cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ملک مشتاق صاحب
ملک مشتاق دیاں ادبی تے انقلابی تحریراں
ایں جگ جہان ءچ کجھ لوکیں کنیں اپنڑےڈکھ سکھ کیتے دعوت اطلاع دے باوجودوی لوک اونہیں دی شادی غمی ءچ شریک نئیں تھیندے چاہے پرلا کتنا امیر کیوں نہ ہووے  اج تاں لوک کہیں دی خیرات تے رے کانڈھے نئیں ویندے  جے اےچیزاں ڈیکھوں تاں ول عبدالواحد صابربراٹھہ دی موت تے صرف وسیب نئیں یاچھڑا ملخ پاکستان نئیں امریکہ یورپ برطانیہ کیینڈا سمیت دنیادے ہربراعظم ءچ لوک اوندے کیتے مونجھے ارمانی تےدعاگوہن تےراھسن. اوندی قل خوانی تے خلقت داجھڑگاجاں ڈینداکھڑاہا ہرچہرہ مونجھا مونجھا ہا ہربندہ ارمانی ہا اکھیں ءچ ساونڑہا  کوئی سدھ ناں ھئی جو اے جیڈامیلہ ہا فوتگی داکٹھ گھٹ تےشادی دا پنڈال زیادہ لگداہا جیندے وچ کوئی کھلدانہ وداہا بلکہ اندروں باھروں رونداوداہا  ھریانی ایں گالھ دی اے جوجتنا مخلوق موقع تے آئی بیٹھی ھئی اتنی اجاں رستے ءچ ودی ھئی  اوں علاقے ونڑ پکھی وسوں دریا آسمان تے وسوں دے ہرشئے صابر براٹھے دے وچھوڑے دے ڈکھ ءچ ایویں پروشان ھن جیویں اونہیں دے بت ءچوں روح نکل گئی ہووے  میکوں عبدالواحد صابر براٹھہ تےوڈارشک آئے جو او جیہڑے سرائیکی قومی نظرے دا عملی پرچارک ہا اوں اپنڑاحق ادا کرڈتے
آو اج تہاکوں میں ڈساواں کہ الخ ملخ دے سرائیکی عبدالواحدصابربراٹھے کوں کیوں اتنا چاھندے ھن مینارٹیز کیتے او ڈارلنگ دا درجہ رکھیندا ہا ہرمظلوم دا فیورٹ کیوں ہا تےیوتھ دا آئیڈیل تےہر سرائیکی ورکرتے کارکن کیتے رول ماڈل کیوں ہا کیوں جو اوسچاکھرا مخلص تےسجاک سرائیکی دا ورکرہا مطالعے دادلدادہ ہا دل داسخی تے صاف ہا جینکوں ہک دفعہ ملداہا مل گھنگھنداہا پیرفرید دا عملی مرید ہا کہیں خاص مذھب مسلک دی بجائے ہرانسان نال محبت کرینداہا چلھ دی خیر تےکل دی خیر تےکاربندہا
کیہں کوں ڈکھ تکلف ءچ نہ ڈیکھ سہندا ہا استادباکمال شاعرشاندار ہا تے انسان لاجواب ہا فرید پاک سرکار دابھگت ہا قلندری مزاج ہا  لوک اوندے قرب سانگھے سکدے ھن
اساں ساریں سرائیکیں کوں او ویندیں ویندیں دگ لائی گئے جو سرائیکی ماءبولی ماءدھرتی تے پیرفرید نال جے محبت کریندو تاں عملی کم کروچھڑے غلابی ترکاء نہ مارو بلکہ سرائیکی پڑھو سرائیکی لکھو سرائیکی الاؤ گالھیں دے چمپئین نہ بنڑوبلکہ آلاؤبعد ءچ پہلے عمل کرڈکھلاؤ تے سرائیکی زبان کوں گلوبل لئینگوئج سٹیٹس سانگھے سرائیکی وکیپیڈیا تے آپ وی کم کرو تےاپنڑے&فیملی کوں وی آکھو پروفیسرپرویزقادرسئیں داساتھ ڈئیوskr. Wikipedia. org
وسدے رھوشالا
ساڈاعشق سرائیکستان
تریجھی لڑی
== عوامی پورھیت تحریک دی سیکرٹری جنرل ادی سینڑ ًڈاکٹرماروی پلیجو دے فون دے بعد ایہوحال میں پروفیسر پرویز قادر سئیں کوں ڈتا  اونہیں فرمایا ملک صیب تساں پریشان نہ تھیوو تہاڈا اے دورہ پچھلی سندھ یاترہ کنوں وی چنگا شاندار تےفروٹ فل تھیسی لوک تہاڈے نال ڈائریکٹ تے میڈے ذریعے ان ڈائریکٹ رابطہ کریسن بس چھڑا پوسٹ لاونڑ دی دیراے ایندے بعدمیں حیدرآباد آلے  سندھی قوم پرستیں نال رابطہ کرتے ڈسایا کہ کل سویلے میں حیدرآباد تاں ہوساں لیکن ٹائم محدود ہوسے تےاگر آپ دی کتھائیں میٹنگ ملاقات یاآپائنٹممنٹ ہووے تاں میں بئےجہیاڑے مل گھنساں اکثریت داجواب ہا فی الحال کوئی مصروفیت کائینی لیکن تساں آونڑ توں پہلے فون کراوہے چا ==
ول ہک پٹرول پمپ تے ونج تےموبائل کوں چارجنگ تےلائم
== پمپ دے عملے نال دعاسلام تھئی تاں جًڈاں اونہیں کوں پتہ لگیاجو میں پیرفرید دے شاہر داواسی آں تاں اومیڈےنال  وڈے پیارمحبت عقیدت تےخلوص نال پیش آئے تھولی دیربعد پمپ دا ہک سیلزبوائے آیا تےآکھنڑلگا  ساڈے منیجرصیب تہاڈا پچھدے پئے ہن  میں آکھئے اوکتھاں ءن میں آپ اونہیں کوں جل ملدا سلزمین آکھیے تساں ہک منٹ ایتھائیں کھٹڑو میں اونہیں کنوں پچھی آمداں  ول جیلےاوواپس ولیے ہک پتلاتےہک موٹاجہیابندہ نال ہا اوں  تے روایتی سندھی انداز ءچ ویل کم کیتے بھلی کری آیو اوں ڈسائے جو میں ایں پِرول پمپ دامنیجر آں تے نال ای ہتھ بدھ تےآکھیس سئیں تساں کوٹ مٹھن دےبپیر آؤو ساڈے پمپ دےبھاگ جاگ پن تساں ساڈے مہمان آؤو ==
ادا میں پلیجو صیب دی برسی تے وینداپیاں  موبائل فونز دی چارجنگ مک گئی ھئی اوندی چارجنگ تےآپ تھولا ریسٹ وی کرنڑاں ہا تےفریش وی تھیونڑاں ہا ایں سانگھے پمپ تے آیاں اے میًاساراحال احوال اے باءسبھ خیر
== سائیں چا تھی پیا جو پیر ناں اہے پر پیر دے شاہر داتاں ہانہیں تے ڈوجھی وڈی خشی دی گالھ ایہا اے جو تساں ایڈا وڈا پندھ کرتے سندھی قوم جےعظیم لیڈر قائدانقلاب رھبرسندھی قوم سئیں رسول بخش پلیجو کوں خراج تحسین پیش کرنڑ اونہیں دی برسی تے آئے وے  ساڈے کیتے وڈی اعزازدی گالھ اے تساں ساڈے مہمان ہیوے  میں آکھیے سئیں تہاڈی محبتیں داشکریہ بس میں تھولافریش تھیونڑ چاھنداں بس اوندے بعد میں لگاویساں ناشتے داباربار پچھنڑ تےاصرار دےباوجود میں انکار کرڈتا  منجیرصیب دی محبت نال میکوں روم مل گئیا باتھ روم ونج تےمیں فریش تھیاں دل ءچ سوچیم جاہ چنگی اے ٹائموی ہےتےماحول وی پرسکون اے کیوں نہ لینگوئج سنٹر وزٹ تےپلیجوصیب دی برسی دی اپنڑی تقریر دے اہم ھنٹس یعنی چیدہ چیدہ نکات لکھ گھناں ول ٹائم نہ ملسے میں بیگ ءچوں ڈائری کڈھ تے اونداپیج کڈھ تے سوچ سوچ لکھنڑشروع تھی گئیاں میں end تےپجنڑالا ہم تے منیجرصیب آتے سلام کیتا سرائیکی مانڑھوں کیاحال اے تے ایندے نال ای سندھ دی موجودہ صورتحال تے سندھی قوم پرستیں دی جدوجہد سرائیکی صوبہ تحریک  سندھی سرائیکی سندھی سانجھ بارے سیرحاصل تبادلہءخیال ایں دوران چانھ بسکٹس وی آگئے ==
== میں جونہی موبائل فون آن کیتا تے دوستیں دیاں کالاں آونڑ پئے گن میں پمپ دے عملے تےخاص طورمنیجرصئب دی محبتیں دے شکریے نال اجازت گھدی تے ول رکشہ منی بس پھٹہ رکشہ تے آخرءچ پیپلزبس سروس تےسفرکریندیں ہوویں پچھدیں گچھدیں سندھ لائبریری  پج گئیاں اوتھاں ونج تےپچھم عبدالماجدبھرگڑی انسٹیٹیوِ آف لئینگوئج اینڈ انجئیرنگ دا آفس کتھاں اے اوں ھریان تھی تے میکوں غورنال ڈیکھ تےآکھیس لوک  ساڈی لائیبریری دا پتہ پچھدن تے توں واحد بندہ ایں سندھی لئینگوئج سنٹر دا آن پچھی  اپنڑےپچھوں ڈیکھ او دفتراے میں ڈٹھا چندقدم دے فاصلے تے اوہودفتراے  میں اوں پاسے ٹرپیاں میں اجاں آفس دی بلڈنگ دے نیڑے ای پجیا ہم تےپچھوں ہک بندے نے سلام کریندیں ہویں پچھیے تساں ملک مشتاق صیب ہاؤنا میں آکغیے جیا تساں کیویں  سنجانڑیے  سرائیکی اجرک تےبیگ کوں ڈیکھ تے   سئیں میں تہاکوں روڈتے ڈیھدا کھڑاہم  میڈے نال جلدی ھلو امرفیاض بریڑو صیب تہاڈی تانگھ ءچ بیٹھن  میڈے روکنڑدےباوجود میڈابیگ چاتے اگوں ٹرپئے  امرفیاض بریڑو صیب اپنڑے روم توں باہرتے میڈااستقبال تےمیں اونہیں کوں سلام کیتے ==
ساڈاًعشق سرائیکستان
لکھت: ملک مشتاق احمد
سندھ یاترہ ٢٠٢٣ء
پنجویں لڑی
جونہی عوامی پورھیت تحریک دےاگوانڑ آفتاب عباسی دی کال  آئی میں اونہیں کوں لوکیشن ڈسا تے عبدالماجد انسٹیِٹیوٹ دے سارے سٹاف  نال مکلائیم تے اونہیں دی محبتیں تےعزت افزائی ڈیونڑتے شکریہ ادا کیتم  سبھ توں  آخر ءچ امرفیاض بریڑو کوں مکلیندیں ہویں آکھیم کہ میں تہاڈی محبتیں تےخلوص دا عزت افزائی حوصلہ افزائی  مہمان نوازی دا مقروض آں  زندگی رہ گئی تے ہک واری  ولا امساں  بریڑوصیب اکھنڑلگا  تہاڈے آونڑبہونڑ تے کچاری کرنڑتے میں سمیت سارے سٹاف کوں چس آئی اے  اساں ساریں کوں تہاڈی ولا آمد دی تانگھ راھسے جتھ پیر اتھ خیر
میڈے روکنڑ دے باوجود سٹاف میکوں مین روڈتائیں سی آف کرنڑ آیا  تے اتنی دیرءچ آفتاب عباسی سئیں گاڈی گھن تے آ گیا  عباسی صیب کھلدیں ہویں بھاکل پاتا دعاءسلام خیرصلاح دے بعد گاڈی تے ٹھٹھے آلے پاسے روانہ تھی پیوسے عباسی صیب پچھیا ملک صیب کیاکھاوسوپیسو  گاڈی کیہڑے ہوٹل تے روکاں میں ولدی ڈتی کہ میں پرباش آں ول آفتاب عباسی سئیں آکھنڑپئےگئے ملک صہب تساں ساڈے خاص مہمان بلکہ چیف گیسٹ ھیوے شرم نہ کریجو
میں آکھیے شرم آلی کوئی گالھ کائینی جے میکوں کوئی شئے دی طلب تھئی تاں میں ڈسا ڈیساں تساں ٹینشن نہ گھنو  ول سندھی قوم پرستی ءچ فکرپلیجو تےعوامی پورھیت تحریک دا کردار تے سیرحاصل کفتگو تھئی  ایں دوران کراچی یونیورسٹی توں پروفیسر کاشف دی کال آ گئی دعاءسلام دے بعد پچھس کہ آپ دی کراچی کڈنڑ آمد اے تے کیاشیڈول اے میں جواب ڈتا کہ اج ھک وجے توں شام 5وجے تک مکلی ءچ عوامی پورھیت تحریک داپلیجو دی برسی داپروگرام ءچ فکرپلیجو دی روشنی ءچ سندھی تے سرائیکی وکیپیڈیا داپیغام ڈیساں  ول اج ای رات 8وجے جنگشاھی ءچ عوامی تحریک دی دعوت تے پلیجوصہب دے برسی پروگرام ءچ شرکت تے پلیجوصہب دی قبرتےحاضری ڈیساں  کل سویلے اسماعیلی فرقے دا جگ مشہورساحلی شاہرجھرک داوزٹ تے قائداعظم دی جائےپیدائش داوزٹ  مینارٹیزنال ملاقات تے اونہیں دے عبادت خانے دے وزٹ  عوامی پورھیت تحریک دی قیادت نال فکری کچاری  دے بعد کراچی  آویساں  تہاڈی معاونت نال کراچی یونیورسٹی سٹوڈنٹس لیکچررز پروفیسرز نال ملاقاتاں سرائیکی تےسندھی قوم پرستیں دے نال نال میڈیاپرسنز رفاھی ادارے ایرانی تےسعودیہ کونسل خانے تےسندھ سول سیکٹریریٹ ءچ میٹرک ءچ سرائیکی کتب دی اشاعت سانگھے  میل ملاقاتاں  اے ہے میڈا شیڈول پروفیسرکاشف  آکھیے ویلڈن ملک صہب تساں کراچی آؤو میں تہاڈے نال  آں تساں واقعی اپنڑی مظلوم سرائیکی قوم کیتے بہوں وڈاکم کریندے ودے آوو میں آکھیے کمال مہربانی میں کراچی آ تے تہاًڈے نال رابطہ کریساں  فون دے بعد آفتاب عباسی نے آکھیا ملک صہب میں اکثرفیس بک تےتہاڈی اکٹیویٹی ڈہہدا رہ وینداں پرویزقادرسئیں لائی پئے ہوندن  تساں سرائیکی زبان ثقافت تے کلچر تے سرائیکی قومی شعور سانگھے ہرویلھے متحرک راھندے وے تے خاص طورتے
سرائیکی وکیپیڈیا الے پلیِٹ فارم تے  سئیں تہاڈی ہمت محنت جذبے تےسرائیکی ماءبولی تےماءدھرتی نال محبت کوں سلام اے  میں جواب ڈتا کہ حوصلہ افزائی داشکریہ
میں آکھیا کہ میں اے عوامی پورھیت تحریک دے کم کوں ڈیکھ تے سکھداتے کریندارہ وینداں
دل کوں ایویں خشی تھئی جیویں گھر پج گئے ہونووں
باقی حال احوال  اگلی قسط ءچ
وسدے رہوشالا
ساڈاعشق سرائیکستان
skr.wikipedia.org
skr. Wikipedia.org
سندھ یاترہ
چوتھی لڑی
سئیں امرفیاض بریڑو سمائلنگ فیس نال میکوں جیہڑے ویلھے ویلکم کیتا تاں دل ڈاڈھاخش تھیاءتے میڈاآدھا تھکیڑا لہہ گیا بریڑوصیب آکھیا حال حویلہ بعدءچ پہلے تساں فریش تھی ونجو میں آکھیے سئیں میں ریفریش تھی تے آیاں ول اونہیں سندھی روایت دےمطابق حال احوال ڈتاتےگھدا  امرفیاض بریڑوسئیں اپنڑے ناں وانگوں فیاض تےسخی ہن میڈے روکنڑ دے باوجود شاندارھیوی بلکہ شاہانہ ناشتہ دے فوری انتظام کرڈتا اے ناشتہ گھٹ تےلنچ زیادہ لگداہا
ول کیاتھیا حیدرابادتوں ٹھٹھہ داسفرکیویں گزریا  رستے دے مناظر کیاھن  آفتاب عباسی دیاں نظریاتی گالھیں تے بٹ کڑاک  تے ہک بیاءسرپرائز اگلی قسط ءچ
ساڈاعشق سرائیکستان
skr.wikipedia.org
لکھت: ملک مشتاق احمد
سندھ یاترہ ٢٠٢٣ء
پنجویں لڑی
جونہی عوامی پورھیت تحریک دےاگوانڑ آفتاب عباسی دی کال  آئی میں اونہیں کوں لوکیشن ڈسا تے عبدالماجد انسٹیِٹیوٹ دے سارے سٹاف  نال مکلائیم تے اونہیں دی محبتیں تےعزت افزائی ڈیونڑتے شکریہ ادا کیتم  سبھ توں  آخر ءچ امرفیاض بریڑو کوں مکلیندیں ہویں آکھیم کہ میں تہاڈی محبتیں تےخلوص دا عزت افزائی حوصلہ افزائی  مہمان نوازی دا مقروض آں  زندگی رہ گئی تے ہک واری  ولا امساں  بریڑوصیب اکھنڑلگا  تہاڈے آونڑبہونڑ تے کچاری کرنڑتے میں سمیت سارے سٹاف کوں چس آئی اے  اساں ساریں کوں تہاڈی ولا آمد دی تانگھ راھسے جتھ پیر اتھ خیر
میڈے روکنڑ دے باوجود سٹاف میکوں مین روڈتائیں سی آف کرنڑ آیا  تے اتنی دیرءچ آفتاب عباسی سئیں گاڈی گھن تے آ گیا  عباسی صیب کھلدیں ہویں بھاکل پاتا دعاءسلام خیرصلاح دے بعد گاڈی تے ٹھٹھے آلے پاسے روانہ تھی پیوسے عباسی صیب پچھیا ملک صیب کیاکھاوسوپیسو  گاڈی کیہڑے ہوٹل تے روکاں میں ولدی ڈتی کہ میں پرباش آں ول آفتاب عباسی سئیں آکھنڑپئےگئے ملک صہب تساں ساڈے خاص مہمان بلکہ چیف گیسٹ ھیوے شرم نہ کریجو
میں آکھیے شرم آلی کوئی گالھ کائینی جے میکوں کوئی شئے دی طلب تھئی تاں میں ڈسا ڈیساں تساں ٹینشن نہ گھنو  ول سندھی قوم پرستی ءچ فکرپلیجو تےعوامی پورھیت تحریک دا کردار تے سیرحاصل کفتگو تھئی  ایں دوران کراچی یونیورسٹی توں پروفیسر کاشف دی کال آ گئی دعاءسلام دے بعد پچھس کہ آپ دی کراچی کڈنڑ آمد اے تے کیاشیڈول اے میں جواب ڈتا کہ اج ھک وجے توں شام 5وجے تک مکلی ءچ عوامی پورھیت تحریک داپلیجو دی برسی داپروگرام ءچ فکرپلیجو دی روشنی ءچ سندھی تے سرائیکی وکیپیڈیا داپیغام ڈیساں  ول اج ای رات 8وجے جنگشاھی ءچ عوامی تحریک دی دعوت تے پلیجوصہب دے برسی پروگرام ءچ شرکت تے پلیجوصہب دی قبرتےحاضری ڈیساں  کل سویلے اسماعیلی فرقے دا جگ مشہورساحلی شاہرجھرک داوزٹ تے قائداعظم دی جائےپیدائش داوزٹ  مینارٹیزنال ملاقات تے اونہیں دے عبادت خانے دے وزٹ  عوامی پورھیت تحریک دی قیادت نال فکری کچاری  دے بعد کراچی  آویساں  تہاڈی معاونت نال کراچی یونیورسٹی سٹوڈنٹس لیکچررز پروفیسرز نال ملاقاتاں سرائیکی تےسندھی قوم پرستیں دے نال نال میڈیاپرسنز رفاھی ادارے ایرانی تےسعودیہ کونسل خانے تےسندھ سول سیکٹریریٹ ءچ میٹرک ءچ سرائیکی کتب دی اشاعت سانگھے  میل ملاقاتاں  اے ہے میڈا شیڈول پروفیسرکاشف  آکھیے ویلڈن ملک صہب تساں کراچی آؤو میں تہاڈے نال  آں تساں واقعی اپنڑی مظلوم سرائیکی قوم کیتے بہوں وڈاکم کریندے ودے آوو میں آکھیے کمال مہربانی میں کراچی آ تے تہاًڈے نال رابطہ کریساں  فون دے بعد آفتاب عباسی نے آکھیا ملک صہب میں اکثرفیس بک تےتہاڈی اکٹیویٹی ڈہہدا رہ وینداں پرویزقادرسئیں لائی پئے ہوندن  تساں سرائیکی زبان ثقافت تے کلچر تے سرائیکی قومی شعور سانگھے ہرویلھے متحرک راھندے وے تے خاص طورتے
سرائیکی وکیپیڈیا الے پلیِٹ فارم تے  سئیں تہاڈی ہمت محنت جذبے تےسرائیکی ماءبولی تےماءدھرتی نال محبت کوں سلام اے  میں جواب ڈتا کہ حوصلہ افزائی داشکریہ
میں آکھیا کہ میں اے عوامی پورھیت تحریک دے کم کوں ڈیکھ تے سکھداتے کریندارہ وینداں
رستے ءچ شاندار بٹ کڑاک لگی کیوں جو آفتاب عباسی سئیں ڈاڈھا خوش مزاج تےھنس مکھ انسان اے بلکہ مین آف کوالٹیز اے  اوندی سنگت ءچ بہوں چس آئی اے  جیویں گاڈی دے اندر داماحول شاندار ہا تےباہر داماحول وی خشگوار ہا خوبصورت نظارے ہن ساول ھئی چھوٹے وڈےپہاڑ ہن منہ تار نہراں ہن سادہ مزاج دیہاتی سندھی ہن ٹھڈی واہ پئی چلدی ھئی کینجھرجھیل دا نیلا ٹھًا تے ممٹھا پانڑی وگداپیاءہا سرائیکی فاؤنڈیشن دا چئیرمین جام اظہرمراد وی رابطے ءچ ہاپیاء  آفتاب عباسی سئیں نے روہ دی اوچوٹی وی ڈکھائی جتھاں سندھ دھرتی دے ھیرو راجہ داھرتےمحمدبن قاسم دی فوجیں دے درمیان جنگ تھئی ھئی تے پرے کنوں جھرک شاہر وی ڈکھلایس  اللہ دی رحمت نال اساں تقریبن سوا 12وجے وی کئیرہال مکلی پج گئیو
دل کوں ایویں خشی تھئی جیویں گھر پج گئے ہونووں
باقی حال احوال  اگلی قسط ءچ
وسدے رہوشالا
سندھ یاترہ 2023
چھیویں لڑی
ایں توں پہلے کہ میں اگوں مکلی ءچ عوامی پورھیت تحریک دے قائد انقلاب رھبر ایشیا رسول بخش پلیجو سئیں دی پنجویں ورھینڑےدے موقع تے تھیونڑ آلے عوامی شعوری جلسے دا حال احوال ڈیواں میں ساری سنگت کوں اے ڈساونڑ چاھنداں جو سرائیکی وکیپیڈیا کراچی دے ایڈمن سوھنڑے تے من موھنڑے شاہزادے سئیں فرھادفریدی نےحالیہ سندھ یاترہ دیاں پنج قسطاں سرائیکی وکیپیڈیا تےاپ لوڈ کرڈتین  ھنڑ تساں فیس بک دے علاوہ سرائیکی وکیپیڈیا تے وے اے سفری روداد پڑھ سکدے وے  تے ایندے نال ای میں اپنڑی سندھی سنگت خاص طورتےیوتھ APTکوں وی ارداس کرینداں جواو وی میڈی سندھ یاترہ دےحال احوال کوں سندھی وکیپیڈیا دی زینت بنڑاون تاں جو امریکہ تےیورپ ءچ راھنڑآلے سندھی بھینڑبھراوی اپنڑےسندھ دے حالات توں آگاہ تےاپنڑیاں مونجھاں مٹاسگن سندھی وکیپیڈیا دالنک اے ہےsd. Wikipedia. org  اگرکہیں قسم دامسئلہ پیش آوے تاں صرف مس کال ڈئوچا میں خودکال کریساں تے وکیپیڈیا دا مسئلہ حل کرڈیساں
کیا آکھیے وے مکلی ءچ تھیونڑ آلے APT دےپروگرام دا حال احوال
سئیں میکوں پتہ اے تساں وڈے غورتےشونق نال سندھ یاترہ ناصرف پڑھدے پیوے بلکہ چس چیندے پئیو
بابا ذرا چھری تلےساہ تاں گھنو میں تساکوں الف کنوں گھن کہ ےتک حال ڈیساں تساں اباہلے ناں تھیوو
پوری توجہ تے دلچسپی نال سندھ یاترہ پڑھنڑ لائیک شئیر تےکمنٹس کرنڑ تےمیں ساری سنگت دا تھورائیت آں تے خاص طورتے حیدرآبادتوں آفتاب عباسی کراچی توں کامریڈ کریم بخش اطہرماڑھا پروفیسر کاشف خاں ظہوردھریجہ حاجی عیداحمددھریجہ پروفیسر مریدعارف سردار اخترخاں گوپانگ سردار عاشق خاں بزدار ملک فریدحسن کھر ذیشان بلوچ محسن فیض بلوچ نازک نورپوری پریتم داس بالاچ موھن بھگت نتھوشاھین جی این کھوسو ادی سئینڑماروی پلیجو تےبئے وی ڈھگ دوستیں دامیکوں فون کرتے سندھ یاترہ مضامین دی پسندیدگی حوصلہ افزائی کرنڑتےمحبتاں ڈیونڑتےتعمیری تنقید تے ساریں دااحسان مند آں
مارکا انتظاردیاں گھڑیاں ختم
حیرآباد توں ٹھٹھہ دا سفر ہر حوالے نال شاندار بلکہ یادگارہا   یار جیندا ہمسفر آفتاب عباسی جہیا خش مزاج ہووے جیہڑے ویلھے او الیندے پھل تےموتی کردن گال کریندے دلیل نال تےبندے کوں مل گھن گھندےاپنڑے اخلاق تےپیارنال   نہ صرف یاری لاونڑجانڑدے بلکہ توڑنبھاونڑ ایں توں بس اے باھر دے نظارے ایویں لگدا ہا جیویں لحظہ پہر بہشت بریں دی سیر کریندا وداں ہرپاسے ساول پانڑی دیاں نہراں وی کھیردیاں لگدیاں ھن جھیل پرییں دا ریسٹ ہاؤس لگدی ہائی  راہ ویندے مظلوم ومحکوم غریب  سندھی قومی شعور نال دولتمندڈسدے ہن  بس سو دی گالھ ہکا اے جیندی سلام دعاآفتاب عباسی نال ہے پئی او کڈاھیں مونجھا نئیں تھی سگدا
کراچی شاہ لطیف ٹاؤن توں میڈے نظریاتی سجنڑ ملک سیف اللہ خالد دی کال آ گئی اے  میں اپنڑی لوکیشن تے مصروفیت ڈسائی تے اوہنہیں پچھیا میں ھنڑکیویں کراں کلہا آواں یا سگھرا
جیویں مناسب سمجھو میں ولدی ڈتی
پروگرام دی ٹائمنگ کیاہے
ڈوپہر ہک وجے توں شام پنج وجے تک چھی وی وج سکدن
اچھا ول میں کوشش کرینداں  اے مکالمہ اوندےتے میڈے نال تھئے  میں آکھئے ملک صیب بس تساں  آونڑ دی کرو
خاص طورتے قائم خاں جتوئی تے اوندی سنگت دی محبت عزت احترام تےخلوص  ناقابل فراموش ہائی جیہڑا APT دی شاندار تربیت دی عکاسی کریندے  میکوں تاں جیہڑاملیے چاہے میکوں جانڑداہاتےبھانویں ناجانڑداہا ایویں خلوص نال ملیے جیویں ساڈاہک بئے نال خونی رشتہ ہووے  ول میکوں جیہڑابندہ ملئے اوفکر پلیجو دی عملی تصویر ہا فاضل راھو دی فکر دی سچا پاندھی ہا  او پہلا سندھی عوامی لیڈر ہا جیہڑا ورکر ہا ٹرداپھردا فکرپلیجو دا پرچارک ہا جیا او مہان شخص جی این کھوسو ہا مختصرحال احوال دے بعد جی این کھوسو سئیں نے فرمایا ملک صیب تساں ساڈے خاص مہمان تے نظریاتی ساتھی ہیوے تہاکوں ڈیکھ تے اکھیں تےہاں ڈونہیں ٹھر گن بس ساکوں تہاڈی تانگھ ھئی  ھنڑ پروگرام شروع کروں میں آکھیے سئیں اگراجازت ڈیئیو تاں میں فریش تھی گھناں  کھوسو سئیں ملک صیب جلدی کرو ایں چھوور نال ونجو تے جلدی آونڑ دی کرو  میں ٹرپیاں  اگوں ہک بندے اشارے نال ڈسائےجو تہاکوں او بی بی  صاحبہ سڈیندے پن میں جومڑ تے اوں پاسے ڈٹھم تاں جیندی زیارت تھئی اے او میڈی رول ماڈل تے آئرن لیڈی میڈی بھینڑ ڈاکٹرماروی پلیجو  ھئی
ادی ماروی پلیجو نال کیاگالھ مہاڑ تھئی
اوں کیہڑی گالھ تےمیڈاشکریہ ادا کیتا تے کیاکم میڈے ذمے لائے
وسدے راھوشالا
skr. Wikipedia. org
نذیر لغاری تے سرائیکی مزدور
نذیرلغاری سئیں اپنڑی پندھ وہانڑی اچ سعودیہ اچ اپنڑے تل وطنی سرائیکیاں کوں مزدوی کریندیں ڈیکھ تے لکھدن. . . . . . . "بکھ دے ہوٹے ساڈے تل وسیب توں آونڑ والے مستری مزدور کرنڈی، سول ، گٹکا ، تغاری، بیلچہ چا تے ادھوری کائنات کوں پورا کرنڑ دے ترلے ودے کریندن ، نویاں ماڑیاں اسریندن چونا تھیونڑ توں پہلے باہر آ کھڑدن، پل بنڑیندن جتھوں ساہ جھنڑ تے ٹپدن متاں کوئی جھل نہ گھنے، کھوہ کھٹیندن، ہنڑ تیل آوے یا پانڑی انہیں دا کیا." . قبلہ نذیر لغاری سئیں اے گالھ اپنڑے تل وطنی مزدوریں بارے کیتی اے جیرھے اپنڑے عربی اسلامی بھرانویں دیاں ماڑیاں اسریندن پر او بھرا ماڑی وچ تاں پرے دی گالھ اے ماڑی دی کندھ دی چھاں تلے وی نئیں باہنڑ ڈیندے. . . ویسے اے صرف سرائیکی مزدوریں دا ڈکھ نئیں بلکہ پوری دنیا دے مزدوریں دا ڈکھ اے. . .محل بنڑاون آلا محل اچ سمھ نئیں سگدا، قالین بنڑاون آلا اپنڑے گھر قالین وچھا نئیں سگدا اپنڑے ہتھ نال لیموزین تے مرسڈیز بنڑاونڑ آلا مزدور انہاں گاڈیاں دی سواری کجا صرف دھوڑ ای جھپ سگدے. . . اے تاں پوری دنیا دے مزدوریں دا سانجھا ڈکھ اے. .سرائیکیں دا وی ایہو ڈکھ اے. . (بلال بزدار)
ٻکری
ٻکری ہک چھوٹا چوپایا ہے، جہڑا گھریلو سطح تے پالتو جانور دے طور تے پالی ویندی ہے۔ ایکوں کھیر تے گوشت واسطے پالا ویندا ہے۔ ایندے علاوہ ایندے کولوں ریشہ، کھلاں، قدرتی کھاد تے وال حاصل تھیندے ہن۔
ٻکری دا گوشت
ٻکری دے گوشت کوں چھوٹا گوشت اہدے ہن۔ صحت کیتے ٻہوں مفید ہوندے۔
ٻکری دے کھیر دے فائدے
ٻکری دا کھیر ٻالاں کیتے ٻہؤں مفید ہے، جلدی ہضم تھی ویندے۔ آندراں تے معدہ خراب نی تھیندا۔ ٻکری دا کھیر تپ دق دے جراثیماں کنوں پاک ہوندے۔
ٻکری دے کھیر نال کولیسٹرول نی بݨدا۔
ٻکری دا خھیر پہوݨ نال جلد کولی تے ملائم تھیندی ہے۔
دماغی کم کرݨ آلیاں کیتے ٻکری دا کھر ہک ٹک ہے۔ thumb|Hausziege 04
ابونائلہ
میثاقِ مدینہ دے بعد یہود مجبور ہن کہ اوہ علی الاعلان حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم تے اسلام دے خلاف ڳالھ نہ کر سڳدے ہن اینہی ڳالہوں انہاں نے خفیہ سازشاں شروع کیتے جنہاں وچوں ہک ادب تے اظہارِ آزادی دی آڑ وچ معاذاللہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذاتِ گرامی حملہ کرݨا ہئی۔ عرب لوگ جیہڑے شعر و شاعری دے بڑے خوگر ہن، لہٰذا شاعری دے ذریعے حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی معاذاللہ ہجو کرݨ دی کوشش کیتی گئی کیونکہ اسلام وچ ایمان اوں وقت تک مکمل نی تھیندا جب تک حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذات دی اہمیت و درجہ مال و جان و اولاد توں زیادہ نہ تھی ونڄے۔
ایں مذموم مقصد کیتے ترئے ملعون شاعراں نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دے خلاف معاذاللہ ہجو لکھیاں۔ ہک دا ناں کعب بن الاشرف ہئی جیہڑا یہودی ہئی، ݙوجھی دا ناں اسماء بنت مروان ہئی تے تریجھے دا نام ابوعفک ہئی۔ جݙݨ اوہ شاعر حد توں گزر ڳئے تے انہاں دے رکیک اشعار توں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم کوں شدید رنج پہنچا تاں انہاں تریہاں کوں انہی دے قبیلے دے افراد نے قتل کر ݙتا۔ کعب بن الاشرف کوں اوں دی ایک رشتہ دار ابونائلہ نے قتل کیتا۔ اسماء بنت مروان کوں اوندے ہم قبیلہ ہک نابینا صحابی حضرت عمیر بن عوف رضی اللہ تعالیٰ عنہ نے قتل کر ݙتا۔ ابو عفک کوں حضرت سالم بن عمیر رضی اللہ عنہ نے قتل کیتا۔
محمد بلیغ الرحمٰن
میاں محمد بلیغ الرحمٰن، مسلم لیگ (ن) ولوں بہاولپور سٹی دے سابقہ ایم این اے تے موجودہ گورنر پنجاب ہن۔ انہاں دا تعلق ہک اہم علمی، ادبی تے سیاسی گھراݨے نال اے۔
صندوقڑی
صندوقڑی
عبداللہ عرفان ملک
وت پورے وسیب اچ کئی اینجھا بنوارا آیاجو وسیب دا کرنگا ای اکھینداترٹ پیا، وسیب واسی کانا کانا تھی ڳئے، کئی ڄلئے کئی مرسدھاݨے تے جیڑھے بچ ڳئے اوگھتاں اچ لک وسر مول تھی کراہیں، اکھیں بھرکا بھرکا تے کھٹ کمت دے سبھݨاں وسیبی وسیلیاں کوں موٹے ڈھوراں واکن ڳجھیں توں تمبیندا ݙہدے رہے. بھلا اینجھے تماشے انہاں گھتاں اڳے ݙٹھے ای کݙݨ ہن جو کتھاوں کئی ڄنڈ ٻنا بچاوݨ کاݨ ٻکیں ہتھیں پووݨ دا دھرک مریندے. پر تھیا اے انہاں گھتاں اچ وی اکرس تے سوڑسنگوڑ شروع تھی ڳئی تے بکھ انج نچݨ لڳ پئی. پچھے اے وی ویہر ویلے تھیندے، پنگھر پونجھیندے، ڈڈھ دیاں سٻیاں کھولݨ سانگے ہک ٻئے توں نکھڑ ڳئے. وت جیویں چھل مینہہ آنوݨ توں اڳے کویلیاں اپݨیاں اڳلیاں آساں مراداں دے آنے چا کراہیں ایجھی تھارھاں سانبھ آندئین جتھوں ایں ݙر بھئو کنیں پچھے کڈھ پرتا وی آنون، ایویں ای ایں وسیبی بھویمپ اچ نکڑے ٻالاں نال وی تھیا ہا. انہاں دی ڄموڑ ال وی انہاں دیاں نکڑیاں نکڑیاں خوشیاں تے آساں دے ہلکے جیجاں کوں چا تے انہاں دی مجالی دے کہیں ایجھے اکھے اچ سانبھ آئی ہئی جیکوں او جوانی دے ٻے الکے ݙینہاں اچ ای ٻاہر ونڄ کڈھݨ ہݨ تاں اکھیندا ویلے کویلے دے ݙر بھئو دی انہاں کوں وی بھوم تھی ڳئی ہئی.
صندوقڑی..... ملک عبداللہ عرفان
نادر علی
نادر علی سوشل میڈیا دے مشہور پرینک سٹار ہن۔ انہاں دا تعلق لیاقت پور نال اے تے ذات گوپانگ اے۔ فیس بک تے یوٹیوب اتے انہاں دا کم بہت شاندار اے۔
اینتھروپولوجی/ بشریات
انتھروپولوجی / بشریات سماجی سائنسز دا ہک علم ہے جیرھا انسان دا مطالعہ کریندے۔ ایکوں انسان دی سائنس ایں کیتے آکھیا ویندے کیوں جو اے سائنسی طریقہ ہائے کار دے مطابق اپݨے طے شدہ اہداف دا دی چھاݨ بین کریندی اے۔
انتھروپولوجی دی تعریف مختلف ماہرینِ بشریات نے مختلف انداز وچ کیتی ہے۔ امریکی ماہر بشریات کونریڈ فلپ کوٹیک دے مطابق:
اینتھروپولوجی انسان تے اوندے اڳلے آباواجداد دا مطالعہ ہے۔ اے ہک موازنہ کرݨ آلی تے انسان دیں ساریں حالتیں تے پکھیں دا احاطہ کرݨ آلی سائنس ہے۔ انتھروپولوجی دے چار بنیادی ادارے یا شاخاں ہن:
۱۔ سماجی ثقافتی بشریات (Sociocultural Anthropology) انسانی سماج تے کلچر دی یکسانیت تے فرق دا مطالعہ، تجزیہ تے وضاحت کریندی ہے۔
۲۔ آرکیالوجی (Archaeology) انسان دے تاریخی تے قبل از تاریخ ماضی دا مطالعہ کریندی ہے۔ اے مطالعہ انسان دے تباہ شدہ مقامات دے وچو ملݨ والی باقیات، ہݙیاں، استعمال شدہ شئیں، عمارتاں، اوزار، ہتھیار وغیرہ دے ذریعے قدیم انسان دے طرز زندگی تے سماجی ثقافتی رویہیں دا ݙس ݙیندے۔
۳۔ فزیکل / بائولوجیکل انتھروپولوجی (Physical/ Biological Anthropology) انسان دی جسمانی ساخت تے مختلف زمان و مکان دے وچ انسانی ساخت وچ آوݨ والیں وٹا پھیر دا مطالعہ ہے۔ ایں شاخ اچ انسانی ارتقا، جینیٹکس، کہیں خاص ماحول وچ تبدیل تھیوݨ دی انسانی صلاحیت، اتے پرائمیٹس (بھولوں، گوریلا، لنگور وغیرہ) دی سماجی زندگی دا مطالعہ کیتا ویندے۔
۴۔ لسانی بشریات (Linguistic Anthropology)
انسانی ٻولی کوں اوندے سماجی تے ثقافتی متن وچ تے زمان مکان دیں حدیں دے مطابق ݙہدی ہے۔ ایندے علاوہ انسانی ٻولیں دی تاریخ تے ٻولی دا انسانی دماغ تے منہ یا ڄبھ دی اناٹومی دا آپسی تعلق ݙہدی ہے۔ انسان دے غیر انسانی آباواجداد ٻولݨ تے کمیونیکیشن دا نظام وی ایں مطالعے دا حصہ اے۔
عطاء اللہ مینگل
سردار عطاء اللہ خان مینگل جو عام طور عطاء اللہ مینگل دے نالے نال مشہور ہن۔ عطاء اللہ مینگل ١٣ جنوری ١٩٣٠ کوں مینگل قبیلے دے سربراہ سردار رسول بخش مینگل دے گھر وچ ضلعے خضدار دی تحصیل وڈھ دے شہر وڈھ وچ پیدا تھئے۔ انہں ابتدائی تعلیم لسبیلہ کئوں حاصل کیتی تے انہں زیادہ تعلیم سندھ مدرسہ کراچی کئوں حاصل کیتی۔ ١٩۵٣ وچ اے مینگل قبیلے دے سربراہ منتخب تھئے، سردار عطا اللہ مینگل ١٩٦٢ وچ قومی اسمبلی دے میمبر منتخب تھئے۔ انہں کوں پاکستان دے صوبے بلوچستان دا پہلا وزیراعلیٰ منتخب تھیون دا اعزاز حاصل ہے۔ اے ٢ ستمبر ٢٠٢١ کون کراچی دی ہسپتال وچ فوت تھی ڳئے، اے دل دے مرض وچ مبتلا تھئے، ٣ ستمبر کوں انہں دی نماز جنازہ انہں دے آبائی علاقے وڈھ شہر (ضلع خضدار ) وچ ادا کیتی گئی، وڈھ دے شہیداں دے قبرستان وچ سپرد خاک کیتے گئے،
خودکشی وچ صِنفی فرق
خود کشی وچ صنفی فرق (انگریزی: Gender differences in suicide) توں مراد خودکشی دی شرح وچ عالمی سطح اُتے ݙیکھائی ݙیوݨ آلا فرق ہے۔ ایہ ݙٹھا ڳیا ہے جو ایں معاملے وچ تریمتاں تے مرداں دے روئیّاں وچ فرق نظر آندا ہے۔ ہک پاسے تریمتیں خود کشی دے خیالات توں ڈھیر متاثر تھیندیاں ہِن تے ڈھیر مرد ایں خیالات کوں انجام تائیں پہنچیندے ہِن.
تریمتاں دی خود کشی دی وجہ
ترقی پزیر مُلکاں وچ تریمتاں دی خودکشی دی ہک وݙی وجہ ایہ ہے جو شادی دا فیصلہ کریندے ویلے چھوہر تے چھوہِر دی ذہنی تے تعلیمی مطابقت دا خیال نئیں رکھا ویندا۔ ماء پیو اندھا دھند رشتے طے کر ݙیندے ہِن، کیوں جو انہاں کوں چنڳا  رشتہ ہتھ توں نکلݨ دا خوف ہوندا ہے تے بعد وچ جیہڑے ویلے چھوہر تے چھوہِر کوں پتہ لڳدا ہے جو اوندی آپݨے ساتھی دے نال ذہنی مطابقت کائنی ہے تاں او مایوس تھی تے ایہ وݙا قدم چا گھندے ہِن۔ ذال پئے دے سماجی پس منظر، تعلیم، عمر تے سوچ وچ فرق نہ صرف تریمتیں بھل مرداں کوں وی خودکشی کرݨ کیتے مجبور کر ݙیوݨ آلے عوامل ہِن۔ تریمتیں دی خود کشی دی شرح وچ پریشان کر ݙیوݨ آلا ودھارا تھیندا پئیا ہے. ماہرین دے مطابق ایں توں علاوہ ݙاج کیتے ہراسانی تے گھریلو تشدد وی ٻئے محرک عوامل وچ شامل ہِن. معاشی تنگی تے ٻئے سماجی مسائل بعد دے عوامل ہوندے ہِن. آبرو ریزی تے جنسی ہراسانی توں وی خودکشی دے کجھ واقعات تھیندے ہِن.
مرداں وچ خود کشی دی وجہ
ہر ٤٠ سیکنڈ وچ دنیا وچ کتھائیں نہ کتھائیں  ذہنی تناؤ دی وجہ توں ہک مرد خودکشی کریندا ہے۔ ایندی ہک وجہ ایہ وی ہے جو مرد آپݨے مسلئیاں دے بارے گھٹ ڳالھ کریندے ہِن یا گھٹ ای مدد دی ڳول وچ ہوندے ہِن۔ ایں تناؤ دا سبب تعلیمی، معاشی تے سماجی تھی سڳدا ہے۔ کئی واری ایں ڳالھ دا تعین وی اوکھا ہوندا ہے۔
صفدر ٻوسݨ دا کلام
اساں اینجھے بھڈورے ہاءوں
اساں لا وارثا اجڑ۔ جیندا دھنڑ وال کوئ کائنی۔ اتے۔ رکھوال کوئ کائنی۔ اساں ہاءوں مال نہریں دا۔ ساڈا۔ ہربال نہریں دا۔ جیلے مرضی پو وے ساڈی۔
پٹھی کھلڑی لہیندن چا۔
ولا بخرے کریندن چا۔
ساکوں۔ او پیٹ پیندن چا۔ ۔۔
تونڑیں ایں حال رہے ویندوں۔
اساں اینجھے بھڈورے ہاءوں۔
۔اساں بکھے بھڈورےہاءوں۔
ساکوں۔ ٹکر دی گبھی کوئ۔
ڈکھاوے۔نال تھی پوندوں۔
تونڑیں چھنمکاں۔ ڈکھاوے او۔
پچھوں تے۔ ان۔کھڑاوے او۔
ولا۔ منہ۔ موڑ نئیں سگدے۔
تے۔ اونکوں۔ چھوڑ نئیں سگدے۔
اساں بکھے بھڈورے ہاءوں۔
۔۔ہک۔ نظم وچوں کجھ حصہ۔
صفدربوسن۔
نظم۔
دھاڑے تیڈے لگے۔ دھاڑاں میڈیاں تھیاں۔
میڈا پھل جہاں بدن۔
کنڈ تے کوڑے تیڈے
ظلم۔ ذللھ تیڈا
کوکاں۔باکاں۔میڈیاں۔
اے نبینیں۔تیڈے
کنوں بوڑے تیڈے۔
صبر۔ میڈا تھیا۔
جبر۔ تیڈا تھیا۔
ایڈوں کمسن میڈے
منہ تے۔ موڑے تیڈے۔
ایڈوں۔پھر۔ تیڈا تھیا۔ ۔۔۔۔۔
اتے۔ سر میڈا تھیا۔
وت بزاریں دیوچ۔
دھکے دھوڑے تیڈے۔۔
ایہو جوڑا میڈا۔ ۔۔۔
ایندےجوڑے۔ میڈے۔ ۔۔۔
باقی جوڑے تیڈے
ہاتھی گھوڑے تیڈے۔
چتریاں۔ چالاں تیڈیاں۔
نیزے۔ ڈھالاں۔ تیڈیاں۔ توں جیڈے منہ۔ چاکر
حد۔براری کہیں۔
زور آور۔ جو تھیوں۔ کوئ زناور جوتھیوں۔ ۔
کہیں زناور دے اگوں
ھے۔زاری کہیں۔ ۔۔۔صفدربوسن
مسدس
تیڈی بھال ءچ کھڑاں۔تیڈی تارءچ کھڑاں۔
میکوں سڈ تاں سہی انتظار ءچ کھڑاں۔
توں آہ کر۔بھرڑ کر۔میں اڈریا آوساں۔
توں ریا کاری دے ہنڑ تھباکے نہ بہے۔
میکوں ملدیں تاں آ۔ادھ بزارءچ کھڑاں۔
میں تاں حق گو ہاں۔پھلیندے باغ ءچ نمیں۔
میں تاں پتھریں تے تیریں دی مار ءچ کھڑاں۔
سارے محشر دے ذائقے میں چکھدا ریہاں۔
ڈیہیںہ دی لاح ءچ لتھاں۔سجھ ابھار ءچ کھڑاں۔
ہک محبت دے موتیں خسارے ڈتن۔
حالی تک تاں میں گر وی ادھارءچ کھڑاں۔
تیڈے تقوے دے تانگھیں دی حد ٹپ کرہیں۔
وقت آئینیں تاں ثابت قدم نئیں ریہے۔
اج تاں شیہینہ وی دربھ دی چراند ءچ کھڑے۔
میں تاں بجلیندےڈرتوں نمیں گھر وٹاے۔
میڈا آسنڑ تاں پپل دے پاند ءچ کھڑے۔
صفدربوسن۔
ساڈی آس دے گھر جالیے ہن
جھولے بغض دی بھا دے۔
ہک ڈیہینہ سرتے آنھڑے ہوندے
ہن خوشبخت حمادے۔
ہنڑ تا
ناں کوئ درد ونڈیندے۔
اےپیغام پچائے سجنڑیں ڈو
پکڑ تے پیر صبا دے۔
رات ڈیہاں پئے سر رکھ روندن
تیڈےنقش قدم تے۔
جیویں نکھڑی بھینڑ ہئ روندی۔
کج تے پیر بھرا دے۔ ۔
جیہڑے سیجھ بنڑا سمدے ہن۔
تئیں ممتا داسینہ۔
کیویں سہن اج نوکاں ٹوکاں۔
ذائقے تلخ آلا دے۔ ۔
ایں بے کھوندے تھی تھی رل گیوں ۔
ملک دے وارث ملک ءچ۔
بے وس باجھ ردا دے۔ ۔
توں ست ماڑ تے مٹ گھبکا ویں۔
بھاگ سلامت ہو وی۔
ڈےگئیے مست موالی صفدر
ہک ڈو لفظ دوعا دے ۔
شہید بی بی دے ناں۔
شاعر صفدربوسن۔
بتڑی بتڑ باتی نہ تھی
آئ تاں تاں کسنڑ ہئیں کھوڑتے پھتکا ونڑاں وت لت کہیں ۔
جہڑی نیتی پوری نیتی۔
وت غیرتوں نفرت کہیں۔
آزاد رہہ کہیندی نہ سنڑ سرڈے بروچل کوں منا۔
غزل۔
دریا دیاں موجاں عروج تے ہن۔ سفر سندھاری دے نال تھیسی۔انا
دی ذنگ توں ضمیر ستھرا صفائ بوہاری دےنال
تھیسی اساں بنڑاے ہن تاں گھر بنڑاے ہن۔اے گال بئ اے جو آنھڑے ہن۔
خیال نہ ہا جو تیلا تیلاا ۔اےگھر اندھاری دے نال تھیسی ؓ ؓؓاساں تاں کھنبھییں کھتھی ہوئ لوتھ آءں
اساڈیاں چوگاں تاں تیڈے درتے۔
جڈاں وی تھئ تاں میڈی اڈاری تیڈی اڈاری دے نال
تھیسی۔ اے توں مقدردا باد شاھ ہئیں۔ تہوں تیڈے تاج منتظر ہن۔
بھریے ہجوم ءچ میڈی تواضع تاں سنگباری دے
نال تھیسی۔ اے تیڈیاں ملاں۔اےتیڈیاں کاراں اےتیڈے بنگلے تاں تییڈے کم دے۔ ایں پیٹ دوذخ دےمنہ داموکھا۔ میڈا تغاری دے نال تھیسی ۔
جےتیڈی سک دی طویل اے سرحد۔ اساں وی سفری ہیئں کربلادے۔
میکوں نظردے تیڈی زیارت۔ ساکوں زواری
دےنال تھیسی۔
ایں سچ دی آوی تے بہہ تےصفدر۔
سلوک دے تھاں پکا ڈکھیسوں۔
۔دکانداری بزاردیوچ۔ امانداری دے نال تھیسی۔
صفدربوسن۔۔
بھل چک۔ معاف۔
اساں تاں ہرمل دے تیر وچ ہاوں
یا لڑھدے اصغر دے کھیر وچ ہاوں
کتھاہیں صبر ِشبیر وچ ہاوں
اساکوں ہک جاہ کتھاں گولیسیں،،
اساڈی گول ءچ توں گالھا ناں تھی،،
اساں تاں تقسیم تھئے ہوئے ہیں،،
اساں تاں میت دے پاوے نال ہاوں
کتھاہیں صفدر ڈکھاوے نال ہاوں
کتھاہیں گھوٹ ہاوں کچاوے نال ہاوں
اساں تاں تقسیم تھئے ہوئے ہیں
صفدر بوسن سئیں
آبنائے ڈنمارک
آبنائے ڈنمارک (Denmark Strait) (ڈینش: Danmarksstrædet، آئس لینڈی: Grænlandssund) جینکوں آبنائے گرین لینڈ (Greenland Strait) وی آکھا ویندے، گرین لینڈ تے آئس لینڈ دے درمیان ہک آبنائے ہے۔ ناروے دا جزیرہ جان ماین ایندے شمال مشرق وچ واقع ہے۔
حوالے
====
ملک دوست محمد بَھچر
ملک دوست محمد بَھچر واں بَھچراں (ضلع میانوالی) دے مشہور سرائیکی اڳواݨ ہن، جنہاں ٻہوں عرصہ پہلے میانوالی وچ سرائیکی کسان تحریک دا مُنڈھ ٻدھا- ݙسایا ویندے جو واں بَھچراں (میانوالی دا ہک قصبہ) انہاں دے ناں توں واں "بَھچراں" مشہور تھیا ہے، جیہڑا پہلے صرف "واں" ہئی، واں دا مطلب کُھوہ ہوندے- بھچر ہک راجپوت کھوکھر قبیلہ ہے، اتے  قائد آباد، ضلع خوشاب وچ راہݨ آلے گُنجیال تے بَندیال قبیلے وی بھچر (کھوکھر) ہِن- ملک دوست محمد بَھچر، میانوالی دی ہک انقلابی شخصیت ہَن-
حوالے
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=5644246838926489&id=100000236861365
ٻیا حکم کرو
ہم تو سرائیکیوں کو آگے لاتے ہیں بڑے بڑے عہدوں پر بٹھاتے ہیں اور ہم کیا کریں اب اگر یہ سب تمہارے اپنی قوم کے بندے خود اپنی قوم سے غداری کریں اور کام نہ کریں سرائیکی صوبہ نہ بنائیں تو ہم کیا کرسکتے ہیں ہم نے تو تمام موقع دیا سرائیکیوں کو" ۔۔۔۔۔۔ کوئی انہاں ݙورواں دی سرکار توں پُچھے جو انہاں دی سرکار ءچ اوقات طاقت تے اجازت کتنی ہئی یا ہے جو مُتر جو آوے او وی فوجی ٻوٹاں آلیاں توں پُچھے بغیر نئیں کریندے او سرائیکی صوبہ بݨیسن ؟۔۔۔۔ ونڄو چوتیا کہیں ٻئے کوں بݨاؤ ۔۔۔۔ سرائیکی ہُݨ ݙھیر سیاݨے تھی آئین۔۔۔۔ سی ایم دا مٹھا لولی پاپ صرف پاپ ء۔
عمیر بن عوف
میثاقِ مدینہ دے بعد یہود مجبور ہن کہ اوہ علی الاعلان حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم تے اسلام دے خلاف ڳالھ نہ کر سڳدے ہن اینہی ڳالہوں انہاں نے خفیہ سازشاں شروع کیتے جنہاں وچوں ہک ادب تے اظہارِ آزادی دی آڑ وچ معاذاللہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذاتِ گرامی حملہ کرݨا ہئی۔ عرب لوگ جیہڑے شعر و شاعری دے بڑے خوگر ہن، لہٰذا شاعری دے ذریعے حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی معاذاللہ ہجو کرݨ دی کوشش کیتی گئی کیونکہ اسلام وچ ایمان اوں وقت تک مکمل نی تھیندا جب تک حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذات دی اہمیت و درجہ مال و جان و اولاد توں زیادہ نہ تھی ونڄے۔
ایں مذموم مقصد کیتے ترئے ملعون شاعراں نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دے خلاف معاذاللہ ہجو لکھیاں۔ ہک دا ناں کعب بن الاشرف ہئی جیہڑا یہودی ہئی، ݙوجھی دا ناں اسماء بنت مروان ہئی تے تریجھے دا نام ابوعفک ہئی۔ جݙݨ اوہ شاعر حد توں گزر ڳئے تے انہاں دے رکیک اشعار توں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم کوں شدید رنج پہنچا تاں انہاں تریہاں کوں انہی دے قبیلے دے افراد نے قتل کر ݙتا۔ کعب بن الاشرف کوں اوں دی ایک رشتہ دار ابونائلہ نے قتل کیتا۔ اسماء بنت مروان کوں اوندے ہم قبیلہ ہک نابینا صحابی حضرت عمیر بن عوف رضی اللہ تعالیٰ عنہ نے قتل کر ݙتا۔ ابو عفک کوں حضرت سالم بن عمیر رضی اللہ عنہ نے قتل کیتا۔
تامل فلم انڈسٹری
تمل سنیما توں مراد تامل زبان دے موشن پکچرز ہن جیہڑے بنیادی طور تے بھارت وچ تیار کیتے ڳئے ہوون۔ چنائی شہر تمل ناڈو وچ واقع تمل فلمی صنعتی مرکز کڈمبکم ہے۔ عام بول چال میں وچ اینکوں کولی وڈ آکھا ویندے، جیہڑا کڈمبکم تے ہالی وڈ دے الفاظ دے اجزاء کوں ملا کے بݨایا ڳیا ہے۔
مذہب
15رمضان ـ امام حسن
15رمضان مسلماناں دے پنجویں خلیفہ حسن بن علی بن ابی طالب (3-50ھ) امام حسن مجتبیؑ دے ظہور دا ڈیہنوار ہےـ آپ مسلماناں دے ڈوجھے امام وٖی ھن۔ آپ 7 مہینے ٰتیٰں خلافت تے عہدہ تے رہیےـ تمام مسلمان تہاکوں خلیفہ راشد منیدے ہن ـ آپ چوتھے خلیفہ  علی بن ابی طالب تے سیدہ کاءینات حضرت فاطمہ ؑ دے فرزند ہِن۔
زنانیاں دا ادب
thumb|زنانیاں دے ادب دی ہِک انگریزی پوتھی دا مُکھ پَنّاں زنانیاں دا ادب (اردو: نسوانی ادب) (انگریزی: Women's writing) ہِک علمی مطالعے دا شُعبہ ہِے جین٘دا اِیہ مفروضہ ہِے جو ادبی مطالعہ جیڑھا زنانیاں دے تجربیاں اُتّے مبنی ہِے، تاریخی طور تے اُنّھاں دی جنس دی وجہ کنُوں مختلف ہون٘دا ہِے۔ اِیں وجہ کنُوں اِیکُوں مطالعہ دا ہِک خاص شعبہ قرار ݙتّا وین٘دا ہِے۔ اِیہ آکھیا ڳیا ہِے جو "زنانیاں دے مسوّدے اُنّھاں حالات اَتے صورتِ حال نال رونما تِھین٘دے ہِن جیڑھے مصنّف مرداں دے تیار تھئے ہوئے تُوں انجو انج ہون٘دے ہِن۔
اِیں حقیقت کُوں سامھݨے رکھین٘دے ہوئے جو زنانی اپݨے جُسّے اَتے جُسّے دے بدلدے حالتاں، اَمّاں بݨݨ دی صلاحیّتاں اَتے اپݨی جِݨس دی بِناء اُتّے مرد تُوں انجو انج ہِے اَتے اِین٘دے اُتّے دریدا دا binary opposites، یعنی مرد / تِریمت دا تصوّر منطبق ہون٘دا ہِے، جین٘دے نتھارے نال تِریمت، جنسی، جسمانی، اَتے نفسیاتی طور تے مرد تُوں وَکھ ہِے۔ فن کارانہ سطح اُتّے اپݨے غالب سامھݨے آلے جنس دی ٻولی وِچ جیڑھی بقول “Oppressor’s Language”  ٻہوں مہان٘دری / وسیع ہِے اپݨے ٻِیلے، سوہݨے اَتے گریزاں محسوسات کُوں پیش کرݨ دی کوشِت کرین٘دی ہِے اَتے حتّٰی المقدور مرد ادیباں دے مقابلے وِچ اپݨے لِکھتاں وِچ زبان، وَنکی، انداز، لب و لہجہ، رویّے، کردار، صنف اَتے تجربیاں دے تعلق نال فرق روا رکھین٘دی ہِے۔ اُوہ مرد دے مقابلے وِچ زنانی دے درجے، طرزِ حیاتی، مذاخ، شُغل، رنگ، نسل اَتے آساں کُوں وی زنانی رنگ ݙین٘دی ہِے۔ اِیں کِیتے اِیہ آکھݨ غلط نہ ہوسی جو اُوہ ہِک وکھرے تانیثی ادبی رِیت کُوں صورت پذیر کرݨ دا پورھیا کرین٘دی ہِے۔
اُوہ مہان٘دی تانیثی نقاد شووالٹر دے اکھاݨ دے مطابق "حیات، لسانیات، تحلیل نفسی اَتے مدّن" چار اَنجو اَنج اندازاں کُوں واضح کرین٘دی پئی ہِے۔ اِیں طرح نال تانیثی ادب وِچ لسانی سُݨھَپ اَتے تخلیقیّت دی سُن٘ڄاݨ دے دیرۂ امکان وِچ آن٘دی ہِے۔ مجموعی طور تے زنانے قلم کاراں دی شخصیّت دی مزاحمت، اوکھاں، پورھیے، بے وسّی دے نال نال خواب ݙیکھݨ، مثالیت، رومانویت، عافیت بھان٘وݨ اَتے جنسی سُن٘ڄاݨ دے علاوہ باغیانہ ردِ عمل اتے مفاہمانہ رویّے دے تضادات اُتے محیط تِھی وین٘دی ہِے۔
حوالہ جات
ونکی:زنانیت ونکی:زنان پُݨاں ونکی:تِرِیمتاں دے حقوق ونکی:تِرِیمت دے مرداں دے آساں ونکی:تِرِیمتاں دے تحریکاں ونکی:رسالے اَتے تِرِیمتاں ونکی:نسائیت
قطعہ
تیکوں اعتبار ہے؟ بے یقینی تاں نئیں!
میݙی کھلݨی طبیعت کمینی تاں نئیں
اوکوں واجد  ڳولیسی  محبت  میݙی
اکھیں ہینس پیاں کئی نابینی تاں نئیں
سونیا جہاں
سونیا رضوی (ڄمّݨ دی تَرِیخ: 24 اپریل 1980ء) جیڑھی آپݨے فلمی ناں سونیا جہاں نال مشہور ہِے۔ ہِک پاکستانی فلمی اداکارہ ہِے۔ جیڑھے بݨیادی طور تے اُردو اَتے ہندی زبان دی فلماں وِچ کَم کرین٘دے ہِن۔ سونیا جہاں نے ٻہوں سارے پاکستانی نَاٹکاں، اشتہاراں اَتے بھارتی بالی ووڈ فلماں وِچ کَم کِیتا۔ سونیا جہاں مہان٘دری ڳائیکا نور جہاں اَتے فلمساز شوکت حسین رضوی دی پُوتری ہِے۔ اِنّھاں کُوں ٻہوں سارے فِلماں وِچ معاون کردار ادا کرݨ کِیتے سُن٘ڄاݨاں وین٘دا ہِے۔ اِنّھاں وِچ فلم 'مائی نیم اِز خان (٢٠١٠ء) اَتے آوݨ آلا دور دا ڳائیکی ناٹک ہومن جہاں (٢٠١٥ء) شامل ہِن۔ سونیا رضوی کُوں اُنّھاں دے کرداراں کِیتے نگار ایوارڈ دے بہترین معاون اداکارہ کِیتے نامزد کِیتا ڳیا ہئی۔
سونیا رضوی نے فلماں وِچ اداکاری تُوں اَن٘ج، ہِک تباخ شو وِچ بطورِ جج کَم کِیتا ہِے اَتے اُوہ کراچی دے فرانسیسی ریستوران، کیفے فلو دی مالکن ہِن۔
ذاتی حیاتی
سونیا جہاں دی شادی ہِک ہندوستانی بینکر، ویویک نارائن نال 2005ء تھئی اَتے اُوہ بھارت دے دارالحکومت دلی وِچ رہن٘دی ہِے۔
ٻاہرلے روابط
ونکی:پاکستانی اداکارائیں ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:1980ء وِچ ڄَمّݨ آلے مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں ونکی:بھارتی اداکارائیں
سوکڑ
سرائیکی دے لوک ادب دا تذکرہ وی ٻہوں وسیع اَتے پھیلاء آلا ہِے جیکُوں ہِک جاء تے کٹّھا کرݨ ٻہوں اوکھا کَم ہِے تہوں اِیکُوں اساں انجو انج شہراں دے ناں دے نال اُنّھاں دے لوک ادب (Folklore) دے حساب نال ونݙین٘دے ہِسے۔ سرائیکی وسیب ہِک ٻہوں قدیم اَتے لوک تہذیب تے لوک ثقافت دا ڳڑھ ہِے۔ اِیں سانڳے اِتّھوں دے انجو انج شہراں وِچ انجو انج مزاج دے لوک رہن٘دے ہِن۔
ضلع ڈیرہ غازی خان
اِیہ دریائے سندھ دے سڄے پاسے دے نیڑے اَتے ملتان توں 41 میل مغرب وِچ ہِے۔ آکھیا ویندے جو جیڑھی جا تے ڈیرہ غازیخان واقع ہِے۔ اِتھاں کݙاہیں دریا دا لانگھا ہائی۔ اِیندی بُنیاد 400 سال پہلاں غازیخاں میرانی نے رکھی ہئی۔
جُغرافیہ
ضلع ڈیرہ غازیخان دی تحصیل تونسہ شریف قصبہ، تے تونسہ شریف کنوں 8 کلو میٹر دے فاصلے تے ہِے۔ ہِک روایت مشہور ہِے جو اِتّھوں دے ݙو فریق آپت وِچ لڑ جھگڑ پَئے تے فاتح فریق کُوں سو کڑ زمین ڈِتی گئی۔ کڑ اُوں زمانے مقامی طور تے زمین کچھݨ دا پیمانہ ہوندا ہَئی، اِیں طرحاں اِیندا ناں سوکڑ مشہور تھی ڳیا ۔
لوک ادب
ہِک روایت مشہور ہِے جو اِتّھوں دے ݙو فریق آپت وِچ لڑ جھگڑ پَئے تے فاتح فریق کُوں سو کڑ زمین ڈِتی گئی۔ کڑ اُوں زمانے مقامی طور تے زمین کچھݨ دا پیمانہ ہوندا ہَئی، اِیں طرحاں اِیندا ناں سوکڑ مشہور تھی ڳیا ۔ اِتّھوں دِی ہِک معروف شخصیت سردار محمد اسلم خان ملغانی ہَن (پیدائش 1875ء۔ وفات 1930ء) اُنہاں اُوں ویلے دے بلوچاں، زمین داراں کِیتے انجمن اِمداد باہمی اَتے ہِک زمیندارہ بینک بݨایا ہَئی ۔
سرائیکی زبان دے معروف شاعر اِقبال سوکڑی دا تعلق اِیں قصبے نال ہِے، ہنڄو دے ہار، کالے روہ چٹی برف، ݙُکھ دِی جنڄ، ورقہ ورقہ زخمی، اقبال سوکڑی دے ڈوہڑے، لیر و لیر پِچھانواں، اَٹھواں آسمان، چنری چاک لویراںاُنہاں دے مجموعے چَھپ چُکیئن ۔ سرائیکی لوک ادب دے حوالے نال ڈاکٹر حمید اُلفت ملغانی دا تعلق وِی اِیں قصبے نال ہِے، گل گلانواں ریت دا، سرائیکی لوک رِیت، نازو، سرائیکی لوک ادبی جائزے، سک سوجھل (شاعری) اُنھاں دِیاں تصانیف ہِن ۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب بلحاظ خِطّہ۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب بلحاظ ضلع۔ ونکی:وسیب دے لکھاری بلحاظ شہر ونکی:لوک ادب بلحاظ قصبہ ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:لوک ادب۔ ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:ڈیرہ غازی خان دی لوک ثقافت ونکی:ڈیرہ غازی خان دا لوک ادب
ڈاکٹر ذوالفقار علی رحماݨی
ڄم پل، تعلیم تے ذاتی حالات
احمد پور اچ ڄمے۔ تعلیم دے لحاظ نال ایم بی بی ایس ڈاکٹر ہن۔
علمی تے تحقیقی خدمات
انہاں دی ریسرچ ریاست بہاولپور، ایندی تاریخ، شخصیات تے تمدن دے بارے اچ بہت قابل قدر ہے۔ بلاشبہ اے سرائیکی وسیب دی ٻہوں مہاندری شخصیت ہن۔
صلح حدیبیہ دے معاہدے دا متن
صلح حدیبیہ دے معاہدے دا مضمون اے ہے:
لوک جُھمِّر
thumb|300x300px|[[ارجنٹائن دی لوک جُھمِّر ملامبو]] thumb|300x300px|[[بلنسیہ دی رِیتی جُھمِّر]] لوک جُھمِّر (انگریزی: Folk dance) جُھمِّر دی اُوہ ونکی ہِے جین٘دے وِچ کہِیں خاص علاقے یا قبیلے دی رِیت دی عکاسی تِھین٘دی ہِے۔ اِیں نِھیں جو سبھے قبائلی جُھمراں لوک جُھمِّر دے زُمرے وِچ آن٘دے ہووِن۔ مثلًا رِیتی جُھمِّر، لوک جُھمِّر دی ونکی وِچ شامل کائے نِیں۔ رِیتی جُھمِّڑ کُوں عام طور تے مذہبی جُھمِّر آکھیا وین٘دا ہِے جاں جو اِین٘دا ہِک خاص مقصد ہِے۔ جاں جو اِیں جُھمِّر وِچ ڄیکر ثقافت دا عکس ہووے تاں اِیکُوں نسلی یا رِیتی جُھمِّر آکھیا وین٘دا ہِے۔ اِیں تعلّق نال سبّھے لوک جُھمراں نسلی جُھمراں اَکھوِین٘دیاں ہِن۔ کُجھ جُھمراں نسلی حدود بلکہ لوک حدّاں تُوں نِکل وین٘دیاں ہِن۔ جین٘ویں: پولکا، اِیہو جئیں صورت وِچ نسلی خصوصیتاں کُوں ڳِݨݨ ٻہوں سَوکھا تِھی وین٘دا ہِے اَتے اِیکُوں نسلی جُھمِّر وِی آکھیا وین٘دا ہِے۔
پِچھوکڑ حال
لوک جُھمِّر وِچ تَلّے ݙِتّے ڳئے سبّھے یا کُجھ خاصیتاں ہون٘دیاں ہِن:
ٻیا ݙیکھو
ونکی:لوک جُھمِّر ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک موسیقی ونکی:لوک رقص
صوبائی انتخابات ہند، 1937ء
گول میز کانفرنس دی ناکامی دے بعد برطانوی پارلیمنٹ نے ہندوستان وچ ہک حکومتی ڈھانچہ قائم کرݨ کیتے 4 اگست 1935ء کوں ہک مسودۂ قانون دی منظوری ݙے ݙتی۔ اس کوں ’’قانون ہند مجریہ 1935ء ‘‘ دے ناں نال ڄاݨا ویندے ۔ اس قانون دے ݙو حصے ہن۔
1۔ وفاقی حصہ
جتھاں تک اس قانون دے وفاقی حصے دا تعلق ہئی، آل انڈیا نیشنل کانگریس تے آل انڈیا مسلم لیگ ݙوہاں سیاسی جماعتاں نے اینکوں مسترد کر ݙتا تے ریاستاں دی طرفوں وی اس تے کافی اعتراضات کیتے گئے۔
ݙوجھی طرف اس قانون دے صوبائی حصہ کوں مسلم لیگ تے کانگریس ݙوہاں نے قبول کر گھدا۔ جس دے تحت جنوری 1937ء وچ ہندوستان دے کل ١١ صوبیاں وچ انتخابات منعقد تھئے۔ نتائج دے مطابق کانگریس کوں پنج صوبیاں، مدراس، متحدہ صوبہ جات، مرکزی صوبہ جات بہار تے اڑیسہ وچ قطعی اکثریت حاصل تھی گئی۔ کانگریس دی لیڈر شپ نے انہاں صوبیاں وچ مخلوط حکومت بݨاوݨ توں انکار کر ݙتا تے اس طرح انہاں صوبیاں وچ واحد پارٹی کانگریس دی حکومتیں تشکیل ݙتی گئی۔ چند ݙینہاں بعد کانگریسی رہنماؤاں نے بمبئی تے سرحد وچ وی چند اقلیتی پارٹیاں دی مدد نال حکومتاں قائم کر گھدیاں۔ اس طرح ہندوستان دے کل اا صوبیاں وچ کانگریس نے ست صوبیاں وچ اپݨیاں وزارتاں قائم کر گھدیاں۔
قانون مجریہ 1935ء دے تحت قائم تھیوݨ والیاں کانگریسی وزارتاں کوں سوا ݙو سال تک کم کرݨ دا موقع ملا۔ نومبر 1939ء وچ کانگریس تے انگریز دے درمیان ݙوجھی جنگ عظیم وچ ہندوستان دی شمولیت دے سوال تے اختلافات دی وجہ نال وزارتاں کوں مجبوراً مستعفی تھیوݨاں پیا۔ مسلم لیگ نے قائد اعظم محمد علی جناح دی ہدایت تے 22 دسمبر 1939ء کوں یوم نجات منایا۔
ارشاد تونسوی دی لوک شاعری
ارشاد تونسوی دا تعلق ڈیرہ غازی خان دی تحصیل تونسہ نال ہے۔ تونسہ اپݨی ثقافتی قدراں تے اپݨے وسیبی حوالیاں نال اپݨی نویکلی سُنڄاݨ رکھدے ۔ ذہنی زرخیزی تے معاشی تفکرات ، ....ایں شہر دی خاص سُنڄاݨ ہِن۔انہاں معاشی تفکرات  نیںاِتھوں دے بندے کوں ہمیشہ مسافری تے بے گھری دا ، ذائقہ چکھݨ تے مجبور کیتے۔
دُنیا اِچ ساریاں قوماں دے اپنے اپنے  اخلاقی ،معاشی، سیاسی، معاشرتی ، مابعدالطبیعاتی تے روحانی تصورات ہوندن ۔ پر اے قوماں اِنہاں تصورات دے نال نال اپݨے عصری تقاضیاں کوں وی سامنے رکھیندن۔ اُنہاں دا عصری شعور اتنا وسیع ہوندے جو او کہیں وی طرح دی بوطیقا (Utopia)  اِچ پناہ نئیں گھندے۔ عملی زندگی وِچ او، قوماں کہیں رومانس دا، شکار نئیں ہوندیاں۔
اساݙے ہاں ہک مسئلہ اے وی ہے جو اساݙے ٻہوں سارے خود ساختہ اخلاقی ، تصورات دقیانوسی  ہِن۔ کتھائیں کتھائیں اساڈے روحانی تصورات ایجھیں وی ہِن ، جنہاں دا تحفظ کریندے ہوئے اساں عصری تقاضیاں کوں نہ صرف بُھل ویندے ہیں ، بلکہ اُنہاں کوں قربان وی کرݙیندے ہیں۔ اے مسئلہ اِتھاں انفرادی وی نئیں ، بلکہ اساں اجتماعی بے خبری دا شکاروی ہیں ۔
بابل تئیں توں کجھ نئیں منگدے
نہ گھر ٻار ، نہ کنت نہ ڈھول
ساکوں ساݙے پیر وَلا ، ݙے
ساݙے پیریں جھانجھر پا ݙے
ہک واری وَل ٹُرݨ سِکھاݙے
ارشادؔ تونسوی دا جیوݨ نال سنجوک بݨاوݨ دا اے ہک ٻہوں وݙا آہر ہئی ۔ حضرت عمرؓ اپݨے ہک گورنر کوں آکھیا جو ’’لوکیں کوں اُنہیں دیاں ماواں آزاد ڄݨے توں اُنہاں کوں قید کرݨ آلا کون ہیں۔‘‘ ایویں ای، روسو نے وی اپݨے عہد اِچ اے آواز بلند کیتی جو ’’انسان، آزاد ڄمے ، پر جتھاں وی ݙیکھو او زنزیراں اِچ جکڑیا ہویا ، نظردے۔‘‘ ارشاد تونسوی ایہو آہدن جو:
ساکوں ساݙے پیر وَلا ݙے
ہک واری ساکوں ٹُرݨ سکھا ݙے
اپݨے بابل توں ’’حریت فکر‘‘ منگݨ دی اے پہلی بھرویں کوشش ہئی ۔ ایہو اِی ارشاد تونسوی دی شاعری دا مرکز نقطہ ہے ۔ ایں نقطے اساکوں دھرتی دے ݙوجھیاں مسائل دا اِدراک ݙتے ۔ اتھائیں ارشاد تونسوی طبقاتی ونڈ دی نشاندہی کیتی ہے ۔ انہاں بندے تے ݙُکھ کوں محسوس کیتے اَتے اپݨی بے چینی دا اظہار کیتے ۔ اُنہاں کوں اپݨے عظیم ہووݨ دا وی ادراک ہے ۔ او خود کوں اَتے ایں وسیب کوں ’’بے موسم دے میوے‘‘ سمجھدن ۔ جیکوں ہر کوئی کھاونا چاہندے۔او، آہدن سچ تاں اے، ہے، جو  ایکوں ہر کوئی کھاوݨ کوں لگاٖ ہوئے ۔ایں جابرانہ سوچ دو اشارہ کریندے ہوئے او آہدن جو:
آہدن جو:
ساݙے ویڑھے بیج چھٹیجے
ٻئے دے ویڑھے، جاوے
سمجھ  نہ  ساکوں  آوے   (ص:23)
ایں ساری صورتحال اِچ او بے چینی دا شکار تھی ویندن ۔ حالات دی ایں وَکڑ تے اُنہاں کوں ایں روون آندے ، جو او کندھیاں تے ٻہہ روندن۔
جو ہووے او سمجھ نہ آوے
جو سمجھ نہ آوے ہووے
جوڳی بݨ کے کن پڑواوے
جنم سچل نہ ہووے
ایں لمحے ارشاد تونسوی وجودی فلسفے دے قریب آویندن ۔ اُنہاں کوں اپݨے ’’لا'شیئے‘‘ تھیوݨ دا ، خوف شروع تھی ویندے ۔ او پیر فرید کوں آلا کریندن،اَتے آہدن جو ’’میں اُروار نہ پار‘‘ (ص19:) ۔ پر سچ تاں اے ہے جو ایں لاشئیت دے احساس اُنہاں کوں زندگی دا اِدراک ݙتے ۔ او زندگی دے سفر دا نواں پندھ کرݨ توں پہلے ہک دفعہ  تان اِی وِی سوچیندن جو :
مِل پووے تاں جوڳی
جے  نہ  مِلے،  روڳی    (ص:74)
پرجئیں ویلھے او ایں راہ دے سارے بھرگیں کوں بھوڳݨ دا فیصلہ تے حوصلہ کریندن ، تاں او پِڑ تے آ ویندن ۔ پر او سمجھدن جو پہلے انسان آپ کوں سر پوتر کرے ۔ اپݨے من کوں صاف کرے ۔ اپݨے مندے کماں تے رو کے اپݨے آپ کوں دھو کے پچھے پندھ تے نکلے ۔ او سمجھدن جو ایں پندھ تے نکلݨ توں پہلے بندے کوں آپݨیاں صلاحیتاں دا اِدراک ہووݨا چاہیدے ۔ او اُنہاں پولیٹیکل ورکراں کوں وی مہݨا ݙیندن ۔ جیڑھے آپݨیاں صلاحیتاں نالائق قیادت دے حوالے کر ݙیندن ۔ جیڑھا
اَکھیں ݙے کے سجھ ڳولے
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک شاعری ونکی:سرائیکی لوک نظم
سالم بن عمیر
میثاقِ مدینہ دے بعد یہود مجبور ہن کہ اوہ علی الاعلان حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم تے اسلام دے خلاف ڳالھ نہ کر سڳدے ہن اینہی ڳالہوں انہاں نے خفیہ سازشاں شروع کیتے جنہاں وچوں ہک ادب تے اظہارِ آزادی دی آڑ وچ معاذاللہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذاتِ گرامی حملہ کرݨا ہئی۔ عرب لوگ جیہڑے شعر و شاعری دے بڑے خوگر ہن، لہٰذا شاعری دے ذریعے حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی معاذاللہ ہجو کرݨ دی کوشش کیتی گئی کیونکہ اسلام وچ ایمان اوں وقت تک مکمل نی تھیندا جب تک حضور صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی ذات دی اہمیت و درجہ مال و جان و اولاد توں زیادہ نہ تھی ونڄے۔