cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نازش
سرائیکی شاعری دے بارے
سرائیکی دی ڈوجھی بدقسمتی ہے اے سارے سرائیکی زبان کوں ان پڑھ شاعر ٹکرین۔۔۔عروض دے منکریں توں میں پچھن چاہنداں لکھدے عزل قطعہ رباعی ہاو۔۔ولا آہدو سرائیکی شاعری دا کوئی وزن کائنی جیکر نوے میندے تاں مہربانی کر تیں سرائیکی ادب وچ اپنڑیاں نویاں صنفاں ایجاد کرو جتھاں عروض نہ لگدا ہووے۔۔۔رحم کرو سرائیکی زبان تیں۔۔۔میڈی ما بولی دے شاعرو۔۔یا وت ساڈے شاعر حضرات نکل تیں لگیے پن۔۔۔جمیشد ناصر سرائیکی زبان داشاعر ہے۔۔۔تیں اردو شاعری کوں سرائیکی اچ منٹ توں پہلے تبدیل کر گھندے۔۔۔زیر نظر ہک جون ایلیا دا شعر ڈتا کھڑے۔۔۔جناب رتی برابر وچ شرم محسوس نسی کیتا۔۔۔تبدیل کر چھوڑیس سی۔۔۔اے تاں ہک جھلکی ہئی۔۔۔تساکوں ڈسن دی سچ ڈکھالن دی۔جیکر سرائیکی دا ایہو معیار رہے گیا۔تاں ساڈے سرائیکی ادب دا معیار مک ویسی۔۔۔۔رحم رحم رحم کرو سرائیکی زبان تیں شاعری نوے کر سگدے ناں کرو ایویں چبلیاں ناں مارو۔۔۔۔کمنٹ کر تیں اپنی رائے ضرور ڈیسو۔۔۔۔۔سانجھ سرائیکی سنگت.
نمونہ کلام
کوئی لکھسن سمندر ھن کوئی لکھسن جو دریا ھن
سعید ثروت
نمونہ کلام
کیا سوچوں سوچ نی امدی کئ ساݙی سوچ وچار ئچ پاݨی ہے
سعیدثروت ـ دل مونجھا تھی تے پچھدا پئے دلدار تاں ڈھیر ئن کیوں نی آئے
غزل
گالھیں وانگوں ڈیہدا وداں رستے تیڈے عرصے کنوں
کل کوں متاں روویں ودا آکھیں ودا مسئلہ بݨیے
کہیں دا بݨیے بھگوان تاں کہیں دا خدا مسئلہ بݨیے
صُورت پیاری چٙلدی پئ اے
کھل الوا تے ݙیکھ تاں سہی میں
نعت
ڈوھیں جہاں کوں ول میڈے نبی دے نام کیتا ڳئے
اسد اشلوک
ہندِیرے
درگاہیں‪ ‬دے‪ ‬مݨ‪ ‬والے
حق سچ
بے شک حق اے ہووݨ حق اے
سنگت دے ناویں
سدھے سادے شودھے جیاں بندے ہسے
سئیں دے ہوندے آپنڑی ڳالھ کریسوں نئیں
جہیڑی ہوسی پٹھی سدھی منہ تے ہوسی
کافی
روہاں تے ونج دیرے لائے
راہ ویندے کہیں ویلے دا
‏کافر کوٹ
جِتھاں کوئی وی کافر آیا نی
ساکوں کافر کوٹ ݙسایا ڳئے
محبوب تابش
تریمتیں کیتے ہک نظم
جیندے چلکار دی کئو توں
ایݙو رستے تے ہر پاسے
(تریمتیں دے جگ ݙیہاڑ دے حوالے نال محبوب تابش سئیں دی شاعری وچوں ہک انڑچھپیل نظم)
وقت دے بند دروازے بھن کے
پریاں کوں چھڑوانوݨ کیتے
سیکل اندر تانی ٹر  پئی
سعیدہ افضل
پتہ (مستقل)
ونکی:ادیباں دی ڈائریکٹری
خلیفہ الحکم دوم اموی
دورِ خلافت تے کارنامے
thumb|ایں خلیفہ دا جاری کردہ درہم
اسد رحیم اسد
نمونہ کلام
میں رل گیاں جگ دے رولیں وچ
بھاہ کوئی دل کوں لاوݨی پوسی
میݙی ݙاڑھی چٹی تھی گئ اے
ول اسد پُتر آ سمجھ ونجیں
ول اکھ تے حلقے پئے ویندے ہن
امڑی
تے جتنا وی پیوو عجب تس ہی تس ہے
پہل مٹھی ناراضگی دا ڈکھاونڑ
نئیں بھاندا اے جتنا وڈا جہان ہے
میڈا مالک !میڈی دعا نہ ولائیں
غزوۂِ حنین
وقتی شکست
اَنَا النَّبِیُّ لَا کَذِبْ اَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ
اکبر ملکاݨی
اکبر ملکاݨی، ڈیرہ غازی خان نال تعلق رکھݨ والے سرائیکی قومیتی سیاستدان ہن تے عوامی سرائیکی پارٹی دے بانی تے سربراہ ہن تے سرائیکستان قومی موومنٹ دے سابقہ سرگرم رہنما وی ہن. اکبر ملکاݨی، سرائیکی قومیتی سیاست وچ مزاحمتی سیاست تے یقین رکھدن تے جہدِ مسلسل کوں انہاں نے اپݨا شعار بݨایا اے. انہاں مزاحمتی سرائیکی قومیتی سیاست تے منفرد انداز دی کامیابی دا ثبوت ٢٠١٨ء دے انتخابات وچ ڈیرہ غازی خان وچوں شہباز شریف تے اویس لغاری دی ناکامی اے جنہاں دا منشور سرائیکی قومیتی حقوق تے شناخت دا انکار ہئی. مگر ملکاݨی ہوراں دی انہاں دے سرائیکی مخالف افکار دے خلاف پرچار دے کارݨ اے ݙوہیں عبرت ناک شکست نال دوچار تھئے.
سیاسی افکار تے نظریات
"پاکستان اچ رہندیں ھوئیں اساں سرائیکی اوھے حقوق منگدوں جیرھے تساں سندہیں کوں ڈتن بلوچیں کوں ڈتن پختونیں تیں پنجابیں کوں ڈتن اگر اپڑیں حقوق منگنڑ جرم اے تیں پچہیں اے جرم اساں ول ول کریندے رھے ویسوں."
سفرنامہ
فنی حیثیت
فنی طور تے سفر نامہ بیانیہ ہوندے جہڑا سفرنامہ نگار سفر دے دوران یا سفر ختم تھیوݨ تے آپݨے مشاہدات، کیفیات تے کݙاہیں کݙاہیں قلبی واردات نال لکھدے۔
سفرنامے
پندھیرو، پیت دے پندھ، کوک دے پندھ کرلاندے پاندھی وغیرہ
نیکوسیا نہر
دریائے پیدیوس پہلے شہر دے اندروں وہندا ہئی پر بعد وچ عسکری حکمت عملی دی بناء تے اونکوں شہر دے ٻاہروں گزارا ڳیا جیندی وجہ نال شہر وچ پاݨی دی قلت تھی ڳئی۔ عثمانی دور وچ ہک نہر بݨائی گئی جیہڑی شہر کوں پاݨی فراہم کریندی ہئی۔ نیکوسیا نہر قبرص دے دار الحکومت نیکوسیا وچ واقع قبرص دی قدیم ترین آبراہ ہے۔ ایہ الفتھیریا چوک دے قریب واقع ہے۔ ایہ شہر دے شمال وچ پہاڑاں نال پاݨی شہر تک پہنچیندی ہئی۔ ایہ شمال وچ دروازہ کیرینیہ نال مشرق وچ دروازہ فاماگوستا تک ویندی ہے۔
مہار شریف
اتھاں ہک خانقاہ ہے جہری بہاولپور اچ ہے پاکپتن توں چالھی کوس دی دوری تے ہے
سفیر شیرازی
سفیر شیرازی چک 395 گ ب تاندلیانوالہ(فیصل آباد) دے راہوݨ آلے ہن اُنہاں دی عمر تقریباً ستر سال کنوں زیادہ ہے
ہر موڑ تے اُٹھدی ٻہندی ڳئی عاشق توں ودھ کے جلی امن دی پلی
لوک ادب دی تاریخ نویسی کیا ہِے
پروفیسر ایم نذیر احمد تشنہ، اپݨی کتاب "فلسفہ تاریخ" وچ لفظ "تاریخ" بارے لکھدن:"'یونانی زبان وچ ایندے کیتے (Historia) ہسٹوریادالفظ استعمال کیتا ویندے۔ جیندے معنی ہن سچائی کوں بروئے کار گھن آوݨ دا تحقیقی منصوبہ تے انگریزی زبان دا لفظ (History) ہسٹری ایں یونانی لفظ (Historia) ہسٹوریا کنوں ماخوذ ہے۔ جیندے توں مراد واقعے دی ابتدائی تفتیش اتے تحقیق دی بنیاد دے حاصل تھیوݨ والا علم ہے۔'"تاریخ دا مطلب اتے مفہوم بیان کرݨ سانگھے مختلف زباناں وچ مختلف الفاظ مروج ہن پر انہاں دا مطلب ایہو بݨدے جو واقعہ ماضی دا حصہ بݨ چکے اوندے تئیں پڄݨ کیتے ڳول پھرول، تحقیق اتے تدقیق دا بیان ،تاریخ ہے۔
خواجہ شاہ سلیمان تونسوی
قیام تونسہ
آپݨے مرشد دی وفات توں بعد آپ گڑگوجی،لورائی توں تونسہ شریف آگئے ہن تے لوگوں کوں دین سکھاوݨ لڳ ڳئے آپ دا فیض ٻہوں جلدی ہی مشہور تھی ڳیا تے لوک بیعت کرݨ پئے گئے آپ دے آوݨ توں پہلے تونسہ سنگھڑ دے کنارے کڃھ گھریں اچ وسدا ہا آپ دی آمد توں بعد ایہہ مشہور تھیا تے طاؤسہ توں تونسہ بݨ ڳئیا
خلیفے
میاں گامݨ صاحب
سئیں دلنورؔ نور پوری
پروفیسر ذوالفقار احمد راں ۔گورنمنٹ ایمرسن کالج (ملتان)
میݙا جٖم پَل سرائیکی دھرتی دا ھے۔ بابے ݙاݙے تے پتہ نی کتنی نسلاں توں ایں دھرتی تے وَسدے پئے ہئیں ۔ میں نہ شاعر ہاں ، نہ ادیب ہاں ، نہ کوئی وݙا دانشور ہاں پر ایں دھرتی دا پُتر ضرور ہاں۔ ایہا محبت میکوں کہیں کہیں ویلے سرائیکی دے تھیوݨ والے کٹھاں وچ دُھرکا ویندی ھے۔کُجھ ݙینھ پہلے میکوں صابر شفیق آکھیا جودلنور نور پوری دی یاد اچ ہک پروگرام تھیندا پئے، جُٖلوں؟۔ میں آکھیا ، ضرور جُٖلسوں۔اوں ݙینھوار صابر میݙے کول اَپڑ یاتے اساں جھوک سرائیکی تے پروگرام اچ پُجٖ ڳیوسے۔ وݙے وݙے سرائیکی مُہاندرے کٹھ وچ ٻیٹھے ہَن ۔ پروگرام شروع ہا ،عبدالباسط بھٹی سئیں کمپیئرنگ کریندے پئے ہَن اُنھاں میکوں وی سٹیج تے سݙ گھِدا۔ اوں موقعے میں اِتنا اَلا تے سٹیج چھوڑ ݙتا جو دلنور دی شاعری دا سایہ ساݙے سِراں تے قائم رہے،ایں توں ودھ نہ اَلا سڳیم ۔ پروگرام مُکیا تاں میں دلنور نورپوری دی کتاب’’متاں مِل پووے‘‘ گھِن گھر آ ڳیم اُنھاں دی شاعری پڑھی تاں چس آ ڳئی۔میں بُنیادی طور تے سیاسیات دا طالب علم ہاں ایں سانگے میکوں دلنور دی شاعری وچ اپݨے وسیب وچ موجود سماجی بُرائیاں تے سیاسی مسائل دا ڈھیر سارا عکس نشابر نظر آیا۔ دلنور ؔ دی شاعری پڑھیم تاں میکوں نیرو دا روم یاد آگیا اوندی بانسری یاد آڳئی تے ول میکوں یادآیا جو نیرو وی نہ ریہا اوندی بانسری وی نہ رہی تے روم دی تہذیب وثقافت دا نشان وی مِٹ ڳیا ۔
اسد ملتانی
تماشا ہے کہ سب آزاد قومیں، (اردو نمونہ کلام)
تماشا ہے کہ سب آزاد قومیں بہی جاتی ہیں آزادی کی رو میں وہ گرد کارواں بن کے چلے ہیں ستارے تھے رواں جن کے جلو میں
خواجہ گل محمد تونسوی
خواجہ گل محمد تونسوی روحانی ہستی خواجہ شاہ سلیمان تونسوی دے پتر ہن آپ اپݨے پیو دی زندگی اچ ہی دنیا توں ٹر گئے اس واسطے آپ دے پتر خواجہ اللّٰہ بخش تونسوی ڈاڈے دی مسند نشین ہویے
وفات
آپ دی موت دی وجہ ہک پھوڑا بݨڑیا ہئی آپ دی ڳچی تے ہک پھوڑا نکلیا ایہہ وجہ توں آپ بہوں بیمار تھی گئے تے علاج وی کیتا ڳیا لیکن کافی علالت توں بعد آپ 25 ستمبر 1844 کوں فانی دنیا توں ٹر گئے آپ دی تدفین تونسے دے مغربی قبرستان اچ کیتی ڳئی آپ اپݨے بھرا خواجہ درویش محمد نال دفن ہن آپ دا مزار ےبݨاوݨ کیتے نواب آف بہاول پور محمد بہاول خان سوم نے 500مستری تے مزدوراں ہک ٹیم بھیجی لیکن آپ دے والد نے ناں کر ڈتی۔
کالونائزیشن آف مائنڈ
انگونگی واتھیونگو
جیویں جو تُساکوں پتا ہووݨا چاہیدے جو کالونئیل ایجوکیشن سسٹم دی اُساری نسلی امتیاز تے بےانصافی توں علاوہ ہک تکون ٹائپ ڈھانچے دے نمونے اُتے تھئی ہوئی ہئی۔ اے ایجوکیشن سسٹم پرائمری لیول اُتے کُھلا تے کہیں ݙک متوں ہئی۔ ہر کوئی سکول وچ داخلہ گھنݨ کیتے آزاد ہئی۔ مڈل لیول تے ونڄ کے اے ذرا تنگ تے چھوٹا تھی ویندا ہئی جڈاں جو یونیورسٹی لیول تے اے ٻہوں ای تنگ تھی ویندا ہئی۔ ایں ایجوکیشن سسٹم وچ پرائمری توں مڈل لیول تائیں ونڄݨ کیتے جیڑھا امتحان پاس کرݨا پوندا ہئی اوندے وچ بشمول میتھ، نیچر سٹڈیز تے کِسواہیلی ٻولی کُل چھ سبجیکٹس پڑھائے ویندے ہئین۔ سارے پیپرز دے سوال انگلش وچ لِکھے ہوندے ہئین۔ انگلش بطور ہک سبجیکٹ دے پاس کرݨ لازمی ہئی۔ جیڑھا شاگرد انگلش وچ فیل ہووے ہا او امتحان وچوں فیل شمار تھیندا ہئی توڑے جو ݙوجھے سجیکٹس وچ اوندی کارکردگی کِتلی ای چنڳی کیوں نہ ہوندی ہئی۔ میکوں 1954 دا اپݨا ہک کلاس فیلو یاد اے جئیں باقی سبھے سجیکٹس امتیازی پوزیشن نال پاس کیتن، سوائے انگلش دے جیندے وچ او فیل ہئی۔ اونکوں پورے امتحان وچ فیل کر ݙتا ڳیا۔ او چھوہر بعد وچ پڑھائی چھوڑ ہک مقامی بس کمپنی وچ ملازم تھی ڳیا۔ میں جیڑھا باقی سبجیکٹس وچوں مر مسائیں پاس تھیا پر انگلش وچ کریڈٹ گِدھا، میکوں الائنس ہائی سکول وچ داخلہ مل ڳیا جیڑھا جو کالونئیل افریقا دے سبھ توں مشہور تے وݙے تعلیمی اداریں وچوں ہک ہئی۔ ایویں ای کہیں وی یونیورسٹی وچ انگلش زبان وچ کریڈٹ گِدھے متوں داخلہ نہی تھی سڳدا۔ ایجوکیشن سسٹم دے ایں تکونی ڈھانچے وچ اوندی جاہ سبھ توں پکی ہوندی ہئی جیڑھا انگلش زبان وچ چھڑا پاس نہی ہوندا پر جئیں کریڈٹ وی گدھا ہوئیا ہووے ہا۔ انگلش زبان وچ مہارت اینجھا جادوئی فارمولہ ہئی جیندے نال کوئی وی کالونئیل اقتدار وچ سانجھے دار تھی سڳدا ہئی۔ ہولئیں ہولئیں ساݙی لٹریری ایجوکیشن (ادبی تعلیم) دا معیار انگلش زبان بݨ ڳئی، جیندے نال انگلش دا ݙدھپ تے زور ودھیک پکا تھیا۔ ݙوجھی پاسو کینیا دیاں تل وطنی ٻولیاں وچ اوریچر (زبانی لٹریچر) دی ریت ڈھلی تھیوݨ پئے ڳئی۔ پرائمری لیول کنیں ای ساکوں سادہ زبان وچ ڈِکن، سٹیوینسن، جم ہاکن تے ٻئے انگلش لکھاری پڑھائے ویندے ہئین جیڑھے ساݙی تصوراتی دنیا دا حصہ بݨ کے ساݙے نال رہوݨ لڳ پئے۔
خلیفہ عبدالرحمٰن چہارم اموی
دورِ خلافت
ایندا دور بد امنی تے جنگ ع جدل دا ہئی.
سیرت
نظام حکومت دی خاص اہلیت نہ رکھدا ہئی.
راجہ رانوَت عرف راندُو
راجہ راندو دی بہادری دا علم سہو چوہاناں نو وی ہو گیا تے سہو چوہاناں کو اپنڑی بادشاہت خطرہ وچ نظر آٸ۔
قلعہ دے اندر داخل ہوۓ تے سہوچوہاناں نے میزباناں نے راجہ رانوت نو آکھیا کہ گھوڑے تو تھلے اتر جاوو سارے باراتی تے نشستاں تے براجمان ہو جاوو۔
راشد محمود
بہاولپور نال تعلق رکھݨ والے پاکستان ٹیلی ویژن دے مایہ ناز اداکار ہن. فلماں وچ وی اداکاری دے جوہر ݙکھیندے رہ ڳن.
احمد بن عجیبہؒ
تصنیفات
آپؒ چالہی کتب دے مصنف ہن تے 19ویں صدی دے آغاز وچ تطوان دے علمی مرکز بݨݨ توں متعلق دلچسپ معلومات فراہم کرݨ والی ہک سوانح دے وی مصنف ہن۔
خلیفہ عبدالرحمٰن سوم اموی
عبدالرحمٰن سوم المعروف عبد الرحمن الناصر (912ء توں 929ء تک بحیثیت امیر تے 929ء توں 961ء تک بحیثیت خلیفہ) اندلس وچ خلافت امویہ دا سب توں مشہور حکمران ہئی جیہڑا عبد الرحمن الثالث تے عبد الرحمن اعظم دے ناواں نال وی بھی معروف اے.تخت نشینی17 اکتوبر 912 (عمر 21) کوں بطور امیر دے تھئی تے 929ء وچ خلیفہ دا لقب اختیار کیتس. پیدائش 11 جنوری 889ء دی ہس. وفات 15 اکتوبر 961ء 72 سال دی عمر وچ قرطبہ وچ تھئی. ایندا مسلک اہل سنت (مالکی فقہ) اے.
فِکر فریدؒ تے سماجی رواداری
ہُݨ وت سانول کون نکھیڑے
پَل پَل ٻانہہ سراندی ھے
خلیفہ عبدالرحمٰن سوم اموی
سیرت تے کردار
” ہک پیو دی حیثیت نال میں اس دی موت تے ساری زندگی ہنجاں وہیساں لیکن میں پیو کے علاوہ بادشاہ وی ہاں۔ اگر باغیاں دے نال رعایت کریساں تاں سلطنت ٹکڑے ٹکڑے تھی ویسی “ اس دے بعد اس دا پتر قتل کر ݙتا گیا۔
فِکر فریدؒ تے سماجی رواداری
پیلوں چُݨدیں بوچھݨ لیراں
لاݨے پھوڳ فریدؒ سُہیساں
اجٖکل ٹوبھا وَس پیا
سرائیکی خط پتر
اج سویلے سویلے منظور ٹھلا تیں عادل ملکانڑیں میڈے کولھو ائے بیٹھے ھن میں کامریڈ عمر بزدار نال حسب اے معمول الیندا بیٹھاں ہم۔ھاشم ھمدم کھوسہ صاحب تشریف گھن ائین سلام دعا دے بعد ہمدم صاحب نیں ڈسیئے جو اج میں خصوصی طور تیں کربلائی صاحب دی شان اچ ہک ڈوھڑا لکھیئے۔ او سئیں ھونریں دی خدمت اچ پیش کرنڑ ایاں۔جیوے ھووے وت سویلے کربلائی سئیں دی یاد ان ڈیوائس۔ایہو اکھیم ۔میں مر ونجاں ھا۔ سرور خان نہ مرے ھا۔بحرحال اللہ سئیں دے اپڑیں فیصلے ھوندن ۔میڈے واسطے ایہو اعزاز ای کافی اے۔ جو کربلائی صاحب دی فوتگی دے ٹائم فورٹ منرو میں سئیں ھونرین دے نال ہم اللہ سئیں ھونریں کوں معاف فرماوے۔بند ڈیکھو اے ھ۔۔۔۔۔۔۔ لکھاں سرور خان دی شان اچ کیا میڈی سوچ سروں بے پھر ھ۔ تونڑیں نکھڑیں کافی عرصہ تھئے ہر بول سمیت امر ھ۔۔۔ نئیں دیرے تک محدود فقط کل ادب دا مانڑ فخر ھ۔۔ جیندا ادب وی ادب کریندا ھ او شاعر فقط سرور ھ۔۔۔۔ھمدم جیویں پیا ۔خیر ھووی۔۔۔سرائیکستان زندہ باد۔۔۔۔۔۔ سرائیکی خطوط ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
نیکوسیا شہر دا برطانوی دور
نیکوسیا دے بلدیاتی علاقے دی توسیع نیکوسیا 1914ء وچ
سرائیکی افسانہ کھیڈ
سرائیکی افسانہ کھیڈ، اکھ دی بُکھ وچوں، لکھاری طلعت نقی
قسمت دی گال اے ہئی اُو ڈوہائیں فقیریڑیاںتے کڑی تے رہنڑ والیاں لگدیاں ہی کائنا ہن ،جیڑھاں انہیں ڈہدا ہا
سویلھے کوں چاہ پانڑی پی تیں ڈوہیں کٹھے ٹُر پوندیاں تے شام کوں کٹھے ولدیاں ہِن ۔ نازو دے حسن توں فِدا
۔ پر او ہئی تاں ہِک تریمت کہیں سوہنڑھیں تے امیر خان دے منہ وِچوں اپنڑی تعریف سنڑنڑ دے بعد تاں
اکھیں وِچ جیویں پیار دا سمندر ہووے اگر او کوڑ ہووے ہا تاں قسماں نا چاوے ہا ۔ تیں اساں پیالے ویچنڑ
نازو آکھیا شادو سوچ گھِن نازو ، پیار کرنڑ آسان ہوندے پر نِبھانونڑ بہوں اوکھا ہے ۔ میکوں تاں ساڈے
معاشرے دے ہر جوان دیاں اکھیں جسم دیاں بھُکیاں لگدن ۔ جیویں او ہر تریمت کوں نگل ونجڑ چہندیاں
"پیار وِچ انہاں گالھیں کوں نئیں ڈِٹھا ویندا ایندا مطلب ہے توں میڈے نال پیار نوہیں کریندی "
"شمل خان توں میڈے پیار تے وفا تے شک نہ کر میں دل جان نال تُساڈی بانھی ہاں ” نازو وِضاحت کیتی ۔
” تیڈی سہیلی تیڈا آکھیا کائینا منیسی ، اوکوں میڈی محبت تے یقین ہے” شمل شیطانی کھِل کھِل تیں آکھیا ۔
کوں کئی دفعہ آکھیم جو شمل ہِک جاگیر دار ہے ،خان ہے ، امیر زادہ ہے ، او صِرف تیڈے جسم دا بھُکا ہے
"میں بہوں پریشان ہاں ، جیڑھا کجھ ہا بختو تے لا بیٹھی ہاں تے ول وی بختو ٹھیک نی پیا تھیندا ،
نازو ہک تریمت ہئی تے کئی ڈینہواریں توں شمل خان اُوندے پیریں ہتھیں پمدا کھڑا ہا جو اساں پیار کریندوں
ڈتی تے شادو دے اکھیں دے اگوں اندھارا تھی گیا ۔ شادو کنیں نہ تے پیسے ہن نہ کوئی بیا ذریعہ ہاسی ۔ اُو بے
راہساں ۔” شادو آکھیا
"بی بی تیکوں اج اِتھائیں رہونڑا پوسی ، تہاڈا بھرا ہُنڑ خطرے توں باہر ہے ۔” ڈاکدار آکھیا
دے منتظر ہن ۔” نازو سچ الایا
"اج میں سارے نوکراں کوں چُھٹی ڈے ڈتی ہم ۔” شمل خان آکھیا
ابنِ ابی الحدید
ابن ابی الحدید خلافت عباسیہ دے اواخر عہد دے مشہور مصنف، محقق تے مورخ ہن۔ اُنہاں کوں سقوطِ بغداد تک علمی و اَدبی خدمات دے حوالے نال عباسی حکومت وچ نمایاں درجہ حاصل ہئی۔ ابن ابی الحدید دی وجہ شہرت اُنہاں دی مشہور تصنیف شرح نہج البلاغہ ہے۔
صفت نسبتی
سماوی
ابانُاں
ٻٻاݨاں
پچادھ
پریں
اَدھلا
تھل
تھلوچی/تھلوچڑ
بر
گھروڳی
مکھݨالی
فجر
ہُݨوکا
پھٹ
س: متفرق:
بزار
بلوچکا،بلوچی
بلوری،بلوریا
ٻال
جت
جتّکا
اوݙ
بَھنک
ترونڈ
ترنڈّکا
فقیہہ
نونہہ
نونہاں
ݙینہاں
چھتانواں/ چھاتواں
فہیم ساجد
تعلیم :
ایم فل ہارٹیکلچر(ایگریکلچر) بہاء الدین زکریا یونیورسٹی ملتان
لکھتاں:
میوزک تھراپسٹ
الف خفی الصّوت
ایجھاں الف جیندی آواز الف مقصورہ کِن وی گھَٹ ہووے الف خفی الصّوت اکھِیندے۔۔
منصور شانی
نظم
اساں کتھاں ہیں حضور وانگوں
غزل
سݨیا ہیوئ کیا آکھ گۓ ایں عشق لو عاشق اگیں
کجھ شعر
٥۔ توں جو سرمه سوا سمجھدا هئیں
مائیکرو فکشن نمونہ
اوں جمعے دی تقریر ءچ رٹایا ھویا مولوی صاحب دا جملہ اج ولا روزانہ دی قار بالیں کوں آکھۓ... پتر "اللہ روٹی ڈیسی".
احمد بن محمد ثعلبیؒ
علم القرآن دے حوالے نال علامہ ثعلبیؒ اپݨے دور دے عظیم عالم تے امام اہلسنت ہن۔ ابو قاسم القیشیریؒ بیان کریندے ہن : "میکوں خواب وچ اللہ تعالٰی دا دیدار تھیا، میں اوندے نال گفتگو کریندا پیا ہم، ساݙی گفتگو دے دوران، اللہ تعالٰی نے فرمایا 'ہک نیک شخص آندا پیا ہے، میں ݙٹھا کہ احمد بن ثعلبیؒ ساݙی جانب آندے پئے ہن۔
اکرم قادری
وسیب دا ماݨ قاری محمد اکرم قادری
خواجہ شیراز محمود
ڃم
خواجہ شیراز محمود 6اگست 1974 کوں ڃمیے ہن
ہائے جلی الصّوت
ہائے ملفوظی یا ہائے جلی الصَّوت ایجھیئں ہائے ہَو زّ جہِڑی جو کھُل کر ئیں پڑھی ون٘ڄے ہائے ملفوظی یا ہائے جلی الصَّوت اَکھِیندی ئِ ۔ مثلاً ٻہہ ، سَہہ، ٹَھہہ، مُنہہ ، سُنہہ ، دِیہہ، رِیہہ، کِینہہ ، ٻانہہ، دانہہ، اُونہہ ، تَریہہ، مَریہہ، گواہ ، گناہ، واہ ، روہ ، ڳوہ، گروہ  وغیرہ ئِ چ آوݨ آلی ہائے ہَوزّ۔ ۔
درمیانی شکل
ہر، مثلاً بہت ، بہار ، جہڑی وغیرہ ۔
خلیل کنبھار
خلیل کنبھار دی شاعری وچ مَنُش(ماہنڑو)دیس تے دیس مَنُش بَنڑ ویندے 'سندھ خاص طور تے تھر دی اساطیر وچ گُندھی ایہ شاعری جتھاں ماہنڑو تے مٹی دے نویں سانگے کوں دریافت کریندی ہے اُتھاں سندھڑی دی اجوکی تہزیبی تے سیاسی حکمت دی ڈَس وی ہے'میں خلیل کنبھار دی شاعری نال سکھر توں کاسبو ننگر پارکر تئیں پندھ کیتے اوہ اساطیری جاہیں ڈٹھن جیڑھیاں اوندی شاعری کوں وطن بنڑیندن
غزوۂِ ہوازن
8ھ / 630ء،حنین مکہ تے طائف دے درمیان ہک وادی دا ناں ہے۔ تاریخ اسلام وچ ایں جنگ دا ݙوجھا ناں غزوہ ہوازن وی ہے۔ ایں کیتے کہ ایں لڑائی وچ بنی ہوازن نال مقابلہ ہئی۔
فتحِ مبین
عباس رضی اللہ عنہ چونکہ بہت ہی بلند آواز ہن۔ آپ ﷺ نے انہاں کوں حکم ݙتا کہ انصار و مہاجرین کوں پکارو۔ انہاں نے ج  یَا مَعْشَرَ الْاَنْصَار اور  یَا لَلْمُھَاجِرِیْنَ دا نعرہ مارا تاں ہک دم تمام فوجیں پلٹ پیاں تے لوگ ایں قدر تیزی دے نال دوڑ پئے کہ جنہاں لوگاں دے گھوڑے اژدہام دی وجہ توں نہ مڑ سڳے انہاں نے ہلکا ہووݨ کیتے اپݨے زرہاں سٹݙتے تے گھوڑیاں توں ٹپ ٹپ کے دوڑے تے کفار دے لشکر تے جھپٹ پئے تے ایں طرح جاں بازی دے نال لڑݨ لڳے کہ دم زدن وچ جنگ دا پاسا پلٹ ڳیا۔ کفار بھڄ نکلے، کجھ قتل تھی ڳئے، جیہڑے رہ ڳئے گرفتار تھی ڳئے۔ قبیلہ ثقیف دے فوجاں بڑی بہادری دے نال ڄم کے مسلماناں نال لڑدے رہیے۔ اتھاں تک کہ انہاں دے ستر بہادر قتل تھی ڳئے۔ لیکن جݙݨ انہاں دا علمبردار عثمان بن عبد اﷲ قتل تھی ڳیا تاں انہاں دے پیر وی اُکھڑ ڳئے تء فتح مبین نے حضور رحمۃ للعالمین ﷺ دے قدماں دا بوسہ گھدا تے کثیر تعداد و مقدار وچ مال غنیمت ہتھ آیا۔
خلیل کنبھار
نمونہ کلام
"صابوسن" کی پنھاریوں کی
"ناتر" کا "ٹکساٹ" نہیں ہے
پھر بھی میرا دیس کبھی بھی
قوم پرستی دے ناں اُتے سرائیکی صوبہ دشمنی
اے کیا آہدن: پارلیمنٹ نا پارلیمانی کم نا منظور سرائیکستان دے ناں مُتوں پنجاب دی ونڈ نا منظور پختون خواہ دی دیرے ٹانک دی صورت وچ ونڈ مُتوں صوبہ نامنظور 24 ضلعیں مُتوں صوبہ نامنظور (جیندے وچ اصل وچ سرائیکی وت اقلیت ہوسن)
احمد تمول
3 نومبر 1941ء کوں بریٹن، ٹرانسوال، جنوبی افریقا وچ انہاں دی پیدائش تھئی۔ انہاں دے والد دا ناں حاجی یوسف تمول تے انہاں دی ماں دا ناں حوا اسماعیل دیندار ہئی۔ احمد تمول دے ماں پیو سورت، گجرات نال تعلق رکھدے ہن۔
قوم پرستی دے ناں اُتے سرائیکی صوبہ دشمنی
مشتاق گاݙی
راشدہ ماہین ملک
سرائیکی سہہ غزلہ
ہک ہاسے وچ ہک شہزادہ
اج دی رات تاں ٹک شہزادہ
۔۔۔۔۔۔۔۔
ٹھار ڈے میڈا دل شہزادہ
کیں سکھلائے نی فن شہزادہ
تیڈے خواب روزانہ ڈیکھاں
ماہین ❤️❤️
غزل
ایویں تیکوں لوگ بچھیندن
تیڈے باجھوں قسم خُدا دی
سارا جگ ویران وے ڈھولا
❤️ ماہین ونکی:سرائیکی شاعر
ثمینہ راجہ
ثمینہ راجہ (اردو: ثمینہ راجہ) (انگریزی: Samina Raja) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١١ ستمبر ١٩٦١ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٣٠ اکتوبر ٢٠١٢ء) پاکستان دی مہان٘دری شاعرہ، ایڈیٹر، ٻولی وٹار اَتے ماہرِ تعلیم ہَن۔ اُوہ رحیم یار خان وِچ ١١ ستمبر ١٩٦١ء کُوں ڄَمّی۔ ٻارھاں تیرھاں ورھیاں دی عمر تُوں شاعری دا اَغاز تِھیا اَتے جَلتی اِنّھاں دا کلام پاک تے ہند دے معتبر ادبی جریدیاں وِچ چَھپَّݨ لڳّیا۔ جاں جو اپݨے ٹَٻَّر دی روائتاں اَتے سماجی ٻَنّیاں دے پارُوں اِنّھاں کُوں شعری تے ادبی محفلاں وِچ شرکت دے موقع نہ مِل سڳے تہُوں اِنّھاں دی شاعری ہِک لَمّے عرصے تئیں صرف "فنون، نقوش، اوراق، نیا دور اَتے سیپ جئیں ادبی جریدیاں اَتے سنجیدہ حلقیاں تئیں ای محدود رہی۔ ہِک حیاتی دے پورھیے اَتے ریاضت دے بعد اَخِیر اُوہ اپݨے فن کُوں لوکاں دے سامھݨے گِھن آوݨ وِچ کامیاب تھئی۔ اِنّھاں دے ٹَٻَّر وِچ زنانیاں دی تعلیم دا کوئی تصوّر ناں ہئی تہُوں اِنّھاں نے ٻہوں اوکھے اتے غیر موافق حالات وِچ پرائیوٹ طور تے تعلیم دا سلسلہ جاری رکّھیا اَتے اردو ادب وِچ ایم اے پاس کِیتا۔
کلام
منزل پہ پہنچ کے گر پڑی تھی
خواب ہیں،خواب کے انداز میں رکھے ہوئے ہیں
نیکوسیا دی آزادی تے تقسیم
اے آپریشن ݙو مراحل وچ تھیا۔ ترک حملے دا ݙوجھا مرحلہ 14 اگست 1974ء کوں انجام پایا جیندے وچ ترک فوج نے جزیرہ قبرص دے 37 فیصد علاقے تے قبضہ کر گھدا جیندے اچ شمالی نیکوسیا وی شامل ہئی۔ لڑائی دے نتیجے وچ ݙوہاں اطراف پناہ گزیناں دا مسئلہ ہک وݙے پیمانے تے سامݨے آیا۔
ثروت نذیر
ناول
ثروت نذیر کے مکمل ناولاں دی تن٘دِیر:
محسن ضیاء ملاح
ݙوہڑہ
جہڑے دوروں دوروں دھمکیاں دے لگھدن آئے کھننڑ اچیچے چس آسی
محسن ضیاء ملاح
لیبر ڈے یکم مئ 2020
تیرے مکھ تے لالی دولت دی رنگ زرد ھوندن مزدوراں دے
خالی موسم ضیاء نہی سرد ھوندا چولہے سرد ھوندن مزدوراں دے
نواب مظفر خاں شہید
رنجیت سنگھ دے ملتان تے حملے
رنجیت سنگھ مسلسل 8 حملے کیتے مگر کامیاب نہ تھی سڳیا. پہلا حملہ 1802 وچ رنجیت سنگھ ملتان تے کیتا
چوتھا حملہ 1810ء
ایں حملے وچ رنجیت سنگھ نہ آیا تے اوندا پتر کھڑک سنگھ حملہ کیتا. دائرہ دین پناہ دا نواب عبد الصمد بادو زائی رنجیت سنگھ دا ساتھ ݙتا اتے صعور دے نواب قطب الدین خاں کوں اپݨا وکیل بݨا تے نواب مظفر خاں کول بھیجا. اوں نواب مظفر خاں کوں آکھیا جو ’’ تساں ضد چھوڑ ݙیوو تے اپݨی مرضی نال جو گھنݨ چاہو گھن گھنو تے قلعے دیاں چابیاں انہاں دے حوالے کر ݙیوو،،. نواب مظفر خاں اونکوں جیڑھا جواب ݙتا او ہیٹھ ریت اے:ـ
میں ہوآں پٹھاݨ، سلام کروں سکھوں کو؟ میـــرے من اندر تیغ وار ہونے کا چـــاہیں
نِویــاں ملتـــــان کـــوٹ‘ امــــر من مـــولا کا، ســـــن مـــــــــــــدفر دروازہ بجــائیں
نواب صاحب دے بارے وچ شاکا سانگھڑی دی ہک لکھت
نمبر ترائے ۔۔۔۔ کوئی وی قوم پرست تحریک ہووے او اپݨے ماضی تے تاریخ دی ننویں سروں تعبیر تے تفہیم کریندی ہے تے اونکوں اپݨی اڄوکی سیاست دا حصہ بݨیدی ہے ۔۔۔ ایندے وچ کئی حیرت دی ڳلھ نئین ۔۔۔ دھرتی تے تھیونڑ والے ماضی دے دھاڑیں کوں اڄوکی دھاڑ نال تشبیہہ ݙتی ویندی ہے ۔۔۔۔ اے کم ہر قوم پرست تحریک کریندی اے ۔۔۔ جیویں اڄوکی پنجابی قوم پرست تحریک رنجیت سنگھ کوں ہک علامت دے طور ورتیندی ہے ۔۔۔ کوئی پنجابی قوم پرست اے سوال نئیں کریندا جو کیویں رنجیت سنگھ پنجاب دی ونڈ تے سہمت تھیا تے کیویں اوں اپنڑے پنجابی بھراویں دا قتل عام کیتا ۔۔۔ اے سبھ علامت سازی کُجھ پرکھ پرچول تے ودھ سیاسی لوڑھ دے تحت تھیندی اے ۔۔۔۔۔ جے سرائیکی قوم پرست تحریک اپنڑے خطے تے دھرتی دے ماضی تے تاریخ دی ننویں تفہیم تے تعبیر کریندی پئی اے تاں اے کوئی اچنبھے دی ڳالھ نئیں ۔۔۔۔۔ ایں ننویں تاریخ دی تفہیم تے تعبیر وچ جے نواب مظفر ہک ہیرو دے طور تے پیش کیتا ویندا پئے تاں اے وی کوئی اچنبھے دی ڳالھ نئیں ۔۔۔۔ ایویں تھیندا ریہے، تھیندا رہسی ۔۔۔۔ پر اچنبھے دی ڳالھ اے ہوسی جے سرائیکی قوم پرست تحریک مُلتان دے انگریزی محاصرے تے مول راج دی مزاحمت کوں ایں ننویں تفہیم وچ جاہ نہ ݙتی ۔۔۔۔۔ تے چھیکڑی ڳالھ اے ہے جو سرائیکی ہک پوسٹ کالونئیل تحریک اے تے اینکوں روایتی قوم پرستیں تحریکیں وانگ ایتلا ہیروز دی لوڑھ نئیں ۔۔۔۔ ہک پوسٹ کالونئیل تحریک دے طور ایندیاں کئی تݙاں تے طاقتاں ہن جنہیں تے انج ڳالھ تھی سڳدی اے ۔۔۔
کامیابی دے ست راز
۵۔کھڑکی آ کھے ۔دنیا کوں ݙیکھ(غور کر تے عبرت پکڑ)
ابنِ بطلان
علمی خدمات
ابن بطلان نے بغداد توں رختِ سفر ٻدھا تے موصل تے دیار بکر توں تھینداے ہوئے حلب وچ کجھ عرصہ ریہے جتھوں دے والی معز الدولہ ثمال بن صالح نے انہاں دا خوب اکرام کیتا تے ول حلب چھوڑ کے اپݨے حریف ابن رضوان کوں ملݨ دی غرض نال مصر دی طرف ٹر پئے تے یکم جمادی الآخر 441 ہجری کوں فسطاط وچ داخل تھئے جتھاں اوہ ترے سال تک ریہے، اس دوران اپݨے حریف ابن رضوان نال انہاں دے خوب بحث ومباحثے تھئے تے اختلافی مقالے لکھے گئے جنہاں دے نتیجے وچ ابن بطلان نے غصہ وچ آکے مصر چھوڑ ݙتا تے ابن رضوان دی مخالفت تے ہک مشہور مقالہ لکھا.
محسن علی محسن
میرے ڈھول دے مکھ تے کالا تل
ونگاں کالیاں دا گوری وینڑیں وچ
سئیں مظہر مسعود صاحب
سئیں مظھر مسعود صیب،
ڳ
ڳ(ڳے) سرائیکی دا ہک خاص اکھر ہے۔ ایں کوں وݙی گاف وی آہدے ہن.
اسلام
اسلام ہِک توحیدی مذہب ہے ڄیہڑا خدا دی وحدانیت تے یقین رکھیندا ہے۔ اسلام دے آخری پیغمبر حضرت محمد (صلی اللہ علیہ وسلم) ہن۔ اسلام نوں منݨ آلاں نوں مسلماݨ آکھا ویندا ہے۔ دنیا اچ تقریباً ۱.۹ بلین مسلمان ہن۔ اسلام دنیا دا ݙوڄھا ساراں نالوں وݙا مذہب ہے۔ قرآن پاک دے مطابق خدا دی طرفوں ڈتا ڳیا دین صرف اسلام ہے، تے سارے انبیاء اسلام دا پیغام ݙے کے ہی بھیجے ڳئے ھن۔ اِیہا اسلام ہی حضرت آدم، حضرت نُوح، حضرت ابراہیم، حضرت موسیٰ، حضرت عیسیٰ (یسوع مسیح) تے دیگر انبیاء و رسل (علیہم السلام) دا دین ہائی۔ بعد اِچ انہاں انبیاء دے منݨ آلاں انہان دی اصلی تعلیم نوں ون٘ڄا ݙتا، تاں خدا نے آپنے آخری رسول جناب محمد بن عبد اللہ (صلی اللہ علیہ وسلم) نوں خالص دین دی کامل تعلیم دے نال بھیڄا تے اس دین نوں ہمیشہ تئیں محفوظ کر ݙتا۔ اہل اسلام تمام انبیاء تے ساری اسمانی کتاباں تے ایمان رکھیندے ھن۔ اسلام دی آخری کتاب قرآن مجید ہے ڄیہڑی خدا نے فرشتہ جبرائیل دے ذریعے حضرت محمد (صلی اللہ علیہ وسلم) تے نازل کیتی۔
خلافت راشدہ دا اختتام
کوئی ستویں صدی دے درمیان توں امت محمدی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وچ ہک پرتشدد تے افراتفری دا دور شروع تھیا جس دی شدت و تمازت عثمان غنی، خلیفہ سوم دی شہادت تے اپݨے عروج تے پہنچی. ہݨ خلافت راشدہ دا اختتام قریب قریب ہئی کہ جݙݨ علی بن ابی طالب خلیفہ دے منصب تے آئے (656ء تا 661ء)۔ لوگ فتنۂ مقتلِ عثمان تے نالاں ہن تے علی بن ابی طالب تے شدید دباؤ انہاں دے قاتلاں دی گرفتاری کیتے پیندے پے ہن جس وچ ناکامی دا ہک خمیازہ امت کوں 656ء وچ اواخر وچ جنگ جمل دی صورت وچ ݙیکھݨ نصیب تھیا. ول حضرت عائشہ دے حامیاں دی شکست دے بعد دمشق دے حاکم امیر معاویہ نے علی بن ابی طالب دی بیعت توں انکار تے عثمان غنی دے قصاص دا مطالبہ کر ݙتا، فیصلے کیتے میدان جنگ چݨا گیا تے 657ء وچ جنگ صفین دا واقعہ تھیا جس وچ علی بن ابی طالب کو فتح نہ تھئی۔ معاویہ دی حاکمیت مصر، حجاز تے یمن دے علاقیاں تے قائم تھی گئی۔ 661ء وچ عبد الرحمن بن ملجم دی تلوار دے حملے وچ خلیفہ راشد چہارم علی بن ابی طالب رضی اللہ عنہ شہید تھی ڳئے۔ اتھوں، حضرت علی بن ابی طالب دے حامیاں تے ابتدائی سنی تاریخداناں کے مطابق، آخری خلیفہ راشد حضرت امام حسن ابن علی دا عہد شروع تھیا۔
thumb|جامع اموی دمشق
گݙاں کھوتے انشائیہ
از: ڈاکٹر خالد اقبال
آساڈے تہاڈے آسے پاسے گڈاں کھوتے کتھاں کتھاں نی ڈِٹھے ویندے‘ تساں جئیں پاسے ڈِیکھسو تہاکوں کجھ نہ کجھ گڈاں نظر آ اِی ویسن۔ میں وی تہاڈی طراں اکثر سُجینداں جو دُنیا دا شایت کئی اِینجھا ٹوٹا ذمین (خطہ)ہوسی جتھاں گڈاں کھوتے نہ ہوون؟۔ ایں سوچن وِچ میڈا تہاڈا کچھ ڈھیر قصور نی۔ کیوں جو اساں جئیں ملک اِچ راہندے ہیں اتھوں دے ہر وڈے چھوٹے چک‘وستی ‘ گوٹھ شہر وچ گڈاں وڈی وافر تعداد وِچ ڈکھالی ڈیندن۔ جڈاں کہیں شئے دی بہتات ہووے۔ تاں وَت نظر نا موجود جہئیں تے وی حاضر سٹاک مال کوں موجود خیال کریندی ہے۔
نتالیہ ووروزبیت
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:یوکرائنی مہان٘درے زنانیاں ونکی:زنانی لِکّھت کار ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس ونکی:زنانی ونکی:تِریمت
منصور ملنگی
سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا گلوکار ہے۔ سرائیکی زبان دے مایہ ناز گلو کار استاد منصور علی ملنگی ایں دنیائےفانی توں کوچ کر گے ہن .ایہ سرائیکی قوم دا بہوں وڈا نقصان ہے جیہڑا ہرگز پورا نہ تھی سگسی.آپ نے ملکی تے عالمی سطح تے سرائیکی ثقافت کوں اوں وقت اجاگر کیتا کہ جس وقت سرائیکی دا لفظ ادا کرنا وی ہک جرم ہائی.استاد منصور ملنگی انہاں عظیم لوگاں وچوں ہن جنہاں نے سرائیکی زبان کوں گمنامی دے اندھارےوچوں کڈھ کے پہچان دا سوجھلا عطا کیتا .جھنگ وچ پیدا تھیونڑ والا سرائیکی دھرتی دا اے عظیم پتر ہمیشہ دھرتی دا حق ادا کریندا ریہا پر اساں اوندا حق ادا نی کر سگے .جے تک موتیے دے پھل اپنی خوشبو کھنڈیندے رہسن ،جے تک پتںڑاں تے بیڑیاں ٹھلدیاں رہسن تے جے تک سرائیکی زبان زندہ رہسی،منصور ملنگی ساڈے دلاں وچ ہمیشہ زندہ رہسی .انا للہ و انا الیہ راجعون
عابد بلال
نمونہ کلام
ٹر سگدی ھے سک سنگتاݨی ، کتنے تاݨی۔
اسلامی تحریک، ازبکستان
اسلامی تحریک ازبکستان ، ازبکستان دے جنگجواں تے مشتمل ہک گروپ اے جیہڑا پہلے جنوبی وزیرستان دا ہک طاقتور گروپ ہوندا ہئی ۔ 2006ء وچ پاک فوج دی مدد نال مولوی نذیر نے انہاں دا اتھوں صفایا کر ݙتا ہئی لیکن ہݨ ایہ وزیرستان تے مہمند ایجنسی دی سرحد پٹی تے موجود ہن۔ ازبک نا صرف کرائے دے قاتلاں دی حیثیت نال خاصے بدنام ہن بلکہ ایہ اغوا برائے تاوان وچ وی ملوث رہے ہن۔ طاہر یلدوشیف انہاں دا کمانڈر ݙسا ویندا ہے جیں دی ایک ڈرون حملے وچ مارے ونڄݨ دی متضاد اطلاعات ہن.
عابد بلال عابد
میں تیڈا انتظار کیوں کیتے
خوشی ٹکری تاں آکھساں اوکوں
سائر جگنو
نمونہ کلام
سـاکُـوں اتنـا " سـائِـر" خـرچ کیتـی کـانئـات دے ݙیـوݨ دار ہیسـے
محسن نقوی
جے دل وچ ہوجے دِل     وِچ     ہووی     سٙچ      مُحسن
ڳئے    زہر     غماں       دا       رٙچ     مُحسن
ابنِ بیطار
سائنسی خدمات
دمشق وچ ابن البیطار پودیاں دی تلاش تے تجربات دے سلسلے وچ شام تے اناضول دے علاقیاں دے مسلسل چکر لیندے ہوندے ہن، اس عرصہ وچ “طبقات الاطباء” دے مصنف ابن ابی اصیبعہ انہاں نال ونج ملے تے پودیاں تے انہاں دی علمیت توں متاثر تھئے بغیر نہ رہ سڳے چنانچہ انہاں دی معیت وچ دسقوریدس دی دواؤاں دی تفاسیر پڑھی، ابن ابی اصیبعہ لکھدے ہن : “میں انہاں دی علمی زرخیزی توں بہت کچھ گھندا تے سکھدا ہئی، اوہ جس دوا دا وی ذکر کریندے ہن، نال ہی ایہ وی ݙسیندے ہن کہ دسقوریدس تے جالینوس دی کتب وچ اوہ کتھاں درج ہے تے اس مقالے وچ مذکور ادویات وچ اوہ کیہڑے عدد تے ہے.
سئیں غیورؔ بخاری دی شاعری
تیکوں اڄ توڑیں ہکلاں مریندے کھڑن ........
لڳدے کئی نسلاں دا ضامن یار قصولی مر ڳئے
غیورؔ مقصدیت دی شاعری کریندے ایندا آوازہ تے نعرہ چھاند ݙیندا اُلارا ایں واسطے ھے جو نندراکل قوم جاڳ پووے ۔ ٻئی جاہ تے مونجھے مایوس دھرتی جٖئے نال ایں مخاطب تھیندے:
مونجھ یعقوب جہیں پیمبر دیاں
روہی تھل دامان دے وَسدے
وت کوئی آوے ٹُردی ڳالھ پندھ کریندی اے۔ وِساخ آلی ڳالھ پریس تئیں پُجٖی ، پریس آلی ڳالھ اسمبلیں تئیں پُجٖ ڳئی ھے۔ حالی اساں عبوری دَور کنیں گُزردے پیوں ،صدیں کنیں ’’اندھاریں‘‘ نال سمجھوتا ہا آخر ایہ معاہدہ ہک ݙینھ ضرور تُرٹسی۔ کُجھ ساݙے ، کُجھ اوپرے ہک ݙینھ نشابرتھی کھڑسن۔
منصور شانی،پورھیت رمضان آرائیں
سچ ڈس ہاں سینگی ول گئے کیا دلدار میکوں اج نظریا نئی میں پار ڈو پچھنڑاں بہوں کیتے اروار میکوں اج نظریا نئی ہس وعدہ جلسوں میلے تے اتوار میکوں اج نظریا نئی پھر ساجن چنڈ چنڈ تھک پئی آں میڈا یار میکوں اج نظریا نئی [28/11, 7:58 pm] M RAMZAN A: محمد عباس یوسف سرائیکی شاعر گامݨ بھٹی دے گھر 1986 کوں ملتان اچ جمئن. 2003 توں شعر آہدن استاد شاعری محمد اجمل خاموش ہنیں.
نمونہ کلام
سوہݨے رستے  تے  راہ  گیر   راہی  تیݙے شالا   جاں   باز   جیون   سپاہی   تیݙے
ݙوہڑہ
اساں کھوٹے کھوٹی زات ساݙی تواݙی زات ہے لکھ ساکوں نال نہ رکھ
نمونہ کلام
؏انا اپنڑی تیں قائم ہاں اٹل ہے فیصلہ میڈا زمانے دے رواجیں دی بغاوت روز کرنی ہے
“چنتا“
لکھت : منصور شانی
عابد تمیمی
توجہ کریسو مرحوم عابد حسین عابد تمیمی صاحب دا بند اے
اسیں "عابد" کافر ہوئے ودے آں ہک وار زیارت دے چا۔
شازیہ منظور
thumb|شازیہ منظور آپݨی سیکٹری دے نال
سفیر لشاری
بہشتی بُلے شاہ آکھیا ہا: بُلّے شاہ اساں مرنا ناہیں گور پیا کوئی ہور
ویسوں سنج صباحیں خالی راہسن جاہیں
سفیر لشاری شاگرداں دے بارے ݙاڈھا حساس ہا ۔ شاگرد بݨاوݨ تے تعداد ودھاتے ݙساوݨ دا وݙا ٹھرک ہَس ۔ فخر نال ݙسیندا ہا جو میݙے شاگرد اِتی سو تھی ڳن ۔ ایجھیں شاعراں کوں وی بہشتی اپݨے شاگرد ڳݨدا ہا جیڑھے لوکاں دے شاگرد ہَن ۔ اللہ سئیں خان صاحب کوں یادداشت کمال دی ݙتی ہئی ۔ لوکاں کو ں اپݨا کلام یاد نی راہندا بہشتی لوکاں دا کلام پکائی ودا ہوندا ہا ۔ بعض دفعہ تاں چنگے چنگے مجمعیاں اِچ ݙوجھیاں دا کلام سُݨا داد گھن مَپ چا مریندا ہا ۔ خان کفایت شعار وی ݙاڈھا ہا ۔ وَس لڳے کھیسے اِچوں روپیہ نہ کڈھے ۔ محراب آلے اِچوں شہر احمد پور آندے ہوئے پیدل ٹُر پوندا ہا توڑے جو چنگا بھلا پندھ ہے ۔ بعض دفعہ بھرے ویگن پچھوں لڑک کھڑدا ۔ راہ ویندے راہی کنو ں لفٹ منگ گھندا ۔ موٹر سائیکل تے چڑھ پوندا ۔ سوار کوں پچھوں قابو کرتے چمبڑ ویندا۔ خان وݙی حیاتی ہنڈائی ‘ امن امان رہ ڳیا ۔ موت دا فرشتہ محراب آلے دے اندروں ٻاہروں بھوندا ریہا پر خان وَٹھائی نہ ݙتی ۔ گھر ہووے ہا تاں لبھے ہا یکا تاں مشاعریاں تے رہ ویندا ہا ۔ ٻال ٻچے جوان تھی اَپݨے اَپݨے کماں کاراں اِچ رُجھ ڳئے ۔ پچھوں آپ بچیا تے ہک ذال ‘ ذال دے ہوندے ہوئے وی کلہیپے دا شکار ہا ۔ وَس لڳے گھر نہ وڑدا ہا ۔ اندروں ٻاہروں ودا راہندا ہا ۔ دکاناں تے ٻہندا ہاودّا۔خان احمد پور سنگت کوں مِلݨ جو آوے ہا جتھاں ٻیٹھا ہووے ہا نینگر ٻکر سُنڄاݨ تے کٹھے تھی ویندے ‘ چاء آ ویندی ۔ سڳریٹ لڳ ویندے ‘ دھواں فضا اِچ رُلدا ۔ نینگر منت کریندے خان صاحب! ترانہ سُݨاؤ ۔ بہشتی ٻالاں دا دل نہ ݙُکھیندا ۔ ہوں ویلے شروع تھی ویندا ‘ میز وَڄدی ‘ سُر لڳدی۔
نمونہ کلام
رَڑھ وی سُکدی پئی اے،تُوں میکُوں ݙسا کیویں کـراں
ہِے نیاݨی سِروں راݨی ، آپ وی بیمار ہاں
سـاہ دا پَکھی سوچ دی ٹِنگ تے خیالیں وات ہِے
ملی نغمہ
اساں سکھ دی سحر منگدوں ݙکھاں د ی رات نئیں منگدے
کافی
روہی وُٹھڑی مینگھ ملہاراں،سانول موڑ مہاراں
لمب،اوئیݨ تے دھامݨ،سٹھ پئی نال وساہ ولھیٹی
سہجوں سنگ سہیلیاں رل مل ول چا راند مچاون
کئی پیاں کھیݙن پیر گساواں،کئی رل ڳاون واراں
اسلامیہ یونیورسٹی، بہاولپور
یونیورسٹی دے شعبہ جات
اس یونیورسٹی وچ سرائیکی زبان دا شعبہ ١٩٨٩ء وچ قائم کیتا ڳیا جیندا مقصد سرائیکی زبان، ادب و ثقافت دے فروغ کیتے اعلٰی تعلیم دا مہیا کرنا ہئی۔ ایں طرح اسلامیہ یونیورسٹی نال ملحقہ ایس ای کالج بہاولپور وچ بھی سرائیکی دا شعبہ قائم کیتا ڳیا۔ ایں شعبے دے موجودہ سربراہ جاوید حسان چانڈیو ہن۔ جبکہ دلشاد کلانچوی مرحوم دا شمار وی سابقہ اکابرین وچ تھیندے۔
نیکوسیا دی آب و ہوا
کوپن موسمی زمرہ بندی دے مطابق نیکوسیا دی آب و ہوا اوندی گھٹ سالانہ بارش تے درجہ حرارت دی حد دی وجہ توں گرم تے نیم خشک ہے۔ موسم گرما اتھاں طویل، گرم تے خشک ہوندے جبکہ موسم سرما سردی اچ متوسط رہندے۔ زیادہ تر بارشاں موسم سرما وچ ہوندن۔ موسم سرما دی بارش دے نال کݙہیں کݙہیں نناواں وی پوندے لیکن برف باری شاذ و نادر ہی تھیندی ہے۔ نیکوسیا وچ برف باری 1950،1974 تے 1997ء وچ تھئی ہئی۔ سردیاں دے راتاں وچ کݙہیں کݙہیں ہلکی کہیڑ] وی ہوندی ہے۔ 2 جولائی 2017ء کوں نیکوسیا دے لیفکوپا موسمی اسٹیشن وچ درجہ حرارت 44.7° سینٹی گریڈ رہیا ہئی۔
ڳاوݨ
موسیقی وچ ڳاوݨ سُراں دی ہک لہر ہوندی ہے، جیندے وچ انسان دی آواز وی شامل ہوندی ہے تے اوں ڳاݨے کوں ڳیا ویندا ہے، ایندے نال آلات موسیقی دا استعمال وی کیتا ویندا ہے۔ کجھ ڳاوݨ ایہو جیہے وی ہن جنھاں وچ آلات موسیقی دا استعمال منع ہے تے ڳاوݨ دے سارے کم انسانی آواز تے مشتمل ہوندی ہے۔ ڳاوݨ دے ٻول عام طور تے شاعری تے مشتمل ہوندے ہن۔ انہاں کوں ادا کریندے ویلے سُراں دا خاص خیال رکھا ویندا ہے۔ ڳاوݨ کوں یا تاں ہک ہی ڳاوݨ آلا ڳان٘دا ہے یا ول مرکزی ڳاوݨ آلے دے نال ٻیاں ݙوجھیاں آوازاں وی شامل ہون٘دیاں ہن، جہڑیاں سُراں کوں چاوݨ تے اُوندی ضرورت پوری کرݨ واسطے شامل کیتا وین٘دا ہے۔ ݙوجھے ڳاوݨ آلے عام طور تے ولدا دہرائے ون٘ڄݨ آلے ڳاوݨ دے ٻول ادا کرین٘دے ہن۔ یا ول مرکزی ڳاوݨ آلے دے سُراں کوں سوہݨاں بݨیندے ہن۔
لوک ادب دی تاریخ وِچ شاعر تے ادیب
ڈاکٹر گیان چند لکھدن:"'ایندے وچ میں اضافہ کرینداں جو ادبی مورخ کوں ایندا جواب ضرور ݙیوݨا چاہیدے جو ہک تخلیق، ہک خاص صنف وچ کیوں تخلیق تھئی؟ جݙاں او ایندا جواب ݙیسی تاں اوندا واسطہ، اوں تہذیب نال ضرور پوسی جیندے وچ اوصنف وجود وچ آئی۔'"یقیناً لوک ادب دی تاریخ نویسی وچ ایہو سن٘وّیں سوالات، تہذیبی شعور دی وضاحت کریندن تے ایہہ شعور، ادبی تخلیقات، اصناف ادب تے زبان و بیان وچ تھیوݨ والیاں تبدیلیاں دے مطالعے وچ اہم کردار ادا کریندے۔ اتے ایہہ ݙیکھݨاں  ضروری ہوسی جو کہیں تخلیق کار نے اپݨے عہد کوں کیا ݙتے؟ اوندی تخلیقات دا معیار کیا ہے؟ ادب عالیہ وچ اوندا مقام تے مرتبہ کیا ہے؟ ایں طرحاں، ادبی تاریخ نویسی وچ ہک تخلیق کار دے کردار کوں اُوندیاں تخلیقات دی روشنی وچوں، معاشرتی، تاریخی تناظر وچ ݙیکھݨاں پوندے۔
عابد عمیق
عابد عمیق پروفیسر تے سرائیکی شاعر ہے
تل وطنی
جیویں بئے بہوں سارے پکھی
جیویں خویش قبیلے ذاتاں
سقوط ملتان
1818دے وچ رنجیت سنگھ نے سکھاں دی بھنگی مثل نال اپݨے وݙے سکھ لشکر تے مشھور سکھ توپ خانہ زمزمہ، تے جنگ بجلی، نال ملتان تے شدید حملہ کیتا، ایں حملے دے دوران اندرون قلعہ ملتان ھک نمک حرام افغانی جرنیل عبدالصمد بادوزئی نے غداری کر تے رنجیتی فوج نال اپݨے مفاد کیتے ڳݨ منجھ کر گھدی تے رنجیتی سکھ فوج کو قلعہ ملتان دے خفیہ تے کمزور مقامات دی نشاندہی دے نال نال اپݨا زاتی لشکر وی سکھ فوج نال رلا گھدا،،
رنجیت سنگھ موجودہ صوبہ پنجاب دے کئی لوکیں دا اج وی عظیم ہیرو ھے،
سائنس
حوالے
ونکی:سائنس
محاصرۂِ طائف
اسلامی افواج نے طائف پہنچ کے شہر دا محاصرہ کر گھدا مگر قلعے دے اندروں کفار نے ایں زور و شور دے نال تیراں دی بارش شروع کر ݙتی کہ لشکر اسلام اوندی تاب نہ گھنا سڳا تے مجبوراً اینکوں پسپا تھیوݨا پیا۔ 18 ݙینہاں تک شہر دا محاصرہ جاری رہیا مگر طائف فتح نہ تھی سڳا۔ حضور ﷺ نے جݙݨ جنگ دے ماہراں نال مشورہ فرمایا تاں نوفل بن معاویہ نے عرض کیتا کہ یا رسول اﷲ ﷺ ! لومڑی اپݨے بھٹ وچ گھس ڳئی ہے۔ اگر کوشش جاری رہی تاں پکڑ گھدی ویسی لیکن اگر چھوڑ ݙتی ونڄے تاں وی ایندے کولوں کوئی اندیشہ نہی ۔ اے سݨ کے حضور ﷺ نے محاصرہ ختم کرݨ دا حکم فرمایا۔
طائف دی جنگ وچ مال غنیمت دی تقسیم
طائف توں محاصرہ چا کے حضور ﷺ جعرانہ تشریف گھن آئے۔ اتھاں اموال غنیمت دا بہت بڑا ذخیرہ جمع ہئی۔ چویہہ ہزار اٹھ، چالیہہ ہزار توں زائد ٻکریاں، کئی مݨ چاندی تے چھی ہزار قیدی۔ اسیرانِ جنگ دے بارے آپ ﷺ نے انہاں دے رشتہ داراں دے آوݨ دا انتظار فرمایا۔ لیکن کئی ݙینہہ گزرݨ دے باوجود جݙݨ کوئی نہ آیا تاں آپ ﷺ نے مال غنیمت کوں تقسیم فرما ݙیوݨ دا حکم فرما ݙتا۔ مکہ تے اوندے اطراف دے نومسلم رئیساں کوں آپ ﷺ نے بڑے بڑے انعاماں نال نوازا۔ اتھاں تک کہ کہیں کوں ترئے سو اٹھ، کہیں کوں ݙو سو اٹھ، کہیں کوں سو اٹھ انعام دے طور تے عطا فرمائے ۔ اینہی طرح ٻکریاں کوں وی نہایت فیاضی دے نال تقسیم فرمایا۔
حسین گوہر
گوہر دا اصل ناں غلام حسین ہے۔آپ 1959ء  اچ  حسین بخش کھوکھر سئیں  دے گھر بلاک نمبر 37 دیرہ غازی خان   اچ جمیے ۔1977 ء  اچ شاعری شروع  کیتی  تے  سئیں  سعید احمد راشد دی شاگردی اختیار کیتی ۔انہاں  دی ہک کتاب  “ فجر دا تارا”  شائع    تھئ اے۔ انہاں دی ڈوجھی کتاب  نوحیں تے مشتمل ہے جیندا ناں “ اُمُ الحسینیت” ہے۔
زاہدہ حنا
ازدواجی حیاتی
زاہد حِنا نے پئے جون ایلیا ہِک ادبی رسالے "انشاء" نال بطورِ مدیر ڄُڑے ہوئے ہَن، جِتّھاں اُنّھاں دی ملاقات زاہدہ حِنا نال تھئی بعد وِچ اِنّھاں ݙُون٘ہائیں نے شادی کر گِھدّی۔ زاہدہ حِنا اپݨے انداز دی ہِک ترقی پسند دانشور ہِن اَتے ہُݨ وی ݙو روزنامیاں، روزنامہ جنگ اَتے روزنامہ ایکسپریس وِچ حالاتِ حاضرہ اَتے معاشرتی موضوعاں اُتے لکھین٘دی ہِن۔ جون ایلیا اَتے زاہدہ دی ݙو دِھیاں اَتے ہِک پُتر ڄَمّیا ہئی۔ ١٩٨٠ء دے ݙہاکے دے وِچالے وِچ اُنّھاں دی طلاق تِھی ڳئی۔
شہباز شاذر
نظم۔۔۔ وینڑ
گھر بیٹھے ہیں محفوظ نسے
چئو گردوں شور ہا کاویں دا
ایں وار بہار دغا کیتے
ساڈا جرم ڈسائے اساں کیا کیتے؟
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
طلب تاں میݙی ڄان ! بے انت تھل اے ، طلب دا کتھئیں وی ٹکاݨاں نہ تھیوے
ڄݙاں تئیں تیݙی مونجھ لولیاں نہ ݙیوے تے ڄے تئیں تیݙی بانہہ سرہاݨاں نہ تھیوے
میݙا دل د_وانہ اے کملا اے ڳالھا کتھئیں تاں میݙا ݙکھ وی سمجھے ہا شالا
بھلا کون شاھد او شاعر او پاڳل او روڳی او ڄوڳی دعائیں کریندا
وݙی پیاری ہے ڄندڑی ڄان میݙی
" کون پچھو تے ولے "
🍃🌿🌹🌺🌷
روندیں روندیں کینویں تھئے ہاسے ڄدا یاد کروں
اساں اندھے اندھاریں دے ماریے ھوۓ اساں وستی دے واسیں کوں ھݨ 'سدھ ملی.
تیݙی ھک رات آنوݨ دی منت ہے چن ! نہ تاں اساں فقیریں دے گھر چاندݨیں  ؟
کوئ جھاتی کوئ جھات ولیکھا کوئ ویلھے دا ویکھا شالا _وس پوون `وس پوون نیناں درس پیاس
ھکے شڄر دیاں شبیہاں لڑی ، پھلی ، شڄرے
مڳر تیکوں بھُل کے اے ڄیون دی سوچے اے دل ایتلا وی سیاناں نہ تھیوے
اپنیاں باہیں ونڳیں وانڳے ڳل پانواں وچل پانواں
بالیں وانڳے ڳالھے دل کوں ٹھڳلیاں نال ٹھڳالاں
سدھ نئیں کینجھی جھانجھر ہئی ڄو پیریں توں رُس ڳئی اے
سدھ نئیں کون کݙاں وچل آوے آوے ول ناں آوے
مکان خالی کھلئے ہوئے در ہکو ڄہیں ہن!
ڄو ہر نماشاں توں خاب ݙیکھن فڄر تئیں ڄاڳن
مصوم  نسلیں   دے   ذہن   وچ   ݙر  ہکو ڄہیں ہن!
اوہو  میݙا   لا شعور،  بلدا   تنور تس دا
اوندی مُسک لباں دی یاد آ ڳئی قبریں تیں ݙیوے بل پئے ہن
مانڳویں رنڳیں دا چِتریا
تیݙے تل دی لُکی لک چھپ لڳی دل نال رہ ڳئی اے
رنڳیں توں رِس وی نئیں سڳی
ڳونڳی ڄو ہئی ݙَس نئیں سڳی
ونڳاں ڄو ہُن کئے نی رہ ڳیاں کئی ترٹ بھڄ وی کئے نی
ساݙے تاں نین ڄنڳل
من مست مور نیناں
تیݙے تاں نندر نیناں
تیݙی تاں مونجھ ماہی
اوکھا وی کیا الیسوں
توں مل پوویں تاں یکدم لاݙلا بچہ نکل آندے
لعل دا کیا خیال کرنے وت انڳارا ݙیکھنے
اوں تاں بس پلکیں اُتیں پنیال پارا ݙیکھنے
بعد وچ تاں حشر تئیں اکھیاں ڄڳارا ݙیکھنے
اَئے تاں ہاسے میلے ݙیکھن سنڳ سنڳت نال نال
کُھل نہ پووے ݙر ہوندے ہن
ڳُھل پئی سک پھُل سرمی ڄہیں
ڄیون تھل اے کربل دا
پہلی رات وچھوڑے دی
تیݙی اکھ دے اشارے یاد آویندن
مسیتیں دے  منارے    یاد آویندن
توں میݙے پل پل دے نال ہوندیں تیݙی طلب نال
ڄو توں تاں ہوندا ہئیں نال میݙے خدا دے وانڳے
پہر پہر توݨیں سنبھل نئیں سڳدا
نصیب تھیون متاں تیݙے پیر تیݙے رستے تیں کِر ونیڄے
تیݙیں اکھیں دے کڄل کلھیپے دے وانڳ وہندی ہوئی نماشاں
دل اہدے ہُن اپنے گھر ونیڄے تے نال کڄلے دے گھِر ونیڄے
نصیب نسبت ہے تیݙے در نالرول بے شول سِرپھریں دی
ہن تاں نیناں نال نماشاں
چھاں نئیں لہندی دُھپ نئیں آندی
ڄداں سانڳے بے بنیاد لڳے ، تھی ساڳی پھل دے پھل ڳۓ ہیں
کہیں بئے دا کیا بیا کُئی کئے نی
بہوں اوکھی چُپ دی چوک میاں
ہر شئے کوں پتریں کِیر لڳی
کیا لوک تے کیا پرلوک میاں
ݙہدیں ݙہدیں 'رل ڳیوں 'رل کے ݙٹھے ول پھیر تئیں
پل دے اپݨیں پیر ہن پیریں دے اپݨیں بیر ہن
کیا پتہ ہے کون ڄیندا ناں پتہ وی نئیں کوئ
اے _چتری 'چنی دی چاندنی دیاں شرارتاں _ہن.
بجھ میں کون   تھینداں.
اساں اپنی شاخ امید کنوں گُل برگ غلاب دے کِریے ہوئے
ساڈی رت اِچ رس جو نئیں رہ گئی اساں وانگِ سَریّے سِر پے ہوئے
اینویں لُٹ نئیں پئی بُٹ باہیں تیں ساڈے شوق دی رنگ ادھوری اے
ساڈے ساہ دیاں ستراں لیر تھیاں ساکوں لیراں سیوننئیں ڈیندے
ایں توں پہلے جو کئی تار ترٹی ونجے میڈی نظریں توں میڈا بھرم ترٹ ونجے
وقت دے پھیر وچ کہیں گھمر گھیر وچ ساہ تچم تھی ونجے میڈا دم ترٹ ونجے
کہیں رستے رَل کے ٹُر پوووں کہیں رشتے دا اتبار کروں
تَیں کیا کیتے ہیں کیا کیتے کیا تَیں میں دی تکرار کروں
تکرار بھلا   کیا تھی    سگدے چن    چوڈی     نال چکوریں دا
جیون تاں من دی مُندری وچ مُندری ہوئی چاندنی چندریں دی
چُنی ہوئی کُل کتابیں دی سُنی ہوئی یار لوکیں دی
سلیقہ  سب توں    سوہناں دلبری دلدار لوکیں دی
ایہا ہک   مونجھ    موڑی ہے     اساں بیکار لوکیں دی
اتھاں ہن لوک     لوکیں نال رَل بہون وسر گئے ہن
تس رہ گئی اے تس وے سانول
لانول ڈے پیریں کوں میندیاں
پیر نہ پوسن گس وے سانول
اُلٹ پھیر پَبّیں تیں گُھمدا کھڑاہا
اند دی مستی الانی
پچھوں چہرہ ہے کہیں جاہ دا اگوں دربان ہے کہیں جاہ دا
کاسے وانگ خالی ہئی گودڑی فقیریں دی
بھَو وساری جلوں
پل دے قِصّے وچوں
تن ساڑے سبھ ہاڑ دا
وَل آنون ہووے ہا
چڑھی کنڈیاں کنڈ کنڈیر
بہہ چُلھ تیں رات کرے
اتے پھُلیں دے پھُل ہمسئے
سئیں! پکھڑو رُل گئے نی
میلے میل وساخ دے
رول پچھانویں
اپنے پیریں پوون
اندروں پھُٹ کے
کوئی پھَلی پھُلاں دے ویڑھے دی
لگی گلیاں ساہ دی  سیل
میڈی ڈُکھے کنیں دی والڑی
باہیں بُٹ تھیاں پچھلی لُٹ دیاں ہن تاں ونگاں ترٹ پیاں ہن
اپنے  جان   پتہ نئیں   کیا کیا    اندر اول    اندھارے    دی
الستی شام مُندری تیڈے ناں دی
سما جھولی تیکوں بہہ ڈیواں لوری
انگلیں دی ہر پُور وچالوں
یاعلیؑ ! حسنینؑ  دا بابا    علیؑ
مونجھ  من دے مکان وچ رہ گئ
کوئ پیر پاوے چا تاں بسم اللھ
اساں تاں یار میلہ ڈیکھ ول ونجنڑے
تے کہیں ڈھلدی نماشاں نال ڈھل ونجنڑے 🍃🍀🌺🌹
او پیریں تیں ڈہ گئے تے پیریں توں کینویں ہٹانواں پچھانواں!
🌱🍃🍀🌹
ساڈی اکھ وچ مونجھ مدامیں دی
ساڈے لب تیں مُرک حیاتی دی
اساں مٹی وہندے دریا دی!!
جیندی ساگی سیندھ سندوری اے
ہجر تیڈا  وسمیے ہوئے پتھر اُتے گونگی لکیر
لِکھ میڈے چہرے اُتے ول ڈیکھ توں ٹردی لکیر
مکران  اساں   بھنبھور    اساں
مینار! توں اونکوں ڈس ڈیویں
اساں ہنجوں حرف حرف کرنیں اساں تاں سینہ کتاب کرنے
خلا دے وچ تھئی شکار جوڑی کبوتریں دی
نکھڑ کے آئے  پر زمین تے پر ہکو جہیں ہِن
ایں ریت  رستے   دے لفظ لشکر ہکو جہیں ہن
اوہو  میڈا   لا شعور،  بلدا   تنور تس دا
کہیں کوں کیا ڈسانونڑی،
سر تیں سانون پیریں پانی ڈھہندین انت دیواراں
اکھ دی من  تیں  سال  پسالی  وہندیاں   پیئن جھلاراں
ہک پل دی ساری سوچ ہئی ہک خاب وسدی جھوک دا
توں ہک خاب تے خاب تاں اپنے وس وچ ہوندن
ماندے مُنہ وچ آ پوندی اے اکثر ریت تھلاں دی!