cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wabxo
Macalimiinta ka soo jeedo wabxo
12: Macalin Ciise Cali Qanyare
13 macalin nuur lulunshow
14 shiikh yuusuf cabdule
15 shiikh xaashi Cali bare carale
16 Shiikh cabdullahi daahir oo ah ugaaska ugu caansan beesha murusade iyo guud ahaanba gobalka gal gaduud
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
1:farxiya Axmed cadaawe Fiska
Girl's Day
Girl's Day waa kooxda gabdhaha Koonfur Kuuriya oo ay samaysay Dream T Entertainment sanadkii 2010. Kooxdu waxay ka kooban tahay xubno Sojin, Minah, Yura, and Hyeri. Xubnaha Jisun iyo Jiin ayaa si rasmi ah uga baxay kooxda 2010, halka Jihae uu ka tagay dabayaaqadii 2012.
Tilaabo
Tilaabo (step (unit)) waa halbeeg cabir oo Soomaalidii hore isticmaali jirtey. Tilaabo waa dhererka u dhaxaysa labo lugood ee bani'aadamka markuu socdo, waxaa loo isticmaalaa cabirka dhererka.
Tilaabada saxda ah waxay u dhiganta 0.75 mitir.
Arsène Wenger
Arsène Wenger (°1949-10-22 Strasbourg, Faransiiska) waa toobaraha Arsenal.
Girl's Day
Kooxdu waxay sii wadday inay noqoto mid ka mid ah kooxaha ugu caansan uguna guulaha badan waagaas. Guusha kooxda ugu weyn waxaa ka mid ah "Twinkle Twinkle", "Hug Me Once", "Expect", "Something", "Darling", iyo "Ring My Bell", kuwaas oo dhammaantood iibiyay in ka badan hal milyan oo nuqul.
Muddadii ay ku jireen xirfaddooda, Girl's Day waxay oggolaatay in ka badan 20 magac waxayna ku jirtaa kaalinta 13aad ee Ku-meelgaarka Awoodda Kuuriya ee sannadka 2015, oo ah liiska darajooyinka ugu awoodda badan uguna saameynta badan Kuuriya. Sannadkii 2016, kooxdu waxay gashay kaalinta 26aad, halka xubinta Hyeri ay gashay kaalinta 3aad.
Wabxo
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
2:Bile maxamud cali Sky
Girl's Day
Xusuusin
<references group="lower-alpha" />
Wabxo
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
3:UN siraad cabdulle ugaas
4:ikraan Axmed Aadan maxamed xoosh
AAs AAsa yaashii wabxood
1 xasan cali cusman falfalos
2 cabdi axmed mahadalle
Golaha Guurtida Somaliland
Golaha Guurtida Jamhuuriyada Somaliland (Somaliland House of Elders; أرض الصومال برلمان) waa gole ka tirsan Golaha Baarlamaanka ee Jamhuuriyada Somaliland. Sida caadiga ah, golaha odoyaasha waa "Golaha Sare" ee wadanka kaasi oo ka kooban 82 oday oo laga soo xulay beelaha Somaliland.
Wabxo
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
3 cali xeyle farax cali lugeey
4 Axmed cadawe gedi Axmed fuusto
Golaha Guurtida Somaliland
Shaqada ugu muhiimsan ee golahani waa ilaalinta iyo xalinta nabada wadanka; sidaas ay tahay waxay sharci ahaan ansixiyaan ama ka soo horjeestaan sharciyada ay soo bandhigaan Golaha Wakiilada.
Wabxo
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
5 xaashi cali ugaas
Golaha Guurtida Somaliland
Golaha Guurtida Somaliland waxaa xarun u ah caasimada Hargeysa, waxaana gudoomiye u ah Saleebaan Maxamuud Adam "Saleebaan Nuur".
Wabxo
Dhanka fanaaniinta waxaa ka soo jeeda
6 xasan ducaale jimcale
7 Axmed mahadalle (axmed gurux)
8 maxamed xasan bulaale gaashan rigle
9 Ciise Raage Faarax madow
11 shiikh Nuur Gaadooy
12 cali jeebe
13 isman colow xeyle isman xeyr
14 warsame axmed ibraahim (warsame cadde)
Goosmo
Maqaal Xul ah
Quraan (Af-Carabi: ﺍﻟﻘﺮﺁﻥ) waa kitaabka Alle ﺍﻟﻠﻪ (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Maxamed (n.n.k.h), kaas oo ku qoran luuqada carabiga. Kitaabka Quraanka wuxuu saldhig u yahay diinta Islamka dhamaanteed. Quraanka kariimka ah waa hadalka Ilaahay (ﺍﻟﻠﻪ) kaas oo malaga Jibriil u soo gudbin jirey Nebi Muxamed (n.n.k.h) wakhti 23 sano ah, oo ku bilaabmaysa Diisembar 22keedii sanadkii 609 C.D (Ciise Dabadii), wakhtigaas oo nebigu ahaa 40 jir ilaa markii taariikdhu ahayd 632 Ciise Dabadii, oo ku beegan sanadkii Nabi Maxamed  (n.n.k.h) geeriyooday. Sidaa diinta Islaamku sheegtay kitaabka Quraanku waa midka ugu sareeya kitaabyada ee Ilaahay ka ilaalinayo khaladka iyo musuqmaasuqa isla markaana hogaan iyo hanuunin u ah dhamaan aadamaha ku nool dunida.
Kitaabka Quraanka waxaa loo kala saaraa, guud ahaan, labo qeybood oo kala ah Makki (oo ah Quraanka ku soo dagay Nebiga intii uu magaalada Makkah joogay) iyo Madani (oo ah Quraanka ku soo dagay Nebi Muxamed wakhtigii uu magaalada Madiina deganaa). Intaasi kuma eeka qeybaha Quraanku ee waxaa kitaabku u sameeysan yahay nidaam loo yaqaano suurado, kuwaasi oo loo sii kala saaro aayado. Quraanku wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood kuwaasi ooy ugu horeeyso suurada Al Faatixa (mahnaheedu tahay fur-furitaan ama "bilaabid") oo ka samaysan 7 aayadood ilaa laga gaadho suurada 114 ee Al-Naas (macnaheedu yahay dadka) oo ka kooban 6 aayadood.
Shirkad OPIC Somaliland Corp
Shirkad OPIC Somaliland Corp
Goosmo
Kitaabka Quraanka ah dhexdiisa waxaa ku xusan dhamaan taariikhda, nolosha, tilmaamida iyo hogaanka, wixii horey u dhacay, waxa dhici doona, nolosha dunida, nolosha aakhiro, maalinta qiyaame iyo xisaabta, iyo dhamaan macluumaadka nooleha. Sidoo kale, Ilaahay (s.w.t) wuxuu ugu tallo-galay in kitaabku noqdo mid hogaamiya nolosha dadka. Suurad kasta iyo aayad kasta oo ka mid ah kitaabka Quraanka Kariimka ahi wax ayay tilmaamaysaa isla markaana faraysaa ama ka reebaysaa dadka.
Shirkad OPIC Somaliland Corp
Somaliland
Goosmo
Wadajirka Quraanka iyo Xadiisku waa sharciga saxda ah ee Alle ugu tallo galay in aadamahu isku maamulaan, waxaana loo yaqaanaa Sharciga Shariicada. Intaasi waxaa dheer, Quraanka oo lagu akhrinayo luuqada carabiga ayaa waxa la akhriyaa wakhtiga la tukanayo salaadaha. Qofka xafida 114ta Suuradood ee Quraanka waxaa loo yaqaanaa Xaafid. Jiijiidida iyo qurxinta codka marka la akhrinayo Quraanka waxaa loo yaqaanaa towjiid. Si kastaba ha ahaatee, bisha Ramadaan dadka muslimiinta ahi waxay dhamaystiraan akhrinta dhamaan Quraanka ayagoo ku tukanaya salaada tarawiixda. (SII AQRI)
Shirkad OPIC Somaliland Corp
Shirkadda Shidaalka Somaliland ee fadhigeedu yahay Somaliland, Shidaalkii ugu dambeeyay ee 2022-ka ayaa soo bandhigay shidaal iyo la shaqaynta Genel Energy Shirkad Turki ah oo UK ah. Shidaal laga helay Somaliland oo laga helay shidaal cayriin oogada tuulo ka tirsan gobolka koonfureed ee Somaliland ee odewayne ee batroolka saliidda waxay muujinaysaa in saliiddu ay ka hooseyso dusha sare oo ay ka heshay saliid godka biyaha
Masiibo Turki 2022
Masiibo Turki 2022
🇹🇷 Turkey
Musiibo ka dhacday dalka Turkiga oo ay dad badan ku dhinteen ayaa ka dhacay dalka Turkiga, iyadoo ay dad badan ku dhinteen
Borotiin
Borotiin (protein; بروتين; loogu dhawaaqo: ama ) waa iskudhis labo-malakuyuul, ama malakuyuul-yar, kaasi oo ka mid ah silsilad dheer oo amiino asiidh ah, taasi oo laga helo noocyo badan oo cuntada ka mid ah. Borotiinku wuxuu qabtaa qeeybo badan oo shaqo kala duwan ah, marka nooluhu cuno wuxuu ka qeyb-qaataa isku-habaynta DNA-da, falgalka metaboliisamka, wareegjinta unugyada, iyo safrinta malakuyuulada ku dhexjira jidhka noolaha. Sidoo kale, borotiinku wuxuu ka qeyb qaata korinta, habaynta iyo fududeynta shaqada caloosha
Budbud
isuduwe 6.177440, 48.684015
Borotiin
=Qoraalo Kale=
=Tixraac=
Budbud
Budbud waa deegaan ku yaalo Gobolka Mudug, waa degmo weyn  oo ku taala Koofur Bari ee Gobalka mudug, waxay gaalkacyo u jirtaa ku dhawaad ilaa 80km, BudBud waxaa loogo bixiyey biyaha oo aad u dhaw, haddii dhulka laqodo 1 illaa 2 mitir waxaa helaysaa biyo soo budbud leh sidaas ayay ugu baxday Budbud. dhanka xuduudaha, dhul ahaan qorrax kasoobaxa waa ka xiga tuulada Garacad, waqooyina waxaa ka xiga tuulooyinka Afburwaaqo iyo Xingod, dhanka Galbeed waxaa ka jira Wisil dhanka koofurna waxaa aad ugu dhow degmada Hobyo oo dhanka badweynta Hindiya xigta. dadka degan waxaa lagu qiyaasaa shankun, dadka degan waxay caan kuyihiin xooladhaqashada haba ubadnaadeena Ariga, waa meel daaqsin fiican leh. Tuuladu waxay leedahay goobo wax barasho sida Dugsi quraamo School hoose iyo dhaxe. Waxa daga HG sacad
Kaladogaram
Kaladogaram (ing. cladogram) (oo ka yimid Giriiga clados "laan" iyo gramme "dabeecad") waa jaantus loo isticmaalo kaladistik si loo muujiyo xiriirka ka dhexeeya noolaha.
Wisil
Waa degmo dhacda koofurta mudug waxay u dhexeysaa hobyo iyo gaalkacyo,
Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay
Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay (Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, loo soo gaabiyo: OHCHR; المفوضية السامية للأمم المتحدة لحقوق الإنسان) waa xubin ka tirsan wakiilada khaaska ee Ururka Qaramada Midoobay taasi oo dhiirigelisa isla markaana difaacsa xuquuqda dadka taasi oo cuskanaysa sharciyada caalamiga ah ee Xuquuqda Aadamaha. Xafiiskan waxaa asal ahaan abuuray Golaha Sare ee Qaramada Midoobay markey taariikhdu ahayd 20 Diisambar 1993 taasi oo ka dab qaadanaysay Shirkii Xuquuqda Aadamaha ee 1993.
Wisil
Magaalada wisil waxey ka koobantahay afar xaafadood oo kala ah: 1)Quraxley 2)Tusbaxley 3)Horseed iyo xaawo taako Waa magaalo aad u bilicsan waxaa marta wadada isku xirta gaalkacyo iyo hobyo.waxaa dagan SACAD GALMUDUG
Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay
=Qoraalo La Xidhiidha=
Aasaasayaasha Daraawiish
Aasaaska Darwiish waxay dacday sannadka 1897 ee magaaladda Qoryaweyn. Waxaa aasaasay Daraawiishta Xaaji Ismaan Fiqi
Caddaynta
Waxaa caddaynaaya aasaasaha boggag oo ka mid ah Diiwaanka Gabayadii emiirka Diiriye Guure ee hordhaca oranaysa:
Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay
=Ku saabsan Qaramada Midoobay=
=Linkiyo Kale=
=Tixraac=
Siyaad Barre
Maxamed Siyaaad Barre (Mohamed Siad Barre; محمد سياد بري) wuxuu ahaa Madaxweynihii 3aad ee Soomaaliya (21 Oktoobar 1969 - 26 Jannayo 1991); kaligii-teliye ciidanka xooga sanadihii 1969kii ilaa 1991dii. Jaale Maxamed Siyaad Barre wuxuu ku dhashay magaalada Garbaharrey, bishiii Oktoobar 6 ee 1919kii; wuxuu ku dhintey magaalada Lagos ee dalka Nigeria bishii Janaayo 2 ee sanadkii 1995dii asagoo ah 75 sano jir. Wakhti ay xamaasad siyaasadeed ka taagneyd wadanka Soomaaliya ayaa 1969kii koox ciidanka xooga ah oo uu hogaaminayo Jaale Barre af-gembi lama filaan ah ku qabsadeen awooda wadanka ayaga oo hal habeen ku qabsadey magaalo madaxda Muqdisho, halkaasi ooy kaga dhawaaqeen dowladii Kacaanka Umada Soomaaliya. Jaale Barre wuxu wadanka u hor kacay horumar degdeg ah oo muuqda, ayadoo si iskaa-wax-u-qabso ah loo dhisey wadooyinka, dugsiyada, xarumaha bulshada, cusbitaalada IWM. Sidoo kale waxaa dowladu la wareegtay maamulka iyo faro ku heynta bangiyada, beeraha waaweyn, shirkadaha muhiimka ah, wershadaha iyo dhamaan wixii muhiim ahaa sida ganacsiga iyo baayac-mushtarka. Dowladu waxay si qeexan u mamnuucdey qabyaalada, qoloqoleeysiga iyo iskala-sooca bulshada Soomaaliyeed dhexdeeda ah taasi oo si shaaric ah loo aasay qabyaalada, isla markaana lagu dhawaaqey in shacabka wadanku siman yihiin meel kasta ooy ka soo jeedaan ama qolo kasta ooy ku abtirsadaan. Waxyaabaha ugu waawayn ee Kacaankii Umada Soomaaliyeed ku soo kordhiyeen waxay ahayd hirgelinta qoritaanka Far Soomaaliga, taasi oo noqotey mid dhaxalgal u ah bulsho weynta ku hadasha luuqada Af-Soomaaliga. Si loo fidiyo oo loo kobciyo qoritaanka luuqada Soomaaliga ayaa dowladu waxay samaysay Ololihii Af-Soomaaliga ee bilaabmey sanadkii 1974tii, wakhtigaasi oo dugsiyada la xidhey si 25,000 oo arday iyo 3,000 askarta ciidanka xooga ah u tegaan miyi iyo magaalo si ay u soo baraan qoritaanak farta cusub e Af-Soomaaliga. Dhowrkii sano ee xigay waxaa dowladu ka gaadhay heer sare ololahaas baritaanka farta Soomaaliga iyada oo sii kordhisey dadaalkii iyo tababaradii.
Sanadihii badnaa ee Jaale Maxamed Siyaad Barre hayay talada wadanka Soomaaliya wuxuu gaadhsiiyey umada iyo wadanka Soomaaliya heerkii ugu sareeyay ee Soomaali waligeed gaadho. Waxaa horumar muuqda lagu sameeyay wax soo saarka wadanka ayadoo la dhisey wershado faro badan. Xaga ciidanka xooga iyo kuwa qalabka sida aad ayaa loo dhisay, waxayna Soomaaliya ka mid noqotey shanta wadan ee ugu awooda badan qaarada Afrika. Dhaqaalaha, waxbarashada, caafimaadka iyo shaqooyinka ayaa si xoowli ah u koray. Dadka Soomaalida oo 90% reer baadiye ahaa ayaa noqdey ilaa 40% reer magaal aqoon leh.
Si kastaba ha ahaatee, 21 sano oo xukun milatari ka dib ayaa xoogii Kacaanka Umada Soomaaliya lagu khasbey ineey ka baxaan magaalo madaxda wadanaka midaasi ooy ka dambeeyeen ururo mucaarid iyo dagaalyahano qabiilo u dagaalamaya. Bishii Janaayo 26keedii ee 1991kii ayaa Jaale Maxamed Siyaad Barre ka degay maamulka iyo talada dowladii kacaanka ee ka talineeysay wadanka Soomaaliya, asaga oo wadanka ka baxay. Madaxweyne Siyaad Barre asagoo 75 sanno jir ah wuxuu ku geeriyooday magaalada Lagos ee wadanka Nayjeeriya bishii Oktoobar 26keedii sanadkii 1995kii. Marxuumka waxaa lagu aasay gobolka uu u dhashay ee Geddo.
Taariikh
Taariq nololeedkii Maxamed Siyaad Bare iyo xiligii uu ku soo biiray Ciidanka
Madaxweyne Maxamed Siyaad Barre oo yaraantiisiahaaa wiil yar oo reer baadiye ah ayaa markii ugu horeysay waxuu yimid Degmada Dhuusamareeb, wuxuuna uga sii gudbay magaalada Beledweyne, wuxuuna nasiib wanaag la kulmay askar halkaa lagu qoraayay oo uu ka mid noqday dadkii ciidamadii dhibowga 1936-dii ku galay xerada tababarada ee Beledwenye.
Max’ed Siyaad Bare miyiga ayuu degey wuxuuna ku guursaday Xaaskiisii ugu horeeysay oo lagu magacaabo jiray Faadumo Aw-Muse Sanadkii 1941-dii markaas oo uu Ingiriisku kala wareegay awoodii dalka Soomaaliya Taliskii Talyaaniga oo dagaalkii aduunweynaha labaad looga itaal roonaaday. Max’ed Siyaad Bare isla sanadkaas wuxuu ku biiray Ciidamada Ingiriiska, wuxuuna dalacaadii ugu horeysay oo aheyd Alifle helay Sanadkii 1941-dii, Alifkii labaadna wuxuu qaatay Sanadkii 1944tii, waxaana waxbarasho loogu diray Magaalada Nairobi Dugsiga la yiraahdo
“Gin School” waxaana tababarkaas kaddib uu noqday kormeere Koowaad 1950-kii. Markii Talyaaniga Dalka uu ku soo noqday, Max’ed Siyaad Bare oo saddex xarigle ah waxaa loo qaaday dalka Talyaaniga sanadkii 1952-dii.
Maykoromitir
Maykoromitir (Af-Ingiriisi: micrometer ama micrometre; calaamad waa µm) waa unugga dhererka ee nidaamka cabbirka SI. Waxa kale oo lagu magacaabi karaa maykoron. Waa hal milyan oo mitir. Mayokoromitirka waxaa badanaa loo isticmaalaa cabbiraadda waxyaabaha yaryar sida bakteeriyada. Sida Angstrom-ka waxaa loo isticmaalaa shucaaca gudaha ama agagaarka sebegterum muuqda.
Siyaad Barre
Taariikh
Lama yaqaan waqti cayiman oo uu dhashay General Max’ed Siyaad Bare, sababtoo ah wuxuu ku dhashay MIYI, xataa waxaa dood ka taagan tahay halka uu ku dhashay inkastoo warbaahinta rasmiga ah ee Kacaanku ay qori jireen inuu ku dhashay deegaanka Baardheere. Waxaa la qiyaasayaa in Max’ed Siyaad Bare uu dhashay sanadkii 1912-kii in kastoo wargeysyada rasmiga ah ee Kacaanku ay qori jireen inuu dhashay sanadkii 1920kii.
Xersi Bare oo ahaaa Max’ed Siyaad Bare adeerkiis, ahana ninkii gacanta ku haayay waxaa la dilay 3 sano ka dib dhimashaddii Siyaad Bare abaarihii sanadkii 1933-dii.
Sanadkii 1936-dii ayaa Max’ed Siyaad Bare ka soo tagay Xoolihii miyiga oo uu xanaaneyn jiray iyadoo xilgaas cidahooda ay degenaayeen aaga Ceel-gaab.
Sanadihii Hore
Jaale Maxamed Siyaad Barre wuxuu 1919kii ku dhashay Magaalada Garbaharrey. Jaaluhu wuxuu ka soo jeedaa beesha Mareexaan ee Daarood, gaar ahaan lafta reer Diini. His parents died when he was ten years old. Waalidkiis waxay dhinteen isaga oo toban jir ah.
Ka dib markuu dhamaystey waxbarashodiisa dugsiga hoose magaalada Luuq ee koonfurta Soomaaliya, ayaa Mudane Barre u wareegay magaalada Muqdisho oo ahayd magaalo madaxdii maamulkii Soomaali Talyaani, si uu u sii kordhisto waxbarashadiisa oo dugsi sare u galo asaga oo wakhtigaasi sheegtay inuu ka soo jeedo magaalada Garbahaarey. Sanadihii ku xigey Siyaad Barre waxaa u suurto gashay in loo qaato askari darajo sare oo Ciidanka Amaanka ah taasi oo ku beegan sanadkii 1940kii. Goortii ay Koonfurta Soomaaliya hoos tegtay maamulkii Boqortooyada Ingiriiska ayaa wuxuu ka gaadhay ciidanka xooga darajadii ugu sareeysay ee nin Soomaali ah gaadho wakhtigaasi.
Sanadihii 1950kii, markii Qaramada Midoobay la wareegtay maamulka iyo gacan ku heynta dhulka Soomaaliya ayadoo u wakiilatay dowlada Talyaaniga ayaa Jaale Maxamed Siyaad Barre u helay fursad deeq waxbarasho ku saabsan ciidanka inuu u tego wadanka Talyaaniga halkaas oo uu ku sugnaa wakhti labo sano ah. Goortii uu ku soo noqdey dalka Soomaaliya wuxuu noqdey ku xigeenka hogaamiyaha sare ee Ciidanka Xooga halkaasi oo uu sii hayay ilaa wakhtigii wadanku xornimada qaatey sanadkii 1960kii. Tabobaro iyo dhoolatusyo milatari uu la qaatey saraakiil ka tirsan ciidanka xooga Midowga Sofiyet ayaa Jaale Siyaad ku beertay inuu u ololeeyo nidaamka shuuciga ahaa ee loo yaqaaney Marsiisam. Sidoo kale wuxuu si adag u aaminsanaa wadaniyad iyo mideeynta Shanta Soomaaliyeed.
Qabsigii Xukunka
Sanadkii 1969kii ayaa dil shirqool ah loo geeystay madaxweynihii dalka haystey Cabdirashiid Cali Sharma'arke, taas oo buuq iyo is af-garanwaa ka dhex dhalisey madaxdii sare ee wadanka Soomaaliya ayagoo isku afgaran waayay cida xilka la wareegi lahayd iyo maamulka. Maalintii ku xigtey aaskii Madaxweyne Sharma'arke oo ku beegnayd 21kii Oktoobar ayaa ciidanka xooga oo uu hogaaminayo Jaale Siyaad Barre iyo rag kale ayaa afgambi si lama filaan ah ku qabsadey wadanka. Jeneraal sare Salaad Gabeyre Kediye iyo Hogaamiyaha sare ee ciidanka amaanka Jaamac Korshel ayaa ka mid ahaa raga safka hore kaga jirey ee suurtogeliyey in afgambigu si guul ah ku dhaco. Mudane Kediye wuxuu ahaa oo lagu magacaabayay "Aabaha Kacaanka" in kastoo wakhti yar ka dib uu Jaale Siyaad kala wareegay magacaasi oo asagu noqdey aabaha kacaanka iyo hogaamiyaha ugu sareeya ee Kacaanka Umada Soomaaliyeed.
Isla markiiba kacaanku wuxuu magaca wadanka ka dhigey Jamhuuriyada Dimuqraadiga Soomaaliya, waxay xadhig u taxaabeen dhamaan xubnihii ka tirsanaa dowladii hore ee Cabdirashiid Cali Sharma'arke, ila markaana waxay mamnuuceen xisbiyo siyaasadeed in laga sameeyo wadanka kuwaasi oo la tartami kara xisbiga kacaanka. Waxaa intaasi dheerayd oo xisbiga kacaanku si dhakhso ah u bedelay xubnihii baarlamaanka iyo maxkamada sare ee wadanka, isla markaana waxaa xisbia kacaanku ku dhawaaqey in dastuurka wadanku xaniban yahay intii wakhti ah ee dib u habayn lagu sameeynayo, taasi oo wakhtigaasi wadanka lagu maamulaayey dastuur ku meel gaadh ah oo xisbiga kacaanku leeyihiin.
Madaxweyne Siyaad
Wakhti yar xukunka iyo hogaaminta Xisbiga Kacaanka Umada ayaa Jaale Siyaad Barre wuxuu qaatey magaca Guulwade asagoo isku fidiyey maamulka iyo hogaanka dowlada cusub ee markaasi taaboqaadeysay. Astaamo sawiro iyo sanamyo Guulwade Siyaad, Karl Marx iyo Lenin ayaa isla markiiba lagu sharaxay laamiyada magaalo madaxda wadanka ee Muqdisho, midaasi oo astaan iyo cadayn u ahayd nidaamka cusub ee xisbiga kacaanku ku soo dabaqayo wadanka. Sidoo kale wuxuu soo bandhigey nidaamyo cusub oo sharciyo hanti-wadaag ah kuwaasi oo ku salaysan Quraanka, fikrada shuucinimada ee Marsiisamka iyo qadiyad qoto dheer oo wadaniyad iyo Soomaali jeceyl.
Golaha Sare ee Kacaanka
Golaha Sare ee Kacaanku wuxuu si dhakhso ah u sameeyay mashruucyo bulsho oo aad u horumariye magaalooyinka iyo baadiyaha, kuwaasi oo iskugu jirey olole waxbarasho iyo iska-wax-u-qabso dhismooyin ceelal, biyo-xidheeno, beero waawayn, laamiyo, jidad waawayn, dugsiyo, cusbitaalo, goobo bulshu iyo kuwo kale oo badan. Dadaalkaasi wadanka dhiska ah waxaa dhex socotay wacyigelin wadaniyad iyo qadiyad ah mideeynta shanta Soomaaliyeed oo la dhex wado in wadanka la warshadeeyo. Sidoo kale wakhtiyadan ayay dowlada Soomaaliya ku biirtey ururka Jaamacada Carabta oo aanay horey xubin uga ahayn. Intaasi waxaa dheer in sanadkaa 1974kii Guulwade Maxamed Siyaad Barre in uu noqdey hogaamiyaha sare ee ururka Midowga Afrika xilkaasi oo uu hayay mudo dhowr sano ah.
Bishii Luuliyo 1976dii ayaa xisbigii Guulwade Siyaad Barre baabi'iyey Golihii Sare ee Kacaanka midaasi ooy ku bedeleen Xisbiga Kacaanka Umada Soomaaliya|, midkaasi oo ku salaysnaa fikrada ah hal dowlad oo wadanka ku maamusha sharciga bulshada iyo diinta Islaamka, midaasi oo qorshuhu ahaa in a la is waafajiyo dhaqanka bulshada reer guuraaga ee Soomaaliyeed iyo nidaamka Shuuciga isla markaana meelo badan laga soo xigto kitaabka Quraanka.
Xisbiga Kacaanka Umada Soomaaliyeed wuxuu ku dhawaaqey sinaan, cadaalad, horumarka bulshada, wax-wada-qeybsi iyo horay u socod. Sanadkii 1979kii ayaa xisbiga kacaanku wuxuu qabtey doorasho Golaha Bulshada ah si loogu codeeyo dastuur iyo sharciyo cusub ooy keeneen. Si kastaba ha ahaatee waxanka waxaa talada ugu sareeysa mar kasta lahaa oo ugu awood badnaa Xibiga Kacaanka Bulshada oo Guulwade Maxamed Siyaad Barre hogaamiye u ahaa.
Wadaniyad iyo Soomaali Weyn
siyasadii kacanka somaliya wafashilantay markii rushkii aay ku tirsanayd ka hortimid,sida laga warqabo somalida waqtigas waxa gacanta ku hayey wadamada,hanti wadaga oo rushuku ugu horeyo,markii wadamadii aay ku tirsanayd aay ka hortimid somalidu waxay ugurtey wadamada reer galbedka,kuwas oo somalida ucilqabay,taso ka dhalay shuciyada somalidu dhexgashay,markii wadamada rer galbedku somalida xirirkodi hore solabtay shiciyadina mesha kabaxaday,waxa dhacday in wadanka siyasadisa sikale isu badashay,waxay so jediyen in wadanka dorasho xor ah ka dhacdo oo laga boxo xisbi kaliya,ama madaxweynaha shaqada ka faristo,arinasi ma suro galin,duqina xilkii wa laga fujin wayey oo qolyihi rer galbedka waxay sameyen in wadanka la-afgabniyo oo xilka wadanka uu qabto qof aay siyasadisa reer galbedka ujanjerto,hase yeshe arinatsi sikale ayey noqotay,somaliya waxay isu badashay dagal sokeye oo dabo dheraday,oo waxa la'oran kara galadii waxay ku fashilmen waxii aay somaliya ladonayen oo waxay qaday wado khaldan oo aan lagu tala galin,ila wadamadi somalalya afganbiyey ee reer galbedka laftigodi ku halagsamen oo dad badan uga dhintay khiyamadii aay galen aay larogmatay.
Calanka semafoor
Calanka semafoor (en:flag semaphore) waa hab lagu faafiyo xogta meel fog iyadoo la isticmaalayo laba calan. Macluumaadka waxaa lagu sheegaa boosaska calamada. Jagooyin kastaa wuxuu leeyahay macno.
Aasaaska Darwiish
Aasaaska Darwiish waxay dacday sannadka 1897 ee magaaladda Qoryaweyn. Waxaa aasaasay Daraawiishta niman oo wadaad ah: oo waxaa ka mid ahaa Maxamuud Dheri, Aw Obsiiye Seed Magan, Aadan Seed Magan, Aw Cabbaas Xuseen Muse iyo Diiriye Guure.
Caddaynta
Waxaa caddaynaaya aasaasaha boggag oo ka mid ah Diiwaanka Gabayadii emiirka Diiriye Guure ee hordhaca oranaysa:
Orlando, Florida
Orlando waa caasimad ku taala gobolka Florida, ee wadanka Maraykanka; iyo fadhiga dowladad Degmada Orange. Caasimada Orlando waxay dhacdaa badhtamaha gobolka Florida taasi oo u suurtogelisay ineey noqoto meel aad u bulsho badan. Sida lagu sheegay tirokoob dowlada dhexe Maraykanku sameeysay sanadkii 2010ka waxaa deegaanka Orlando Metropolitan ku dhaqnaa shacab tiradoodu dhan tahay 2,134,411 qof; taasi oo ka dhigeysa deegaanka 26aad ee ugu dadka badan wadanka Maraykanka, mida lixaad ee ugu weyn Koonfurta Maraykanka, iyo caasimada 77aad ee ugu balaadhan wadanka, iyo tan shanaad ee ugu weyn gobolka Florida iyo caasimada ugu weyn ee ka fog xeebaha gobolka Florida.
Caasimada Orlando waxaa lagu naaneysaa "Caasimada Quruxda" waxaana astaan u ah Harta Eola. Sidoo kale waxaa lagu magacaabaa "Caasimada Beeraha Damaashaadka Caalamka", waxaana sanadkii 2014ka oo kali ah soo siyaartey tiro dalxiisayaal ah oo gaadhaya 62 milyan.
Gegada diyaaradaha Caalamiga Orlando (MCO) waa midka sadexiyotobanaad ee ugu mashquulka badan wadanka Maraykanka iyo midka sagaal-iyo-labaatanaad ee ugu shaqada badan caalamka.
Sanadkii 2009 caasimada Orlando waxay noqotey magaalada ugu dalxiiska badan wadanka Maraykanka, taasi oo u noqotey lafdhabar dhaqaalaha koraya ee deegaanka. Meelaha aadka u soo jiitay indhaha dalxiisayaasha waxaa ka mid ah shaneemooyinka Walt Disney World Resort taasi oo leh deegaan balaadhan oo ku dhexyaala farasmagaalka Orlando. Jaamacada Orlando Resort oo la furay sanadkii 1999kii ayaa iyadna ka mid ah soo jiidashada dalxiiska.
Guud ahaan, si la mid ah dhamaan caasimadaha wadanka Maraykanka caasimada Orlando waxay aad u kortay badhtamihii qarnigii labaatanaad (qiyaastii 1980kii), wakhtigaasi oo la horumariyey goobaha waxbarashada, ganacsiga, wadooyinka tareenka iyo adeega bulshada. Sanadkii 2010ka waxaa caasimada Orlando loo aqoonsaday ineey tahay "Caasimad Caalami" ah. Orlando waxaa lagu daraa afarta caasimadood ee ugu caansan Caasimadaha Maraykanka, taasi oo lagu saleeynayo nolosha dadka, dhaqaalaha iyo adeega bulshada ee dowlada deegaanka. Sidaasi waxaa lagu ogaaday cilmibaadhis ay sameeyeen urur madax banaan oo la yidhaahdo "Ururka Cilmibaadhista Bulshooyinka".
=Taariikh=
Meelaha ugu cajabta badan ee degitaanka magaaladu ka bilaabmey waxaa ka mid ahayd agagaarka harta Lukerne ee maanta ku aadan farasmagaalka Orland. Ka hor intaan loo bixin magaca Orlando waxaa loo yaqaanay Jernigan, kaasi oo asal ahaan ka yimid degayaashii reer Yurub ee ugu hor yimid deegaanka. Waxaa la sheegay in magaalada loogu magac daray nin la odhan jirey Aaron Jernigan, kaasi oo la sheegay inuu lo' ku iibsaday deegaanda ku hareersan Harta Holden. Sida lagu xusay warar aan la qorin magaca Orlando waxaa laga keenay askari la odhan jirey Orlando Reeves kaasi oo dhintey 1835 wakhtigaasi oo dagaal adag oo u dhexeeya Hindida Cas iyo cadaankii isku balaadhinayay dhulkaasi.
=Muuqaalka=
=Magaalooyinka Maraykanka=
=Tixraac=
Dherer
Dherer
Dherer (ingiriis: Length) waa masaafada iyo fogaanta u dhexeysa labo meelood. Dhererku wuu ka duwan yahay Jooga kaas oo ah halbeeg lagu cabiro dhererka sara-jooga ama masaafada labo bar isku jiraan marka laga xisaabinayo dhulka ilaa cirka.
= Halbeegyada Dhererka = Dhererka waxyaabo badan lagu xisaabiyaa, halbeegyada ugu caansan ee ka midka ah Halbeega Caalamiga e Dunida ee lagu cabiro dhererka waxaa ka mid ah:
Iyo kuwo kale oo badan.
Muusafiin
Muus waa qabiil ka tirsan beelaha ugu facawayn gobolka Awdal ee ku aftirsada subeer samaroon. Waxaa ka mid ahaa sheekh makahiil oo u duceeyey samaroon markii ay ahaayeen kuwo taag daran oo la liido. Waxay ka qayb qaateen halgankii Axmed Guray hogaaminayey. Waxay aasaaseen oo dhidibada u taageen isbahaysiga Habarcafaan wakhti gayyiga somalida aan laga aqoon isbahaysi, xeerar iyo qaab dhismeed maamul. Isbahaysigaas loogu magacdaray Habarcafaan waxaa fikirka lahaa oday la oran jiray Qoorgaab oo ahaa haldoorkii muusafiin. Markii la daggay magalada Borama muddo laga joogo qarni iyo badh, waxay ahaayeen musafiinku dadkii ugu horeeyey ee dagaan ku noqda dagmada Borama. Bilawgii dagmada borama waxaa lagu yaqaanay musafiin iyo carab. Maqaxidii ugu horaysayna oday muusafiina ayaa furay oo ahayd bilaawalay. Odayadiii ugu doorka roonaa ee gumaysigii ingiriisku la tashan jiray waxay ahaayeen Geelle Cagawayne oo ahaa odayada dhaqanka xiligaas kuwa ugu doorka roon iyo Axmed muuse oo ahaa Ganacsade iyo oday tix galin ku dhex lahaa dagmada Borama.
Waxaan qoraal kooban hoos ku xusay qaar ka mid ah saraakiishii iyo madaxdii muusafiin ee soo maray sooyaalka taariikhda facawayn laga soo bilaabo dawladii hore somaliya ilaa la soo gaadhayo dawladda somaliland ee xornimada kala soo noqotay somaliyadii hore. Inta jilib ee UU u kala baxo.
1.Reer Haaruun : A)  Rooble   B) siciid  c) Cumar ugac
'''2. Reer Cabdi (a). Cadaawe (b).Webi.(c) Alamagan'''
'''3.Ismaaciil (a) Cabdile  (b)Cali ugaadh (C) Gadiid' (C)Idaar iyo shirdoon.
. Bilawgii somaliland ilaa 2023. 1. Aasaaskii xisbiyada iyo hirgalintoodii gobolka awdal. A. Xisbigii udub waxa gobalka ka hirgaliyey Eng. Axmed Xasan Ardale. Xaaji ibrahim cigaal ayaa usoo dirtay gobolka in uu ka hirgaliyo xisbiga udub. B. Xisbiga kulmiya waxaa gobolka ka taagay hirgalintiisana lahaa Axmed Muxumed Gelle (dacar). C. Xisbiga wadani waxaa kamid ahaa aasaasayashiisii gobalkana ka hirgaliyey sobabna u ahaa in uu qiimayntii xisbigu noqdo xisbigii ugu tirada badnaa siyaasi caanka ahaa Axmed Muumin Seed D.gashanle/dhexe prof maxamed elmi axmed(ojar) badhasaabka maroodi jeex septa 2021 ilaa. E.Fuad Axmed Diiriye, xildhiibaan golaha wakiilada Somaliland. F. Axmed Cali Xadi, xildhiibaan golaha deegaanka Borama. G. Cabdisalan Ismaaciil Nour(Galde) gudoomiyaha Gobolka Awdal ee urur-siyaasadeedka Horseed
Muhiimada
“Ilaah … indhahooda ilmo kastuu ka tirtiri doonaa, oo dhimashona mar dambe ma jiri doonto, oo mar dambena ma jiri doonaan murug iyo oohin iyo xanuun toona.”
Suldanooyinka Si'iid Harti
Suldanooyinka reer Darawiish waxaa ka mid ah:
His Kind of Woman
His Kind of Woman (Noociisa Naagtu) waa Filim 1951, waxaana jilaya Robert Mitchum iyo Jane Russell. Filimku wuxuu ka kooban yahay bandhigyo taageeraya Vincent Price, Raymond Burr iyo Charles McGraw. Jihada filimka, oo salka ku haysay sheekada aan la daabicin ee "Star Sapphire" ee uu qoray Gerald Drayson, waxaa loo tirinayaa John Farrow.
Nantes
Nantes wa gobol kamid ah 5 gobol ee ugu waa weeyn dalka faransiiska gobolka waxaa la dhahaa ocean athlantique oo soo maali ku noqonaysa
Oosiyaan atlaantiik
code postalkiisu waxaa weeye 44000 waxaana uu maamulaa 5 degmo oo kala ah
Gudnaynta
Gudnaynta waa xubnaha saxaaxda marka maqaar ku taalo.
Gego diyaarad
Gego Diyaarad (Airport; مطار) waa deegaan loo qorsheeyay in ay ku soo degaan, ku nastaan, lagu hagaajiyo, ka duulaan diyaaradaha qaada dadka iyo alaabta. Sida caadiga ah gego diyaarad waxaa laga sameeyaa agagaarka magaaloyinka iyo caasimadaha waaweyn ee ku dhaqan yihiin bulsho badan. Waxaa sidoo kale jira gegooyin diyaaradeed oo si khaas ah loo leeyahay. or a helipad,
Guud ahaan, gego diyaarad waxay ka kooban tahay wado diyaaraduhu ku soo degaan ama ka duulaan, dhismo dheer oo loo yaqaano tower, dhismeyaal lagu xareeyo diyaaradaha iyo agabkooda, dhimeyaal ay ku nastaan ama sugaan dadka raacaya ama ka soo dega diyaaradaha, iyo goobo loo qorsheeyay amniga iyo maamulka gego diyaaradeed. Gegooyinka qaar, gaar ahaan kuwa aadka u waaweyn, waxay leeyihiin dhimeyaal badan oo kala sareeya kuwaasi oo suurtogeliya in diyaarado aad u badan oo qaarkood aad u waaweyn yihiin ka soo degaan ama ka duulaan. Sidoo kale, gegooyinka diyaaraduhu waxay leeyihiin goobo loogu talogalay adeega bulshada sida adeega caafimaad ee degdega ah, qolal lagu nasto, musqulo, makhaayado, goobo taleefanada laga dirsado, tukaano waaweyn iyo meelo kale oo ganacsi. Waxaa intaas dheer, adeega amaanka iyo ilaalada oo intooda badan hoostegta adeega dowlada iyo mararka qaar shirkado gaar ah.
In kastoo kuwa ugu badan ku yaalaan deegaanada oogada dhulka, waxaa jira gegooyin diyaaradeed oo ku yaala biyaha dushooda sida xeebaha, webiyada, harooyinka iyo biyaha kale ee baaxada leh. Gegooyinka noocaas ah waxaa loo yaqaanaa Saldhig Diyaaradaha Biyaha (seaplane base).
Inta ugu badan gegooyinka diyaaradaha caalamka waxaa iska leh ama gacanta ku haya maamulada dowlada deegaankaasi ama wadankaasi.
Bangladesh / Bakistan Xafiiltanka
Bangladesh / Bakistan Xafiiltanka
en: Bangladdesh Pakistan rivalty
xafiiltanka u dhexeeya Bangladesh iyo Pakistan oo ay ugu wacan tahay dagaal ka dhacay bariga Pakistan 1970-meeyadii, bandladesh iyo xiriirka Hindiya iyo Pakistan Kashmir khilaafka HindiyaShiinaha ayaa loo arkaa inuu yahay nabad-doonka u dhexeeya labada dhinac ee Asian ethos, Waddamada Shiinaha ee Pakistan, Bangladesh iyo Hindiya ayaa isku gobol ka ah xuduudda waxaana sannadihii u dambeeyay ka dhacayay dagaallo aan sidaas u badnayn oo ay ka dhasheen khilaafaadyo waaweyn oo u dhexeeya Kashmir iyo Pakistan oo ay isku haystaan
Siyaara
Siyaara ( Af-Ingiriis i Siyara ) wuxuu ahaa degsiimo xeebeed xeebeed iyo qalcad ku taal gobolka Saaxil ee Somaliland.
Etymology
Magaca Siyaara wuxuu ka soo jeedaa ereyga Soomaaliga ah ee Siyaaro, oo ah eray loo adeegsado in lagu qeexo xajmiga sanadlaha ah ee loo tago aagga barakaysan ee awoowaha qabiil ama awliyada lagu aaso. Ereyga Soomaaliga ahi wuxuu aakhirkii ka soo jeedaa ereyga Carabiga ah ee isla macnaha ah: ziyārah (زيارة).
Taariikhda
Siyara waxay ahayd goob ganacsi xilliyeed ku taal meel 30km dhinaca bari ka xigta magaalada Berbera, halkaas oo laanta Makaahiil ee Sacad Muusa, Haber Awal ay halkaas ka maamusho oo ay ka hesho dakhli joogto ah maraakiibta ka soo wacda Siyara si ay uga buuxiyaan kaydadkooda biyaha macaan ee waddada. carwada ganacsiga ee Berbera:"Siyareh, waa qalcad iyo tuulo yar oo ka tirsan laanta Makaahiil ee Habr Awal, waa halka laga waraabiyo ee Berbera, waxayna ka hesho dakhli yar ta doomaha halkaas maraya ee maraya, kana soo noqonaya, carwada Berbera."Sannadkii 1845, Sharmaarke Cali Saalax - oo markaa ahaa Badhasaabka Saylac - wuxuu kiraystay afar markab oo Somali ah oo laga keenay Siyara oo ay weheliyaan niman iyo qalab dhismo oo loogu talagalay in laga taago munaaraddiisa munaaraddiisa si loo xoojiyo la wareegitaankiisa Berbera, oo socotey 1845 ilaa 1852.
Kadib xasuuqii Haber Awal ee xafladii socdaalka ee Richard Burton iyo dhimashadii saraakiil badan oo Ingriis ah 1854 ayaa horseeday in Navy Royal ay xayiraan xeebta Habr Awal. Go'doominta waxaa laga sameeyay buurta Almis ilaa Siyara waxayna curyaamisay ganacsigii Berbera iyo Bulhar iyadoo heshiis la gaadhay 1856kii.
Qadiimiga ah
Sannadkii 2016 iyo mar kale 2020, Incipit (Instituto de Ciencias del Patrimonio) koox Isbaanish ah oo hogaamisa qadiimiga ah ayaa kormeeray goobta Siyara waxayna sameeyeen dhowr meelood oo cusub oo qadiimiga ah, oo ay ku jiraan dhismayaal dhagax ah oo ka samaysan macdanta meeraha iyo boqolaal qabuuro aasid iyo tumuli. Kooxda ayaa sidoo kale soo bandhigtay xaddiyo badan oo ah dhoobada la soo dhoofiyo iyo kuwa maxalliga ah, dhalooyinka, maraakiibta dhagaxa ah iyo isku ururinta lafaha iyo dambas (taas oo muujineysa xaflado waaweyn iyo isu imaatinno).
Gacanka Hordio
Gacanka Hordio ama Badda Hordio (ingiriis: bay of Hordio) waa gacan biyo badda oo horjeeda magaalada Hordio. Waxay ku taala Marinka Gardafuul.
FTSE100
FTSE100
The FTSE oo sidoo kale loo yaqaan 'FTSE 100 Index', FTSE 100, FTSE, ama, si aan rasmi ahayn, "Footsie" / faintbe /, waa qayb ka mid ah 100 shirkadood oo ku qoran liiska suuqyada London badinta. Waxaa loo arkaa inay tahay miisaaniyad barwaaqo oo ganacsiyada ay maamusho Sharciga shirkadaha UK. Tirakoobka waxaa haya kooxda FTSE, oo ah koox hoosaad ka ah Kooxda Stock Exchange Group.
Nature
Nature (Hangul: 네이처) waa koox gabdho Koonfur Kuuriya ah oo ay samaysay n.CH Entertainment 2018.
Waddanamaha Geeska Afrika Jaamacada Carabta
Waddanamaha Geeska Afrika Jaamacada Carabta
Hayti
Haiti Dalka jamhuuryada Haiti (Republic of Haiti). Dalka Haiti waxa uu kamid yahahay wadamada Caribbean-ka. Dalka Haiti waxa uu dhinaca bari xuduud kala wadaagaa dalka jamhuuriyada Dominican, sadexda jiho ee kalena waxa kaga teedsan bado. Dalka Haiti waxa uu ka kooban yahay dhulwayn oo ku dhagan jamhuuriyada Dominican iyo jasiirado baaxadoodo yartahay oo ku teedsan. Caasimada Dalka jamhuuryada Haiti waxa layidhaa Port-au-Prince waxana ay ku talaa bartamaha dalka. Dadka ku dhaqan magaalad caasimada ah ee Dalka jamhuuryada Haiti waxa lagu qiyaasaa (785,228) ruux, waana tirakoobkii laqaaday sanadkii 2010-kii.
Waddanamaha Geeska Afrika Jaamacada Carabta
Sido Kale Firii
Waddanamaha badda Cad Jaamacada Carabta
Hayti
Bedka
Bedka uu ku fadhiyo Dalka jamhuuryada Haiti waxa lagu qiyaasaa 10,714.33, (mayl laba jibaaran) oo una dhiganta 27,750.00 (kiiloo mitir laba jibaaran). Baaxda Dalka jamhuuryada Haiti waxa ay ku dhowdahay bedka uu ku fadhiyo gobolka (Maryland) ee dalka Maraykanka.
Dadka
Dadka ku dhaqan Dalka jamhuuryada Haiti waxa ay tiradoodu kor u dhaaftaa 9.6milyan oo ruux. Note: Dalka jamhuuryada Haiti waxa ka jira dhiaabtooyin hortaagan korodhka dad ee deg dega ah, waxana kamid ah dhibaatooyinka ka jira dalka saamaynta cudurka AIDS-ka, oo sababay in hoos u dhac ku yimaado korodhka dadka, iyo caruurta da’doodu ka hoosayso 5-ta sano oo la kulma dhimasho badan (higher infant mortality and death rates), taas oo iyaduna ka qayb qaadata hoos u dhaca korodhka dadka. Dhibaataayinkaa ka jira Dalka jamhuuryada Haiti waxa ay keeneen in saadaasha dadka reer Haiti ee sanadka 2050-ka, la saadaaliyo in ay noqon doonaan 11.8milyan oo ruux, tiradan oo ka badan tii 2010-kii ee dadka reer Haiti 2milyan iyo oo qudha.
Afka
Luuqada faransiiska (French) ayaa ah luuqada koowaad ee Dalka jamhuuryada Haiti waxa kale oo lagaga hadlaa dalka luuqada Creole. Aqoonta: Dadka aqoonta leh ee Dalka jamhuuryada Haiti waxa ay gaadhaan boqolkiiba 45.0%.
Lacagta
Lacagta laga isticmaalo dalka Haiti waxa layidhaa gourde (G). warshadaha: warshadaha dalka waxa lagu farsaameeyaa: sonkorta, dunta, daqiiqda iyo sibidhka. Dalxiiska: dalka Haiti waxa uu kamid yahay wadamada dhaca badhtamaha qaaradaha America gaar ahaa gobolka Carribian-ka ee ay ka jiraan goobaha loo dalxiiska tagaa.
Beeraha
Beeraha Dalka jamhuuryada Haiti waxa laga beeraa Cooffeega, Maangada, sonkor-khaanta, Bariiska, Galayda, Hadhuudhka, iyo looxa. Dhulka la isticmaalo ee dalka waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 20%. Khayraadka: Khayraadka dabiiciga ah ee dalka waxa kamid ah Macaadiinta: bauxite, copper, calcium carbonate, marble, awooda biyaha lagaga dhaliyo tamarta ee (hydropower) iy dahabka.
waa wadan kaga dhagan dhinaca galbeedka jasiirada Hisbaniola ee Badda Karabiya, dhinaca bariga Kuuba. wadanka waxaa soo gumeestay Faransiiska, magaalo madaxda Haiti waa Bort-au-Brins. Haiti waa wadanka ugu faqiirsan Ameerika.QM sida ee sheegtay, wadanka waxaa ku badan tuugo iyo dhac, iyo mooryaan. Sixirka Voodoo waxoo ka imaaday asalkiisa hore wadanka Haiti.
Muranka Masar/ Biyoka Itobiya
Muranka Masar/ Biyoka Itobiya
Muranka Biyo-xireenka Wabiga Niil ee u dhexeeya Masar iyo Itoobiya, khilaafyada ugu weyn ee ku saabsan baaxadda biya-xireennada biyaha Niil iyo Masar oo sheeganaysa baaxadda biyo-xireennada , Biyo-xireenka Itoobiya ee dhulka Itoobiya , ayaa dhaliyay khilaaf labada dhinac ah.
CECAFA
CECAFA
http://www.cecafafootball.org/ Xiriirka kubada cagta ee bariga africa, kooxaha bariga africa, kooxo badan oo ka dhisan somalia, kenya, uganda, Tanzania, sudan iyo kuwa kale oo badan, waa qeyb ka mid ah kubada cagta africa ee FIFA.
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh oo ah Boqorka Boqortooyada Soojireenka Soomaaliya waxaa la caleemasaaray Taariikhda markay ahayd 1/January/1987 Caleema saarkaasi Oo ka dhacay Gobolka Shabeelada Hoose gaar ahaan Tuulada Hakaaw Ooka tirsan Gobolka Shabeelada Hoose  Waxaana Kasoo qeeb galay  Caleemasaar kaasi Dadaad iyo aad u farabadan oo ka kala yimid Gobolada Soomaaliya oo dhan Haba ugu badnaadeenee Dadkaas Kasoo qeeb galay Kuwa Ka kala yimid :
1 . G. Banaadir
Af-Faransiis
Luqada Faransiiska (Af-Faransiis : français / langue française). waa midkamaida luqadaha laatiinnka waxa sirasmiya amaba luqadooda hooyo ay u tahay in kabadan 80 milyan ooqof waxa ay luqada labaad u tahay in kabadan 190 milyan halka ay kuhadlikaraan inkabadn 200 milyan oo qof dadka Af-faransiiska kuhadlaa waxa ay kunooolyihiin in kabadan 54 dawladood.inta badan dadka sida rasmiga ha ugahadla Af-farnsiisku waxa ay kunoolyihiin wadanka Faransiiska afka faransiisku waa mid kamida afafka lagaga hadlo jamciyada quruumaha kadhaxaysa waxa kale oo adeegsada midawga Yurub. =Wadamada uu Faransiisku yahay luqadda rasmiga ah ee la aqoonsan yahay=
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh
2 . G. Shabeelada dhexe
Af-Faransiis
=Tixraac=
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh
3 . G. Shabeelada Hoose
Waxeyna gaaraayeen dad kaas ugu yaraan 4000 ruux Iyadoo dad kaasi horumuud u ahaayeen Reer Sh. Xassan buraale iyo reer Sh. Cashir Maadoow, Waxeyna aheyd Maalintaasi Maalin oo ku weyn shacabka Soomaaliya, waxeyna aad iyo aad ugu faraxsanaayeen in ay caleema saareen Boqorkooda Boqrtooyada Soojireenka Soomaaliya Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh. Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh oo fac ka fac Waalidiintiisa ahaayeen Boqoro is dhaxla,  Asiga oo Ka dhaxlay Aabihiisa Boqor sh. Xuseen Abow Aala-sheekh Asagana uu ka dhaxlay walaalkiisa
Boqor Sh. Mayow Aala-sheekh, Asigana uu ka dhaxlay Adeerkiisa Boqor sh. Ibraahiim Aala-sheekh, Asigana uu ka dhaxlay walaalkiisa Boqor Sh. Maxamed Aala-sheekh, Asigana uu ka dhaxlay Boqor sh. Axmed Aala-sheekh, Asigana uu ka dhalay Boqor sh. Cabdule Aala-sheekh, Asigana uu ka dhaxlay Boqor sh. Abow Aala-sheekh ,Asigana uu ka dhaxlay Aabihiisa Boqor sh. Sheegow Cusmaan (Aala-sheekh), Asigana uu ka dhaxlay Aabihiisa Boqor Sh. Cuthmaan, Asigana uu ka dhaxlay Aabihiisa Boqor Sh. Ibraahim Xassan Asigana uu ka dahaxlay Aabihiisa Boqor sh. Xassan Samow  Asigana uu ka dhaxlay Aabihiisa Boqor Sh. Samow Xassan Asigana uu ka dhaxlay Aabihiisa Boqor sh. Xassan Nuur ,Asigana uu Ka dhaxlay Aabihiisa Boqor  Nuur Bowre, Asigana uu ka dhaxlay Boqor  Bowre Carfaale, Asigana uu ka dhaxalay Aabihiis Boqor  Carfaale Aw sheikh Asigana uu ka dhaxlay Aabihiis Boqor  Aw Sheekh Cali Asigana uu Ka dhaxlay Aabihiis Boqor  Cali Ciise, Asigana uu ka dhaxlay Aabihiis Boqor Ciise Cumar, Asigana uu  ka dhaxlay Aabihiis Boqor Cumar Tukul, Asigana uu  ka dhaxlay Aabihiis Boqor Tukul Cabdalla, Asigana uu  ka dhaxlay Aabihiis  Boqor  Cabdale deyle Asigana uu ka dhaxlay Aabihiis Boqor  Deyle Adke  Asigana uu  Ka dhaxlay Aabihiis Boqor  AdkeKasaanle ( Gareen), Asigana uu  ka dhaxlay Aabihiis Boqor  Kasaanle Kulle , Asigana uu ka dhaxlay Aabihiis
Pierre Nkurunziza
Pierre Nkurunziza (18 Diseembar 1964 - 8 Juun 2020) wuxuu ahaa siyaasi reer Burundi ah oo soo noqday madaxweynaha sagaalaad ee Burundi muddo ku dhow 15 sano laga soo bilaabo bishii Agoosto 2005 illaa dhimashadiisii Juun 2020. Wuxuu xubin ka ahaa qowmiyadda Hutu, Nkurunziza wuxuu bartay waxbarashadda jirdhiska ka hor inta uusan ku lug yeelan siyaasadda intii lagu jiray Dagaalkii Sokeeye ee Burundi. Golaha Mucaaradka Qaranka ee Difaaca Dimuqraadiyadda - Ciidamada Difaaca Dimuqraadiyadda (CNDD –FDD) oo uu hoggaamiye u noqday sanadkii 2000. CNDD –FDD waxay noqotay xisbi siyaasadeed dhammaadkii Dagaalkii Sokeeye, waxaana loo doortay Nkurunziza. Wuxuu qabtay jagada sedex arrimood, taasoo dhalisay deganaansho la’aan baahsan oo shacabka ka jirtay sanadkii 2015. Wuxuu ku dhawaaqay rabitaankiisa ah inuusan isu taagi doonin doorashada 2020 wuxuuna taa badalkeeda u cadeeyay dayvariste Ndayishimiye oo ah murashaxnimadiisa uu taageeray. Wuxuu si lama filaan ah u dhintay 8dii Juun 2020 waxyar ka hor dhammaadka rasmiga ah ee muddada xilkiisa. Wuxuu ahaa madaxweynihii ugu muddada dheeraa taariikhda dalka Burundi.
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh
Boqor Kulle Waalmage.
Kadib waxaa ugu horeyntii Munaasabadaasi ka duceeyay Sh.Muqtaar Sh.Abayuunus Sh.Cashir Maadoow, intaasi ka dib waxaa xusid mudan Culumadii waaweyneyd halkaasi soo xaadiray oona saxiixay warqada caleemasaarka Boqorka Boqortooyada Soojireenka soomaaliya Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheeekh waxaana ka mid ahaa:
1 . Sh. Muqtaar Sh.Abayuunus Sh.Cashir Maadoow.
2 . Sh. Maxamuud Xaaji Sh.Maxamed Sh. Cashir Maadoow.
4 . Sh. Ismaaciil Sh.Xuseen Sh.Cashir Maadoow.
5 . Shariif Sheekh Cali Sh.Muxidiin Sh. Cashir Maadoow.
6 . Sh. Cali Sh. Yuusuf Sh. Muxidiin Sh. Cashir Maadoow.
7 . Sh. Muqtaar Sh. Cabdi Sh. Abuubakar(Sacmaweeye) Sh. Cashir      Maadoow.
8 . Sh. Xuseen sh. Yacquub Sh. Maxamed Maadoow.
Quang Binh
Quang Binh ( Af Vietnamees Quảng Bình) Waa Gobol ka mid gobolada dalka Vietnam.
Boqor Mayow Xuseen Abow Aala-sheekh
9 . Sh. Cabdi casiis Sh. Muqtaar Sh. Abayuunus Sh. Cashir Maadoow.
10. Sh. Saalax Sh. Maxamed Sh. Aweys Maxamed Maxamuud.
11 . Sh. Abuubakar Sh. Shariif Sh. Baawoow.
Caleemasaarkaasi oo jawi fiican ku dhacay dadweynaha ay ka muuqatay farxad iyo jaceel ay uqabeen Boqorkoodii 703 aad.
Ayadoo dadweynaha halkaasi ka soo qeeb galay ay hormuud u ahaayeen Culumada reer Sh. Xasan Buraale iyo reer Sh. Cashir Maadoow, Waxayna aheyd Maalintaasi Maalin taariikhi ah oo lama iloobaan ah aad iyo aadna ugu weyn shacabka Soomaaliya.
Ugu dambeyntii Munaasabadaasi Caleemasaarka ah ayaa ku dhamaaday Jawi degnaan iyo Farxad leh.
Gacanka Ashira
Gacanka Ashira ama Badda Ashira (ingiriis: bay of Ashira) waa gacan biyo badda oo horjeeda magaalada Ashira. Waxay ku taala Marinka Gardafuul.
Joog
Joog
Jooga (ingiriis: Height) waa cabirka dhererka jooga ee masaafada iyo fogaanta u dhexeysa labo barood. Joogu wuu ka duwan yahay Dhererka oo ah halbeeg lagu cabiro dhererka masaafada labo bar isku jiraan.
= Halbeegyada Jooga = Si la mid ah Dhererka, ayaa Jooga waxyaabo badan ayaa lagu xisaabiyaa, halbeegyada ugu caansan ee ka midka ah Halbeega Caalamiga e Dunida ee lagu cabiro dhererka Jooga waxaa ka mid ah:
Iyo kuwo kale oo badan.
Qalalaasaha khaliijka 2019
Qalalaasaha khaliijka 2019
🇮🇷 Iran
Marcab - Yurub
Iiraan, oo ah dal Aasiya ay doorato joojinta maraakiibta mara wadiiqooyinka maraakiibta waaweyn ee Asia iyada oo wadooyinka maraakiibta laga qaado, iyo maraakiibta la qaado, iyada oo weerarada diyaaradaha aan duuliyaha laheyn ee loo adeegsado iran iyo houthis ee yemen ay mustaqbalka sababaan waxyeelada saliida ayaa tiri maalin walba malaayiin xamuul dooro
Urwayni
Dariiqada Urwayniya oo af ingiriis loo yaqaano urwaynism, waxaa Soomaliya keenay nin la yiraahdo Ismail Urwayni oo dariiqa ka mid ah Saalixiya. Wuxu Ismail Urwayni ka soo qaatay macalinkiisi Maxamed Saalax. Waxaa xusid mudan in culida dhinaca diinta ee dalka sii joogtay ay haysteen Dariiqada Qadiriya. Dariiqada Urwayni waliba waxay ahayd dariiqada ka tirsana Darwiishta.
Taariikh
Sheekh Xasan Sheekh Nuur Sheekh Axmed oo loo yiqiin Sheekh Xasan Barsane wuxuu dhashay sanadka markuu ahaa 1853, wuxuuna ku dhashay tuulada loo yaqaan Ubaadi oo u jirta qiyaas ilaa 68Km magaalada Jowhar, Gobolka Shabeelaha Dhexe, Soomaaliya.
Sheekh Xasan Barsane wuxuu ka soo jeeday Beesha Gaaljecel, gaar ahaan qoys u saaxiib ah Diinta Islaamka ahaana fardooleey.
Hooyadiis waxaa la dhihi jiray Xalima Hilowle, Aabihii Sheekh Nuur wuxuu ahaa shee9kh ka tirsan dariiqooyinka Raxmaaniya. Wuxuu ka dhex muuqday hoggamiyana u ahaa jameecadiisa.
Sheekh Xasna Sheekh Nuur Sheekh Axmed wuxuu bartay Qur’aan Kariimka isagoo yar, kuna bartay tuulada Unaadi wuxuuna barashada Diinta Islaamka ku bilaabay isagoo aan weli gaarin 10 jir halkaas oo la shegay in aabihiiis uu mashaa’ikhda Diinta bartaa ugu keenay. Markuu laabtan jirsaday ayeey isaga iyo aabihiis isku raaceen inuu sii kordhisto wax barashadiisa uu doonto iyadoo ay jirtay in aabihii uu mashaa’iikh fara badan ugu keenay halkii ay ku noolaayeen.
Shiikha wuxuu aaday meel walbo oo uu ku tabaayay in cilmi uu yaalo oo uu ka sii kororsan karo, meelaha uu cimliga u doontay dalka gudihiisa waxaa ka mid ahaa Mateey Aw Xasan oo ku taala Afgooye iyo Magaalada Muqdisho. Sheekha kama uusan zuulin inuu raadiyo cilmi isagoo markaana aaday dalka dibadiisa sida magalada Makka oo uu tagay laba jeer oo kala duwan wuxuuna halkaas ku soo gutay xajkii iyo cilmi uu raadinayay, wuxuu halkaas ku maqnaa muddo ka bdan saddex sanadood.
Sheekhu waxa uu halkasi kula soo kulmay Sheekh Maxamed Saalax oo sheekha ay dariiqada SAALIXIYADA ka soo wada jeedaan..