قائد_اعظم_محمد_علی_جناح
ماونٹ بیٹن تے آزادی
20 فروری 1947ء کوں اٹیلی نے لارڈ ماؤنٹ بیٹن دے منتخب تھیوݨ دا اعلان کیتا تے آکھا کہ مملکت متحدہ جون 1948ء توں قبل ہندوستان کوں طاقت منتقل کرݨ دا عمل شروع نہ کریسی۔ لارڈ ماؤنٹ بیٹن نے 24 فروری 1947ء کوں اپݨی آمد دے ݙو ݙینہہ بعد عہدے دا حلف چاتا۔ اونہی دوران کانگریس تقسیم دے معاہدے تے غور کرݨ لڳی۔ نہرو نے 1960ء وچ آکھا ہئی کہ " اساں تھکے ماندے ہاسے تے وقت گزردا ویندا ہئی۔ تقسیم دا منصوبہ ہی واحد رستہ فراہم کریندا پیا ہئی لہذا اساں اونکوں اپنا گھدا"۔کانگریس بجائے جدا جدا مسلم صوبیاں دے پچھوں پئے رہݨ دے وفاق وچ زیادہ بااختیار اسمبلی کیتے کوشش کرنا چاہندی ہئی لیکن کانگریس نے فیصلہ کیتا کہ اگر پاکستان آزاد تھیوے تاں بنگال تے پنجاب کوں تقسیم کیتا ونڄݨا چاہیدا اے۔ لارڈ ماؤنٹ بیٹن نے اپݨی حکومتی بریفنگ وچ جناح بارے متنبہ کریندے ہوئے انہاں کوں سب توں "مشکل ترین گاہک" قرار ݙتا تے بقول انہاں دے "انہاں نے سب توں وݙی پرشانی کھڑی کر رکھی ہئی" نیز اوہ آہدن" ایں ملک (ہندوستان) وچ ہݨ تک کوئی وی جناح دے دماغ وچ نہ جھانک سڳا ہئی" 5 اپریل توں پہلے ایہ لوگ چھی مرتبہ ملے۔ انہاں ملاقاتاں وچ موجود تناؤ دی کیفیت وچ اوں وقت کمی آئی جݙݨ جناح نے وائسرائے تے انہاں دی بیگم دے درمیان کھڑے تھی کے تصویر چھکوائی تے ازراہِ مذاق آکھا "ݙو کنڈیاں دے درمیان ہک گلاب"۔ اگرچہ وائسرائے نے اپݨی بیگم کوں درمیان وچ رکھݨ دا فیصلہ کیتا ۔ لیکن جناح دے اوں مذاق کوں اوہ ایں توں قبل ہی بھانپ ڳئے ہن۔ لارڈ ماؤنٹ بیٹن جناح توں مثبت طور تے متاثر نا ہن تے انہاں نے اپݨے ساتھیاں نال وی مایوسی دا اظہا کیتا ہئی اوہ جناح دے پاکستان تے کیتے ونڄݨ والے اصرار تے بیزار تھی ڳئے ہن۔ جناح کوں خوف ہئی کہ مملکت متحدہ، ہندوستان وچ اپݨے آخری ایام وچ اختیارات کوں کانگریس دی طرف موڑ ݙیسی تے ایندے نال مسلماناں دی خود مختاری دے مطالبے کوں نقصان پہچسی۔ جناح نے لارڈ ماؤنٹ بیٹن کولوں برطانوی ہندی فوج کوں آزادی توں قبل تقسیم کرݨ دا مطالبہ کیتا جیہڑا انہاں دے خیال وچ ہک سال تک وقت گھن سڳدی ہئی۔ وائسرائے نے اوں تقسیم کوں آزادی دے بعد کرݨ دا سوچا ہئی لیکن جناح توں قبل ایندا اصرار کریندے پئے ہن۔ لارڈ ماؤنٹ بیٹن نے جناح نال ملاقات دے بعد لیاقت علی خان نال ملاقات کیتی تے جیہڑے نتائج اخذ کیتے او وزیراعظم کوں ارسال کیتے۔ انہاں نے لکھا کہ" ایویں لڳدے کہ مسلم لیگ فوج دی جانب رجوع کریسی اگر پاکستان اپݨے اصل حال وچ آذادی حاصل نا کر سڳا۔" وائسرائے اسمبلی دی رپورٹ تے منفی مسلم رد عمل توں وی متاثر ہن جیہڑے مرکزی اسمبلی کوں زیادہ اختیارات تفویض کرݨ دا آہدے پئے ہن۔ 2 جون کوں، وائسرائے نے منتقی منصوبہ ہندوستانی رہنماواں دے سامݨے پیش کیتا۔ 15 اگست کوں حکومت مملکت متحدہ ݙو ملکاں کوں اختیارات منتقل کر ݙیسی۔ صوبائی اسمبلیاں کوں اختیار حاصل ہے کہ اوہ مرکزی اسمبلی دے نال رہن۔ بنگال تے پنجاب وی اوں سوال تے ووٹ ݙیسی کہ آیا اوندا موقف تقسیم تے تے کیہڑی اسمبلی وچ شامل تھیوݨ دا ہے۔ ہک سرحدی کمیشن ݙو ملکاں دی سرحد دا فیصلہ کریسی۔ شمال مغربی صوبے تے آسام دے مسلم اکثریتی علاقے سلہٹ جیہڑے مشرقی بنگال نال متصل ہن وچ وی رائے ݙتی ویسی (جیندے تے لیگ راضی نا ہئی باوجود اکثریتی مسلم ہووݨ دے) 3 جون کوں لارڈ ماؤنٹ بیٹن، جواہر لعل نہرو، جناح تے سکھ رہنما بلدیو سنگھ نے ریڈیو تے رسمی طور تے اعلان کیتا۔ جناح نے اپݨی تقریر وچ پاکستان زندہ باد دا نعرہ لایا جیہڑا انہاں دی تحریر وچ شامل نا ہئی۔ کجھ ہفتے پہلے پنجاب تے بنگال وچ ووٹنگ تھئی جیندے وچ تقسیم دا فیصلہ تھیا جبکہ آسام دے علاقے سلہٹ تے صوبہ سرحد والیاں نے پاکستان وچ شامل تھیوݨ دا فیصلہ سݨایا تے سندھ، بلوچستان اسمبلیاں نے وی پاکستان دے حق وچ رائے ݙتی۔ 4 جولائی 1947ء کوں لیاقت نے وائسرائے کوں جناح دی جانب توں گزارش کیتی کہ اوہ برطانوی بادشاہ جارج ششم کولوں جناح کوں پاکستان دا گورنر جنرل بݨاوݨ دی سفارش کرن۔ اوں سفارش نے وائسرائے کوں سیخ پا کر ݙتا جیہڑے انہاں ݙوہاں ملکاں وچ بیک وقت ایہ عہدہ رکھݨا چاہندے ہن اوہ ݙوہاں ملکاں دی آزادی تے انہاں دا سب توں پہلا گورنر جنرل سݙیجݨ دے خواہشمند ہن لیکن جناح دا خیال ہئی کہ انہاں دے گورنر جنرل بݨݨ دی صورت وچ اوہ نہرو دے قریب ہووݨ دے سبب ہندو اکثریت دا ساتھ ݙیسن۔ مزید برآں گورنر جنرل کوں ابتدائی طور تے طاقتور اختیارات دا مالک بݨایا ڳیا ہئی تے جناح ایں ڳالھ توں متفق نا ہن کہ کوئی ݙوجھا اوں دفتر کوں سنبھالے۔ اگرچہ سر سیریل ریڈکلف نے اطلاع ارسال نا کیتی، لیکن تقسیم توں قبل ہی وݙی تعداد وچ ہجرت تے کئی علاقیاں وچ فسادات پھٹ پئے ہن۔ جناح نے بمبئی وچ موجود اپݨی کوٹھی ویچݨ دا منصوبہ بݨایا تے کراچی وچ ہک ٻئی خرید گھدی۔ 7 اگست کوں جناح، انہاں دی ہمشیرہ تے خاص ملازمین دلی توں لارڈ ماؤنٹ بیٹن دے جہاز وچ کراچی روانہ تھئے تے جݙݨ کرائے دے اوں جہاز نے اݙاری بھرنا شروع کیتی تاں اوہ کجھ سرگوشی وچ آہدے پئے ہن "that is the end of that"(ایہ ایندی اخیر ہے) 11 اگست کوں کراچی وچ اسمبلی دی صدارت کریندے ہوئے انہاں نے خطاب کیتا "تساں آزاد او، تساں ریاست پاکستان وچ آزاد او کہ چاہو تاں اپݨے مندر وچ ونڄو یا اپݨی مسجد وچ تے یا اپݨی کہیں ݙوجھی عبادت دی جاہ وچ۔ تہاݙا تعلق بھلے ہی کہیں مسلک یا عقیدے نال ہووے۔ ایندے نال ریاست دا کوئی ݙیوݨا گھنݨا نی۔ میݙا خیال ہے کہ ساکوں اپݨے سامݨے ایں ڳالھ کوں نظریہ سمجھ کے رکھݨا چاہیدا اے تے تساں ݙیکھسو کہ ہندو ہندو تے مسلمان، مسلمان رہسن کیونکہ ایہ ہر انفرادی بندے دا ذاتی عقیدہ ہے ،جبکہ سیاسی نظر وچ اوہ ریاست دے شہری ہن" 14 اگست کوں پاکستان وجود وچ آیا تے جناح نے کراچی وچ خوشی منائی۔ ہک عینی شاہد لکھدے"اتھاں واقعی پاکستان دے بادشاہ، ہتھ وچ کتاب چاتی مولوی، اسپیکر تے وزیراعظم کھڑے ہن جنہاں دی توجہ ہک مضبوط قائد اعظم دی جانب ہے"۔