cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایوارڈ شاعری دی مُل تھی سڳدے؟
ایوارڈ گھنݨتوں انکارکوں سرکاری نوکری نال گنڈھن ایں پاروں وی درست کائنی جوبہوں سارے انقلابی دانشور، شاعر، لکھیک پوسٹ کلونیل دور وچ سرکاری نوکر ہوون دے باوجود آپڑاں تخلیقی کم کریندے آئن، پرانہاں سرکارکن ایوارڈ گھنݨتوں انکار کرڈتا، ایں حوالے نال ہندوستان دے دفاعی تجزیہ کارکرشناسوامی سبرامینیم دے وچار غورکرن دے قابل اِن جیں اے آکھ کے بدمابھوشن ایوارڈ گھنݨ توں انکار کرڈتاجو صحافیں تے بیوروکریٹس کوں سرکاری ایوارڈ نئیں گھنݨاں چہیدا۔
ہݨ نتارا ایہوتھیندے جو نوکری نیچ ضرور اے پر نوکری میہݨا کائنی ،ایوارڈ نال جے جیڈا وی طُرا لگیا ہووے، ایوارڈ ول وی میہݨا اے!!!
سرائیکی اکھراں دی تندیر
سئیں اشفاق لغاری، امتیاز خان،مہدی لغاری، تے چوہدری انور تے نال بئے ڈھڳ سنگتیاں دے تھورائت ہاں لفظاں دی سانجھ رلاوݨ کیتے۔ شہزاد عرفان۔۔۔۔۔ ھاں کچا
بھن تروڑ
گاٹے ترٹ
قہروات
دلیلں وات
کاویں دے کمبھ
وڈابول
ساویں سنجھ
دیغر ویلا
کالیاں شا راتیں- چت چائ جاه پرائ -چت چھکے تیں -چت موننھ دا زور --چت چٹکیاں-چت کنیں ساه -چت کنیں وی نسی چا جواب ڈتا -موئے دی چت تیں مکھنڑ -بے دی چت وچ مولھا کپاه کنیں کولا .--تتے توے تیں چت-گھر دا پیر تیں چلھ دا وٹه. -اٹھی دھیا پئو ڈیکھی اماں بیٹھئیں نمھیں پئ ڈسدی تیں -کھڑئیں وی نا ڈسساں --مونںھ داکولا گلھاں پٹواوے - رک دا چنڑاں نھیں چبیندا .-چلهوں وی گیو سے دلوں وی گیو سے. -او نک کپنڑ کوں تیار ھن آھدی ھئ بولا پیندی یاں. او نیندے نه ھن آھدی ھئ لانھدی چڑھدی جلساں. گونگی پیکئیں گئ نه گئ. چت دی پیڑ تیں ھنڑوں کڈھاوے. پانڑیں جوار کوں لگا تندیله نروؤا تھی کھڑا ھا. جتهاں اروڑی گند دا چھج اتھائیں ڈھاندے. ڈسنڑ دا من موسڑا تیں مچھیں دا ٹرکاؤں. چنڑاں ٹپسی اپڑان سر بھنیسی ۔ ڈڈھوں چنگاں نوھیں. نحوستی .بھیژا .پوستی. دھڈ .مویا .ماڑا .ماٹھا .میلا .مولھا .مڈا .گڈا .دڈا. بڈا .لوڈا .لیڑا .میسا .شودا .گودا .دودڑا .ڈمڑاں .بڈکا .لمبوترا .نونا.الونڑاں .سلونڑاں .سانولا .بھورا .بگا .دگا .دابڑا ٹوٹکا .لندھا .چبیا .چتھیا .نپیڑیا .گھابریا .متریا .چتریا .دروٹھا .کولا .مولا.ڈلیا .گلیا .تمبیارمبیأپهلھاڈھلا. کلھا.کوجھا .کملا .گملا .رلیا .بھلیا .ٹوٹا .کھوٹا .کھرا .کھبا .سجا .کبا. بک پڑوپی ۔ چنگ پانڑ ۔روواٹ بکاٹ-مردیں مردیں بچے۔چیل نوا سٹی-بڈھڑا کھکھوں-بڑکار-ڈوڑی تے پئے گیوں-چھک چھک ریتا ای-دب دال اچ پانڑیں-گئیڑی-کال کڑچھی, پهدی , طبک , کوه ککڑ , ھنس-پاتِھياں تَھپن، لَسی وَلوڑن-گُوھ انگاريں تے-کھو -منارے- جالہ-کانجنڑ -مکڑا- بھرجول -چوہی-چکلی-چکل- ار-دندے-گادھی- پڑ--لٹھ -ڈیھنڈا-تیر -وکڑی جھلنڑ -ماہل -اریڑں-لوٹا -جھلار -ٹھاکڑں -نثار-پاڑچھا-کھاڈا -کھال-کھالی- سیسی -بلبل -درکھانڑ پکھی -بطخ۔-چنجور ۔کوئل۔لالی ۔گورکھ-پکھی۔چھپاک ۔منگھ ۔ہل۔کانوڑی۔ڈڈھیڑا, ھیڑا , چنڈور , پینڑ پکھی , گجھ-کاں , چبری , گیرا , ٹٹنڑ , تتر , بٹیرا , رٹھا , کبوتر , ممولا , ملھالا , چیڑا , چانھ پکھی , ٹوبا , ٹوکا , جل ککڑ , ٹٹیھر , ٹٹونھاں , ھل , شکرا , باز , تلور , ڈوڈرکاں , بییا , بوڑی چیڑی , چکور , سونڈھا , طوطا , بگ , تلھر.
نازو (ناول)
’’سرائیکی زبان وچ ساکوں جو پہلا ناول نظر آندے او ظفر لاشاری دا ’’نازو (ناول)‘‘ ہے۔‘‘
ایں ناول دا مرکزی خیال پاکستان بݨݨ ویلھے فسادات تھیوݨ سیتی ہک لاوارث ٻالڑی دے چو گرد گھمدے۔ ایں سرائیکی ناول کوں رومانوی آکھیا ونڄ سڳدے۔ ایں ناول دے کردار وسیبی ہن۔ جنہاں وچوں نازو، اختر، گانمݨ، مریم، قادر بخش، روبینہ، نجمہ تے ڈاکٹر یوسف رحمانی شامل ہن۔ مکالمے سدھے سادے انداز نال، جذبات احساسات دی ترجمانی کریندن۔ ایں ناول دا اردو ترجمہ ڈاکٹر حمید الفت ملغانی نے کیتے۔
ظفر لاشاری دا ݙوجھا ناول ’’پہاج‘‘ ہے۔ جیندی اشاعت ۱۹۸۳ء وچ تھئی۔ ظفر لاشاری دے پہلے تے ݙوجھے ناول درمیان ۱۲ سال دا اشاعتی وقفہ ہے۔ ظفر لاشاری دا ݙوجھا ناول پہلے ناول ’’نازو‘‘ دے مقابلے، لکھت تے فکر دے حوالے نال اڳونہاں پندھ ہے۔ پہاج ہک کرداری ناول ہے جیندے وچ کہاݨی فطری بہاؤ نال اڳوںتے رُوں ٹُردی ہے۔ ناول دا کردار ’’رحیماں‘‘ وسیب دی تریمت دا نمائندہ کردار ہے۔ ناول وچ پہاج یعنی ݙوجھی ذال دے رشتے تعلق دی نفسیات کوں نمایاں طور تے پیش کیتا ڳئے۔ مکالمے کرداراں دی نفسیات دے مطابق ہن۔ ناول وچ وسیبی، شہری حیاتی دی منظر کشی خوب ہے۔
’’آپݨی رَت جو پاݨی تھئی‘‘ ڈاکٹر منیر احمد علوی دا ایہ ناول ۱۹۷۲ء وچ شائع تھیا۔ ایہ۸۰ صفحات اتے مشتمل ہے جینکوں ناولٹ وی آکھیا ونڄ سڳدے۔ ایں ناول دی فضا وسیب دی نمائندگی کریندی ہے۔ گھریلو مسائل دے تناظر وچ ایں ناول کہاݨی اگتے ٹردی ہے۔ ایں ناول دا کردار خدا بخش، آپݨے چھوٹے بھرا دی تعلیم دا بندوبست کریندے۔ غلام نبی آپݨی کلاس فیلو رضیہ دی محبت دے نتیجے وچ آپݨے ماموں دی دھی نال رشتہ کرݨ توں انکار کر ݙیندے۔ ایں اختلاف دی وجہ نال کئی کردار موت دے منہ وچ لڳے ویندن۔ اینکوں المیہ ناول آکھیا ونڄ سڳدے۔
محمد اسماعیل احمداݨی (۱۹۳۰ء۔ ۲۰۰۷ء) دا ناول ’’چھولیاں‘‘ ۱۹۸۳ء وچ سرائیکی سنگت، لاہور طرفوں شائع تھیا۔ ایں ناول وچ ماضی، حال، مستقبل کوں رلا کے، سرائیکی وسیب دی تاریخ، تہذیب، ثقافت کوں موضوع بݨایا ڳئے۔ فنی پختگی تے ٹیکنیک دی عمدہ مثال ایہ ناول انداز تحریر، آپݨی فکر تے زبان و بیان دے حوالے سرائیکی ادب وچ یکسر مختلف ناول ہے۔ جیندے بارے سئیں اسلم رسولپوری لکھدن:
’’ایں ناول وچ کہاݨی تے کردار موجود ہن لیکن ایہ اسلوب، زبان اتے فکر دے حوالے نال ایں طور منفرد ہے جو ایندے وچ سرائیکی وسیب دے ہک علاقے جیڑھا تقریباً جامپور تحصیل تے مشتمل ہے وچ اَدھ صدی دے اندر تھیوݨ والی فکری ارتقاء دی داستان ہے۔ اسماعیل احمداݨی دے آپݨے خیال مطابق ہک خاص لمحے اَتے کائنات دے ہک گوشے وچ انسانی فہم فراست دے ارتقاء دی کہاݨی ہے۔ (ایں ناول کوں موجودیت Extentionalism دے حوالے نال وی سمجھیا ونڄ سڳدے)۔‘‘
حوالہ جات
ونکی:لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی افسانوی نثر ونکی:لوک ناول۔ ونکی:سرائیکی ناول۔ ونکی:ناول ونکی:سرائیکی لوک ناول ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:لوک ادب۔ ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔
حروف دیاں ونکیاں بلحاظ صورت
ݙوجھے او حروف جہڑے جو ݙو یا ݙو کن زیادہ حروف تہجی تے مشتمل ہوندن یا ݙوجھے لوظیں ئِ چ او چھوٹے چھوٹے غیر مستقل لوظ جہڑے جو ٻولݨ یا لکھݨ ئِ چ کلھے کلھے معنی پیدا نھئیں کر سڳدے جݙاں توݨیں او کہیں جملے ئِ چ یا ݙوجھے لوظیں نال مل کرئیں استعمال نہ تھیون۔ انھیں چھوٹے چھوٹے لوظیں کوں "مرکب حروفِ تہجّی" آکھیا ویندے۔
تحقیق
ساکوں صدئیں دی تحقیق دے بعد اے معلوم تھئے جو پہلے مرحلے ئِ چ جے کر کہیں کوں ڳاں یا کہیں سنواݨی (تِریمت / زنانی) دے متعلق کوئی ڳالھ کرݨی مقصود ہووے ہا تاں وت او ڳاں یا سنواݨی دی تصویر بݨا کرئیں اپݨے مقصدا دا اظہار کریندا ہا۔ ݙوجھے مرحلے وچ ہک ٻہوں لمبی مدت دے بعد جݙاں جو انسانی شعور ئِ چ ودھارا تھی ڳیا تاں وت تصویریں کن افعال دا کم گھنیجن پئے ڳیا۔ یعنی اکھ دی تصویر کن نظر (یعنی ݙیکھݨ دے کم دا اظہار) تے ݙو ڄنگھیں کن رفتار یا چال مراد گھنیجن لڳ پئی جݙاں جو تریجھے مرحلے وچ کہیں شئے دی تصویر کن اوندے خصائص ، صفات مراد گھدے ون٘ڄݨ لڳ پئے ۔ مثال دے طور تے لومبڑی دی تصویر کن مکاری تے عیاری دا معنی گھدا ون٘ڄݨ لڳا۔ وت وقت دے گذرݨ دے نال نال ایھے تصویراں ݙنگئیں سدھئیں لکیریں ئِ چ بدل ڳیاں ۔ ہزاراں سال گذرݨ دے بعد اے ݙنگیاں سدھیاں لکیراں اصوات ئِ چ تبدیل تھیوݨ لڳ پیئاں تے وت اے اصوات حروف تہجی دا روپ اختیار کریندے ڳئے ۔ مثال دے طور تے ۔
الف
شروع شروع ئِ چ الف کوں ڳاں یا ݙاند دے سر نال مشابہت ݙتی ڳئی کیوں جو عبرانی ئِ چ الفا ڳاں یا ݙاند دے سرکوں آکھیا ویندے پر زمانہ بدلݨ دے نال نال ڳاں یا ݙانددے سر دی بجائے اوندے صرف سنگھ باقی رہ ڳئے جہڑے جوالف (ا) دی شکل اختیار کر ڳئے الف کوں ٻلیندئیں ہوئیں جہڑی سب کن پہلوں سادہ آواز پیدا تھئی او اینہہ حرف دا ناں پئے ڳیا لہٰذا الف پہلے پہلے حرف تہجی دا درجہ اختیار کرڳیا۔
ب
ہک مستطیل مکان دی سادہ جھئیں شکل کوں ’’ب‘‘ تصور کیتا ڳیا (کیوں جو عبرانی ئِ چ گھر کوں بیت آکھیا ویندے ) تے اوندے ہیٹھ ݙتے ڳئے نقطے کوں ہک دربان تصور کیتا ڳیا جہڑا جو مستطیل شکل دے مکان دے دروازے تے ٻیٹھا ہا۔ وت ہولیں ہولیں مکان دی شکل ہک لکیر بݨ کے رہ ڳئی تے دروازے تے ٻیٹھا ہویا آدمی اوندا نقطہ بݨ ڳیا۔
ج
جیم کن ’’جمل‘‘ یعنی ہک اُٹھ مراد گھدا ڳیا جیندے اتے ہک آدمی سوار ہا۔ آدمی زور نال جو اُٹھ دی مہار کوں چھکیا تاں وت اُٹھ دی گردن چھکیج کرئیں ’’ج‘‘ دی شکل اختیار کر ڳئی تے اُٹھ تے ٻیٹھا ہویا آدمی اوندا نقطہ بݨ ڳیا۔
د
عبرانی زبان دا ہک لوظ ئِ ’’دالت‘‘ جیندا معنی دروازہ تھیندے تے دروازے دی شکل ’’د‘‘ وانگوں ہوندی ئِ ۔
س
عبرانی ئِ چ ݙندیں کوں ’’س‘‘ نال تشبیہہ ݙتی ویندی ئِ۔ کیوں جو ’’س‘‘ دے ترے ݙنداݨے ہو بہو ݙندیں نال مشابہت رکھیندن۔
غ
غ دا معنی ئِ ’’منہہ‘‘
ک
(ہتھ دی تلی ) جݙاں ہتھ کوں سدھا کیتا ویندے تاں وت ہتھ دا انڳوٹھا تلی تے انڳلیں نال بالکل ک دی شکل بݨیندے ۔
م
م کوں سمندر ئِ چ اٹھݨ آلی پاݨی دی لہر نال تشبیہہ ݙتی ڳئی ئِ۔
ن
(مچھی) کیوں جو مچھی دی اکھ ن نال مشابہت رکھیندی ئِ۔
واؤ
واؤ کوں ہک کُنڈی دے نال تشبیہہ ݙتی گئی ئِ کیوں جو (واؤ) دی شکل کُنڈی نال ٻہوں مشابہت رکھیندی ئِ۔
سرائیکی حروفِ تہجّی دیاں صورتاں
اے ڳالھ نتر کے سامھݨے آڳئی ئِ جو اساں تئیں پہنچݨ آلے حروفِ تہجّی دراصل ݙو یا ݙوکن زیادہ سادہ اوازیں دا مرکب ہوندن ۔ جݙاں جو اساں کہیں وی حرف تہجی کوں اوندی پہلی سادہ اوازنال سݙیندے ہیں ۔ اہل عرب ہر حرف تہجی دے کُئی نہ کُئی معنی وی مقرر کیتن جنھاں دا اتھاں ذکر کرݨ ساݙی معلومات ئِ چ ودھارے دا باعث بݨسی۔ حروف تہجی تے انھیں دے وضع کیتے ڳئے معنی کجھ ایں ہن۔
الف
الف دا معنی ئِ کلھا آدمی، ہک ہزار، سرائیکی ئِ چ سن٘ڄے سکھݨے یا ننگ دھڑنگ آدمی کیتے وی ورتیا ویندے ۔ شعراء دے نزدیک الف سِدھی تے اچی قد کیتے تے اللہ تعالی دے ناں کیتے ہک علامت دے طور تے استعمال کیتا ویندے ۔ جیویں جو :
الف اللہ چنبے دی ٻوٹی مرشد من وچ لائی ہو
( حضرت سلطان باہوؒ)
اکھر پڑھ الف جو ، ٻیا ورق سبھ وسار
(حضرت عبد اللطیف بھٹائیؒ)
ب
ٻہوں ذالیں آلا مڑس، نال، وِچ، اُتے ، مقابل
ت
خمیر ݙتا ہویا اٹا، روٹی پکاوݨ کیتے ڳنھیا ہویا اٹا
ث
نرم ، نازک
ج
مست اُٹھ
ح
اُچی قد آلی عورت
د
موٹی عورت ، کھاوݨ آلی دال، ݙنگی قد
ذ
لانہہ یا تماخوں (تمباکو) دے رسے دے وٹ
ر
وَیر یا بغض رکھݨ آلا شخص ، چھوٹی ݙوئی
ز
پیٹو آدمی یعنی ڈھیر کھاوݨ آلا شخص
س
ٻہوں زیادہ کھنگھݨ آلا شخص یعنی کھنگھو۔
ش
لُٹ پُھر کرݨ آلا یعنی ݙاکو، لٹیرا ، تِکھا بھڄݨ آلا ، جلدی کرݨ آلا ۔
ض
بانگا ککڑ
ط
حریص تے لالچی شخص
ظ
ٻُبیل رن یعنی وݙئیں تے ٹھلئیں چھاتیں (پستان) آلی عورت
ع
اُٹھ دی دُنی ، اٹھ دی اکھ تے اکھ دے کھوپے ۔
ق
ہک پہاڑ دا ناں ( کوہ قاف) ، طاقتور، دولتمند، تونگر
ک
کاوڑ آلا شخص یعنی غصیل ، پیچ دار زلفاں ، یعنی چھلڑے چھلڑے وال
ل
اُٹھ، دولت،ٻال دی ڳلھ تے نظر گُزر کیتے کالا ٹکا لاوݨ ، ہک ٻئے کوں گُھٹ گُھٹ کرئیں گلکڑی پاوݨ، وݨ دیاں نرم و نازک شاخاں ، پشت پناہ ، پردہ ، ڈھک (بندش)، بچاء (بچائو)، آسرا، سہارا، گھر، رہݨ دی جا، لمباݨ۔
م
شراب، رمز (بھید ، راز) ، پتلی چیل (کمر) ، محمد عربی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ناں مبارک دا پہلا حرف مراد سئیں ہوراں دی ذات مبارک ۔
ن
مچھی ، وݨ دی پاڑ یا مُنڈھ،
و
اُٹھ دا کوہانٹ ، پاݨی دی اچی لہر ، نئیں دی چھولی ۔
ہ
چماٹ(تھپڑ) ، صدمہ، مصیبت۔
ی
ٻال دے پیوݨ دے بعد ماء دے تھݨیں ئِ چ بچئل کھیر۔
حوالہ جات
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر ونکی:سرائیکی غیر افسانوی نثر ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:لوک ادب۔ ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب دیاں اصطلاحواں ونکی:سرائیکی ادب دیاں اصطلاحواں ونکی:سرائیکی اصطلاحواں ونکی:سرائیکی حروفِ تہجّی ونکی:حروفِ تہجّی
سرائیکی ادبی تاریخ
سجاد حیدر پرویز دے ایں تحقیقی تنقیدی مضامین دے مجموعے کوں سرائیکی ادبی تاریخ درِ ابتدائی کاوش آکھیا ونڄ سکدے۔ سرائیکی ادبی تاریخ بارے ، ایہ مجموعہ ، پاکستان، س ، سرائیکی پبلی کیشنز ملتان تے سرائیکی ادبی تحریک 29۔ بی رائٹرز کالونی ملتان دے زیر اہتمام 14اگست 1984ء کوں شائع کیتا ڳئے۔
سجاد حید پرویز دے تحقیقی ، تنقیدی مضامین دا ایہہ مجموعہ رسالہ نما سائز وچ چھاپیا ڳئے۔ جیندا مُل 10 روپے ہے۔ سرائیکی ادبی تاریخ (ہک پرت) دے عنوان نال ہے۔ ایں مختصر مضمون وچ سجاد حیدر نے سرائیکی زبان دی اہمیت ، ایندے پچھوکڑ ، ایندے جغرافیائی حد ٻنے ، ایندے ابتدائی رسم الخط بارے سرسری معلومات مہیا کیتن۔
ݙوجھا مضمون ’’سرائیکی شاعری دے چوݙھاں سو سال‘‘ دے وچ سرائیکی زبان وچ تھیوݨ والی شاعری دا پچھوکڑ کنوں 1980ء تک دے عہد تک دا مختصر جائزہ پیش کیتا ڳئے تے ہک مضمون وچ دریا کوں کوزے وچ بند کرݨ دا آہر کیتا ڳئے۔ تاہم سجاد حیدر پرویز ہوراں اپݨے تحقیقی ، تنقیدی مضمون وچ پہلے توں موجود تحقیق اُتے انحصار کیتے۔
اپݨے ایں مضمون وِچ اُو لکھدن:"’’سرائیکی محقق اختر وحید مرحوم موجب 681ء وچ چاڑن قوم دے سرائیکی ادب دی پہلی لکھتی شکل اِچ ملدن۔‘‘"تریجھا مضمون ’’سرائیکی ادب دی شاعری ، ہک جائزہ ‘‘ وچ سجاد حیدر پرویز نے 197 شاعر اںتے 445 شعری تخلیقات دا جائزہ گھدے تے ایہہ شعری تخلیقات جہڑھیاں جنوری 79ء توں جون 83ء تک ’’سرائیکی ادب‘‘ دے ادبی شماریاں وچ چھپݨ والی شاعری اُتے مشتمل ہے۔ ایہہ جائزہ حروف تہجی دی ترتیب مطابق پیش کیتا ڳئے۔
مضمون ’’سرائیکی صحافت دی تاریخ‘‘ وچ 1866ء کنوں 1984ء تک 118 سالاں دی صحافت دا جائزہ گھدا ڳئے۔ ایندے وچ پہلا دور۔ پاکستان بݨݨ توں پہلے اتے پاکستان بݨݨ توں بعد یعنی ݙوجھے دور وچ سرائیکی صحافت دے ابتداء تے عروج دا ذکر کیتا ڳئے۔ناول سرائیکی زبان وچ ہک اہم صنف ڳݨیا ویندے ۔ ایں صنف دا جائزہ سجاد حیدر پرویز نے ’’سرائیکی دے ناول‘‘ دے عنوان نال پیش کیتے۔ جیندے وچ اُنہاں نے گݨتری دے ناولاں دا مختصر جائزہ گھدے۔‘‘
’’سرائیکی دے افسانوی مجموعے‘‘ دے عنوان نال مضمون وچ سجاد حیدر پرویزنے 1976ء توں 1980ء تک ، سرائیکی افسانے دے جو مجموعے چھپ تے سامݨے آئے اُنہاں بارے تعارفی تاثرات درج کیتن۔ جاں جو تحقیقی مضمون ’’سرائیکی ادب دے سرائیکی افسانے‘‘ ہک جائزہ دے وچ اُنہاں حروف تہجی دے اعتبا رنال 310 افسانیاں تے 134 افسانہ نگاراں دے حیاتی بارے منڈھلیاں معلومات مہیا کیتن۔ ’’سرائیکی ڈرامے‘‘ دے عنوان نال مضمون وچ سرائیکی ادب وچ ڈرامے دی ابتدائی ٹور تے سرائیکی دے 29 ڈرامہ نگاراں دے 50 ڈرامیاں بارے بنیادی کوائف درج کیتن۔ نمونہ ملاحظہ ہووے۔
ح
ح ……… س
حسن رضا گردیزی ، دھابے دھوڑے دا خالق ۔ سرائیکی شاعری دا مان ہے۔
’’پرائے لوک‘‘ جولائی 1972ء سہ ماہی سرائیکی بہاول پور ۔"’’چار درویش‘‘ اکتوبر 1972ء … ماہنامہ سرائیکی ادب ملتان"’’سرائیکی ادبی تاریخ‘‘ دا ݙوجھا حصہ سرائیکی زبان و ادب دی نامور شخصیات اتے انہاں دے فن دے تعارف بارے ہے۔جیندے وچ خواجہ غلام فرید ؒ ، غلام حسن حیدرانی ، ظفر لاشاری تے شیما سیال دے فن و شخصیت بارے تاثراتی پیرایہ اظہار موجود ہے۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب دی تاریخ ونکی:سرائیکی ادبی تاریخ
عبدالباسط بھٹی
سرائیکی زبان دے وݙے لکھاری تے مترجم ہن۔ مشہور ناول الکیمسٹ دا سرائیکی ترجمہ کیمیا گر دے ناں نال انہاں کیتا ہے جیہڑا انہاں دا کارنامہ اے۔ انہاں دا تعلق احمدپور شرقیہ ضلع بہاولپور نال اے۔
ایٹمی نمبر
کہیں ایٹم دے مرکزے (نیوکلئس) اچ موجود پروٹونز دی تعداد کوں کیمیاء یا طبعیات وچ ایٹمی نمبر آہدن ، اینکوں Z نال ظاہر کیتا ویندے۔
حوالے
ونکی:کیمسٹری ونکی:سائنس
ہک پیغام
کل (15-08-2015) کوں سرائیکی وسیب (پنجاب) دے ھک نامی گرامی گلوکار دا فون آۓ شانی صاحب آپنڑی بزم ت رسالے وچ ساڈی تحریک "گلوکار بچاؤ" کوں جاہ ڈیوو.... میں حیران.. مطلب پچھم تاں آھدن سپیکر ایکٹ دے تحت ساکوں ادب دی خدمت(ادب دی یا پیٹ دی) توں روکیا ویندا پۓ... پہلے تاں میکوں ایں گال دا پتا کۓ نی سچ ھے یا کوڑ. اگر سچ وی ھے تاں.. اے او کھڈا ھے جیہڑا اساں بنہیں واسطے کھٹیا ھا. رات کوں شبینہ ھووۓ ہا یا جمعے توں پہلے مسیت اچو آنونڑ آلی حمد و نعت دی آواز تاں اساں آھدے ھاسے یار مولوی خیال نئ کریندے کوئ مریض وی تھی سگدے جیکوں سکون ڈاکٹر ڈسیا ھووے وغیرہ وغیرہ... تاں جناب صاحب تہاڈے گیت کوئ میڈیکل ٹریٹمنٹ تاں نئ جو بیمار دی صحت ٹھیک تھی ونجے... باقی ایں جواب دے بعد جیہڑے مندے اوں عظیم فنکار کولو میں سنڑین نمی لکھ سگدا.... نوٹ...میڈا اے میسج میڈی ذاتی راۓ ھے بانگ رسالہ یا بانگ ادبی فورم پاکستان نال ایندا کوئ تعلق نئ. بانگ ھک ادارہ ھے جیں وچ ڈھگ دوست ھن او آپنڑی راۓ دے بعد تحریک نال جڑنڑ یا ترٹنڑ دا ڈسینسن. (منصور شانی، ١٦ اگست ٢٠١٥ء)
بشیر نیازی
بشیر نیازی دا تعلق ضلع میانوالی نال اے۔ انہاں دے سرائیکی ویڈیو اکثر سوشل میڈیا تے دلچسپی دا باعث بݨدن۔
زنانیاں دے حقوق
زنانیاں دے خلاف امتیازی سلوک دے سبّھے ونکیاں دے خاتمے دا کنونشن
left|thumb| زنانیاں دے خلاف امتیازی سلوک دے سبّھے ونکیاں دے خاتمے دا کنونشن وِچ شرکت
حوالہ جات
ونکی:زنانیاں دے حقوق ونکی:زنانیاں دے تحریکاں ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات ونکی:تِرِیمتاں دے حقوق ونکی:تِرِیمتاں دے تحریکاں ونکی:تِرِیمتاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات ونکی:انسانی حقوق
پروفیسر مقبول گیلانی
پروفیسر مقبول گیلانی ملتان شہر دی معروف سرائیکی شخصیت ہن۔ شعبہ تعلیم نال وابستہ ہن۔ ہݨ ایس ای کالج بہاولپور دے پرنسپل ہن۔
تامل سینما
تامل سنیما توں مراد تامل زبان دے موشن پکچرز ہن جیہڑے بنیادی طور تے بھارت وچ تیار کیتے ڳئے ہوون ۔ چنائی شہر ، تامل ناڈو وچ واقع تامل فلمی صنعتی مرکز ہے۔ عام ٻول چال وچ اینکوں کولی وڈ آکھا ویندے ، جیہڑا کڈمبکم تے ہالی وڈ دے الفاظ دے اجزا کوں ملا کے بݨایا ڳیا ہے۔
پروین نذر
پروین نذر مرحومہ ملتان نال تعلق رکھݨ آلی ہک سرائیکی گائیکہ ہن۔ ریڈیو پاکستان ملتان نال وابستہ ہن۔
امام ابنِ تیمیہ
امام ابن تیمیہ دا اصل ناں احمد، کنیت ابوالعباس تے مشہور ابن تیمیہ ہن. 621ھ وچ پیدا تھئے تے قلعہ دمشق ملک شام (سوریا) وچ بحالت قید و بند 20 ذوالقعدہ 728ھ وچ وصال تھیا۔ کہیں عالم دی عظمت تے مرتبے دا اندازہ اس دے شاگرداں توں وی تھی سڳدا ہے۔ امام ابن تیمیہ دے شاگرداں وچ امام ابن قیمؒ تے مشہور مفسر قرآن حافظ ابن کثیرؒ جیہے عظیم المرتبت علما وی شامل ہن۔ امام ابن تیمیہؒ 661 ہجری وچ موجودہ ترکی دے علاقے حران وچ پیدا تھئے۔ انہاں دے بچپن وچ انہاں دا گھراݨہ تاتاریاں دے حملیاں دی وجہ توں ہجرت کرکے شام آ گیا۔
علمی خدمات
شيخ الاسلام تقي الدين ابو العباس احمد بن عبد الحليم بن عبد السلام بن عبد اللہ بن الخضر بن محمد بن الخضر بن علي بن عبد اللہ ابن تيميہ نميرى، حرانى، دمشقى، حنبلى، عہد مملوكى دے نابغہ روزگار علماء وچوں ہن۔ اللہ تعالى نے انہاں کوں ہك مجدد دى صلاحيتاں نال نوازا ہئی۔ آپ نے عقائد، فقہ، رد فرق باطلہ، تصوف تے سياست سميت تقريبا ہر موضوع تے قلم چاتا تے اہل علم وچ منفرد مقام پاتا۔ آپ بہت فصيح اللسان تے قادر الكلام ہن۔ علم وحكمت، تعبير وتفسير تے علمِ اصول وچ انہاں کوں خاص مہارت حاصل ہئي۔ اپݨے والد دى وفات دے بعد دمشق دے دارالحديث السكرية دى مسندِ حديث تے جیہرلے آپ نے پہلا درس ݙتا، اوں وقت آپ دى عمر ویہہ سال دے قريب ہئي، اس وچ قاضي القضاة تے ديگر مشايخ زمانہ موجود ہن۔ آپ نے صرف بسم اللہ الرحمن الرحيم دے بارے وچ اتنے نكات بيان كيتے کہ سامعين دنگ رہ گئے۔
پرہلاد بھڳت
قدیم ملتان دے ہک موحد ہن۔ اپݨی توحید پرستی پاروں شہید کیتے ڳئے۔ انہاں دے مندر دے آثار ملتان اچ موجود ہن۔
ایڈوں بھاہ ہئی ایڈوں راہ ہئی
ایڈوں بھاہ ہئی ایڈوں راہ ہئی
پلاک دا مسئلہ کوئی مسئلہ نئیں ریہا دوست آپنڑیں آپنڑیں ناراضگیاں تے مٹی پاون اج دے سائنسی دور دی وڈی بیماری عدم برداشت ہے پلاک والیں خود ہتھ کھڑے کر ڈتن انھیں آپ آکھیے لماں انج کر ڈیو پلاک دے دوستیں کوں اے گالھ ڈسو جو اساں لمے پنجابی نسے اساں پہلے صرف سرائیکی ۔۔ ۔۔ ۔۔۔۔۔۔ جہری گالھ واسطے پتھاری بنڑائی ہم او اے ھے جو سرائیکی شاعریں ادیبیں دانشوریں تے پابندیاں تاں لیندو انھیں دے بارے سوچیندے نوہے ہک شاعر زال دے زیور ویچ تے اپنڑی کلہی گاوں ویچ تے کتاب چھپاوے ولا مل گھننڑ دی ریت نا ہووے گھر گھر مفت تقسیم کرے ڈسو میڈا شاعر کن تے ونجے کیڈے مرے تساں ہک مشترکہ فنڈ بنڑاو ساریاں تنظیماں حصہ پانون جہری تنظیم منہ لکاوے دھرموں کھوٹی سوجھل دھرتی واس دے ایجنڈے تے اے گالھ ہے ہر سال ہک انعام نثر دا ہک نظم دا باقائدہ اعلان دا اختیار تنظیم دے صدر کوں ہے میں صرف ترغیب کیتے شاند ماری ہم آخر اچ سلھیں دی بٹھی دے پکووے دا اشلوک لکھداں جہرے ویلھے بٹھی کوں بھا لیندے پڑھدے ۔ ایڈوں بھاہ ہئی ایڈوں راہ ہئی
جن ہیئں بھوت ہئیں پری ہئیں نکل ونج
صوفی تاج گوپانگ
تسنیم نواز گردیزی
تسنیم نواز گردیزی دا تعلق ضلع بہاولپور نال ہئی۔ مرحوم، ضلعے دی ہک اہم سیاسی شخصیت ہن۔
جعفر زٹلی
جعفر زٹلی (1658ء – 1716ء) اصل ناں  محمد جعفر ہئی، زٹلی تخلص رکھا۔ زٹلی دے لغوی معنی بے ربط گفتگو کرݨ والا ہے ۔ سید گھراݨے وچ پیدا تھئے۔ زیادہ تر زندگی دا حصہ دہلی دے آس پاس گزرا۔ زٹلی نے لکھݨ دا آغاز مغل بادشاہ  اورنگزیب دے دور وچ کیتا تے اورنگ زیب تے بہت زیادہ تنقید دے نال نال انہاں نے اورنگ زیب دے انتظامی صلاحیتاں دی تعریف وی کیتی ہے۔ اورنگزیب دے بعد دا دور مغلیہ سلطنت دے زوال دا دور ہئی ایہا وجہ ہے کہ انہاں نے اپݨی شاعری وچ مغلیہ دور حکومت تے بہت زیادہ تنقید کیتی۔ مغلیہ دور دے معاشی تے سیاسی حالات تے بادشاہ وقت دے خلاف اپݨی آواز شاعری دے ذریعے بلند کیتی اتھاں تک کہ بادشاہ وقت دے خلاف احتجاج دے وقت وی انتہائی غصے دے نال اپݨی رائے دا اظہار کیتا جیندی وجہ توں انہاں کوں مغل شہنشاہ فرخ سیر نے پھانسی دی سزا سݨائی جیندے تے 1716ء وچ جتی دے تسمے نال گلا گھٹ کے عمل کیتا ڳیا۔
ہک ہا بادشاہ
،،،،،،،  ہک  ہا  بادشاہ ،،،،،
بادشاہ تاں رب دی ذات ھے پَر اُو ھک ٹُوٹے زمین جئیندا ناں افغانستان ھے اوندا بادشاہ ھا ناں اُوندا داؤد ھا. داؤد بادشاہ اصول دا پکا ھا آپڑیں زبان کوں پانڑی ڈیندا ھا جیرھا حکم کر ڈیوے ھا اوندے اُتیں سو فیصد آپ وی عمل کریندا ھا رعایا کنیں وی کرویندا ھا. ہک ڈیھاڑے اوندی دربار ءچ ہک غریب فریادی فریاد کیتی ،بادشاہ سلامت اساں غریب ٹانگے تیں سفر کریندے ھئیں تیں ٹانگے آلے کرایہ آپڑیں مرضی دا گھندن اساں گریب لوک کنتے مروں ، بادشاہ اے گال سُنڑ کے رتالال تھی گیا ہک ٹانگے آلے دی ایجڈی جرآت کہ بادشاہ دے حکم دی خلاف ورزی کرے.
بادشاہ ویس فقیری پاء کے پُج گیا ٹانگے آلے اڈے تیں اُوکوں آکھس فلانی جاہ تیں ونجڑے چوکھے پیسے گھنسیں ٹانگے آلے آکھیا گال سیدھی ھے میں سرکاری ریٹ تے بلکل نمھی جُلدا توں ودھ کرایہ ڈیسیں ول جُلساں ، بادشاہ آکھیا چلو تریھ روپے ، اوں آکھیا اُتوں تے ، چالیھ ،اتوں تے ،پنجاہ ، ٹانگے آلے آکھیا مار تاڑی چڑھ آ. راستے ءچ ٹانگے آلے پچھا ،فقیر ھئیں بادشاہ آکھیا اُتوں تے ،فوجی ھئیں اُتو تیں ،افسر ھئیں اُتو تیں ،وزیر ھئیں ،اُتو تیں ،وائے یار کتھائیں داؤد تاں نہویں ،بادشاہ آکھیا مار تاڑی. ٹانگے آلے دیاں لتاں جواب ڈے گیا تے آکھس حضور تساں ہُنڑ جرمانہ کریسو داؤد آکھیا اتو تیں ،سزا ڈیسو ،اتو تیں ،ڈھکیسو ،اتو تیں پھاسی ڈیسو بادشاہ آکھیا مار تاڑی،اوں ہک تاڑی نال سارا لوک سیدھے تھی پئے. اساں جنھیں کوں مونڈھیں تیں چاء کے ہر واری تخت تیں جُل بلھیندے ھئیں اے ہَن تاڑی دے ڈا دے.
تھر ءچ موت بُھک دی شکل بنڑا کے میڈے لال کھادی ویندی ھے ،حاکم وقت ایں حالت ءچ ویندے جیویں اُتھاں انھیں ہر سہولیات پہنچائ ھووے اج سرخرو تھی کے دورہ کیتا ھووے، شرم تاں اوکوں وی آونڑی چاھیدی ھئ جیرھا ایں استاوے دے مونھ آلے گورنر کوں سڈی پیاء ھا ،کوئ مقامی چبل ھوسی جئیں تبدیلی دے ناں تیں ووٹ گھدا ھوسی. جیویں نانگ چمڑا وٹیندے ایویں اے حکمران طبقہ شکلاں وٹیندن کڈھائیں شیر کڈھائیں تیر کڈھائیں بلاء،اگر تھر ءچ میڈے بچے بھکے مردن ،میں لعنت بھیجنڑ ثواب سمجھداں جیرھے آھدن بھٹو زندہ ھے،، بھٹو مرگئے لعنتاں سٹ گئے،،شیر دی شکل ءچ جتامے ہن جنھیں ملک کوں تباہ کیتے ،تبدیلی دے نعرے ءچ فروعونیت ھئ جیرھی روزانہ کہیں نہ کہیں شکل ءچ نظر آ ویندی ھے،،آخر تیں اساں آپ  ول بچدے ہیں وائے یار جنھیں رل کے اینجھے بندے چُنڑیے ھوون ،آپ کینجھے ھوسن،،،،،جمیل بلوچ
شاکر مہروی
شاکر مہروی  سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا شاعر ہے
ڄم پل
جمݨاں 1966ء سناواں  کوٹ ادو مظفر گڑھ
نعت
طلب دے مارے بے حال عاشق ہو ادے رستے بھلیندے پئے ہن
کݙاں اے پیغام آ کے مل سی مدینے والے سݙیندے پئے ہن
اساکوں شاہی توں ودھ کے شاکر غلامی سئیں دی ہے شان بخشی
وݙا فخر ہے غلام نعتاں لکھیندے پئے ہن سݨیندے پئے ہن
ݙوہڑے
توں نکهڑ کے وی نئیں نکهڑ سگیا کل شیشہ چاۓ میکوں توں نظریں.
میکوں اپݨی کهل اچ توں نظریں اکھ نیر وہائے میکوں توں نظریں.
کہیں جهݨک ݙتی تاں توں ہانویں کہیں کهل الواۓ میکوں توں نظریں.
تیݙی "شاکر " مونجھ معراج کراۓ کوئ نظر جو آۓ میکوں توں نظریں.
شاعر:- سئیں شاکر مہروی صاحب
ݙوہڑہ
تیڈی مونجھ ولھیٹ کے سم پۓ ھیں ، سر پا کے_لیرا لاریں دا
اکھ ہنج کو کر آزاد چھوڑیۓ ، ھس کرنڑا مُہت جگاریں دا
پوہ رات ءچ پگھرو پانڑی ھیں ، تن سیک نی سہندا تاریں دا
تیڈیاں یاداں شاکرگھٹ تاں نئیں ، ھے روح کوں لیپ انگاریں دا
‏سئیں شاکر مہروی صاحب)
میں آپ رُنی رُخسار رُنے میڈی ھر ڈُسکی میڈے نال رُنی
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
Madina Haram|thumb thumb|القبة الخضراء (Cropped & Edtied) (اے صفحہ، خانوادۂ سلسلہ عظیمیہ خواجہ شمس الدین عظیمی صاحب دی اردو تصنیف "محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم"  حصہ اول تے دوم،  دا سرائیکی ترجمہ اے.)
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
میں اولے گِھن گِھن روندی رہی میں مُنہ تیں سَٹ سٹ وال رُنی
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
بسم اللہ الرحمٰن الرحیم°‍
قسم ہے زمانے دی، انسان خسارہ تے نقصان وچ ہے پر او لوگ ایندے توں مستثنٰی ہن جیہڑے رسالت تے قرآن دے تعلیمات کوں اپنا کے ایندے تے عمل پیرا تھی ڳئے.
-=-=-=-=- (القرآن) -=-=-=-=-
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
توں یاد رکھیں سُکھ سفریں وچ کُئی شے پئی کُھٹ میں یاد آساں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ڄمݨ دے بعد انسان دا تعلق ترے نظاماں نال اے. پہلا نظام او ہے جتھاں ایں نے خالق حقیقی کوں ݙیکھ کے اوندے منشاء کوں پورا کرݨ دا عہد کیتا. ݙوجھا نظام او ہےجینکوں اساں عالم ناسوت، دارالعمل یا امتحان گاہ آکھدے ہیں. تے تریجھا نظام او ہے جتھاں انسان کوں امتحان دی کامیابی یا ناکامی نال باخبر کیتا ویندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
کہیں ثابت شے کوں کہیں ویلے لگا کہیں جاہ ٻُٹ میں یاد آساں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
انسان دی کامیابی دا دارومدار ایندے تے ہے کہ او اے ڄاݨ گھنے کہ اوہنے اللہ دے سامݨے عہد کیتا ہے کہ اللہ اوندا خالق تے رب اے. علمائے باطن آکھدے ہن کہ انسان ستر ہزار پرت دا مجموعہ اے. اللہ تعالٰی دے قانون دے مطابق انسان جݙݨ عالم ناسوت وچ آندے تاں ایندے اتے ہک پرت ایہوجیہا غالب آویندے جیندے اندر سرکشی، بغاوت، عدم تحفظ، عدم تعمیل، کفران نعمت، ناشکری، جلدبازی، شک، بے یقیقنی تے وسوسیاں دا ہجوم ہوندے. ایہا او ارضی زندگی اے جینکوں قرآنِ پاک نے اسفل سافلین آکھا اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
تیݙٖے ہتھ دا شاکرؔ شیشہ ہاں جݙاں ویساں تُرٹ میں یاد آساں
جے حال تیں ترس طبیب تِھیوے نہ زخم ݙُکھا ہتھ چا گِھن.
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
روحانیت دے رستے تے چلݨ والے مبتدی دے ذہن وچ اے ڳالھ راسخ ہوندی اے کہ انسان دا کردار اوندی طرز فکر نال تعمیر تھیندے. طرز فکر وچ جے ݙِنگ ہے تاں آدمی دا کردار وی ݙِنگا بݨ ویندے. طرز فکر الٰہی قانون دے مطابق راست ہے تاں بندے دی زندگی وچ سادگی تے راست بازی کارفرما ہوندی اے. طرز فکر اگر سطحی اے تاں بندہ سطحی طریقے تے سچیندے. طرز فکر وچ گہرائی اے تاں بندہ شے دی حقیقت ڄاݨن واسطے تفکر کریندا اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
میکوں مرض نئیں کہیں دی غرض ہے بس تو چھوڑ دوا ہتھ چا گِھن..
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
حقیقت پسندانہ طرز فکر ہر آدمی دے اندر موجود اے پر ہر آدمی اینکوں استعمال نی کریندا. آدمی ݙیکھدے تے سمجھدے ہوئے وی غیر حقیقی ڳالھیاں کوں اصل تے حقیقی سمجھدا اے. سالک جݙݨ راہِ سلوک وچ قدم ودھیندا اے تاں والدین تے معاشرے کولوں ملی ہوئی غیر حقیقی طرزِ فکر تبدیل تھی ویندی اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
ہن چھیکڑی ساہ ہر ہِݙکی دے نا ڈھیر ستا ہتھ چا گِھن.
تیݙا ہتھ شاکر کوئی خان دا نئیں میکوں ہتھ نا لا ہتھ چا گِھن.
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
جس قسم دا ماحول ہوندے ہوں طرز دے نقوش کم و بیش ذہن وچ نقش تھی ویندن. جیں حد تک اے نقوش گھاٹے ہوندن ہوں مناسبت نال انسانی زندگی وچ طرزِ فکر تشکیل تھیندی اے. ماحول جے اینجھے کرداراں نال بݨیا اے جیہڑے ذہنی پیچیدگی، بے یقینی، بددیانتی، تخریب تے ناپسندیدہ اعمال دا مظاہرہ کریندن تاں فرد دی زندگی امتلا وچ مبتلا تھی ویندی اے. ماحول میں اگر راست بازی تے اعلٰی اخلاقی قدراں موجود ہن تاں ایہوجیہے ماحول وچ پروان چڑھݨ والا فرد پاکیزہ نفس تے حقیقت آشنا ہوندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
مرحوم سئیں شاکر مہروی
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
سب ڄاݨدن کہ ماں ٻولی سکھݨ کیتے ٻال کوں قاعدہ نی پڑھنا پوندا..................... شک تے بے یقینی دا پیٹرن جیں طرح ٻال دے اندر ماحول توں خود بخود منتقل تھی ویندے، ہوں طرح پاکیزہ ماحول تے روحانی استاد دی قربت نال سالک دے اندر یقین دا پیٹرن بݨ ویندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
میکوں اوچھا ݙیکھ کے تھل ماریۓ ، ٹری آئی ء ریت زبان توݨیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
جتنے وی پیغمبرؑ تشریف گھن آئے سب دی طرزِفکر اے ہئی کہ ماورائی ہستی دے نال ساݙا رشتہ قائم اے. ایہا روحانی طرزِفکر اے تے ایہو رشتۂ کائنات دی رڳِ جان اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
دھاں دھوڑ دھدڑ وے ہاب تھئ ، کوئی آہ نئیں گئ اسمان توݨیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
روحانی طرزِفکر مسلسل ہک عمل اے جیہڑا سالک دے اندر خون دی طرح دور کریندا رہندے. ایں عمل وچ وݙی رکاوٹ صدیاں پراݨیاں او روایات ہن جنہاں دا مطمح نظر مادیت اے. آدمی جس ماحول وچ جوان تھیندے او ماحول خاندان تے قبیلیاں دے روایات بݨ ویندن. روایات دے امین والدین ہوندن، بھرا بھیݨ ہوندن، کنبہ برادری دے لوگ تے تمام قرابت دار ہوندن. انسانی برادری وچ ݙو طرح دے لوگ ہن.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
اونویں ملکہ ھم جاگیر میݙی ، بھنبھور کنوں مکران توݨیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
١. جیہڑے خاندانی روایات وچ زندہ رہندن. انہاں کوں ایندے نال کوئی غرض نی کہ دنیا وچ کیا تھیندا پیا اے تے جے تھیندا پیا اے تاں کیوں تھیندا پیا اے. انہاں واسطے اتنا کافی اے کہ ساݙے پیو ݙاݙا ایں طرح کریندے ہن.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
‏(سئیں شاکر مہروی صاحب)
جیویں لارے لا وندلا ٹر گئے انویں ہن وندلاوے ݙیکھ ونجے.
اگیں لائیں ہویں ساریں منتیں تے بیاں منتاں لاوے ݙیکھ ونجے.
چپ چاپ جدائی دی مورت کوں توڑے نہ الاوے ݙیکھ ونجے.
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ساݙے سامݨے ساݙے ٻالاں دی مثال اے. اساں جݙݨ ٻالاں کوں جہالت نال بھرے ماحول توں الگ کر کے علمی ماحول وچ سٹیندے ہیں تاں.............. دراصل جہالت دے خلاف اعلان بغاوت کریندے ہیں. میٹرک تک تعلیم حاصل کرݨ وچ ݙاہ سال لگ ویندن. ہک سال دا وقفہ شمار کریجے تاں ساڈھے ترے ہزار گھنٹے خرچ کر کے ساݙا ٻال ایں قابل تھیندے کہ او سو تک ڳݨتری یاد کر گھندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
کیویں شام گذردی اے شاکر دی ہک وار تاں آوے ݙیکھ ونجے.
سئیں شاکر مہروی مرحوم
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
میٹرک تک تعلیم حاصل کرݨ وچ پینتریہہ ہزار (٣٥٠٠٠) گھنٹیاں دا وقت تے ہزاراں روپے خرچ تھیندن. انہاں پینتریہہ ہزار گھنٹیاں وچ ماں دی کوشش ہوندی اے کہ ٻال پڑھائی وچ لڳا رہوے. پیو وی ایں طرف توجہ ݙیندے کہ ٻال دی تعلیم وچ کوتاہی نہ تھیوے. بھرا وی کتاباں کاپیاں گھن کے نال ٻیہہ ویندے. بھیݨ وی پڑھݨ دی تلقین کرہندی اے. گھر دے سبھے ڄݨے توجہ ݙیندن تݙاں سیکنڈری سطح دی تعلیم حاصل تھیندی اے. اعلٰی تعلیم حالی شروع نی تھئی. میٹرک دے بعد رستہ کھلدے کہ کیہڑی فیلڈ وچ اڳوں ودھݨے. ڈاکٹر بݨنے، انجینئر بݨنے، اکاؤنٹینٹ بݨنے، جہاز اݙاوݨے، مشین بݨاوݨی اے وغیرہ وغیرہ. ݙاہ سال وچ آدمی عالم نی بݨ ویندا. قابل ذکر علوم دے حصول دے کیتے ذہنی طور تے تیار تھی ویندے.............. اے تذکرہ دنیاوی تعلیم دا اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
توں نہ رس تیݙے روسے دا کائینات نئیں مل توں کیوں رسدئیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ݙوجھے پاسے روحانی علوم ہن. ہک ہفتہ وچ ہک گھنٹے دا وقت وی آدمی بمشکل کڈھدے.ایں تناسب نال ہک مہینے وچ چار گھنٹے تے ہک سال وچ اٹھتالہی (٤٨) گھنٹے بݨدن. آدمی دے باقی معمولات وی جاری رہندن. کاروبار وی تھیندا رہندے. ملازمت وی جاری رہندی اے. شادی ویاہ تے باقی کم وی انجام ݙتے ویندن تے صدیاں پراݨے روایات تے ماحول توں وی آدمی ذہنی طور تے وابستہ رہندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
جݙاں جیاݨدا ہئیں تیݙی مسک بنا نئیں کھلدے پھل توں کیوں رسدئیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ہک سال وچ صرف (٤٨) گھنٹے خرچ کرکے اگر اے سوچا ونجے کہ کجھ حاصل نی تھیا، میں کشف دی لذت نال آشنا نی تھیا، مافوق الفطرت ڳالھیاں سامݨے نی آئیاں تاں ایندا مطلب اے تھیا کہ روحانیت دی اہمیت دنیاوی علوم دی ابتدائی کلاساں توں وی گھٹ کر ݙتی ڳئی اے................. ݙاہ سال تک ہر سال ساڈھے ترے ہزار گھنٹے خرچ کرݨ دے بعد طالب علم ایں قابل تھیندے کہ اعلٰی تعلیم دے کہیں شعبے دا انتخاب کرے تاں ٤٨ گھنٹے دا وقت ݙے کے او کیں طرح آہدے کہ روحانی علوم حاصل نی تھیندے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
رل ویسی تن دے صحرا وچ میݙی روح بلبل توں کیوں رسدئیں
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
خالص روحانی ماحول وچ رائج طرزِفکر کولوں روحانی استاد دی طرزِ فکر منفرد ہوندی اے. روحانی استاد وچ توکل تے استغناء ہوندے، دنیا طلبی نی ہوندی. اوندی مرکزیت "توحید" اے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
انویں آکھ چا شاکر رل ونج توں میں وینداں رل توں کیوں رسدئیں
توں مالک پاک ہئیں سوچیں توں ، ساکوں کئ _وسواس زمین اتے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
روحانی علوم سکھݨ دے کیتے طالبات تے طلبہ کیتے ضروری اے کہ انہاں دے اندر منفی، شیطانی تے غیر اسلامی روایات توں بغاوت کرݨ دا حوصلہ تے جذبہ ہووے................ صرطِ مستقیم تے چلݨ تے مستقل مزاجی نال اڳاں ودھݨ دا عزم ہووے. سیدنا حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دے نقوشِ قدم تے قائم رہوے تے اللہ تعالٰی دا عرفان حاصل کرݨ کیتے طاغوتی طاقتاں تے نفس دی سرکشی نال ٹکراوݨ تے انہاں کوں زیر کرݨ دی ہمت ہووے.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
کیوں بھیجی پنجرا ہڈیاں دا ، سٹیو ویہڑ کے ماس زمین اتے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
پیشِ نظر صفحات وچ سیدنا حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دی حیاتِ طیبہ دے او پہلو جمع کیتے ڳن جنہاں وچ مثبت طرزِفکر کوں فروغ ݙیوݨ وچ شر دے نمائندیاں دے طرفوں قدم قدم تے کھڑے کیتے ڳئے رکاوٹاں دا تذکرہ اے. توحید دے رستے وچ انہاں رکاوٹاں کوں دور کرݨ کیتے حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دی ساری زندگی پریشانیاں تے ذہنی اذیتاں وچ لنگھ ڳئی. تے اخیر او اللہ دا پیغام پہنچاوݨ وچ کامیاب تے کامران تھئے. او اللہ توں راضی تھی ڳئے تے اللہ انہاں نال راضی تھی ڳیا.
شاکر مہروی
ݙوہڑہ
ساکوں فلک تے "شاکر" سدھ نہ ہئ ، اج تھۓ احساس زمین اتے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
اے مختصر کتابچہ سیدنا حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دی سیرتِ پاک دے اوں حصے دا مجمل خاکہ اے، جیندے وچ حضور صلی اللہ علیہ وسلم نے تبلیغِ دین دے سلسلے وچ ٢٣ سال جدوجہد تے کوشش فرمائی اے. پیدائش دے بعد توں چالہی سال تک دی عمر وی سالکان واسطے مشعلِ راہ ہے.
شاکر مہروی
زندگی
ہک ساہ اکھڑے تاں سدھ پئی ءِ چوطرف اندھارے زندگی دے
یک لخت عقل تسلیم کیتے ساہ مانگویں سارے زندگی دے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
خواجہ شمس الدین عظیمی
شاکر مہروی
زندگی
اج ایں چاکر کل اوں تھیسی ہن کوڑے لارے زندگی دے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
مرکزی مراقبہ ہال
شاکر مہروی
زندگی
ہن بک بک رونو ناں پئے گئے سے کر یاد اشارے زندگی دے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
سرجانی ٹاؤن کراچی.
شاکر مہروی
زندگی
ناہی سوچا تو ڑ دی سنگتی نئیں ساہ آپ ادھارے زندگی دے
سرائیکی ادب دی مختصر تاریخ
"سرائیکی ادب دی مختصر تاریخ" اے کتاب ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز ہوراں دیاں تحقیقی کاوشاں دا نتیجہ ہے ایں کتاب دے سرنانویں تے ’’ سرائیکی لوک ادب دی آپݨی طرز دی پہلی ادبی تاریخ‘‘ لکھیا ڳئے، ایہ کتاب س ۔ سرائیکی پبلیکیشنز چغتائی بلڈنگ ۔ بلوچ نگر مظفر گڑھ دی طرفوں اپریل 1986ء وچ چھپی۔ جیندے صفحات دی تعدد 464 ہے۔ پہلی واری ایہ کتاب 500 دی تعداد وچ چھاپی ڳئی تے علی بھائی پریس ملتان نے ایہ کتاب چھاپی۔ ایں کتاب دی ہک خصوصیت اے ہے جو ایہ کتاب تحقیق کار سجاد حید پرویز دے اپݨے ہتھ دی لکھائی وچ ہے۔ ݙوجھی خصوصیت اے اے جو ایں کتاب دے صفحہ نمبر 4 اتے سرائیکی دے مخصوص حروف تہجی:
سرائیکی رسم الخط دے انہاں مخصوص حروف کوں بمطابق سرائیکی حروف کمیٹی منعقدہ اجلاس ملتان (18 مئی 1979ء ) دے بار ے فٹ نوٹ نال چھاپیا ڳئے۔
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
١٢ ربیع الاول ١٤١٧ ہجری
شاکر مہروی
زندگی
اچھا خیر ءِ واریاں وٹ گئی ءِ ہن جے تئیں وارے زندگی دے
چلو من گئے ہیں مجبوریاں ہن بن کون گذارے زندگی دے
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ٻلپݨ دے ٻارہ سال
thumb|مدینہ شہر دا ہک منظر
سرائیکی ادب دی مختصر تاریخ
کتاب دے موضوعات دی تندیر کجھ ایں طرحاں ہے:
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب دی تاریخ ونکی:سرائیکی ادبی تاریخ
محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
ٻلپݨ دے ٻارہ سال
محمد الرسول اللہ علیہ الصلٰوۃ والسلام نے ایں دنیا وچ جݙݨ اکھ کھولی تاں انہاں دے والد حضرت عبداللہ ایں دنیا توں رخصت تھی چکے ہن. حضرت عبداللہ شادی دے کجھ عرصے بعد ہک تجارتی قافلے دے نال شام ڳئے، واپسی تے یثرب دے مقام تے بیمار تھئے تے عالمِ جوانی وچ اتھاہیں انتقال کر ڳئے. انہاں دے انتقال دے ݙو مہینے بعد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم پیدا تھئے.
جݙݨ آپؐ دنیا وچ آئے تاں سرزمینِ عرب سرسبز تے شاداب تھی ڳئی. درخت پھلاں نال نِوّ ڳئے. مکے وچ خوشحالی آ ڳئی. ہیں سال اصحاب الفیل دا واقعہ پیش آیا ہئی. جݙݨ ابراھہ تے اوندی سٹھ ہزار فوج تے ١٣ ہاتھی سنگریزیاں دی بارش نال کھادے ہوئے بھس وچ بدل ڳئے.
ولادت دے ویلہے بھوئے امب آیا تے کسرٰی شہنشاہِ فارس دے محل دے چوݙہ کولے ڈھے پئے. آتش کدہ فارس وچ صدیاں توں روشن بھاہ وسم ڳئی.
حضورؐ نے ترے ݙینہہ تک اپݨی ماں دا کھیر پیتا ول ثوبیہ دا کھیر پیتا. ݙو سال پہلے ثوبیہ نے آنحضرتؐ دے چاچا حمزہ کوں وی کھیر پلایا ہئی. اے او خوش قسمت مائی ہن جنہاں نے حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دے ڄمݨ دی خبر ابولہب کوں سݨائی تاں ابولہب نے انہاں کوں آزاد کر ݙتا.
عرباں وچ رواج ہئی کہ پرورش دے کیتے نکے ٻالاں کوں دیہات وچ بھیڄ ݙیندے ہن. دیہاتاں وچ رہوݨ والیاں عرب زنانیاں سال دے مختلف حصیاں وچ مکہ آندیاں ہن. تے کھیر آلے ٻالاں دی پرورش کرݨ واسطے صحرا وچ گھن ویندیاں ہن. قبیلہ بنو سعد بن دی عورتاں نے ݙوجھے ٻالاں کوں جھولی گھدا تے حضرت حلیمہ نے محمدؐ کوں ہاں نال لایا.
ابتدائی حیاتی دے چار سال آپؐ نے بنو سعد وچ دائی حلیمہ دی رضاعت دے زیرِ سایہ گزارے. رضاعت توں فارغ تھی کے حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام اپݨی اماں دے کول آ ڳئے.
جیہرلے آپؐ چھی سال دے تھئے تاں حضرت آمنہ اپݨے پے دے مزار دی زیارت کیتے یثرب تشریف گھن ڳئے. ایں سفر وچ امِ ایمن وی نال ہن. حضرت آمنہ ہک مہینہ یثرب وچ ٹکے ریہے. اتھاں روز بروز انہاں دی صحت خراب تھی ڳئی تے مکہ واپس آندے ویلہے سفر وچ ابواء دے مقام تے انہاں دا انتقال تھی ڳیا. امِ ایمن محمد الرسول اللہؐ کوں مکہ مکرمہ گھن آئیاں تے انہاں دے ݙاݙا عبدالمطلب دے سپرد کر ݙتا. ݙو سال وی نہ گزرے ہن کہ ݙاݙے عبدالمطلب دا انتقال تھی ڳیا. ݙاݙا مرݨ ویلہے اپݨھ اٹھ سال دے یتیم پتر کوں اپݨے پتر ابوطالب دے حوالے کر ڳئے تے متوسط الحال ابوطالب دی سرپرستی وچ محمدؐ دی حیاتی دا نواں دور شروع تھیا.
اٹھ سال دی عمر وچ جݙݨ ٻال دنیا دی اچ جھِک کولوں بے خبر کھیݙکود وچ مگن ہوندن محمدؐ سارا ݙینہہ ٻکریاں دی راکھی کریندے، ٻیلے وچ انہاں کوں چراوݨ گھن ڄلدے، ݙوپہراں دے کھاݨے وچ پہاڑی ٻیری دے ٻیر کھا کے پیٹ بھریندے، اٹھاں دی مہار پکڑیندے تے گھر دے چھوٹے وݙے کم کریندے ہن. محمدؐ نے اپݨے چاچے دا ہتھ ونڈاوݨ واسطے تے چاچے دے مونڈھیاں توں اپݨا بار ہٹاوݨ کیتے اتے ذکر کیتے ہوئے مصروفیتاں لبھ گھدیاں. اگرچہ ابوطالب نے بھتریجے تے اپݨے ٻالاں دے وچ کوئی فرق نہ کیتا تے ݙوہاں ذال مرداں نے سکے پتر دی طرح انہاں دی پرورش کیتی پر ماء دی محبت تے پیو دی شفقت دا بدل تاں نی ہوندا.
حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام اٹھ سال دی عمر وچ ہر سویرے شہر توں ٻاہر ٹر ویندے تے چرکے شام تک کلہے صحرا وچ رہندے ہن. اکثر ویلہے لامحدود آسمان تے لامتناہی افق تے نظراں ڄمائے رکھدے تے سجھ ڈھلݨ توں پہلے زناوراں کوں گھن کے واپس آبادی وچ ول آندے. او ٻال جیندا پیو نہ ہووے، جیندی ماء نہ ہووے تے جیہڑا کھیݙݨ کودݨ دی عمر وچ محنت مشقت کرے او زندگی وچ خودکفیل (Self Made) ہوندے.
پیغمبرِاسلامؐ دے چاچا ابوطالب ہک تاجر ہن. او محمدؐ کوں ٻارہ سال دی عمر وچ شام گھن ڳئے. شام دے شہر "بصرہ" دے نیڑے انہاں دا کارواں رکیا. جیہڑی جاہ کاروان نے پڑاؤ کیتا اتھاں ہک صومعہ وچ بحیرا ناں دا راہب رہندا ہئی. سریانی زبان وچ بحیرا دے معنی بزرگ تے دانشور دے ہن. بحیرا نے اوں ݙینہہ تک اپݨے صومعہ وچوں قدم ٻاہر نہ کڈھا ہئی تے نہ کہیں کاروان دے مسافر نال گفتگو کیتی ہس. عرباں دا اے قافلہ جیہرلے صومعہ دے نیڑے فروکش تھیا تاں بحیرا نے ݙٹھا کہ جیہڑے درخت تے تلے قافلے والے رکے ہن اوندے ٹہݨیاں خودبخود نِوّ ڳیاں پن. اوہنے ݙٹھا کہ ہک ٻارہ سال دا چھوکرا قافلے وچ شامل اے. جیندے تے بادل دا ٹکڑا چھاں کیتی ودے. بحیرا نے آپٕٕٕؐ کوں بحیثیت آخری نبی سنجاݨ کے آپؐ دے سرپرست ابوطالب کوں نصیحت کیتی کہ اپݨے بھتریجے دی پوری پوری نگرانی کرو.ِ ابوطالب نے آکھا کہ تساں اے کیویں آکھ سڳدے وے کہ اے ٻال اوہو اے جیندا تذکرہ الہامی کتاباں وچ ہے. بحیرا نے جواب ݙتا کہ تساں لوگ جیہرلے گھاٹی دے اوں پاسے ظاہر تھئے تاں کوئی وی درخت یا پتھر ایہوجیہا نہ ہئی جیہڑا سجدے کیتے نِوّ نہ ڳیا ہووے.
صادق تے امین
(جاری اے)
حوالے
ونکی:محمد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم
شاکر مہروی
زندگی
اج سوچ پئی تاں یاد آ گئے ہا سوچنا بارے زندگی دے
نظم اعتراف
ول آپ ݙسا اے ٹھنہدی ہے انسان توں ونج انسان پِنے
ہر صورت پِݨاں پِݨاں ہے بھانویں شہر یا تیں در آن پِنے
تیݙا نائب تھی تیݙے ہوندیں ہوئیں چا کاسے تھی گردان پِنے
کݙی نعتاں پڑھ پڑھ پندا ہے کݙی پڑھ پڑھ کے قرآن پِنے
تیکوں پِننٹیں بھاندن حکم چلا آوے بھوئیں کولوں آسمان پِنے
تیکوں ݙکھ نی تھیندا روٹی کوں تیݙا آدم بن حیوان پِنے
قسماں چا کے ول نہی آیا...!!!
شاکر مہروی صاحب دی بڑی خوبصورت نظم
ڈیکھاں جوگی ھتھ رُل موئی دا
ایجھا ناھا خیر پئی ھووس قسماں چا کے ول نہی آیا
کالے بدلے کاوڑ کر کے
سر تے کر کڑکارے کھاندن
یاداں کھاندین کارے کھاندن
بھانڑے بھانڑ تے سُنج سالی
مہیں دے رنگ ڈکھارے کھاندن
میڈے ھڈکے میڈی جاہ تے
بال ھڈا کے ول نہی آیا
ایجھا ناھا خیر پئی ھووس
قسماں چا کے ول نہی آیا
بے صبری دل رووے رڑے
سک دا سیک سکیندی سڑے
بے شعلی تھی مارے دڑے
ضدل دل اے الله معافی
شالا نہ کہیں گال تے اڑے
میں آکھیا ھا پیار کرے ونج
میں آکھیا ھا پھاسی چڑے
ھُنڑ سر آیا وقت نبھاوے
ھُنڑ نہ باکے ول نہی آیا
سائیں سڈوا کے ول نہی آیا
حال سنڑاواں خواب ڈٹھا می
یار عدن دے پھلدے باغ اچ
نال تالاب جناب ڈٹھا می
سُکھ دی سیج ھا صحن اچ شور ھا
کہیں دا شوخ شباب ڈٹھا می
جیویں آھدن خواب ھا خواب ھا
نیندروں جاگ عذاب ڈٹھا می
اے تاں خواب ھا مندری کتھاں
مندری پا کے ول نہی آیا
شاکر شُکر اے نال سوال اے
آونڑ آلا کے جیہا سال اے
اتواری تاں مندڑا حال اے
کیہڑیاں جھوکاں کیندیاں جھوکاں
سورج چڑھدے ڈھلدے لاھندے
میکوں ھکو ھک سوال اے
پُکھا جِت کے دل دا رانجھا
دل وٹوا کے ول نہی آیا
نظم
میڈا سئیں آ جمب جلال نہ کر
اج کول کُراڑ کوں سہنڑا ہے
لنگھی مدت مدام خیال دے وچ
اج لوظ بنڑیں لب ہانڑاں ہے
تیکوں اپنڑی کل تخلیق اچو
ہکو صرف انسان کیوں بھانڑاں ہے ؟
ایں دی روح دا رازق ساہ ایندا
تونڑیں ساہ ساہ آپ کمانڑاں ہے
اے زندگی ویڑھ کے سمھ ویندے
ایندی پل پل موت سرانڑاں ہے
کوئی لوظ فرشتے لکھسن نہ
ہک سڈ دیاں ولدیاں ڈاہ ڈیساں
کر یاد قرآن اچ آکھیا ہئی
ہک پل وی انج نہ تھیساں میں
ہوساں نال جہان اچ آکھیا ہئی
ول آپ ڈسا بھلا ٹھہندی ہے؟
ھر صورت پنڑاں پنڑاں ہے
بھاویں شہر یا تیں در آن پنے
تیڈا نائب تھی تیڈے ہوندیں ہویں
کڈھیں نعتاں پڑھ پڑھ پندا ہے
کڈھیں پڑھ پڑھ کے قرآن پنے
تیکوں ڈکھ نئیں تھیندا روٹی کوں
تیڈا آدم بنڑ حیوان پنے
آوے بھوئیں کولوں اسمان پنے
ودا پندے تیں توں انج تاں نئیں
ایندی شاہ رگ دے نزدیک ہئیں توں
ایں روپ سروپ اچ آپ ہوویں
میکوں ڈس انسان دی قسمت تے
کھڑ کھلسن تارے کیہہ تونڑیں ؟
ایندی قسمت سمھسی کیہہ تونڑیں
ایندے لیکھ جگارے کیہہ تونڑیں
اے دھی رانڑی کہیں بابل دی
رو رینڑ گزارے کیہہ تونڑیں ؟
پیو پیٹ پالے یا ڈاج بنڑائے
ڈس آپ کوں مارے کیہہ تونڑیں
دھی دھی تاں ہے بھانویں کہیں دی ہے
ڈھوئے سلہاں گارے کیہہ تونڑیں ؟
تیڈی دھی ہوندی میں پچھ گھندا
ڈیندو کوڑ دے لاہرے کیہہ تونڑیں؟
ڈس حوا جائی تیڈی دنیا تے
بنڑ ناچی کیہہ تئیں نچڑاں ہے ؟
بنڑ مہندی حرص حوس دی ایں
اجاں چوکھے پیریں رچنڑاں ہے ؟
سئیں شاکر مہروی
وفات
26فروری2010 12 ربیع الاول بروز جمعتہ المبارک کوں فوت تھئے۔
صبح صادق قیصراݨی(ابن قیصر)
صبح صادق قیصراݨی، ہک مایہ ناز سرائیکی کالم نگار ہن۔ ہمیشہ سرائیکی قومیتی حقوق دی ڳالھ کریندے ہن۔ انہاں دا تعلق ضلع ڈیرہ غازی خان نال ہئی۔
اے جے کے ، ٹیلی ویژن
اے جے کے ٹی وی (AJK TV) ہک پاکستانی کشمیری زبان وچ ٹی وی چینل ہے جیہڑا پاکستان دے زیر اقتدار آزاد کشمیر دی عوام کیتے شروع کیتا ڳيا۔ ایہ پاکستان ٹیلی وژن نیٹ ورک دا حصہ ہے۔
سیٹھ عبیدالرحمان
سیٹھ عبیدالرحٰمن سرائیکی تحریک دے بانیاں اچوں ہن۔ انہاں دا تعلق بہاولپور شہر نال ہئی۔ اے اعلان ملتان 1962ء اچ شامل اکابرین اچوں ہک ہن۔
شاکرمہروی،لکھت رمضان آرائیں
نظم : "شِکوہ"
میڈا سئیاں جٙنب  جٙلال نہ کر ، اٙج کُول کُراڑ کُوں سٙہنڑاں ھے
لٙنگھی مُدت مدام خیال دے وِچ ، اٙج لفظ بنڑیے لٙب ھانڑاں ھے
اے زِندگی ویڑھ کے سٙم ویندے ، اِیندی پٙل پٙل موت سِرانڑاں ھے
کوئی لفظ فرشتے نہ لِکھسِن ، تئیں نال اٙج نائب اٙلانڑاں ھے
ھِک سٙڈ دِیاں وٙلدیاں ڈاہ(10) ڈیساں ، کر یاد قُرآن ءچ آکھیا ھئ
ھِک پٙل وی اٙنج نہ تِھیساں مٙیں ، ہوساں نال جہان ءچ آکھیا ھئ
وٙل آپ ڈسا اے ٹٙھہندی ھے اِنسان تُوں ونج اِنسان پِنے ؟
ہر صُورت پنِنڑاں پِننڑاں ھے ، بھانویں شہر یا تئیں دٙر آن پِنے
تیڈا نائب تھی تیڈے ھوندئیں ہوئیں ، چا کاسے تھی گردان پِنے
کڈی نعتاں پٙڑھ پٙڑھ پِندا ھے ، کڈی پڑھ پڑھ کے قُرآن پِنے
تیکوں ڈُکھ نئیں تِھیندا روٹی کُوں ، تیڈا آدم بنڑ حیوان پِنے ؟
تیکُوں پِننڑے بھاندِن حُکم چٙلا ، آوے بھوئیں کولُوں اٙسمان پِنے
ودا پِندے تئیں تُوں اٙنج تاں نئیں ، اِیندی شٙہ رٙگ دے نزدیک ھئیں تُوں !
اِیں رُوپ سرُوپ ءچ آپ ھوویں ، پِِچھے کیا آکھاں بس ٹِھیک ھئیں تُوں !
میکوں ڈس اِنسان دی قِسمت تے کٙھڑ کِھلسِن تارے کے تونڑی ؟
اِیندی قِسمت سٙمسی کے تونڑی ، اِیندے لیکھ جٙگارے کے تونڑی
اے دِھی رانڑی کہیں بابُل دی ، رو رینڑ گُزارے کے تونڑی
پیُو پیٹ پالے یا ڈاج بنڑائے ، ڈس آپ کُوں مارے کے تونڑی
دِھی دِھی تاں ھے بھانویں کہیں دی ھے ، ڈُھوئے سِلھاں گارے کے تونڑی
تیڈی دِھی ہوندی مٙیں پُچھ گِھندا ، ڈیندو کُوڑ دے لارے کے تونڑی
ڈس حٙوا جٙئ تیڈی دُنیا تے بنڑ ناچی کے تئیں نٙچنڑاں ھے ؟
بنڑ مہندی حِرص ہوس دی اِیں اٙجاں چوکھے پیریں رٙچڑاں ھے ؟
میڈی رُوح کُوں پاک پٙوِتٙر کر ، وٙل تٙن جھئیں غارِ حِرا بخشیو
میڈے لٙحظے لٙحظے نال رِیہوں ، میں سوچ شعور حیا بخشیو
میں خاک کُوں خُلق وی دان کیتو ، ساہ ساز دے اٙلا بخشیو
میکُوں دِل جھئیں دولت بخش کرائیں ، بے دھڑک مِزاج سٙخا بخشیو
تُوں آپ اولاد کہیں دی نئیں ، میکُوں پِیُو بخشیو ، میکوں ماء بخشیو
ھُنڑ "شاکر" شر تکرار مُکائوں ، تئیں میکوں نازیں نال بنڑائے
مٙیں بُھل گیا ھاں ، میڈی غلطی ھے ، مٙیں اٙپنڑے کُوں آپ وٙنجائے !!!
میڈا سئیاں جٙنب جٙلال نہ کر ، میڈا سئیاں جٙنب جٙلال نہ کر
(سئیں شاکر مہروی صاحب)
ایہا جا ہے
نظم
ایہا جا ہے
ایہا جا ہے،خاب اساکوں یاد آونڑیں یا بهل ونجڑیں، اساں ٹیشن تے لیہ پوونڑیں یا ہک وڈے پل دی تانگھ اچ بیٹها رہونڑیں، ڈوہیں پاسے پانی اتے کوک گاڈی دی نانگ دے وانگوں تََردی آوے، بهل اساں وستی چهوڑی پر ایں مشکی ساڈی کو نہ چهوڑی۔
ایہا جا ہے، جتهوں ساکوں خاب پیا بهلدے،پل آونڑ توں بہوں پہلے ہک ٹیشن تے اساں لیہ گیوسے،بئی گاڈی دی تانگهہ دے اندر ڈینہ پیا ڈهلیا، ٹیشن باہروں باغ اے، ساوے گهاٹے امبیں دا ہک باغ پرانڑاں، وچ تلا ہک بهریا ہوئے تے بارہ دری وچ بندہ کوئی نی، طوطے، امب ٹکیندے نئیں پئے تهکدے، ٹبکے کردن، چار چفیروں کهادے ہوئے بہون سارے ٹبکے کردے ہن تے کوک گاڈی دی آندی ہے، گاڈی اوتے امباں دے پئے ٹوکرے چڑهدے، اساں بهج تے ویندے ہیں پر گاڈی ہتھ نی آندی۔
خاب اتهاہوں یاد پیا آندے، گاڈی دی اوہ تاکڑی والی سیٹ تے بیٹها مل پوندے"وو میاں! تیڈا پندھ نی مکیا، ساکوں پاندهی کر تے تیڈے ہتهیں کیا پیا آندے، جیڑهی گاڈی وچ تو ہوویں اوہا ساڈے ہتھ نی آندی، درکدیں بهجدیں پج پوووں تاں بہوں کجھ پچهاں رہ ویندا ہے، تیڈے ہتهیں کیا پیا آندے"اوہ کهل پوندے، ساکوں ڈیکھ تے کهل پوندے تے تاکڑی کولوں باہر ڈیدهے۔
ایہا جا ہے، خاب اساکوں یاد آونڑیں یا بهل ونجڑیں تے اساں ہک نکے جہے ٹیشن تے، مینہ وچ بیٹهے پسدے ہوئے۔ رفعت عباس
(بهوندی بهوئیں تے:1995)
شاہ حسین
نمونہ کلام
مندی ہاں کہ چنگی ہاں بھی ، صاحب تیری بندی ہاں
گہلا لوک جانے دیوانی ، رنگ صاحب دے رنگی ہاں
ساجن میرا اکھیں وچ وسدا ، گلیئیں پھری تشنگی ہاں
کہے حسین فقیر سائیں دا ، میں ور چنگے نال منگی ہاں
بند
وسدی ہر دم من میرے وچ،صورت یار پیارے دی
اپݨے شاہ نوں میں آپ رجھاواں،حاجت نیں پسارے دی
کہے حسین فقیر نماناں،تھیواں خاک دوارے دی
شاہ اخزیاہ
اخزیاہ یا آخزیاہ سلطنت اسرائیل دا اٹھواں بادشاہ تے آخی اب دا پتر ہئی۔ آخی اب دے پتراں وچوں ایہو جنگ سمرون وچ بچ کے زندہ ریہا ہئی۔ سلطنت یہوداہ دے چوتھے بادشاہ یہوسفط دی تخت نشینی دے ستارھویں سال 898 قبل مسیح وچ تخت نشین تھیا۔ اس صرف ݙو سال حکومت کیتی تے 896 قبل مسیح وچ موآبیاں نے اینکوں تخت توں لہا ݙتا۔ اس دا دور حکومت اگرچہ برا ہئی لیکن اس دی سلطنت یہوداہ نال صلح ہئی۔ thumb|Ahaziah of Israel [[سلطنت اسرائیل دا بادشاہ اخزیاہ]]