سرائیکی_ادبی_مجلہ_سویل_سرائیکی_بہاول_پور_،_اپریل_،_مئی_،_جون_2017ء
سرائیکی زبان دا لوک ادب ہک ایجھاں انْ مُل خزانہ ہے جیندے وچ ساکوں ونکو ونکی دے ہیرے جواہرات ملدن۔ جیڑھے ایں زبان دا تاریخی ورثہ ہن۔ ایں لوک ادب دیاں کئی ونکیاں ہن۔ جیویں پہاکے، قصے، بُجھارتاں، لولیاں، لوک گیت تے اکھانْ وغیرہ۔ اکھانْ دا لفظ ’’ آکھنْ ‘‘ کنوں نکھتے، آکھی ہوئی گالھ کوں اکھانْ آکھیا ویندے۔ اے اکھانْ پوری قوم دے سیانْے لوکاں دے تجربے، سِنْھپ تے مشاہدے دا بٖہوں سوہنْا نتیجہ ہوندن۔ جیڑھیاں صدیاں کنوں نسل درنسل پندھ دو کریندے ہوئے اگوں تے ودھدے راہندن۔ دنیا دیاں ساریاں زباناں وچ اکھانْ پاتے ویندن۔ انہاں اکھانْاں وچ ایجھاں سچ ہوندے جیڑھا عالمی سطح تے منیا ویندے۔ اے اکھانْ کیوں جو کئی نسلاں دے سِنْھپ تے بصیرت دا خزانہ اپنْے اندر رکھیندن ،ایں واسطے انہاں دے ذریعے کہیں وی قوم دے مزاج ، بھاند نا بھاند تے سیاسی تاریخ کوں سمجھنْ اچ بہوں مدد ملدی ہے۔ ایندے نال نال کہیں وی زبان بولنْ آلیاں دیاں رسماں ،ریتاں، عادتاں، گُنْ، بھیڑ، تاریخی تے اخلاقی واقعات وی اکھانْاں دے ذریعے نشابر تھیندن۔ اکھانْ ہک ایجھاں مختصر فقرہ ہوندے جیندے وچ دناوت دے ڈھگاں مونہیں خزانے موجود ہوندے۔ ہر اکھانْ دے پچھوں ہک کہانی ہوندی ہے جیڑھی آپ وہانْی کنوں گزر کر اھیں جگ وہانْی بنْ ویندی ہے ۔ مطلب اے جو اکھانْ ذاتی تجربے کنوں پیدا تھیندے تے ول اجتماعی تجربہ بنْ ویندے۔ ایں واسطے اے اکھانْ چھڑے لفظاں دا مجموعہ وی ہوندے بلکہ اپنْے اندر ہک فلسفہ ، ہک تاریخ، ہک تجربہ ،ھک مشاہدہ تے گہرائی رکھیندن۔ اپنْے وڈ وڈیریاں دے تجربیاں دا نچوڑ ایہے اکھانْ ہی آنونْ آلیاں نسلاں واسطے ہک ایجھا سوجھل دگ بنْ ویندن جیندے تے ٹُرکے او اپنْی منزل وٹلی کرسگدن۔ اکھانْ کہیں دی قوم دے عقیدیاں کوں وی نشابر کریندن۔ انہاں اکھانْاں کوں سُنْ یا پڑھ کے اوں قوم دے خیال وچار بارے وی گویڑ لا یا ونج سگیندے ۔ جیویں سرائیکی وسیب وچ بولیے ونجنْ آلے اے اکھانْ اتھوں دے لوکاں دے عقیدیاں دا ڈٖس ڈیندن جیویں: ز	بندہ موت دی راکھی اے ز	جوڑے اسماناں تے بنْدن ز	تقدیر نال کہیں دا زور کینی ز	مقدر دا لکھیا ملدے ز	آسن قبراں، لگسن خبراں ز	کلھی قبر تے کلھا جواب ایویں ڈھیر سارے اکھانْ ایہو جھیں ہوندن جیڑھے حکمت، سنْھپ نال بھریئے ہوئے وی ہوندن تے اِنہاں دے اندر کوئی مَت وی موجود ہوندی اے۔ سرائیکی زبان وچ وی ایجھیں ڈھگ سارے اکھانْ موجود ہن جیڑھے اپنْے اندر کوئی نہ کوئی سنیہا تے مت دی گالھ ضرور رکھیندن تے انہاں دا تعلق عام زندگی نال ہوندے ،جیویں: ز	طمع گناہیں دی نانی ہے ز	ھِک چُپ تے سو سُکھ ز	بٖال دا چھوٹا پر ناون ،گاٖلنْ ہے ز	اُباہل دے اگوں وٹے ز	جو کرے گھیو ،نہ کرے ماء نہ پیو ز	پُتر اگو نہیں، ڈُکھ پچھو نہیں سرائیکی وسیب ایجھیں علاقے تے درگھیا ہویا ہے جتھاں اللہ سئیں دے بنْائے سارے موسم موجود ہن۔ انہاں موسماں دیاں اپنْیاں خوبیاں ہن تے اپنْے انداز ہن۔ سرائیکی دے اکھانْاں وچ انہاں موسماں دے حوالے نال اکھانْ انہاں موسماں دیاں کیفیتاں کوں نشابر کریندن جیویں: ز	بدرا بد بلا، ساونْ ہووے ہا ز	آیا وساکھ تے ودھ گئی ساکھ ز	اَسوں اَس اَسالہ، ڈینہاں دُھپیں راتیں پالا ز	پھگنْ کندھی لگنْ وادی سندھ دی تہذیب ہزاراں سالہ تاریخ دی حامل ہے ۔ اتھاں انسان اپنْے روز ڈیہاڑے دے کم کار تے اپنْی سوکھ واسطے زناوراں کوں اپنْے نال رہاونْ دا ہیلکا کرگھدا تے اے زناور اوندی حیاتی دا لازمی حصہ بنْ گئے۔ سرائیکی وادی سندھ دی قدیم ترین زبان ہوونْ دے ناطے ایجھیں اکھانْاں دا ذخیرہ وی رکھیندی ہے جیندے وچ زناوراں دے گنْاں دا ذکر وی ملدے جیویں: زگھیو گاوا،کھیر مانجھا، بٖوہلی بٖاکری ز وصل پوہ دا، دُنبہ روہ دا ز گھوڑا گھا دا، نہ پیو دا نہ ماء دا ز گھر کوٹھا، مال اوٹھا، پُتر جیٹھا ایویں سرائیکی زبان وچ ایجھیں ڈھگ سارے اکھانْ وی موجود ہن جیڑھے حیاتی دے رجھیمیاں ، کَوڑے سچ تے ماحول دے متعلق ہن۔ انہاں اکھانْاں وچ لوکاں دے عمومی رویاں ، عادتاں ، خوبیاں خامیاں تے ونْج وپار دے حوالے نال سنْھپ تے دانائی دیاں گالھیں ہوندن اے وی صدیاں دے تجربے دا نچوڑ ہوندن تے انہاں دے سچ ہوون اچ پورا پک ہوندے ،جیویں: ز	کٹھے پئے تھاں کھڑک پوندن ز	وپار اِچ کہیں بھرپی ز	بھرا جیوے میں سنواں نہ تھیوے ز	شریک ، تتی سیخ ز	ویلے دی نماز تے کویلے دیاں ٹکراں ز	پنجے انگلیں برابر نی ہوندیاں اکھانْ ویلا گزرنْ دے نال نال اگٖوں تے ٹر دے رہندن تے ہر دور وچ ایندے وچ سیانْیاں دے تجربے تے مشاہدے شامل تھیندن ویندے۔ مُدعا کیا تخلیق دا اے عمل رُکدا نی بلکہ ہر دور وچ جاری رہندے نویں لفظ، نویاں ایجاداں تے نویں دور دے نویں تقاضے انہاں اکھانْاں وچ نشابر تھیندے رہندن، جیویں: ز	ڈٖاتری کوں ہک پاسوں ڈٖندے ہوندن پر دنیا کوں ڈٖو نہاں پاسے ز	سندھ صادقاں ، چنانہہ عاشقاں ، راوی سارقاں ز	سپاہی نال یاری نہ لا، رن کوں بھید نہ ڈٖے، در تے بیر نہ رہا سرائیکی شاعری وچ وی ساڈے شاعراں انہاں اکھانْاں کوں اپنْے اپنْے انداز اچ ورت کراھیں اپنْی شاعری کوں سوہنْاں ،بھرواں تے موثر بنْائے جیویں جگ مشہور سرائیکی شاعر سئیں خواجہ غلام فرید دے اے شعر: ز	جے ڈینہہ بھلڑے ،مِتر وی بھلڑے ہے مشہور اکھانْ ! ! ! ! ز	چار ڈٖیہاڑے چیتر دے کُڈٖے بٖکروال ! ! ! ! اج دے دور وچ وی شاعر اپنْے شعراں وچ اکھانْ ور تیندے پئن، جیویں :