cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ݙو جون دی ڳالھ
ملتان پُجدیئں پُجدیئں کجھ سال مہینے لگے اوں اپڑیں وݙی فوج بݨا ڳِدھی ملتان دی سرحد تک پجدیئں ہوئیں اونکوں مغربی پنجاپ دے سکھیں دی حمیئت وی مل گئی او پچیھیں زیادہ چلہارہا تھی گیا۔ 1802ء کنوں 1817ء تک اوں مسلسل 6 حملے کیتے جیندا دفعہ نواب مظفر خان سدوزائی بھرپور انداز اچ کیتا تے ہار نہ منی۔ محکومیت اوندی فوج تے اعوام دے خون اچ ہی کائینا ہائی۔ حملیئں دے نتیجے قلعے دی عمارتیں تے ڈھیر ساری جانی نقصان وی تھییا۔
کھڑک سنگھ رنجیت دی فوج دا اہم سپہ سالار ہا اونیں نواب مظفر دو قاصد بھیجیئا جو ہار من گھن تے قلعے دیاں چابیاں میکوں ڈے ڈے۔۔۔ نواب مظفر خان دی دھی اپڑیں باباے سیئں کوں چابیاں ہتھ اچ ڈیوونڑ دی بجائے جنگ کرنڑ دی صلاح ڈتی۔ تے نواب سیئب نے تاریخی الفاظ قاصد کوں آکھیئونیں،
جو ""#کھڑک_سنگھ کوں ونج آکھ چابیاں میڈے ڈڈھ(پیٹ) اچ ہن"" مطبل صرف میکوں مار کے میڈا پیٹ چیر کے چابیاں گھن سگدیں۔
رنجیت سنگھ دی فوج نے آخری بھرپور حملہ 2 جون 1818ء کوں کیتا جیئں ویلھے 300 بندا ملتان قلعے اچ بچ ڳیا ہا جیندے وچ نواب سیئب دا کنبہ تے قبیلہ وی شامل ہا، پچھیئں نواب سیئب نے جنگ واستے اپڑیں دِھیریں پِتر تیار کیتے جیندے نتیجے اچ 6 پتریں سمیت دھی وی کُس ڳئی۔
2 جون دی جنگ دلیری بہادری نال بھڑدیئں ہویئں نواب سیئب نے ملتان تے سرائیکی وسیب دی حاکمیت واستے اپڑیں جان وی قربان کر تے شہادت دی موت کوں ڳل لا گِدھا۔ نواب سیئب کوں حضرت بہائوالدین زکریا ملتانی دی دربار دے داخلی دروازے دے بلکل سامڑیں دفن کیتا گئے۔
ول راجہ رنجییت سنگھ نے ملتان دی حاکمیئت ختم کر تے سب حکومتی سامان لہور شفٹ کر ڈتا بچی کُھچی اعوام کوں غلام بنڑا ݙتا، بچہ کھچا شاہی خاندان کوں پناہ ڈیوونڑ واستے نال آلی ریاست بہالپور دے نواب صادق دوئم گھن گئے۔ وسیب دی اعوام تے غاصبانہ قبضہ کیتس تے پنجاٻ دی حاکمییت دی بنیاد رکھی جیڑھے اج وی ویندی پئی اے۔
ایں طریقے سرائیکی قوم دی غلامی دا دور شروع تھیئا۔
پنجاپی قوم پرست ہنڑ ساکوں آہدن نواب مظفر خان سدوزائی وی تے افغانستان دا قبضہ گیر ہا۔۔۔ نواب سیئب کوں حاکمیت تے احمد شاہ ابدالی دے سلسلہ وچو ملی او وی افغانستان دا ہا جیکوں اج ہند سندھ دے مسلمان اپڑاں اسلامی ہیرو منیندوں۔
تے نواب مظفر سیئب دی واری ڈھیر ساری اعوام دے ڈڈھ اچ مروڑ اٹھنڑ پئے ویندن۔
اے نواب سیئب دا ملتانی تے وسیبی ہوونڑ دی سب توں وڈی نشانی ہی حے جو اپڑیں اعوام واستے اپڑیں علاقے دی حاکمیئت واستے دھیریں پتر کُہوا ڈتے۔ بھلا کوئی قبضہ گیر کہیں غیر علاقے واستے اپڑیں دِھیریں پُتر کہوا سگدے؟؟ ۔
وخت غزردا رہیئا اللہ سئیں آزاد مملکت پاکستان دی شکل اچ نوازیا سرائیکی ول وی محکوم رہیئے در در تے دھکے کھندے پیئن، 1960ء دے قریب ون یونٹ تُرٹا جیندے نتیجے سرائکیئں دی عظیم ریاست بہالپور وی پنجاپ دی محکوم بنڑ گئی۔ او محکومی اج وی ویندی پئی اے۔
سرائیکی لوک ہنڑ ہر اوں کردار کوں رنجیت سنگھ اہدن جیڑھے اونھاں دے بنیادی انسانی حقوق نہیں ڈیندا،قبضہ گیر ہووے، سرایئکی وسیب کوں سرائیکی وسیب نہ منے ،کہیں ویلھے جنوب دے نارے مریندے،کہیں ویلھے ملتانی سڈیندے تےکہیں ویلھے بہالپوری اہدے چاہے او کردار بلوچی ہووے سندھی ہووے پنجاپی ہووے یا خود سرائیکی ہی کیوں نا ہووے؟
وسیب دی محکومی دا 200 سالا دور مکمل تھی گئے. افسوس دا مقام اے حے خود سرائیکی اتنا ونڈیج گیئن ہر گلی محلے اچ اپڑیں جماعت بنڑائی کھڑن۔ روز کہیں نا کہیں کوں نیچا ڈکھاونڑ دی کوشتاں کریندن اج دی نوجوان نسل روز کوئی نا کوئی محاز بنڑدا تُرٹدا ڈہدی پئی اے۔ ہنڑ کوئی انصافی بنڑیا ودے،کوئی جنونی سڈویندے،کوئی جیالا تھیئا ودے، تے کوئی نام نہاد قوم پرست بنڑیا ودے۔ ڈو سو سال گزارن دے باوجود کوئی نہیں بنڑ آیا تے صرف سرائیکی نہیں بنڑ آیا۔ اڄ ݙیہنہ تک سارے رل کے وی کوئی ہک اینجھا پلیٹ فارم نہیں بنڑا سگیئوں جیکوں سرائیکی وسیب دی متفقہ جماعت آکھوںِ.
اج دا نوجوان ہر جاہ ایہو نوحہ خواں حے۔
قائد اعظم یونیورسٹی اسلام آباد دے سال پسالی کٹھ اچ میں ہک فقرہ آکھیئا ہا ول رپیٹ کر ڈینداں۔
" میں 70 سالاں تو پاکستانی حاں 1400 سالاں توں مسلمان حاں تے 5ہزار سالاں توں سرائیکی حاں، ایں دور اچ میں كݨوں وݙا پاکستانی میں كݨوں وݙا مسلمان شئیت کُئی ہووے، تے خدا واستے ہݨ میکوں #سرائیکی وی بنݨ ڈیو" شكریہ
میݙے حالات دے اُوتے میݙے جزبات غالب ہن
جے میں اُڄڑیاں تے کوئی ݙر نہیں جے قوم اُڄڑی تے مر ویساں
جیئے سرائیکی🇬🇳 🙏
سرائیكستان زندہ آباد 🇲🇱🇲🇱 پاکستان پائندہ آباد🇵🇰🇵🇰 ،فیض کھوسہ
جولئیس قیصر
thumb|جولیئس قیصر (جولئیس سیزر)
جولیس سیزر (Julius Caesar) (پیدائش جولائی 100 قبل مسیح، وفات 15 مارچ 44 قبل مسیح) رومی سلطنت دا ہک فوجی جرنیل تے حکمران ہئی جس نے رومی سلطنت کوں اتنی توسیع ݙتی کہ اے افریقا توں لا کے یورپ تک پھیل گئی۔
او سکندر اعظم توں بے حد متاثر ہئی تے اس توں ودھ کے فاتح عالم بݨݨ چاہندا ہئی پر دنیا فتح کرنے وچ سکندر اعظم دی ہمسری نہ کرسڳیا۔ سکندر اعظم دی طرح جولیس سیزر وی پیدائشی طور تے مرگی دا مریض ہئی۔ او دورے دی حالت وچ سر دربار بے ہوش تھی ویندا ہئی۔اس نے حریف جرنیل پامپے کوں شکست ݙتی تے اسکندریہ وچ اونکوں قتل کر ݙتا گیا۔
جݙݨ اس نے مصر فتح کیتا تاں اتھوں دی ملکہ قلوپطرہ دے زلفاں دا اسیر تھی گیا تے کافی عرصہ اتھاں مقیم ریہا۔ مصر توں واپسی تے سیزر نے سربراہ مملکت دے طور تے روم دے امور سنبھالے تے شاید اوہو دنیا دا پہلا جرنیل بادشاہ ہئی۔
ہک طرف تاں سلطنت روم دی کونسل نے سیزر کوں اٹلی دے علاوہ سبھے ملکاں دا بادشاہ بݨاوݨاں طے کرکے اس دے تخت تے ٻہوݨ دی تاریخ مقرر کر گھدی، ݙوجھے پاسے اس دے ساتھی مارکوس جونیئس بروٹس نے باقیاں دے نال مل کے اس دے قتل دی سازش شروع کر ݙتی۔ انہاں لوگاں دا آکھݨ ہئی کہ سیزر کوں بادشاہ بݨݨ دا کوئی حق نی کیونکہ بادشاہ بݨݨ روم دے قانون دے خلاف ہے۔ اس نال صرف سیزر ہی روم دے سیاہ و سفید دا مالک بݨ ویندا۔
thumb|جولیئس سیزر
15 مارچ 44 قبل مسیح وچ اینکوں سر دربار قتل کر ݙتا گیا۔ قاتلاں دا سربراہ بروٹس ہئی۔ سیزر نے قاتلانہ حملے وچ اپݨے ساتھی دی شرکت ݙٹھی تاں آکھس کہ بروٹس توں وی؟ ول تاں سیزر کوں ضرور مر ونجݨاں چاہیدا اے۔
سیزر کوں قتل کر کے قاتلاں نے اس دے خون وچ ہتھ دھوتے تے آزادی دے نعرے لائے۔
سیزر دے قتل دے نتیجے وچ روم وچ خانہ جنگی شروع تھی گئی جس وچ بروٹس دے تمام ساتھی مارے گئے جبکہ اس خود کشی کر گھدی۔
جوہر احمدانی
جوہر احمدانی سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
نمونہ کلام
رات کالی سفر اندھارے دا
کھادی ویندا ھے ڈر اندھارے دا
ویڑھ گیا ھے جہاں سارے کوں
آپ کوں آپ ھنڑ نسے لبھدے
ساڈا گھر جو ھے گھر اندھارے دا
کوئ سجھ بنڑ کے سوجھلا ڈیوے
کوئ ڈالے جگر اندھارے دا
کوئ *جوھر* چھڑاوے جی ساڈا
نہیں پویندا زھر اندھارے دا
سئیں جوہر احمدانی
ضلع کوٹ ادو
ضلع کوٹ ادو پاکستان کے صوبہ پنجاب وچ سرائیکی وسیب دا ہک ضلع ہے۔ ضلع کوٹ ادو پہلے بطور تحصیل کوٹ ادو ضلع مظفرڳڑھ دا حصہ ہئی جینکوں 14 اکتوبر 2022ء کوں وزیراعلی پنجاب چوہدری پرویز الٰہی نے ضلعے دا درجہ ݙتا۔ ایں ضلعے دی اکثریتی زبان سرائیکی اے۔ ایں ضلعے وچ ݙو تحصیلاں شامل ہن۔
تحصیل کوٹ ادو
تحصیل کوٹ ادو ضلع کوٹ ادو، صوبہ پنجاب اچ سرائیکی وسیب دی ہک تحصیل ہے۔ ایں تحصیل دا صدر مقام کوٹ ادو شہر ہے۔ ایندے وچ 28 یونین کونسلاں ہن۔ اتھوں دی مقامی تے اکثریتی زبان سرائیکی اے۔
ادبی تحقیق دیاں ونکیاں
تحقیقی مواد دا جائزہ گھنن وسطے تحقیقی نمونے اچ ایجھے طریقے وضع کیتے ویسن جیڑھے ساکوں ایہہ ݙسیسین۔
ہݨ لوک ادب تحقیق روایت آلے پاسے آندے ہیں۔ ڈاکٹر سلطان بخش ایں تحقیقی سرمائے کوں چار حصّیاں اچ تقسیم کیتے۔
تحصیل چوک سرور شہید
تحصیل چوک سرور شہید (انگریزی: Chowk Sarwar Shaheed Tehsil)، ضلع کوٹ ادو دی ہک تحصیل ہے۔ اینکوں 2022ء وچ ضلع مظفرڳڑھ دی ہک تحصیل کے دا درجہ ملا۔ اکتوبر 2022 وچ اینکوں نویں بݨݨ والے ضلعے کوٹ ادو وچ شامل کر ݙتا ڳیا۔ تحصیل چوک سرور شہید کوں تحصیل چوک منڈا وی آہدن۔ چوک سرور شہید دا ٹاؤن ایں تحصیل دا صدر مقام ہے۔
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
سرائیکی شاعری اچ حضرت بابا فریدؒ توں حضرت خواجہ غلام فریدݨ سئیںؒ تئیں اساں اپݨی تاریخی تے تہذیبی رمز کوں ݙیکھ سگدے ہیں. اے اوکھا کم ضرور اے پر جیڑھے ویلے اے معجزہ تھی ونجے تاں نہ صرف او شاعر لافانی تھی ویندے بھل جو بعد اچ او عہد تے اوں عہد دا بندہ وی اپݨے پورے مہاندرے سودھا امر تھی ویندے. خواجہ سئیں دی شاعری اچ وادی سندھ دا بندہ سسی دی زبانوں یا سسی دے مہاندرے وچوں جاڳدے. مونجھ ملال تے ہجر وِچھوڑے دی صورت نتر تے سامݨے آندی اے. ویہویں صدی دی سرائیکی شاعری اپݨے عہد دے بندے دی سنڄاݨ اِچ خرم بہاولپوری،اقبال سوکڑی،ڈاکٹر نصراللہ خان ناصر،ارشاد تونسوی، عزیز شاہد،اشو لال فقیر تے جہانگیر مخلص توں تھیندی ہوئی رفعت عباس تک پڄدی اے تاں اساکوں اتھوں دے وسینک کوں ہک نویں سنڄاݨ نال ݙہدےہیں. اپݨے کلاسیکل ادب توں ہٹ تے رفعت عباس دی شاعری اچ نواں بندہ ٻہوں تکڑا تے نَرویا تھی کرائیٻ پورے جمل جہاں کوں نویں سِروائوں ݙیکھݨ دا بان مریندا ݙسدے.
؎ کیویں ساکوں یاد نہ رہسی اوندے گھر دا رستہ ݙوں تاں سارے جنگل آسن، ترئےتاں سارے دریا
رفعت عباس دی شاعری اچ جیڑھے بندے نال ساݙی ڄاݨ سنڄاݨ تھیندی اے او لوک دانش ‘ تصوف تے اپݨی تاریخی واہند توں پورا سونہاں اے. او ڄاݨدے جو جیڑھے خطے وچ اساں الویندے پئے ہیں او ہک ٻہوں وݙے تہذیبی تے ثقافتی ورثے دا مالک ہے. اوندے پچھوں پنج ہزار ورھیاں دی تاریخ، تہذیب تے ثقافت کھڑی اے.رفعت آہدے..
؎ اساں انہاں شہراں دے وچ ٻولیئے ہسے رفعت جتھاں آپ خدا کوں لوکیں ݙٹھا ہویا ہے پیا
رفعت دی شاعری اچ اساکوں نویں عہد دے بندے دا سراغ اوندے الواوݨ توں ملدے.اوندی شاعری اچ جیڑھا بندہ مکالمہ کریندا پئے او اپݨی تاریخ تے تہذیب دا نواں ادراک رکھیندے او اتھوں دی چڑھ مار تے اتھل پتھل دے نتیجے اچ سامݨے آوݨ والیاں مدرسیاں تے انہاں دی تعلیم کولوں اگونہاں تھی تے دھرتی نال نواں سانگا گنڈھ تے پیا الویندے. میں سمجھداں جو رفعت عباس دی غزل دے حوالے نال اتھوں دے لوکاں دی چپ ترٹی اے.
اسم فاعل
تعریف:اسم فاعل او اسم مشتق ہے جہڑا جو اُونہہ ذات تے دلالت کریندے جیں کن کئی نہ کئی فعل صادر تھیا ہووے۔ اسم فاعل آپݨے معنیاں ئِ چ قائم بذات ہوندے تے اے عموماً کہیں نہ کہیں مصدر یا اسم کن باقاعدہ طور تے بݨایا ویندے ۔اینہہ کن علاوہ اسم فاعل کہیں کم دے نال نال پیشے دے اظہار کیتے وی ورتیا ویندے۔مثال دے طور تے لکھݨ آلا، پڑھݨ آلا، لکھنڈر، پڑھندر، لکھیندڑ، پڑھیندڑ، لکھاری، پڑھاکو، اُݙراک، اُدھلاک، ٻلیار ، کھݙکار، کھݙا ری، لٻاڑی، چھیڑو، پھرندڑ ، پھراکل، پھیرو، دھوٻی، لٹیرا، لُٹو، رووݨا، پِٹݨا ، ٹھڳ، تھپیرا، رہک وغیرہ وغیرہ۔
فاعل تے اسم فاعل دا فرق
اسم فاعل تے فاعل دا فرق: درج ذیل ٹیبل ݙیکھو۔
فاعل
اسم فاعل
۱۔فاعل کہیں مصدر یا کہیں اسم کن باقاعدہ طور تے بݨیا ہویا نھیں ہوندا بلکہ او ایجھاں اسم جامد ہوندے جہڑا جو کہیں کم کرݨ آلے دا ناں ہوندے جیویں جو رشید لکھدا ٻیٹھے ہک ایجھاں جملہ ہے جیں ئِ چ لکھݨ دا کم رشید کریندا بیٹھے لہٰذا اینہہ جملے ئِ چ رشید فاعل ہے ۔
۱۔اسم فاعل کہیں نہ کہیں مصدر یا اسم کن باقاعدہ طور تے بݨیا ہویا ہوندے۔ جیویں جو اے جملہ ݙیکھو رشید ٻہوں چنڳاں لکھاری ہے ۔ اینہہ جملے ئِ چ رشید تاں فاعل ہے پر لکھاری لکھݨ مصدرکن باقاعدہ طور تے اسم فاعل ہے۔
۲۔فاعل نال کُئی فاعلی علامت جڑی ہوئی نھیں ہوندی جیویں جو رشید نال کئی فاعلی علامت جڑی ہوئی کائینی ۔
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
؎ اساں تاں رفعت ایں دھرتی تے ایہو ڄاݨیا ہسے عربیں توں وی پہلے اتھ کر اللہ راہندا ہئی پیا
اسم فاعل
فاعل تے اسم فاعل دا فرق
۲۔اسم فاعل نال کئی نہ کئی فاعلی علامت جڑی ہوئی ہوندی اے جیویں جوکھݙاری یا کھݙکار نال فاعلی علامتاں جڑیاں ہویاں ہن۔
۳۔فاعل دے ناں کن اے واضح نھیں تھیندا جو اُونہہ کیا کم کیتے یا کیا کم کریندے جیویں اُتے ݙتے ڳئے جملے ئِ چ رشید توڑے جو فاعل اے پر چھڑے لوظ رشید کن ظاہرنھیں تھیندا جو اُونہہ کئی کم کیتے یا کرینداٻیٹھے۔
۳۔اسم فاعل کن اے واضح طور تے ظاہر تھیندے جو اُونہہ کئی کم کیتے یا کریندا پئے جیویں جو اسم فاعل دی ݙتی ڳئی تعریف ئِ چ پیش کیتیں ڳئیں مثالیں کن واضح تھیندے جو کئی نہ کئی شخص ہے جہڑا کم کریندا پئے اُونہہ شخص دے ناں دی بجائے اُوندے کم دو اشارہ ہے جیویں جو لکھاری‘ کھݙکار وغیرہ۔
۴۔فاعل جملے ئِ چ کݙاہیں تاں فاعل بݨ ویندے تے
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
؎ رب بارے جو نویں نویں ڳالھیں ٹر وی پیاں ہن ساریاں ٻہہ تے سݨسوں رفعت، ساری خیر صلا اے
اسم فاعل
فاعل تے اسم فاعل دا فرق
کڈاہیں مفعول۔ اے ݙو جملے ݙیکھو۔ (۱) اسلم خط پڑھدا
۴۔ اسم فاعل جملے ء ِ چ فاعل بݨ کے آندے یعنی اونہہ کن کہیں
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
رفعت عباس دی شاعری کوں سمجھݨ کاݨ ساکوں اج دے بندے دے میڄالی زمین وچ ہل مار کراہیں رفعت عباس آلی سوچ تے سدھ دا بیج پاوݨا پوسے. رفعت عباس دا قلم انہاں دی سوچ دے ݙس ایں لکھیندے جو سقراط،افلاطون ارسطووی اپݨے دور دے رفعت عباس ہوسن. رفعت ہر گالھ کوں سوہݨے انداز وچ پیش کریندے ہک ہک لفظ تلیہ ورتیندے اتے شعر وچ ساریاں چساں پا تے شعر اہدے. حملہ آور جیڑھے ایں وسیب دے دشمن رہ گن انہاں نال ہمدردی کریندے اتے اوندی موت تاں ݙکھ کریندے
اسم فاعل
فاعل تے اسم فاعل دا فرق
بݨ کے نھیں آندا جیویں جو کھݙاری یا کھݙ کارکوں جملے ء ِ چ
جݙاں جو ݙوجھے جملے ء ِ چ اسلم مفعول ہے۔
جیویں ای استعمال کروں او آپݨی فاعلی شناخت تبدیل نھیں کریندا
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
؎ کتھ یونانوں لشکر گھن تے ملک اسݙے آیوں موت تیݙی دا ڈکھ تھیا ہے، ساکوں ٻہوں سکندر
تحصیل مظفر ڳڑھ
تحصیل مظفر ڳڑھ ضلع مظفر ڳڑھ دی ہک تحصیل ہے۔ ایں تحصیل دا صدر مقام مظفر ڳڑھ شہر ہے۔ ایندے وچ 35 یونین کونسلاں ہن۔ اتھوں دی مقامی تے اکثریتی زبان سرائیکی اے۔
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
انگریز جڈاں اتھاں آئے تاں او برصغیر اچ اپݨے نال ورڈز ورتھ ، شیلے، کیٹس اتے کالرج وغیرہ دی شاعری وی گھن آئے ہن. رفعت عباس انہاں دی شاعری دے صدقے تھیندا بیٹھاں انہاں کوں معاف کریندا بیٹھے. ایہو سویں مثال جدید دنیا اتے جدید ادب وچ گھٹ اکھیں کوں سوجھل کریندی اے.
اسم فاعل
اسم فاعل دیاں قسماں
اسم فاعل دیاں قسماں : (۱)اسمائے فاعل قیاسی (۲)اسمائے فاعل سماعی
اسمائے فاعل قیاسی :جہڑے اسمائے فاعل کہیں خاص قاعدے قانون دے مطابق بݨائے ڳئے ہوون انھیں کوں اسمائے فاعل قیاسی آکھیاویندے
اسمائے فاعل سماعی: جہڑے اسمائے فاعل کہیں قاعدے قانون دے مطابق نہ بݨائے ڳئے ہوون بلکہ اہل زبان کن جیویں سُݨیے ہوون اُونویں استعمال کیتے ویندے ہوون انھیں کوں اسمائے فاعل سماعی آکھیا ویندے۔
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
؎ اساں انہاں دھاریلیں کوں اج معاف کریندوں رفعت جیڑھے اپݨے شاعریں دیاں کتاباں وی گھن آئے
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
مصادر کن اسمائے فاعل قیاسی بݨانوݨ دے قاعدے:
i۔ اکثر مصادر دے اڳوں توڑے جو او معروف ہوون یا مجہول ہوون’’آلا‘‘ دا لوظ بطور لاحقہ ڳنڈھ ݙیوݨ نال اسمائے فاعل قیاسی بݨائے ون٘ڄ سڳدن مثال دے طور تے ۔
مصدر
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
میں سمجھداں جو رفعت عباس دی غزل ایں واسطے وی مقبول تھئی اے جو او ساݙے ورتاویاں دی داستاں ہے. ساݙی روز ݙیہاڑی تے حیاتی دا ریکارڈ ہے. سرائیکک تل وچوں ابھر تے اے آواز پورے جہان نال الواوݨ جوڳی تھئی اے جیویں جو او اہدے: ؎ اے دنیا تاں حالی تونڑیں ٻہوں سوہݨی ہے رفعت حالی تونڑیں دل اہدا ہے بیت بݨاوݨ کیتے
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
اسم فاعل
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
رفعت عباس دی شاعری اچ اج دا بندہ میرو، ممدو اتے ݙیوایا وغیرہ دے استعارے وچوں ابھردے. میو،ممدو اتے ݙیوایا وسیب دے او ماݨھوں ہن جیڑھے باہر وپلیاں، تہذیباں دے حملیاں اچ وی اپݨی سنڄاݨ ونجاوݨ دی بجائے اپݨی مقامی تہذیب و ثقافت نال پوری طرح جڑیے ہوئن. رفعت عباس انہاں دے مہاندرے اپݨے کلام وچوں پورے جہان نال گالھ مہاڑ کیتی اے تے سرائیکی شاعری دی آواز کوں معتبر بݨا چھوڑیے
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
آکھݨ
آکھݨ آلا
آوݨ
آوݨ آلا
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
؎ میرو بتیاں والا میرو شالا جیندا راہوے ساݙے سارے کھیݙ تماشے ایویں چلدے رہسن
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
اُٹھیجݨ آلا
مریجݨ
مریجݨ آلا
ݙیکھݨ
مارݨ
رفعت عباس
سرائیکی ادب واسطے خدمات
(ادب وچ میں نالائق طالبِ علم ہاں آپاں سبھ کوں پتہ ہے نالائق سٹوڈنٹ نقل کریندے تہوں پاس تھیندے اینویں اج دا عنوان لکھدے ویلے میں ڈاکٹر ممتاز خان دی تصنیف جدید سرائیکی شاعری تے اجوکہ بندہ وچوں چنگی چوکھی نقل ماری ہم. جیکر نقل نہ مریندا تاں سئیں رفعت عباس دی لوک دانش جدید غزل وچوں نشابر نہ کر سگدا.)
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
مارݨ آلا
لکھݨ
رفعت عباس
ہک حکایت
موت توں بچے ہوئے لوک
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
لکھیجݨ
لکھیجݨ آلا
ii۔ بعض مصادر دے اڳوں ’’ہار‘‘ دا لوظ بطور لاحقہ ڳنڈھ ݙیوݨ نال اسمائے فاعل قیاسی بݨائے ویندن جیویں جو  پالݨ ، کن پالݨ ہار ، مرݨ، کن مرݨ ہار، منگݨ، کن منگݨ ہار، بخشݨ ،کن بخشݨ ہار ، پنݨ ،کن  پنݨ ہار، بھُلݨ ،کن بھُلݨ ہار، پرکھݨ ، کن پرکھݨ ہار ، ون٘ڄݨ ، کن ون٘ڄݨ ہار ۔
iii۔ بعض مصادر دے اڳوں ’’جوڳا‘‘ دا لوظ بطور لاحقہ ڳنڈھ کرائیں اسمائے فاعل قیاسی بݨائے ویندن جیویں جو آوݨ کِن، آوݨ جوڳا، ون٘ڄݨ کِن، ون٘ڄݨ جوڳا، پڑھݨ کِن، پڑھݨ جوڳا، لکھݨ، کن لکھݨ جوڳا، پیوݨ کِن ، پیوݨ جوڳا، کھاوݨ ،کن  کھاوݨ جوڳا، سوچݨ کِن، سوچݨ جوڳا، پرکھݨ کِن، پرکھݨ جوڳا۔
رفعت عباس
ہک حکایت
اسںاں جیڑھے چاء بیٹھے پیندے ہیں بچ گئے ہیں کل دی چلنڑ والی گولی توں'اسںاں جیڑھے بزار وچ ٹردے پئے موت توں بچے ہوئے لوک ہیں اساں کہیں وجہ توں موت توں بچ گئے ہیں'جتھاں جلوس تے گولی چلی اساں اتھوں دور ہاسے'جلسے وچ بم اگوں پھٹیا اساں پچھوں بیٹھے ہاسے 'یا اوں سیاسی پارٹی نال ساڈا کوئی سانگا نہ ہا تے اساں کہیں دکان یا باغ وچ ہاسے ' یا وت چائے خانے وچ ساکوں ایں قتلام دا پتہ لگیا 'یا وت سڑک تے کوئی بیا ہا ایمبولینس کہیں بئے کیتے آئی ہئی 'لا پتہ کوئی بیا تھیا......اوں آکھیا "جیڑھا جنگ توں جاسوس توں' قحط توں وبا توں بچ ونجے اوہو جیندا ہے '' اوں اساکوں مبارک ڈتی تے چا دے ہک ہوٹل تانڑیں گِھن گیا اساں جیڑھے چاء بیٹھے پیندے ہیں موت توں بچے ہوئے لوک ہیں.
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
iv۔ کہیں وی مصدر دے مصدری مادے یا فعل امر دے اڳوں ’’ندڑ‘‘ (ن+د+ڑ) یا ’’یندڑ‘‘ (یائے مجہول یعنی ے +نون غنہ +د+ڑ)ڳنڈھ ݙیوݨ نال اسمائے فاعل قیاسی بݨ ویندن۔اے ڳالھ یاد رکھݨ آلی ئِ جو کہیں وی مصدر دے مصدری مادے یا فعل امر دے اخیرئِ چ یا وِچکار حروف علت (ا، و، ی) وچوں کُئی ہک حرف یا ہک کن زیادہ حروف آ ون٘ڄن تاں وت کئی چھوٹا یا وݙا لاحقہ ڳنڈھݨ کن پہلوں انھیں کوں حذف کر ݙتا ویندے۔ اے قانون اڳو ں آنوݨ آلے اسمائے فاعل قیاسی دے تمام قاعدئیں تے لاڳو تھیسی۔ ݙوجھی اے ڳالھ جو ’’ندڑ‘‘ لاحقہ لازم کیتے ’’یندڑ‘‘ متعدی کیتے ورتیا ویندے
اسم فاعل نمبر ۱
اسم فاعل نمبر ۲
رفعت عباس
شاعری دا جائزہ
رفعت عباس دی شاعری بارے ٻہوں کجھ لکھیا گئے تے لکھا ویندا راہسی ، ملتان کوں میں رفعت عباس دی شاعری دی اکھ نال ڈٹھے ، " تساں ساکوں کیویں ڈٹھے ۔ آساں تہاکوں کیویں ڈٹھے " رفعت سائیں دی گالھ اچوں.
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
لِکھندڑ
لِکھیندڑ
رفعت عباس
شاعری دا جائزہ
انہاں دا اے شعر " شہر دے ٻاہرو چھاونی ، کیویں مناوں ساونی"
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
پڑھݨ
پڑھندڑ
پڑھیندڑ
آڈھݨ
رفعت عباس
شاعری دا جائزہ
ملتان تے نویں حملہ آوریں دی نویں کتھا سنڑیندے، رفعت عباس دی پہلی کتاب " پڑچھیاں اتے پھل" جڈاں میں پڑھی تے میں حیران تھی گیا جو ایں شاعری وی تھیندی اے ، رفت سائیں سرائیکی شاعری اچ ڈرامے دی روایت دے او معتبر پتھر ہن جنہیں کوں چمیں بغیر اگوں تے نیں ودھدا ونج سگدا ، رفعت سائیں ہونی سرائیکی شاعری کوں نویں جہت ڈتی ، نویں افق ڈتے ، اُنہاں کوں کئی سرکاری ایوارڈ ملین ، پر سرائیکی لوکیں جیہڑی عزت تے احترام اُنہاں کوں ڈتا او انہاں ایوارڈیں توں ٻہوں ودھ ہے ۔ رفعت عباس ساڈے سرائیکی ویسب دا مان ہن ، ایں پورے حوالے نال رفعت سائیں دا اے شعر اجوکے سرائیکی وسیب دی پوری کتھا سنڑیندے: آساں تاں نیلیاں سلھاں اتے پُھل بنڑاون والے ہن جو نوبت وج پئی اے تہوں روپ وٹیندے پئے ہیں.
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
آڈھندڑ
رفعت عباس
غزل
کیویں ساکوں یاد نہ راہسی اوندے گھر دا رستہ
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ٻدھݨ
ٻدھندڑ
ٻدھیندڑ
بھڄندڑ
بھڄیندڑ
رووݨ
روندڑ
رفعت عباس
غزل
ڈو تاں سارے جنگل آسن ترائے تاں سارے دریا
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
v۔ بعض مصادرجنھیں دے مصدری مادے یا فعل امر دے اخیرئِ چ ’’الف‘‘ بچدے تاں وت اُوں کن اسم فاعل بݨاوݨ سانگے فعل امر دے اخیری الف کوں حذف کر کے باقی دے اڳوں ’’ئو‘‘ دا لاحقہ ڳنڈھ ݙویندے جݙاں جو ایجھاں فعل امر جیندے اخیرئِ چ الف نھیں بچدا تاں وت اُوندے اڳوں صرف ’’و‘‘ ڳنڈھ ݙیوݨ نال اسم فاعل قیاسی بݨ ویندے جیویں جو
کھاوݨ
کھؤ
پاوݨ
پَئو
چاوݨ
رفعت عباس
غزل
شام تھیون توں پہلے پہلے ایجھیں وستی آسی
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
چَئو
ماوݨ
رفعت عباس
غزل
واہیں ٹھڈیاں ٹھڈیاں ملسن پانی مٹھڑا مٹھڑا
روز کھجوراں دا پچھاواں کندھیاں اتے پوسی
روز کاہیں دی تانگھاں اچ کھول رکھیساں ٻوہا
ایں دریا دے ٹھلن والے مول نہ پچھاں ولسن
راہواں ڈہدا راسی رفعت راہواں ڈیکھن والا
کافی
رب ساڈا تل وطنی وو،جگ سارے دا سانجها
ایں پهیریں تاں نام الہ دے بارش گهن ایوسے
سرائیکی سُنڄاݨ اَتیں سَوراج(سانجھ دی لوڑھ)
غلام دی وݙی نشانی اُوندی سُنڄاݨ نہ ہووݨ ہے۔ او ٻس غلام ہوندے۔ اوندی لوڑھ، سِک سَدھر، چنڳا مندا، اے سبھ کہیں وی کھاتے وچ شمار نئیں تھیندے۔ اوں مالک کیتے کماوݨے اتیں مالک اونکوں جیندا رکھݨے۔ اے ہک اَڄایا جیوݨ ہوندے۔ بندے کنیں گھن قومیں تائیں غلام دی ایہا ای نشانی ہے جو او سُنڄاݨ مُتوں ہوندے۔ اڳوں سبھ غلامی دے جیوݨ دیاں رمزاں ہن جیڑھے غلام ای ڄاݨدن۔
جیویں شاہ حسین آہدے جو "تخت نہ ملدے منگے"۔ کوئی وی اپݨا راج اتیں اختیار چھڑا منگݨ نال ݙیندا۔ اپݨے راج کیتے راج نیتک تھیوݨا پوندے۔ اپݨی تݙ اتیں پرلے دی نیت دی پچھاݨ کرݨی ہوندی ہے۔ ݙوجھے لفظیں وچ راج نیتی یا سیاست ہک اینجھی بھیڑی تے یُدھ ہوندے جیڑھا تیرتُفنگ مُتوں بھڑنا ہوندے۔ کہیں وی بھیڑی آلی کار بندہ ایندے وچ جان جہان کنیں ونڄ سڳدے۔ ڈھک ٻدھ تھی سڳدی ہے۔ راج نیتی کوئی کاٹھ دی شطرنج نئیں جو کاٹھ دا وزیر تے بادشاہ مویا۔ اللہ اللہ خیر سلا۔ غلام کیتے تاں اے جان دی بازی ہوندی ہے۔ پر ہک تراویں اے شطرنج وانگ وی ہوندی ہے جو ایندی ہک ہک چال دے وت کئی کئی پیچ ہوندن۔ مطلب اے ہے جو اے وݙی اٹکل دا کم ہے۔
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
پِنݨ
سرائیکی سُنڄاݨ اَتیں سَوراج(سانجھ دی لوڑھ)
سرائیکی اپݨی سُنڄاݨ دی پیلھی پوڑی چڑھ چُکن۔ اے اوں ویلھے تھئی ہئی جݙاں اَساں آکھیا ہئی جو "ساکوں آکھ نہ پنج دریائی" (اسلم جاوید)۔ یا وت جݙاں اساں آکھیا ہئی: "ساݙے سِندھو کوں سَندھو لڳیاں" (عشق بزدار) ساݙی اینجھی دریگھی الاوݨی ساݙی آپ دی سُنڄاݨ بݨدی ڳئی۔ اساں وت اپݨا ہک وکھرا تے نویکلا ناں سرائیک وی رکھ ݙتا۔ اڄ سرائیکی سُنڄاݨ کوں ݙوجھی پوڑی چڑھنی ہے۔ اپݨا انج پنج راج اتیں اختیار منگݨے۔ اے متھݨے جو اوں راج دا روپ رنگ کیا ہووے۔ اے ݙیکھݨے جو اے سرائیکی لوک راج ہووے نہ جو چھڑا مالک دا وٹاندرا۔ وت ایں کیتے تݨ مار تے بھیڑی کرݨی ہے۔ اے ہک وݙا اٹکل دا کم ہے اتیں ایں کم دا تجربہ سرائیکی لوکیں کوں گھٹ ہے۔ جنہیں کوں ایں ڳالھ تے یقین نہ آوے تاں او یوسف رضا گیلانی کنیں سبق پڑھن۔
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
پِنوُ
سرائیکی سُنڄاݨ اَتیں سَوراج(سانجھ دی لوڑھ)
آہدن شئیں اپݨا اوتارا کریندن۔ کیا اڄ سانجھ دے ننویں اوتارے دی لوڑھ تاں نئیں؟ سنگت ایندے اُتے سوچ وچار کرے۔
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
وَدھݨ
ودھو
کھِلݨ
کھِلو
بھڄݨ
بھڄو
بھڄانوݨ
بھڄؤ
ونڈݨ
ونڈو
ونڈاوݨ
ونڈئو
vi۔ ہُݨ اِتھاں مختلف چھوٹے چھوٹے لاحقیں نال بنݨ آلے اسمائے فاعل قیاسی وِترے وِترے درج کیتے ویندن اے سارے اسمائے فاعل مصدریں دے مصدری مادیں دے اڳوں لاحقے ڳنڈھݨ نال بݨدن۔
تانگھݨ
تانگھی
وِنگارݨ
وِنگاری
لکھاری
آلسݨ
آلسی
ارداسݨ
ارداسی
بھونکݨ
بھونکی
پَݙݨ
پَݙی
آدرݨ
آدری
ب:  و ُ۔
مارُو
ݙیکھُو
ڳلݨ
ڳلُو
مندھݨ
مندھُو
وسݨ
وسُو
پورݨ
پورُو
سوچݨ
سوچُو
کُٹݨ
کُٹُو
ج:  الف۔
ٹوٻا
سودھݨ
سودھا
اڳاڑݨ
اُڳاڑا
ہوڑا
آڈھا
بھونکا
پیلن
پیلا
پُکارݨ
پکارا
د:  ارا:
وݨجݨ
وݨجارا
وِسارݨ
وِسارا
شُکارݨ
شُکارا
ہوکݨ
بھُنکارا
اُݙارݨ
چکارا
ذ: ترے حرفی مصادر جنھیں دے مصدری مادے دے پہلے حرف تے زبر ہووے تاں اُوندے اڳوں الف ، زیر ہووے تاں اُوندے اڳوں"ی" تے جے کر پیش ہووے تاں اوندے اڳوں "و"دا ودھارا کر تے اوندے اخِیر ئِ چ وی الف ودھا ݙتا ویندے تاں وت او اسم فاعل بݨ ویندے جیویں جو:
بھَرݨ
بھارا
وَڄݨ
واڄا
چُݨݨ
چوݨا
رَڑن
راڑا
رفعت عباس
کافی
رب ساڈا تل وطنی وو، جگ سارے دا سانجها
اوہو ساڈی ہیر سلیٹی اوہو ساڈا رانجها.....
رب ساڈا تل وطنی وو جگ سارے دا سانجها
اساں اپنے رب دے نانویں ایہو خاب ڈٹھوسے
ہر بندے دی اپنی دهج ہے، ہر بندہ ہے چانجا
جیڑھا رب سُنجاتی آندا جُھمر پاتی آندا...
عراق
ایہ براعظم ایشیاء دا ہک ملک ہے، ایہ مشرق وسطیٰ وچ ہے۔ ایہ یک اسلامی ملک ہے۔
رفعت عباس
کافی
جَیں نہ ایہا رمز سُنجاتی اوہو ویسی وانجا..
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
بھولا
بِھڑݨ
بھیڑا
کوٹا
چھِکن
چھیکا
رِڑھن
ریڑھا
چھِلݨ
چھیلا
ر،الف، وُ:
وَسَݨ
وَاسُو
جھَلݨ
جھالُو
ڳالُو
اَݙݨ
آݙوُ
مارن
دھارُو
پھاسݨ
پھاسُو
ٻالُو
ڑ،ک:
بھَنݨ
بھَنَک
پاڑݨ
پَڑک
چرݨ
چَرک
ݙالݨ
ڈَلک
سَݨݨ
سَٹک
پَݙک
پُݙݨ
پُݙک
ٻھُڄݨ
ٻجُھک
رفعت عباس
کافی
ہک جیوݨ تاں ٻیا وو اللہ ہک جیوݨ تاں ٻیا
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
س: ل: یاد رہوے جو " ل "ڳنڈھن کِن پہلوں فعل امر دے اَخیری حرف دے تلے زیر ضرور لاوݨی پوندی ئِ۔
تݙاوݨ
تِݙل
تھُنݨ
رفعت عباس
کافی
تیݙی ݙونگھی ریت پریت دا نہ میں سونہاں تھیا ہک جیوݨ تاں ٻیا
عراق
تاریخ
عراق قدیم ترین انساناں دی رہائش گاہ ہے۔ طوفانِ نوح وی اتھائیں آیا ہائی۔ عراق توں ملݨ آلے آثارِ قدیمہ ثابت کریندے ہن جو زمانہ قبل از تاریخ وچ وی ایتھوں دے لوک باقاعدہ زبان، ثقافت اتے مذہب رکھیندے ہن۔ عراق دے شمال مشرق وچ  شانیدر دے غاراں وچوں ملݨ آلے نیاندرتھال انسان دے ڈھانچیاں وچوں، جہڑے پنجاہ توں سٹھ ہزار سال پراݨے ہن، ایہ پتہ لڳدا ہے جو او ٻولݨ دی صلاحیت رکھدے ہن اتے رسومات ادا کیتا کریندے ہن مثلاً اپݨے مردے پھُلاں دے نال دفنیندے ہن۔
رفعت عباس
کافی
جنگل کھڑدے پھل دے وانگوں اݙدے پکھی جیا
ہک جیوݨ تاں ٻیا
عراق
جغرافیہ
عراق دا کل رقبہ 168,743 مربع میل (437,072 مربع کلو میٹر) ہے۔ ایندا زیادہ تر علاقہ صحرائی ہے مگر دریائے دجلہ اتے دریائے فرات دے درمیان دا علاقہ انتہائی زرخیز ہے۔ ایں علاقے کوں میسوپوٹیمیابلادالرافدين یا مابین النھرین اہدے ہن۔
رفعت عباس
کافی
ویہڑے وچ نماشاں لہہ پئی
عراق
سیاست
پہلے سلطنت عثمانیہ وچ شامل ہائی۔
رفعت عباس
کافی
بہوں سارا کم پیا
عراق
زبان
عربی
رفعت عباس
کافی
ہک جیوݨ تاں ٻیا.
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
تھُنّل
پَݙل
ٹُوکݨ
ٹھنبھݨ
ٹھنبِھل
ٹھنگݨ
ٹھُنگِل
ٹپَݨ
ٹپِل
ٹھُسکݨ
ٹُسکِل
ش: وَڑا:
پِنوڑا
وٹݨ
وٹوڑا
پِٹݨ
پِٹوڑا
پَٹݨ
پَٹوڑا
پھَٹݨ
پِھٹݨ
پھِٹوڑا
ولݨ
ولوڑا
وِلوڑا
رووݨاں
پیوݨ
پیوݨاں
کھاوݨاں
پونجݨ
پونجݨاں
ٻدھݨاں
مندھݨاں
کھیݙݨ
کھیݙݨاں
ہنیگݨ
ہینگݨاں
ض: وکڑ:
نَسݨ
نسوکڑ
بھڄوکڑ
پھَٹن
پھَٹوکڑ
پھِٹݨ
پِھٹوکڑ
مستݨ
مستوکڑ
ہَسݨ
ہسوکڑ
وسوکڑ
ودھݨ
ودھوکڑ
ط: یرا:
تھَپݨ
تھپیرا
ڳنڈھݨ
ڳنڈھیرا
ودھیرا
وَہݨ
ون٘ڄݨ
ون٘ڄیرا
لُٹݨ
اٹیرݨ
اٹیرا
ہنڈھݨ
ہنڈھیرا
ظ: اکا:
بھِڑݨ
بھڑاکا
پھٹاکا
چَٹݨ
چَٹاکا
پٹݨ
پَٹاکا
چُٹݨ
چُٹاکا
پھِٹاکا
ع: یا ، ویا:
لڑݨ
لڑیا
جَڑݨ
جَڑیا
رفعت عباس
کافی
مکھ اپݨاں چمکا کے رکھݨ،تیݙے نال محبت وو
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
گوّیا
پکانوݨ
پکوّیا
رفعت عباس
کافی
بݨیا جڑیا رہوݨ ہر دم ساݙی عین عبادت وو..
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ݙاکیا
چھانگݨ
چھانگیا
چَڑھݨ
رفعت عباس
کافی
مکھ اپݨاں چمکا کے رکھݨ تیݙے نال محبت وو
سرخی لاوݨ کجلا پاوݨ ݙاڈھا رد بلائیں دا.....
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ارداسےا
رفعت عباس
کافی
تیݙا ہر دم تھی کے رہوݨ ساݙی لوک دناوت وو
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ٻجُھݨ
ٻجھکاّ
رفعت عباس
کافی
مکھ اپݨاں چمکا کے رکھݨ ،تیݙے نال محبت وو
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
کھوَکاّ
چونڈݨ
چُنڈکاّ
پھِیرݨ
پھِرکاّ
رفعت عباس
کافی
ایں حاکم دے ویلے دے وچ سوہݨاں تھیوݨ جیوݨ ہے
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ف:   اک:
رفعت عباس
کافی
ڳل کڈھئی دے چولے پاوݨ
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
چِڑاک
بھڄاک
پٹاک
چھُٹݨ
لالہ بختیار
حیاتی دا احوال
اُوہ نیویارک شہر دے وِچ امریکی اَمّاں اَتے ایرانی پِیؤ دے گھر وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں دا نِکّا لاء لاس اینجلس اَتے واشنگٹن ڈی سی وِچ گُزریا۔ اُنّھاں دی پرورش کاتھولک کلیسا عقائد اُتّے تھئی۔ ٢٤ ورھیاں دی عُمر وِچ اُوہ اپݨے ایرانی پئے اَتے ٣ ٻالاں دے رَلّے ایران کوچ کر تے آ ڳئی، اُتّھاں اُنّھاں نے جامعہ تہران وِچ ڈاکٹر سیّد حسین نصر دی اڳواݨی وِچ اسلام دا مطالعہ کِیتا۔ اُنّھاں نے قرآنی عربی دا مطالعہ کِیتا اَتے ١٩٦٤ء وِچ اسلام قبول کر گِھدّا۔ ١٩٧٦ء وِچ اُنّھاں دی اپݨے پئے تُوں طلاق تِھی ڳئی۔ ١٩٨٨ء وِچ اُوہ وَلا امریکہ چلی ڳئی۔ اُنّھاں نے پنسلوینیا دے چہاتہم کالج تُوں تاریخ وِچ بی اے کِیتا۔ اُنّھاں نے ایم اے فلسفے وِچ اَتے ہِک ایم اے کونسلنگ سائیکالوجی وِچ کِیتا۔ اُنّھاں نے ایجوکیشنل فاؤنڈیشنز وِچ پی ایچ ڈی کِیتی۔ اُوہ نیشنلٹی سرٹیفائیڈ کونسلر وی ہِن۔ ٢٠٠٧ء تُوں اُوہ شکاگو وِچ رہن٘دی ہِن، جِتّھاں اُوہ انسٹی ٹیوٹ آف ٹریڈیشنل سائیکالوجی دی صدر اَتے قاضی پبلی کیشنز وِچ سکالر اِن ریزیڈینس ہِن۔
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
اُݙرݨ
اُݙراک
رفعت عباس
کافی
ساݙی لوک سیاست وو
لالہ بختیار
کَم کار
اُنّھاں دی اسلام دے حوالے نال تصنیف کردہ اَتے ترجمہ کردہ کتاباں دی مجموعی ڳِنتری ٢٥ ہِے۔ اُنّھاں دی زیادہ تر کتاباں تصوّف توں متعلق ہِن۔ اُنّھاں نے بطورِ مصنفہ یا شریک مصنفہ ٻہوں سارے سوانح حیات اُتے وی کَم کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے قُرآن پاک دا ترجمہ وی کِیتا جیڑھا The Sublime Quran دے ناں نال ٢٠٠٧ء وِچ جاری کِیتا ڳیا۔ اُوہ قُرآن دا انگریزی ترجمہ کرݨ آلی پہلی امریکی زنانی ہِن۔ اپݨے ترجمہ قرآن وِچ اُنّھاں نے "کافرون" دا ترجمہ روائیتی کفار یا عقیدہ نہ رکّھݨ آلیاں دی بجائے نا شُکرے (ungrateful) کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے قرآن دی سورت ٤ آیت ٣٤ وِچ ضرب دا ترجمہ روائتی مار کُٹ دی بجائے وکھرا تِھیوݨ (go away) کِیتا ہِے۔ اُنّھاں نے ترجمے وِچ عربی الفاظ "اللہ" اَتے "مریم" دی بجائے انگریزی الفاظ "گاڈ" اَتے "میری" ورتے ہِن۔ اُنّھاں دا اکھاݨ ہِے جو اُنّھاں دا ترجمہ غیر مسلماں کُوں اسلام تُوں پرے نئیں کرین٘دا۔
حوالہ جات
ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:نیو یارک شہر دے زنانیاں ونکی:مسلم علماء زنانیاں ونکی:مسلم علماء ونکی:مسلم زنانیاں ونکی:مسلم زنانی مصنفاں ونکی:مسیحیت تُوں اسلام قبول کرݨ آلی شخصیّتاں ونکی:اسلام دے مہان٘درے زنانیاں ونکی:اسلام دے مہان٘درے تِریمتاں ونکی:اسلام دیاں عالمہ زنانیاں ونکی:اسلام دی مہان٘دری زنانیاں ونکی:اسلام دی مہان٘دری تِریمتاں ونکی:اسلام اتے زنانی ونکی:امریکی صوفیاء ونکی:انگریزی مترجمین قرآن ونکی:مترجمین قرآن ونکی:ایرانی مہان٘دری زنانیاں ونکی:ایرانی مہان٘دری تِریمتاں ونکی:ایرانی مہان٘دری شخصیّتاں ونکی:ایرانی مترجمین ونکی:ایرانی شخصیّتاں
رفعت عباس
کافی
چل پَرجنڑیا گوٹھ سجنڑ دے بارش گھن کر جا
دُل دریا دے پانڑیاں وچوں بدل آپ بنڑا.......
چل پرجنڑیا گوٹھ سجنڑ دے بارش گھن کر جا
جے کر تیڈا ناں بارش ہے اوندے پیر پُسا...
(پرجنڑیا:بارش دا ویدک دیوتا. ساونڑ دا پرانڑاں ناں)
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ادھلاک
بھناک
پھِرݨ
پھراک
ک:   یِل:
رفعت عباس
کافی
تو ساݙے  پاسوں  تھی  اَلا  اساں  ایں  پاسوں
ایں جاہ   ساݙی   تے   لکھ   ہزاراں   صدی   ہے
اوں پاسوں لشکر  ہے  کھڑا  اساں  ایں  پاسوں
اساں اپݨے  موریں  نال  کھڑے اساں  ہَرݨے  نال
اساں موتیے  چنبے  نال  کھڑے  اساں  کَرݨے نال
اوں پاسوں  گھوڑیاں  دا  ہِݨکا  اساں ایں  پاسوں
تو  ساݙے  پاسوں  تھی  اَلا   اساں  ایں  پاسوں
تو کینویں  آکھوں  ݙوہیں  پاسوں  تھی  سڳدا
پُھل قاتل  تے  مقتول  کوں  ہکو  نئیں  لڳدا....
اوں پاسوں لتھی کھڑی سپاہ اساں ایں پاسوں
سئیں رفعت عباس
پنجاب ایوارڈ واپس کرݨ سانگے (رفعت عباس کیتے ہک نظم)
رفعت عباس ہوراں نے پنجاب انسٹیٹیوٹ آف لینگویج اینڈ کلچر (پلاک) دی طرفوں ایوارڈ واسطے انہاں دی نامزدگی تے مالی انعام جیہڑا کئی لکھ روپیاں تے مشتمل ہئی مسترد کر ݙتا تے گھنݨ تو انکار کر ݙتا کیونکہ پلاک دی طرفوں انہاں کوں سرائیکی زبان دی بجائے پنجابی دا شاعر ظاہر کریندے ہوئے پنجابی دے ایوارڈ واسطے نامزد کیتا ڳیا ہئی جینکوں رفعت عباس نے سرائیکی خطے تے زبان و ثقافت دے تشخص تے حملہ ٹصور کریندے ہوئے ایوارڈ گھنݨ توں انکار کر ݙتا تے پلاک دی سرائیکی دے وجود کوں مٹاوݨ دی سازش ناکام کر ݙتی. انہاں دی ایں قربانی کو سرائیکی قومیتی تحریک وچ یاد رکھا ویسی. رفعت عباس ہوراں کوں انہاں دے ایں جرات مندانہ قدم چاوݨ تے ہک شاعر اشرف جاوید ملک نے انہاں الفاظ وچ خراجِ تحسین پیش کیتا اے: - کہیں شودے بندے کنوں باغ بہشت ناں گھندے
ناں اساں کوئی تمغہ منگدے
ناں کوئی ایہہ جیہاں میڈل جیندے پچھوں ساݙا ظرف ، ضمیر ناں شہرت راہوے
ماء ٻولی دا سودا کروں نانگ اساکوں کھاوے اساں سرائیکی ٻولݨ والے
رکھی روٹی ماݨ اساݙا
رقم اساں ناں پندے ساکوں پنجاب ایوارڈ نی چاہیدا
ساݙی جھوک سرائیکی دوکھیاں والیاں وستیاں کنوں
اساں دوروں لنگھدے
جگدیش بترا سرائیکی
ایڈیٹر سرائیکی انٹرنیشنل، اڳوان سرائیکی ساہتیہ سنگم، بھارت، سیاسی و سماجی سرائیکی رہنما جگدیش بترا نویں دلی وچ رہندن. سرائیکی شاعری وچ اہم نان اے تخلص "سرائیکی" رکھدن. ڄم پل ضلع مظفر گڑھ دی اے. انہاں دا تخلص، سرائیکی اے۔ thumb|سرائیکی
اسم فاعل
مصادر کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
تھُکݨ
تھُکیل
تَپݨ
تَپیل
چُمݨ
چُمیل
ݙنگݨ
ݙنگیل
خُند کݨ
خُندکیل
خرچݨ
رُسݨ
رُسیل
شوُکݨ
شُکیل
کپݨ
کاپا
جھَپݨ
جھاپا
نپݨ
ناپا
وَٹݨ
واٹا
بھَڄݨ
بھاڄا
پاݙا
ترݨ
ل: ایجھئیں ترے حرفی مصادر معروف جنھیں دے پہلے حرف تے پیش ہووے تاں وت انھیں کن بݨݨ آلے ݙو حرفی مصدری مادے دے پہلے دے اڳوں "و"تے ݙوجھے حرف دے اڳوں "الف"ودھانوݨ نال اسم فاعل بݨدے جیویں جو
چُٹن
چوٹا
پُݨݨ
پوݨا
کھُبھݨ
گھُٹݨ
گھوٹا
کُسݨ
بھُنݨ
بھونا
ڳپُھݨ
ڳوپھا
م: ایجھئیں ترے حرفی مصادر معروف جنھیں دے پہلے حرف دے تلوں زیر ہووے تاں وت انھیں کن بݨݨ آلے ݙو حرفی مصدری مادے دے پہلے حرف دے اڳوں یائے مجہول ’’ے‘‘تے ݙوجھے حرف دے اڳوں "الف"ودھانوݨ نال اسم فاعل بݨدے۔
وِلݨ
وَیلا
ڳݨݨ
ڳیݨا
سِنگھݨ
سِینگھا
چھِکݨ
پن٘ڄݨ
ہراوݨ
ہراوا
بھڑاوݨ
بھڑاوا
ولاوݨ
ولاوا
وساوݨ
وساوا
سݙاوݨ
سݙاوا
پکاوݨ
پکاوا
بچھاوا
کھِڈاوا
و: بعض مصادر دے مصدری مادے دے اڳوں ’’ول‘‘دے ودھارے نال اسم فاعل بݨایا ویندے ۔
سڑݨ
اڑݨ
اڑول
بسݨ
بسول
پھٹݨ
پھٹول
پھرول
چڑول
چھِڑن
چھڑول
ݙرݨ
ݙرول
ی: بعض مصادر دے مصدری مارے دے اڳوں"یروُ"بطور لاحقہ ڳنڈھ ݙیوݨ نال  اسم فاعل بݨدے جیویں جو
ہنݙھݨ
ہنڈھیُرو
ہنگیرُو
چِنگھݨ
چِنگھیرُو
اسماں کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
ب: اِسمیں کن اسمائے فاعل قیاسی بݨانوݨ دے قاعدے:
۱۔ لاحقئیں دے ڳنڈھیپ نال بݨݨ آلے اسمائے فاعِل :اے ڳالھ یاد رَہوے جو کُئی وی لاحقہ ڳنڈھݨ کِن پہلوں اسم دے اخیر ء ِچ یا وچکار آوݨ آلے حروف علّت حذف کر ݙتے ویندن۔
(i) ر، ار   یا   ارا :
اِسم
اِسم فاعل
اسم
اسم فاعل
ڈائری دا پنا 46
ڈائری دا پنا : 46
جُثےدےلِنڳ،لِکھت رمضان ارائیں
جُثے دے لِنڳ
نَک:ناک
نَہوں: ناخن
ڈائری دا پنا 46
مِٹھی شہر وچ سویل دے پنج وج گئے ہَن ' نندر دی مثنوی وچ آدم زاد شاہ پریاں دے باغ وچوں ول آیا ہا ' اگوں تھر وچ مِٹھی کنبھارنڑ دا بَدھیا شہر مٹھی پیا دھمدا ہا ' پلنگ توں کمرے دے فرش تے قدم دھرنڑ تے جُتی پاون نویں ڈینہ دا وعدہ ہا ' اگوں منہ تے پانڑی دے چھٹے مارنڑ تے بیگ وچوں سنگتی اپنڑے تولیے سیتی نرویا تھیونڑ حیاتی دا درشن ہا ' ہر ڈینہ باہر وچوں طلوع تھیندے تے ہوند ساڈی دے اندر نکیاں نکیاں پوڑیاں چڑھدے ' گیسٹ ہاؤس دا اٹینڈنٹ نظر نہ آیا ' دروازہ بند کیتا تے پوڑیاں لیہ تے سڑک تے آگیم ' مِٹھی دی سڑک تے ٹُریم ' ہک موڑ مُڑیم تے ڈوجھے موڑ تے ہک موٹر سائیکل رکشا نظریا ' اگوں پچھوں سڑک خالی ہئی ' سامنڑے ڈو ترے لاریاں نظریاں جیڑھیاں کتھاہیں ونجن دا اَہر پیاں بدھیندیاں ہَن ' ایہ مٹھی دا تھر لاری اڈہ ہا جِتھاں ایں ویلے تئیں باہروں آونڑ والی کوئی لاری نہ پُجی ہئی ' رکشے والے کوں سلام کیتم ' اوہ فرسا رام ہا '' میکوں مٹھی دے اندر گِھن جُل " آکھیم ' فرسا رام گالھ میڈی سمجھ گیا ' اوں موٹر سائیکل سٹارٹ کیتا تے بہوں جلدی مٹھی دیاں سڑکاں توں مٹھی دے محلیاں دیاں سڑکیاں تے لَیہ آیا ' پنجاہ سَٹھ ہزار لوکیں تے پنج چھ ہزار گھریں دا ایہ شہر محلہ در محلہ گنڈھل ہا ' اساں وڈی کہیں سڑک اُتے آ ویندے فرسا رام رکشے کوں وت کہیں شہر دی اندرونی سڑکی اُتے چاڑھ ڈیندا ' فرسا رام میکوں محلیاں دے سڑکاں دے موڑاں دے چوکاں دے گلیاں دے ناں ڈسیندا ہا پر میں ڈوجھے کہیں کم وچ رُجھ گیا ہَم ' میں مِٹھی کوں اوندے جزو وچوں ڈیکھنڑ چاہندا ہم ' ہک ہک جنڑے ہک ہک دروازے وچوں ' سندھ تے ملتان دے مزاج موجب شئیں ول ول کہیں کُل وچ ڈَھل ڈَھل ویندن ' مٹھی دی کثرت وی وحدت الوجود دا حصہ بنڑناں چاہندی ہئی ' کثرت کوں وحدت وچوں ڈیکھنڑ سندھ وادی دا پرانڑا تے روز دا ہک کم ہا ' اج مِٹھی دی ایں دھمی وچ شئیں کوں میں انج انج ڈیکھنڑ کیتے سائیکل رکشا وچ بیٹھا ہم ' وحدت الوجود کتھاہیں جَنب گیا ہا مٹھی ہک نویں تصوف وچ پیا جاگدا ہا ' وحدت الوجود دے پنے تے مٹھی دیاں اُنہاں دلت تریمتیں دے انگوٹھے کینھاں ہَن جیڑھیاں اپنڑے رنگلے لباس وچ گلیاں سڑکاں بازاراں وچ بہاری پیاں ڈیندیاں ہَن ' وحدت الوجود ایں رنگلے لباس تے بُہاری دے ٹَکرا اگوں ارتھ نہ پیا تھیندا ہا ' لوگ دھمی دے دروازیاں توں باہر پئے نکلدے ہَن ' مٹھی دے مہاراج/باہمنڑ حلوائی حلوہ پوڑی پئے بنڑیندے ہَن ' اساں رکشے وچ ڈو تل جائے فرسا رام تے رفعت عباس پئے ویندے ہاسے۔ رفعت عباس۔
جُثےدےلِنڳ،لِکھت رمضان ارائیں
جُثے دے لِنڳ
تھوݙ: ہونٹ
مَتھا: پیشانی
بھیڄا: مَغز
سَتھل: ران
پِنی: پنڈلی
پَھپھڑ: پھیچڑا
ہَݨوں: داڑھ
مُچھ: مونچھ
چیل: کمر
انڳل داݙوݙݨاں: انگلی کی گرہ یا پور
اِرک: کہنی
اسم فاعل
اسماں کنوں اسم فاعل قیاسی بݨاوݨ
لوہا
لُہار
کمُبھ(مٹی)
کمُبھار
سونا
سونارا
بَٹھ یا بٹھی