cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tuli Guled
waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.
waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka cabdi kuumade iyo boqor Xayla Siilasi.tuli guleed waxaa daga qabiilka cabdi kuumade gar ahaan waleenbo cabdi kuumade ahaan
Astaamaha aaqiru sebaanka
Cllaahi Ibn Cabaas (RC) waxaa uu yiri in Nabi Muxammad markii uu dhameystey xajkiisii ugu dambeeyey oo ku beegneyd sanaddii 10aad ee Hijriyada uu hor istaagey iridda laga galo kacbada barakeysan, isago gacanta ku haya qufulka iridaasi, isla markaana ku dhahaya asxaabta MA IDIN SHEEGAA ASTAAMAHA MAALINTA QIYAAMAHA LAGU GARTO?.
Salmaan Faarisi oo ka mid ah ahaa asxaabta isla markaana taagnaa meel u dhow nabiga CSW, ayaa yiri 'Haa Yaa Rasuulu Allah CSW inoo sheeg'.
Rasuulka ayaa markaa yiri ' Xaqiiqo ahaan, astaamaha lagu garto inay soo dhowaatey saacadda waxaa ka mid ah 1) in dadku ay salaadda dhayalsadaan 2) Dadku waxay u hogaansami doonaan hawadooda ama shahwaadkooda. (3) Waxay ku dadaali doonaan inay naftooda uun u roonaadaan, waxayna aad u xishmeyn doonaan dadka maalqabeenka ah. 4) waxay iibsan doonaan diintooda iyagoo ku bedelanaya aduunyo 5) Waqtigaasi la joogo ruuxa iyo qalbiga muminka ah waxay noqon doonaan kuwo murugo darteed u milma, soda milixda ama cudbada ay ugu milanto biyaha, waayo Mu'minku waxaa uu arki doonaa waxyaabo la xaaraantinimeeyey oo lagu dhaqmayo, mana woodo inuu wax ka bedelo.
Salmaan ayaa markaa yiri waxaasi ma dhici doonaan, Yaa Rasuulu Allah CSW?
Baraak Obama
Barack Xuseen Obama ( ; Barack Husein Obama; باراك أوباما; wuxuu dhashay Ogosto 4, 1961) waa siyaasi isla markaana aha madaxweynihii 44 ee dalka Mareykanka, iyo qofkii ugu horreeyey ee Afrikan Ameerikan ah ee xilkaas qabta wuxuu ku dhashay Honolulu jasiiradaha Hawaii. Obama wuxuu ka qalin jabiyey jaamacadda Columbia University iyo dugsiga garsoorka jaamacadda harvard Harvard Law School, halkaasuu kasoo noqday madaxa Harvard Law Review.
Barack Obama waa nin dhalinyar ah oo aad u xargo badan ahna madaxweyna USA dadiisuna waa 47 jir. Waxa uu ku dhashay gobolka Hawaii bishii Juli 27 teedii, Sanadkii 1961 dii. waxaa iska dhalay Aabe dadka madow ah oo ka yimid wadaka Kenya iyo hooyo dadka cadaanka ah oo ka soo jeeda Gobolka Kansas ee wadanka Maraykanka Isaga iyo Afadiisa Michelle Obama, waxa ay leeyihiin laba gabdhood oo la kala yiraahdo Malia iyo Sasha Aabbihii waxa uu ka tagay isaga oo laba sano jir ah si uu waxbarashadiisa uga sii wato jaamacada Harvard. Kaddibna waxa uu dib ugu laabtay dhulkii uu ka yimid ee Kenya. Aabbiihiis kadib, Senator Obama hooyadii waxa ay guursatay nin ka yimid waddanka Indonesia. kadibna waxay u guureen wadankaasi oo ay ku noolayeen intii u dhaxaysay sanadihii 1969 kii ilaa 1971dii. Obama, markii uu dib ugu soo laabtay gobolka Hawaii ee ay hooyadii ku noqotay Indanusia, waxa uu halkaasi kula noolaa waalidiintii hooyadii dhashay ee cadaanka ahaa.
Buugaag uu qoray
Buugga uu taariikh nololeedkikiisa ku qoray ee la yiraahdo Dreams of My father. Himilooyinkii Aabahay, waxa uu ku sheegay in uu isticmaalay Daroogo, marki uu yaraa ee uu ku korayay Hawai. Waxa uu wax ku bartay sadex jaamacadood oo ay ku jiraan Jaamacadaha Colombia iyo Harvad. Takhasuskiisi ugu danbeeyayna waxa uu ahaa culuunta sharciyada
Billowgii socdaalkiisa
Dhaqdhaqaaqa siyaasadeed iyo soo shaac-bixistiisa bulshada dhaxdeeda waxaa xudun u ahaa hawlihii iyo adeegii uu dakda laga tirada badanyahay uga qaban jiray magaalada Chicago Aqalka sanadka ee Gobolaka Illinois oo ahayd halkii uu ka soo fuulay masraxa siyaasadda, waxaa loo doortay sanadkii 1996 dii. Waxaanu aqalkaasi ka tirsanaa ilaa sanadkii 2004 tii. Sannadkii 2000 ayuu isu sharaxay in uu kamid-noqdo xubnaha gobolka Illinois ugu jira aqalka wakiilada. laakiin arintaasi uma suurto galin oo waa uu ku guuldaraystay. 2004 ayaa loo doortay aqalka Sanadka ee wadanka maraykanka isaga oo ku soo baxay codad ahaa 70%
Wadanka Maraykanka, waxaa markii ugu horaysay si wayn loogu aqoonsaday hadal soo jiidasho la haa oo uu ka jeediyay shir-waynihii sandkii 2004 tii uu xisbiga Dimuqraadigu ku caleemasaarayay musharaxoodii jagada Madaxwaynanimada ee John Kerry. Wax yar kadibna waxa uu Obama u muuqday in uu yahay laf-dhabarta xisbiga dimuqraadiga ee mustaqbalka. Sanadkii 2006dii, waxa uu dabaacay buugiisi labaad ee uu u bixiyay Audacity of Hope ama "Dhiiranaanta Rajada" oo noqday buuga markaas loogu gadashada badnaa.
Madaxtinimada
Damaciisa musharaxnimada jagada Madaxwnanimada ee wadanka maraykanka, waxa uu ku dhawaaqay bishii February ee sanadkii 2007dii kadib marki ay dhawr todobaad uun ka hor musharaxnimadeeda ku dhawaaqday haweenaydii ay sida wayn u soo tartameen ee Senator Hillary Clinton, oo markaasi u muuqatay in aanu shaki ku jirin in ay helayso musharaxnimada xisbigooda dimuqraadiga. Senator Obama guushiisii ugu horaysay oo lama filaan ahayd, waxa uu ka helay gobolka Iowa.. Intii ka danbaysana, guulba guul ayay u dhiibtay marka laga reebo Gobolka New Hampshire oo ay saadashu ahayd in u ku guulaysto laakiin ay senator Hillary codkiisa heshay. Musharaxnimada Senator Obama waxaa taageeray dad badan oo magac kuleh Xisbigiisa ay hor kacayeen qoyska reer Kennedy oo ku tilmaamay in uu yahay nin leh sifooyinkii Madaxwayne Kennedy oo kale kana soo bixi kare xilka madaxweynenimo
Caqabadihii ka horyimid
Senator Obama, intii uu ku jiray tartankii xisbiga dimuqraadiga dhaxdiisa waxaa ka hor yimid turun-turooyin badan oo ay kamid ahaayeen fadeexad la xidhidhay nin wadaad ka ahaa kaniisad uu senator Omaba xubin ka ahaa mudo dheer oo labaatan sano gaaraysay. Waxaa soo shaac baxay, cajalado laga duubay wadadaadkaas oo muujinayay nacayb badan oo uu u qabo wadanka maraykanka.. markii danbana kalifay in uu senator Obama xadhiga ka goosto kaniisadaasi. Waxaa kale oo iyana hari-waayay eedaymo ku saabsan in uu xiriir la’ leeyahay dad xagjira oo ka soo horjeeda danaha wadanka maraykanka iyo shaki ay dadka qaaarkiis ka muujiyeen Diinta uu dhab ahaan u aaminsayahay. Taas oo ay u cuskanayeen magaciisa dhaxda ku jira ee Hussein iyo qaraabadiisa haysata diintaasi islamka.
Guulihii doorashada
Bishii Jun 3 dii, ayuu Senator Obama sheegtay in uu helay codadkii lagu hananayay musharaxnimada xisbigiisa dimuqraadiga. July 18 keediina, waxa uu safaro ku kala bixiyay wadamo ku yaala Bariga dhexe, Afghanistan iyo yurub oo si wayn loogu soo dhaweeyay Bishii August 23 keedii, waxa uu madaxwayna ku xigeen u doortay Senator Joe Baden oo laga soo doorto gobolka Delaware. In badana ku soo jiray Aqalka sanadka Maraykanka laguna timaamo in uu khibrad dheer u leeyahay arimaha xiriirka caalamka. Bishii Augest 28 keedii, Xisbiga Dimuqraadiga ayaa Senator Obama si rasmi ah ugu caleemasaaray magaalda Denver ee Gobolka Colorado in uu yahay musharaxa xisbigooda ee jagada Madaxwaynenimada wadanka Maraykanka.
Guusha madaxwaynanimada
Guusha Natiijada uu Barack Obama ka soo hooyay doorashada ayaa loo tirinayaa in ay salka ku hayso dhawr arimood. Waa tan koobaade: xaalada uu wadanku ku jiray oo saamaxday in ay dadka Maraykanku isbadal u oomanaayeen Tan labaad, waa isaga oo u muuqday in uu yahay nin isbadal dhalin kara oo dadkana midaynkara, Mida sadexaad ayaa ah, sidii uu u dhaqmay markii ay soo baxday qalalaasihii dhaqaale ee ka dhacay Maraykanka iyo talaabooyinkii uu sheegay in uu qaadayo si wax looga qabto arimaha dhaqaalaha. Tan ugu danbaysa ayaa ah sida uu uga soo hor jeeday dagaalka u Maraykanku ku qaaday wadanka Ciraaq
= Tixraac =
Hectometre
Hektoomitir waa halbeeg cabireed ay aduunka isticmaalaan wayna yertahay in la adeegsadaa waxaana loo suntaa (hm) waxa ayna udhigantaa 100 Mitir
Liiska Safiirada dadka ku Tunisiya
Liiska Safiirada dadka ku Tunisiya
Hectometre
Mètre
Qaansuu alguuri
al-ashraf abu nasri qaansuu alguuri alsharkasi (afka carabiga: الأشرف أبو النصر قانصوه الغوري الجركسي) oo ka mid ah boqorada mamaaliikta ee bujiyiinta, wuxuu ka mid ahaa adoomada ashraf qaaytibaay, wuu xureeyay waxa uuna kamid dhigay ilaaladiis gaarka ah, kadib dhoor jago ayuu qabtay xiligii ashraf janbulaad waxaa loo magacaabay waziir, waxaa loo doortay suldaanka mamaaliikta 906 H ku beegan 1501 xilkaas uu haayay ilaa lagu waayay dagaalkii maraj daabiq 1516. Wuxuu aad u daneenjiray dhismaha, asigoo ka tagay dhismooyin badan sida wakaalada alguuri, kooxda alguuri
Qabashadiis xilka
Wuxuu xilka qabtay xilli duruufo adag ee wajaheesay dawlada, waxaa xoogeestay talyaasha mamaaliikta ayagoo bilaabay inay salaadinta kee doonaan doortaan hadana mudo yar kadib siibaan 1496 ilaa 1501 shan suldaan ayaa la siibay, alcaadil duumaan baay markee siibeen waxay magacaabeen qaansuu alguuri ayagoo is dhahaayay waa qof da' ah lixdan jira inaa siibtaan wey fududahay, waxay kufariisiyeen carshiga asigoo oonaya dalbanaayana inee dilin hadee nacaan xukunkiisa uu diyaar u yahay inuu iskiis uga dago, balse qaansuu alguuri markuu xilka ku fariistay wuxuu la yimid waji cusub waxa uuna ku guuleestay qaar badan oo ka mid ah talyaashi inuu masaafuriyo iyo in awooda dawlada si buuxda uu gacanta ugu dhigo, wuxuu soo rogay canshuur badan markii burtaqiiska ee heleen jid cusub oo uga maarmeen inuu ganacsigooda maro masar
La dagaalanka burtaqiiska
wuxuu ahaa burtaqiiska inuu helay jidka ra'su rajaa saalix 1488 taasi oo keentay inuu ka wareego marinka ganacsiga yurub dhanka masar oona soo gaarto qasaaro culus intaas kuma sii harin burtaqiiska ee wuxuu burtaqiiska qabsaday dakado dhaca cumaan bariga afrika, iiraan, yaman iyo hindiya waxayna sameesteen qalcado adag, muslimiinta meelahaas daga ayee u geesteen dhibaatooyin badan, dawladaha islaamka ee hindiya ayaa garab ka dalbay mamaaliikta, usduulka mamaaliikta oo hogaamiye ka ahaa xuseen kurdi ayaa u dhaqaaqay hindiya 1507, mamaaliikta iyo dawlada kajaraad ee hindiya oo iskaashanaya ayaa ku jabiyeen burtaqiiska dagaalkii shawl 1508 balse burtaqiiska oo careesan ayaa soo rogaal celiyay waxa uu kaga adkaaday mamaaliikta dagaalkii diyuu 1509, usduulka mamaaliikta ayaana ku burburay dagaalka.
Dagaalada ee mamaaliikta laga galeen burtaqiiska Kaliya mamaaliikta waxay ku guuleesteen bada cas inay ka hor istaagaan burtaqiiska, burtaqiiska waxa uu noqday awooda heesata ka ganacsiga badweynta hindiya
Dagaalkii maraj daabiq iyo yoolka qaansuu alguuri
Mamaaliikta iyo cusmaaniyiinta markii hore xiriirkoodu aad buu u fiicnaa balse furashada Qusdandiiniya iyo guulaha waaween ee cusmaaniyiinta gaareen kadib waxay u arkeen mamaaliikta inay qalqal galineeso maqaamkeeda hogaaminita caalamka islaamiga, intii uu bayazid labaad suldaan ka ahaay cusmaaniyiinta xiriir fiican ayee yeesheen xitaa markuu caasiyay ququud oo yimid masar qaansuu alguuri ayaa ka shaqeeyay inuu la hishiiyo aabihiis , balse markuu qabtay saliim xilka waxay isku bedeshay saaxiibtinimadood colaad, saliim oo damacsanaa mideynta caalamka islaamiga ayaa ku eedeeyay mamaaliikta inay dhabarka ka toogeen markii uu ku maqnaa la dagaalanka safawiyiinta ,
qaansuu alguuri oo ku sifeesnaa qof daalim ah xoolaha umada xaq dara ku cuna waxay keentay in dadka ay ka raadsadaan cadaalad cusmaaniyiinta, culumada xalab ayaa saliim ka dalbay inuu soo gaaro, kheyr bek oo ahaa taliyaha xalab ayaa hoos kala xiriiray saliim waxaa magaalooyin badan u goosteen dhanka cusmaaniyiinta, suldaan saliim ayaa ciidankiis la soo aaday mamaaliikta, qaansuu alguuri asna wuu soo baxay waxaana la socday khaliifka cabaasiyiinta, qaadiyaasha afarta madhab iyo culumada suufiyada, waxay labada ciidan ku kulmeen maraj daabiq 1516 , dagaalka markuu kululaaday kheyr bek dib u baxay, ciidanka mamaaliikta ayaa kala daatay qaansuu alguuri ayaa isku dayay inuu isku keeno balse wax kama tarin, cusmaaniyiinta ayaa ku guuleesteen dagaalka khaliifka cabaasiyiinta almutawakil calalaah ayaa lagu qabtay dagaalka,
qaansuu alguuri ayaa la waayay meeshuu ku dambeeyay waa leesku qilaafay, xogaha qaar ayaa leh waxaa ku dhacay cudurka faalij uu horay u qabay biyo ayuu cabay markiiba wuu dhintay, qaarna waxay leeyihiin inuu ka naxay madfac ku ag dhacay uuna jiiftay geed hoostiis durbadii uu ka dhintay isla saacadaas, qaar waxay leeyihiin wuu is dilay
Dagaalka kadib waxay weesay mamaalikta dhamaan magaalooyinka shaam sida xalab dimishiq, beetul maqdis, ximsa iyo andaakiya.
Senofoobiya
Senofoobiya (ingiriis „xenophobia”) waxa weyaan naceybta ama cabsida ey dadka dareemaan markey arkaan qof oo ajnabi ah, billa sabab.
Qaansuu alguuri
Dagaalkii maraj daabiq iyo yoolka qaansuu alguuri
Hal sano kadib 1517 waxay galeen cusmaaniyiinta masar ayagoo dileen suldaankii xilka uga dambeeyay qaansuu duumaan baay, waxaa sidaas ku dhamaatay dawladii mamaaliikta
Iswiidhan
Iswiidhan (Sverige; ; Sweden), Boqortooyada Iswiidhan (Af-Iswiidhan: Konungariket Sverige), waa dal ka mid ah Iskaandinafiyaaka dhacana Woqooyiyiga Yurub. Iswiidhan waxay xad la leedahay dalalka Norway, Finland, iyo Denmark taasoo ku xirta buundada Øresund. Magaca Iswiidhin waxaa amaah looga soo qaatay qarnigii 17aad ilaa Iswiidhan oo ah koronto weyn. Ka hor inta uusan Iswiidhan ballaarin boqortooyadii, Ingiriisi hore ee casriga ah ayaa loo adeegsaday Swedland. Iswiidhan waxaa laga soo qaatay dib-u-soo-noqoshadii Swords English-ka ah, taas oo macnaheedu yahay "dadka iswiidhishka ah" (Old Norse Svísjóð, Latin Suicide). Ereygan waxaa laga soo qaatay Sweon / Sweonas (Old Norse Sviar, Laatiin Latin ah). Magaca Swedishka ee Sverige (oo ah erayga ereyada erayada Svea iyo Rike, oo leh dareenka qafaalashada [k], markii ugu horeysay ee lagu qoro Cognate Sweets in Beowulf) macnaheedu waa "Göttand Galy" marka laga reebo "iswiidhiska mammulka".
Waddnamha degaaan Isiidhan
Isbeddelka magaca Iswiidhan waxaa loo isticmaalaa luqadaha intooda badan, marka laga reebo Daanishka iyo Noorweejiga oo isticmaalaya Sverige, Faroese Svøríki, Icelandic Svísjóð, iyo inta badan oo la yaab leh oo ka reeban luuqadaha Finnishka ah ee Ruoti iyo Rootsi (Estonian) Waxaa caadi ahaan loo tixgeliyaa sida dadka ku nool xeebaha Roslagen, Uppland, kuwaas oo loo yaqaan 'Rus', iyaga oo u adeegsanaya aqoon isweydaarsi leh magaca Ingiriisi ee Ruushka. Cilmiga iswiidhishka ee Iswiidhan iyo Iswiidhan sidaas darteed guud ahaan looma heshiin, laakiin waxaa laga yaabaa in laga soo qaado Proto-Germanic Swihoniz macneheedu "mid gaar ah", isagoo tixraacaya qabiilka jarmalka ah. Iswiidhan waa dalka saddexaad ee Yurubta ugu weyn xagga bedka dhulka (450,295 km2) tirada dadka waxay gaareeysaa 9.6 malyan oo qof Iswiidhan dadkeedu waa yeryihiin marka loo eego baaxadda dhulka ay haysato in ka yer 22 qof ayaa ku soo aadeeso 1 km2 laakiin 85% ayaa tirada dadka sii korortaa koonfurta dalka waxaana usabab ah guryeenta faraha badan ee ka jirta koonfurta, Stockholm waa caasimadda dalka waxaana degan in ku dhow 1.6 malyan oo qof.
Qurbaha iyo guurka
Qore Ayub hirad ahmed calluule
Dhibaatooyinka Laxaadka Leh Ee Soomaalida Yurub Joogta Ka Heysta Dhinaca Guurka Iyo Nolosha
￼
Waxaan rabaa in aan halkan kaga hadlo dhawr qodob oo ku saabsan nolosha Soomaalida Yurub joo gta
Waxaan dhamaan hawada u soo marinayaa salaan iyo mahad celin Bahwaynta, madax iyo shaqaaleba ee shebekada caalamiga ah ee Timacade News Network (TNN), waxaan leeyahay halkaa ka sii wada h awsha aad u wadaan dadka ku nool, daafaha dunida ee rayigooda ka dhibanaya halkan iyo sida sharf ta leh ee aad ugu soo dhawaysaan,intaa kadib waxaan rabaa in aan halkan kaga hadlo dhawr qodob oo ku saabsan nolosha Soomaalida Yurub joogta iyo waayaha ay kala kulmeen. iyo dhinca guurka oo laguba kal guuray oo dhaqankiisii tegey.
Haddaan hoos u daadego, waxa dhibkan keenay oo kelifay dadka soo haajiray ee yurub yimi waa sad dex qaybood , oo kala ah mid cilmi leh,oo cilmigiisasi aanu xoog u adkayn khaasatan dhinaca diinta, mi dina waa mid cilmi diin iyo maadiba leh, ka sadexaadna waa mid aan intaba mid na lahayn, haday gara sho tahay,  haday cilmi la barto tahay iyo haday mid diinmeed tahay toona midna cilmi kama sito waa sadexdaa qaybood.
Ka dibna Yurub waxay noqotay sima in aan derjo lays dheerayn ,iyadoo tasi ay jirto ayaa waxa aad arkaysaa qof yara leexsan waxaad is odhanysaa wax u sheeg waxa uu kuugu jawaabayaa halkan lay skuma mashquulo oo Yurub ayaa la yidhaahdaa,kelmada waxa ay kamid tahay ereyada aan kala kulm o dadka intiisa badan.
Hadaba,  hadal lama dhamaystiri karo ee waxa si dhakhso badan leh isu bedelay dhaqankii soomalidu lahaan jirtay oo isu bedelay dawacadii talabadeed katagtay tii NEBIGANA GAADHI WAYDAY (CSW) oo macnaheedu yahay, dadku meel kasta oo ay joogaan waxay ka tegeen dhaqankii hidaha loo lahaa din iyo sharciba,tay yimadeena waa la qabsan waayeen.
Marka hore diin lagam bixin oo lama wada gaaloobin, markaad aragtana haab keedba lama hayo, saba baha kelifayna waxa weeye qodob kaan kor ku soo sheegay ee ahaa dadkii cilmiga madiga iyo diniga lahaa iyo kii xigmaawiga ahaaba waa ku asqoobeen intooda badani inyar mooyaane.
2-Waxa jira in dhaqan umadu lahayd dhinaca guurka rag iyo dumarba waxa ugu balaadhan ee maanta yurub ku dhaqan doorsoomay waa guurkii umadu iskguursan jirtay kaas oo hogob aan laga soo celin karayn ku dhacay. sababtoo ay tahay guurku milguu lahaa, gabdhaha waa la soo dooni jirya intay do onto awooda qofku hanoqotee waxa laga bixin jiray meher,waa laysugu ducayn jirya wiil iyo gabadh saalax aha ayaa u dhalan jiray qoyskii ilahay SW uu siinayo waxa barbaarin jiray hooyo iyo aabo iska raali ah oo isjecel ubadkaasi waxa uu noqon jiray ubad naxariis leh hooyadood iyo aaba hood jecel. Qoys balaadhan oo la tirsado ayaa uu noqon jiray, waxa jirtay kala danbayn ninka iyo xaaskiisa waxa jirtay isu tanaasul dhib hadii uu yimaado.
Waxa aad arkaysaa hadii aad la soo qaado in reerkasi wanaag ku dhaqmo wakhtiyada isbedlay ayaa wata casrigan miyaanay nusqaan ahayn oon la raacin camalka ninka iyo gabdha kiristanka ah dhaqan koodii taasi waa waadax
Waxa jirtay in la hido socon jiray balse ahda cidii la arkaba waa la guursanayaa qofku hayb buu lahan jiray, reerahaa isbaran jiray balse maanta lama yaqaan labada qof ee isguursaday intooda badani in ay is fasilaan waxyaabaha xitaa yaraynjirya in furniin yimaado ayaa kamid ahaa dariiqooyinkaa balse maanta yaa laysu raacyaa, waxa dhacday oo dhaqan kan guuray keenay in gabdha iyo wiilka  isguurs anayaa ay 95% isku guursadaan dhaqankan doorsoomay.
Hadaan sifeeyo hadalkaas waxa weeye marka hore waa lays guursanayaa iyadoo layska raali yahay dariiquna aanu kii hore ahayn, marka xigana maalmo ama bilo yar gudahood waa dalqad yeedhaysa waar cibaadu bilaah,marka xigtana waa laysku soo noqonayaa hadii ilmo calool galy iyo hadaanu  gelin ba waa in hadana dib laysu laayaa kadibna waa lakala dhaqaajinayaa.
Hadaba ,waxa iswaydiin leh dhidibkii gurigani ma ahaa mid sax ku dhismay oo laga raali ahaa mise wax ay ahayd hebel waa guursady heblaayan waa laguursaday oo magac uun baa laga rabay,waxa yurub kabuuxa inta ilmo dhalatay ee aan Hooyadood iyo Aabahood wada joogin , hadiiiimaan iyo diini jirto g uryaha habeen walba dumaya ayaa la iska deeyn lahaa.
Waxaan maqaly oo aan laga dhego la´ayn dadka wixii ILLAHAY SW kitaabkiisa ku sheegay in ayxaar an tahay ku dhaqmaaya ee ku maal cunaya ee ku nool ee guryo ka dhisanaya, ee iska dhega tirayta wxiidka illahay, ee raacay dariiqa qaloocanRibadana cunaaya illaa kii uu dhalay
Qadhaabsi
Qadhaabsi sidoo kale loo yaqaano Qaraabsi (ingiriis: gathering; carabi: ) waa shaqada lagu soo ururinayo midhaha iyo khudaarta dhirta duurjoogta ah.
Qofka wax qadhaabsanaya waxaa loo yaqaanaa Qadhaabsade. Dad badan oo wax qadhaabsanaya waxa loo yaqaanaa Qadhaabsato.
Ugaadhsiga iyo qadhaabsigu waa labada hab ee dadku isticmaali jireen tan iyo qarniyo badan ka hor ilbaxnimadii aadamaha.
Qofka ugaadhsatoda ahi waxuu isticmaalaa hub kala duwan. Wakhtiyadii hore waxaa la isticmaali jirey leeb iyo qaanso, laakiin dunidan casriga ah maanta waxaa la isticmaalaa qori, madi, waran iyo noocyo kale oo hub ah. Laakiin qofka qadhaabsadeha ah waa mid xirfad iyo aqoon fiican u leh dhirta, sababtoo ah midhaha qaar waa sun lagu dhinto.
Naruhito
Naruhito waa emberor ka Jabaan tan iyo markii 1 may 2019.
noloshiisii
Naruhito wuxuu dhashay sanadkii 1960 23 febraayo si ay u Tokyo ah Jabaan. Wuxuu noqday hoggaamiye caan ah 1989. Aabihiis Akihito ayaa abdicatey Abriil 30 wuxuuna noqdaa halyeey cusub.
Isaias Afwerki
Isaias Afwerki (Af-Tigrinya: ኢሳያስ ኣፍወርቂ; wuxuu dhashay 2 Febraayo 1946) waa siyaasi reer Ereteriya ah oo isagu ahaa madaxweynihii ugu horreeyay uguna hadda haya ee Ereteriya, waana jago uu qabtay tan iyo Dagaalkii Xoreynta Eritrea ee 1993. Wuxuu ku hogaamiyay Jabhadda Xoreynta Xoreynta ee Eritrea (EPL) guushii May 1991, oo soo afjaray 30- dagaalkii sano ee xornimada.
Ree Xasan
Xasan Gaashireedle (Hasan Gashiredle) Meelaha ay ku badan yihiin Soomaaliya
Itoobiya
Yemen
Kenya
United Kingdom
Maraykanka
Luqada Af-Soomaali,Carabi, Ethiopian, Kiswahili,English, ETC
Diinta Islam (Sunni)
Dadka ay dhalyo wadagaan Isaaq Gaashireedle iyo Beelo kale
Xasan Gaashireedle Waa beel ka mid ah Dadka Soomaalida ee ku dhaqan Koonfurta Soomaaliya. Xasan Gaashireedle waa beel ka mid ah beel-weynta Mareexaan.
Intiisa badan Xasan Gaashireedle wuxuu ku dhaqan yahay gobolka Jubbada Hoose, Gedo iyo Jubbada dhexe ee Koonfurta Soomaaliya, gobolka Somaali Galbeed, iyo dhanka xaduud beenaadka Gobolka Waqooyi Bari Kiinya.
Taariiqda Qabiilada Xassan Gaashireedle oo Kooban
Xassan Gaashireedle waa laf kamid ah labada lafood ee uu ukala baxo mareexaan sade oo kala ah(xassan gaashireedle iyo Isaaq gaashireedle) xassan gaashireedle waa mid kamid ah qabiilada ugu facaweyn Soomaalida, wuxuu deegaan uyahay Soomaaliya(Gedo ,Jubada joose iyo jubada dhexe) iyo Itoobiya, Xassan Gaashireedle waa qabiilkii ugu soo horeeyay ee degay Gobolka Gedo kadibna ladagaalamay Boorantii , sidoo kale qaar kamid ah qabiilada xassan gaashireedle sida Waqmaashe ,Gumarwaaq iyo Ibraahiin waxay deegaankooda labaad kasameysteen dhanka itoobiyo oo ilaa hada waa qabiilka labaad ee soomaalida degto itoobiyo , waxay kuleeyihiin xilal deegaanada soomalida itoobiyo.
Qoraalka gudaha oo kooban
·       1. Taariikh
o   1.1Suldanadii Xasan Gaashireedle
Tuli guleed
Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani. Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.
Ree Xasan
·       2Xubnaha Beesha
·       3Dadka Caanka ah ee Xasan Gaashireedle
Hilary Duff
Hilary Erhard Duff (dhashay Sebteembar 28, 1987) waa atariisho Mareykan ah, heesaa, iyo haweeney ganacsato ah. Waxay bilawday xirfadeeda jilitaanka iyadoo da 'yar waxayna si dhakhso ah ugu calaamadisay sanam da'yar oo ah doorka hogaanka ee taxanaha telefishanka, Lizzie McGuire iyo filimka ku salaysan taxanaha, The Lizzie McGuire Movie (2003).
Tuli guleed
Waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasi iyo Mengista Xayle Maryam. Tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraagii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadamada yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.
Ree Xasan
Suldanadii Xasan Gaashireedle
Qarnigii 17aad ilaa 18aad, Saldanada Xasan Gaashireedle waxay ku baahsanayd bartamaha Webiga Jubba laga soo bilaabo Baardheere, Luuq ilaa gobollada dhexe. Xasan Gaashireedle Ugaasyadooda waxay ka talin jireen inta xeebta gacanka Cadmeed ilaa dhulka Sool kuna soo rogan koonfur ilaa Baladwayne.
Berigii hayaanka koonfureed uu bilowday bartamihii qarnigii 18aad, wuxuu Xasan Gaashireedle gaaray ilaa Webiga Tana ee dhaca gobolka Waqooyi Bari ee dhulka Soomaalida Kiinya. Gumeystayaashii Yurub waxay qariiradahooda ku muujisteen dhulka Jubbaland ilaa soohdlinta Shabeele in Xasan Gaashireedle deganaa.
Tuli guleed
Waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay Garaadka beeshaas [Geri koombe]] iyo boqor Xayla Siilasi.
Manida
Manida (ingiriis; sperm) wexey yihiin unugga taranka labood ah. Dhirta, biniaadanka iyo xayawaanka, saddexdooda ba wey leyihiin.
Ree Xasan
Dhanka buuralayda Itoobiya waxaa Xasan Gaashireedle uu gacansaar iyo gaashaanbuur la lahaa Fardoolayda Geri iyaga oo si wada jir ah Jigjiga iyo Kufaa awood balaaran ku yeeshay. Taariikhda waxaa intaas dheer oo ay xusaysaa in xukunkii dhulkaan uu in badan gacanta ugu jiray Xasan Gaashireedle.
Xubnaha Beesha Beesha Xasan Gaashireedle
WAQMAASHA
1.    Ayuub
2.    Udugaan
Kanooni
Kanooni (Dagaalkii Kanooniga) erayga kanooni micnihiisu waa Madfac,Dagaalkan loogu magac daray dagaalkii kanooniga wuxuu ahaa dagaal aad u waynaa oo dhex maray Qabiilka Jaarso iyo boqortooyadii Boqol Xayla Siilaasi sanadku markuu ahaa 1940kii.
Hadaba dagaalkani wuxuu ka dhacay aagaga Jigjiga ilaa Harar sababihii keenayna in qabiilka jaarso kaligii dagaal la galo boqor Xayla Siilaasi waxaa ka mid ahaa:
1.Qabiiladii soomaaliyeed wakhtigaa waxaa lagu heshiiyay in si wad jir ah dhulka loo difaaco oo dagaal lagala hor tago Kaligii Taliskii Xayla Siilaasi oo damacsanaa in uu qabsado dhulka Soomaali Galbeed.
2.heshiiskii dhex maray Qabiiladii Soomaaliyeed ee deegaanka ku nool oo burburay, heshiiskaas oo ku saabsanaa sidii looga hortagi lahaa dhul balaadhsiga Taliskii Xayla Siilaasi.
3.ka dib duulaankii Xayla Siilaasi ee uu ku yimid gayiga Soomaaliyeed ayaa waxaa is bedel ku yimid qabiiladii kale ee Qabiilka Jaarso heshiiska kula galay in si wada jir ah loola dagaalamo Xayle Salaase.
4.is bedelkaa ku yimid beelihii kale ayaa waxay sababtay in ay kaga baxeen balantii la isu ogaa waxayna doorbideen inay fariin u diraan Xayle Salaase una sheegan inayna dagaalka ku jirin rabina inay Xayle Salaase la dagaalaman, balse ay karabaan in deeganka, dadka iyo maalkaba loo amaan galiyo, isna waa ka aqbalay.
5.Intaa kadib Xayla Siilaasi waxa uu uyeeray Hogaamiyayaashii Beesha Jaarso isagoo u sheegay in beelihii deeganku is dhiibeen ogol yihiina inay bixiyaan cashuurtii iyo waxkasta oo looga baahan yahay, isagoo intaa raaciyay in uusan rabin in uu dagaal la galo qabiilka jaarso, hadaladiisiina waxaa ka mid ahaa aniguba nin jaarso ah ayaan ahay maadama aan deeganada jaarso ku dhashay ( sidaan wada ogsoonahay Xayla Siilaasiwuxuu ku dhashay magaalada Ejersa Goro isagoo ku sasabayay in nin aanan Jaarso ahayn uunan Bariga Ethiopia xukumi doonin ),sidaa awgeed waxaa la iniiga baahan yahay in aad hubka dhigtaan nabadana qaataan si dagaal looga baaqdo xidhiidhkeenuna u wanaagsanaado taasoo u cuntami wayday Geesiyadii Beesha ee wakhtigaa, gaashanka ayayna u daruureen dalabkii dowladii Xayla Siilaasi. intaa ka dib boqorkii Xayla Siilaasi kuma dagdagin dagaal uu la galo Qabiilka Jaarso wuxuuse isku dayay in waxkasta wada hadal lagu dhameeyo isagoo usoo diray mar labaad nin ka mid ahaa dadkii isaga gacan yaraha u ahaa kana mid ahaa masuuliyiintii fara ku tiriska ahaa ee Qabiilka Jaarso ugu Jiray Taliskaa Xayla Siilaasi ninkaasoo lagu magaaabi jiray Axmed Cali Daso ahaana ragii ugu dhawaa Xayla Siilaasi wakiilna uga ahaa Gobol loo yaqaanay Asfari Tafera.
Axmed Cali Daso wuxuu socdaal degdeg ah ku yimid deeganka si uu Qabiilkiisa ugu xog waramo xaalku halkuu marayo isagoo ka digay dagaal beesha ugaara inuu noqon karo mid wax yeelo gaara u keenaya dadka iyo deegaanka Beesha maadama beelihii ay balan sanaayeen in ay dagaalka wada galaan heshiis la galeen Xayla Siilaasi, nasiib daro Axmed Cali Daso kuma uusan guulaysan in uu Beeshiisa ku qanciyo in ay dagaalka joojiyan nabadana qaatana iskuna dhiiban Xayla Siilaasi si loo baajiyo dagaal dhiig badani ku daato. sidaa ayuuna ku bilowday dagaalkii u dhaxeeyay Qabiilka Jaarso iyo Boqortooyadii kaligii taliskii Xayla Siilaasi taasina waxay keentay in dagaalkii logu magac daray Kanooni uu dhaco, dagaalkaas waxaa ka dhashay khasaaro dhimasho iyo maalba leh dhacdooyinkii ugu xanuunka badnaa ee wakhtigaa dhacay halkan kuma soo koobi karo waxaase ka mid ahaa Odayaashii iyo Dhalinyaradii Qabiilka Jaarso xasuuqa loogu gaystay magaalada jigjiga gaar ahaan buurta kaaramara iyo magaalada inta u dhaxaysa kuwasoo iyagoo nool TAANGI la dulmariyay inta dhulka lagu xidh xidhay. intaa ka dib arinkii ayaa ku xumaaday Qabiil waynaha Jaarso burburkii iyo baaba’ii beesha soo gaadhay waxaa ka war helay Axmed Cali Daso iyo Masuuliyiin kale iyagoo ku war galiyay Xayla Siilaasi in xaalku meelxun marayo loona baahan yahay in dagaalka laga joojiyo dadkiisa, taaso Xayle Salaasena aqbalay sidaasana lagu joojiyay dagaalka looguna magac daray Kanooniga.
Lifaaq: Taariikh aanan wali la xaqiijin ayaa magaca dagaalka raacisa Biyeeye oo noqonaya Kanooni Biyeeye( madfac Biyeeye) sababtuna waxay ku sheegaan markuu dagaalkii qadhaadhaaday in qabiilka jaarso aad loo jabiyay firxadkiisuna meelkasta gaadhay meelihi ay ku urureen dadku waxaa ka mid ahaa xaruntii sheekhii waynaa ee sheekh xuseen magan baale, sheekhaas oo ahaa sheekh uu rabbi karaamo siiyay ayay waxay dadku sheegaan in madaafiicdii gumaysiga markii loo jeediyay tuuladii iyo maqaamkii sheekha in ay dhici waayeen sidaana loogu magac daray Kanooni Biyeeye (nacam biyo ayuu noqday oo wuu dhici waayay madficii) waase sheeko aanan wali la xaqiijin jiritaanka in ay dhici waayeen madaafiicdii loo jeediyay dhanka maqaamkii sheekha.
Ree Xasan
1.    Saleeban udugaan
2.    Abuukar  udugaan
3.    Xuseen udugaan
SALEEBAAN UDUGAAN
1.    Faarah
2.    Cisman
FARAH SALEEBAAN
1.    muxumed farah
2.    xuseen farah
MUHUMED FARAH
1.    Cabdi muxumed
2.    mumin muxumed
3.    Caalin muxumed
CABDI MUHUMED
1.    Cali cabdi
2.    Qalaf cabdi
3.    muxumed cabdi
CALI CABDI
1.    Cisman cali
2.    Cabdi cali
3.    Cumar cali
4.    Xalane cali
5.    muuse cali
6.    mumin cali
1.    Geedi qalaf
2.    Muxumed qalaf
3.    Yarow qalaf
CIMAN JAMAC
1.    Cadoow
2.    Cashar
CADOW
1.    Xandule
2.    Gaheer
CASHIR
Masiixiyad
Masiixiyad (Christianity; Af Carabi: مسيحية) Kiristaan ama Kirishtaan waa Diin ka mid ah saddexda diimood ee samaawiga ah. Labada kale waa Islaam iyo Yuhuudiyah. Saddexdooduba nebi Ibraahim ayay ku abtirsadaan.
Dagaalkii Kanooniga
Kanooni (Dagaalkii Kanooniga) erayga kanooni micnihiisu waa Madfac,Dagaalkan loogu magac daray dagaalkii kanooniga wuxuu ahaa dagaal aad u waynaa oo dhex maray Qabiilka geri iyo boqortooyadii Boqol Xayla Siilaasi sanadku markuu ahaa 1940kii.
Masiixiyad
Diintan waxa udubdhexaad u ah Ciise Masiix (Christos), Baybalka, iyo taariikhda/dhaqanka kaniisadda.
Ree Xasan
2.    Cabdi cashir
3.    Diiriye cashir
4.    Muxumed cashir
Dagaalkii Kanooniga
Hadaba dagaalkani wuxuu ka dhacay aagaga Jigjiga ilaa Harar sababihii keenayna in BeeshaGari koombe kaligii dagaal la galo boqor Xayla Siilaasi waxaa ka mid ahaa:
Ree Xasan
5.    Xareed cashir
6.    Irbad cashir
MUUMIN MUXUMED
1.    Adan muumin
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
Afarta "Injiil" ee qaanuuniga ah waa afarta buug oo yihiin afarta nin oo la kala yiraahdo: Matayos, Markos, Lukos, iyo John oo ay u yaqaannaan kiristaanku (Yooxana). Sababta ay buugaastaas laf-dhabarka ugu noqdeen caqiidada kiristaankana waa ayadoo sannadkii 325kii miilaadka, lagu ansixiyay afartaas buug shir diineed ay isugu yimaadeen hogaamiyeyaashii kiristaanka ee xilligaas. Shirkaas oo loo yaqaan (Council of Nicea). Wakhtiga xaadirka ah magaaladaas magaceeda waxaa la yiraahdaa Iznik, waxayna khariidad ahaan raacsan tahay jamhuuriyada Turkiga. Waxaa shirkaas in la'isugu yimaado sabab u ahaa ayadoo ay jirtay dood adag oo kiristaankii xilligaas jiray ka dhex taagnayd. Doodaas oo ku saabsanayd ilaahnimada nabi Ciise (nabadgalyo dushiisa ha ahaatee). Waxaana la'isku haystay Ciise waa ilaaا iyo ilaah ma'ahane wuxuu ahaa qof abnii-aadam ah oo Ilaahay uu soo diray.
Dagaalkii Kanooniga
1.Qabiiladii soomaaliyeed wakhtigaa waxaa lagu heshiiyay in si wad jir ah dhulka loo difaaco oo dagaal lagala hor tago Kaligii Taliskii Xayla Siilaasi oo damacsanaa in uu qabsado dhulka Soomaali Galbeed.
Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud)
Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud) Taliyihii Hore ee Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee Puntland Waxa uu ku Dhashay Magaalada Qardho ee gobolka Bari. Wuxuu ka mid yahay Saraakiisha Soomaaliyeed ee ugu Hawl karsan, Wadanisan, Looguna Muuqaal Aqoonsi badan yahay.
Dagaalkii Kanooniga
2.heshiiskii dhex maray Qabiiladii Soomaaliyeed ee deegaanka ku nool oo burburay, heshiiskaas oo ku saabsanaa sidii looga hortagi lahaa dhul balaadhsiga Taliskii Xayla Siilaasi.
Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud)
Hordhac
General Afguduud wuxuu ku dhashay magaalada qardho ee gobolka Bari sanadkii 1963, waxbarashadiisa Dugsiga Hoose Dhexe wuxuu ku qaatay  Iskoolka Al-Azhar ee Magaalada  Qardho. Waxbarashada Dugsiga sare wuxuu ku qaatay Banadir Sare ee Magaalada Muqdisho. Wuxuu aqoonta Jaamacadeed ku qaatay Jaamacada Umadda Soomaaliyeed "Somali National University".
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
Dooddaas markii ay xoogaysatay ayaa boqorkii waagaas xukumayay dowladda Roomaanka oo dadka kiristaanka ah ay xukunkiisa ku hoos noolaayeen, wuxuu amar ku bixiyay in la qabto shir looga doodo arrintaan. Boqorkaas oo la oran jiray (Constantine) ama Konistantiin wuxuu ahaa boqorrada Roomaanka ah koodii ugu horreeyay ee qaatay caqiidada kiristaanka. Dowladda Roomaankana wixii intaas ka horreeyay waxay ahayd dowlad (wathani) ah oo haysata diin aan wax xiriir ah la lahayn diimaha towxiidka. Boqor Konistantiin shirkaas uu culimadii kiristaanka u qabtay waxaa la sheegaa inay kasoo qayb galeen ilaa 2048 qof oo ka kala yimid dhulka baaxadda wayn ee ay ka talinaysay dowladdii Roomaanka. Wufuudda halkaas isugu timid
Dagaalkii Kanooniga
3.ka dib duulaankii Xayla Siilaasi ee uu ku yimid gayiga Soomaaliyeed ayaa waxaa is bedel ku yimid qabiiladii kale ee Qabiilka Geri koombe heshiiska kula galay in si wada jir ah loola dagaalamo Xayle Salaase.
Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud)
Hordhac
General Afguduud wuxuu muujiyay Hawlkarnimo dheeri ah, Daacadnimo iyo Hufnaan mudada dheer uu ka tirsanyahay Ciidanka Booliska Soomaaliya. Wuxuu ka mid ahaa Saraakiishii ugu horaysay ee isu duway ee asaastay Ciidanka boliiska Puntland. Xiliyadii kala duwanaa ee uu ahaa Taliyaha Ciidanka Boliiska puntland waxaa lagu xasuustaa tababaradii  uu u kala diray dhamaaan Ciidamada Boliiska Puntland. Sanadii 2014 markaas oo ahayd markii Labaad ee General Afguduud noqday Taliyaha Ciidamada Boliiska Puntland wuxuu u kala qaybshay ciidamada boliiska saddex qaybood oo tababaro loogu kala  diray General Afguduud waa shaqsi ku Adadag saraynta sharciga, saraynta karaamada shacabka iyo karaamada Ciidamada Boliiska, Waana Shaqsi ku hanweyn kuna dadaala Inuu  arko ama hogaansho ciidan tababaran, u dhamaystiran yihiin dhamaan agabyada ciidan ee daruuriga ah Kana muuqato Asluub & haykal ciidanimo.
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
waxaa u dhexeeyay khilaaf aad u wayn. Waxayna kala wateen bayballo iyo buugaag kala duwan oo qolaba ay tixraac uga dhiganaysay wixii ay aaminsanayd.
Dagaalkii Kanooniga
5.Intaa kadib Xayla Siilaasi waxa uu uyeeray Hogaamiyayaashii Beesha Geri koombe isagoo u sheegay in beelihii deeganku is dhiibeen ogol yihiina inay bixiyaan cashuurtii iyo waxkasta oo looga baahan yahay, isagoo intaa raaciyay in uusan rabin in uu dagaal la galo beeesha geri, hadaladiisiina waxaa ka mid ahaa aniguba nin Geri koombe ah ayaan ahay maadama aan deeganada Geri koombe ku dhashay ( sidaan wada ogsoonahay Xayla Siilaasiwuxuu ku dhashay magaalada Ejersa Goro isagoo ku sasabayay in nin aanan Geri koombe ahayn uunan Bariga Ethiopia xukumi doonin ),sidaa awgeed waxaa la iniiga baahan yahay in aad hubka dhigtaan nabadana qaataan si dagaal looga baaqdo xidhiidhkeenuna u wanaagsanaado taasoo u cuntami wayday Geesiyadii Beesha ee wakhtigaa, gaashanka ayayna u daruureen dalabkii dowladii Xayla Siilaasi. intaa ka dib boqorkii Xayla Siilaasi kuma dagdagin dagaal uu la galo Qabiilka Geri koombe wuxuuse isku dayay in waxkasta wada hadal lagu dhameeyo isagoo usoo diray mar labaad nin ka mid ahaa dadkii isaga gacan yaraha u ahaa kana mid ahaa masuuliyiintii fara ku tiriska ahaa ee Beesha geri koombe ugu Jiray Taliskaa Xayla Siilaasi ninkaasoo lagu magaaabi jiray Allaale Adan Dhicis oo Geri ka aha Rer maxamuuud  ahaana ragii ugu dhawaa Xayla Siilaasi wakiilna uga ahaa Gobol loo yaqaanay Asfari Tafera.
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
Culimada aaminsan ilaahnimada ciise oo madashii shirkaas kasoo qayb galayna waxaa la sheegay inay ahaayeen 318 qof (tira ahaan 15% ka mid ah dadka madasha isugu yimid). Laakiin hadana ayagoo sidaas u tira yar, waxaa ra'yigoodii xoojiyay mawqifka boqor Konistantiin oo asaga ay la toosanyd fikradda ilaahyada badan. Sababtoo ah wuxuu boqorkaas kasoo jeeday mujtamac wathani ah oo ilaahyada badan ay agtiisa caadi ka yihiin. Sidaas darteed Konistantiin wuxuu garab istaagay kooxdii aaminsanayd inuu nabi Ciise yahay wiilka Ilaahay, hadana uu asagu laftirkiisu yahay i laah.
Dagaalkii Kanooniga
Allaaale aadan dhicis wuxuu socdaal degdeg ah ku yimid deeganka si uu Qabiilkiisa ugu xog waramo xaalku halkuu marayo isagoo ka digay dagaal beesha ugaara inuu noqon karo mid wax yeelo gaara u keenaya dadka iyo deegaanka Beesha maadama beelihii ay balan sanaayeen in ay dagaalka wada galaan heshiis la galeen Xayla Siilaasi, nasiib daro Allaaale aadan dhicis kuma uusan guulaysan in uu Beeshiisa ku qanciyo in ay dagaalka joojiyan nabadana qaatana iskuna dhiiban Xayla Siilaasi si loo baajiyo dagaal dhiig badani ku daato. sidaa ayuuna ku bilowday dagaalkii u dhaxeeyay Qabiilka Geri koombe iyo Boqortooyadii kaligii taliskii Xayla Siilaasi taasina waxay keentay in dagaalkii logu magac daray Kanooni uu dhaco, dagaalkaas waxaa ka dhashay khasaaro dhimasho iyo maalba leh dhacdooyinkii ugu xanuunka badnaa ee wakhtigaa dhacay halkan kuma soo koobi karo waxaase ka mid ahaa Odayaashii iyo Dhalinyaradii Qabiilka Geri xasuuqa loogu gaystay magaalada jigjiga gaar ahaan buurta kaaramara iyo magaalada inta u dhaxaysa kuwasoo iyagoo nool TAANGI la dulmariyay inta dhulka lagu xidh xidhay. intaa ka dib arinkii ayaa ku xumaaday beelwaynta Geri koombe burburkii iyo baaba’ii beesha soo gaadhay waxaa ka war helay  allaaale aadan dhicis iyo Masuuliyiin kale iyagoo ku war galiyay Xayla Siilaasi in xaalku meelxun marayo loona baahan yahay in dagaalka laga joojiyo dadkiisa, taaso Xayle Salaasena aqbalay sidaasana lagu joojiyay dagaalka looguna magac daray Kanooniga.
Ree Xasan
2.    Sahal muumin
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
Shirku wuxuu ku dhammaaday go’aamadii ugu muhiimsanaa: garashada ilaahnimada Ciise Masiix iyo ahaanshaha Wiilka Ilaah.
Ree Xasan
3.    Muxumed muumin
XUSEEN FARAH
1.    Shekh dhaqane
2.    Shekh ibraahim
3.    Caalim muxumed
4.    Cumar caalim
5.    Qorane caalim
ABUUKAR UDUGAAAN
1.    Cadow  abdle
2.    Xirsi abdle
2.    Ugaar Cadow
XIRSI ABDILLE
1.    Muxumed
2.    Samakab
Xusuusla'aanta
Xusuusla'aanta (ingiriis dementia) wa cudur ku dacda dadka waayeelka ama duq ah. Dadka da'weyn, odayaasha iyo islaan oo gaboobay, xusuustooda wey ka tagta. Waxyaabaha ay barteen, khasaarid bey noqota.
Ree Xasan
UGAAR CADOW
1.    Salad
2.    Iidle
MUXUMED
1.    Axmed
Masiixiyad
Aragtida Masiixiyiinta
Markii la qaatay afartaas buug, ayaa amar lagu bixiyay in la gubo dhamaan qoraalladii iyo buugaagtii ay wateen culimadii kasoo hor jeedday iilaahnimada nabi Ciise (nabadgalyo korkiisa ha ahaatee). Inta aan afartaas buug la xulinna, waxaa halkaa isugu yimid dad kala wata ilaa 50 buug oo kala duwan. Waxaa amar lagu bixiyay marka in la gubo dhammaan wixii aan ahayn afartaas buug. Islmarkaasna la dilo qofkii lagu qabto asagoo haysta buug khilaafsan afarta buug oo shirka laga ansixiyay. Maalinkaas wixii ka dambeeyayna waxaa dhidibbada loo aasay diinta kiristaanka ah ee maanta dunida ka jirta.
Daba dheer
daba dheer waa abaar ku habsatay somaaliya n1974-1975 waxaay saamaysay deegaanada waqooyiga iyo badhtama soomaalia waxaa
Ree Xasan
2.    Dhaqane
4.    Noor
SAMAKAB
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
Fikrad walba oo kasoo hor jeedda ra'yiga ay qabto kaniisadda afartaas buug ku dhisanna  daaqaddaa laga tuuray, waxaana loo diiday inay soo baxdo.
Ree Xasan
1.    Raage
AYUUB 1.    Indhacade ayuub
2.    Guudwaaq ayuub
INDHACADE
1.    Sacad indhacade
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
Saxnaanta iyo toosnaanta afart buug ee la'isku yiraahdo Afarta "Injiilna" waxaa diidaya dhow arrimood:
Ree Xasan
SACAD
1.    Abtidoon sacad
2.    Axmed sacad
AXMED SACAD
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
Markii dhanka diinta Islaamka laga fiiriyo, ma jiraan wax ka yimid Ilaah xagiis oo hadana sheegaya inuu jiro ilaah aan ahayn Ilaaha dhabta ah, halkana ah ee koonka abuuray, rasuulladana soo diray. Sidoo kale Quraanka kariimka ah dhexdiisa waxaa ku xusan in nabi Ciise uu reer banii-israa'iil oo ah dadkii loo diray ugu yeeray inay caabudaan Ilaahay kaligiis. Ilaahay (SW) wuxuu leeyahay:
Ree Xasan
1.    Guuled axmed
2.    Xasan axmed
3.    liban axmed
4.    Cali axmed
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
و "قال المسيح يا بني اسرائيل اعبدوا الله ربي وربكم إنه من يشرك بالله فقد حرم الله عليه الجنة ومأواه النار"| المائدة: 72.
Ree Xasan
XASAN AXMED
1.    Mudo xasan
2.    Waceys xasan
WACEYS XASAN
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
(... wuxuuna Masiixu yiri: reer banii-israa'iilow caabuda Ilaahay [oo ah] rabbigayga iyo rabbigiinnaba. Xaalkuna wuxuu yahay in qofkii u shariik yeela Ilaahay uu asaga Ilaahay ka xarrimay jannada, hoygiisuna uu yahay naarta ...).
Guud ahaanna, Quraanka kariimka ah si faahfaahsan oo qotodheer ayuu uga hadlay nabi Ciise (nabadgalyo dushiisa ha ahaatee). Wuxuu ka hadlay mucjisadii dhalashadiisa oo astaan u ah sarraynta, kalinimada iyo awoodda Ilaaha xaqa ah ee aan koonka lala wadaagin. Wuxuu ka hadlay daahirsanaanta hooyadiis Maryam. Wuxuu ka hadlay nabinamadiisa iyo calaamadihii waawaynaa oo Ilaahay uu siiyay asaga. Sida inuu Ilaahay idankiis ku bogsiiyo dadka baraska qaba, kuwa aan wax arkin, iyo kuwa aan hadli karin. Inuu Ilaahay idankiis kusoo nooleeyo dad dhintay, iyo mucjisooyin kale oo badan.
Dagaalkii Kanooniga
Lifaaq: Taariikh aanan wali la xaqiijin ayaa magaca dagaalka raacisa Biyeeye oo noqonaya Kanooni Biyeeye( madfac Biyeeye) sababtuna waxay ku sheegaan markuu dagaalkii qadhaadhaaday in beesha geri koombe aad loo jabiyay firxadkiisuna meelkasta gaadhay meelihi ay ku urureen dadku waxaa ka mid ahaa xaruntii sheekhii waynaa ee sheekh xuseen magan baale, sheekhaas oo ahaa sheekh uu rabbi karaamo siiyay ayay waxay dadku sheegaan in madaafiicdii gumaysiga markii loo jeediyay tuuladii iyo maqaamkii sheekha in ay dhici waayeen sidaana loogu magac daray Kanooni Biyeeye (nacam biyo ayuu noqday oo wuu dhici waayay madficii) waase sheeko aanan wali la xaqiijin jiritaanka in ay dhici waayeen madaafiicdii loo jeediyay dhanka maqaamkii sheekha. Dagaalki kanooniga Waxaa bilaabay Beesha geri oo Ahayd beeshi ugu horaysay ee ka hor timid gumaysiga diidayna Gibirka Waxaa Soo Raaacday beesha ogaaaden Gaaar ahaan Rer isaaq iyo Beelo kale oo ay ka Yimaden dad Faro ku Tiris ah
Muhammed hadi abdullah yussuf
muhammed hadi wuxu ku dhashay tuulada balayalay oo bari ka xigta magalo madaxda ismamulka somalida ee jamhuriyada federalka ethopia.taariikhdu markay aheyd (18 june 1991) muhammed hadi wuxuu ku soo barbaaray magalada hargeysa ee somaliland halkaas oo ku soo qaatay cimrigiisa inti ciyaalnimada. Intu magalada hargeysa joogay wuxu bartay quranka iyo diinta islamka wuxuna shahada diplomada ka qaatay machadka ibnu baaz ee diraasadka islamka, dhanka kale wuxuu ku soo qaatay waxbarashada asasiga ah asago ka baxay dugsiga hoose dhex ee alifdoon iyo dugsiga dayib guray secondary school hadan wuxuu wada waxbarashadiisa jamacadeed.
Ree Xasan
1.    Rabaax waceys
CALI AXMED
1.    Rooble cali
2.    Xuseen cali
ROOBLE CALI
1.    Maxamud rooble
2.    Cabdile rooble
XUSEEN CALI
1.    Moogow xuseen
2.    Guleed xuseen
3.    Ibrahim xuseen
CABDILE ROOBLE
2.    Aadan cabdile
LIBAAN AXMED
1.    Aadan liibaan
ADAN LIIBAAN
1.    Gadiid adan
GADIID AADAN
1.    Qalaf gadiid
2.    Maxamed gadiid
3.    Caraale gadiid
QALAF GADIID
1.    Maxamuud qalaf
2.    Xildiid qalaf
MAXAMED GADIID
1.    Kheyr maxamed
GUUDWAAQ AYUUB
1.    Xade guudwaaq
XADE GUUDWAAQ
1.    SAMAKAAB Xade
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
Waxaa sugan inuu jiro kitaab Injiil ah oo uu Ilaahay u waxyooday nabi Ciise.
Dhego cas
Dhego cas waa caytin oo loo isticmaalo dadka carab ah.
Masiixiyad
Aragtida Islaamka
Sababaha asaasiga ah ee ka danbeeyay baddalitaanka diintii uu nabi Ciise la yimidna waxaa ka mid ah, ayadoo marka koowaad dadkii nabi Ciise raacay ay la kulmeen cadaadis iyo silcin xad dhaaf ah oo ka imaanayay dhankii yuhuudda iyo dhankii dowladda Roomaanka labadaba. Cadaadiskaas iyo dhibkaas oo ugu yaraan saddex qarni socday. Muddadaas gudeheedana hadba waxbaa laga badalayay diintii dhabta ahayd ee nabi Ciise uu la yimid.
Waxaa kale oo meesha ku jira dowrkii waynaa oo shakhsiga ay kiristaanku u yaqaannaan (Rasuul Bawloos) ama (Paul The Apostle) uu ka qaatay rogitaanka Injilkii nabi Ciise iyo risaaladii loo soo dhiibay. Sababtoo ah ninkaan taariikh ahaan waxaa sugan inuu ahaa nin yuhuud ah oo aad ula dagaallaamay dadkii nabi Ciise raacay. Qayb aad u wayn ayuuna ka qaatay silcintii iyo cadaadiskii dadkaas loo gaystay. Intaas asagoo u gaystay dadkii nabi Ciise raacay,  ayuu hadana si kadis ah wuxuu isugu rogay nin sheeganaya inuu Ciise aaminay, oo rumeeyay. Wuxuuna sheegtay in Ciise laftirkiisa uu la hadlay una sheegay inuu wiilkii Ilaahay yahay, amrayna inuu u adeego diinta kiristaanta.
Aragtida Markhaatiyaasha Yehowah
Markhaatiyaasha Yehowah oo keliya ayaa isku daya inay raacaan tusaalaha nebi Ciise iyo Masiixiyiintii hore.