale magaaladu waxay aad ugu fiicantahay cimiladeedu xagga dhaqashada xoolaha ay kamidka yihiin adhiga, riyaha, lo'da, fardaha, dameeraha iyo dhaqidda digaaga.
Taariikhda Somaliland
Diinta islaamka iyo saamaynta ay kulahayd somali
Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado Itoobiya dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer.
QORAA1:- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel
Xidhiidhka reer galbeed
Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin.
'''Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareenadii ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton. Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar.
Raelismi
Raelismi waa diin lagu aasaasey Faraansiiska sanadka 1974, gaar ahaan Claude Vorilhon, oo baro iin dunida iyo nolasha bilaabayn markay shiisheeye dunida yimaadhayn.
Taariikhda Somaliland
Xidhiidhka reer galbeed
Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland.
Gumaystihii iyo Daraawiishta
Sannadkii 1896kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaqdhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii Diiriye Guure ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska. Ugu danbayna waxaa la jebiyey Daraawiishta uu Diiriye Guure madax ka ahaa, oo Ismaaciil Mire:na abaanduulle guud ka ahaa sannadku markuu ahaa 1921kii.
Bebe Rexha
Bleta Rexha (dhashay Agoosto 30, 1989), xirfad ahaan loo yaqaan Bebe Rexha, waa heesaa Mareykan ah. Ka dib markii uu la saxiixday Warner Records ee 2013, Rexha waxay qortay hees cinwaankeedu yahay "The Monster" oo loogu talagalay Eminem waxayna sidoo kale gacan ka geysatay qorista heesaha uu duubay Shinee, Selena Gomez, iyo Nick Jonas. Rexha waxay sii daysay EP-geeda ugu horeysay 2015, I Don't Wanna Grow Up, taasoo aragtay guusha ganacsi ee dhexdhexaadka ah ee heesaha "I Can't Stop Drinking About You" iyo "I'm Gonna Show You Crazy".
Cir
Cirka Dhulka
Cadaadiska oogada cirka isku cel-celiskiisu waa 101.325 (kPa), laga soo bilaabo dherer dhan 8.5 km. Waxaanay ka kooban tahay 78% nitrojiin iyo 21% Ogsajiin ah, iyo xoogaa yar oo uumi biyo ah iyo Kaarboon labo Ogsaydh iyo neefo kale. Dhererka cirku u jiro oogada dhulka waa kala duwan tahay, waa 8 km cidhifyada iyo 17 km dhulbadhaha.
Taariikhda Somaliland
Gumaystihii iyo Daraawiishta
Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashiir iyo Faarax Oomaar u soo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii.
Cir
Cirka Dhulka
Maqaarka cirku aad ayuu muhiim ugu yahay nolosha dhulka, caawinta wareega biyaha sida roobka iyo difaacida falaadhaha khatarta badan ee ka yimaada qoraxda ayaa ka mid ah faa'iidooyinka cirka. Sidoo kale, aqalkacagaaran (greenhouse) oo ka samaysan uumi biyo, kaarboon-labo-ogsaydh, miithayn (methane) iyo ozoneka oo masuul ka ah dheelitirka heerkulka dunida ayaa ka mid ah faa'iidooyinka cirku u leeyahay dhulka.
Taariikhda Somaliland
Gumaystihii iyo Daraawiishta
QORAA 1:- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
Jubada Sare
Jubbada sare waa magac looyaqaan gobolka Gedo ee koonfurta Somalia lkn caan ku ah gobolka Gedo. Jubbada sare waxa uu xuduud la leeyahay goboladayJubbada dhexe jubbada Hoose Baay iyo Gobolka bokool.
Taariikhda Somaliland
Gumaystihii iyo Daraawiishta
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
Jubada Sare
Waxaa Kaloo xuduud la leeyahay Dalalka Ethiopia iyo Kenya magaalo madaxda jubada Sare waa Bardhere
Perum Peruri
🇮🇩 Indonesia
Cir
Cimilada Dhulka
Cirka dhulku ma lahan wax xad ah, si tartiib ah ayuu u noqonayaa khafiif sababo la xidhiidha wasakhowga hawada darteed. 3/4 muga cirka dunidu wuxuu u jiraa oogada dhulka 11 km oo kali ah, kuleylka ka imanaya qoraxda markuu soo gaadho meeshan wuxuu keenaa in hawadu kala baxdo ka dib ku qaboowda lakabka saree cirka. Taas ayaa keenta isbedelka cimilada, sida roobka, dabaylaha IWM. Badaha waaweyn ayaguna qayb ayay ka yihiin isbedelka cimilada, sababto ah uumiga biyuhu wuxu ka yimaada badaha, kuwaas oo ku qabooba cirka dibna ugu soo noqda dhulka ayagoo roob ah.
Jubada Sare
Gobolka jubbada Sare waxuu qaday magaca jubbada sare markii lasameenayay maamul hoosed yadii oo ka koobna 18 gobol ay ku dhawaaqday dowldi kacaanka ee militariga Somalia oo uu madaxda u ahaa Madaxweyne Jaale Siyaad.
Cir
Cimilada Dhulka
Biyaha roobka ayaa sameeya wabiyada iyo haraha leh biyaha macaan. Isku-wareega biyaha ee noocan (water cycle) ayaa si fiican u taageera nolosha iyo dhulkaba.
Cimilada dhulka waxaa loo kala saari karaa waaxyo badan ayadoo la tixraacayo heerkulka iyo roobka. Nooca ugu caansan kala saarka cimilada, Köppen climate classification oo uu sameeyay Wladimir Köppen, ayaa loo kala saaraa shan qaybood oo kala ah: saxare qalayl ah, torobika (tropics), dhulka sareeya, qaboow-dhexe iyo qaboowga cidhifyada, kuwaas oo weli la sii qeeybiyo. Habka sameeynta cuntada ee dhirta (Photosynthesis) ayaa asna kaalin libaax ka qaata dheelitirka hawooyinka cirka, sababto ah dhirtu waxay isticmaashaa kaarboon-labo-ogsaydhka kuna sii daysaa cirka ogsajiin saafi ah. Haydarojiin oo ayadu ku badan cirka ayaa la falgasha Ogsajiinta dhirtu soo daysto taas oo ayadna dhalisa isku dhisyo biyo ah oo keena roob.
Jubada Sare
Magaalada ugu weyn ee Gobolka Jubbada Sare waa Bardhere waxayna kaga taala gobolka dhinaca koonfur Bari ee Gobolka ahaa gobolka labaad ugu dadka badnaa Somalia xiligii 60 meeyadii.
Perum Peruri
Perum Peruri (Perum Percetakan Uang Republik Indonesia, Shirkadda Ganacsiga Dadweynaha ee Jamhuuriyadda Indonesia) waa bangiga gobolka / qoraallada amniga iyo faragelinta, oo la aasaasay 15kii Sebtembar 1971 iyada oo loo marayo isku-dhafka gobolka Artha Yasa iyo daabacadaha gobolka Pertjetakan Kebajoran (aka Perkeba). Sawirqaadayaasha Pertjetakan Kebajoran ayaa markii hore aasaasay iyada oo taageero ka heshay wargeysyada faransiiska ah ee John Joh. Enschedé [1] Waxay leedahay xafiisyo ku yaala Jakarta, Karawang iyo Surabaya, oo leh hawlaha suuq-geynta iyo maamulka ee ka dhacaya Jakarta, iyo daabacaadda iyo kala-soocidda ee ka dhaca Karawang iyo Surabaya. Tan iyo sannadkii 2007, Perum Peruri ayaa sidoo kale daabacday Rupees ee Nepal 2005tii, shirkadu waxay samaysay joornaalada iyo baasaboorka Malaysiya.
Sido kale fiiri
Liska Shirkad Lacagta
Jubada Sare
Waxaa la kala qeybiyay sanadii 1980 waxuuna ka koobna ilaa 9 dagmo oo uu gumeystaha.
Talayaaniga kaga tagay 2Gedo ayaa ahaa gorilla ugu dhulka weyna intuu ay isku jireen sadexda kale ee la iskuyoran jiray jubada dare sanadii 1986 ayaa madaxweyne siyaad u sameeyay ilaaa 10 dagmo iyo sadax gobol kuwas oo ka koobna intii la isku oran jiray alta juba.
Faalo
Inta la ogyahay, labada gobol ee Jubbada Hoose iyo Jubbada Sare waxaa magacaas u bixiyay gumeystihii Talyaaniga xiligii uu dalka gumesanayay, ayada oo maamulkii xiligaas jirayna uu labadaas gobol ugu yeeri jiray Alta Jubba (Upper Jubba) ama Jubbada Sare oo la oran jiray gobolka Gedo iyo basa Jubba (Lower Jubba) – Jubbada Hoose oo la oran jiray gobolka Jubbada Hoose, ayada oo uu magacaasna ugu baxay wabiga Jubba ee mara goboladaas. Magaca Jubbada Dhexe (Middle Jubba) ayaa asna waxaa sameeyay dowladdii uu madaxweynaha ka ahaa AUN Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Siyaad Bare. Sidoo kale, si la mid ah gobolada wadamada Adduunka ayaa waxaa uu gobolka Jubbada Sare leeyahay “naaneys” u gaar ah ee lagu yaqaan oo ah “Gedo”, kaasoo ah magac facweyn oo u baxay qiyaastii xiliyadii ay gumeystayaashii reer Yurub Africa soo galayeen, ayada oo macnaha magacaasina aanan ilaa iyo hadda la aqoon. Waxaanan marnaba sax aheyn in labada gobol ee Jubbada Hoose iyo Jubbada Dhexe loogu yeero “GOBOLADA JUBBOOYINKA“, Jubbada Sarena loogu yeero “GEDO“, halka taas badalkeedana ay habooneyd in la yiraahdo saddexda gobol ee Jubada Sare, Jubbada Dhexe iyo Jubbada Hoose. Isku soo duuboo, magaca “Gedo” waa naaneysta gobolka Jubbada Sare ee koofurta Soomaaliya ee ma ahan magac sax ah ee uu gobolka Jubbada Sare leeyahay. Ma ahan in uu gobolka Jubbada Sare oo kaliya yahay midka Naaneysta noocaas oo kale leh, laakiin waxaa jirta in in badan gobolada wadamada adduunka ay leeyihiin Naaneysyo u gaar ah oo lagu yaqaano. Tusaale ahaan, 50-ka gobol ee dalka Mareykanka ayaa waxay leeyihiin naaneyso “nicknames” loo yaqaano. Hoos ka eeg magacyada 50-ka Gobol ee dalka Mareykanka iyo Naaneysyahooda:
Maxay kala yihiin Jubbada Sare iyo Gedo?
''' Maxay kala yihiin Jubbada Sare iyo Gedo? Keebaa mgac ah, kumaase “naaneys ah” labadaas magac? '''
Jaamac Yare
Jaamac Yare waa fanaan Soomaaliyeed, waxa uu ka mid yahay fannaaniinta sida weyn looga yaqaano dalka. Inanta uu dhalay waa Kiin Jaamac, sidoo kale waa fannaanad caan ah.
Taariikhda Somaliland
Gumaystihii iyo Daraawiishta
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel
Jubada Sare
Maxay kala yihiin Jubbada Sare iyo Gedo?
Tan asalka magaca Gedo, wuxuu ka soo jeedaa erayga ah, { Geedo } oo ah dhulaas oo caan ku ahaa Geedo aad u badan iyo geedo dhaadheer ayaa dadkii hore ayaa u isticmaali jiray magaan Geedo.
Taariikhda Somaliland
Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii
Waxa dagaalkii labaad ee adduunka ka dib sii kordhay sawaxanka iyo dareenka xornimodoonka ee qaaradda Afrika oo dhan. Dhaqdhaqaaqyadaasi oo ahaa laba nooc: qaar qabaliya iyo qaar madaniya oo ururro bulsho ku aroorayay. Qaybtaa madaniga ahayd waxa ka soo dhex baxay Ururkii Somali National Society ee 1945-kii lagaga dhawaaqay Burco. Af Somali wuxu ku noqonayay Bulshada Soomaaliyeed ee Waddaniga ah, waxaana loo soo gaabsan jiray SNS. Somali National League (SNL) wuxuu ahaa Xisbigii siyaasiga ahaa ee horseedka u ahaa halgankii siyaasadeed ee Maxmiyaddii Somaliland.Shacbiga intiisa badan Xisbigaa waxay u yaqaanneen SNL, sidaana waa loogu dhawaaqi jiray. Afka Carabigana waxa loo yaqaannay 'Raabidadda'.
Jubada Sare
Maxay kala yihiin Jubbada Sare iyo Gedo?
Fg. Tusaale, Diiriye Guure waa kii mar Gabay ku lahaa. Ajiga Waamo joogoow haddaanu Olol ku soo gaarin. Jidka Adari loo maro haddanan laga Ugaaroobin, magaca Jubba muusan isticmaalin mana jirin. Mar kalena waa kii lahaa. Mareexaan Gedoodow haddaad Geel dambeba maasho.
Taariikhda Somaliland
Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii
SNL waxay ahayd xarakad waddaniya, gumeysi-diid ah oo ka mid ahayd dhaqdhaqaaqyadii gobannimo-doonka ahaa ee Afrika. SNL oo ka soo xuub-siibatay SNS-tii, waxa lagaga dhawaaqay Shirweyne lagu qabtay Burco, 1951. Sida aan xogta lagu hayo ama waayihii berigaa oognaa, SNS ma ay yeelan karayn ujeeddooyin siyaasadeed. SNS waxay ku koobnayd ururinta mujtamaca, ka-hor-tagga qabyaaladda iyo gubaabinta dadweynaha. Abaabul siyaasadeed oo hor leh ayaa mar kale tisqaadaya oo ay ummaddu ku hoollinaysay ambo-qaad cusub oo siyaasadeed oo lagu xaqiijinayay madax-bannaanida Somaliland.
Jubada Sare
Maxay kala yihiin Jubbada Sare iyo Gedo?
Mar baa jirtay Dalka Soomaaliya uu lahaa siddeed gobol (Jubada Hoose, Jubada Sare, Banaadir, Hiiraan, Mudug, Bari, Waqooyi Bari, iyo Waqooyi Galbeed), ama Isticmaar ha ka dhaxlaan ama Dowladihihii shacabka ahaa sabab ha u ahaayeene. Kacaankii uu hoggaaminayay, AHUN, Maxamed Siyaad Barre, markii uu Gobollada Dalka u qaybiyay 18-ka Gobol waxaa, dabcan, Gedo, Jubada Dhexe, Bakool iyo Bay ay ka mid ahaayeen labadii Gobol ee kala ahaa Jubada Hoose iyo Jubada Sare; sida ay Shabeellada Hoose iyo Shabeellada Dhexe ay uga farcameen Gobolkii la oran jiray Banaadir; Sidaas oo kale, Shantii Gobol ee kale (Hiirraan, Mudug, Bari, Waqooyi Bari, iyo Waqooyi Galbeed) waxaa loo kala qobqobay ilaa toban gobol oo kala ah (Hiiraan, Galgaduud, Mudug, Nugaal, Sool, Bari, Sanaag, Togdheer, Waqooyi Galbeed, iyo Baki).
Taariikhda Somaliland
Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii
Mandaqaddan loo yaqaannay British Somaliland ee ingiriisku joogay waxa cadho dheeraada iyo dareen weyn keenay markii dhulkii reseerf eeriyaa ee Somalidu lahayd ingiriisku ku wareejiyay Amxaarada. Tani waxay keentay kacdoon dheeraada oo suurtogaliyay in odayaashii markaa joogay a doontaan rag ninkan ingiriiska ah afkiisa yaqaanna oo qayb weyn ka qaata ka hortagga aafadan ku habsatay ummada. Waxa marwalba la eegayay dhinaca cadan ee dalka Yaman oo ay deganaayeen aqoonyahanno badan oo xilligaa ka hawl gali jiray xafiisyada iyo bangiyada ingiriiska ee Cadan. Waxa ka mid kana halyayada nimanka shaqadoodii iyo naftoodii ugu tabarrucay qaadashada xornimada Ibraahim Cali Ducaale, Maxamed Cali Faarax, Axmed Ismaaciil (Duqsi), iyo kuwa kale oo dardar galiyay dedaalkii xornimo-doonka. Gumaystaha ingiriisku wuxuu ugu necbaa Ibraahim Cali Ducaale oo ahaa xoghayaha xisbiga horena shaqo ahaan ka shaqayn jiray Bangiga Ingiriiska ee Cadan, walibana ahaa nin ka mid ah dadkii ingiriisku wax soo baray, laakiin saxwadii gobonimadoonka carabaha kala yimid. Waxa uu lahaa balaaqo af-soomaali, carabi iyo ingiriisi oo goobta khayriyada ee Hargeisa waxa looga bartay nin kiciya dhammaan quluubta dadweynaha. Maxamed Cali Faarax iyo Ibraahim Calie Ducaale waxay ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee siyaasad gumaystuhu ugu xidho (xadhig siyaasadeed) halkaasoo isagoo xabsiga weyn ee Hargeysa markuu ku xidhnaa Ibraahin Cali Ducaale ku wareejiyay Xoghayenimada xisbiga SNL Maxamed Ibraahin Cigaal. Xisbiga SNL waxa guddoomiye u ahaa Xaaji Cumar Askar oo noqon doona madaxweynihii ugu horreeyay ee 26 Juun ilaa 1da Juulaay maamulayay Somaliland. Dhinaca kale Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal wuxuu ahaa nin taariikh weyn ku yeeshay intii ka dambaysay xornimada. Cumdayaasha siyaadda ee xilligaa waxa kale oo ka mid ahaa Axmed Xasan, Maykal Mariano, Garaad Cali Garaad Jaamac, Xaaji Ibraahin Nuur iyo qaar kale oo badan.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Bardhere
Taariikhda Somaliland
Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii
Waxa kale oo ka mid ahaa nimankii dardartii xornimadoonka niman badan oo thaqaafo leh oo ay ka mid ahaayeen Yuusuf Meygaag Samatar, Axmed Maxamed Guuleed (Axmed Jimcaale), Maxamed Cali Faarax, Yuusuf Ismaaciil Samatar (Gaandi), Axmed Yuusuf Ducaale, Cabdilqaadir (Tifaf-tirihii Al-saraaxa) iyo qaar kaleba.
SNL halgankaas in kasta oo ay horseed ka ahayd, haddana keli kuma ay ahayn. Waxa kale oo jiray xisbi la odhan jiray United Somali Party (USP) oo ay SNL isku gaashaan-buuraysteen Is-bahaysigii SNL-USP. Xisbigaa USP waxa ku bahaysnaa Beelaha Bariga iyo Galbeedka Somaliland SNLna hiil badan ayay tareen taas oo keentay in 33kii kursi ee Baarlamaankana SNL-USP 32 ku guulaysatay. Xisbigii National United Front (NUF) oo mar danbe la sameeyay halgankii siyaasadeedna qaybtiisa ka soo qaatay ayaa kursigii hadhay isaguna ku guulaystay. Urur la odhan jiray Xisbullaahi oo la ollog ahaa SNL ayaa isaguna ka mid ahaa xoogaggii halgankaa ka qayb qaatay ee weliba doorka shariifka ah ka galay.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Celcade
Taariikhda Somaliland
Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay
Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysay sidii ay u aqoon san lahayd somalailand
Jubada Sare
Dagmooyinka
Garbaharey
Taariikhda Somaliland
Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay
Bishii febraayo 1960kii ayaa wefti uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaanay heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo.
26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya.
QORAA 1 :- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel
QORAA 4:-Abokor salax maxamuud dhoolaayre
Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay
Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen.
Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa beedkeedii"DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR".
Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso ay ka mid ahaayeen eraydan:-
ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY SIDII AAN DAYEYsNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY
Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Soomaaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan.
Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay.
1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Luuq
Taariikhda Somaliland
Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
Shiintismi
Shiintismi (神道, Shintō) waa diin lagu aasaasey Jabaan oo ah fikrad ku saabsan diin iyo dhaqan oo isku dax jirra.
Taariikhda Somaliland
Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel
Jubada Sare
Dagmooyinka
Doolow
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre.
10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Burdhubo
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Soomaaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Baledxawo
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin.
Jubada Sare
Dagmooyinka
Ceelwaaq
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre.
Jubada Sare
Maamulka
Markuu yimid gumeystuhii talayaaniga ayaa waxuu saldhig ka sameysty Bardhere kaasoo ahaa saldhigii ugu weyna uu ka sameysto meel ka baxsan caasimada muqdisho swaxayna uu ka sameeyay meel ay hoos yimaadan dhamaan dagmooyinka gobolka jubadada sare iyo jubada hoose kuwaas ay na kala bixxgin dagmooyinka Bu'aale saakow jismaayo iyo shaman dagmooyinka wabiha jiinkiisa ku yaala
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro Af-soomaliga oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka.
1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan.
1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah.
1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Soomaaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE: 1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada dhexe.
Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii. 20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre.
Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la'aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii wakhtigaas jiray.
Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi.
27 Mey ciidamadii SNM waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare.
Waalni
Waalni (Insanity; craziness, madness; جنون) waa jawi, dabeecad iyo xaalad ku dhacda maskaxda iyo madaxa dadka taasi oo keenta in qofku yeesho dabeecad ka duwan caadiga. Waalnidu waa mid keenta iyo qofku kala garan waayo saxda iyo khaladka, una dhaqmo si ka duwan qaabka maskaxda caafimaadka qabto u dhaqanto. Guud ahaan, waalnidu waa mid uu keeno xanuun, dadka qaar ku soo dhashaan, shil, jug iyo wayeelo soo gaadha maskaxda qofka ama noolaha.
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba'an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May 1988 ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan.
Waalni
=La Xidhiidha=
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha.
Waalni
=Tixraac=
Taariikhda Somaliland
Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay
May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran.
8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda. taliski macangaga ahaa ilma dooxaa intas ku dar.
QORAA 1:- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel ,,,QORAA 4''':-Abdisalam Aden Abdi
burburintii taliskii siyaad barre
26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.xiligaas oo ay dakii ku noolaa muqdisho ay bililliqayteen hantidii taaley madax tooyadii muqdisho
DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND
27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre.
18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland.
Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan dowlad madax banaan caalamkana laga aqoonsan yahay sidi 1960.
QORAA 1:- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
Kadib Madaxbanaanidii 1960
Xafiiska lagu kaydiyo qoraalada taariikhda ee ku yaala magaalada London, loona yaqaano ‘Public Record office’, ayaa sannad kasta lagu soo bandhigaa qoraaladii sirta ahaa marka ay u dhammaato 30 sano mudadii ay qoraaldaasi ka qarsoonayeen indhaha dadweyanaha. Bisha January ee sannad kastana waxaa xafiiskasi u baratama aqoonyahanada taariikhda raadraaca iyo weriyayaasha warbaahinta si ay u milicsadaan sirta cusub ee la soo bandhigay. Bishii January ee sannadkii 1991 ayaa la soo bandhigay sirihii soddonka sano qarsoonaa oo ay ka mid ahaayeen dhacdooyinkii siyaasiga ahaa ee dalka Somaliland ka socday sannadkii 1960.
Waxaa qoraalada la soo bandhigay ka mid ahaa saddex fayl oo buuxsamay kuna Magacaaban “Union of Somaliland and Somalia.” Waxaa kale oo ka mid ahaa sirtaasi la soo bandhigay diiwaan weyn oo lagu magacaabo “Minutes of legislative council 1960.” Kaasoo ay ku qoranyihiin hadalladii xildhibanada Golaha Sharcidejinta Somaliland ee Fadhiyadii Golahaasi yeeshay sannadkasi.
Waxay qoraladaasi xusayaan mudanyaashi Golihii Sharcidejinta ee Saddexaad, lana soo doortay 17 kii bishii Feb, 1960, inuu fadhigoodi ugu horreeyay qabsomay 5tii Bishii April ee sannadkii 1960, kuna qabsoomay qolka Shirarka ee Goluhu ku lahaa goobta maanta aynuu u naqaanno “Goodirka” ee Hargeysa.
Kulankaasi waxaa ka soo qaybgaly 36 xubnood oo ka mid ah Golaha sharcidejinta. Waxay 33 ka mid ahi ahaayeen xildhibanaadii ku guulaystay doorashaddii 17 Feb, 1960 ka qabsoontay dalka kana kala socday xisbiyada SNL. USP iyo NUF oo ay ka mid yihiin 4 wasiir iyo hal wasiir ku xigeen. Saddexda kalena waxay ahaayeen xubno Ingiriisa oo wasiirro ah kana tirsanaa Xukuumadda Somaliland. Waxaa kale oo isna fadhiyay kulankaasi Badhasaabkii dalka Somaliland ka talinayay.
Ugu horreyn, Badhasaabkii Somaliland, Sir Douglas Hall, ayaa khudbad aad u dheer ku furay shirkii ugu horreeyay ee Golahaasi la soo doortay yeesho. Taasoo uu kaga hadlayo barnaamijka hawlqabad ee dawladda uu madaxda ka yahay iyo qorshaha dhow ee mustaqbalka. Waxaa xigay in la dooorto, loona codeeeyo ku-xigeenka shirgudoonka, taasoo oo uu ku guulestay Jaamac Cabdillahi Qaalib ( Ina diir qadhaadh).
Kadibna waxaa la gudogalay soo jeedintii ajandaha ugu horreeyay ee Goluhu ka doodi doono oo uu soo jeediyay xildhibaan Maxamuud Biixi (Shuuriye) oo ka tirsanaa xisbiga S N L lagana soo doortay degmo doorashada Baanka ee magalada Hargayesa. Wuxuuna yidhi “ Ajandahan oo ah “Xornimo iyo Midnimo” waa mid ay ku soo heshiiyeen xisbiyada aqlabiyada ku leh Golahani ( SNL iyo USP), inuu noqdo ajandaha ugu horreeya ee Golahani ka doodo. Tiiyoo la filayo in Somalia ay dhowaan qaadan doonto xornimadeedii, haddii isla maalin ahaantaasi dalkanina (Somaliland) la siiyo xornimadiisa waxaa suurtogelaya in mushkiladihii midnimadu yeelan lahayd ay meesha ka baxayso….…..Waxaa la gaadhay xilligii aad dawladda Ingiriiska ku talo siin lahaydayn in Soomaalida la siiyo xornimadeeda.
6dii bishii April ee 1960, ayay dodaani si kulul uga dhex socotay Golahaasi Sharci dejinta. Waxaa hadaba is waydiin mudan sababta laba arrimood oo kala duwan looga dhigay ajande keliya. Waayo midi waxay ku saabsantahay Madaxbanaanida Somaliland oo Ingiriisku gacanta ku hayey? Ta kalena waa arrin ku saabsan midowga dhex mari doona Somaliland iyo Soomaaliya.
Sida ku qeexaan qoraalada diiwaanada hadalada xildhibaanada Somaliland ee doodaasi ka qayb galay waxay dhammantood u arkayeen in madaxbanaanida Somaliland iyo la midowga Somalia yahay arrin keliya oo isku dhafan, habboontahayna in aan gooni gooni looga kala doodin. Taasoo ay xildhibaanadu si cadaan ah oo marag ma doon ah u qeexayaan in madax banaanida Somaliland iyo midnimada ay Somalia la yeelanayso ay wada dhacaan maalin keliya oo ku beegan Kowda Bisha Julay ee 1960. Waxayna ugu muuqatay in haddii midkood la waayo ka kalena aanu jirayn.
Tiiyoo aynaan halkani ku soo wada koobi karin hadaladii xildhibaanada oo idil, nuxurka hadaladooduna yahay mid meel u wada jeeda oon wax khilaaf ahi ku dhex jirin, hadana tusaale ahaan aan soo qaadanno fikradihii ay xildhibaanada Somaliland rumaysnaayeen tiyoo aynu tixraacaynno hadaladii dhowr xildibaan oo xisbiyada kala duwan ka socda:
Ugu horreyn waxay xildhibaanada Somaliland doonayeen in Soomaali oo idili yeelato dawlad keliya. Xildhibaan Ibraahim cismaan food( Basbaas) oo ka tirsanaa Xisbiga SNL, lagana soo doortay degmo doorashada Cadaadley oo arrintaasi qeexayaana wuxuu yidhi “ Soomaalidu ma doonayso shan dawladood oo kala goon gooniya. Xataa laba dawladood oo keliya ma doonayso. Waxay Somalia qaadanaysaa xornimadeeda kowda bisha Julay. Waxaanuna rajaynaynaa in aanaan annakuna maalintaasi dib uga dhicin.”
Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in xornimada Somaliland iyo midnimada Somalia maalin keliya noqoto. Xildhibaan Xaaji Ibraahim Nuur oo ka tirsanaa xisbiga USP lagana soo doortay degmo doorashada Dila oo arrintani qeexayaa wuxuu yidhi “ Waxay Soomaaliya qaadanaysaa xornimadeedii kowda bisha Julay, annakuna waa in aanu maalintaasi qaadanaa xornimadayada si ay u suurtogasho in isla maalintaasi aanu midowno”
Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in midnimada Somaliland iyo Somalia u horseedayso midnimada shanta Soomaaaliyeed. Xildhibaan Michael Mariano oo ka tirsanaa xisbiga NUF lagana soo doortay degmo doorashada Ceel Afweyn oo arrintaasi qeexayaa wuxuu yidhi: “Soomaali oo idil ayaa sugaysa midowga labada dale e Somaliland iyo Somalia. Waxayna midnimada labadaasi qaybood u horseedi doontaa sidii shanta soomaaliyeed oo idili u midoobi lahayd.”
Bal aynu haatanna eegno aragtidii xubnihii Ingiriiska ee kulankaasi fadhiyay. Phillip Carrel oo ahaa Chief Secretray wuxuu yidhi isagoo ka jawaabaya hadaladaasi ay xildhibaanadu halkaasi ka jeediyeen “ Shaki igagama jiro in ay dadka ku nool Somaliland doonayaan inay la midoobaan Somalia. Waxaanan hubaa in dawladda Ingiriiskuna ku taageeri doonto himiladooda. Laakiin bishii u danbaysay ayay dadka gashay jibbo weyn oo ay ku doonayaan in ay la midoobaan Somalia kowda bisha julay oo ah islamaalinta dalkaasi qaadanayo xornimadiisa.
Ilaa iyo hadda wax wada hadal ah oo arrintaasi ku saabsan oo labada dal (Somaliland iyo Somalia) ka wada yeesheen ma jirto. Waxaana jira arrimo badan oo u baahan in laga wada hadlo inta aan la midoobin ka hor. Ugu horreyn waa in labada dal ku heshiiyaan distoor ka wada dhexeeya. Si loo ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka heshiika wada gelaya oo idil waa in arrintani laga gaadhaa heshiis ka hor intaan la midoobin.
Sidoo kale waa in laga heshiiyaa, sharciyada doorashada, qaabka dawladdu noqonayso, afka rasmiga ah, habka cashuuraha, lacagta la isticmaalayo, mushaharka shaqaalaha dawladda iwm. Waxaasi oo idili waxay u baahanyihiin in dad khubaro ah loo xilsaaro si ay u darsaan ugana soo talo bixiyaan. Si dawladda midnimadaasi ka dhalataa ay u noqoto mid ku taagan dhidibbo adag.”
Isagoo sii wata hadalkiisii wuxuu yidhi “ Arrinta ugu daran ee u baahan in laga tashado waxay tahay arrinta Hawd iyo Reserve area. Maalinta aad xornimada qaadataan ee ay midnimadu dhacdo, waxaa dhammaanaya xilkii Ingiriiska ka saarnaa Maxmiyadda Somaliland. Haatanna dawladda Ingiriiska ayaa bixisa Kharashka ku baxaya Hawd iyo Reserve Area. Haddii aan heshiis cusub laga gaadhin hawlaha halkaasi ka socda oo dhan ayaa joogsanaya.
Taasoo ah in heshiiskii Etoobiya lala galay 1954 uu noqonayo mid dhammaaday. Inkastoo heshiiskaasi aan ogahay in aydaan jeclayn hadana dadka reer Somaliland ayuu u suurtogeliyay maamul xuquuqdooda ilaaliyaa inuu halkaasi joogo marka ay u tallaabaan dhinaca Hawdka. Haddii aan heshiis cusub lala gelin Etoobiya waxaa meesha ka baxaya maamulkii ilaalinayay xuquuqda dadkaasi. Ilaalada halkaasi joogta oo idil ayaa loo soo rari dhinaca Somaliland, mana jiri doonto cid kala ilaalisa beelaha diriri ka dhex aloosanto. Mana helayaan taageero waxbarasho iyo mid caafimaad toona.”
Ugu danbayntii ayuu Douglas Hall, badhasaabku, khudbad dheer jeediyay, waxaana ka mid ahaa hadaladiisii: “Anigu dawladda Ingiriiska ayaan u gudbin doonaa sida dadka reer Somaliland u doonayaan xornimo iyo midnimo. Hase ahaatee waxaa idin saaran xil weyn oo ah in aad gudataan waajibaadka ay idinku leeyihiin dadkii idin soo doortay oo ah in aad ka ilaalisaan dhibaatooyinka ay ku keeni karto midnimo aan loo dhammaystirin hawlihii lagama maarmaanka u ahaa, oo si fudud oo degdeg ah loo galay”. Wuxuuna ku soo gunaanaday hadalkiisii “ Waxaan idinkula dardaarmayaa: khatar ha gelinina mustaqbalka dadka iyo dalka Somaliland”
Marka qoraalada diiwaanada ee xildhibaanadii halkaasi ka dooday loo fiirsado waxaa muuqanayaa in Goluhuu u kala qaybsanaa laba dhinac oo is fahmi la’, kala rumaysnaana laba fikradood oo kala duwan. Fikrad waxaa rumaysnaa xildibaanada Somaliland laga soo doortay oo doonayay in la siiyo xornimo maalinta kowda Julay oo ku beegan maalinta ay Somalia xornimadeeda qaadanaysay, si islamaalintaasi ay u suurtogasho xornimo iyo la midowga Somalia.
Taasi oo ay doonayeen si labadani dal ee midoobay ay u noqdaan gundhigii u horseedi lahaa midnimada shanta Soomaaliyeed. Hase ahaatee marnaba kamay hadlin sida hawlaha lagama maarmaanka u ah midnimada ay u sii diyaarinayaan ama ugu hawlgalayaan.
Fikradda labaadna waxaa rumaysnaa xubnaha Ingiriiska ah oo ku doodayey in ka hor intaan lala midoobin Somalia laga wada hadlo laguna heshiiyo qaabka midnimada labada dal noqonayso, tiiyoo midnimada ka hor loo baahanyahay in la sii lafa guro, lana derso hawlaha labada dal ku kala duwanyihiin, arrimahaasina loo saaro khubaro ka soo talo bixiya. Kadibna laga gaadho heshiis labada dhinac oggolyihiin.Waxaa kale ooy rumaysnaayeen in labada dhinac mid waliba gooni ahaanteed ay marka hore u noqoto dawlad madaxbanaan kadibna labada dawladood ka wada hadlaan arrimaha midnimada heshiis laysla ogyahayna ka gaadhaan.
QORAA 1:- Cabdiqani Maxamuud Muxumed
TELL :-      +252634621573
QORAA 2:- Cabdishakuur Yuusuf Xuseen
TELL :-      +252634962756
QORAA 3:- Maxamed daud maaweel
TELL :-      +252634424110
QORAA 4:- Nasteexo Abiib Yuusuf
TELL :-
Tokyo Disney Resort
Tokyo Disney Resort waa baarkin ku yaal Jabaan, oo bari ka xigta Tokyo.
Horn Cable TV
Horn Cable TV
waxaan u sheegayaa dadkii ku tuhmaayey in jamaal cali xuseen uu ka yahey mulkiile inaanu ka aheyn booskii jamaalna uu galey xirsi oo aad iskugu dhow yihiin farxaan
Adeegyada
Haddaba si loo kabo dhaqaalaha baaxadda weyn ee hawshu ku socoto, HCTV waxa uu macaamiishiisa u fidinaya adeegyada: · Sidoo kale, waxaa adeega shirkada ka mid ah ‘Ardaaga Mareegta shirkadda’ (www.hctv.info) oo isagana u dhisan qaabka fadhiisin warbaahineed (news portal) kaas oo leh mug iyo soo jiidasho loo hiloobaya. Telifishanka waxa uu bulshoweynta ka haqabtiri doonaa wararkii Geeska oo sugan, barnaamijyo tayo leh iyo dooddo gar cadaawe ah. Waxa mabda’ noo ah dhexdhexaadnimo, hubsiimo, saamayn, hiddo-samaan iyo tayo-wanaag. Ugu danbeyntii, mudanayaal iyo marwooyin, waxad noogu soo hagaagi doontaan madal uu ka dhismo qaranku, goob uu ka koro ganacsigu iyo wadiiqo loo mari karo hanashada maanka iyo maskaxda bulshada”. Telefishanka HCTV, waa telefishankii labaad ee Somaliland ee Satellite-ka laga daawado, iyada oo uu dhowaan isaguna galay Satelliteka telefishanka Somaliland Tv oo hadda la baxay Somaliland Space Channel. http://www.hctv.info/  http://slntv.magnify.net/video/Somaliland-National-TV-SLNTV-Ha
Tayoismi
Tayoismi waa diin lagu aasaasey Shiinaha 2 kun sanad ka hor.
António de Oliveira Salazar
António de Oliveira Salazar (28 Abriil 1889 - 27 Julay 1970) wuxuu ahaa nin u dhashay dalka Boortaqiiska iyo kaligii taliye u soo noqday raiisal wasaaraha Portugal intii u dhaxeysay 1932 ilaa 1968. Wuxuu mas'uul ka ahaa Estado Novo ('New State'), oo ah dowlada gacan ku rimiska ah ee xukumi jirtay Portugal ilaa 1974.
Siikhismi
Siikhismi waa diin lagu aasaasey Hindiya qarniga 15ka, oo muwahhidiin ah. Kitaabkooda waa Guru Granth Sahib iyo tiradooda waa 27 million.
António de Oliveira Salazar
Dhaqaaleyahan tababbaran, Salazar wuxuu galay nolosha bulshada isagoo ahaa wasiirka maaliyadda isagoo taageero ka helay Madaxweynaha Óscar Carmona kadib afgambigii Bortaqiiska ee 28kii May 1926. Milatariga 1926 wuxuu isu arkay inay yihiin ilaaliyaha qaranka, laakiin ma aysan hayn wax tilmaan ah sida ay wax looga qabto caqabadaha halista ah ee saacadda. Muddo sanad gudihiis ah, oo ku hubeysan quwado gaar ah, Salazar wuxuu isku dheeli tiray miisaaniyadda wuxuuna dejiyay lacagta Boortaqiiska. U soo celinta nidaamka xisaabaadka qaranka, dhaqan gelinta gunnada iyo qashinka qalin-qalinka, Salazar wuxuu soo saaray kii ugu horreeyay ee siyaado badan oo miisaaniyadeed ah, oo ah sheeko ugub ku ah Portugal. Muddo afar sano ah wuxuu is tusay inuu yahay saaxir siyaasadeed oo xitaa kafiican kan dhaqaale. Wuxuu ilbaxnimadiisii ​​ku beddelay xukunkii keli-taliska ahaa markii siyaasadihii dalal aad u tiro badani ay militari noqdeen. Ujeedada Salazar waxay ahayd siyaasadeynta bulshada oo aan ahayn abaabul dadweyne.
Isaga oo ka soo horjeeday dimuqraadiyadda, shuuciyadda, hantiwadaagga, dowlad la’aanta iyo xoriyadda, xukunka Salazar wuxuu ahaa mid muxaafid ah oo waddani ah dabeecad ahaan. Salazar wuxuu iska fogeeyay faashiisnimada iyo naasiyiinta, oo uu ku dhaleeceeyay "jaahilnimada jaahiliyada" oo aan aqoonsanayn xadka sharci, diineed iyo mid anshax toona Si ka duwan Mussolini ama Hitler, Salazar waligiis ma lahayn ujeedo ah inuu abuuro xisbi-dowlad. Salazar wuxuu ka soo horjeeday fikirka xisbiga oo dhan wuxuuna 1930-kii abuuray National Union xisbi keli ah, kaas oo uu u suuq geeyay "xisbi aan ahayn", isagoo ku dhawaaqay in Ururka Qaran uu noqon doono naceybka xisbi siyaasadeed. Salazar wuxuu kor u qaaday Katooliga, laakiin wuxuu ku dooday in doorka kaniisaddu uu ahaa mid bulsho, ee uusan ahayn mid siyaasadeed, wuxuuna kala xaajooday Concordat ee 1940. Mid ka mid ah hal ku dhigyada maamulkii Salazar wuxuu ahaa "Deus, Pátria e Família" (oo macnaheedu yahay 'Ilaah, Aabbo iyo Qoys') ).
Iyada oo Estado Novo ay awood u siineyso inuu adeegsado awoodo siyaasadeed oo aad u ballaaran, Salazar wuxuu adeegsaday faafreeb iyo booliis qarsoodi ah si uu u joojiyo mucaaradka, gaar ahaan wixii la xiriira dhaqdhaqaaqa Shuuciga. Wuxuu taageeray Francisco Franco Dagaalkii Sokeeye ee Isbaanishka wuxuuna door muhiim ah ka qaatay in Portugal iyo Spain laga dhigo dhex-dhexaad intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka isagoo weli gargaar iyo gargaar siiya xulafada. In kasta oo aanu dimuqraadiyad ahayn, Boortaqiiska intii uu xukumayay wuxuu ka qayb qaatay aasaaskii ururo caalami ah oo muhiim ah. Boortaqiiska wuxuu ka mid ahaa 12-kii xubnood ee aasaasey ururkii waqooyiga Atlantik ee loo soo gaabiyo (NATO) sanadkii 1949, wuxuu ku biirey midowga yurub bixiya sanadkii 1950, wuxuuna ka mid ahaa aasaasayaashii ururka ganacsiga xorta ah ee yurub (EFTA) 1960, iyo aasaaskii. xubin ka ahaa Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarinta sanadkii 1961. Intii uu xukunka hayey Bortuqiisku wuxuu sidoo kale ku biiray heshiiskii guud ee canshuuraha iyo ganacsiga ee 1962, wuxuuna bilaabay Dagaalkii Gumeystaha ee Boortaqiiska. Caqiidada Pluricontinentalism waxay aasaas u ahayd siyaasaddiisa dhuleed, fikradda Boqortooyada Boortaqiiska oo ah dowlad mideysan oo faafisay qaarado badan.
Estado Novo ayaa burburtay intii lagu jiray Kacaankii Dhaqanka ee 1974, afar sano kadib dhimashadii Salazar. Qiimeynta maamulkiisa waa kala duwanaa, iyadoo taageerayaashu ay amaaneen natiijooyinkiisa kuwa dhaliishana waxay cambaareeyeen qaababkiisa. Si kastaba ha noqotee, waxaa jira heshiis guud oo ah in Salazar uu ahaa mid ka mid ah shakhsiyaadka ugu saameynta badan taariikhda Boortaqiiska. Tobanaankii sano ee la soo dhaafay, "ilo iyo habab cusub ayaa waxaa adeegsanaya taariikhyahano reer Burtuqiis ah iyagoo isku dayaya inay la qabsadaan kali-talisnimadii socotey 48-ka sano."
Bacarimin
Bacarimin
Inkastoo qaabka iyo dhismaha dhirtu kala duwan tahay, gebi ahaan geeduhu waxay u tarmaan qaab isku mid ah.
In badan oo dhirta ka mid ah dabeeysha ayaa ka qeyb qaadata habka bacariminta, halka qaar kale soo jiitaan xasharaadka yaryar ka dibna lugaha ku qaadaan geed ilaa geed kale.