cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mukaronda
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Unenaruvambo
Unenaruvambo kana Ruambaruvambo (Nge. etymology, kubva paChigiriki: ἐτυμολογία (etumología)) zvinoreva chidzidzo chenhoroondo yemafomu eururimi, kureva nhoroondo yekunyorwa uye kududzwa kwemashoko, uye mapereterwo ne kushanduka kwemadudzirwo awo Nekuwedzera, unenaruvambo hwemashoko akanyorwa zvinoreva mavambo uye kukura kwawo munhoroondo. Unenaruvambo inoita nezvemhando uye zvirevo zvekare zvemashoko, asi kwete nezvinorevwa ne mashoko amazuvano.
Kune mitauro ine nhoroondo refu yakanyorwa, maambaruvambo anoshandisa zvinyorwa, uye zvinyorwa zvinotaura nezvemutauro, kuunganidza ruzivo pamusoro pemashandisirwo aiitwa mazwi mukati menguva dzekare, kuti akakura sei muchirevo uye chimiro, kana kuti riinhi uye sei akapinda mumutauro. Maambaruvambo anoshandisa wo nzira dze uenzanisa ururimi (comparitive linguistics) kuwakazve horokodzwa nezvemafomu asakara-sakara zvekuti horokodzwa hayikwanise kuwanikwe.
Nekuongorora mitauro ine hukama nehunyanzvi inozivikanwa senzira ye mutowo we uenzanisa (comparative method), nyanzvi dze ururimi (linguists) dzinogona kuita fungidziro pamusoro pemubereki wemitauro uye mazwi ayo. Nenzira iyi, midzi yezwi mumitauro ye Yuropu, semuenzaniso, inogona kurondwa nzira yese kudzokera kumavambo emhuri ye mitauro ye Indo-Yuropu.
Kunyangwe tsvakiridzo ye unenaruvambo yakatanga kukura kubva kutsika ye rudorokudzidzo (philological), kutsvagisa kwazvino unenaruvambo kunoitwa pamhuri dze mitauro uko kunowanikwa zvigwaro zvishoma kana kusavapo kwazvo, sechiUrali ne chiOstronezhiya.
Unenaruvambo
Tarisai futi peji rokuti: Kuturikira Chivakamberi logy)
Tumbana sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Mutola sezita
Mutola izita remhuri rinowanikwa muKenya, Mozambique neMalawi.
Marondera
Marondera kaguta kari makiromita anoita makumi matanhatu nechekumabvazuva kweguta guru reHarare makananga munzira inoenda kuguta reMutare. Marondera ndiro guta guru redunhu reMashonaland East. Vagari venzvimbo iyi vazhinji maZezuru. Iri guta rine zvikwata zvakawanda zvevabvakure. Kunoti varungu vanowanzowanika mumapurazi. Kwozotiwo vaMalawi. Zvidza zvegutu iri zveChiZezuru. Marondera inzvimbo ine dzimba huru dzakawanda dzakaipoteredza Svosve, Nysahanu, Chikwaka zvingodaro. Nzimbo dzinogara vanhu kunoti musha weDombotombo, Rujeko, Yellow City, Nyameni, Cherutombo, Rusike, Paradise Park neWeston Part. Zvinamati zvinowanikwa muguta iri kunotiMaKristu akare VaRoma, Ngirandi, Hwisiri nedzimwewo kwozotiwo maKristu emweya veZaoga, Family of God. Kunewo vavhangeri veChurch of Christ neBaptist zvichingodarowo. Kune vateveri vaMahamadhiwo(Muslims) vanova ivo vazhinji veChiMalawi neveChiIndia. Kunowanikwao Vapositori vakawanda. Nzvimbo yeMarondera ine zvikoro zvakawanda zvakanaka zvine dzidzo yepamusoro-soro, zvakaita sePeterhouse nechikoro cheWaddilove chinova icho kudhuze neguta iri.
Mutola sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo anowanikwa kumitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeBantu anotodzana.
Marondera
Guta iri rakatanga kutungamirwa naMeya wechitema aiva Innocent Mutsanziri Shonhiwa kubva muna 1982 kusvikira 1987. Ndiye akava mutungamiri weChivanhu wekutanga kubva muHondo yeChimurenga yeChipiri. Innocent anga akaberekwa namai vake Ottillia Ziteya aiva mwana wa Leonard Takaendesa Maresva. Innocent wakanga aine mukoma mumwe aitwa Basil Siliva Takaendesa nehanzvadzi imwe mumba maMai vake aiitwa iye Juliet Pelagia Muzerengi. Baba VaInnocent vaiva vekwaZiteya. Innocent waiva nenzvadzi nemunin'ina mumba maBaba vake.Innocent wakazoteverwa naMeya Chiboth Dakura Mukange aiva mudzidzisi muiri guta. Vagari veMarondera vanowana mvura yekumwa kubva mumadhamu maviri anoitwa Nyambuya neRufaro. Nyambuya idhamu riri murwizi runoitwa Nyakambiri. MuMarondera munowakiwa nzvimbo dzakakosha dzinoratidza zvinyoro zvechinyakare zvepamatombo mumapako ari paTapfuma School. Kunewo Imire GamePark inowanikwapedyo neiri guta ine mhuka dzesango dzemhando dzakawanda.
Marondera inzvimbo ine mapani akwanda naizvozvo munguva dzechando kunotonhora zvakanyanya. Mvura inowanzo nayawo zvikuru munguva yezhizha. Iri guta riri kukura zvikuru nevanhu vanofarira kuvakiramo vachishanda kuHarare nekuti mutengo wedzimba wakatidererei zvichienzaniswa neHarare.
Azeribhaijani
Azeribhaijani (Chiazeri: Azerbaijani, Azərbaycan) kana Vuazeri, Pachihofisi inonzi Rudhende rwe Azeribhaijani, iziwumbemhiri re nyika yakagadzikwa mumuganhu we Mabvirazuva e Yuropu uye Madokeri e Ezhiya. Chikamu che chisi cheKaukasi ye Chamhembe, uye yakabhaundwa ne Bhahari re Kaspiya kumabvazuva, Rhashiya (Rhudhende rwe Dhagestani) kumaodzanyemba, Jojiya kumaodzanyembaemadokero, Arumeniya uye Turuki kumadokero, uye Irani kuchamhembe. Bhaku ndiro gutaguru uye gura rikurukuru.
Nyika iyi ine miganhu neRhashiya, Arumeniya, Jojiya, Turuki ne Irani, senyika iripanosanga muganhu we Yuropu ne Ezhiya.
Svikiro (homwe)
Svikiro (kureva spirit medium)
Mpofu sezita
Mpfofu izita rinowanikwa kuZimbabwe neSouth Africa.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Dagbani
Dagbani mutauro weAfrika unowanikwa kuGhana.
Nyota sezita
Nyota izita revanhu rinowanikwa muZimbabwe, Kenya neCongo, Kinshasa.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Kuhetsura
Kuhetsura (to sneeze).
Tapiwa Ralph Junior Masvosva
Tapiwa Masvosva mwana wechipiri waRalph mwana wemuera Gumbo, madyira vanobuda nepaGutu paMutero. Pakadyiwa mabhuku pana Tapiwa ipapa. Kubva mubhuku rekutanga kusvika kufomu yechitanhatu haivakwanisa kumukunda muzvidzidzo avo vaakadzidza navo. Pachinhambo chino akapedza dzidzo yepamusoro paUnivesiti yekuCape Town, South Africa. Ava kushanda iye semunanánidzi wemafimbiro anoita mari mune ramangwana ari pakambani inobatsira veruzhinji kushandisa nekuchengetedza mari dzavo neungwaru inonzi iyo Convex Financial ari mubazu re LifeCheq.
Beta sezita
Beta izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mupera
Mupera izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe neBurundi.
Chaminuka (sezita)
Chaminuka izita rinowanikwa muZimbabwe.
Mupera
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Chiwanga sezita
Chiwanga izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Brasília
Brasília, iguta guru reBrazil.
Katonga sezita
Katonga izita revanhu muZimbabwe, DRC neAngola.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Chiwanga sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kupfumbata
Kupfumbata kana kupfumba (form a fist, enclose in hand) zvinoreva kuita chibhakera kana kuvharira muchanza.
Vakristu
Vakristu kana Wakristu wanhu wanotevera uye nokutenda Ukristu, chitendero cheRuabarahama chinotenda undoga wa Mwari, uye uchidzidzisa kutoodza upenyu nozvidzidziso zvaYeshua Kristu. Mashoko okuti Kristu kana Mukristu anobva kudumidzo reChikoine-Giriki rokuti Christós (Χριστός), sekushandura neno reBhaibheri rechiHebheru rokuti mashiach (מָשִׁיחַ) (iri ndiro zita rinozonzi messiah kuChingezi, muChishona richinzi Muishe kureva Muzodzwa). Kunyangwe kunekusiyana kwekutsanangura Ukristu uye nekupokana, vanhu vose vanobatana pakutenda kukosha kwaYeshua. Neno rokuti Mukristu rinoshandiswa sedudzirachiitto rinoshandiswa richisanganiswa nezvose zvinoita noUkristu kana kereke dze Chikristu, kana serushumo (proverbial) kureva "zvose zviri noble, uye zvakanaka, nokuva Sakristu." Hayina chirevo chokuti "ZvaKristu" kana "kuva nehukama kana kureva Kristu".
Chaminuka (sezita)
Mitauro ye Chibantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Longozi sezita
Longozi izita remhuri rinowanikwa muCongo Kinshasa, neTanzania.
Mufunda
Mufunda izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Longozi sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mufunda
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Lukumbitu sezita
Lukumbitu izita remhuri rinowanikwa muTanzania.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Musami sezita
Musami izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. Tarisai chinyorwa chinonzi musami.
Kijiji
Kijiji musika unoshandira paInternet uchishambadza nokutengesa nhumbi ipapo.
Dhorofiya
Dhorofiya (Prickly pear. Afrikaans: Doringvy) muchero une munzwa unokura pamudhorofiya.
Ntembo sezita
Ntembo izita remhuri rinowanikwa muZambia.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Munyii
Munyii (n. Berchemia discolor. Phyllogeiton discolor) muti wemuchero unowanikwa muZimbabwe. Mamwe mazita emuti uyu anonzi mugaramhanga, munhacha kana mutatya.
Katongola
Katongola izita remhuri rinowanikwa kuZambia neDemocratic Republic of the Congo.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mbawa sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Madangure
Madangure izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Arumeniya
Nyika iyi ine miganhu neJojiya, Irani, Rudhende rwe Nagorino-Karabhakhi, Azeribhaijani ne Turuki.
Kurima neMombe
Zvinodiwa pakurima nemombe
Joko (yoke) - iri idanda rakavezwa rikakwenenzverwa rinoturikwa pamutsipa wemombe kuti dzive dzinokwanisa kuzvuva gejo. Kumativi maviri kunoperera Joki kune nzvimbo mbiri dzine zvikeyi panova panoboperwa mombe kuti joki risimbe mutsipa wembombe usasiyana nejoki. Zvikeyi zvakagadzirwa nemapuranga maviri anopinzirwa akarurama pajoki akataramukana nhambwe inosvika 30-32centimetre Zvikeyi zvakapamhamha kuita 4-5 centimetre uye zvine nzvimbo dzakachekwa apo panoboperwa zvitorobho. Nzvimbo dzokubopera zvitobho dzinokwanisa kuva mbiri kana nhatu pachikeyi chimwe kuitira kuti tikwanise kubopa mombe dzine mitispa yakakura zvakasiyana.
Gejo - iri ndiro badza resimbi rinokwehwa nemombe richitiginura pasi nokupindura ivhu.
Tyava (whip) chinorukwa netambo dzerwodzi runosvuurwa kubva pamiti yakaita semupfuti, musasa, munhondo zvichingodaro. Tyava chinokwanisa kurukwa netambo nhatu (gurumbindo) kana ina (mhumburu).
Mombe - nguva zhinji mhando yemombe inoshandiswa inenge iri, dhonza kana kuti ngavi. Idzi dzinenge dziri mombe hono dzakatenhwa kuti dzisabereka, izvi zvichibatsirawo kuti dzive mombe dzakapfava kana zvichienzaniswa nemabhuru kana kuti handira. Vamwewo vanoshandisa mombe nzvari, matsiru nemhou pakurima; izvi zvinoitwa kunyanya pasina ngavi mudanga. Mombe yasvika pazera rokuti ichitanga kupingudzwa inonzi jong'osi.
Kupingudza (training or breaking an oxen) - iri izwi rinoreva kudzidzisa mombe isina kumbobvira yakabopwa kuti igone kutevera zvinodiwa nemukokeri ari kushanda nayo. Izvi zvinosanganisira kuti: mombe ive inopfava painosungwa tambo ichinobopwa pajoko, kutevera mashoko anotaurwa nemukokeri sokuti mombe idzoke shure kana mukokeri adaro. Mombe dzinobopwa dzinopingudzwa kusvika pamatanho akasiyana zvichienderana neari kupingudza.
Tambo - dzinosiyana zvichibva nokuti munhu awana pakadii. Kune tambo: dzakarukwa nerwodzi; tambo dzedehwe rakasukwa rakaomeswa; tambo dzeshinda yakasimba zvichingodaro.
Mukokeri uyu munhu anotungamira mombe achiita kuti dzifambe nenzira yekuri kuitwa basa racho. Mombe kana dzapingudzwa dzinokwanisa kusvika padanho rokuti panenge pasisadiwe mukokeri zvikurusei pamabasa ari nyore sekurima negejo.
Mutyairi - uyu ndiye munhu anenge ari kukarira mombe kuti dzishande nesimba imwe nguva achirova mombe netyava kuti dzifambise dzisakorondoke. Munhu mumwe ari pagejo anogona kuva mutyairi panguva imwe chete zvichienderana nokuti mombe dzakapingudzwa dzikaziva basa zvakadini uye kuti iye akabata gejo anobata basa zvakadii ari ega.
Betsva sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrika, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Masinza sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Mtsungi sezita
Mtsungi izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Asunción
Asunción, iguta guru reParaguay.
Kisusa sezita
Kisusa izita remhuri rinowanikwa muTanzania.
Katunga sezita
Katunga izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe, Tanzania neKenya.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kagande
Kagande izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mapepu
Mapepu izita remhuri rinowanikwa muSouth Africa.
Denderedzwa reChiedza
Muzvidzidzo zvinotevera: Taranyika; Kupimanzvimbo; neJekanyika, Denderedzwa reChiedza mutsetse unokamuranisa divi reEarth rine chiedza nedivi rine rima. Pakuzeya kunoita nyika ichiita monerapo kamwe pazuva, hafu yenyika inenge yakatarisa zuva, imwe hafu iri kudivi rakapesana nezuva. Divi rinowana zuva ndiko kunenge kune chiedza, divi rakapesana nezuva ndiko kunenge kune rima.
Tsananguro izere inowanikwa pachinyorwa Mwaka yepaNyika.
Udorongodzwa hwe nzizi
Peji rino ndereudorongodzwa hwe nzizi dzepasirose zvichierana nenyika, ruwa, nezvimwe wo.
Nzizi dzemuAfurika
Sipwi guru: Udorongodzwa hwe nzizi dzemuAfurika
Nzizi dzekuMadokero eAfurika
Peji rino rinodorongotsa zvimwe zvidorongodzwa zve nzizi zvinowanikwa pa Wikipidhiya.
Nzizi dzekuEzhiya
Sipwi huru: Udorongodzwa hwe nzizi dzekuEzhiya
Nzizi dzeYuropu
Main article: List of rivers of Europe The Iron Gates on the Danube
Nzizi dzekuAmerika Maodzanyemba
Sipwi guru: Udorongodzwa hwe nzizi dzekuAmerika Maodzanyemba
Shingazidja
Shingazidja mutauro weBantu unotaurwa kuComoros.
Udorongodzwa hwe nzizi
Rivers of Central America[edit]
Main article: List of rivers of Central America
Bherarusi
Guta guru racho iMinsk.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuKanadha
Sipwi guru: Udorongodzwa hwe nzizi dzekuKanadha
Bherarusi
Nyika iyi ine miganhu ne Rhashiya, Rativhiya, Vukireni, Polandi ne Ritwaniya.
Anoketa
Shoko rokuti anoketa (know, see, perceive, skillful) ishoko rechimanje-manje rakatekeshera rinotaura zvizhinji zvinosanganisira: kuva noruzivo, kuona, kuyeuka chawakamboona, kuva nenjere, kuva nehunyanzvi, kutarisa, kupatsanura, kuronga zvichingodaro. Izwi iri rinoshandiswa pakawanda zvokuti chiri nyore kutopa muenzaniso weparinoshandiswa kuti tibate kuti rinorevei.
Mucheko
Muchidzidzo chePimanyika, mucheko (Cross-section) izwi rinoreva uso hunoonekwa kana chiumbwa chine mumhu chachekwa. Chiumbwa chinogona chiri kuchekwa zvichitevedza: mutsetse wakati sambamba nehwaro hwachakagara nacho, mutsetse wakarurama pahwaro, kana mutsetse unoita gonya ripi zvaro pahwaro.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuKanadha
Ringai zve: Udorongodzwa hwe nzizi dzekuBhayi ra Hadhisoni
Murembi sezita
Murembi izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe, South Africa neKenya.
Chieza
Chieza izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrika, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Murembi sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuMubatanidzwa we Amerika
Sipwi guru: List of rivers in the United States
Mucheko
Ruvanze rweMucheko (Cross-sectional area) - izwi iri rinotaura kukura kweuso hunoonekwa kana chiumbwa chine mumhu chachekwa. Muzvinyorwa zviri kutevera tichange tichidzidza pamusoro petsazaniso dzekutsvaka kukura kwakaita ruvanze rweMucheko.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuMubatanidzwa we Amerika
Ringai zve: Lists of rivers of U.S. insular areas
Mucheko
Muenzaniso
Denderende ndicho chiumbwa chemunyonga (uri pamutsendo), unoonekwa panochekwa charaka zvichitevedza mutsendo nenzira inopa munyonga wakavharwa kwese (closed curve). Izvi zvinoreva kuti mutsendo wacho unocheka nenzira yokuti chiumbwa chinosara pachekwa chine munyonga chete pasina mutsetse wakati twasa; mutsendo haucheke hwaro kana chisuvi chiri pacharaka.
Denderedzwa ndicho chiumwa chinowanikwa kana charaka chachekwa zvichitevedza mutsetse wakati sambamba nehwaro hwechakara chakarurama.
Hubumbe
Muchidzidzo chePimanyika, hubumbe (convex) izwi rinotsanangudza chiumbwa chine uso hwakabumbira kunze. Mufananidzo ungapiwa kuumbwa kwakaitwa dumbu rakaguta kana kuti dutu revhu rinounganidzwa pakugadzira gandiwa rinoeredza mvura.
Muyamba sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
Anoketa
Kurerutsa Mutauro
Nemamwe matauriro anoreva zvakasiyana, kuketa zvinoreva kupatsanura nokuronga zvinhu kuisa mumapoka anoda kunzi avepo. Muenzaniso wekushanda kweshoko iri ndeaya:
Chasokela
Mitauro ye Chibantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Montevideo
Montevideo, iguta guru reUruguay.
Paraguay
Paraguay (US /pɛərəɡwaɪ/, UK /pærəɡwaɪ/) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuOshiana
Sipwi guru: Udorongodzwa hwe nzizi dzekuOshiana
Paraguay
Guta guru racho iAsunción.
Udorongodzwa hwe nzizi
Nzizi dzekuAmerika Chamhembe
Main article: List of rivers of South America A satellite image of the mouth of the Amazon River
Paraguay
Nyika iyi ine miganhu neBrazil, Bolivia, Argentina neUruguay.
Taabwa
Taabwa mutauro weBantu unowanikwa kuDemocratic Republic of the Congo neZambia.
Matulo sezita
Matulo izita remhuri rinowanikwa muTanzania.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kuzvininipisa
Kuzvininipisa (to humble yourself) zvinoreva kuzvideredza pamberi pevamwe usingazvikudze.
Mandivamba szita
Mandivamba izita remhuri uye rekupihwa rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Hufombwe
Muchidzidzo chePimanyika, hufombwe, fombwe (Concave) izwi rinotsanangudza chiumbwa chine uso hwakafovera mukati. Mufananidzo ungapiwa imbiya inopakurirwa usavi kana kuti mugero unocherwa pakugadzira gandiwa rinoeredza mvura.
Malangwe sezita
Malangwe izita remhuri rinowanikwa muTanzania.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Bakoko
Bakoko mutauro weBantu unotaurwa kuCentral African Republic.
Mujeri
Mujeri izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Kizungu sezita
Kizungu izita remhuri rinowanikwa muCongo Kinshasa, neTanzania.
Mujeri
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kizungu sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Manyani sezita
Manyani izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Benga
Benga mutauro weBantu unowanikwa kuEquatorial Guinea nekuGabon.
Nhamba
https://books.google.ca/books?id=gzA2AAAAMAAJ&redir_esc=y
Mudhuwiwa
Mudhuwiwa kana Mudhuviwa izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Uruguay
Uruguay (/ˈjʊərəɡwaɪ/) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Guta guru racho iMontevideo.
Nyika iyi ine miganhu neBrazil, Argentina neParaguay.
Mun'ando
Kudya
Mhodzi dzemuti uyu dzinodyiwa kuBotswana. Vamwe vanokanga mhodzi dzacho vodzikuya kuita kofi. Matswana vanoshandisa mhodzi dzacho kusvina mafuta.
Shana sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
Chanda
Chanda izita revanhu rinowanikwa muZimbabwe neZambia.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Daramombe
Daramombe inzvimbo iri munyika yeZimbabwe pedyo neChivhu.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Chitsva sezita
Chitsva izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kahwai sezita
Kahwai izita revanhu rinowanikwa muZimbabwe neKenya.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Choga sezita
Choga izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Zima
Zima izita rinowanikwa muSouth Africa, Kenya, neMozambique..
Kanyungu
Kanyungu izita rinowanikwa muZambia, Kenya, neTanzania..
Zima
Mitauro yeBantu
Possible Meaning - Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Colombia
Colombia (/kəˈlʌmbiə/ kə-lum-biə, or /kəˈlɒmbiə/ kə-lom-biə) inyika iri kuziwumbe reSouth America. Nyika iyi ine hugari hwevanhu mamiriyoni 49.5 (2018).
Nyika iyi ine miganhu neBrazil, Ecuador, Peru, Panama neVenezuela.
Mashuza sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mufumba
Mufumba izita remhuri rinowanikwa ku Uganda.
Banda reKuvakisa
Banda reKuvakisa kana mutomba (1. one of three stout poles that support roof of hut; 2. principal roof support pole; 3. strong pole holding roof) apa kureva bango gobvu rakamira rinotakura denga remba. Pahuwandu toti mapanda.
Shinzwani
Shinzwani mutauro weBantu unotaurwa kuComoros.
Mufumba
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kanyungu
Mitauro yeBantu
Possible Meaning - Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Gonashindi
Gonashindi, chikatavuwa kana mukorongwe (n. Capparis tomentosa) rudzi rwemuti unowanikwa munyika yeZimbabwe.
Makwita
Makwita izita remhuri rinowanikwa muTanzania.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Duala
Duala mutauro weBantu unowanikwa kuCameroon.
Chongo sezita
Chongo izita remhuri rinowanikwa muMozambique, neZambia.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Brazil
Brazil (/brəˈzɪl/, muChiPortuguese: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Guta guru racho iBrasília.
Nyika iyi ine miganhu ne Venezuela, Guyana, Suriname, French Guiana, Colombia, Bolivia, Peru, Argentina, Uruguay neParaguay.
Caracas
Caracas, iguta guru reVenezuela.
Kutara (useza)
Kutara (Chingezi: drawing; to sketch) inzira yekugadzira mufananidzo unowanzo nziuseza (art). Mifananidzo inogadzirwa nekugadzira mitsara pamusoro. Mitsara mirefu inogadzira maumbirwo uye mitsara midiki inogadzira iwo machira. Kutara inogona kuve mifananidzo yeiyo chaiyo-yehupenyu kana isingabvumirwe mifananidzo inoratidza pfungwa dzisingaonekwe mune chaiko nyika.
Midziyo yekutara
Vanyori vanga vachidhonza kwemazana emakore akawanda. Vanotara pabepa kana pane imwe nzvimbo panoratidzwa mamaki.
Matanho ekudhirowa anosanganisira kuskecha, kubvutera, kyubhizimu (cubism) uye zvimwe zvakawanda.
Pakati pa1912 na1948 makwikwi ehunyanzvi aive chikamu cheMaorimbiki.
Mahlamvu
Mahlamvu izita rinowanikwa muZimbabwe neSouth Africa.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mazani sezita
Mazani izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Jorodhani
Jorodhani (muChiarabhu: الأردن‎ al-Urdunn) kana Urudhani, uye pachihofisi ichinzi, Umambo we Jorodhani weVuhashemu, inyika iri kumadokero e Ezhiya. Yakagadzikwa panosanga Afurika, Ezhiya uye ne Yuropu, muchisi che Levant, kuGombe re Mabvazuva rwe Rwizi Jorodhani. Jorodhani inoganhurana ne Saudhi Arabhiya kuchamhembe ne kumabvazuva, Iraki kumaodzanyembaemabvazuva, Siriya kumaodzanyemba uye Gombe reMadokero rePalestini, Iziraeri, uye Bhahari Rerufu kumadokero. Ine 26 makiromita (16 mi) kostilayini kuchamhembechemadokero paGuhwi re Akava re Bhahari Dzvuku, rinopatsanura Jorodhani ne Khemeti. Gutaguru re Jorodhani rinonzi Amman, ndiro futi gutarihombe uyezve ndiro rinoringirwa pamusaka pezve rupanganhundu, hutonganyika, ne tsika.
Mazani sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Omani
Omani (Chiarabhu: عُمَان ʿUmān), pachihofisi ichinzi Usuluta we Omani (Ara: سلْطنةُ عُمان Salṭanat(u) ʻUmān), inyika yechiArabhu yakagadzikwa kuchamhembekwemadokero eEzhiya. Iri kuchamhembechemabvazuva egombe rePeninzura reArabhu, uye rinoendera kuGuhwi re Perusiya. Omani miganhu yevhu ne Saudhi Arabhiya, Mubatano weUamire weArabhiya, ne Yemeni, ichipanana miganhu ne Irani ne Pakistani zve.
Mukondo sezita
Mukondo izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Hunene
Muchidzidzo chemasvomhu, hunene, huhombe kana hukuru (Magnitude) izwi rinotaura kukura kwakaita nhamba zvisinei kuti ine vara (-) kana (+) pamberi payo.
Shaki
Shaki (Shark) rudzi rwehove dzinowanikwa mugungwa dzakakura zvokuti dzinotyisa nokuti dzinoruma nokudya vanhu.
Hunene
Tsika
Pakutaura kwamauvaose kwechimanje-manje shoko rokuti hombe rinosishandiswa sezvizvi:
Mainza sezita
Mainza izita revanhu rinowanikwa kuZambia.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Murerwa
Murerwa izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Kafumba sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Mukondo sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeBantu anotodzana.
Mubira
Mubira izita remhuri rinowanikwa muDemocratic Republic of the Congo.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Chakwita
Chakwita izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mabvazuva
Mabvazuva (kuChingezi: East) kana kuhutonga muzvidzidzo zvinotevera: pimanyika; Jekanyika; neTarachisi, idivi kana rudzivo kunobuda nako zuva mangawani ega ega. Panopimwa gonya rinokwana 180o kubva kuMabvazuva kusvika kuMadokero.
Mwazi sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Jojiya
Jojya (nge. Georgia; Chijojya: საქართველო, Sakartvelo) kana Jojiya, inyika iri kumasanganzira eMabvirazuva e Yuropu ne Madokeri e Ezhiya. Chikamu cheKaukasi ye Chamhembe, yakabhaundwa ne Bhahari Tema kumadokero, Rhashiya kumaodzanyemba uye mabvazuva, Turuki kuchamhembechemadokero, Arumeniya kuchamhembe, uye Azeribhaijani kuchamhembechemabvazuva. Inyika inofukidza ruwa runotora 69,700 skweya makiromita (26,900 sk mi), uye inehuwandu hwe vanhu hwunosvika 3.7 miryoni. Gutaguru uye gura rihombe rayo i Tbilisi, kumba kwe vutatu hwe huwandu hwe Vajojiya.
Chakwita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Jojiya
Mtungamiriwenyika wayo ndi: VaSalome Zurabishvili.
Zamchiya
Zamchiya izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Nhambwe
Mazwi anodudza nhambwe
Hurefu (length) - shoko iri rinoreva kureba kwenzvimbo kana ichipimwa. Kana tiri kuMasvomho, hurefu hunoshandiswa kududza divi rakanyanya kureba kudarika mamwe.
Hukwidza (height, altitude) - iri shoko rinonyanya kushandiswa kududza kupimwa kwenhambwe zvichitevedza rudzivo rwekuenda mudenga. Somuenzaniso tingataura hukwidza hwendenge iri kubhururuka kana chivakwa chemudurikidzanwa. Mukutaura kwamazuva ose tinoti chinhu chiri pakakwirira kana pakaderera, muzvidzidzo zveScience zvakafanira kuti titaure pamusoro pehukwidza.
Nyahuye
Nyahuye izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Nhambwe
Mazwi anodudza nhambwe
Mipimo yose yataurwa pamusoro inoshandisha chiyero chenhambwe chinonzi mita (metre).
Nyahuye
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeAfrika, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Mokpwe
Mokpwe mutauro weSawabantu unotaurwa neBakweri kuCameroon
Quito
Quito, iguta guru reEcuador.
Mufiti
Mboza, mufiti, mugwabwa, muparurapweza kana mupweza (n. Combretum adenogonium. Combretum fragrans) rudzi rwemuti unowanikwa kuMadondazuva eAfrica zvichinobata Zimbabwe, Botswana neMozambique.
Ecuador
Ecuador (/ˈɛkwədɔr/ e-kwə-dawr) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Zita rekutanga
Zita rekutanga (Nge: given name, first name) zita rimotsi, kana rechimotsi ndiro zita rinopihwa munhu pamberi pezita remhuri. Zita rekutanga ndiro zita rinozivikanwa neshamwari, mhuri uye nevamwe pavanodana munhu. Zita rekutanga rinoratidza munhu, anogona ane zita repakati futi, uye anosiyanisa munhu nemhuri yake yaanopanana zita remhuri navo
Chenje sezita
Chenje izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Ecuador
Nyika iyi ine miganhu neColombia nePeru. Nyika iyi ine hugari hwevanhu mamiriyoni 16.3 (2016).
Chenje sezita
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Daranhamba
Muchidzidzo cheMasvomhu daranhamba (arithmetic) zvidzidzo zveMasvomhu zvinoongorora nezve maverengerwo nokuwanda kwezvinhu. Vanhu tese tinoshandisa ruzivo rwehuwandu mumabasa ese kubva mukuverenga zvinhu kusvikira kumabasa akaita sekuvaka nekutengeserana zvinhu.
Kupihwa kwezita
Tarisai mazwi emitauro yeBantu akanyorwa pasi ayo, aya ari mazwi anowanikwa mumazita anonzi Mataranyika naDaramombe.
Huwandu mukushaiwa/mukudzokera shure nehuwandu mukuwana/mukuenderera mberi
Huwandu hwechinhu hunoitikira mukuwana kana mukushaiwa. Huwandu hwechinhu hunoitikawo mukuenderera kumashure kana kumberi. Kana pasina chinhu, pane 0, uye hapana huwandu mukuwana/kuenderera kumashure kana mukushaiwa/kuenderera kumberi.
Muenzaniso:
Chisviniro
Chisviniro (press) zvinoreva muchina unoshandiswa kusvina kuti mvura ibude kusare magodo chete.
Daranhamba
Huwandu mukushaiwa/mukudzokera shure nehuwandu mukuwana/mukuenderera mberi
-a: huwandu hunoita a mukudzokera kumashure, apo chiperengo a chakamirira chiperengo chohuwandu.
+a: huwandu hunoita a mukuenderera mberi, apo chiperengo a chakamirira chiperengo chohuwandu.
-4: huwandu huna mukushaiwa kana kuti mukuenderera kumashure.
+6: huwandu hutanhatu mukuwana kana kuti mukuenderera kumberi.
Chimbikiti
Chimbikiti izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeChiBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Saghala
Saghala kana Sagalla mutauro unowanikwa kuKenya.
Chiremba sezita
Mitauro yeChiBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Tandula sezita
Tandula izita remhuri rinowanikwa muMalawi, Tanzania neCongo, Kinshasa.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Panama City
Panama City, iguta guru rePanama.
Sibuba sezita
Sibuba izita remhuri rinowanikwa muSouth Africa neZambia.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Bherujyamu
Bherujyamu (kureva Belgium, Dha: België ; Fur: Belgique ; Jer: Belgien) Bherujiyamu kana Vubhirigi, pachihofisi inonzi Umambo we Bhirigi, inyika iri kumaodzanyembaemadokero e Yuropu. Inoganhurana ne Holandi kumaodzanyemba, Jerumani kumabvazuva, Rakisombhegi kuchamhembechemadokero, uye Bhahari re Maodzanyemba kumaodzanyembaemadokero.
Gutaguru re Bherujyamu iBhuruserisi (kureva Brussels).
Nyika iyi ine miganhu neRakisombhegi, Jerumani, Holandi neFuranzi.
Chikotera sezita
Chikotera izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Mbuni sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Chipato
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Lungulika sezita
Lungulika izita remhuri rinowanikwa muKenya.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Neparu
Neparu (muChineparu: नेपाल) kudhara yainzi Rufedherari rweUtemabanze weRudhende rwe Neparu (Nep: सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल), inyika yakakomberedzwa irikuChamhembe cheEzhiya. Yakagadzikwa pachikuru muMahimalaya, uye inosanganisa zvikamu zveIndo-Gangetic Plain, rinoganhurana ne Uvupangamene weChisi cheChayina cheTibheti kumaodzanyemba, India kuchamhembe, mabvazuva uye madokero, ichipatsanurwa zvidoko-doko neBhangiradheshi ne Siliguri Corridor, uye neBhutani nekuda kweMuvuso weIndia weSikimu. Gutaguru uye gutarihombe rayo iKathmandu.
Zvose
Zvose (kana zvese) ndizvo zvose zviriyo; zvinopesanisana ne Upasina, kana kuti muzeredzwa wayo. Kuti zvose zvinoreva kuzara kwe zvinhu zvinoenderana nemusoro wenyaya. Pasina kutaurwa kana kurevwa miganhu, inogona kureva chero chinhu. Rudunhumwe kana yunivhesi ndicho chinhu chiri chose chiripo murugorokodzwa, kunyangwe zvazvo ruvungavhesi (multiverse) richivapo zvichienderana ne gorokodzwa rwe mavuko eUnenachadenga (kozemoroji). Inogona kureva maoneroepasirese ehuisavanhupakati (anthropocentric), kana hwerengedzo ye ruzivo rwevanhu, nhoroondo, uye mamiriro evanhu zvachose. Chese chinhu uye entity chikamu chezvose, kusanganisira yese mwiri ye nyama uye mune dzimwe nguva zvinhu zvese zvisingaoneki.
Neparu
Vamtungamiri: Bidhya Devi Bhandari (2015)
Vamtungamiri mpiri: Khadga Prasad Sharma Oli (2015)
Ntseke sezita
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Zvose
Skopu
Mukurukurirano ye nguva dzose, iko kuti zvose zvinowanzonongedzera bedzi kumubatanidzwa wezvinhu zvine chokuita nemsorowenyaya iri kukurukurwa. Kana pasina ganhuriro inotaurwa, shoko rokuti zvose ringagonazve kushandiswa kurukigwa yunivhesi, kana kuti pasirose.
Yunivhesi zvinonyayo tsanangurwa sechinhu chose chiriyo: nguva yose, mhando dzesebhe dzose, ito (eneji) uye runhanhira, uye mitemo ye fundoyetsimba nemasipitire anomatonga. Nekudaro, izwi rokuti "Yunivhesi" rinogona kushandiswa mune zvakasiyana zvishoma, zvichireva pfungwa dzakadai se rhadenga (cosmos), pasirose kana chizvarirwo. Maererano nedzimwe fungidziro, yunivhesi rino rinogona kunge riri rimwe redzakawanda dzisingabatanidzwi, izvo pamwe chete zvinorondedzerwa seruvungavhesi. Mugorokodzwa re yunivhesi re bubble, mune maruzvose asingaverengeki uye akasiyana-siyana, chimwe nechimwe chine zvimiro zvemuviri zvakasiyana. Mune gorokodzwa yakawanda-ye pasirose, matenga matsva anoburitswa nehuyero hwese hwe huwandu. Netsanangudzo, fungidziro idzi hadzigone kuyedzwa pari zvino, asi, kana matenga akawanda aripo, angangove ari chikamu chezvese.
Kunyanya mune metaphysical mamiriro, Nyika inogona kureva kune zvese zvinoumba vudi uye Yunivhesi: ona Pasirose (ugondamano). Nekudaro, pasirose inogona kureva Rinopasi "basi" inoonekwa kubva sehuisavanhupakati kana ye maoeneroepasirose (worldiview) evanhu, senzvimbo nevanhu
Jingabenyu
Jingabenyu kana gutebenyu (biosphere) apa kureva nharaunda yakakomba Pasirose inowanikwa zvinhu zvipenyu zvinosanganisira: vanhu, mhuka, miti, maruva, hove zvichingodaro.
Jerumani
Jerumani (kureva Germany, Jer: Deutschland) Vudhachi kana Jemeni, pachihofisi inonzisi Rudhende Rufedherari rwe Jerumani, inyika iri kuUpakati kwe Yuropu. Ndiyo nyika yechipiri pahuwandu hwe vanhu muYuropu mushure meRhashiya, uye ndiyo ine huwandu hwe vanhu hukuru pakati pemamembha emuvuso we Mubatanidzwa we Yuropu. Jerumani yakagadziwa pakati peBhahari re Bharutiki ne Bhahari re Maodzanyemba kumaodzanyemba, uye Maharupusi (kureva The Alps) kuchamhembe; inofukidza ruwa rinosvika 357,022 skweya makiromita (137,847 sk mi), inehuwandu hwe vanhu hunosvika pamwe 84 miriyoni mukati memavuso makonstuenti ayo gumitanhatu. Jerumani inoganhurana ne Dhanemaki kumaodzanyemba, Polandi uye Rudhende we Cheki kumabvazuva, Ostiriya uye Switsarendi kuchamhembe, uye Furanzi, Rakisambhegi, Bherujyamu, uye Nethalenzi kumadokero.
Gutaguru re dhidhizha iri uye guta rikurukuru iBherurini uye chipakati che mari chayo iFurenkifeti (kureva Frankfurt); ebheni reruwa rikuru i Ruhr.
Francia ye Mabvazuva ne Ubwami we Rhoma Itsvene
Muna 1517, kuWittenberg mufundisi ainzi Martin Luther akaparura pfungwa dzake makumi mapfumbamwe-shanu, achimisidzana  ne Kereke ye Katuriki ye Rhoma- uku kukava kutanga kweProtestant Reformation.
Paramaribo
Paramaribo, iguta guru reSuriname.
Bambara
Bambara mutauro unowanikwa kuMali, Mauritania, Ghana, Senegal, Cote d'Ivoire neBurkina Faso.
Madokero
Madokero (Chingezi: West) kana Mavirira, muzvidzidzo zvinotevera: pimanyika; Jekanyika; neTarachisi, zvinoreva divi kana rudzivo kunonyura nako zuva manheru ega ega. Panopimwa gonya rinokwana 180o kubva kuMadokero kusvika kuMabvazuva.
Mareya
Mareya izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Mutohwe
Mutohwe, mutobwe kana mugurura (n. Azanza garckeana) muti wechero unowanikwa muZimbabwe, Botswana, Zambia nedzimwe nyika kuchamhembe kweAfrika.
Chikondere sezita
Chikondere izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
Madoka sezita
Madoka izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeAfrika
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
Venezuela
Venezuela (/ˌvɛnəˈzweɪlə/ ven-ə-zwale-ə, muChiSpanish: [be.neˈswela]) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Guta guru racho iCaracas.
Chiwaya
Chiwaya igwati rerata rinokangirwa chingava chibage, nzungu kana nyimo/
Matonda sezita
Matonda izita rinowanikwa muZimbabwe.
Mitauro yeBantu
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro yeChiBantu, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya.
Panama
Panama (/ˈpænəmɑː/ pan-ə-mah; muChiSpanish: Panamá) inyika iri muCentral America.
Guta guru racho iPanama City.
Muhwezha
Muhwezha, mufitikaranje, muramba kana muruka (n. Combretum collinum. Bicoloured bushwillow) muti unowanikwa muZimbabwe nedzimwe nyika dzekuchamhembe kweAfrica. Muti uyu unokura musavhana uye mumasango.
Suriname
Suriname (/ˈsuːrɨnəm/) inyika iri kuziwumbe reSouth America.
Guta guru racho iParamaribo.
Nyika iyi ine miganhu neBrazil, French Guiana neGuyana.
Ayika
Ayika kana ayi ishoko rinotaurwa richitaridza kukatyamara nezvaitwa nemumwe munhu kana kuvhundutsira munhu ari kupindiridza.
Jingamweya
Jingamweya (kureva atmosphere) uchinji futi, ruchingamweya, jingaromweya, kana guteromweya, ndiro shoko rinoturikirwa ndaba ye sainzi yezve mweya watinofema uyo wakatikomberedza. Shoko rokuti gute rinotaura chinhu chakakomberedza.
Mutsare
Mutsare izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.