cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عزیز کنگراݨی
زندگی دا احوال
عزیز کنگرانی ۴ جنوری ١٩۵٨ وچ ضلع دادو دی تحصیل جوہی دی وستی حاجی مانک خان کنگرانی وچ جمئے ہن۔ انہں دا پورا  ناں عزیزاللہ ولد سومار خان ہے۔ انہں ابتدائی تعلیم جوہی تے بی اے استاد بخاری ڈگری کالج دادو کئوں حاصل کیتی۔ بعد وچ سندھ یونیورسٹی کئوں ١٩٨۵ وچ ایم اے (اسلامی ثقافت) ا تے ١٩٨٧ وچ ایم اے (سندھی ادب) وچ ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ انہں  ایم سے سندھی  وچ گولڈ میڈل حاصل کیتا۔ انہں دی سندھی تے انگریزی زباناں وچ لاتعداد کتاباں شائع تھئی ہن۔ انہں دے تاریخ، تنقید، تے ثقافت دے موضوع اتے مضمون پاکستان دی وڈیاں انگریزی اخباراں  روزنامہ ڈان تے ایکسپریس ٹریبیون تے سندھ ٹربیون وچ شائع تھیندے ہن۔ اوں کوں علاوہ سندھی تے اردو اخباراں وچ بھی لاتعداد مضامین شایع تھیندے ہن۔  انہں دے لکھئے ڈرامے پاکستان ٹیلی وژن سمیت مختلف نجی ٹی وی چینلز توں بھی نشر تھیندے ہن۔
اعزاز
• ٢٠٠٨ - استاد بخاری تحقیق ایوارڈ
• ٢٠١۵ -پی ٹی ایوارڈ برائے بہترین ڈراما نگار
کتاباں
• اکھر اکھر آرسی (لغت، سندھی) ٢٠٠٩
•نئیگ شریف، تاریخ،  ٢٠١٨
پولیس
نعرہ
پاکستان پولیس دا نعرہ تکبیر ہے
عہدے
ہیڈ کانسٹیبل
جیل
جیلاں دے ناں
ڈسٹرکٹ جیل
سنٹرل جیل
سپیشل جیل
نوروز
نمونہ کلام
اصلوں پورا مُول نہ کیتو، ہُوں اقرار کوں این٘ویں، شالا جین٘ویں
ٹھہندی مُول نہ ہاوی، ہرگز تیں دِلدار کوں این٘ویں، شالا جین٘ویں
پابلو اسکوبار
پابلو امیلیو اسکوبار گاویریا (ہسپانوی: Pablo Emilio Escobar Gaviria; ہسپانوی تلفظ: [ˈpaβ̞lo eˈmiljo eskoˈβ̞aɾ ɣ̞aˈβ̞iɾja]) ہک کولمبیائی منشیات دا بادشاہ ہئی۔ اوندی تنظیم اپݨے عروج تے ریاستہائے متحدہ وچ کوکین دا تقریباً 80 فیصد حصہ سپلائی کریندی ہئی تے اوندی ذاتی آمدن فی سال 21.9 بلین امریکی ڈالر توں تجاوز کر ڳئی ہئی۔
واصف علی واصف
پنجابی شاعری
وڈی چھوٹی نعت نہ ہوندی پیش کرو جو سردا
لوک شاعری اِچ وجودیت
ایں سارے منظر، نے، باشعور تے دانشور طبقے کوں جھنجھوڑ تے رکھ چھوڑیا ۔ ندی ناں سنجوک (ارشاد تونسوی) پرہ باکھ (جہانگیر مخلص) تے خالد اقبال دی ساری شاعری ایں استحصال نظام نال ٹکر گھندی نظردی اے ۔ اُنہاں دیاں کتاباں کھمبیاں کھمب کھنڈائے،(1996ء)، پئی وَڳے ہک نئیں (1996ء) ، کویلی دی کاوڑ تے پندھ کویلیاں کوں (2013ء) ، میݙے زیر مطالعہ ہِن ۔ آئو اِنہاں دا تنقیدی تجزیہ کریندے ہیں۔
نذیر لغاری دی پندھ وہاݨی
نذیرلغاری سئیں اپنڑی ایں پندھ وہانڑی اچ صرف اپنڑے پندھ دا حال ڈے کے گذارہ نئیں کیتا بلکہ اپنڑے قاری کوں ہر اوں خطے دی تاریخ ، ثقافت تے ورت ورتارے بارے وی جانڑکاری ڈتی اے. ..
حضرت ام حبیبہ رضی اللہ عنہا
ابتدائی زندگی
آپ امیر معاویہ دی بھیݨ تے عرب قبیلہ قریش دے سردار ابو سفیان بن حرب تے صفیہ بنت ابو العاص دی دھی ہن۔ آپ حضرت عثمان دی مسات ہن۔ آپ دی ہک ٻئی بھیݨ دا ناں وی رملہ ہئی۔
روایات
آپ توں صحیحین وچ تقریباً 55 احادیث منقول ہن۔
لغاری
شخصیات
سردار اویس احمد خان لغاری
علاقے
شکارپور
لوک شاعری وِچ استحصالی قوتاں دی فکر دا مطالعہ
فنی طور تے اُنہاں دی مُشکی نانگ دی علامت ٻہوں مضبوط تے پُر اثر علامت ہے ۔ لوک نظم دی چھیکڑی لائن اِچ ورتیا ڳیا محاورہ ’’اَحٖ ݙیکھ‘‘ تے ویسوں ، توں مُراد ہے جو (ݙیکھ تے ویسوں) اَحٖ تیݙے نال مقابلہ کریسوں ، تیݙی اوقات ݙیدھے ہیں جو توں ہیں کیا؟ ۔ اے  ہِک للکار اے ۔ اپݨے وجود کوں بچاوݨ دا آہر ہے ۔ ایہا کوشش دراصل وجودیت (Existentialism) ہے۔
نذیر ڈھالا خیلوی
غزل
شک جے ہووی ٹٹول گھن سوہنڑاں
خود کوں اساں سنبھال نہ سگدے
درس بہلول دی حقیقت دا
او ویلا چنگا ویلا ھا
او ویلا چنگا ویلا ھا
ہر کھیڈ دے وچ بھیئوال ھاسے
وت میڈے نال آلانڑی ہائئ
یاسمین حمید
تخلیقاں (اردو)
یاسمین حمید نے شاعری دی پنڄ کتاباں اردو وِچ چھاپیاں ہِن:
سرائیکی حروف تہجی دا وٹاندرا
-9	بعض لوظیں ئِ چ آوݨ آلی ’’وائو‘‘ کوں کݙہئیں کݙہئیں حذف کرݙتا ویندے ۔ پر وائو دے بغیر وی اونہہ لوظ دے معنی ئِ چ کُئی فرق نھیں آندا۔ جیویں جو گوہر کوں گہر ، خاموشی کوں خامشی تے لوہار کوں لہار لکھݨ۔
آسمان
اسمان آک
اک
اُدھر
سرائیکی لوظ بادامی
بدام
سرائیکی لوظ تانگا
ݙند
شاید
بکواس
بکوات -6	ٹ دا ڈ، ڑ، ک نال وٹاندرا: اردو،فارسی، عربی لوظ
سرائیکی لوظ وارنٹ
پالک
ٹکڑا
ڄال
جم
مٹھاج جالا
جنڈ
وساخ
دیا
یزید
یزیز داڑھ
گرجھ /گجھ چھید
سرائیکی لوظ ہڈی
لݙو ڈنڈا
ݙنڈل
بڑائی
سݨوائی
الان
بدت
قاعدہ
دماک
پھیتہ
کھیرنی
لوظ 18۔	ق ، ک دا گ نال وٹاندرا: اردو،فارسی، عربی لوظ
لوک
واگ
سرائیکی لوظ تھگلی
تھوڑے
پرانا
سرائیکی لوظ اونچا
دھپ
تُھک
چونچ
بمار
تیکھی
گدڑ پشیمان
پشمان
تیزاب
نورالہدیٰ شاہ
حیرت نال کامران دے متھے کوں ݙہدے ہوئےماء اے کیا اے پُتر؟
دھی امی جان چاند نظر آیا۔۔
مثلا اے افسانے دی لکھت دی تکینک تھی سکدی اے ریݙیائی ݙرامے د تھی سکدی اے پر ویجوئل دی نیئں۔اشفاق احمد،ݙاکٹر انور سجاد،یونس جاوید،آپا ثریا بجیا،امجد اسلام امجد اے سبھ ریݙیو توں پی ٹی وی اچ آئن ہَن۔ایہا وجہ ہائی جو اوں زمانے دے ݙرامے کہانٹری دے اعتبار نال۔کردار نگاری دے حوالے نال بہوں جاندار تاں ہوندے ہَن پر انہاں دا ویجوئل کمزور ہا۔ایکشن بہوں سُست ہا باقاعدہ طور تیں شورٹس ݙویژننگ ناں تھیندی ہائی۔ اسکرین پَلے موشن ناں لکھیا ویندا ہا پر کہانٹری لکھی ویندی ہائی۔لہور ٹی وی اسٹیشن دے مہاندرے ہدایت کار محمد عظیم انڈس ویژن اچ اساݙے سنیئر دے طور تے اساکوں جوائن کیتا تاں ݙسیندے ہَن جو ہک واری اشفاق احمد یا بانو قدسیہ معراج محمد خان ، یا کہیں بئے وݙے لکھاری دا اسکرپٹ آ ویندا ہا تاں انہاں دی جرات ناں ہوندی ہائی جو کُئی ردوبدل کر سگن یا مجال اے کئی سین اگوں پچھوں تھی ونجے۔تاں انہاں ݙرامیاں اچ پروݙکشن انوالو ناں ہوندی ہائی بس جیویں انہاں لکھ ݙتا انہاں ایویں لکیر دے فقیربݨ تے کر ݙتا۔بھل سَٹھے جہان اچ ایویں نیئں ہوندا۔
آپا فاطمہ ثریا آہدے ہَن جو  گل زیب بیٹے صرف لکھنا جانتے ہو کاغظ پھاڑنا نہیں جانتے۔جتنے کاغظ پھاڑو گے اُتنے اچھے لکھو گے
میکوں سب توں پہلے انہاں آکھیا جو میں کمپیوٹر تے اسکرپٹ لکھا کراں۔میکوں ولا ولا ایݙٹ کرن دا موقع وی ملسی تے میں اندھے واہ لکھݨ کنوں بچ ویساں۔ہک گالھ میں ضرور آکھساں جو ݙرامے دی فیلݙ اچ اسکرپٹ ریکارݙنگ توں گھن تے ایݙیٹنگ تیئں کُئی حرفِ آخر نہیں ہوندا راہندا۔اوندے اچ بے انت تبدیلیاں وٹارے کیتے ویندن۔جو ݙرامے زیادہ توں زیادہ بہتر تھی سگے۔اے کُئی افسانہ یا ناول تاں ہے کویناں جو ہک ہک اصطلاح ہک ہک لاین پتھر تے لیکر ہووے۔
ہم ٹیلی ویژن دے اسکرپٹ ݙیپارمنٹ اچ میکوں بحثیت پروݙیوسر اسکرپٹس گھن تے آون والے ادَی نور ای ہَن۔انہاں سبھ توں پہلوں ہم ٹیلی ویژن دی ایم۔ݙی مہان ݙایڑیکٹر پروݙیوسر سلطانہ صدیقی نال ملوایا۔ میݙا تعارف کرایا۔
صوبہ ملتان
١٧٥٠ ــ احمد شاہ ابدالی نے ملتان وچ آپݨاں ہندو گورنر صوبے دار ملک بان٘وری لایا۔
جِنسیّت دی محدودیّت
نفسیاتی عناصر
جنسیّت دی محدودیّت دے پس پردہ طبّی عناصر توں انج نفسیاتی عناصر وِی تِھی سڳدے ہِن۔ ڄیکر کہِیں دا جِنسی ٻیلی اِین٘دی لوڑ پوری نئیں کرین٘دا تاں اِیہو جئیں صورت وِچ اِین٘دے کِیتے سِرے تُوں کوئی ترغیب موجود کائے نِھیں، جاں جو اُوہ جنسی سکون حاصل کرِن۔ اِیں منفی کیفیّت نال اُبھرݨ کِیتے اِیہ وِچار کرݨ ضروری ہِے جو ہِک بندے دا ٻیلی اِین٘دے کِیتے کیا کر سڳدا یا سڳدی ہِے اَتے بَھلا فی الواقع جین٘دے نال کہِیں مُݨس دے اندر جنسی تسکین دی تحریک پیدا کرݨ اَتے اُون٘دے تُوں پُچِّھن جو بَھلا اِیہو جِیہاں کُجھ کرݨ وِچ اُنّھاں کوں کوئی اَوکھ تاں ناں تِھیسی۔ ماہرین دے مطابق اِیں معاملے وِچ لوکاں دے ٻیلی کُوں کُھل تے اِیہو جِیہاں طریقہ لبھݨاں چاہِیدا ہِے جین٘دے نال جنسی سکون ہر بندے کِیتے وی ہر مناسب تُوں چنڳی ثابت تِھیوے۔ اِیں کِیتے اِیں حوالے نال ڳالھ مُہاڑ اَتے بے تکلّف ڳالھ مُہاڑ دی لوڑ ہِے۔
حوالہ جات
ونکی:جنسیّت ونکی:جنسی تحریک ونکی:تِریمت تے مرد دا جنسی ملاپ ونکی:تِرِیمت دے مرداں دے آساں
احمد پُور شرقیہ
لوک ادب
نامور دانشور، افسانہ نگار تے خاکہ نویس عبدالباسط بھٹی دیاں کتاباں، کوکدے پندھ، کرلاندے پاندھی، دِکھ ڈول (خاکے)، وِکائو چانواں (اَفسانے)۔ مظہر مسعود، دھیمے دھیمے ٹور (سفرنامہ)، گذر گئی شوق دی عمراں (شاعری)، تنویر سحر (تاریاں بھریا اَسمان)، جہانگیر مخلص (پرد باکھ، پندھیڑو)،حفیظ خان ۔
اڄوکے دور دے لوک ادب دے لکھاری
کھاون میوے
سرائیکی لوک ادب وِچ ݙوہڑا
ݙوہڑا تے رُباعی
3۔     مزاج دے لحاظ نال ݙوہڑا
عبدالحکیم
اولاد
نادر حکیم
شہزادی بمبا سدرلینڈ
حیاتی وہاݨی
بمبا دے والد مہاراجا دلیپ سنگھ نے برطانیہ منتقلی دے بعد عیسائیت اختیار کر گھدی ہئی تے اِینہی کیتے بمبا دی پرورش تے ابتدائی تعلیم وی عیسائیت دی طرز تے مشنری اسکول وچ تھئی۔ 1887ء تک بمبا ایلویڈن ہال وچ اپݨے والدین سمیت بھراواں دے مقیم رہی۔ 18 ستمبر 1887ء کوں بمبا دی والدہ بمبا مولر گردے دے عارضے وچ مبتلاء تھی کے انتقال کر ڳئی تاں بمبا دی پرورش آرتھر اولیفینٹ دے سپرد کر ݙتی ڳئی۔
نگہت بٹ
بیماری اَتے موت
نکہت بٹ کوں 6 فروری 2020 ہسپتال وِچ داخل کِیتا ڳیا ہئی۔ دباؤ دی وجہ توں وہ بلڈ پریشر ، ذیابیطس اتے دماغی بِماریاں وِچ پئی ہوئی ہئی۔ اوہ 7 فروری 2020 دی عمر 72 ورھیاں دی عمر وِچ فوت تھی ڳئی اَتے انہاں کوں لاہور دے ماڈل ٹاؤن دے ای بلاک وِچ پور ݙِتّا ڳیا۔
نسل
پہلا منظر
گھاٹا جنگل ھا شکاری ایں سوچ تیں ایں جنگل اچ پیٹھن جو اتھو شکار لبھنڑ سوکھا ھا ۔ شکاریں آپڑیں گھوڑے تیکھے کر ڈتن ، تھوڑی دیر بعد انھیں دی نظر ھک شیرنی تیں پئ ھے جیرھی آپڑیں نکے بالیں کوں کھیر پلیندی پئ ھئ ، شکاری صرف شکاری ھوندے تیں اوندا مقصد صرف شکار ھوندے ۔انھیں نیزہ سیدھا کرکے شیرنڑیں تیں حملہ کر ڈتا شیرنڑیں آپڑیں بالیں دو ھک دفعہ ڈیٹھا تیں شکاریں توں بچنڑ واسطے اوں آپڑاں پورا زور کٹھا کر کے بھجنڑ شروع کر ڈتا ۔
تریجھا منظر
.
فزکس
1 فزکس 2 کمیسٹری 3 آسٹرانومی 4 جیالوجی 5 میٹرولوجی
سرائیکی زبان وِچ لوک خطاطی دا سرمایہ
لہجے وَکھرے وَکھرن یار ، زباں سرائیکی ہک ہِے
ملتانی ، ݙیروی لہجہ ہووے ، ریاستی بھانویں جھنگوی
یوکرین روس جنگ 2022ء
ماسکو دے وقت دے مطابق تقریباً چھی وڄے (ترئے وڄے یو سی ٹی)، روسی صدر ولادیمیر پوٹن نے مشرقی یوکرین وب فوجی آپریشن دا اعلان کیتا۔ چند منٹ بعد، دارالحکومت کیف سمیت ملک بھر دے مقامات تے میزائل حملے شروع تھی ڳئے۔ یوکرائنی بارڈر سروس نے آکھیا کہ روس تے بیلاروس دے نال اوندی سرحدی چوکیاں تے حملہ کیتا ڳیا۔ ایں حملے نے متعدد ممالک کوں ایندی مذمت کرݨ تے روس تے سخت پابندیاں عائد کرݨ تے اکسایا۔
نیّرہ نور
غزل (اردو)
اے رہبر کامل چلنے کو تیار تو ہوں پر یاد رہے
سرائیکی لوک ادب وِچ ݙوہڑے دا پندھ
نام فقیر تنہاں دا باہوؔ، جیڑھے ہݙّاں تُوں مکھݨ کڈھین٘دے ہُو
ٻاہرے رابطے
ونکی:سرائیکی قدیم تہذیب۔ ونکی:سرائیکی قدیم زبان۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:جھوک پبلشرز ملتان دے کارنامے۔ ونکی:ابن کلیم احسن نظامی دی ذاتی لائبریری۔
نزاکت لاج
نمونہ کلام
سکول ڳھٹ ءن  تے  ٻال ٻہوں  ہن
خراب تاراں  دے  ڄال  ٻہوں  ہن
درخت تھوڑین  تے  ٹال ٻہوں ہن
اساݙے  ٻھیڑے  عمال  ٻہوں   ہن
نزاکت لاجؔ پہاڑپور
غزل
لُڳی    زندگی     آپ   مُہاری    لڳدی   ھ
غزل نویں
ݙیوے  بالݨ   نال   اندھارے   مکدے   نی
ڄئے تائیں  لاجؔ  نہ آپ وسارے مکدے نئیں
غزل
جان ڳئی  چُھٹ
سرائیکی لوک شاعری وِچ کشمیر دی تڑپ
کشمیر دے ڈھائے ڳئے بنگلے
ݙوہڑا اَتے احمد خان طارق
ڈیرہ غازی خان دی نواحی وستی شاہ صدر الدین اِچ راہوݨ آلا اے محنت کش، جیویں جیویں حیاتی دی چکّی، ڳِڑین٘دا رہ ڳئے، اُون٘ویں اُون٘ویں اُنّھاں دی شاعری فنّی تے فِکری لحاظ نال اڳون٘ہیں پن٘دھ کرین٘دی پئی ہِے۔ احمد خان طارق دی خوبصورتی اے ہِے جو اُنّھاں چار مصرعیاں دی اِیں صنف اِچ سرائیکی وسیب دی پوری پوری لوک داستان بیان کِیتی ہِے۔
اعواݨکاری
میان٘والیَّن سرائیکی تے اعواݨ کاری
میان٘والیَّن سرائیکی تے اعواݨ کاری سرائیکی وچ ہک ٻئی شئے وی مشرک ہے- او ہے 'دا' تے 'نا' دا دی اضافت-
وادئِ سُوݨ سکیسر دا سرائیکی ڳاوݨ
جیندیاں نئیں بُھلدے، ݙُکھ وچھڑیاں یاراں دے
ڈھول نہ تک پائی، اسّیں روندے رہے ہاسے
تیریاں یاداں وِچ میکوں نیندر نئیں آئی
مِٹھی چَّن سُوݨ میݙی، سوڈھی دے نظارے نی
سید صبیح الدین صبیح رحمانی
نعت رنگ
صبیح رحمانی تے انھاں دے ہک دوست ڈاکٹر عبدالعزیز احسن نے نعت وچ لوکیں دے اصلاح کیتے نعت رنگ کتاب شائع کیتی
نعتیہ شاعری
حضور ایسا کوئی انتظام ہو جائے
گل پانہ
حوالہ جات
ونکی:پشتو ڳائیکہ ونکی:پشتو ٻولی دے ڳائیک
نویکلی شاعری
توں من نہ من مرضی تیڈی اکھیں مگر کوڑیاں تاں نئیں روندیاں ڈٹھم کئی بے ندا پیاریں توں ہن پیاریاں تیڈیاں
تاج صحرائی
تاج صحرائی (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ:١١ ستمبر ١٩٢١ –فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ١٨ اکتوبر ٢٠٠٢)، سندھ پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے محقق، مورخ تے ادیب ہن۔ تاج صحرائی اردو،سندھی تے انگریزی ٻولیاں وچ بہوں کتاباں تے بیشمار مقالے تحریر کیتے تے پرائیڈ آف پرفارمنس دا اعزاز حاصل کیتا۔
نویکلی شاعری
سب کجھ لٹا کے وی اساں گیوں ادھ پچدھ سانگے تئیں توں وی سجنڑ اپنڑی سنڑا عرشیں تئیں ہن یاریاں تیڈیاں
فطرت، وحشت، معرفت
پر قادرِ مطلق دی افضل تے اعلیٰ تخلیق حضرت انسان ہے‘جیکوں اللہ تعالیٰ انسانیت دا شرف بخشے تے اپنی باقی تمام تر مخلوقات تے حضرت انسان کوں حاوی کر ݙتے۔جیویں جو کتھئیں انسان رِچھ تے ہاتھی کوں نتھ مار کے نرڑی ودے‘کتھئیں اُٹھ کوں نکیلی پاکے چھکی ودے‘تے کتھئیں شیر کوں پنجرے وچ ݙھک کے نک نال لیکے بہہ کݙھویندے۔تے ول کھل دا ٹھکارا بھر کے پچھدے جو ہُن ݙسا جنگل دا باد شاہ توں ہیں یا میں؟اوئے بے وقوفا!اللہ تعا لیٰ اپنا نائب میکوں بنائے تے
نویکلی شاعری
سچا قول بھلاونڑاں کئینی مفتا حال ونجاونڑاں کئینی
فطرت، وحشت، معرفت
بے شک اللہ تعالیٰ انسان کوں عقل ودانش تے شعور عطا کیتے۔تہوں اوہ اپنی ذہانت تے حکمتِ عملی نال پتہ نئیں کیاکیا کار نامے سر انجام ݙیندا پئے۔ذہین تے فطین ایجھاں جو تلے زمین تے ریل گݙی تے موٹر کاراں چلائی ودے‘تے اُتے فضا اچ ہوائی جہاز اُݙا کے خود وی ہوا اچ اُݙدا ودے۔ایہ حضرت انسان دی دانش تے ہنر مندی ہے جو اوہ گہرے سمندراں وچ وی بحری جہاز‘لانچاں تے بیڑیاں ٹھیلی ودے۔ایہو ہی حضرت انسان ہے جئیں ریݙیو‘ٹی وی‘کمپیوٹر تے موبائل فون ایجاد کیتے ہن۔پر ایہ.......کون ہے؟جیڑھا  خود کش حملے تے بم باری کر کے انسانیت دے پر خچے اُݙائی ویندے۔جیڑھا انسان دے روپ اچ انسانیت دا قتلام کریندا پئے‘جیڑھا مکاتب اچ معصوم بالاں دے خون دی ہولی کھیݙدا پئے‘جیڑھا مقدس مقامات دا تقدس پامال کریندا پئے۔کیا ایہ حضرت انسان ہے؟ ہر گز نہیں!ایہ انسان دے ظاہری روپ اچ خونخوار درندے ہن‘شیطان دے چیلڑے ہن۔کیوں جو شیطان انسان دا ازلی دشمن ہے‘تہوں اوہ اپنے چیلڑیں کوں مومنیں دے روپ اچ بھیج کے قتل وغارت کرویندا پئے‘تے اللہ تعالیٰ نے وی اوکوں
؎ملّاں پٹھڑے معنے کردے        آیت درس حدیث خبر دے
؎ہک نگاہ جے عاشق  ویکھے لکھ ہزاراں تارے ہو
جو۔
ارشد دے ݙوہڑے وِچ لوک وسیب
ارشد سئیں ٻہوں وَدھ طبقاتی شعور رکھین٘دِن۔ او سمجھین٘دِن جو اے وسیب امیر تے غریب اے۔ درمیان ون٘ڈیا کھڑے۔ تُساں پڑھ لکھ تے ٻہوں وݙّے دانشور تاں تِھی سڳدے وے، پر امیر دے نزدیک، زیادہ معزّز تے عزیز اُوہو ہِے جیڑھا اُوندے جِیہاں امیر، یا اُوکُوں مال منفعت پُچا سڳدے۔ اُنّھاں کُوں اے احساس اِتّی وَدھ ہِے جو کہِیں امیر تے مالدار محلّے دار، ہمسائے، کہِیں وݙّے افسر یا جاگیردار تاں کیا، کہیں امیر تے مالدار شخص کُوں اپݨاں محبوب بݨاوݨ کوں وی تیّار کائنی۔ کیوں جو اُوہ سمجھدِن اے تعلّق مصنوعی تے عارضی تاں تِھی سڳدے، سچّا تے پائیدار نِھیں تِھی سڳدا۔
نویکلی سرائیکی شاعری ،پورھیت رمضان آرائیں
کیڑھی رمز دے وچ سمجهانواں میں تیکوں گالهیں اپنڑے چیتے دیاں تیڈے بهوگ دی واچهڑ کیا چئیسن ساڈیاں کندهیاں کچے لیپے دیاں
ساڈے ہتھ ہن مال دے گهاه جوگے ساڈے پیر ہن کهوه دے راہ جوگے....!
عشق تیڈے دا پرنا ہا مونجھ نے اوکوں مالے پئے
🍃🌿🌺🌷🌹 """" کچیاں قسماں """"
ھݨ اوشخص کڈہیں کہیں سونہیں انڑ سونہیں موڑ تے ملدے میں وی کھلداں او وی کھلدے
یاد جو دل دے ویڑھے تانڑیں آ گئ اے ایندا ایں جاہ تے رہونڑ دا خطرہ تاں ہے جمشیدناشاد
پِپلی دی چُنج تے اٙڑدے ہِیرے موتی
آن وِچیندا راھنداں
حاصل پور
لوک ادب
حاصل پور، بہاول پور دِی تحصیل، تے بہاول پور توں مشرق دِر 100 کلو میٹر دے فاصلے تے ہِے۔  محمد نواز دے سرائیکی مکتوبات ’’خیر سلا‘‘ دے ناں نال شائع تِھی چُکیئن۔
عذرا جہاں
دُھم پاوݨ آلے ڳاݨے
عذرا جہاں نے ٻہوں سارے ڳاݨے ڳائے جیڑھے وَدھ تر پنجابی وِچ ہِن جِنّھاں وِچوں کُجھ مہان٘درے نغمے اِیہ ہِن:
ݙوہڑے وِچ ترنم اَتے وسیب دے ݙُکھ
طارق سئیں دی لوک شاعری وِچ وسیع المشربی دا موضوع تواتر نال مِلدے۔ "جِتّھاں طارق جِھݨکاں نہ ہووِن، ڄُل ڳول مسیت نماز پڑھوں" جئیں مصرعے اپݨے اندر وِیہوِیں صدی دے اَخِیرلے ݙو عشریاں تے اِکوِیہوِیں صدی دے اڄوکے دور تئیں دے سارے مذہبی منظر نامے کُوں ہمیش واسطے محفوظ کر گِھدّے۔ جِتّھاں مسیتاں کُوں فرقے آپݨے درمیان ونڈائی کھڑے ہووِن۔ اُتّھاں مرکزیّت، مَر، سمدی ہِے اَتے مرکزیّت دی کمزوری دا ݙوجھا ناں "موت" ہِے۔
عمرۃ القضاء
عمرۃ القضاءصلح حدیبیہ دی وجہ توں اوں سال عمرہ کیتے بغیر مدینہ واپس ونڄݨ دے بعد اڳلے سال اونہی عمرے کوں ادا کیتا ڳیا جیندا ناں عمرۃ القضاء تھی ڳیا۔ چونکہ حدیبیہ دے صلح نامے وچ ہک شق اے وی ہئی کہ آئندہ سال حضور ﷺ مکہ آ کے عمرہ ادا کریسن تے ترئے ݙینہہ مکہ وچ قیام فرمیسن۔ ایندے دے مطابق ماہ ذوالقعدہ 7ھ وچ آپ ﷺ نے عمرہ ادا فرماوݨ کیتے مکہ روانہ تھیوݨ دا عزم فرمایا تے اعلان کرا ݙتا کہ جیہڑے لوگ گزشتہ سال حدیبیہ وچ شریک ہن او سب میݙے نال ڄلن۔ چنانچہ بجز انہاں لوگاں دے جیہڑے جنگ خیبر وچ شہید یا وفات پا چکے ہن، سب نے اے سعادت حاصل کیتی۔
نویں حکمتِ عملی
پُراݨا زمانہ گُزر ڳئے ، نویں صدی ، نواں زمانہ ، نویں لوک، نویں نسل ، نویں مسائل اتے نویاں ضرورتاں پیدا تھی ڳن۔ ایں سانگے اساکوں اپݨی زبان ، ثقافت اتے کلچر دی بقا سانگے وی نویں حکمت عملی تیار کرݨی چاہیدی ھے۔ 1962ء وچ سرائیکی وسیب دے لکھاریاں ، دانشوراں اتے رہنماواں ملتان اچ ہک کانفرنس منعقد کیتی ہئی جئیں وچ سرائیکی قوم کوں متحد اتے سیاسی طور تے منظم کرݨ سانگے تاریخ ساز فیصلے کیتے ڳئے۔ اِنھاں تمام فیصلیں دی روشنی وچ سیاسی ثقافتی اتے زبان دی ترقی و ترویج سانگے ٻہوں کم تھیا۔ 21سال بعد 1983ء وچ سیاسی طور تے براہِ راست جدو جہد دا آغاز سئیں تاج محمد خان لنگاہ دی سربراہی اچ تھیا ݙوجھی طرفوں 1984ء اچ سئیں اُستاد فدا حسین گاݙی دی سربراہی وچ سرائیکی لوک سانجھ دے جھنڈے تلے سرائیکی ثقافت اتے زبان دی ترقی و ترویج سانگے تیزی نال کم تھیوݨ پئے ڳیا ۔
نویں نثر دے اسالیب تے اصناف
مسرت کلانچوی
ونکی:[[سرائیکی زبان تے ادب]]
بنگلہ دیشی لوک ادب
زبانی اَدب اَتے اُون٘دا اثر
لوک ادب عام طور تے زبانی ورثہ ہون٘دا ہِے اَتے اِیں کِیتے اِین٘دا دارومدار لوکاں دی یاد داشت اُتے منحصر ہِے۔ اِین٘دی ٻولی اَتے طریقہ ٻہوں خاص ہون٘دا ہِے۔ بنگالی لوک ادب وِچ اَنج اَنج ونکیاں دی اساطیری شاعری، ناٹک، لوک کہاݨی اَتے اکھاݨ موجود ہِن۔ بنگلہ دیشی لوک ادب وِچ خاص طور تے کئی اَنج اَنج ونکیاں دے رِیتاں اَتے تہذیباں دا اثر مِلدا ہِے جاں جو پُراݨے زمانے وِچ حال قریب تئیں اُتّھاں کئی نسل دے لوک اَباد رِیہے ہَن۔ موجودہ دور وِچ بنگلہ دیش دا لوک ادب ٻہوں اَوکھا اَتے متعدد عناصر دا کٹھ ہِے جِیکُوں مہان٘درے مؤرخین اِی تفصیل نال ݙَسا سڳدے ہِن۔
ملتان دے خطاط، نقاش اتے جلد ساز ٹَٻَّر
حضرت مخدوم رشیدؒ دی خنگاہ تے میاں غلام یٰسین دی خطاطی اَتے نقاشی دے کمالات دا ہِک عکس۔ حضرت مخدوم رشید چغتائی  ؒ حضرت غوث بہاء الدین زکریا ملتانی  ؒ دے چچا زاد بھائی اَتے بہنوئی وی ہَن۔ وݙی شان اَتے فیض آلی سرکار ہَن۔ انہاں دی خنگاہ شریف یکی دی یکی خطاطی اَتے نقاشی دا شاہکار اَتے مرقع ہِے۔ موجودہ سجادہ نشین سئیں اَکبر ہاشمی دے شکریے نال ہِک عکسِ جمیل۔
قرۃ العین بلوچ
قرۃ العین بلوچ (اردو: قرۃ العین بلوچ) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 4 مارچ 1988ء) ہِک پاکستانی ڳائیکہ اَتے شاعرہ ہِے۔ اِنّھاں کوں "کیو بی" یا "ہمسفر گرل" دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے، اُوہ ہم ٹی وی دے سیریل "ہم سفر" وِچ آپݨے مُکھ ٹریک "وہ ہم سفر تھا" کِیتے مہان٘دری ہِن۔
وسیب دے توہمات تے طارق دے ݙوہڑے
سرائیکی وسیب تے "توہمات" دی وکڑ ٻہوں ڈھیر ہِے۔  پر، سچّے تے سُچّے پِیر مُرشد دا احترام ہر بندہ کرین٘دے۔ سرائیکی وسیب دی زمین کُوں اے شرف حاصل ہِے۔ جو اِیں حضرت بابا فرید شکر گنج، بہاء الدین زکریا ملتانی، حضرت سلطان باہو تے ٻہوں سارے ٻیاں اولیاء دے پیر چُمَّݨ، اِنّھاں ہستیاں نے سرائیکی وسیب نال اِتنا پیار کِیتے جو اے لوک وسیب دے لوکیں دے اعتقاد دا حِصّہ بݨ ڳئین۔ ڄیکر دریا اِچ ٻیڑی گُھمَّݨ گھیر اِچ آ ون٘ڄے تاں اَڄ وی موہاݨے،"دَم دَم حق، غوث بہاول حق" دے نعرے لین٘دِن۔ وسیب دے لوک مشکل اِچ پِیر فرید کُوں سُرین٘دِن تے کوئی تَوِیت لکھواوݨ پُڄ وین٘دے ہِن۔ سئیں احمد خان طارق ہوراں اِیں حوالے نال سرائیکی لوک ادب وِچ ݙوہڑے اِچ جیڑھا کَم کِیتا اُوہ اپݨی مثال آپ ہِے ۔ نمونے طور تے سئیں دا ہِک ݙوہڑا ݙیکھو:
امان اللہ ارشد دے ݙوہڑے وِچ زنان پُݨاں
تیݙے ساہ دے نال وسندیاں ہَن، تئیں رُخ بدلائے، مَیں رُل ڳئی آں
نسلی سرائیکی ڳوتھاں دی فہرست
thumb|سرائیکی نسلی سرائیکی ذاتاں یا سرائیک ڳوتھاں، سرائیکستان دے تمام اضلاع وچ اکثریت نال موجود ہن تے اپݨے ناں دے نال سابقے یا لاحقے دے طور تے ملک، رائے، راݨا، مہر، میاں، سردار، رئیس, ڄام وغیرہ دے خصوصی الفاظ دا استعمال کریندن. سرائیکستان وچ وسݨ والے راجپوت، ڄٹ، دیراوڑ تے روہیلے قبائل یا برصغیر دے کہیں نسلی گروہ نال تعلق رکھݨ آلے ذاتاں جیہڑے سرائیکی زبان ٻولیندن او نسلی سرائیکی ہن. ایں فہرست اچ مسلمان ذاتاں دے علاوہ ہندو تے سکھ وی شامل ہن جیہڑے کہ سرائیکی نسل نال تعلق رکھدن۔
ولیم الیگزینڈر براؤن
thumb|Major William Brown ولیم الیگزینڈر براؤن MBE (13 دسمبر 1922 - 5 دسمبر 1984) ہک برطانوی فوجی افسر ہئی جیہڑا برطانیہ دے زیر اقتدار ہندوستان وچ مقیم ہئی۔ اوہ تقسیم ہند دے دوران اپݨے اقدامات کیتے مشہور ہے ، جݙݨ اوں نے گلگت ایجنسی دے مقامی لوگاں دی مدد کیتی تے جموں و کشمیر دی سابقہ ​​سلطنت ریاست مہاراجہ ہری سنگھ دے خلاف بغاوت دی قیادت کیتی۔ کامیاب بغاوت دا نتیجہ بالآخر گلگت ایجنسی (اڄ دا گلگت بلتستان) پہلی ہند − پاکستانی جنگ دے بعد پاکستانی زیر انتظام کشمیر دا حصہ بݨ ڳیا۔
سرائیکی لوک ادب وِچ کشمیر دی اَزادی دے آساں
ہک زمانہ ہئی جݙاں کشمیر کوں وادیٔ جنت نظیر آکھیا ویندا ہا۔ کشمیر دی ہریالی تے خوشحالی  دے قصے تے حکائیتاں بیان کیتیاں ویندیاں ہن۔ اینکوں امن، سلامتی تے دل دے سکون دی جاء آکھیا ویندا ہئی۔ پر اَڄ دا کشمیر گولے برود دے دھوئیں تے ڳلدیاں ، سڑدیاں لاشاں دی بدبو نال پُر نظر دے۔ کئی لوک انہاں حالات توں تنگ آتے ہجرت کرݨ تے مجبور تھی ڳئین۔ مگر دل توں کشمیر دی محبت کوں انڄ نیں کر سڳیے۔ انہاں حالات دی عکاسی کریندے ہوئے ساقی سمینونی لکھدن:
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک شاعری ونکی:سرائیکی لوک شاعری تے کشمیر
لوک شاعری وِچ کشمیر دے حالات ویروا
آوو تساں، ݙیکھو سہی، ہر گھر دے وچ، ہر موڑتے
آج کربلا دا ول میکوں نقشہ نظر دے ہو بہو
دیواریں دا پوچا ہے میݙے نو نہالیں دا لہو
حکایت
خونی دی توبہ
ن٘ڄ
مثالاں: ون٘ڄ، تھن٘ڄ، سُن٘ڄ، سُن٘ڄاݨ وغیرہ
کجھ لوک ن٘ڄ کوں ن٘ڃ وی لکھدے ہن۔
ن٘ڳ
ݙآݙی اڄ ٻیا ڳُڑ ݙے، ون٘ڄ ون٘ڄ ڄُل ڄُل، ݙاݙے کوں ناں سݨا.
مولانا فخر الدین ابراہیم العراقی
نخستیں بادہ کا ندر جام کردند
زچشمِ مست ساقی دام کردند
پیٹروناس جاڑے مینار
پیٹروناس ٹوئن ٹاور ملائیشیا دے دار الحکومت کوالالمپور وچ قائم ہک فلک بوس عمارت ہے جیہڑی دنیا دی بلند ترین عمارت دا اعزاز وی حاصل کر چکی ہے تاہم تائی پے، تائیوان دی تائی پے 101 نے ایندے کولوں ایہ اعزاز چھک گھدا۔ ایندے بعد 2010ء وچ برج خلیفہ(عمارت جیہڑی دبئی وچ واقع ہے) نے 167 منزل هوݨ دے ناطے دنیا دی سب توں زیادہ بلند عمارت هووݨ اعزاز تائی پے 101 کولوں وی چھک گھدا۔
طارق دے ݙوہڑے اَتے لوک رِیت
احمد خان طارق کُوں تشبیہ تے استعارے تے وی مکمل عبور ہِے۔ ایویں لڳدے جو سارے شعری محاسن، اُنّھاں دے ٻاہنے ہِن۔ طارق دی خوبی اے ہِے جو اُو شعری ابلاغ دے اِنّھاں محاسن کُوں بر موقع ورتِین٘دِن۔ اُنّھاں دی ہِک خوبی اے وِی ہِے، جو شعر، دی سُݨھَپ سانگھے سارے حوالے وسیب تُوں گِھن٘دِن۔
سرائیکی لوک ادب وِچ مکتوب نگاری
ایں طرحاں ہک ئے واقعے دا تذکرہ میر حسان الحیدری نے تاریخ ادبیاتِ مسلمانان پاکستان و ہند دی چوݙھویں جِلد، علاقائی ادبیات مغربی پاکستان (جلد دوم) سرائیکی ادب وچ بہ عنوان سرائیکی عہد بہ عہد (ابتدائی عہد کنوں ۱۸۵۷ء تک) دے صفحہ نمبر ۲۶۸ وچ کجھ ایں طرحاں کریندن۔
’’حضرت زکریا ملتانیؒ نے مخدوم الحاکم کوں ہک مکتوب لکھیا۔ جیندے وچ ہک قطعہ یا ݙوہڑا سرائیکی زبان دا وی تفنن طبع کیتے لکھیا۔ ݙونہیں بزرگ ذوق شعری دے مالک اَتے اپݨے وقت دے بلند پایہ فارسی شاعر وی ہن۔ بھانویں جو اے قطعہ ستویں ہجری یعنی تیرھویں عیسوی دا آغاز ہے۔ اَتے گھٹ کنوں گھٹ پنجویں صدی ہجری (گیارہویں صدی عیسوی) دی سرائیکی زبان دا نمونہ قرار ݙتا ونڄ سڳدے۔‘‘
ہانگ کانگ وِچ زنانیاں
thumb|ہانگ کانگ وِچ ڳان٘دے ہوئے زنانیاں
ورلڈ ٹریڈ سنٹر
ورلڈ ٹریڈ سینٹر ریاستہائے متحدہ دے شہر نیویارک دی ہک بلند عمارت ہئی جینکوں جاپانی نژاد امریکی ماہر تعمیرات منورو یاماساکی نے ڈیزائن کیتا تے اتھارٹی آف نیویارک اینڈ نیو جرسی نے تعمیر کیتا۔ ایں عمارت دی تعمیر دا آغاز مین ہیٹن دے علاقے وچ 1966ء وچ کیتا ڳیا۔ 110 منزلہ جاڑی عمارت 1972ء وچ اپݨی تکمیل 1973ء تک دنیا دی بلند ترین عمارت رہی۔ 11 ستمبر 2001ء کوں ہک حملے وچ عمارت مکمل طور تے تباہ تھی ڳئی۔
راجن پُور
لوک ادب
اَللہ بخش عارض، حضرت خواجہ غلام فریدؒ دے ہم عصر شاہر ہن اُنہاں دا تعلق اِیں شہر نال ہِے۔
بھے
بھے سرائیکی وسیب دی قدیم ترین روایتی ڈش ہے
اے دریا دی سوکھڑی ہے،کنول دے پودے دی ڄڑھ کوں بھ آھدن، ایندے اتے لڳے پھل کوں سرائیکی وچ"پٻݨ دیاں ٹکیاں آہدن" پٻݨ دیاں ٹکیاں دا ایں ویلے عروج دا موسم چلدا پے تے وݙے چھوٹے اینکوں شوق نال کھاندن، بھ غذائیت نال بھرپور سبزی ہے
امارت قرطبہ
امارت قرطبہ (Emirate of Córdoba) (عربی: إمارة قرطبة) جزیرہ نما آئبیریا، 756ء تے 929ء دے درمیان ہک خود مختار امارت ہئی جیندا دار الحکومت قرطبہ ہئی۔ خلافت امویہ 711–718 وچ فتح اندلس دے بعد جزیرہ نما آئبیریا خلافت امویہ دا ہک صوبہ بݨ ڳیا۔ اتھوں دے حکمراناں نے قرطبہ کوں دار الحکومت بݨایا تے خلافت عباسیہ کولوں امیر دا لقب حاصل کیتا۔ 756ء وچ عبد الرحمٰن الداخل خلافت عباسیہ کوں نظر انداز کر کے امارت قرطبہ دا ہک خود مختار امیر بݨ ڳیا۔
سرائیکی شاعری اچ غزل گوئی تے فیضؔ بلوچ
”سرائیکی شاعری اچ غزل گوئی“ تے فیضؔ بلوچ
پیلھوں پکیاں وے
ہک روایت اے وی ہے جو شاعر مشرق علامہ اقبال فرمائے جو خواجہ غلام فرید دی سرائیکی شاعری کوں سمجھݨ تے پڑھݨ آلے صاحبِ ذوق لوکاں کو ں میݙے اشعار یاد کرݨ دی کیا ضرورت ہے۔؟
لکھسوں ضرور سوہݨاں تیݙی غزل سجا کے
پاناما لیکس
"ن" نال نانوں تے پانامہ لیکس
اداکار زنانیاں دی تن٘دِیر بلحاظ ناں: ل
اِیہ قابلِ ذکر فلم اداکار زنانیاں دی ہِک اکّھر دے حساب نال تن٘دِیر ہِے، اِین٘دے وِچ صرف اُوہ اداکار زنانیاں رَلّے ہوئے ہِن جِنّھاں دے پہلے یا ݙُوجھے ناں دا پہلا اَکّھر "ل" دے نال شروع تِھین٘دا ہِے۔ اِیں تن٘دِیر وِچ کُجھ اداکار زنانیاں فلماں اَتے ٹیلی ویژن سیریل وِچ اپݨے کردار دی پارُوں وی مہان٘دریاں ہِن اَتے اِیں وجہ کنوں اِیں تن٘دِیر اَتے ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں دی تن٘دِیر، ݙُونہائیں وِچ رَلّے ہوئے ہِن۔
نھ
لھ: ڳالھ، ولھ، سلھ، کولھو، کلھڑ
ضلع رحیم یار خان
جُغرافیہ
مئو مبارک، رحیم یار خان  توں چھی میل دے فاصلے تے ہِے۔ اِتھاں ہِک پراݨے قدیم قلعے دے آثار پاتے ویندِن۔
لوک فنون وِچ خطاطِ اعظم ملتان
حضرت حافظ بشیر احمد کوں روحانیت آپݨے بزرگاں توں اَتے خطاطی دا فیضان میاں غلام یٰسین خطاط و نقاش توں تھیا۔ آپ دا خطِ نستعلیق بڑی منفرد طرز دا حامل اَتے حسین و جمیل لکھیا ہوندا ہَا اُنہاں دا طرزِ تحریر دبستانِ ملتان دی انفرادی خوبی دا نشابر کریندا ہَا۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا ونکی:سرائیکی لوک فنون۔ ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک دستکاریاں ونکی:خطاطی دا لوک فن ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون ونکی:لوک ثقافت
اداکار زنانیاں دی تن٘دِیر بلحاظ ناں: م
اداکار زنانیاں اَتے بعض ویلے اداکار یا اداکارائیں یا اداکارہ چارہے الفاظ ہِن، اداکار زنانیاں کِیتے ورتے وین٘دے ہِن۔
سرائیکی دا مایہ ناز شاعر عزیز شاہد(فیضؔ بلوچ)
شیوءِ عشق   نہیں   حسن  کو  رسوا  کرنا
نصاب دے حصے
مواد، پڑھاوݨ دے طریقے تے جائزہ
نصف النہار اولٰی
نصف النہار اولیٰ (انگریزی:prime meridian) جغرافیائی تقسیم وچ طول البلد دا پہلا خط یا لائن ہوندے، جیہڑا 0 ڈگری سݙیندے۔ ایں لائن توں مشرق یا مغرب دی جانب ونڄو تاں ڈگری 0 توں ودھدی ویندی ہے۔ اتھوں مشرق تے مغرب ݙوہاں سمتاں وچ بین الاقوامی خط تاریخ ٹھیک 180 ڈگری دی دوری تے واقع ہے۔
پہاکے
آکھاں دھی کوں، سناواں نُوں کوں۔
بڈھاپا سو بماریاں دی ہکو بماری۔
ادرنہ
حوالے
Edirne Эдырнэ Edirne inh:Edirne Edireneja
زکوۃ
احکامات
82 دفعہ قرآن مجید وچ زکوۃ ادا کرݨ دا احکامات آئے ہن
نیشنلائزیشن
نیشنلائزیشن اوں عمل کوں آہدن جیندے تحت کوئی حکومت کہیں نجی ادارے دی کارگردگی کوں اپݨے تحت گھن گھنے۔ اشتراکی دور اچ نہ ادارے بلکہ کئی شعبے قومی یا حکومتی قبضے اچ گھن گھدے ڳئے ہن کہ بیمہ، ہوائ سفر، بنک کاری شعبہ وغیرہ۔ ایہ سارے نیشنلائز کیتے ڳئے ہن۔ تاہم ہݨ جب کہ اشترکیت دا زوال تھی چکا ہے تاں کئی ملکاں وچ حساس شعبے جیویں کہ فوجی اسلحہ سازی تے نیوکلیائی توانائی کوں نجی ملکیت کیتے کھول ݙتا ڳئے۔
پاندھی ٹردا ڄُل
کَئ ݙینہاں تُوں سِک ہَئی مِلݨ دی عاشق بُزدار کُوں. گُزریل کَل فون تےرابطہ تِھیا تے سَئیں عاشق بُزدار صئیب مِلݨ دا ٹائم ݙِتا، جین٘دےنال دِلّی پیاس دی آس توڑ پُڄݨ کُوں نیڑے تِھین٘دی نظرآئی تےذہن ءِچ کَئی علـمی، ادبی سوالیں اَپݨی ترتیب دی ڄاہ جوڑݨ سان٘گے اَہرکیتی. ایویں ݙینہہ لَہݨ تُوں پہلے مَن بھان٘ولے اُستاد پروفیسر مُریدعباس عارفؔ دی کال آئی تے اُنہاں دے لَباں تےنہ مِلݨ دا شکوہ کُجھ ایں طراں ہا
دی چَس رَس آپݨی آپ ہَئی.ایں منظر اکھیں کوں ٹَھاڈل ݙِتی تے دِل دے سَت ماڑ تےجُھمر دے پھیر لَوائی رَکھیے. پروفیسرصئیب میݙےجذبیں کوں حیاتی دا نواں رُخ ݙیوݨ کیتےاپݨی صلاح سِیون٘ج تےڳالھ مُہاڑکُوں ٹوری رکھیا. پَندھ توڑکُوں پُڄیا"مہرےوالہ"ویلھےتےپُڄ ڳیوسے مہرےوالہ دی اَڄوکی سُنڄاݨ سئیں عاشق بُزدارہے، جَئیں پِچھلےتَرےݙہاکےتُوں وَدھ سرائیکی زبان و ادب، تےرِیت کُوں ہِک نَوی حیاتی ݙِتی تےہرسال ݙُو ݙینہواراں میلہ اپݨےسَمل تےٻانہہ ٻیل سنگت نال لَویندےپَئن، جیندے ءچ،ݙرامہ جُھمر، مُشاعرہ، موسیقی، تےکھیݙاں تےکتابیں دی نُمائش میلہ دا حصّہ ہون٘دی اے. سَئیں عاشق بُزدار سرائیکی تحریک دا پہاڑ جِتنا وَݙا نا صرف سوجھواݨ ہےبلکہ سُڄاک تےاُشاک شاعر و ادیب، نثرنگارتے تَل وطنی پُراݨا سیاستدان وی ہے. کَئ واری یونین کونسل دا چئیرمین تےضلع کونسل دا ممبر وی رَہ ڳئے.
تُوں کھارےچڑھ تھی گھوٹ
تیݙیاں مومل،سومل، سَسّیاں
این٘دےݙُکھڑےسُکھڑےسارےآپ سَن٘بھالیں""
ملتان دے ݙو دستکار خطاطاں دا تعلق
خلد سے حوروں نے بھیجی ہے یہ فرخندہ نوید
جس کی ہر ایک چمک برق صفت‘ قابلِ دید
نسیم بخاری
نمونہ کلام
سُݨ ائے زہرؑا دا چَن تیݙی کیا بات ہے
میݙا تشنہ دہَن تیݙی کیا بات ہے
لِکھ نسیمؔ انج ولا آہدے ہی رہ ونجن
خان پُور
لوک ادب
خان پور، ضلع رحیم یار خان دا شہر، کراچی، پشاور ، ریلوے لائن تے اہم ریلوے جنکشن، رحیم یار خان توں 45 کلو میٹر دے فاصلے تے ہِے۔ اِیکُوں خان پور کٹورہ وِی آکھیا ویندے۔ کِیُوں جو ہِک زمانے اِتھوں دے بݨے ہوئے کٹورے (برتن) جگ مشہور ہَن۔ ٻئی وجہ اِیہہ ݙَسائی ویندی ہِے جو اِیہ شہر کٹورے وانڳ جِھکا ہِے۔ اِت پاروں اِیکُوں خان پور کٹورہ آہدِن۔ اِسلام گڑھ دا تاریخی قِلعہ، چولستان دے وِچ ہِے اَتے اُو تحصیل خان پور دا حِصہ ہِے ۔ خانپور وِچ وستی مولویاں دا مدرسہ تاریخی اہمیت رکھیندے۔ جِیکُوں تحریک ریشمی رومال دے ہِک مرکز دِی حیثیت حاصل رَہی ہِے۔ اِیندے بانی مولوی غلام محمد ہَن۔ اِتھ دِین پُور شریف دا قیام 1876ء اِچ عمل وِچ آیا۔ اِتھائوں دے مدرسے تُوں مولانا عبیداللہ سندھی اِبتدائی تعلیم حاصل کِیتی۔ اُنہاں دا مزار وِی اِتھ مرجع خلائق ہِے۔ مولانا عبدالہادی تے مولانا عبداللہ درخواستی ڄئیں بزرگانِ دین وِی اِتھاہِیں آسودئہ خاک ہِن۔ نامور شاعر قیس فریدی، راز جتوئی، مجاہد جتوئی (تجزیہ کلیاتِ فریدؒ، کلام فرید میں اِلحاق کے مسائل، فرزند فریدؒ)، حیدر قریشی (سرائیکی غزل گو شاعر)۔
نسیم بخاری
غزل
شعر اپڑے ملنگ کریندا ہاں
ہک تیڈی تصویر بنڑیساں کاغذ اُتے
تغاری
سݨدا جاں کھڑکار تغاری
ٹھیکے دار ݙسایا میکوں
دنیادار دے کیتے اج وی
تیݙے اجکل ڈھیر شنَا ہِن
میݙے اپڑے پیر شنَا ہِن
گالُھڑ آھدۓ رُت آگئ ہے
میکوں وی کوئی پتہ لگے
اپڑے دل دا بھار اُتارم
اج پانڑی دا گلما نپ کے
تیڈے نال نسیم ہے یارم
غزل
سچ کوں پال کے دل دے اندر
ساہواں دی رفتار توں لگدۓ
تیکوں ڈہدا ویندا ہاں میں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
رستہ بنڑدا ویندا ہاں میں
سہہ غزلہ
کر نہ چیتا خراب سانبھی رکھ
اپڑے رسم و رواج سانبھی رکھ
ساڈا اپنڑاں مزاج ہے جیویں
ڈُکھ نہ ڈیکھیں نسیم کئیں ویلے
۔۔۔۔۔۔۔۔ 3 ۔۔۔۔۔۔۔۔  ۔
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل ، پاکستان
thumb|نیشنل ٹیکنالوجی کو[[نسل دا لوگو]]
انجینئرنگ تے ٹیکنالوجی دے دیگر اداریاں دی کونسل وچ نمائندگی
(Ministry of Science and Technology, Pakistan) (Ministry of Information Technology and Telecommunication) (Ministry of Federal Education and Professional Training) (Pakistan Medical and Dental Council)
کازان
کازان (/ kəˈzæn، -ˈzɑːn /؛ روسی: Каза́нь، IPA: [kɐˈzanʲ])؛ تاتار: Казан آئی پی اے: [قازان] ، [14] روس اچ جمہوریہ تاتارستان دا دارالحکومت تے سب توں وݙا شہر ہے۔ ایہ شہر وولگا تے دریائے کازانکا دے سنگم تے واقع ہے ، جیندا رقبہ 425.3 مربع کلومیٹر (164.2 مربع میل) تے محیط ہے ، تے ایندی مجموعی آبادی 1.2 ملین توں زیادہ ہے ،  شہری مجموعی طور تے تقریبا 1. 1.6 ملین رہائشی ہن۔ کازان روس دا پنجواں سب توں وݙا شہر اے۔ کازان دی بنیاد 13 ویں صدی دے آخر اچ گولڈن ہارڈ نے رکھی ہئی۔ 1438ء وچ ، کازان، کزن خانیت دا دارالحکومت بݨ ڳیا۔ 1552ء اچ ، کازان تے آئیون ٹیرائفیر نے قبضہ کر گھدا تے اے روس دا حصہ بݨ ڳیا۔ ایں شہر تے پگچایوف دی بغاوت دے دوران 1773ء–1775ء اچ قبضہ کر گھدا ڳیا ہئی تے اینکوں بڑے پیمانے تے تباہ کر ݙتا ڳیا ، لیکن بعد وچ اینکوں کیتھرین عظیم دے دور وچ دوبارہ تعمیر کیتا ڳیا ۔ اڳلے صدیاں وچ ، کازان روس دا ہک بڑا صنعتی ، ثقافتی تے مذہبی مرکز بݨ ڳیا۔
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
مرا دل وی مرے ہی نال دا اے
نماز
اقتباسات
مومن تے کافر دے درمیان فرق کرنے والی چیز نماز ہے
نصیر الدین نصیر
ݙوہڑہ
سیّد نصیر الدین نصیرؔ
کوچ نصیرؔ اساں جد کیتا، پے جاسی تھرتھلی ہُو
پاک بھارت جنگ 1965ء
بھارت تے پاکستان ݙوہاں پڑوسی ممالک دے درمیان وچ تھیوݨ والی ایہ پہلی بین الاقوامی جنگ ہئی جیندے وچ ہک فریق (بھارت) نے بین الاقوامی سرحد عبور کر کے فریق ثانی(پاکستان) تے جنگ مسلط کیتی۔ آپریشن جبرالٹر ایندی بنیادی وجہ ہئی۔ 17 روزہ ایں جنگ وخ ݙوہیں فریق اپݨی اپݨی کامیابی دا دعویٰ کریندن۔
علامہ اقبال
ٻالیں دے کیتے لکھیاں نظماں
لب پہ آتی ہے دعا بن کے تمنا میری
May supportive of the poor my life's way be! May loving the old, the suffering my way be!
انقلابی شاعری
بجلیاں بے تاب ہوں جن کو جلانے کے لیے
I should procure such straws for my nest from somewhere for burning which the lightning may be restless.
جبین نیاز: ایسا ماتھا جو (اللہ تعالے) کے سامنے جھکنے کے لیے تیار ہو۔
نہ تری حکایت سوز میں، نہ مری حدیث گداز میں
نہ کہیں جہاں میں اماں ملی، جو اماں ملی تو کہاں ملی
Neither Love has that warmth nor Beauty has that humour! Neither that restlessness in Ghaznavi nor those curls in the hair locks of Ayaz are.
وہ کیا گردوں تھا تو جس کا ہے اک ٹوٹا ہوا تارا
کہ تو گفتار وہ کردار، تو ثابت وہ سےارا
We have wasted the heritage obtained from our ancestors. The sky has thrown us down from the Thurayyah * to the earth.
Why should we cry for suzerainty, as it was temporary’ there is no escape from the world’s established principles.
But those pearls of wisdom, those books of our ancestors; by seeing them in Europe the heart is rent asunder.
(The word ‘house’ represents the abode of God and it really exists in the human heart of His true Lover. The human heart is so represented in tasawwuf literature.)
(God exists everywhere if His Lover has developed his insight enough to see Him.)
جلا سکتی ہے شمع کشتہ کو موج نفس ان کی
(The power of God is Supreme.)
ترستی ہے نگاہ نا رسا جس کے نظارے کو
The unsightful eye for whose spectacle is tantalized; that elegance of congregation is in these very recluses.
فسلفہ
Theology is no pleasure if heart does not have Love’s pathos; if you are not the Wounded, you should abandon fluttering also.
This is not business, this is ibadat of God! O ignorant one, abandon the longing for reward also.
نعتیہ شاعری
قبضے سے امت بیچاری کے دیں بھی گیا، دنیا بھی گئی
کی ترک تگ و دو قطرے نے تو آبروئے گوہر بھی ملی
نصیر سرمد
نمونہ کلام
/* نمونہ کلام */
میݙے عشق دے وچ قیامت دی بھا ہے
نوکھ
انھیں وچ کوئی نہ کوئی ہک خاص مطلب ہک  مقصد یا خیال ہے جیندے اتے ساری نظم دا انحصار ہے
ونکو ونک دے ستماڑ ہن
دھرتی آپ پورھ چاگھندی ہے
ݙیکھاں اکھیں نوٹ کےݙھدے ہیں
ایجنسیاں
پاکستان
پی ۔ پی ۔ آئی
مُنّی بیگم
ذاتی حیاتی
مُنّی بیگم دی شادی 80 دے ݙہاکے وِچ تھئی ہئی جین٘دے نتیجے وِچ 1998ء وِچ طلاق تھی ڳئی۔ اِنّھاں دیاں ݙُو دِھیاں، منیبہ حسنین اَتے مینارہ عمر اَتے ہِک پُتر سید محمد اسد علی ہِے۔
مہرین فاطمہ
وسوں دی سُڄاک نیاݨی ،
سوہݨی سوکھڑی دان کرݨ دا تھورا  ،
ججہ عباسیاں
سرائیکی وسیب دا اِیہ خِطّہ لوک تہذیب تے لوک ثقافت دا ڳڑھ ہِے۔ اِیں سانڳے اِتّھوں دے انجو انج شہراں وِچ انجو انج مزاج دے لوک رہن٘دے ہِن۔ اِتُّھوں دے لوک ادب دا تذکرہ وی ٻہوں وسیع اَتے پھیلاء آلا ہِے جیکُوں ہِک جاء تے کٹّھا کرݨ ٻہوں اوکھا کَم ہِے تہوں اِیکُوں اساں انجو انج شہراں دے ناں دے نال اُنّھاں دے لوک ادب (Folklore) دے حساب نال ونݙین٘دے ہِسے۔
مخدوم محمد حسن خان کلیم رقم
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا ونکی:سرائیکی لوک فنون۔ ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک دستکاریاں ونکی:خطاطی دا لوک فن ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون ونکی:لوک ثقافت
بنگالی زبان دی تحریک
بنگالی زبان دی تحریک (بنگالی: ভাষা আন্দোলন بھاشا اندولون) مشرقی بنگال (ہݨ بنگلہ دیش ) وچ چلائی ڳئی ہک سیاسی تحریک ہئی جیندا مقصد بنگالی زبان کوں بطور دفتری زبان دے طور تے رائج کرݨا ہئی تاکہ سرکاری معاملات وچ اینکوں استعمال اچ گھنایا ونڄ سڳے، نیز ایہ بنگالی زبان کوں بطور ذریعہ تعلیم، ذرائع ابلاغ، کرنسی، ڈاک ٹکٹاں وچ وی استعمال کرݨ دی تحریک ہئی تے ایندے نال نال ایندا مقصد بنگالی رسم الخط دا فروغ وی ہئی۔
شاہ جو رسالو
شاہ جو رسالو شاہ عبدالطیف بھٹائی دی صوفیانہ شاعری دا مجموعہ ہے۔ آپ نے ایہ رسالہ بھٹ شاہ دے قریب کراڑ جھیل دے کنارے ٻیہہ کے لکھا۔ آپ نے رسالے وچ اللہ تعالي دے عشق وچ شعر آکھے ہن۔ آپ دے رسالے وچ تریہہ سر ہن۔ سندھ وچ قرآن تے حدیث دے بعد شاہ دے رسالے کوں سب توں زیادہ منا ویندے۔
جذباتی قربت
جذباتی قربت (انگریزی: Emotional Intimacy) اصل وِچ جذباتی چِھک دا نتیجہ ہون٘دی ہِے۔ جذباتی اَتے جسمانی چِھک پوری طرح تُوں وَکھ تِھی سڳدے ہِن، ڄاں جو اُوہ کئی واری ہِک وِی تِھی سڳدے ہِن۔ ذہنی صحت دے مشیر للی ایونگ وضاحت کرین٘دی ہِے جو اِیہ اِیں ویلے ممکن ہِے جݙݨ:
پاکستان
بلوچستان 2.65، پختونخواہ وچ 3.72 فیصد، اسلام آباد وچ 2.12 فیصد سرائیکی ہن۔
خطّاں بھری چنگیر تے سرائیکی لوک ادب
’’میکوں امید ہے جو محمد اسلم میتلا دا اے تحقیقی کم نہ صرف سرائیکی زبان دے ادب وچ اضافے دا سبب ہے بلکہ تحقیقی تنقیدی حوالے دا باعث وی ہے کیوں جو انہاں خطاں وچ سرائیکی زبان و ادب بارے جو معلومات جمع ہن او ہوں اہم تے توجہ طلب ہِن۔‘‘ (۷)
رسالت
اللہ تعالی دا پیغام انسانیں توڑیں پجاوݨ آلے لوکیں کوں انبیاء کرام ـ نبی یا رسول اہدن
نصیرالدین محمد ہمایوں
thumb|ہمایوں 1530ء تا 1540ء تے ول 1555ء تا 1556ء مغلیہ سلطنت دا حکمران تے بانئ سلطنت ظہیر الدین بابر دا بیٹا ہئی۔ ایندے ترئے ٻئے بھرا کامران، عسکری تے ہندالی ہن۔ 17 مارچ، 1508ء وچ کابل وچ پیدا تھیا۔ ایندی والدہ دا ناں ماہم بیگم ہئی۔ ہمایوں نے ترکی، فارسی تے عربی دی تعلیم حاصل کیتی۔ اینکوں حساب، فلسفہ، علم نجوم تے علم فلکیات نال خصوصی دلچسپی ہئی۔ سپہ گری تے نظم و نسق دی اعلیٰ تربیت حاصل کیتی تے صرف 20 سال دی عمر وچ بدخشاں دا گورنر مقرر تھیا۔ ایں نے پاݨی پت تے کنواہہ دی لڑائیاں وچ شمولیت اختیار کیتی۔ ایندی خدمات دے صلے وچ اینکوں حصار فیروزہ دا علاقہ ݙے ݙتا ڳیا ۔ 1527ء دے بعد اینکوں دوبارہ بدخشاں بھیڄ ݙتا ڳیا ۔ 1529ء وچ جݙݨ اوہ آگرہ واپس ولیا تاں اینکوں سنبھل دی جاگیر دے انتظامات سونپے ڳئے۔
لیاقت پُور
لوک ادب
شاعر تے محقق خواجہ طاہر محمود کوریجہ، جنہاں دِی ذاتی لائبریری وِچ گیارہ ہزار دے نیڑے کتاباں تے ٻہُوں سارے قلمی نُسخے موجود ہِن۔ دیوانِ خواجہ فریدؒ، خواجہ فرید اور اُن کا خاندان، اُنہاں دِیاں کتاباں ہِن۔
واجد محمود واجد
غزل
سیندسرمہ وی توں میڈےنیناں وی توں چھلےمندریاں وی توں متھے بیناں وی توں
واجب سیال
مہر اسد علی واجب سیال سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
ݙوہڑہ
دوستو فرمائشی دوہڑا عید دے حوالے نال توجو
دعا
تــوں تاں دینــدا گیــوں میـں اُڈانـدا گیاں
جــدے ڈٹـھی اے دولـت ادائـیں ڈُل گیـاں
دین تیرے نوں دل وچ وسایا ای نئیں
پاکستان دا توازن تے استحکام
گالھ صرف اتنی جئیں ءِ جو اج جہڑھی پارٹی یا لیڈر پنجاب دی طاقت کو کمزور کرنْ سانگھے سرائیکی صوبے دی حمایت کریسی اوہو پاکستان دی سیاست ءچ چارہاں صوبیاں ءچ عوامی حمایت گھنسی وڈا لیڈر اکھویسی او ہُنْ بھانویں کوئی حاجی ہو وے تے بھانویں کالا چور ہو وے کیوں جو پنجاب دے موجودہ حجم، طاقت، تے نام نہاد وفاق دا گٹھ جوڑ باقی اکائیاں سندھ، بلوچستان تے پختون خواہ تے بلآخر وفاق دی موت ءے۔ ایں گٹھ جوڑ کوں وفاق ءچ بیٹھی کھلے کھاندیاں اکائیاں انجو انج تے بھانویں رل تے نہیں تروڑ سگدے جئے تئیں بنجاب دے اندروں ایسی عوامی تحریک جیڑھی اپنْی نیچر ءچ تھیسز دا اینٹی تھیسز نہ بنْدی ہو وے جیہڑی جو سرائیکی تحریک ہے لولہی لنگڑی اچھی بُری جو دال ساگ ء ایہو ءے تے بھانویں کوئی پارٹی سرائیکی صوبے دا ناں گھنے یا ناں گھنے اپنْی اپنْی بقاء وستے۔ ہُنْ ساریاں دی مجبوری ءِ۔ ایندے ءچ اسٹیبلشمنٹ دی حمائیتی پارٹیاں کوں چھوڑ تے باقی سب سرائیکی صوبے دا ناں گھنسن۔ وفاق تے وفاقی اداریاں نال یاری جہیڑیلے تُرٹی آپے سرائیکی صوبہ یاد آسی بلکہ سرائیکی صوبے دی قرار داداں اپنی اپنْی پارٹیاں ءچ منظور کراتے آپے جلسے جلوس کریسن ۔ ہنْ سرائیکی صوبہ صرف سرائیکیاں دا مسئلہ نئیں رہ گیا بلکہ طاقت دا عدم توازن درست کرنْ کیتے وفاق دا مسئلہ بنْسی۔ جیہڑی سیاسی پارٹیاں سرائیکی وسیب دے سیاسی عوامی مزاج دے قریب تر ہن یا ماضی ءچ سرائیکی وسیب جنہاں دا گھر رہ گئے انھاں واستے تاریخ دا سبھ توں شاندار موقع ء۔ ظاہر ء جو اج سرائیکی وسیب دا بچہ بچہ پیپلز پارٹی دی نویں قیادت تے لیڈرشپ توں تقاضا کریندا پئے جو تساں اساڈی سُنجانْ بنْو اساں تہاڈی سُنجانْ بنْسوں۔ ماضی نال ماضی دفن تھی گیا پرنویں نسل دے سیاسی سوالاں دا جواب 80 دے سیاسی انداز ءچ نئیں ڈتے ونج سگدے تے نہ کوئی سُنْدے اج۔ شہزاد عرفان
صوفی تاج گوپانگ
نظم
چھوڑ تے نویں جھوک وساون۔۔
گانے دی وی پیت عجب اے۔۔
ڈھولک خاص خوشی دا میسج،
صوفی تاج گوپانگ ۔۔۔۔
میکوں ہیر نہ آکھو کوئی
ہک سکول دے ہکے ٹاٹ تے ٻاہندے ہاسے
جیڑھے علم مکمل کیتم ہکو حرف پکایم
اسم مکمل رانجھݨ سئیں دا سینے سانبھ تے آیم
تختی کاپیاں قلم کتاباں سب تے رانجھا رانجھا لکھیم
میݙی سیوہ اپݨے وسبے دی
میݙی پندھ وہاݨی گھولی چا
مزدوری میݙے پورھیے دی
اے تہاݙا پیار محبت ھے
ناروے وِچ زنانیاں
thumb|١٩١٥ء وِچ گِھدّی ڳئی [[ناروے دی ہِک تِریمت دی تصویر]] ناروے وِچ زنانیاں / تِریمتیں (اردو: ناروے میں خواتین) (انگریزی: Women in Norway) اپݨے حقوق اَتے سماج دے ہر شعبہ وِچ اپݨی حِصّے داری ودھاوݨ دے معاملے وِچ ٻہوں محرّک رِیہاں ہِن۔ دیس وِچ زنانیاں نال ہمدردانہ تحریک ٻہوں ترقّی دے مقام تئیں پُڄّی ہِے۔ اِین٘دی وجہ نال اِتّھوں دے ٻہوں سارے قنُون بدلے ون٘ڄ چُکّے ہِن جِنّھاں نال زنانیاں کُوں وݙّا مقام دا حصول ممکن تِھی سڳیا ہِے۔ اِین٘دے تُوں اَن٘ج سماج دے کئی رِیتاں تے رواجاں دی وی اصلاح تِھئی اَتے دیس وِچ زنانیاں کِیتے ہِک مثبت رویّہ قائم تِھیا۔
کھیݙاں وِچ نمایاں مقام
٢٠١٩ء وِچ چین اَتے ہسپانیہ دے نال ناروے وی زنانے فٹ بال ورڈ کپ دے سولہاں جَتّھیاں وِچ شامل رہ چُکّیا ہئی۔ ناروے نے ہِک فیصلہ کُن مقابلے وِچ جنوبی کوریا کُوں ݙو-ہِک نال ہَرایا ہئی۔ اِین٘دے نال پتّہ چلدے جو کھیݙاں وِچ، خاص طور تے فٹ بال دے معاملے وِچ ناروے دے زنانیاں ٻہوں متحرّک رِیہاں ہِن۔
عشرہ مبشرہ
عشرہ مبشرہ صحابہ
حضرت علی المرتضی
لوک ادب دے مہان٘دریاں دے چِٹّھیاں
"لوک ادب وچ خطوط نویسی دی اہمیت توں انکار کوئی نی کیتا ونڄ سگدا۔ اردو ادب وچ غالب دے خطوط اپݨی مثال آپ ہِن۔ خطوط غالب توں جتھاں غالب دی شخصیت ، افکار تے خیالات دا پتہ لڳدے۔ اُتھاں انہاں خطوط توں زبان و بیان اتے اردو نثر دے اسلوب دا وی اندازہ تھیندے ۔ نامور شخصیت دے خطوط عام آدمی کیتے ہوں دلچسپی دا سبب ہوندن۔ جیندے نال قارئین دے ذوق دی تربیت تھیندی ہے۔ ایندے علاوہ اے خطوط ادب و انشا دے آئینہ دار ہوندن۔ نہ صرف اے بلکہ علمی، ادبی ، سماجی اتے سیاسی تاریخاں وی انھاں خطوط دے بغیر مرتب نی کیتیاں ونڄ سڳدیں۔
شاعراں، ادیباں، دانشوراں نے اپݨے جذبات، احساسات اَتے فکری میلانات کوں خطوط دے ذریعے بیان کیتے۔ ادبی خطوط کہیں مسئلے، بحث یا سوال دا اہم جواب ہوندن۔ سرائیکی رسم الخط (انویہویں تے ویہویں صدی وچ) سرائیکی دیاں خاص آوازاں دی کہاݨی دے ناں نال پروفیسر شوکت مغل نے ہک کتاب مرتب کیتی ہے۔ جیندے وچ سرائیکی رسم الخط دی بحث کوں حصہ بݨایا ڳئے اَتے نامور اکابرین دے خطوط کنوں مواد کوں سندی تحقیق  دے طور تے پیش کیتا ڳئے۔ اولکھدن:
’’۱۹۷۵ء دی سرائیکی کانفرنس منعقد کراوݨ دے زمانے وچ کجھ خطوط، مختلف دانشوراں کوں لکھے ڳئے ہن تاں جو سرائیکی دے رسم الخط، ایندی اضافی آوازاں بارے اپݨی رائے ݙیوِن۔ ہک خط ڈاکٹر کرسٹوفر شیکل کوں وی بھیڄیا ڳیا۔ جیندا جواب اسلم رسولپوری نے اپݨی کتاب ’’سرائیکی رسم الخط دی تاریخ‘‘ دے صٖحہ ۴۱ تا ۴۶ وچ ترجمہ کر کے چھاپیا ڳئے۔‘‘
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب وِچ مکتوب نگاری ونکی:سرائیکی مکتوب نگاری
ابن تیمیہ دا علمی کم
شيخ الاسلام تقي الدين ابو العباس احمد بن عبد الحليم بن عبد السلام بن عبد اللہ بن الخضر بن محمد بن الخضر بن علي بن عبد اللہ ابن تيميہ نميرى، حرانى، دمشقى، حنبلى، عہد مملوكى دے نابغہ روزگار علماء وچوں ہن۔ اللہ تعالى نے انہاں کوں ہك مجدد دى صلاحيتاں نال نوازا ہئی۔ آپ نے عقائد، فقہ، رد فرق باطلہ، تصوف تے سياست سميت تقريبا ہر موضوع تے قلم چاتا تے اہل علم وچ منفرد مقام پاتا۔ آپ بہت فصيح اللسان تے قادر الكلام ہن۔ علم وحكمت، تعبير وتفسير تے علمِ اصول وچ انہاں کوں خاص مہارت حاصل ہئي۔ اپݨے والد دى وفات دے بعد دمشق دے دارالحديث السكرية دى مسندِ حديث تے جیہرلے آپ نے پہلا درس ݙتا، اوں وقت آپ دى عمر ویہہ سال دے قريب ہئي، اس وچ قاضي القضاة تے ديگر مشايخ زمانہ موجود ہن۔ آپ نے صرف بسم اللہ الرحمن الرحيم دے بارے وچ اتنے نكات بيان كيتے کہ سامعين دنگ رہ گئے۔
جسمانی قُربت
جسمانی قُربت (انگریزی: Physical Intimacy) ہِک ونکی دی شہوانی نزدیکی یا ہَتھ نال محسوس کرݨ ہِے۔ اِیہ ہِک پہل یا رد عمل تِھی سڳدا ہِے، جین٘دے وِچ جذبیاں دا ݙُو لوکاں دے آپت وِچ عام طور تے اظہار کِیتا وین٘دا ہِے (جین٘دے وِچ یاری، افلاطونی پرِیت، رومانی پرِیت یا جنسی چِھکِیڄ دا اظہار رَلّا ہویا ہِے)۔ کہِیں دی نجّی وِتّھی، ہَتھ پَھدَّݨ، معانقہ، چُمّاں، پرِیت نال ہَتھ لاوݨ یا کوئی جنسی سرگرمی وِی اِین٘دا حِصّہ ہِے۔
پاکستان دے اخبار
[ترمیم] انگریزی
بلوچستان پوسٹ، کوئٹہ بزنس ریکارڈر، کراچی پاکستان اوبزرور، اسلام آباد پاکستان ٹائمز، اسلام آباد خیبر میل، پشاور دی فرینٹئیر پوسٹ، پشاور دی نیشن، لاہور، اسلام آباد دی نیوز، کراچی، لاہور، اسلام آباد دی سٹار، کراچی دی سٹیٹس مین، اسلام آباد ڈیلی میل، اسلام آباد ڈیلی ٹائمز، لاہور ڈان، کراچی
[
سلسلہ تعارف بزم ادب سنہیڑادرابن خورد
نمونہ کلام
حکیم راقش
تعلیم۔۔۔۔. ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔بی اے
ہک=.....۔۔۔ہنج نئیں رکدی
نمونہ کلام ݙوھڑا
نوید قمر
تعلیم۔۔۔۔۔۔fsc
تعارفی کلام۔۔۔۔۔
ناں اڄ کھلیا ھے میخانہ ناں اساں رند اڄ دے ھیں
ابنِ صفی دے ادبی خدمات
1951ء دے اواخر وچ بے تکلف دوستاں دی محفل وچ کہیں نے آکھا ہئی کہ اردو وچ صرف فحش نگاری ہی مقبولیت حاصل کر سڳدی ہے۔ ابن صفی نے اس ڳال توں اختلاف کیتا تے آکھا کہ کہیں وی لکھݨ والے نے فحش نگاری دے اس سیلاب کوں اپݨی تحریر دے ذریعے روکݨ دی کوشش ہی نی کیتی۔ اس تے دوستاں دا موقف ہئی کہ جب تک بازار وچ اس دا متبادل دستیاب نہ ہوسی، لوگ ایہو کجھ پڑھدے رہسن ۔ ایہو اوہ تاریخ ساز لمحہ ہئی جیہرلے ابن صفی نے ایسا ادب تخلیق کرݨ دی ٹھانی کہ بہت جلد لکھاں پڑھن والیاں دی توجہ دا مرکز بݨ ڳئے۔ عباس حسینی دے مشورے نال اس دا ناںجاسوسى دنيا قرار پایا تے ابن صفی دے قلمی ناں توں انسپکٹر فریدی تے سارجنٹ حمید دے کرداراں تے مشتمل سلسلے دا آغاز تھیا جس دا پہلا ناول دلیر مجرم مارچ 1952ء وچ شائع تھیا۔
غیور بخاری دی حیاتی
اینویں لڳدے ایں ڳالھ دی بشارت ݙیندا پِئے جو ہُݨ ݙُکھ تے مونجھ دی رات دا ویلھا چھیکڑی ساہ پیا گھِندے.. انسانی حیاتی جیوݨ سانگے اُمید تے آس دی ٻیڑی وچ ٻہہ تے پندھ پئی کریندی ھے.. روایتی ادب آلس بھن تے جدت دے دڳ تے ٹُردا پئے.. ایں سانگے ہُݨ اندھارے تے ویݨ، اتے مونجھ تے ماتم کرݨ دا ویلھا نیئں ریہا.. حیاتی اپݨا نواں جنم گھِنݨ چہندی ھے.. اُمید تے آس دی ایں شاعری کوں غیور بخاری اپݨی "'حیاتی"' دا ناں ݙتے، حیاتی وچ جتھاں نویں موضوعات تے فنی تجربات کوں ادا غیور ٻخاری اپݨی فِکر دا حصہ بݨائے اُتھائیں اونکوں اپݨیاں مردیاں مُکدیاں رِیتاں دا ݙُکھ وی نی بُھلیا، روھی.... خواجہ فریدؒ توں گھن کے غیور بخاری تیئں تقریباً ہر شاعر دے خیالات دی چاندݨی ھے.. روھی دے ٹٻے ہوون یا گوپے سالہیں، شام کوں جھوکاں تے ولدے مال دا منظر ہووے تے بھانویں ٹوبھے تے لہندی شام، قلعہ ݙیراور دا کوٹ ہووے یا مردا بُھردا دین گڑھ دا قلعہ، پتݨ منارے دی مونجھ ہووے یا ہاکڑہ دے رُسݨ دا ݙُکھ، ستلج دی مݨ تے وسدی سنگت دے ارمان ہوون تے بھانویں ستلج دی تریہہ، ایہ سارے خیال غیور بخاری دے فِکری حُسن نال "'حیاتی"' دے پنیاں تے اُکریے لاتھن، غیور بخاری روھی وچ ہک سوہݨی رِیت دے مر مُک ونڄݨ دا وی ارمانی ھے...
اہدے!
ہِیں غزل دا ہک ٻیا شعر ݙیکھو جیویں جیویں اوندے رُخ دا تِل پیا ݙہدے ساکوں..
اونویں اونویں شعر دا ݙوجھا مصرعہ تھیندا ویندے..
رَل مِل کٹھے بھوئیں تے جیوݨ مشکل ھے نا ممکن کائنی..
سلسلہ تعارف بزم ادب سنہیڑادرابن خورد
غزل
بخت  سارے  میڈے  لوڑی بوڑی گۓ
غیور بخاری دی حیاتی
ڳالھ طویل تھی ڳئی ھے، پر ادا  غیور بخاری دی "'حیاتی"' کیتے حالی وی ڈھیر سارا ویلھا درکار ھے.. میکوں میݙی حیاتی وِیلھ ݙتی تاں حیاتی تے مزید کجھ اکھر لکھݨ دی کوشش کریساں، حالی غیور بخاری دے انھاں شعراں نال موکل چہندی ہاں...
سلسلہ تعارف بزم ادب سنہیڑادرابن خورد
ݙوھڑا
میݙے دل تے سجدا چچدا ونڄ
نظم
خالی  ٻوتھا  کھلا  رہے  ڳئے
نمونہ کلام
میݙے کولوں ݙکھینیدے نہیں
فرشتے  اے  ڳلوں  ننگے۔