cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nimco Dareen
Nimco Muxumad Xasan (dhalatay 1980, Qabri Bayax, Itoobiya) ku caan ah magaca Nimco Dareen waa fanaanad ku heesta Af Soomaaliga taasi oo hada degan wadanka Finland.
Pitch - Resinka Salidka
Pitch waxaa si caadi ah loo adeegsaday si uu u caawiyo xajka dhererka maraakiibta qulqulka leh (eeg sanduuqa dhismaha). Pitch waxaa sidoo kale loo isticmaali karaa weelasha alwaaxda biyaha lagu dhejiyo iyo samaynta shuclada. Shidaalka batroolku waa madow midabkiisu, ka dibna weedha ciriiriga ah, "qaylo madow".
Nimco Dareen
Taarkiikh
Nimco Muxumad Xasan waxa ay ku dhalatay dalka Itoobiya sanadkii 1980-kii, waxa ay ku soo barbaartay dalka oo ay waxbarashadeedii ku qaadatay. Nolosheeda hore waxay bilawday inay la heesto koox ajaanib ah oo dalkaas ku nool oo ku hadasha afka Finishka, balse waxay weligeed ku hammiyi jirtay inay noqoto fannaanad Soomaaliyeed oo afkeeda hooyo ku hadasha.
Wax yar ka dib markii ay Dareen joojisay heesaha afka Finishka, waxa ay bilowday in ay la xiriirto fanaaniinta Soomaaliyeed si ay u jileyso fannaankii ay ku heesasay afka Soomaaliga. Kadib waxa ay qaaday hees ay qaaday fanaanada Khadra Daahir, 6 bilood ka dibna waxa ay noqotay fanaanad kaligeed ku heesa heesta "Dareen".
Burcad Badeed
Burcad Badeed waa tuugo ama mooryaan oo qoryo ku hubeesan isla markaas neh bada ka soo afduubato maraakiib. Burcad badeednimada waxee jiri jireen boqolaal sano ka hor, waxaana aad looga yaqaanaa wadamo badan oo ka mid ah caalamka. Burcad Badeenimada waxee ka joogsatay wadamada galbeedka boqolaal sano ka hor, waxeena wali ku sii danbeeyaan qaaradaha koonfur ameerika,aasiya iyo galbeedka afrika.
Qarniga aa ku jirno
Qarnigaan aa ku jirno burcad badeednimada waxee ka soo dhashteen bariga Afrika, oona waligeed laga aqoon. koonfurta aasiya iyo bartamaha ameerika burcad badeednimada waligeed wee ka jiri jireen, waxaana maanta burcad badeeda ku arkee biyaha u dhaxeeyo D aduunka.
Tuuryare
Cornel Cabdiraxmaan Maxamed Tuuryare, wuxuu ku dhashay Magaalada Muqdisho, waxbarashadiisa Hoose, Dhexe, Sare ilaa Jaamacad wuxuu ku qaatay gudaha dalka, Takhasus kiisa Master Degree ga ah oo Heshiisyada Caalamiga iyo Security ga (AMNIGA) wuxuu ku soo qaatay dalka Masar, waxaana uu hada diyaarinayaa PHD xiriirka Caalamiga ah oo uu hada ku guda jiro. Sidoo kale Agaasimaha Guud ee cusub ee Hayadda Sirdoonka iyo Nabad sugidda Qaranka Soomaaliyeed mudane Col. Cabdiraxmaan Maxamed Tuuryare, wuxuu ku hadlaa luuqadaha 1. English. 2. Arabic. 3. Luuqada Hooyo Somali. Shaqda Dowladda wuxuu soo bilaabay sanaddii 2004, isagoo soo qabtay xilal kala duwan iyo xarumo kala duwan, wuxuuna ka bilaabay Wasaaradda Dastuurka iyo Federaalka sanaddii 2004, kadibna wuxuu ku biiray Hayadda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda Qaranka Soomaliyed ilaa uu darajada ciidanka uu ku gaaray Full Cornel ( Gaashaanle Sare). Col. Cabdiraxmaan Maxamed Tuuryare, Xilalka uu soo qabtay Hayadda Sirdoonka & Nabad Sugidda Qaranka, ayaa waxaa ka mida. 1-Taliyaha CTU” (Counter Terrorism Unit) 2- Taliyaha Hogaanka Xariirka Dibadda. 3- Taliyaha Hogaanka Baarista danbiyada 4- Taliyaha Hogaanka Tababarada & Qorsheynta. Col. Cabdiraxmaan Maxamed Tuuryare, ayaa ahaa Guddoomiyaha Maxakamadda Ciidamada Qalabka Sida, Hasayeeshee 21- Bisha 9-aad sanadka 2014 ayaa shir ay Golaha Wasiirada magaalada Muqdisho ku yeesheen loogu magacaabay Agaasimaha Hay'adda Nabad-sugada iyo Sirdoonka Qaranka Soomaaliya.
Duurjoog
Duurjoog (ingiriis: jungle animal) waa Xayawaanka aan la dhaqanin ee khatarta ah. Duurjoogtu waa dhamaan xayawaanka ku nool duurka, keymaha, buuraha, iyo deegaanada ka fog magaalooyinka.
Duurjoogta waxaana ka mid libaaxa, waraabaha, shabeelka, harimacadka, yeyga, butida, masaska, iyo kuwo kale oo badan.
Axmed Cawke
Axmed Xassan Cawke wuxuu Ku dhashay magaalada wajaale 1943 kii waa rugcadaa saxafi ah oo intabada noloshiisa ku soo qaatay mihnada saxaafada waxaanu ka soo shaqeeyey Raadiyo Muqdisho,BBC,VOA, Honecable iyo Universal Tv.
Wuxuu sidoo kale ka soo shaqeeyay Telafeshinkii Soomaaliya, kadibna wuxuu noqday Afhayeenkii Madaxweyne Maxamed Siyaad Barre ilaa burburkii soomaaliya sanadii 1991.
Axmed xassan cawke waa nin inta badan lagu tiriyo wariyeyaasha fiican dhanka majaajilada weecsan waayo waa nin aad iyo aad af ka soomaaliga ugu hadla adeegsadana oraah inta badan la jeclaysto.
Allaha unaxariiste wariyuhu wuxuu geeriyoday taarikhda markey ahayd 17 November sanadkii 2015.
Wariyaha waxaa aad loogu xasustaa dadaalkii dheeraa ee u galey dib uso celinta qaranimadii somalida asago adeeksanaayo xirfadisii wariyenimo. Wariyaha wuxuu caan ku ah bashaashnimo iyo fidinta wararka midnimada keena.
Waxaa aas qaran looga sameyay Jamhuriyada Somaliland. Waxaa kamuuqday aaska wariyaha hubnaha madaxda ka ah xisbiyada mucaaridka iyo qaybo kamid ah muxaafudka Somaliland. sido kale waxaa lagu maamusay tacsida wariyaha qoraal kasobaxay Madaxweynaha Jamhuriyada dowlada federalka Somalia Xassan Shiekh Maxamuud oo sheegay in Cawke, uu baal dahab ah ka galay taariikhda ummadda Soomaaliyeed. .
Aaska wariyaha waxaa sido kale jogey Madaxweynaha dowlada ismaamulka somalida ee Ethiopia.
Raage
Raage sidoo kale loo yaqaano Saxal (Saturn; زحل Af-oromo : Lafqubellaa) waa meeraha 6aad ee Bahda Qoraxdu Midaysay. Meerahani wuxuu ka mid yahay 4ta meere ee loo yaqaano Neefaha Waawayn. Sidoo kale, meerahani Raage wuxuu leeyahay tiro dhan 62 dayax taasi oo ka dhigaysa Raage meeraha labaad ee ugu dayaxa badan bahda qoraxdu midaysay.
Dayaxyada Raage
Tirada dayaxyada ee meerahan Raage aad ayay u badan tahay, dhamaantoodna aqoon fiican looma laha, laakiin kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:
Ugaas Cilmi Ugaas Warfaa
Ugaas Cilmi Ugaas Warfaa oo bah ahaan la dhashay Ugaas Magan ugaas warfaa, Wuxuu wakhti ahaan kasoo jeedaa dhexdhexaadkii 1700. Taariikhda Ugaas cilmi wuxuu Ka taliyay dhulkan loo yaqaano Qoraxey. Ilaha xaqiiqdan oo ku kala qeybsan Geography ahaan Qoraxey intey loo yiqiin waagaas iyo maanta, waxaan isku daynay inaan sii ogaana, anagoo ilo kooban ka heyn in Ugaas cilmi fadhiisan u aheyd dhulkan Togga Faafaneed marro ee ah  Birqod, Sheygoosh, Xudureyle, laas-dhankayre, ceel-ogaadeen Iyo Qabridahare oo xiligaas daaqdin iyo ceelbiyoodba ahaa keyn reer ugaas cilmi,  Dadka taariikdha ugu jira Qoyska ugaas cilmi waxaa ka mid ah Siyaasiin, Culimo, Aftahamo, Dagaalyahamo. Sida Xuseen Hudle Xasan, Yuusuf Cilmi Xirsi (Dhoonyacab), Faarax Cabdi Guuled (Faarax Caytame), Aw-Aadan Aw-Xuseen Cali, Yuusuf Cali Xirsi (Aw Yuusuf Barre), Cilmi Raage Cilmi, Kormajaan iyo Feetin, Sheekh Yuusuf-Dubbad, Axmed Gubadle, Faatule, Derbi Sheekh Yuusuf, Tarrax.
Taarikhda wixii udhaxeeyay 1700 ilaa iyo bilowgii 1800 yaa mugdi gashay, guud ahaan soomaliba. waxaa kaloo jiray Geed la odhan jiray " Gobkii dooxa weyn" oo u carisgaas ahaa geedka reer cilmi ku kala tala qaato, sida ka muuqata erayadii cilmi raage allaha unaxariistee wuxuu yidhi " Gangan iyo Gafuurkii hadhiyo, faafan gudaheeda, Galadiid Goobkii Dooxa weyn, Goray meeshiisa" Dib aan ugu laabano sababta aanu u magacownay Geography'ga Qoraxey. Sababtu waxaa weeye in ilo lagu kal sooni qabo iyana tilmaaneen in taliska Ugaas magaan uu ahaa Ciid Iyo Doollo. Nasiib daro owgeed doollo maanta hooyga qoraxey ma,aha, sida uu gumeysiga dhulka Ogadenia ukala qeybiyey owgeed. Laakin nasiib wanaag Ciid yaa Maanta ka mid ah Dhulka loo yaqaan Qoraxey. Cilmi Family ahaan 12'kiisii wiil maanta waxaa ka joogo, Xasan Ugaas Cilmi, Boon Ugaas Cilmi, Kud-Cadaawe Ugaas Cilmi, Xirsi Ugaas Cilmi, Kooshin Ugaas Cilmi, Wacays Ugaas Cilmi, Liibaan Ugaas Cilmi, Faarax Ugaas Cilmi, Warfaa Ugaas Cilmi. inkasta oo aan aad u yara sida u walidkay i shegay waxa u ahaa ugaasku calim aad u cilmi badan kolki u ugaasku dhintayna waxa la i tusay geed layiri wa lagu maydhay ugaas oo ku yaala meel u dhaxaysa  duudka xalal go (xero dariiqo) iyo duudka gambadh  xeo dariiqo waxa loogu bixyey waxan maqalay waxa ay ahayd meel culimo badan  oo diinta  si xoog ah loogu barto  culimada halkas  joogi jiray  waxa ka mid aha   sayid salaah ( sayid saafi)  sayid siraad  sayid sadiiq  oo ahaa ilmo sayid  axmed sayid cabdiwahaab  kana so jeeda  hashimi ama ilmo sayid husen sayid cali  sayid cabdiwahab waxa  u aha ninki hayey  kacbada ama imamka makka ahana qadigii makka  reer sayidka waxa dhalay  dhamantood reer warfaa ilmo sayidka wa mesha u magca ka so qatay sayid mahamed abdulle hasan   waa  ninki wax so baray  sayid axmed ama sayid mahamed salaah  oo ku asan  (ciin ) waana kii laha  sayid mahamed cabdule hasan Aw Yuusufow eray yar baan, ku erginaayaaye Hadduu Eebbaheey kuu idmood, ururta weyn gaadho Ikhwaanow adkee xaajadaan, kugu ammaaneystey
Ku ansixi halkii aan ku idhi, aadna ugu fiirso Gurraasiyo Iljeex iyo u sheeg, nimanka Iidoora Ogaadeen haddaan ahay dad, wow amar sareeyaaye
Oo ubaxa baarkaan ihiyo, awrta Haashimiye Abtirsiimadey waxay gashaa, odayo waaweyne Halkaan ugu arooraana waa, odayga Daaroode
Rasuulkii udgoonaana waa, ina-adeerkay e (csws) Sayidkii Axmed ahaana, way awow runna ahee Ibraahiin Rashiid aabbahay, odaygii weeyaane
Asaxaabihii oo dhan baan, ehel wadaagnaaye Hadba anigu qoyskaan ahaa, loo irkanaayaye Nin Amxaara mooyee intii, edeg adduun joogta Islaameedku wuxuu ii yaqaan, ehelu kharykiiye Aakhiro albaabbada jannaan, agabsanaaya
Boqortooyada Boortaqiiska
Boqortooyadii Boortaqiiska Waxay ku faaftay Koonfur Amerika ilaa Afrika, Hindiya iyo Koonfur Bari Aasiya. Waxay ku bilaabatay sahaminta Burtuqiis-ka ee adduunka inti lagu jiray qarnigii 15aad waxana ay socotay in ka badan dhammaan boqortooyooyinkii kale ee casriga ahaa ee Yurub. Waxay socotay ku dhawaad ​​shan qarni Tani way ka dheer tahay Isbaanishka, Ingiriiska, iyo Imbaraadooriyadda Faransiiska.
Operating system
Operating system ama Nidaamka shidida (OS) waa koox barnaamijyo kombuyuutar ah, oo ay ku jiraan darawalada qalabka, kernels, iyo software kale oo u oggolaanaya dadka inay la falgalaan kombuyuutarka. Waxay maamushaa qalabka kombiyuutarka iyo agabka software-ka. Waxay bixisaa adeegyo guud oo loogu talagalay barnaamijyada kombiyuutarka. OS wuxuu noqon karaa mid yar (sida MenuetOS), ama weyn (sida Microsoft Windows). Nidaamyada shidida ee kala duwan ayaa loo isticmaali karaa ujeedooyin kala duwan. Qaarkood waxaa loo isticmaalaa waxyaabaha maalinlaha ah sida kombayutarka gaarka ah. Kuwo kale waa nidaamka shidida mobilada ama waxaa loo isticmaalaa shaqo khaas ah.
Qado
Qado (lunch; غداء) waa cuntada la cuno badhtamaha maalinta taasi oo ka kooban noocyo badan oo raashin ah. Marka la tixraaco dhaqanka dadka Soomaalida, qadadu waa cuntada ugu muhiimsan sadexda wakhti ee dadku wax cuno. Wakhtigani waxaa inta badan dadku cunaan cuntada ugu culus, badan ee ugu fiican ee la heli karo. Cuntada qadada Soomaalida waxaa ka mid ah: hilib, kaluun, bariis, baasto, khudaar, midho, maraq iyo noocyo kale. Si taasi ka duwan taasi meelo badan oo caalamka ah qadadu muhiim uma aha sida cashada wakhtigaasi oo la cuno raashinka ugu fiican ee la heli karo.
Guud ahaan, qadadu waa cuntada labaad ee dadku cunaan maalintii (waxay ku xigtaa quraaca); waxaana inta ugu badan la isticmaalaa wakhtiga duhurkii ee 12ka P.M wixii ka dambeeya.
=Muuqaalka=
=Qoraalo La Xidhiidha=
=Tixraac=
Siciid Gacamay
Abwaan '''Siciid Gacamey waa abwaan kamid ahaa abwaanada ugu waaweyn abwaanada goballada dhexe gaar ahaaan Mudug,Galgaduud iyo Hiiraan, abwaan gacaneey ayaa ahaa abwaan hal abuur badan waxaana la sheegaa inuu aad u luuq macaanaa, abwaanka ayaa lahaa gabayo badan oo soomaalida caan ka ahaa, kuwaasoo uu kaga hadli jiray ifafaalihii waagaas jiray isagoo dadka hogatsaalayn jiray abwaanka ayaa caan ku ahaa gabay uu kula hadlay walaalaha woqooyiga waagii ay halgankooda gooni isu taaga ah bileebeen 1988, was kii lahaa:
Zinedine Zidane
Zinedine Zidane(Zinedine Zidane; زين الدين زيدان) waa ciyaartooy kubada cagta u ciyaara wadanka Faransiiska, kaasi oo hada shaqo-joojin sameeyay. Ciyaartooygan wuxuu u dheeli jiray kooxda Real madrid mudaribkeda hada, waxu dhashay (23 june 1972 marsiliya) magicisa runta waa Zayn aldin zaydan wana Aljeeriyan asalkisu. waxu kamidyahay zaydan usturada kubada cagta, waxu laqatay muntakhabka wadankisa kob'ka aduunka iyo kob'ka yurub iyo kob'ka qaradaha, zaydan waxu kaciyara dhexda horaysa. waxu qatay kob'ka lacibka ugu fican adunka 3 mar.
Siciid Gacamay
Gabayadii Abwaanka
Abwaanka ayaa lahaa gabayo tiro badan, waxaase ugu caansanaa:
Zinedine Zidane
Dadka oo dhanna wa kayabiyey gorti  lo magacabay lacibki ugu ficna yurub 50 sano oo laso dhafay waxuna kaqeybgaliyey biliyh 125'ka lacib oo nol oo ugu fican 2004. hadana waxu u yahay mudarib'ka real madrid oo isbaniga.
Dhalashadisi
waxey uu qaxen waridka zaydan oo'ah ismacil iyo malika oo kaso jeda mandiqada qabail oo aljeeria ku dhaw 1953 intaney dagalku kabiloban aljeeria. kadib'na waxey dagen babri geskamida. 1960 nexdedi'na waxey uguren marsiliya. 1972 june 23'na waxa dhashay zayn aldin zaydan waxuna aha shantisa walalo kan uguyar. zayn usago yar bubilabay kubada cagta usago 5 sano jira waxuna laciyari jiray xafada ciyalkeda garon 12×80 leg oo uu xafada saxad uu'ah haadhow'na waxu kudar samay koxaha ciyalka
Asphaltka
Asphalt, oo sidoo kale loo yaqaan 'bitumen' (UK: / bɪtjʊmɪn /, US: / bɪtjuːmən, baɪ - /), waa dareere adag, madow, iyo dareeraha sare ee muuqaalka ah ama qaab semiamid ah oo batrool. Waxa laga yaabaa in laga helo kaydka dabiiciga ah ama laga yaabo inay soo saarto wax soo saar leh, waxaana lagu qiyaasaa inay tahay garoon. Ka hor qarnigii 20aad, ereyga asphaltum ayaa sidoo kale loo isticmaalay.Ereyga waxaa laga soo qaatay Giriigga Giriigga ah ee ἄσφαλτος ásphaltos.
Isticmaalka asaasiga ah (70%) ee asfaltu wuxuu ku jiraa dhismo waddo, halkaas oo loo isticmaalo sida dhoobada ama qalajiyaha isku dhafan qaybo wadajir ah si loo abuuro asfalt la taaban karo. Isticmaalka kale ee muhiimka ah waxaa loogu talagalay badeecada qashin biyoodka ah, oo ay ku jiraan soo saarida saqafka dareemey iyo in la xiro saqafyada dhulka.
Ereyada "asfalt" iyo "bitumen" ayaa badanaaba loo adeegsadaa si macnaheedu yahay noocyada dabiiciga ah iyo kuwa la soo saaray ee walaxda. In Ingriisiga Ameerika, "asfalt" (ama "cement asfalt") ayaa inta badan loo adeegsadaa haraaga la cadeeyay ee ka soo baxa geedi socodka xasaasiga ah ee saliidda cayriin. Ka baxsan Maraykanka, badeecada waxaa badanaa la yiraahdaa "bitumen", iyo cilmi yaqaanka jeermisyada adduunka ayaa doorbidaya ereyga noocyada dabiiciga ah ee dabiiciga ah. Isticmaalka isugeyntii caadiga ah badanaaba waxay tilmaamaysaa noocyo kala duwan oo asfalt ah sida "tar", sida magaca La Brea Tar Pits.
Garsoorka Soomaaliya
Ma jiro ilaa iyo hadda Garsoor hagaasan oo shaqeeya
Garsoorka
Garsoor waa gacmaha iyo dhidibbada caddaaladda ama dowladnimada. Haddii uusan garsoor jirin, caddaaladi ma jirto.
Madaxbannaanida garsoorka
Sida uu qabo qodobka 114aad Madaxbannaanida Garsoorka
Habka Dacwad Qaadista
Sida uu qabo qodobka 115aad
Maxkamadda dalka
Nidaamka Maxkamadaha Dalka Waxaa jiraya hal nidaam maxkamadeed oo ka kooban:
Xeerilaaliyaha Guud
Xafiiska Xeerilaaliyaha Guud
Xubnaha Golaha Adeegga Garsoorka
Xubnaha Golaha Adeegga Garsoorka Guddoomiyuhu wuxuu xilka haynayaa mudo shan sano ah, waxaana loo cusbooneysiin karaa hal muddo xileed kale. Gudoomiyaha guddiga wuxuu iska wareejinayaa dhammaan waajibaadka ka baxsan hawlaha Guddiga isla marka loo dhaariyo xilkaas. Qofka loo doorto guddoomiyaha wuxuu haynayaa muddo xileed dhammeystiran xataa haddii muddada xilka qofka la magacaabayo ay ka yar tahay shan sano.
Guddiga adeegga garsoorka
Xubnaha Golaha Adeegga Garsoorka Guddoomiyuhu wuxuu xilka haynayaa muddo shan sano ah, waxaana loo cusbooneysiin karaa hal muddo xileed kale. Guddoomiyaha guddiga wuxuu iska wareejinayaa dhammaan waajibaadka ka baxsan hawlaha Guddiga isla marka loo dhaariyo xilkaas. Qofka loo doorto guddoomiyaha wuxuu haynayaa muddo xileed dhammeystiran xataa haddii muddada xilka qofka la magacaabayo ay ka yar tahay shan sano.
Maxkamadda Dastuurka
Sida uu qabo Qodobka 117aad
Taariikh
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa si rasmi ah uga furay magaalada Muqdisho shirkii wadatashiga dib-u-habeynta hay'adaha garsoorka dalka.
1-da Abriil - 5-ta Abriil, 2013-ka ayaa looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin
Masuuliyiintii meesha timid
Warmurtiyeedka gabagabadii shirka
Warmurtiyeedkii Shirweynaha Qaran ee dib-u-Habaynta Garsoorka Dalka Soomaaliya waxa soo baxey 17 qodob oo la diyaariyey intii shirka uu socdey ee 1-dii bisha iyo manta oo 5 ay tahey waxaan ay u qornayeen sidan.
mudane Xasan Sheekh Maxamuud uu jeediyay 11kii bishii Febraayo ee sanadka 2013 oo ugu yeeray shirweyne qaran oo looga wada tashanayo dib u habaynta garsoorka iyo kaabayashiisa, kaasoo ka tarjumayay tiirka labaad ee tiirarka lixda ah ee ay ku qotonto aragtida siyaasadeed oo uu madaxweynuhu ku dhawaaqay 16kii Sebteembar 2012; ]]. Allaa Mahad Leh!
Pr.axmed jimcaale (kaastaro)
pr.axmed jimcaale kaastaro waxa uu ka soo jeeday gobolka galguduud gaar ahaan deegaanka masagawaa waxa uu ka mid ahaa aas aasayaashii jaamacadda muqdisho waxa una ku geeriyooday magaalada muqdisho sanadkii 2008kii isla jaamacadda dhexdeeda xili uu bixinaayay darsi,
aniga oo ah C/raxmaan Zaylaci waxaan jeclaaday in aan ku biiriyo qoraalkan waxii aan ka xasuusto Prof.Axmed Jimcaale Maxamed oo ku magac dheeraa Prof.Kaastaro oo ahaa macalinkaygii JaamacadDa Muqdisho Mushrifna ka ahaa qoraalkii qalin jabintayda oo ahayd Taariikhdii iyo ilbaxnimadii Herer, mana iloobi karo kaalintiisii iyo tilmaamihiisii iyo aqoontii aan ka baranay
waxaana uu u geeriyooday madfac ku soo dhacay xarunta Jaamacadda Muqdisho ee Degmada Hodan. Prof. Kastaro waxa uu ku soo bartay dalka Masar isagoo wax ku soo bartay Jaamacadda Al-ashar xilliyadii Todobaatanaadkii qarnigii tagay waxa uu ku takhasusay Cilmiga Taariikhda, waxa uu Master ka soo qaatay dalka Suudaan kuna qaatay Taariikhda Boqortooyadii Islaamka ee Soomaalida ee IIFAAT, Prof.Axmed Jimcaale waxa uu ahaa macalin qiimo badan, waxa uu ka mid ahaa macalimiintii Jaamacadda Ummada gaar ahaan kuliyadii waxbarashada ee Lafoole,burburkii kadib waxa uu ka mid ahaa aqoonyahankii dhidibada u taagay Jaamacadda Muqdisho 1997, waxa uu ahaa haldoor cilmiyeed oo aan la ilaawi karin. Alle ha u naxariisto Macalinkeenii taariikhyahan ..aqoonyahan..barbaariye..Prof.Axmed Jimcaale Kaastaro AAMIIN
Imaam Al Bukhaari
Imaam Al Bukhaari (مُحَمَدْ بن إسماعيل بن إبراهيم البخاري) waa Abuu Muxamad Bin Ismaaciil Bin Ibraahiim Albukhaari, oo dhashay (13 shawaal 194 Hijriya. oo ku beegan 810 miilaadiga) waa mid ka mida xufaada iyo fuqahadii culumada islaamka. waa ninka ugu muhiimsan culumada xadiiska, cilmiga rijaasha, cilmiga al-jarxi wal tacdiil wal cilal ee ahlu sunada, kitaabo badan ayuu leeyahay oo ay ka mid yihiin Saxiixul Bukhaari, oo ah kitaabka ugu saxan kitaabka quraanka ka dib sida ay isku waafaqeen ahlu sunna looguna kolsoonida badanyhay lixda loo yaqaan (Umuhaat alsita) ee axaadiistu ku qurantahay. waxayna ku qaadatay ururinta iyo qoridiisu 16 sano, wuxuu ku koray agoonnimo, wax barashadana yaraan ayuu ku bilaabay wuxuuna socdaal aqoon raadis ku maray dhulkii islaamka badankiis, si uu u helo culimo uu ka barto diinta gaar ahaan fiqiga iyo axaadiista rasuulka scw, wuxuu wax ka bartay ku dhawaad kun shiikh, wuxuuna aruuriyay ku dhawaad lix boqol oo kun oo xadiis, wuxuu caan ka noqday dhulka oo dhan, asxaabtiisa culumadii ka dambaysay iyo dhamaan umada islaamku waxay u qireen horumar   imaamnimo xaga xadiiska iyo cilmigiisa fadli badan waa loo hayaa, goor loogu magac daray Amiir Al Mu'miniin Cilmiga Xadiiska, waxaa arday u noqday in badan oo culumo noqotay sida: Imaam Al Muslim, Ibnu Khusayma, Tirmadi iyo kuwo kaloo badan, Imaam Al Bukhaari  ayaa ahaa qofkii u horeeyay oo qora kitaab axaadiita kaliya loogu talo galay,iyo qofkii u horeeyay ee wax ka qora taariikhda raga xasiiyada wariya  , waa la dhibay waqtiyadii dambe ee noloshiisa, waana cunsuriyeeyay dad diidanaa cilmiga uu ilaahay siiyay oo culimo kale u tacasubaysay, waxaa laga saaray magaaladiisii Naysaabuur, iyo bukhaaraa, wuxuu u guuray tuulooyin u dhow samarqanda, meeshaas buu ku xanuunsaday laguna oofsaday ilaahay ha u naxariisto e.
Ingiriis (Dad)
Dadka Ingiriiska (English; Af-Carabi: إنجليز) waa bulsho iyo qoomiyad ka soo jeeda wadanka Ingiriiska, kuwaasi oo ku hadla luuqada Af-Ingiriisi.
Bilowggii
Dadka Ingiriisigu waxay tixraacaan dadka haysta dhalashada Ingiriiska ama asal ahaan Ingiriiska. England waa mid ka mid ah quruumaha ka tirsan jasiiradda Great Britain. Waxay jasiiradda la wadaagtaa Scotland (Scots) iyo Wales (Welsh-ka).
England sidoo kale waa qayb ka mid ah Boqortooyada Ingiriiska oo ay weheliso Scotland, Wales iyo Northern Ireland. Sababtaas awgeed, dadka Ingiriisku waa dad Ingiriisah.
Asal ahaan, dadka Ingiriisku waxay ka soo farcameen Anglo-Saxon iyo Celts. Dadka Ingiriisida casriga ah waxay inta badan leeyihiin awoowayaal dalal kala duwan ka yimid. Badanaa, awoowayaashood waxay ka yimaadeen wadamada kale ee Yurub iyo adduunka intiisa kale.
Dhalashada
Dad badan ayaa ka taga Ingiriiska si ay ugu noolaadaan dalalkii uu Ingiriisku gumaysan jiray. Kuwaas waxaa ka mid ah Ameerika, Australia iyo Kanada. Wadamada ay ku nool yihiin dadka ugu badan ee Ingiriisi ah, marka laga reebo Boqortooyada Ingiriiska.:• Waa Ameerika, Australia, Kanada, iyo New Zealand iyo Sub Hindiya Conitinent.:•
Dhaqdhaqaaqa jihada kale ayaa xitaa ka sii muhiimsan. Qiyaastii 40 ilaa 44 milyan oo qof oo ku nool waddamo kale ayaa gebi ahaan ama qayb ahaan ka soo jeeda Ingiriiska. Xogta tirakoobku waxay caddaynaysaa hadalladan.[8].!!
Muuqaalo
.:•
Tixraac
Great Britain United Kingdom
Uraano
Uraano (Uranus; astaan: ama  ) waa meere ka mid ah Bahda Midaysay Qoraxdu.
Faalo
Meeraha Uraano waa kan todobaad ee qoraxda ugu dhow (asagoo u jira masaafo dhan 19.2 AU) iyo 14 jeer muga iyo miisaanka dhulka, kaasi oo ah kan ugu fudud dhammaan meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Uraano wuxuu leeyahay ubuc dhexe oo ka qaboow badan oogada sare. Meeraha Uraano wuxuu leeyahay tirada sadexaad ee ugu badan taasi oo dhan 27 dayax, kuwa ugu waawayni waa Titania, Oberon, Umbriel, Ariel iyo Miranda.
Meerayaasha Baxsan
Afarta meere ee banaanka u baxsan waa meereyaasha Neefaha Waawayn ee Bahda Qoraxdu Midaysay kuwaas oo ah 99% walxaha ku wareega qoraxda. Cirjeex iyo Raage ayaa waxay yihiin tobanaan kun oo jeer miisaanka iyo muga dhulka, waxayna ka samaysan yihiin isku dhisyo haydarojiin iyo hiliyaam. Dhanka kale, Uraano iyo Docay waxay leeyihiin 20 jeer laab muga dhulka waxayna ka samaysan yihiin macdano dhalaali kara oo ka kooban baraf.
Dayaxyada Uraano
Meereha Uraano wuxuu leeyahay tirada sadexaad ee ugu badan bahda qoraxdu midaysay kuwaas oo dhan 27 dayax.
Meerahan Uraano wuxuu leeyahay tiro badan oo dayaxyo ah, kuwaas waxaa ugu caansan:
Xamuul Gaadiidka
Xamuul Gaadiidka
shey kor u qaada culeesyada culus noocyada noocyada ah isla markaana awood u leh inuu u safro meelo kala duwan ama loogu qaado gaadiid tareenka ama hawada, shey dhaqaaq ah oo qof ku khiyaanay.
SCO
SCO en-Shanghai corporation organization
Waddnamaha SCO
Waddamaha kale, kazakstan , iran ,in kale.
Waddahmaha hashinka SCO
waddanmaha ,in kale
Af-Hawsa
Hawsa (Yaren Hawsa ama Harshen Hawsa) waa afka Chadic (laan ka mid ah qoyska afka Afro-Luqatul) oo leh tirada ugu badan ee ku hadla, hadlay sida luqaddooda kowaad ay ku saabsan 34 milyan oo qof, iyo sidii luqad labaad by qiyaastii 18 milyan oo dheeraad ah, total qiyaastii waa 52 milyan oo qof.
Beesha Daraawiish
Beeshu waxay caan ku tahay halgankii dagaalka ahaa ee la galeen Boqortooyadii Ingriiska iyo dowrkii taariikhiga ahaa ay ka qaadatay taageerida Dhaqdhaqaaqa Darawiishta oo dagaal dhiig badan ku daatay ay la galeen quwadihii gumaysiga 1899 ilaa 1920. Dhaxalkaas awgood, ayaa magaca Daraawiish wuxuu ku dhowaaday in oo la mid noqdo magaca qabiilkan.
Qoraal kooban
Magaca beesha Dhulbahante oo dhameestiran waa Saciid Saalax Cabdi Maxamed Cabdiraxmaan bin Ismaaciil al-Jabarti. Dhulka aasaasiga beesha ayaa ah gobolka Haud iyo Dooxada Nugaal, qaybaha qabiillada ee kala dega goboladaas ayaa la isugu yeeraa Reer Hawd iyo Reer Nugaal. Xilligan, beeshu waxay leedahay 13 Garaad (ugaasyada beesha). Garaadka ugu sareeya ee madaxdhaqameedka ayaa ah Garaad Jaamac Garaad Cali oo ka dhaxlay adeerkiis Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac. Adeegsiga ciwaanka Garaad (ayaa aad ugu baahsan Dhulbahante), waxaa markii ugu horaysay daah furay awowgii weynaa ee Garaad Shirshore oo horey ugaas ahaan ugu soo shaqeeyay.
Siyaasada
Sannadkii 1998, waxay beelaha kale ee Harti la aasaaseen Dawlad goboleedka Puntland sababo qaraabo wadaag awgood. Si ku saleysan isir ahaan, xiriirka qabaailada Puntland iyo midnimada soomaaliyeed, ayaa codbixiyaasha Sanaag iyo gaar ahaan reer Sool waxay go’aansadeen inay aad uga yaraayeen aftidii madaxbanaanida iyo dastuurka Somaliland ee 2001. In kasta oo beesha Dhulbahante ay ku kala jabtay khilaafkii 2007, iyada oo qaarna la safteen Somaliland iyo ciidamadeeda ee agagaarka Laascaanood, Baaqii Boocame ee 2007 ayaa dhammaan salaadiinta beelaha Dhulbahante diiday Ajendaha goosashada Somaliland ayna dalbadeen in laga saaro maleeshiyooyinkeeda dhulka dhaqanka u ah beesha.
Qabsashadii Laascaanood ka dib 2007, waxaa soo ifbaxay dhaqdhaqaaq midow oo ujeedadiisu ahayd in Somaliland laga saaro dhulalka Dhulbahante. Dhaqdhaqaaqa loogu magac daray Maamulka Midnimada iyo Badbaadinta ee Gobollada SSC ee Soomaaliya ( Hogaanka Badbaadada iyo midaynta SSC (HBM-SSC )) waxaa hormood ka ahaa Saleebaan Ciise Ahxmed waxaana la aasaasey 2009. Madax dhaqameedyada ugu muhiimsan ee taageeray Dhaqdhaqaaqa SSC waxaa ka mid ahaa Garaad Jaamac Garaad Cali, Garaad Jaamac Garaad Ismaaciil, iyo Garaad Cali Buraale Xasan
Meelaha ee ku badantahay beesha
Dalka Itoobiya, beesha Dhulbahante waxay Gobolka Soomaali galbeed ka degaan aagga Doollow , gaar ahaan xaafadaha Bookh, Danot iyo Wardheer. Dalka Kenya gaar ahaan Gobolka Waqooyi Bari waxaa ku nool beel ku abtirsata dhulbahaante
Dhulbahante wuxuu si gaar ah u degay magaalooyinka waqooyiga Soomaaliya ee Laascaanood iyo Buuhoodle. Waxaa intaa dheer inay si fiican uga muuqdaan magaalooyinka Ceerigaabo iyo Garoowe.
Tirada beelaha reer darawiish
Tirada beelaha reer darawiish waxaa ah :
Doorashooyinka Soomaaliya
Doorashaddii ugu dambeeysay ee Soomaaliya waxay dhacday Sideetanaadkii Xiligii Dawladdii Kacaanka. Waxay ahayd in ay dhacdo doorasho guud ee dadku sameeyaan 2012 laakiin ma dhicin, Baarlamaankana waxaa soo xulay Odayaal dhaqameed, Walina ma jiro wax Dastuur ah oo la iskau raacay waloow uu jiro mid kumeel gaar ah kaas oo wali dadku aysan Afti ku ansixin Dastuurka Soomaaliya.
'''Doorasho loo dhanyahay waxaa ugu dambaysay Somalia in la qabto sanadkii 1980s, xilligi dawaladi hanti-wadaaga. Inkastoo Doorashooyn dadwayne la qorsheeyey in la qabto 2012, laakin ma dhicin. Dastuurka ku meel-gaarka ah ee Soomaliya wuxu xusayaa habka doorashada axsaabta. waxan ladonya in si casaal ah loo simo dadka somaliyed oo loo firen qabyalka ka soo jaydaan .'''
= Guud mar= Waqtigii maamulkii madaniga ahaa ee jiray, ka hor inta uusan xukunka qabsan Golihii saree e kacaanka (Supreme Revolutionary Council) 1969-kii, waxaa jiray tiro xisbiyo siyaasadeed. Waxaa inta badan laga xasuusan karaa xisbiyadaas hore Ururka Dhalinyarada Soomaliyeed Somali Youth League, ahaana Urur siyaasadeedkii ugu horeeyey ee dalka, lana filayay inuu xukunka qabto. Golihiii sare e kacaanka uuna hogaaminayay Siad Barre, wuxu mamnuucay dhamaan xisbiyadii siyaasadeed, isagoo higsanayay nidaamka hanti-wadaaga cilmiyaysan(scientific socialism) ee ikhtiraaceen Marxism-kii China iyo isutaga Miwadawga Soviet Union.Kadib Dagaalkii sokeeeyey ee 1990s (civil war), dalkana laga saaray siyaad barre, inyar oo ka haray xisbiyadii faraha badnaa, waxay isugu tageen maamul goboleedyadii waqoooyi, inta soo hartayna waxay u kala jajabeen kooxo maleeeshadkii ka samaysmay koonfurta. Kadib dhowr iskudayo aan guulaysan oo dib u heshiiisyo qaran aha, waxa sandii 2004 la asaaasay, dawlad federal kumeel gaar ah(Transitional Federal Government) oo loo idmaday in dalka u samayso dastuuur cusub ahaatana mid loo dhanyahay. .
Kumeel Gaarka kadib
Sanadkii 2011-kii, waxaa waqti kordhin loo sameeyey Madaxwaynihii xilligaaas, Gudoomiyaha Baarlamaanka iyo ku xigeenadisa ilaa August 2012, Intaa kadibna waxaa la qorsheeyey inay diyaariyaan doorashooyin cusub. Sida uu qorayay “Tub-raac logu dhamaystirayay kumeel-gaarka”, Madaxda Soomalidu waxay ku kulmeen magalada waqooyiga barre ee Garowe bishii Feberaayo 2012, waxaana looga hadlay qorshahi looga bixi lahaa kumeel gaarkanimada. Kulanka waxaa isugu yimi goob-joogayaal calaami ah madaxda Soomalida; Maxawaynihii dawlada ku meel-gaar ahaa Sharif shiikh axmad, Ra-isal waasare Cabdiwali Maxamad Cali, Gudoomiyaha baarlamaanka Sharif Adan sharif xasan, Madaxwayaha Puntland Cabdiraxman Maxamed Faroole, Madaxwayanaha Galmadug Maxamad Aadan Caalin iyo Khalif Cabdulkadir oo matalayay Ahlu Sunnah Wal jama’a. Waxa lagu heshiiyay: Doorashadii madaxwaynaha ee baarlamaaniga ahayd waxaa la qabtay septeembar 2012, taasoo lagu doortay Hassan Sheikh Mohamud madaxwayne.
Asuka Saitō
Asuka Saitō waa fanaanad reer Jabaan ah iyo atariisho ah qayb ahaan asal ahaan Burma.
Badweynta Hindiya
indian ocean Hint altkıtası Oceano Indiano Badweynta Hindiya (Indian Ocean; المحيط الهندي) waa badweynta sadexaad ee ugu wayn aduunka taasi oo dhacda bariga qaarada Afrika, koonfurta Aasiya ilaa galbeedka Badweynta Atlaantik. Badweynta Hindiya waxay ka mid tahay baddaha aduunka ugu waaweyn waxaayna u dhaxeysaa qaaradaha Afrika, Aasiya iyo Ustareliya. Baaxada Badweynta Hindiya waxaa lagu qiyaasaa 73.481.000 km². Waxay ku xirantahay waqooyiga-galbeed, Marinka Gardafuul. Xudduudaha Badweynta Hindiya, oo ay soo diyaarisay Ururka Caalamiga ah ee Hormarinta Caalamiga ah 1953-kii, waxaa ka mid ahaa Badweynta Koonfureed laakiin maaha badaha xeebaha ee waqooyiga woqooyiga, laakiin sannadkii 2000 ayaa IHO waxay gooni u goosatay Badweynta Koonfureed si gooni ah, taas oo soo saartay biyaha koonfurta of 60 ° S badweynta Hindiya, laakiin waxay ku jireen xeebaha badweynta waqooyiga. [5] Meridionally, Badweynta Hindiya waxaa laga soo xigtay Badweynta Atlantic by 20 ° bariga Meridian, koonfurta koonfurta Cape Agulhas, iyo Badbaadada Baasifiga by meridian of 146 ° 55'E, koonfurta ka soo xigta koonfurta ugu fog ee Tasmania. Inta u dhaxaysa waqooyiga badweynta Badweynta Hindiya qiyaastii 30 ° waqooyiga Gacanka Ciraaq.
Badweynta Hindiya waxay daboolaysaa 70,560,000 km2 (27,240,000 sq mi), oo ay ka mid yihiin Badda Cas iyo Gacanka Ciraaq, laakiin ka baxsan Badweynta Koonfureed, ama 19.5% Bada Dunida; Miisaankeedu waa 264,000,000 km3 (63,000,000 cu mi) ama 19.8% mugga caalamka; waxay leedahay qoto dheer celcelis ahaan 3,741 m (12,274 ft) iyo qoto dheer oo ah 7,906 m (25,938 ft). [6]
Xaafadaha badda ee badweynta ayaa ah cidhiidhi, oo qiyaastii 200 kiilomitir (120 md) ballaaran. Marka laga reebo waxaa laga helaa xeebta galbeed ee Australia, halkaas oo xajmiga shinninku uu ka badanyahay 1,000 kiiloomitir (621 mi). Celceliska qoto dheer ee baddaha waa 3,890 m (12,762 ft). Mawduuca ugu sarreeya waa Diamantina Deep in Diamantina Trench, 8,047 m (26,401 ft) oo qoto dheer; Sunda Trench waxay leedahay qoto dheer oo ah 7,258-7,725 m (23,812-25,344 ft). Waqooyiga 50 ° ee koonfurta, 83% ee basin weyn ayaa daboolaya saameeyaha pelagic, kuwaas oo in ka badan kala badh uu yahay globigerina. Qeybta 14% ee ku hartay waxaa lagu dhajiyay qulqulka dhulalka. Dhaqdhaqaaqa maskaxdu waxay ku badan yihiin dhul-beereedka koonfureed.
Dhibaatooyinka ugu waaweyn ee ka mid ah Bab el Mandeb, Strait of Hormuz, Lombok Strait, Strait of Malacca iyo Strait Strait. Seas waxaa ka mid ah Gacanka Cadmeed, Badda Carabta, Badda Carabta, Bay of Bengal, Great Australian Bight, Badda Lacadis, Gacanka Mannar, Mozambique Channel, Gulf Oman, Persian Gulf, Badda Cas iyo agabyada kale ee biyaha. Badweynta Hindiya waa mid si toos ah ugu xidhan badda badda Mediterranean iyada oo loo marayo Suez Canal, taas oo laga heli karo Badda Cas. Dhammaan badaha Badweynta Hindiya waxay ku yaallaan Khamriga Bari ee Bariga dhexe, bartamaha
Taxane taxane ah iyo silsilado isdabajoog ah oo ay soo saarto hotspots waxay ka gudbaan Badweynta Hindiya. Réunion hotspot (firfircoon 70 ilaa 40 milyan oo sano ka hor) ayaa isku xira Réunion iyo Mascarene oo ku yaalla Chagos-Laccadive Ridge iyo Trascan Traps ee waqooyiga galbeedka Hindiya; Xerada Kerguelen (100-35 malyan sanno ka hor) waxay isku xirtaa jasiiradaha Kerguelen iyo Kerguelen oo ku yaalla Nines East Ridge iyo Rajmahal Traps ee waqooyi-bari Hindiya; Goobta Marion (100-70 Milyan sanno ka hor) waxay suurtagal noqon kartaa inay xiriir la sameyso Prince Edward Islands oo ku taal Eighty Five East Ridge. [10] Meelaha hotspot ah ayaa la jebiyey by Waxaa ka mid ah xeebaha kulaylaha ah, badweynta Hindiya ee Hindiya waxay ka mid tahay meelaha ugu badan ee la isku daro phytoplankton ee xagaaga, sababtoo ah dabaylaha monsoon ee adag. Dabayshu waxay ku qasbaysaa in ay keento xayiraad xoog leh oo xeebta iyo furan, taas oo soo saarta nafaqooyinka meelaha aagga sare halkaasoo iftiin ku filan oo loo heli karo sawirradu iyo waxsoosaarka phytoplankton. Phytoplankton Blooms waxay taageertaa nidaamka badda badda, oo ah saldhigga shabakadda cuntada badda, iyo ugu dambeyntii noocyada kalluunka ee waaweyn. Badweynta Hindiya waxay u dhigantaa qaybta labaad ee ugu weyn dhaqaalaha qiimaha dhaqaale ee ugu qiimaha badan [11] Kalluunkeeduna waa mid muhiimad weyn u leh waddamada xuduudaha u ah isticmaalka gudaha iyo dhoofinta. Kalluumaysiga kalluumeysiga ah ee ka yimaada Ruushka, Japan, Kuuriyada Koonfureed, iyo Taiwan ayaa sidoo kale ka faa'iideysanaya Badweynta Hindiya, ugu badnaan geedka iyo tuunbada. [12]
Gaaca
Gaaca, Ga'a; waa deegaan aad quruxsan oo soo jiidasho leh waxay Isugu jirtaa Beero iyo goob dalxiis oo dabiici ah  oo leh ilo Biyoodyo aan go'in, Warro biyo jiifeen ah, Biyo dheceeno, Beero,  Biyo qulqulaya oo macaan  iyo  Kaymo waaweyn oo jiq ah oo dalxiiska iyo tamashlahaba ku wanaagsan, Ishana u roon. Gaaca waa deegaan barwaaqo ah waxaana ku nool Duur joog farabadan oo ay kamid yiihiin ugaadha noocyadeeda kala duwan, Noocyada shimbiraha dalka iyo noocyo badan oo Duur joogta qaybeheeda kale duwan ah. Waxay ku taal Togga weyn ee Baalade, 30 KM ayeey dhanka koonfureed ka xigtaa magaalada Boosaaso. Gaaca waxay ka mid tahay meelaha ugu caansan ee loo dalxiis tago, waxaana aad u booqda dalxiisayaal Ajaanib & soomaali.
Badweynta Hindiya
Cilmi baaris ayaa muujinaysa in kor u kaca heer-badeedka badweynta ay qaadaan qariidad ku saabsan habka badda badda. Daraasad ku saabsan isbedelada Phytoplankton ee Badweynta Hindiya waxay muujinaysaa hoos u dhac ku yimid ilaa 20% khadka fytoplankton ee Badweynta Hindiya, lixdii sano ee la soo dhaafay. [13] Qiimaha tuunida ayaa sidoo kale hoos u dhigay hoos u dhaca qarnigii la soo dhaafay, taas oo ay ugu wacan tahay kor u kalluumeysiga warshadaha, iyada oo kuleylka ogu kululeynayo dareen dheeraad ah oo ku saabsan noocyada kalluunka.
Gaaca
Barxadda Gaaca
Barxadda Gaaca waxay ku taal Ka soo horjeedka Xarunta Dowladda Hoose ee Magaalada Boosaaso, Jihada Galbeed ayeey Kaa qabaneysaa Marka la joogo Dhismaha Kowaad ee Dowladda Hoose ee Boosaaso, Barxadda Gaaca (Gaaca Square) Waa Fagaaraha Ugu ee Caansan Magaalada Boosaaso, Bartamaha barxadda waxaa ku yaal Aargada Magaalada, waxay ku taal meel 4 Wado Isugu yimaadaan Waana Goobta kowaad ee dadweynuhu Isu Taggaan Xilliyada Fantasiyaha, Isu soobaxyada, Iidaha IWM. Dhismayaasha caaradka ku haya Barxadda qaybtood waxay magac wadaag la yihiin Barxadda Sida Dabaqa Gaaca oo ka mida Saraha ugu ku hareeraysan Barxadda.
Badweynta Hindiya
Qeybta qashinka ee Badweynta Hindiya ayaa la helay sanadkii 2010 kaas oo ka koobnaa ugu yaraan 5 milyan oo kiilomitir oo isku wareeg ah (1.9 malyan oo mayl laba jibaaran). Koontaroolka Koonfureed ee Hindiya, Guryahaasi waxay si joogto ah u dhexdhexaadinayaan Badda Australia ilaa Afrika, waxay hoos u dhigeen Mozambique Channel, waxayna ku noqdeen Australia mudo lix sano ah, marka laga reebo burburkii burburay ee aan ku dhicin xarumaha geyre. [loo baahan yahay]
Sannadka 2016, cilmi-baarayaasha Ingiriiska ee ka socda Jaamacadda Southampton waxay ogaadeen lix nooc oo xayawaan ah oo cusub oo ku yaala badweynta Hindiya. Noocyada cusubi waxay ahaayeen "Hoff" cusbooneeysi, "suuf", "suuf", suuf la mid ah, kareem, xajmiga duufaanka iyo duufka polychaete
Taariikhda Badweynta Hindiya waxaa lagu tilmaamaa ganacsiga badda; dhaqanka iyo suuq-geynta ganacsigu waxay u badan tahay inuu dib u soo celiyo ugu yaraan toddoba kun oo sano. [15] Inta lagu jiro muddadan, isgaadhsiinta madax-bannaan, gaaban fog ee isgaadhsiinta oo ay weheliso xudduudaha cirif-dhigga ah ayaa loo beddelay shabakad isku xiran. Shabakada shabakadani ma ahan mid lagu guulaysto ilbaxnimo dhexe ama mid sare, balse waa isweydaarsi maxalli ah iyo isbeddel goboleed ee Gacanka Bari, Badda Cas iyo Badda Carabta. Dhererka sare ee Ubaid (2500-500 BCE) ayaa laga helay buluugga Gacanka ee Dilmun, maanta oo ah Bahrain; raadadka isdhaafsiga u dhaxeeya xaruntan ganacsiga iyo Mesopotamia. Sumerian wuxuu ka ganacsan jiray hadhuudh, dherer, iyo dhumuc (oo loo isticmaalo doomaha cawska) ee naxaas, dhagax, geedo, maqaar, taariikh, basasha, iyo luul. Maraakiibta xuduudaha ee xuduudaha ah waxay u gudbiyeen alaabo u dhaxeeya ilbaxnimada Harappa (2600-1900 BISHKI) ee Hindiya (casriga casriga ah ee Pakistan iyo Gujarat ee Hindiya) iyo Gacanka Ciraaq iyo Masar.
Periplus ee Badda Erythraean, oo ah hoggaamiyaha Alexandria ee adduunka ka baxsan Badda Cas - oo ay ku jiraan Afrika iyo Hindiya - laga bilaabo qarnigii koobaad ee Aasaasiga ah, ma aha oo keliya aragtida ganacsiga ee gobolka, laakiin sidoo kale waxay muujinaysaa in badmaaxiinta Roomaanka iyo Giriigta ay horeba u barteen aqoonta dabaylaha monsoon. [15] Heshiiska mugdiga ah ee Madagascar ee ay sameeyeen hubiyeyaashu waxay muujinayaan in xuduudaha xuduudaha badaha ee Badweynta Hindiya ay labaduba yihiin kuwo si fiican u degan oo si joogto ah ugu dhexmaray waqtigan. Inkastoo mooshinka waa in uu aqoon u yeeshay Badweynta Hindiya qarniyo badan. [15]
Dhaqanka hore ee dunida ee Mesopotamia (laga bilaabo Sooma), Masar hore, iyo Hindida Hindiya (oo ka bilowda ilbaxnimada Indus), oo ka bilaabmay dooxooyinka Tigris-Yufrates, Niil iyo Indus siday u kala horreeyaan, Badweynta. Dhaqameedyada ayaa si dhakhso ah uga kacday Faaris (laga bilaabo Ceel) iyo kaddibna Koonfurta Aasiya (laga bilaabo Faanaan).
Intii lagu guda jiray ciidankii ugu horreeyay ee Masar (3000 BCE), badmaaxayaasha ayaa loo diray biyaha, iyagoo u safraya Punt, oo loo maleynayo inay qayb ka yihiin maanta Soomaaliya. Maraakiibta soo laabtay waxay keeneen dahab iyo malmal. Dhaqdhaqaaqa badda ee ugu horeeyay ee u dhaxeeya Mesobotamiya iyo Hindu-Indus (oo ah 2500 CH) ayaa lagu qabtay xeebta Badweynta Hindiya. Fikrado badan oo ka tirsan dabayaaqadii 3-da sano ee BCE ayaa laga yaabaa inay soo galaan aagga, laakiin ma jirin degsiimo.
Biyaha Badweynta Hindiya ayaa furay aagagga xuduudaha u ah ganacsiga ka hor inta aaney Atlantic ama Pacific Ocean. Meelaha xoogga leh ayaa sidoo kale loola jeeday maraakiibta si sahal ah u dhoofi kara galbeedka horraantii xilliga xagaaga, ka dibna dhowr bilood sug oo soo noqo bari. Tani waxay u oggolaatay dadyowga reer Indonesia in ay ka gudbaan Waxaa darasadaan idiin surta galiyey Ina akhristan mudane Cawil Aden Ali.
= Sidoo kale Fiiri =
=Qoraalo Kale=
= Xigasho =
Bill Gates
William Henry "Bill" Gates III (28 Oktoobar, 1955). Waa nin ganacsade iyo programmer ah isla markaasna ah samafale. Waana ninka ugu hodantinimo badan caalamka. Bill gates iyo Paul Allen waxey wada asaaseen shirkada Microsoft sanadkii 1975kii.
Noloshiisii Hore
Sr. iyo Mary Maxwell Gates, waxaa la dhalatay Gates labo walaalo.
Wuxuu ku soo barbaaray yaraantiisa gates qooys magac ku leh taariikhda Siyaasadda iyo ganacsiga iyo adeega bulshada. Aabihii wuxuu ahaa Garyaqaan(Lawyer) sare, Hooyadiina waxey qabatay jago maamul jaamacada washignton. wuxuu aad ugu wanaagsanaa gates yaraantiisii iyo waliba xiligii iskuulka hoose maadooyinka sida Xisaabta iyo Scienceka, walidkiina waxey ogaadeen maskax furfurinada wiilkooda waxeyna geeyeen iskuulka (Lakeside) oo ku sareeyay heerka waxbarasho.Go'aankaasna wuxuu saameyn weyn ku yeeshtay nolosha gates waayo wuxuu markii ugu horeysay uu ku arkay Computerka. Gates wuxuu ka mid yahay ganacsatada ugu wanaagsan ee kacaankii kumpuyuterka. Intaas waxaa dheer in ay gabadhiisa mida wayn oo dhalatay 1996 ee saaxibo yihiin wiil soomaaliyeed oo lagu magacaabo Ayatullah Ahmed Waafi oo ku dhaqan dalka Sweden.
gatter waa naaneystii loogu yidhi xillligii waxbarashadiisa hoose taaso la micno ah diidey iaan quusto. Bill Gates iyo Paul Allen ayaa 1975 waxay wada aas-aaseen shirkada Microsoft.
HADDA william henary gates bill gate waxaa lagu timaamaa ninka dunida ugu lacagta badan
waxaa taariikhdan kooban ka diyaariyay
Ilyaas abdirahman mohammed.
Uumi
Uumi (بخار) waa marka ay maadadu ku sugantahay xaalad ay sii baaba'ayso ama isu badalayso hawo ama dhado isla markaasoo heer kulkeedu ka hooseeyo xaalada adag.
Miis
Miis (table; منضدة) waa gobol, qeyb iyo waaxyo laga soo jaro jirida iyo qeybo kale oo dhirta ka mid ah taasi oo la isku kabay ayadoo la isticmaalayo musbaaro ama xamag. Miisaska iyo kursiga waxaa loo isticmaala nolosha maalinle ee aqalka, xafiisyada iyo guud ahaan qalabka dadku adeegsadaan. Guud ahaan alwaaxa waxaa laga sameeyaa waxyaabo badan, sida: miiska, kursiga, Armaajada, qeybo ka mid ah baabuurta, albaabada, iyo waxyaabo badan oo ka mid ah agabka maalin walba la isticmaalo.
Usbekistan
Usbekistan (Oʻzbekiston Respublikasi) Waa dawlad kutaala badhtamaha Aasiya waana dawlada ugu dadka badan dawladaha Badhtamaha Aasiya. waxa dalkan u caasimada magaalda Teshkand magaalada ugu wayn uguna caansani waa magaalda taariikhiga ah ee Samarqanda waa mid kamida dawladaha islaamka waana dawlad fadaraali ah. waxa ay hore uga mid ahayd midawgii sofiyetka. wadankan waxa kasoo jeedaa shiikhii waynaa ee ku takhasusay soo warinta axaadiista Rasuulka C.S. ee la odhan jiray Bukhaari waxa kale oo kasoo jeeda shuyuukh badan oo ay kamid yihiin: Muxamed bin Muuse al-Khwarizmī Nisaa'i Ibn Siinaa iyo Tarmadi.
Miis
=Sidoo kale fiiri= =Tixraac=
Usbekistan
Bedka
Jamhuuriyada Usbekestan masaafo ahaan waxa ay ka koobantahay 447.400 oo isku wareeg ah dadka kunooli waxa ay gaadhayaan 16.161000. ilaa intii kahoraysay 1920 waxa ay caasimadu ahayd magaalda samraqand kadib midawgi sofiyaat ayaa ka wareejiyay oo u wareejiyaya magaalada Tashkand.
Hal-god
= Goddadka Xisaabta =
Tusaale ahaan tiroda todoba waxay ka mid tahay tobanka lambar ee la isku yidhaahdo Hal-godleey. Halka tirada konton-iyo-shan ka tirsan yahay Labo-godleeyda oo ugu dambeeyso sagaashan-iyo-sagaal.
= Qeeybaha Goddadka Tirada =
Goddadka tiroda lama soo koobi karo, laakiin waxaa u muhiimsan oo ugu horeeya kuwan hoos ku xusan:
Gegada Diyaaradaha Ismaaciil Mire
Gegada Diyaaradaha Ismaaciil Mire (Ismail Mire International Airport) waa gego diyaaradeed ku yaala magaalada Buuhoodle, wadanka Soomaaliya. Garoonkan waxaa loogu magac-daray abwaankii Ismaaciil Mire.
Hordhac
Dhismaha garoonku wuxuu bilaabmey badhtamihii sanadkii 2012ka waxaana la dhamaystiray 2014tii wakhtigaasi oo howlgalka duulimaadku si toos ah u bilaabmey. Diyaaradii ugu horeeysay ee ku soo degta gegadani waxay ahayd Diyaarada Cessna Caravan taasi oo ka soo duushay magaalada Jabuuti.
Habdhiska Taranka
Habdhiska Taranka Habdhisa taranku waa mid ka mid ah kuwa ugu mihiimsa habdhisyada jira. Waa hab sharaxaya qaabka uu baniaadamku ama nooluhus u tarmo iyagoo maraaya marxalado mucjiso ah.
Układ moczowo-płciowy
Railway Mogadiscio-Villabruzzi
Waxey aheyd wado tareen oo talyaanigu dhisay 1914 oo dherarkeedu ahaa 114 km oo isku xiri jirtay Muqdisho iyo jowhar(oo markaa loo yaqaanay Villabruzzi).
Markii uu Ingiriisku ka adkaaday talyaaniga oo uu ka qabsaday goboladii geeska Afrika oo uu Talyaanigu xukumayay ee koonfurta Soomaaliya iyo Ereteriya ayuu ingiriisku burburiyay 1941.
Badweynta Baasifiga
Badweynta Pacific waa badweynta ugu weyn caalamka marka loo eego kuwa kale. Magaca badweynta Pacific waxaa ubixiyey badmaax Bortuqiis ahaa. Wagaciisa waa Fardinan Magilaan sanadka markuu ahaa 1521 miilaadiga. Sababta uu ugu bixiyey in ay aheyd badweyn (degan). Magaca Pacific waxaa loola jeedaa "degan" run ahaantii waa badweyn degan hirarna aan kubadneyn.
Badweynta Baasifig (ingiriis: Pacific Ocean) waa biyo dhanaan oo aad u baaxad wayn isla markaana qariya 46% oogada biyaha dhulka.
Badweynta Baasifik Waa badwaynta uguwayn badha waawayn.Waxa ay dhererantahay inta u dhaxaysa Cirifka waqooyiwaqooyi ee aduunka ilaa Cirifka koonfureed dhanka galbeed waxa kaxiga labada qaaradood ee asiya iyo Australia dhanka barina waxa kaxiga qaarada maraykanka waxa ay kufadhidaa bed gaadhaya 169.2 milyuun oo iskuwareeg ah waxa ay qaadanaysaa 46% marka badaha oo dhan laysku daro hadii la eego aduunk baasafiku waxa uu ka noqonayaa 30% taas oo kadhigan sadex moolood oo meel waxa la ogaady qarnigii 16aad, waxa ogaaday dhul baadhihii lagu magacaabi jiray Vasco Núñez de Balboa
= Aragti guud = Badweynta Baasifikgu marka aduunka lagadhigo sadex meelood waxa ay katahay meel taas oo macneheedu yahay in baasafigu uu aduunka kayahay %30. waxa uu ka koobanyahay 15500 milyuun oo kiilo mitor oo iskuwareeg ah.
= Sidoo kale Fiiri =
=Qoraalo Kale=
= Xigasho =
Midowga Afrika
African Union Unión Africana 非洲联盟 Afrika -ikhwani (African Union; الاتحاد الأفريقي; loo soo gaabiyo AU). Luqadaha qaarkoodna waxaa loo soo gaabiyaa UA. Waa urur caalami ah oo ka kooban 49’*+6` dawladood oo Afrika ku yaalla. Waxa la aasaasay ururkan 09/06/2002, ka dib markii la baabbi'iyay midowgii ama magacii hore ee uu lahaa ururkan oo ahaa isutagga dawladaha Afrika. Go'aannada ugu waawayn waxaa la qaataa inta lagu jiro shirarka la qabto lixdii biloodba mar. Markaas waxaa ka soo qaybgala madaxda, ra'iisalwasaarayaasha iyo boqorrada. Shirguddoonka guud ee ururku waxaa uu ku yaallaa magaalada Addis Ababa ee dalka Etoobiya, & Ouagadougou ee dalka Burkina Faso,& Dhakar ee dalka Senegal, iyo Johannesburg & Pretoria ee dalka Koonfur Afrika. Egypt {[(Masar)]} iyo Nayjeeriya waa Goobjooge shirka Midowga Afrika. dalalka kalle Kormeere, amma Kormeerayaalee hada la joogo. !!`?
1954
Dhacdooyin
ddf
Midowga Afrika
.
1954
Madaxda Aduunka
saadaqsiin
Midowga Afrika
Aragti guud
Waxa kamida waxyaabaha ay fuliyaan hay'adaha midawga afrika fududaynta iyo dadajinta isdhexgalka dhaqaalaha iyo isufuranka dhaqaale ee wadamada qaaradda Afrika si loo horu mariyo dhaqaalaha iyo Siyaasadda qaaradda Afrika.iyo sidii loo hormarin lahaa dhaqaalaha iyo amaanka qaaradda Afrika.!!`? Midawga afrika waxa uu ka koobanyahay 2 qaybood oo kala ah mid maamul iyo siyaasadeed waxa loo yaqaanaa fuliyaha ama goaan qaataha koobaad ee ururka gudoonka guud oo ah madaxda ama boqorada dawladaha qaybta labaad waa qaybta Siyaasadda gudoonka guud ee midawga afrika hada waxa haya madaxwaynaha Malaawi kaas oo loodoortay fadhigii afar iyo tobnaad ee ururka waxa kale oo jira baarlamaanka afrika 2010, Adis Ababa` iyo Abuja` waa caasimaddaha maamul ee ururka Afrika. Wax Ka Baro Midowga iyo Qaaradda Afrika. Midowga Afrika oo maanta ku shiraya Adis Ababa shir madaxeedkii 30aad, waa urur matala qaaradda Afrika, Soomaaliya waxaa ay ka mid aheyd dalalkii aasaasay, waxaa uu muhiim u yahay wada-jirka, nabadda iyo horumarka qaaradda Afrika.!! `? Midowga Africa( Afican Union):-) .!!’?’