cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسن مرتضیٰ احمدانی
نمونہ کلام
بد امنی کے کے تاݨی ہے
ہسپتال سرکاری بند لاتھن
ڳلیاں وچ نالیاں گند لاتھن
میݙے شہروں پڑھیے پتر سبھے
ودے در در دھکے کھاندے ہن
ہر انٹر ویو اچ صاحب آہدے
دس چوکھے پیسے آندے ہن
گھن قرضے فصل رہینداں ہم
مجبور ہم سود تے چیندا ہم
میکوں کھاد سپرے وی کھا ڳئی ہے
میݙی ساری زمین وکا ڳئی ہے
ساکوں دھکے اکثر سخت لڳن
پر تیکوں سوہݨے بخت لڳن
تیݙی چٹی پجارو آڳئی ہے
تیݙی ذال وی باہروں آڳئی ہے
پنج سال دے بعد توں ظاہر تھیوں
کیا اندر تے کیا باہر تھیوں
کیوں پچھلے قول کریندا پئی
وت لارے اوو ہے لیندا پئی
حسن مرتضیٰ احمدانی
غزل
آمیݙی جند تیکوں پیار سکھلاواں میں
پیار دا معجزہ تیکوں دکھلاواں میں
میں شفا بݨ ونجا مرض تیکوں تھیوے
تیݙے حصے دے دکھ میݙے ناویں لگن
میݙے لیکھے دے سکھ تئیں توں صدقے تھیون
میݙے خواباں دی تعبیر توں بݨ ونجے
جے میں رانجھا بݨا ہیر توں بݨ ونجے
میݙی مسکان تے تیݙا ہاں ٹھر پووے
تیکوں کھلدا دیکھاں درد ہر مر پووے
میݙے والاں دے وچ انگلیاں پھیریں توں
میں تاں صدقے تھیواں سئیں تیݙے پیریں توں
توں رسیں، پیر چم کے مناواں سجݨ
نیر رت روویں توں جے نا آواں سجݨ
تیݙی روح دے اندر میں ٹھکانہ کراں
روز تیکوں ملن دا بہانہ کراں
بہہ کے ٹالھی تلے درد اساں ونڈاؤں
پیار ودھدا ونجے اکھ دے وچ اکھ پاؤں
تیکوں میندی لگے رنگ میکوں ملے
تیݙو تحفہ پٹھاں ونگ تیکوں ملے
لوگ گالھیں کرن فکر کوئی نا کروں
بھل کے وی ہجر دا ذکر کوئی نا کروں
رلے ساوݨ دے میہی اچ جھمراں ہوون
پیار دے ناویں ساریاں عمراں ہوون
تیݙے بوچھݨ دی چھاں اچ میں سمدا رہواں
غلیف کعبہ سمجھ ہیکوں چمدا رہواں
میں تیکوں دیکھ کے شعر آکھاں سجݨ
میݙا کعبہ تیݙے پیر آکھاں سجݨ
سموں ہک بے دے سینے تے سر رکھ کرائیں
دور ہک بے توں دنیا دے ݙر رکھ کرائیں
رکھ کے علماں تے ہتھ اساں وعدے کروں
وعدہ ہک نا کروں بہوں زیادے کروں
میݙا ہر زخم چم تے شفا کر دیویں
میݙے ہر درد کوں توں دوا کر دیویں
چندر دیکھے ساکوں چندر لکدا ونجے
توں جے رلے ہوویں، وقت رکدا ونجے
جے وچھوڑے دی رت آونجے پیار وچ
تھی کے پاگل پھروں توں تے میں شہر وچ
چپ دا روزہ رکھوں درد کوں پی ونجوں
آسرا کندھ دا گھن گھن کے ول جی ونجوں
ہجر دی رت دے وچ پیار خونخوار ہے
ہولے ہولے مریندے اے او زہر ہے
تیݙیاں سوہݨیاں اکھیں نت نم رہ ویسن
واسطہ پنجتن ع دا وی دیسیں اگر
عشق دے روگ وچ ہر دعا بے اثر
پیار رشتہ ہے اوکھا بچ ونج اڑی
سرائیکی صوبہ تے سویرے ڄماترے دا سچ
سرائیکی صوبہ تے سوہرے جماترے دا ’’سچ’’
’’سرائیکی لوک سانجھ‘‘ دے پردھان دانشور مشتاق گاڈی دے آرٹیکل دیاں ہیٹھلیاں سطراں پڑھ کے ودھیک حریانی تھئی اے، گاڈی صیب فرمیندن۔۔۔۔ ’’اڄ جڈاں پارلیمانی وفاقی سیاسی قوتیں دا کُجھ اتفاق رائے بنڑدا ڈسدے جو انگریزی سمراج دے بنڑائے گریٹر پنجاب کوں ونڈیا ونڄے، آدی واسی سرائیکیں دی اکثریت کوں آپڑاں انڄ لسانی صوبہ ملے، اُنہیں دا اپڑاں راج ۔۔۔ اختیار ہووے تاں مہا قوم پرست سرائیکیں کوں سرائیکیں دے اپڑیں ہتھیا ر نال قتل کرنڑکیتے میدان وچ آ ڳئین‘‘ گاڈی صیب دی لکھت پڑھ کے حریانی بنڑدی اے، کیوں جوسکھڑاں سرائیکی وسیب نی بھل جو سجے پاکستا وچ ایانڑیں بال کنوں وی پچھسو تاں جھٹ ڈسیسی جنوبی پنجاب صوبہ محاذ (الیکشن توں پہلوں) کیں بنڑایا ول اونکوں پی ٹی آئی وچ کیں رلایا، ہُنڑ تاں (سابقہ) جنوبی پنجاب صوبہ محاذ دے لیڈر وی منیندن جو پاکستان دی مایہ نازسٹیبلشنٹ اے محاذ بنڑایا ہائی، سٹیبلشمنٹ ولوں بنڑائے گئے ایں محاذ دا نعرہ ہائی ’’اپنا صوبہ،اپنا اختیار‘‘ ، اج جیکر جنوبی پنجاب صوبہ محاذ دا نعرہ سرائیکی لوک سانجھ دا نعرہ بنڑ گئے تاں ودھیک حریانی نئیں تھیونی چہیدی، بہرحال سوال پچھنڑ ہر دھرتی واس دا حق اے، گاڈی صیب فرمائے ’’آدی واسی سرائیکیں دی اکثریت کوں آپڑاں انڄ لسانی صوبہ ملدا پئے‘‘ ، کجھ ساکوں وی سمجھائوہا جو لسانی صوبہ توں تہاڈی کیامراد اے، جیکر لسانی صوبہ توں جنوبی پنجابی مراد اے تاں ول تساں سچے او، تخت لہور 1818کن گھن کے ہنڑ تئیں سرائیکی دھرتی تے جیہڑے پنجابی آبادکار وسائے اِن، ہنڑ انہاں کوں لسانی شناخت ملدی پئی اے تاں کئی شک مُتوں ساکوں خوش تھیونڑاں چہیدا اے، جھمر بھل جو بھنگڑا پاونڑا چہیدا اے، ساڈے بھرانویں کوں لسانی شناخت جو ملدی ہئی اے!! ڈوجھی گالھ، ’’اُنہیں دا اپڑاں راج ۔۔۔ اختیار ہوونڑ‘‘ توں گاڈی صیب دی مراد وی اوہے جنوبی پنجابی ای ہوسن جیہڑے ڈوسو ورھئیں کن شمال توں گِھن آکے جنوب وچ وسائے گئین!! اساں سرائیکیں کوں آپڑیں سرائیکی (جنوبی پنجابی)بھراویں کوں ’’قوم پرستی‘‘ دے ہتھیار نالقتل نئیں کرنڑاں چہیدا کیوں جو اساں تاں منیندوں جیہڑا اِتھ کہیں حیلے آکے وس گئے او سرائیکی اے!!
آئو ذرامشتاق گاڈی دے ایں آرٹیکل دیاں مُنڈھ آلیاں سطراں پڑھدوں۔۔۔۔۔۔’’جڈاں بھٹو دی پھاہی پچھوں پورے سندھ وچ قوم پرستی دا زور ہئی تے جمہوریت دے ناں نال ایم آرڈی دے پلیٹ فارم اُتے سندھیں دے ٻال، تریمتیں، نینگر، ٻُڈھے، سبھے جنرل ضیاالحق دے خلاف چکیں مُکھیں ڈنڈیں بھڑدے پئےہائین تاں اوں ویلھے جنرل ضیا الحق جی ایم سید کوں شابا رابا کیتی۔ قوم پرستی دا بھوت کھڑا کر کنیں آزاد سندھو دیش دا شوشا چھڑواڈتا۔ سندھیں دی جمہوری قومی جدوجہد کوں غداری دا لیبل لا کنیں ہیلی کاپٹرز نال ڳوٹھ ڳوٹھ بمباری کیتی۔ مقصد چھڑا اے ہئی جو سندھی کلہے تھی ونڄن، انتہا پسندی دا شکار تھی جمہوریت کوں آپڑیں طاقت نہ بنڑا سڳن تے نہ ٻنہیں مظلوم قومیں نال سانجھ تھی سڳے۔ ڈوجھی پاسیوں مہاجر قوم پرستی دا شوشہ چھوڑا ڳٰیا۔‘‘ ایں توں وی پہلوں گاڈی صیب آپڑیں آرٹیکل دا اِتھوں مُنڈھ بدھیندن۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔’’سیاست ہک انوکھا بَھنڄ ہے۔ ایندے وچ کڈاھیں کڈاھیں دشمن کوں اوندے آپڑیں ہتھیار نال مارنڑاں پوندے۔ اے چھڑی دلیل نئیں۔ اڄوکی تاریخ ایندے نال بھری پئی ہے‘‘۔ اصل وچ گاڈی صیب دا ایہوبیانیہ جینکوں سپورٹ ڈیونڑ سانگے او اتہاس نال دروہ پئے کریندن، حقیقت وچ تاں او سرائیکی قوم نال دروہ پئے کریندن تے آپڑیں نال وی دروہ پئے کریندن، تردی نگاہ نال ڈٹھا ونجے تاں انہاں دا بیانیہ ٹھیک ای لگدے، ایندے وچ کئی شئے قابل اعتراض کائنی، پر ایں بیانیے پچھوں گاڈی صیب دا نشانہ کون اے۔۔۔۔۔۔۔۔مُننڈھ آلا سوال ایہو اے۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔جیندی خاطر مشتاق گاڈی ہک چٹا کوڑ مارئیے جو جیے سندھ تحریک چلاونڑ سانگے سئیں جی ایم سیدکوں ضیاالحق شابا رابا ڈتی (میں مشتاق گاڈی کوں چیلنج کرکے اہداں جو ایہاگالھ سرائیکی دی بجائے انگریزی یا اردو وچ لکھ کے فیس بک تے پوسٹ کر، ول میں ڈیکھساں جوسندھی دانشور، قوم پرست انہاں کوں کیا جواب ڈیندن، اصل وچ پاکستان دی فوجی سٹیبلشمنٹ دا بیانیہ وی ایہواے، جینکوں اکثریت (کھبے سجے)پنجابی دانشورپیش کریندے آندن جو 1980دے ڈہاکے وچ ضیالحق (مزدورتحریک کوں ونڈنڑ سانگے یا ول آپڑیں اقتدارکوں مضبوط کرنڑ سانگے پاکستان وچ قومیتی ونڈ کوں سپورٹ ڈتی، اوں اپڑیں ایجنڈے دے تحت ہک پاسو سندھ وچ سئیں جی ایم سید کوں سپورٹ ڈتی تے ڈوجھے پاسوں ایم کیوایم بنڑوائی، ول پنجاب وچ ونڈ پیدا کرنڑ سانگے سرائیکی تحریک چلوائی)،(اے بئی گالھ جوسٹیبلشمنٹی دانشور چٹا کوڑمریندن، سرائیکی تحریک تاں اوں کن بہوں پہلے منڈھ بدھ چکی ہائی)، مشتاق گاڈی صیب آپڑیں ضرورت مطابق سٹیبلشمنٹ دے بیانیے دا ہک ٹوٹا چاکے اپڑیں بیانیے کوں ودھارا ڈیونڑ سانگے اِتھ پیش کرڈتے، حقیقت کجھ بئی طرانویں ہے جو ضیاالحق بھٹوصیب دی پھاسی پچھوں سئیں جی ایم سید نال ہک ملاقات سانگے تنڑ مریندا ریہا، اوں ہسپتال وچ سئیں جی ایم سید کوں گلدستہ وی موکلیا، توڑے جو سئیں جی ایم سید، بھٹوصیب دا سیاسی مخالف ہا پر اُوں ضیاالحق نال ملاقات توں بلکل ہٹک ڈتا۔ جڈاں سئیں جی ایم سید، ضیالحق نال ملاقات سانگے ای راضی نہ تھیا، ول ضیاالحق اونکوں جیے سندھ تحریک چلاونڑ سانگے ’شابارابا‘ کیویں ڈتی ہوسی؟؟ گاڈی صیب اگلی گالھ کریندن، ’’اڄ جڈاں پارلیمانی وفاقی سیاسی قوتیں دا کُجھ اتفاق رائے بنڑدا ڈسدے جو انگریزی سمراج دے بنڑائے گریٹر پنجاب کوں ونڈیا ونڄے‘‘۔۔۔۔۔۔۔اِتھ وی ہک سوال پیدا تھیندے جو انگریزی سامراج دا ٹھہایا گیا گریٹر پنجاب تاں سن سنتالی وچ ونڈیج گیا ہائی، انڈیا وچ اگوں اوندے کئی ٹوٹے تھی چُکین، اتھوں ثابت تھیندے جو گاڈی صیب اپڑیں بیانیے کوں تکڑا کرنڑ سانگے ہک بیا کُوڑ مارئیے!!
آئو ذرامشتاق گاڈی دے نویں آرٹیکل وچ اُنہاں دا نواں کوڑ سُنڑدوں! " صوبہ سرحد، پختونخواہ، ولی خان تے اے این پی " دے عنوان نال اپڑیں نویں آرٹیکل وچ گاڈی صیب فرمیندن۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔’’اے 1970 دے الیکشن دی ڳالھ ہے جڈاں ولی خان نیشنل عوامی پارٹی (نیپ) تے پختون قوم دا وڈا لیڈر ہئی۔ او باچا خان دا سیاسی جانشین وی ہئی۔ ایں الیکشنن وچ نیپ تے ولی خان دی انتخابی مہم دا ہک وڈا نعرہ صوبہ سرحد دا ناں بدل کنیں پختونخواہ یا پختونستان رکھنڑ دا ہئی‘‘ سب توں پہلوں تاں گاڈی صیب ولوں صوبے دے ناں سانگے ’خیبرپختونخواہ‘ دا شبد ورتنڑ قابل اعتراض اے، اصل شبد پختونخوا اے پختونخواہ نئیں، عوامی نیشنل پارٹی وی ایندی وضاحت کرچکی اے۔۔۔۔۔۔پختونخوا دا مطلب پختونیں دا خیرخوا تھی سگدے، لیکن پختونخواہ دا سدھا سدھا مطلب خومخواہ بنڑدے، ڈوہیں شبد گرامر وچ سانویں ہِن۔ گاڈی صیب اپڑیں آرٹیکل وچ نتاں نیشنل عاومی پارٹی(ولی) دا منشوربیان کیتے نہ ای ولی خان دی کہیں تقریر دا کئی حوالہ ڈتے (کہیں دستاویزی ثبوت یا تاریخی حوالے بنا لکھت اکثر کوڑ ہوندی اے)۔ قائداعظم یونیورسٹی توں نیشنل عوامی پارٹی دی سیاست تے پی ایچ ڈی کرنڑ والے حمایت اللہ یعقوبی (جنہاں دا ریسرچ مقالہ پروفیسرڈاکٹروقارعلی شاہ approveکیتا)اپڑیں مقالے دے صفحہ250تے صفحہ251 وچ نیپ(ولی) دے1970دے انتخابی منشوربارے لکھدن۔۔۔۔۔۔
اِتھوں نتارا تھیندے جو1970دے الیکشن وچ ولی خاں صوبے دا ناں بدل کے پختونخوا یا پختونستان رکھنڑ دا کئی مطالبہ نہ کیتا، بھل جو اوں ویلھے پختونخوا دا شبد ای موجود کائنا ہا۔۔۔۔۔۔۔ اصل حقیقت ایہا اے جو ولی خاں 1970دا الیکشن ڈیورنڈ لائن دے خاتمے دے مطالبے تے بھڑیا، الیکشن توں پہلوں ولی خان پختون ظلمے کوں ایں سانگے ری ایکٹیویٹ کیتا(اے تنظیم سن سنتالی دے بعد اوندے وڈے بھرا غنی خان بنڑائی ہئی)تے او الیکشن دے بعد پختون زلمے دے ہتھوں آزاد پختونستان دی تحریک چلاونڑ چنہدا ہا، ایں پاروں ولی خاں سانگے صوبے دا ناں بدل کے کئی بیا ناں رکھنڑ دا مطالبہ بے معنی ہا، ول 1971وچ پاکستان دی ونڈ دے بعد پختون ظلمے پورے صوبے وچ آزادپختونستان دی مہم چلائی، افغانستان وچ ٹریننگ کیمپ ٹھہائے گئے، اجمل خٹک سئیں وی کابل لگے گئے۔۔۔۔۔۔!! اتھوں ثابت تھیندے جو مشتاق گاڈی صیب اپڑیں آرٹیکل وچ چٹا کوڑ ہنڑئیے جو ولی خان سن ستر دا الیکشن اپڑیں صوبے دا ناں بدل کے پختونخوا یاپختونستان رکھنڑ دے مطالبے تے بھڑیا ہائی، ولا اوں 1973 دے آئین تے دستخط چاکیتے، ایں پاروں پختوناں ولی خان کوں غدار قرارڈتا۔۔۔۔۔حمایت اللہ صیب اپڑیں350 صفحیاں دے مقالے وچ کتھائیں شاند نئیں ڈیندے جو پختونیں صوبے دا ناں بدلنڑ دا مطالبہ چھوڑن تے ولی خان کوں غدار آکھیا ہووے، جڈانہہ او مطالبہ ہائی کائنا تاں ولی خان مطالبہ چھوڑیا کتھوں ہوسے؟؟ ہک گالھ جیہڑی وجود ای کائنی رکھدی، اونکوں مشتاق گاڈی صیب بنیاد بنڑا کے آرٹیکل لکھ مارئیے تے اوں خیالی مطالبے کوں آپڑیں جنوبی پنجاب صوبے نال گنڈھ ڈتے!! مشتاق گاڈی صیب اپڑیں پچھلے آرٹیکل وچ " قوم پرستی دے ناں اُتے سرائیکی صوبہ دشمنی " دا تبرہ پڑھیے، تے سئیں عاشق بزدار نال آپت گلھ کریندی ہوئیں سیاسی سچ دا پرچاروی کیتے، او اہدن سیاسی سچ ایہو اے جوپارلیمنٹ اج جوکجھ سرائیکیں کوں ڈے ڈیوے گھن گھنو نتاں رہ ویسو!!
اے تاں ہائی جماترے سئیں دی لاجک،آئو ذرا ہنڑ سوہرے سئیںدا تھیسز وی ڈیکھ گھنوں، او کیافرمیندن؟ ’’سرائیکی لوک سانجھ‘‘ دے مہا دانشور احسن واگھا صیب (عاشق بزدار سئیں ولوں چھی لائناں دی ہک پوسٹ تے کمنٹ وچ) فرمیندن۔۔۔۔۔۔۔ ’’تاریخ دے نازک موڑ تیں لوک ڈو طرانح دے ڈسدن: ہک پاسو: ۔ گاندھی ہوندے جیرھا کانگریس کوں آہدے ازادی گھنو، ۔ بیشک پیلھا وزیر اعظم جناح کوں بنڑائو چا، ۔ بیشک سارے ہندوستان دا ناں پاکستان چا رکھو، بیشک مسلمان آپنڑے اسلام کوں قانون بنڑا گھنن، ۔ جناح سائیں ہوندے جیرھا تھک کیں آہدے میکوں علیحدہ ملک ڈیوو، توڑیں اوندا ناں کہیں چودھری رحمت علی دا رکھیا ہویا ہووے، توڑے ہک گٹھ دا ہووے‘‘ ۔۔۔۔۔۔اِتھ ہک واری ول حقائق دی تصدیق تے گالھ ان مُکدی اے، مہادانشور صیب اپڑیں لکھت وچ کئی حوالہ نئیں ڈتا جو گاندھی سئیں کڈاں تے کتھاں ایہے گالھیں کیتاں ہَن، بھل جو گاندھی (جواہرلال نہرودے بعد)ڈوجھا کانگریسی لیڈر ہا جیں سب توں پہلے پاکستان دی حمایت کیتی، ایں پاروں ہک انتہاپسند ہندو(نتھوران گوڈسے)دے ہتھوں ماریا وی گیا، مہادانشور اہدے گاندھی ملک کوں تقسیم تھیونڑ توں روکنڑ سانگے ہندوستان دا ناں پاکستان رکھنڑ، جناح کوں وزیراعظم بنڑاون تے قرآن شریف کوں ہندوستان دا آئین بنڑاون سانگے تیار ہا۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔اتہاس دیاں ڈتیاں گنڈھیں اے تلا سوکھیاں نئیں کھلدیاں جیویں ساڈا مہادانشور بیان چا کریندے، مونڈھی سوال ایہواے جو آل انڈیا مسلم لیگ کڈانہہ پاکستان دا مطالبہ کیتا،1940دی لہوردی قراردادوچ ملک کوں ونڈنڑ دی گالھ پہلی واری تھئی، 1939توں1944تئیں تاں ساری کانگریسی قیادت راجھستان دی ہک تتی جیل وچ ڈھکی پئی ہائی۔۔۔۔۔۔ول گاندھی سئیں کتھ تے کڈا آکھیا ہوسی ’’بیشک پیلھا وزیر اعظم جناح کوں بنڑائو چا، بیشک سارے ہندوستان دا ناں پاکستان چا رکھو، بیشک مسلمان آپنڑے اسلام کوں قانون بنڑا گھنن‘‘؟؟
1945توں1946دے چھیکڑتئیں کانگریس تے مسلم لیگ دے کرپس مشن، کابینہ مشن دے نال مذاکرات تھیندے رہ گئے، جیندے نتیجے وچ کابینہ مشن پلان بنڑیا، ایں سارے ویلھے وچ کانگریس دا صدرمولانا ابولاکلام آزاد ہائی، گالھ تاں اوں ویلھے وگڑی جڈاں مولانا آزاد کانگریس دی صدارت چھوڑی، ول جواہرلال نہرو صدر بنڑیا تاں اوں دہلی وچ ہک پریس کانفرنس وچ ایہو بیان ڈتا جو ’’ہندوستان دی پارلیمنٹ کوں زونل سکیم وچ ترمیم دا حق ہوسی‘‘ حلانکہ کابینہ مشن پلان دے معاہدے وچ لکھیا ہویا ہائی جو ہندوستان دی پارلیمنٹ کوں زونل سکیم وچ ترمیم دا کئی حق یا اختیارکائنا ہوسی۔۔۔۔۔جناح سئیں ،نہرو دے ایں بیان کوں چاگھدا تے کابینہ مشن پلان دے معاہدے کوں ردکرڈتا(جیندے اُتے او شملے وچ خود دستخط کرآیاہائی)، ول پاکستان دی تحریک چل پئی تے جواہرلال نہرو دے بعد گاندھی سئیں، انہاں دے بعد کانگریس دے سارے لیڈر ہک ہک کرکے تقسیم دے حامی تھیندے گئے، چھیکڑ مولانا آزاد کلہا رہ گیا تے اوں تقسیم دی سپورٹ اصلوں نہ کیتی!! اتھوں کلیئر تھیندے جو مہادانشور چٹا کوڑ مارئیے، شئیت آپڑیں بیانیے کوں سپورٹ ڈیونڑ سانگے!! آئو ذرا مہادانشور دا اگلا تھیسز پڑھدوں، جیندے وچ او اہدن۔۔۔۔۔۔۔۔’’ہک یاسر عرفات ہوندے: جیکوں بھٹو شہید آہدے، جو فلسطین ملدا پئی، گھن گھن، او گھن گھندے، اج فلسطین نہ صرف موجود اے، یو این دا ہولا ڈاڈھا ممبر ہے، ڈوجھی پاسو ۔ ہک جارج حباش ہوندے جیرھا یاسر دے خلاف ہک تیز نعرے آلا گروپ بنڑیندے ، ۔ ایں گروپ دی ہک لیلی خالد ہوندی اے جیرھے تاریخ دا پیلھا طیارہ اغوا کریندی اے، تارڑیاں ، واہ وا، نتیجے وچ تحریک فلسطین دہشت گرد ڈیکلیئر تھی ویندی اے، فلسطینی گروپ جلا وطن تھی بیروت اتیں اردن وچ ونج رلدن۔‘‘
اِتھ وی اتہاس کجھ بیا ڈسیندے، لیلیٰ خالد (جیہڑی پاپولرفرنٹ فاردی لبریشن آف فلسطین دی ممبر ہائی)، او پہلا جہاز1969وچ ہائی جیک کریندی اے تے چھیکڑی جہاز1970وچ ہائی جیک کریندی اے، ڈوجھے پاسوں اقوام متحدہ ،امریکہ، یورپ آلیں دے کوششاں نال فلسطین دا ’’پیس پراسس‘‘ 1974کوں منڈھ بدھیندے تے ونج کےاوسلومعاہدہ تھیندے1993وچ(جیندے موجب غزہ دی پٹی تے پچادھی کندھی فلسطینیاں کوں ملی)، 1974وچ تاں حالی مذاکرات وی نہ شروع تھئے ہن، جڈاں مذاکرات شروع تھئے تاں اسرائیل دی حکومت کہیں وی فلسطینی گروپ نال ہکا میز تے بہنڑ توں انکار کرڈتا(بھل جو اسرائیل فلسطینی گروپاں کوں دہشت گردڈیکلیئر کیتا ہویا ہائی)، 1974توں 1978تئیں اسرائیل مصر،اردن، عالمی طاقتاں دے مذاکرات چلدے رہ گئے، 1978 وچ اسرائیل تے مصردا ’کیمپ ڈیوڈ‘ معاہدہ تھیا، ول کتھائیں ونج کے اسرائیل فلسطینی گروپاں نال مذاکرات تے راضی ہویا۔۔۔۔۔۔سوال ایہو اے جو بھٹوشہید کیویں آکھ سگدا ہا یاسرعرفات کوں جو فلسطینی ریاست ملدی پئی ،بھج کے گھن گھن۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔بھل جوڈوجھی اسلامی سربراہی کانفرنس وی 24فروری1974کوں لہور وچ شروع تھیندی پئی اے (حالی اسرائیل نال عرب ملکاں دے کئی مذاکرات شروع نہ تھئے ہَن)، اسلامی سربراہی کانفرنس وچ بھٹوسئیں دی تقریر ہنڑ وی نیٹ تے موجود اے، جیندے وچ اُنہاں یاسرعرفات کوں بلکل نہ آکھیا جوفلسطینی ریاست ملدی پئی ،گھن گھن۔۔۔۔۔بھل جو بھٹوصیب اپڑیں تقریر وچ مزاحمت دی گالھ کیتی تے آکھیا، ’’پاکستان دے لوک اسلام دے سپاہی اِن تے پاکستان دی فوج اسلام دی فوج اے ،گزریل جھیڑے وچ اساں نِپھرہاسے تہوں تہاڈے نال نئیں تھی سگیے، اگوں تے ایہوجھاں جھیڑا تھیا تاں اساں تہاڈے مونڈھے نال مونڈھا رلاکے کھڑے ہوسوں تے تہاڈے رلے بیت المقدس وچ پیر رکھیسوں‘‘ (جیکر کہیں کوں شک اے تاں یوٹیوب تے بھٹوصیب دی تقریر سنڑ گھنے۔۔۔۔۔۔۔۔) اچھا، بھٹو صیب خود ضیاالحق تے امریکہ دے اگوں جِھکا نئیں تھیا، بھل جو یاسرعرفات کوں آکھیس توں اسرائیل، امریکہ دے اگوں جِھکا تھی ونج تے فلسطینی ریاست گھِن گھِن۔۔۔۔۔۔!! ایندے وچ کئی شک نئیں جارج حباش 1974 دے فلسطین پیس پراسس دا بائیکاٹ کیتا، لیکن او تاں1967وچ پی ایل او چھوڑگیا ہا تے ’پاپولرفرنٹ فاردی لبریشن آف فلسطین‘ بنڑایا ہاسی، جہازوی 1969تے1970وچ جہاز اغواتھیندے ریہے!! اے گالھ تاں بالکل غلط ثابت تھیندی اے جو لیلی خالد 1974 دے فلسطین پیس پراسس دے خلاف جہاز اغوا کیتا(جارج حباش دے آکھنڑتے)، تے جگ جہان دی واہ واہ جُھنڑی!! جیکر فلسطین دی ٹوسٹیٹ تھیوری کوں ڈٹھا ونجے تاں اے بہوں پرانی اے، 29نومبر1947کوں اقوام متحدہ 2 ترہائی اکثریت نال قرارداد پاس کرکے فلسطین تے اسرائیل دیاں ڈو انج و انج ریاستاں دی منظوری ڈتی، جیندے وچ فلسطینیاں کوں پورے ملک دا 44فیصد رقبہ ملدا پیا ہا، پر سعودی عرب تے ڈوجھے عرب ملخاں اے تقسیم کوں مننڑ توں انکار کیتا، بھل جو 1993دے اوسلو معاہدے وچ تاں یاسرعرفات کوں صرف 21.89فیصد رقبہ ڈھیہا، ول جناح سئیں دے پاکستان 29نومبر1947کوں اقوام متحدہ وچ اوں قرارداد دے خلاف کیوں ووٹ ڈتا؟ جیکرجناح سئیں اپڑیں سانگے ڈو گٹھیں دا ملخ مندا کھڑا ہائی تاں اوں فلسطین دی چار گٹھیں دی ریاست دے خلاف ووٹ کیوں ڈتا؟؟ مہادانشوردا اگلا تھیسز، سچی گالھ اے جو سمجھ توں باہر اے۔۔۔۔۔۔۔۔او فرمیندن۔۔۔۔۔ ’’ہک میر غوث بزنجو ہوندے، او سرائیکی قومیئت کوں پنجویں قومیئت لیک ڈیندے، ڈوجھی پاسو ؟؟ ہندوستان دی تاحریک وچ ہک جنگی سبھاش چندر بوس ہوندے جیرھا تیز نعرے ڈے کیں ہٹلر آلہ کار بنڑدے‘‘
الہ جانڑے میرغوث بخش بزنجوتے سبھاش چندر بوس دا (مہادانشوردے نزیک)کیا گانڈھا اے، اساں میرغوث بخش بزنجودے تھورائت اوں، پوری سرائیکی قوم انہاں دی تھورائت اے جو انہاں پی این پی دی سرگودھا کانگریس وچ(1970دے ڈہاکے دی چھیکڑہائی)سرائیکی کوں قوم منیا تے میرغوث بخش بزنجوسرائیکی کوں بلوچ، سندھی، پشتون، پنجابی دے سانویں قوم مننڑ والا پہلا سیاسی لیڈرہا،(کامریڈمنظوربھوہڑاوں کانگریس وچ آپ موجودہائی)۔ ڈوجھی پاسوں کانگریسی لیڈر سبھاش چندربوس جیہڑا1938وچ انڈین نیشنل کانگریس دا صدر بنڑیا تے1939وچ اوں گاندھی نال اختلاف پاروں کانگریس چھوڑ ڈتی تے آل ناڈیافارورڈبلاک بنڑایا،ول افغانستان، ماسکو، روم تے جرمنی گیا، جتھاں اوندا نازی جرمنی نال گانڈھا بنڑیا تے پٹلردی فوج ولوں سبھاش چندربوس کوں گارڈآف آنر وی پیش کیتاگیا، تے1945وچ سبھاش چندربوس مرگیا، الہ جانڑے اوندا میرغوث بخش بزنجوولوں سرائیکی کوں قوم مننڑ دے فیصلے نال کیا گانڈھا اے؟ (امیند اے جومہادانشور ایہوآرٹیکل چھپنڑدے بعد ایں نکتے دی کئی وضاحت کریسی)
آئو ذرا پڑھ تاں گھنوں جو عاشق بزدار سئیں اپڑیں پوسٹ وچ اینجھی کیا گالھ کیتی، جیں پاروں بھوئیں انب آگئے، سوہرے جماترے کئی آرٹیکل لکھ مارین۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ’’قومی اسمبلی ءچ انج صوبے کیتے جیرھی قرارداد پاس کیتی گئی اے او سرائیکی یا سرائیکستان صوبہ کیتے نہ ہئی بلکہ جنوبی پنجاب صوبہ کیتے ہئی۔جے صوبہ بنڑدے تے او سرائیکی صوبہ نہ ہوسی جنوبی پنجاب صوبہ ہوسی۔ جیرھا ساڈی قومی شناخت دے تقاضے پورے نہ کریسی ہتھوں ساڈی قومی سنجانڑ دے منافی ہوسی۔ دانشوریں، ادیبیں، شاعریں، سیاسی کارکنیں اتے فنکاریں کوں تاریخی، جغرافیائی، سیاسی، قومی اتے ثقافتی حوالے نال صوبہ بنڑاونڑ دی جدوجہد جاری رکھنڑی پوسی جیرھے صوبے دی قومی زبان سرائیکی ہوسی۔ جنوبی پنجاب صوبہ دی قرارداد کوں اساڈے دوست سایہء خدائے ذوالجلال سمجھدے پن حالانکہ ایں نئیں۔ (عاشق بزدار)‘‘۔ اُتلیاں چھی سطراں پڑھ کے تاں کئی سدھ نئیں پوندی جو عاشق بزدارسئیں اینجھی کیا گالھ کیتی اے جینکوں " قوم پرستی دے ناں اُتے سرائیکی صوبہ دشمنی " سمجھا ونجے، مہادانشوراحسن واگھا صیب انہاں چھی سطراں دے تلے اپڑیں درگھے کمنٹ وچ لکھدن۔۔۔۔۔ـ’’عاشق خاں ساڈا محترم ہے۔ پر سرکار اتیں ایجنسیئیں دی کللی کوں معتبر من کیں، بین اقوامی لٹریچر وچ منوت تھئی ہوئی “سرائیکی” شناخت دی ایں بحث کوں ولا کچا کیوں کریندا پئے؟‘‘ مہادانشوروڈا اوکھا سوال چاتے، ’’سرکار اتیں ایجنسیئیں دی کللی کوں معتبر من کیں‘‘ ، میں کئی لینگوئسٹک تاں نمھی پرمیڈے نزیک سرائیکی وچ ’کُللی‘ دا مطلب اینجھی غلطی اے جیہڑی ناسمجھی وچ تھئی ہووے تے ایندا کئی وڈا نقصان وی نہ پیا تھیندا ہووے، وت ایں کُللی دی جیہڑا مخالفت کریندا پئے او ایں کُللی کوں کیوں معتبری پیا ڈیندے، تے جیہڑا ایں کُللی دی سپورٹ وچ ڈینہہ رات ہک کیتی پئے او کیویں اینکوں غیرمعتبر پیا بنڑیندے؟؟ کیا مہادانشور دی اے گالھ من گھنیجے؟ ول مہا دانشور فرمیندے، (عاشق بزدار) شناخت دی ایں بحث کوں ولا کچا کیوں کریندا پئے۔۔۔۔۔۔۔۔۔اے وی وڈی معرفت دی گالھ اے، جیہڑا سرائیکی وسیب وچ پنجابی آبادکاری تھیونڑدے بعد دھرتی کوں جنوبی پنجاب دی سُنجانڑ ڈیونڑ دی ناپاک سازش دی مخالفت پیا کریندے، او سرائیکی سنجانڑ کوں کچا پیا کریندے، تے، جیہڑے لوک جنوبی پنجاب دی جبری سُنجانڑ کوں ربی فرمان سمجھ کے اونکوں ڈوجھیاں کن منواونڑ سانگے ڈینہہ رات چکیں لتیں پئے بِھڑدن او سرائیکی سنجانڑ کوں پکا پئے کریندن، شئیت؟؟ کیا اے گالھ وی من گھنیجے؟
ڈوجھے پاسوں جماتراصیب کیا فرمیندن،او وی سنڑو، مشتاق گاڈی صیب عاشق بزدارنال آٓپت دی گالھ وچ اہدن ’’اپڑیں آپ کوں پارلیمانی تے سیاسی قوتیں دے خلاف نہ کروں۔ جو اتفاق ہے، اوندے نال اتفاق کر اڳوں دی راہ گھنوں‘‘ ’’سیاسی سچ ای سبھ توں وڈا سچ ہوندے‘‘ ول مشتاق گاڈی صیب سیاسی سچ دی جیہڑی definitionکریندن،او وی پڑھ گھنو۔۔۔۔’’سیاسی سچ کیا ہوندے؟ ، سیاسی سچ دی ہک براہ راست نسبت طاقت نال ہوندی ہے‘‘ تے۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔آئو ول، پاکستان دے سب توں طاقتور ادارے دے سب توں طاقتور ترجمان دا سیاسی سچ سُنڑدوں۔۔۔۔ترجمان صیب فرمیندن۔۔۔۔ ’’Identity crises is a diseaseشناختی بحران ایک بیماری ہے‘‘ اے کیا؟ ۔۔۔۔مشتاق گاڈی صیب تے مہادانشوراحسن واگھا صیب! تساں تاں اہدے پئے ہاوے جو پارلیمنٹ وچ سیاسی جماتاں دے اتفاق رائے نال جیہڑا صوبہ بنڑدا پئے او سرائیکی صوبہ اے، بس ایندا ناں بدلنڑاں پوسی، جیہڑا ساڈی صوبائی اسمبلی دی ہک قرارداد دی مار تھیسی!! صوبیدارصیب تاں تہاڈا پھکا نئیں رکھیا، انہاں دی گالھ توں نشابرتھیندے، قومی اسمبلی وچ جنوبی پنجاب صوبے دابل ساڈی تحریک کوں توڑ پچاونڑ سانگے نئیں، بھل جو’سنجانڑ‘ ناں دی بیماری دے علاج سانگے زہر دا ٹیکہ اے!! جیہڑا سیاسی جماتاں دے اتفاق رائے نال نئیں بلکہ صوبیدار دی مرضی نال پیش کیتا گئے!! گاڈی صیب، واگھاصیب! تساں تاں اہدے ہاوے، ’’اپڑیں آپ کوں پارلیمانی تے سیاسی قوتیں دے خلاف نہ کروں‘‘ ، پر، اِتھ تاں ہکا طاقت اے جیہڑی سُنجانڑ کوں بیماری سمجھدی اے۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔(ایہو پتہ کرنڑاں پوسی بیماری دا علاج ہے یا ول لاعلاج اے؟) ہُنڑتاں ڈسائو چا (مہربانی کرکے)، تہاکوں 2 ساندھوڑاند ’سرائیکی صوبہ ریلیاں دے بعد 13مئی2018دی شام کوں کیں آٓکھیا ہائی جو سرائیکی صوبے دا کم ٹھپو تے24جون2018 کوں بہاولپور وچ ’’جنوبی پنجاب صوبہ سیمینار‘‘ ونج کرائو۔۔۔۔۔۔(جیندی خاطر تساں اتہاس نال اے تلا دروہ کریندے ہوئیں گاندھی، جناح، جی ایم سید، ولی خان، بھٹوصیب، یاسرعرفات، جارج حباش، لیلیٰ خالد دا ناں گھن گھن کے وڈے وڈے کوڑ مارین)ہنڑتاں ڈسائوچا، جیکر اُچا نئیں الاونڑاں تاں میڈے کن وچ ڈسائو چا!! لکھت: رانڑا ابرار خالد اُتیرا
امیرعباس راقب
غزل
ہے میڈے لفظاں دے وچ روایت
مزاج اج کل دا منگداۓ جدت
جے وصل مل گۓ تاں ول ہوس ہے
جے ہجر مل گۓ تاں ول محبت
ہے زندگی دا شعور ساکوں
اساڈی درداں دے نال سنگت
میں موت منگاں تاں ہرج کوئنی
جیہڑی تکبر توں پر ڈسیجے
اے جئیں عبادت وی کیا عبادت
میں سر تے اسمان چئی وداں ہاں
او بھیڑے ملاں میکوں ڈساوو
اے قتل و غارت وی ہے شریعت
_انہاں دا صدقہ گناہ گھٹدن
اے ڈکھ وی ہوندن خدا دی نعمت
ہے آدمی دی وی کیا حقیقت
غزل تاں آہداں مگر ہے کوشش
میں لکھاں آل_نبی دے مدحت
جہان سارے کوں ویہڑ گئ ہے
اساں ہیں ہینڑیں ہلاک راقب
اساں جئیں لوکاں دی کیا حیثیت
امیرعباس راقب
سرائیکی ڈکشنری
ساریتوں شاکر آپ سیانڑا ایں بھلا نانگ وی کہیں دے یار ہوندن
امیمہ کامران
پروفیسر ڈاکٹر امیمہ کامران سرائیکی دانشور ہن۔ قائداعظم یونیورسٹی وچ پروفیسر ہے۔
سرائیکی ڈکشنری
سنگت کوں اسلام علیکم!!!!
امیمہ کامران
ڄم پل
٢١ نومبر کوں ملتان وچ ڄمی۔
قرآن دا سنیہا
قرآن شریف ہک آسمانی کتاب ہے۔ ایہ کتاب حضرت محمد ﷺ تے عربی زبان وچ نازل تھئی ہے۔ سارے مسلماناں دا ایں کتاب تے ایمان ہے۔
سرائیکی ڈکشنری
سرائیکی زبان دی ڈکشنری دا پہلا حرف الف ہے میں اِتھاں الف کِنوں شروع تھیوݨ آلے کجھ الفاظ لکھیندا پیاں۔ سرائیکی زبان کی ڈکشنری کا پہلا حرف الف ھے میں یہاں پر الف سے شروع ھونے والے کچھ الفاظ لکھتا ھوں۔
برکتی اکھر آ الف مدآ ءِ سائیں ا ݙوجھا اکھر ءِ
پہلاحرف آ الف مد آ ہے الف دوسرا حرف ہے جناب
سرائیکی ============ اردو
اُبھا ===== ============ شمال
اُٻاھل ========= ======= === جلدی
اُبھریسی ============== سامنے کرنا یا نکال دینا یا کسی چیز کو اُوپر لیکر آنا۔
اُبھرݨ =============== اُبال آنا
میݙے خیال ءچ ا ڃ اتناٻہوں ءے۔
میرے خیال میں آج اتنا کافی ھے پنل 13 نومبر 2008, 03:06 ص اسلام علیکم!!!!!!!!!!!!!
سرائیکی =========================اردو
اُبھیک===========================اُلٹی کا آنا vomiting
اُتڑوں===========================caused by langhing when drinking ،اردو معلوم نہیں ھے اِس کی :lol: اتفاق==========================اتفاق
اتفاق کنوں===================اتفاق سے
اتفاق نال====================بائے چانس
اِتھ=======================یہاں
اِتھاں======================یہاں پر
اِتھائیں=====================یہاں (جمع کے ساتھ)
اُتھ=======================وہاں
اُتھاں ======================وہاں پر
اُتھائیں=====================وہیں
اج اتنا کافی ھے۔ پنل 14 نومبر 2008, 06:36 ش اسلام علیکم
اَٹکار=======================کسی چیز کو انکھوں سے روک کر رکھنا یا پھر روکنا
اَٹکاونڑ======================پھانس کر رکھنا یا اسٹاپ کرنا اَٹکایا======================ٹانگنا
اٹکیندا====================پھنسایا ھوا اَٹکنڑ===================== اَٹکیسی================== اَٹکواونڑ================== اَٹکینجنڑ================== پنل 16 نومبر 2008, 03:07 ش سرائیکی الفاظ============================معنی اردو میں اَدھ==================================اَدھ ا اَدھل=================================درم� �ان میں اَدھلاپی===============================م� �اہدہ دو اشخاص کے درمیان اَدھلوپی==============================اِ س کا مطلب بھی وہی ھے یعنی کونٹیکٹ۔ اَڈ=================================پانی کو روکنے کیلئے بندھ بنانا۔یا پھر پانی کو روکنے کیلئے ایک مخصوص جگہ اُڈا================================اُڑاؤ اُڈارن===============================اُڑ� �نا اُڈاون==============================کسی پرندے کو ہوا میں اُڑانا
میڈا خیال ھے جو اج اے کافی ھے میرا خیال ھے جو آج اتنا کافی ھے۔ پنل 20 نومبر 2008, 03:36 ش اسلام علیکم!!!!
سرائیکی الفاظ============================اردو ترجمہ آپت وچ=================================آپس میں
اَسو=================================سرائ� �کی کیلنڈر کا ایک مہنہ۔جو ستمبر کے درمیان سے شروع ھو کر اکتوبر کے درمیان میں ختم ھو تا ھے۔
آنج=================================الگ اندھا===============================اندھ� � اندھاری============================= گردغبارکا تیز ھوا کے ساتھ چلنا۔ اَٹھ=================================آٹھ اٹھار1================================اٹھ� �را اَٹھاوی===============================اَ� �ھایس اَٹھتری=============================thirty eight اَٹھتالی============================forty eight اَٹھونجاہ===========================fifty eight اَٹھائٹہہ============================sixt y eight اَٹھتَر==============================sevent y eight اَٹھاسی===========================eighty eight اَٹھانوے===========================ninty eight علی عمران 20 نومبر 2008, 05:41 ش پنل سائیں تساں دا بہوں بہوں شکریہ جو اتنی محنت پئے کریندے او۔ 8) پنل 22 نومبر 2008, 03:30 ص پنل سائیں تساں ڈا بہوں بہوں شکریہ جو اتنی محنت پئے کریندے او۔ 8)
بہوں شکریہ سائیں علی عمران
سرائیکی الفاظ=======================اردو ترجمہ َادھو ادھ کرنڑ=========================اَدھا کرنا اَدھ وچ=============================درمیان میں اُڈاری==============================اُڑا ن اُڈاری مارنڑ==========================run away اُڈاؤ=============================شاہ خرچ۔خراج،فضول خرچی کرنا۔ اِڈاہیں==========================اِدھر سے اُڈاہیں==========================اُدھر سے اُڈراک==========================اردو میں اِسکا مطلب پر لگانا ھے۔ اُڈنڑ===========================اُڑنا اُڈرنڑ=========================اُڑنا اُڈرسی====================اُڑے گا اُڈریا====================اُڑیا اُڈردا====================اُڑتا ھوا اُڈسی==================اُڑے گا اُڈیا====================اُڑیا
میڈے خیال وچ اج بہوں کافی ھے پنل 27 نومبر 2008, 02:26 ص سرائیکی الفاظ ======================================اردو معنی اِتلا======================================== ==زیادہ سے زیادہ اِتلی======================================== ==بہت اُتلا======================================== ==اتنا زیادہ،اُپرالا،زیادہ اُتلے دل========================================= بے دلی سے اُتلے واہ======================================in light manner اِتلے وچ==========================================در یں اثناء اُتو========================================== اُوپر، اُتوں======================================== اُوپر سے اِتواری==================================== ======اِس وقت، اُتواری==================================== ====اُس وقت اِتھ=======================================ی� �اں اِتھاں===================================ی� �اں پر مجیب منصور 27 نومبر 2008, 11:33 ش ٻهون وڏي ڳاله اے.تساںںن ته ڪمال ڪرڇوڙيا باباسائين پنل 29 نومبر 2008, 03:43 ش ٻهون وڏي ڳاله اے.تساںںن ته ڪمال ڪرڇوڙيا باباسائين
مجیب منصور سائیں بہوں مہربانی۔تُساکوں پسند ھِ میڈے کِیتے ایھاں خوشی دی گالھ ھِ تے میں تُساڈا نیاز مند تے مشکور ھاں۔
سرائیکی الفاظ==================================ارد و معنی آپ=========================================اپ آپ وچ=======================================آپس میں اُپتڑ سُپتڑ======================================م کس کرنا یا خلط ملط کرنا اُپترنڑ==================================== ====اُوپر نیچے کرنا اُلٹا سیدھا کرنا، to over turn۔
=
==============================chapatt ies۔to trun over as clothes اُپتریا==================================== ====اُلٹا کیا یا پھر سیدھا کیا،trun اُپتریندا================================ ======،trun ۔اب یہ present کیلئے استعمال ھو گا اُپترِیجنڑ============================== =======trun۔ verb passive اُپتریسی================================== ==trun،future کیتے استعمال تھیسے اُپترِیجنڑ============================== ======to be trun over۔ اُپٹھ======================================خ لاف،against اپُٹھ==================opposite،upside down،درہم برہم ہوگیا ، اپُٹھا==================اُلٹا اَپڑاں==================اپنا اپڑیں================ھمارے اپڑیاں================= اپڑئینت===============اپنایت اپڑنڑ=================پکڑنا پنل 02 دسمبر 2008, 02:29 ص اسلام علیکم
سرائیکی الفاظ=====================================ا� �دو معنی آپو============================================ اپنے سے آپوں========================================== =اپنے سے آپاں========================================== =ہم آپ ھوریں=======================================� �پ جناب آپوں وانڑی=================================each one by himself or itself آپوں ھانڑی================================each one by himself or itself پنل 07 دسمبر 2008, 08:23 ش اسلام علیکم!!!! سرائیکی الفاظ--اردو معنی آپھر-سوج جانا، putrefaction آپھرنڑto swell out آپھرسی- آپھریا آپھردا--- آپھرینجڑ--- اُپھرنڑ--To rise as dough اُپھرنڑ اُپھڑدا-- اُپھڑسی--- اُپھڑیا- پنل 17 دسمبر 2008, 03:14 ص اسلام علیکم سرائیکی الفاظ---اردویا انگلش معنی اٹک---A River Indus above Kalabagh
سرائیکی صوبے دی منزل
جے تک سرائیکی اپڑیں اندرو مثبت سوچ پیدا نہ کریسن اوتک منزل دا حصول نہ ممکن اے۔ڈیکھو جتھاں کوئی ایم پی اے پارلیمانی سیکٹری بنڑیئے ٹپ نچ زیادہ ساڈیں سرائیکی عہدیداریں کیتی اے مبارکباد ہک بے کوں سبھ کنیں زیادہ ساڈیں سرائیکیں کیتی اے مٹھائیاں ہک بے کوں سرائیکی ودے کھویندے ھن کوئی ابہام اچ نہ رھے اکھو تیں ناں ای ڈس ڈیواں ۔اخر ایں کیوں ہر سرائیکی کہیں نہ کہیں سرائیکی پارٹی دا متلقہ ادمی اے او ایں کیوں کریندن سوالیہ نشان اے۔ او ایں خاطر کریندن او اپڑیں پارٹی سر براہیں کوں ڈہدن جیلھے پارٹی سربراہ کوں کہیں ویلھے شاہ محمود قریشی کہیں ویلھے عامر ڈوگر کہیں ویلھے یوسف گردیزی یادریشکیں مزاریں گورچانیں لغاریں کھوسیں خواجیں کھریں نوابیں دے در تیں ڈہدن ول پچہیں عام سرائیکی ورکر تیں کیہاں ڈوھ اے ۔اتھاں مڑی اوے دا اوہ چٹ اے تہوں ساڈے لانگ مارچیں احتجاجیں دا کوئی اثر نئیں تھیندا ۔اساں جے جیڈی احتجاجی ریلی کڈھی ودے ھوندے اوں ساڈے گودے مطمئین ھوندن اے لحظے پہر دا احتجاج اے اے ھونڑیں احتجاج دے بعد سارا حال ساکون اڈیسن تہوں ساڈا کوئی ڈر خوف کوئینی انہیں کوں ساڈا پتہ ہنیں اے خوشامتی ان ساڈے اے در باری ان ساڈے یاد ھوسی توھاکوں اے جیڈے وڈے اور کامیاب لانگ مارچ دا استقبال اخر اچ ملتان نویں شھر چوک اچ ایم این اے ڈوگر نے کیتا ھا اخری خطاب ای ھوں کیتا ھا کیامیں اپڑیں رہنمانویں کنوں پچھ سگداں کیا اے لانگ مارچ اساں ایم این اے عامر ڈوگر واسطے کیتا ھا یا تحریک اے انصاف واسطے کیتا ھاسے کیا کوئی مسئلہ ساڈاحل تھئے اگر نئیں تھیا اگر نئیں تھیا تیں وت عامر ڈوگر ساڈے واسطے ریزائین کیوں نئیں کیتا ساڈے کٹھے کھڑکیں سرائیکیں دی قیادت کیوں نئیں کریندا یا ساری زندگی ایویں اساں کہیں نہ کہیں دے راہ تیں استعمال تھیندے رہ ویسوں جواب دا منتظر۔۔۔۔اکبر خاں ملکانڑیں پاکستان عوامی سرائیکی پارٹی۔
سرائیکی ڈکشنری
=
اٹکا---ادارتی صفحہ بند, اٹکاونڑ--اچٹان اٹکلGuess
سرائیکی صوبے دی منزل
5 February at 05:05
ابو منصور اسماعیل الظافر لاعداء اللہ
ابو منصور اسماعیل الظافر لاعداء اللہ دولت فاطمیہ دا ٻارہواں خلیفہ ہئی. 544ھ تا 549ھ، حافظ دے انتقال دے بعد اس دی وصیت دے مطابق اس دا سب توں چھوٹا بیٹا سولہ سالہ اسمٰعیل خلیفہ بݨا تے اونکوں ظافر لاعداء اللہ دا لقب ݙتا گیا۔ اس دی کمسنی دی وجہ نال حافظ نے وصیت کیتی ہئی کہ ابن مصال وزارت دا کم سر انجام ݙیوے۔ لیکن ابن السلا اس انتظام توں ناراض تھی گیا۔ جس وقت ابن السلا کہیں باغی دی تلاش وچ قاہرہ توں ٻاہر گیا، ابن السلا نے ابن مصال کوں معزول کر کے خود وزارت سنبھال گھدی۔ ابن السلا کوں عباس نے قتل کیتا تے خود وزیر بݨ گیا۔ ظافر عیش و عشرت دا شوقین ہئی. اونکو عباس نے 549ھ وچ قتل کر ݙتا ۔
سرائیکی صوبے وچ حائل رکاوٹاں
میڈے خیال اچ ایں سرائیکی صوبے دا بنڑنڑ بہوں مشکل اے ایں میڈی گال تیں میڈے مارکے کوں کاوڑ تاں ضرور لگسی کیوں جو اے اکھسن اینجہیاں گالہیں اے کیوں کریندے اے گالہیں میں ایں گالھوں کرینداں انہیں کوں اگلے را دا ایجنٹ اکھیئے انہیں کوں کاوڑ نئیں لگی انہیں کوں اگلیں جنوبی پنجاب اکھیئے انہیں کوں کاوڑ نئیں لگی انہیں کوں مڑی اج تئیں اے پتہ کئینی جو انہیں دا دشمن کون اے اگر کجھ ڈسیندن تیں ایہو ڈسیندن پنجاب دی اسٹیبلشمنٹ اے ول کون انہیں کوں اکھے جو اسٹیبلشمنٹ دے جماعتیں نال وی تساں کھڑے او کہیں ویلھے اہدن طارق بشیر چیمہ اے ول پچھو انہیں کنوں طارق بشیر چیمہ کیرھی جماعت اچ اے اوندے نال کون کھڑے ول پچھو انہیں کنوں ساکوں اج تئیں سرائیکی صوبے دا کہیں نئیں اکھیا سارے ساکوں جنوبی پنجاب اہدن ول انہیں دے گل اچ اے ساڈی نیلی اجرک کئیں پوائی اے جئیں پوائی اے اوں کیوں پوائی اے اے ساریاں گالہیں واضع تیں نشابر کھڑین انہیں جرمیں دی ہک لمبی قطار اے ہر کوئی اپڑیں گریبان اچ جھاتی پاوے ڈیکھو گال کتھائیں ساڈے اپڑیں ذمے تیں نئیں لگدی کوئی گال نئیں اگر ساڈے ذمے لگدی تاں اساں اپڑیں اصلاح ضرور کروں. (اکبر ملکاݨی، ٢٦ دسمبر ٢٠١٨ء)
روحانیت
بسم اللہ الرحمٰن الرحیم°‍
قسم ہے زمانے دی، انسان خسارہ تے نقصان وچ ہے پر او لوگ ایندے توں مستثنٰی ہن جیہڑے رسالت تے قرآن دے تعلیمات کوں اپنا کے ایندے تے عمل پیرا تھی ڳئے.
-=-=-=-=- (القرآن) -=-=-=-=-
ڄمݨ دے بعد انسان دا تعلق ترے نظاماں نال اے. پہلا نظام او ہے جتھاں ایں نے خالق حقیقی کوں ݙیکھ کے اوندے منشاء کوں پورا کرݨ دا عہد کیتا. ݙوجھا نظام او ہےجینکوں اساں عالم ناسوت، دارالعمل یا امتحان گاہ آکھدے ہیں. تے تریجھا نظام او ہے جتھاں انسان کوں امتحان دی کامیابی یا ناکامی نال باخبر کیتا ویندے.
انسان دی کامیابی دا دارومدار ایندے تے ہے کہ او اے ڄاݨ گھنے کہ اوہنے اللہ دے سامݨے عہد کیتا ہے کہ اللہ اوندا خالق تے رب اے. علمائے باطن آکھدے ہن کہ انسان ستر ہزار پرت دا مجموعہ اے. اللہ تعالٰی دے قانون دے مطابق انسان جݙݨ عالم ناسوت وچ آندے تاں ایندے اتے ہک پرت ایہوجیہا غالب آویندے جیندے اندر سرکشی، بغاوت، عدم تحفظ، عدم تعمیل، کفران نعمت، ناشکری، جلدبازی، شک، بے یقیقنی تے وسوسیاں دا ہجوم ہوندے. ایہا او ارضی زندگی اے جینکوں قرآنِ پاک نے اسفل سافلین آکھا اے.
انبیاء کرام دے تعلیمات اے ہن کہ پوری کائنات وچ ݙو طرزاں کم کریندیاں پئیاں ہن. ہک طرز اللہ کیتے پسندیدہ اے تے ݙوجھی طرز اللہ کیتے ناپسندیدہ اے. او ناپسندیدہ طرز جیہڑی بندے کوں اللہ توں دور کریندی اے اوندا ناں شیطنت اے تے او پسندیدہ طرزِ فکر جیہڑی اللہ نال بندے کوں نیڑے کریندی اے اوندا ناں رحمت اے.
روحانیت دے رستے تے چلݨ والے مبتدی دے ذہن وچ اے ڳالھ راسخ ہوندی اے کہ انسان دا کردار اوندی طرز فکر نال تعمیر تھیندے. طرز فکر وچ جے ݙِنگ ہے تاں آدمی دا کردار وی ݙِنگا بݨ ویندے. طرز فکر الٰہی قانون دے مطابق راست ہے تاں بندے دی زندگی وچ سادگی تے راست بازی کارفرما ہوندی اے. طرز فکر اگر سطحی اے تاں بندہ سطحی طریقے تے سچیندے. طرز فکر وچ گہرائی اے تاں بندہ شے دی حقیقت ڄاݨن واسطے تفکر کریندا اے.
حقیقت پسندانہ طرز فکر ہر آدمی دے اندر موجود اے پر ہر آدمی اینکوں استعمال نی کریندا. آدمی ݙیکھدے تے سمجھدے ہوئے وی غیر حقیقی ڳالھیاں کوں اصل تے حقیقی سمجھدا اے. سالک جݙݨ راہِ سلوک وچ قدم ودھیندا اے تاں والدین تے معاشرے کولوں ملی ہوئی غیر حقیقی طرزِ فکر تبدیل تھی ویندی اے.
جس قسم دا ماحول ہوندے ہوں طرز دے نقوش کم و بیش ذہن وچ نقش تھی ویندن. جیں حد تک اے نقوش گھاٹے ہوندن ہوں مناسبت نال انسانی زندگی وچ طرزِ فکر تشکیل تھیندی اے. ماحول جے اینجھے کرداراں نال بݨیا اے جیہڑے ذہنی پیچیدگی، بے یقینی، بددیانتی، تخریب تے ناپسندیدہ اعمال دا مظاہرہ کریندن تاں فرد دی زندگی امتلا وچ مبتلا تھی ویندی اے. ماحول میں اگر راست بازی تے اعلٰی اخلاقی قدراں موجود ہن تاں ایہوجیہے ماحول وچ پروان چڑھݨ والا فرد پاکیزہ نفس تے حقیقت آشنا ہوندے.
سب ڄاݨدن کہ ماں ٻولی سکھݨ کیتے ٻال کوں قاعدہ نی پڑھنا پوندا..................... شک تے بے یقینی دا پیٹرن جیں طرح ٻال دے اندر ماحول توں خود بخود منتقل تھی ویندے، ہوں طرح پاکیزہ ماحول تے روحانی استاد دی قربت نال سالک دے اندر یقین دا پیٹرن بݨ ویندے.
جتنے وی پیغمبرؑ تشریف گھن آئے سب دی طرزِفکر اے ہئی کہ ماورائی ہستی دے نال ساݙا رشتہ قائم اے. ایہا روحانی طرزِفکر اے تے ایہو رشتۂ کائنات دی رڳِ جان اے.
روحانی طرزِفکر مسلسل ہک عمل اے جیہڑا سالک دے اندر خون دی طرح دور کریندا رہندے. ایں عمل وچ وݙی رکاوٹ صدیاں پراݨیاں او روایات ہن جنہاں دا مطمح نظر مادیت اے. آدمی جس ماحول وچ جوان تھیندے او ماحول خاندان تے قبیلیاں دے روایات بݨ ویندن. روایات دے امین والدین ہوندن، بھرا بھیݨ ہوندن، کنبہ برادری دے لوگ تے تمام قرابت دار ہوندن. انسانی برادری وچ ݙو طرح دے لوگ ہن.
١. جیہڑے خاندانی روایات وچ زندہ رہندن. انہاں کوں ایندے نال کوئی غرض نی کہ دنیا وچ کیا تھیندا پیا اے تے جے تھیندا پیا اے تاں کیوں تھیندا پیا اے. انہاں واسطے اتنا کافی اے کہ ساݙے پیو ݙاݙا ایں طرح کریندے ہن.
مشرکین مکہ باوجود اے کہ ڄاݨدے ہن کہ ترے سو سٹھ (٣٦٠) بت ساݙے جیہے آدمیاں نے پتھراں نال تراشے ہن. اے آدمیاں دی طرح ٻول نی سڳدے، سݨ نی سڳدے................. پر خاندانی روایات دا اتنا زیادہ غلبہ ہئی کہ او انہاں بے جان پتھراں دے مجسم ٹکڑیاں کوں خدا دا درجہ ݙیندے ہن نہ صرف خود خدا منیندے ہن، بلکہ کوئی ایں حقیقت کوں بیان کریندا ہئی کہ ساݙے خدا پتھراں دے بے جان مجسمے ہن تاں اوندے ڳل پئے ویندے ہن. شرمناک حد تک سزاواں ݙیوݨیاں انہاں دے نزدیک بہترین عمل ہئی. صدیاں پراݨیاں روایات تے جہالت دی دھوڑ وچ اٹا ہویا ماحول انہاں دے اندروں فہم دا چشمہ خشک کرݙیندا ہئی.
ساݙے سامݨے ساݙے ٻالاں دی مثال اے. اساں جݙݨ ٻالاں کوں جہالت نال بھرے ماحول توں الگ کر کے علمی ماحول وچ سٹیندے ہیں تاں.............. دراصل جہالت دے خلاف اعلان بغاوت کریندے ہیں. میٹرک تک تعلیم حاصل کرݨ وچ ݙاہ سال لگ ویندن. ہک سال دا وقفہ شمار کریجے تاں ساڈھے ترے ہزار گھنٹے خرچ کر کے ساݙا ٻال ایں قابل تھیندے کہ او سو تک ڳݨتری یاد کر گھندے.
میٹرک تک تعلیم حاصل کرݨ وچ پینتریہہ ہزار (٣٥٠٠٠) گھنٹیاں دا وقت تے ہزاراں روپے خرچ تھیندن. انہاں پینتریہہ ہزار گھنٹیاں وچ ماں دی کوشش ہوندی اے کہ ٻال پڑھائی وچ لڳا رہوے. پیو وی ایں طرف توجہ ݙیندے کہ ٻال دی تعلیم وچ کوتاہی نہ تھیوے. بھرا وی کتاباں کاپیاں گھن کے نال ٻیہہ ویندے. بھیݨ وی پڑھݨ دی تلقین کرہندی اے. گھر دے سبھے ڄݨے توجہ ݙیندن تݙاں سیکنڈری سطح دی تعلیم حاصل تھیندی اے. اعلٰی تعلیم حالی شروع نی تھئی. میٹرک دے بعد رستہ کھلدے کہ کیہڑی فیلڈ وچ اڳوں ودھݨے. ڈاکٹر بݨنے، انجینئر بݨنے، اکاؤنٹینٹ بݨنے، جہاز اݙاوݨے، مشین بݨاوݨی اے وغیرہ وغیرہ. ݙاہ سال وچ آدمی عالم نی بݨ ویندا. قابل ذکر علوم دے حصول دے کیتے ذہنی طور تے تیار تھی ویندے.............. اے تذکرہ دنیاوی تعلیم دا اے.
ݙوجھے پاسے روحانی علوم ہن. ہک ہفتہ وچ ہک گھنٹے دا وقت وی آدمی بمشکل کڈھدے.ایں تناسب نال ہک مہینے وچ چار گھنٹے تے ہک سال وچ اٹھتالہی (٤٨) گھنٹے بݨدن. آدمی دے باقی معمولات وی جاری رہندن. کاروبار وی تھیندا رہندے. ملازمت وی جاری رہندی اے. شادی ویاہ تے باقی کم وی انجام ݙتے ویندن تے صدیاں پراݨے روایات تے ماحول توں وی آدمی ذہنی طور تے وابستہ رہندے.
ہک سال وچ صرف (٤٨) گھنٹے خرچ کرکے اگر اے سوچا ونجے کہ کجھ حاصل نی تھیا، میں کشف دی لذت نال آشنا نی تھیا، مافوق الفطرت ڳالھیاں سامݨے نی آئیاں تاں ایندا مطلب اے تھیا کہ روحانیت دی اہمیت دنیاوی علوم دی ابتدائی کلاساں توں وی گھٹ کر ݙتی ڳئی اے................. ݙاہ سال تک ہر سال ساڈھے ترے ہزار گھنٹے خرچ کرݨ دے بعد طالب علم ایں قابل تھیندے کہ اعلٰی تعلیم دے کہیں شعبے دا انتخاب کرے تاں ٤٨ گھنٹے دا وقت ݙے کے او کیں طرح آہدے کہ روحانی علوم حاصل نی تھیندے.
خالص روحانی ماحول وچ رائج طرزِفکر کولوں روحانی استاد دی طرزِ فکر منفرد ہوندی اے. روحانی استاد وچ توکل تے استغناء ہوندے، دنیا طلبی نی ہوندی. اوندی مرکزیت "توحید" اے.
روحانی علوم سکھݨ دے کیتے طالبات تے طلبہ کیتے ضروری اے کہ انہاں دے اندر منفی، شیطانی تے غیر اسلامی روایات توں بغاوت کرݨ دا حوصلہ تے جذبہ ہووے................ صرطِ مستقیم تے چلݨ تے مستقل مزاجی نال اڳاں ودھݨ دا عزم ہووے. سیدنا حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دے نقوشِ قدم تے قائم رہوے تے اللہ تعالٰی دا عرفان حاصل کرݨ کیتے طاغوتی طاقتاں تے نفس دی سرکشی نال ٹکراوݨ تے انہاں کوں زیر کرݨ دی ہمت ہووے.
مشن دی پیش رفت دے سلسلے وچ جے تک انسان ہر قسم دے دنیاوی مفاد، حرص و آس، حسد، طمع، کبر و نخوت، برائی، احساسِ برتری تے احساسِ کمتری توں نجات حاصل نی کر گھندا، اوندے اندر مشن کیتے دیوانگی پیدا نی تھیندی.
اے مختصر کتابچہ سیدنا حضور علیہ الصلٰوۃ والسلام دی سیرتِ پاک دے اوں حصے دا مجمل خاکہ اے، جیندے وچ حضور صلی اللہ علیہ وسلم نے تبلیغِ دین دے سلسلے وچ ٢٣ سال جدوجہد تے کوشش فرمائی اے. پیدائش دے بعد توں چالہی سال تک دی عمر وی سالکان واسطے مشعلِ راہ ہے.
خواجہ شمس الدین عظیمی
١٢ ربیع الاول ١٤١٧ ہجری
بمطابق ٢٩ جولائی ١٩٩٦ عیسوی
انار
انار ہک پھل ہے۔ ایہ پھل عموماً سردیاں وچ ملدے۔ ایہ دوا تے طور تے وی کھاویندے تے غذا دے طور تے وی۔
قسماں
انار شیریں، انار ترش اتے انار منجوش ، یعنی کھٹا مٹھا
فائدے
وزن گھٹاوݨ وچ مفید
قوت مدافعت وچ ودھارا
جلد کیتے مفید
دل کیتے مفید
دوا
پراݨی پیچش تے مروڑ کیتے انار تے ایندے چھلکے دا رس بہترین دوا ہے۔ چھلکے کوں ساڑ تے سفوف بݨا تے مسوڑھیاں تے ملݨ  نال انہاں وچوں خون اؤݨ بند تھی ویندے۔ پراݨی کھانسی وچ وی سفوف استعمال کرݨ فائدہ مند ہے۔thumb|ہک کٹا ہویا انار
ابو محمد ابدال چشتیؒ
خواجہ محمد یاابو محمد بن ابو احمد ابدال چشتیؒ
(پیدائش:محرم 331ھ﴾ ﴿وفات:ربیع الاول 411ھ) آپؒ دا لقب ولی الدین یا ناصح الدین ہئی. آپؒ ابو احمد ابدالؒ چشتی دے فرزند ارجمند، مرید تے خلیفہ ہن۔ آپؒ مادر زاد ولی ہن۔ ابو احمد ابدال چشتیؒ کوں رسول کائنات ﷺ نے ایں فرزند ارجمند دی بشارت ݙتی ہئی۔ آپؒ نے فرمایا ہئی کہ اے ابو احمدؒ، خدا تیکوں ہک بیٹا ݙیسی جیں دا ناں میݙے ناں تے محمد رکھݨا۔
حالاتِ زندگی
چویہی سال دی عمر وچ آپؒ دے والد ماجد دا انتقال تھیا تاں آپؒ انہاں دے مصلے تے جلوہ افروز تھئے. کئی وار کھوہ وچ لٹک کے نماز معکوس ادا کریندے۔ ست ݙینہ بعد یک کجھور تے پاݨی دے ہک گھٹ نال افطار کریندے۔ چہرے تے ایسا نور ہئی کہ ݙیکھݨ والا گرویدہ تھی ویندا ۔ آپؒ دے ہتھ تے کثرت نال غیر مسلماں نے اسلام قبول کیتا۔
ہک مرتبہ بادشاہ دیناراں دی تھیلی گھن کے حاضر تھیا جینکوں آپؒ نے انکار کر ݙتا تے فرمایا کہ ساݙے بزرگاں دا ایہ طریقہ نی. جیہڑے وقت بادشاہ نے اصرار کیتا تاں آپؒ نے دریا دی طرف منہ کیتا، ہزاراں مچھلیاں منہ وچ دینار گھدی کھڑیاں ہن. آپؒ نے بادشاہ کوں فرمایا جس دے کول اس قدر خزانہ غیبیہ موجود ہووے اوہ تیݙی ایں تھیلی دی کیا قدر کریسی.
ستر سال دی عمر وچ اشارہ غیبی نال سلطان محمود غزنوی دے نال سومنات دے جہاد وچ شریک تھئے. چند خدام وی نال ہن. آپؒ دے ترے خلفاء ہن. ہک خواجہ ابو یوسف، ݙوجھے خواجہ محمد کاکو تے تریجھے خواجہ استاد مروان،  ایہ تریہے حضرات آپؒ دی وفات دے بعد مسند ہدایت و ارشاد تے بیٹھے۔ سیرالاقطاب دے مصنف نے آپؒ دی تاریخ وفات چوݙہ ربیع الاول411ھ ݙسی ہے. جبکہ شہزادہ دارا شکوہ قادری نے سفینۃ الاولیاء وچ یکم ماہ رجب 411ھ لکھی ہے۔
حضرت ابراہیم علیہ السلام
thumb|ابراہیمؑ
آپؑ ابوالانبیاء دے ناں نال مشہور ہن. نبی آخرالزمانؐ آپؑ دی اولاد وچوں ہن جیندے تے آپؑ فخر کریندے ہن. آپؑ نے موجودہ خانہ کعبہ دی تعمیر فرمائی. جیندے وچ آپؑ دے فرزند حضرت اسماعیلؑ وی آپؑ دے نال شریک تھئے. اسلام توں علاوہ یہودیت تے عیسائیت دا شمار وی ابراہیمی مذاہب وچ تھیندے.
ولادت با سعادت
آپؑ دی ولادت اڄ توں چار ہزار سال پہلے عراق دے علاقے بابل وچ تھئی جتھاں نمرود حکمران ہئی. آپؑ دے پیو دا ناں آذر ہئی جیہڑا نہ صرف بت پرست ہئی بلکہ بت گر وی ہئی یعنی مٹی تے پتھر دے بت تراش کے وچیندا ہئی تے ایہو اوندا کاروبار ہئی. آذر نمرود دے دربار وچ ہک اہم مقام رکھدا ہئی تے اوندے ٻہوں قریب ہئی. آپؑ دی ولادت توں کجھ عرصہ پہلے کاہناں نے ربوبیت دا دعوٰی کرݨ والے نمرود کوں ݙس ݙتا ہئی کہ اوندی بادشاہی تے حکمرانی کوں ختم کرݨ والا پیدا تھیوݨ والا اے. ول باوجود پابندیاں دے اللہ دے حکم نال آپؑ دی ولادت تھی ڳئی.
سیرت تے ذاتی حالاتِ حیاتِ طیّبہ
ابراہیم علیہ السلام او پہلے پیغمبر ہن جنہاں کوں اللہ نے مُسلمان آکھ کے پُکارا۔ مُسلمان اُنہاںؑ کوں خلیل اللہ (اللہ کا دوست) آکھدے ہن۔ ابراہیمؑ دی نسل توں کئی پیغمبر پیدا تھئے، جنہاں دا تذکرہ عہدنامہ قدیم وچ ہے۔ اسلام دی کتاب قرآن مجید وچ وی ٻہوں سارے اینجھے انبیاء دا ذکر ہے جیہڑے ابراہیمؑ دی نسل وچوں ہن ۔ اسلام دے آخری نبی مُحمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وی ابراہیمؑ دی نسل دے وچوں ہن.
اللہ دے نشانیاں تے تفکّر تے انہاں دا بطور رسول اللہ انتخاب
آپؑ بچپن توں ای اکثر آسمان تے نظر کر چندر، ستارے تے ݙوجھے اجرام فلکی تے غور تے تفکر کریندے ہن. آپؑ سوچیندے ہن کہ اتنی وݙی کائنات دا کوئی نہ کوئی خالق ضرور اے جیندی تلاش ضروری اے تے ایں مسلسل تفکر، توحیدی نظریے تے اللہ دی جستجو دی وجہ توں اللہ نے بطور رسول تے نبی آپؑ دا انتخاب فرمایا.
قرآن شریف دے ترجمے
سرائیکی زبان وچ قرآن شریف دے ٢٠ کنوں ودھ ترجمے موجود ہن۔ پرفیسر ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی سرائیکی زبان وچ قرآن شریف دے ترجمے دے موضوع تے پی ایچ ڈی کیتی اے۔
مترجمین
کجھ مترجمین دے ناں ایہہ ہن۔
ابو منصور ماتریدیؒ
محمد ابو منصور امام ماتریدیؒ ( 853ء-944ء )، پورا ناں محمد بن محمد بن محمود ابو منصور ماتریدی سمرقندی حنفی ہے. اسلامی فقہ قرآنی تفسیر دے ہک مشہور عالم ہن. امام ماتریدیؒ مذہب اہلسنت ماتریدیہ دے بانی ہن. آپؒ اپݨے دور دے علما کرام دے درمیان ہک اعلی مقام دے حامل ہن۔ thumb|الماتريدي
حالاتِ زندگی
آپؒ دی تاریخ ولادت دے متعلق کوئی متعین تاریخ تاں نی ملدی مگر علما کرام نے لکها ہے کہ آپؒ دی ولادت عباسی خلیفہ المتوكل دے عہد وچ تھئی، سمرقند دے قریب ماترید وچ پیدا تھئے۔ ماتریدی نسبت ہے ماترید دی طرف تے ایہ سمرقند ماوراء النهر وچ ہک مقام دا ناں ہے. امام أبو منصور الماتريدي کوں وی علما امت نے "امام الہدىٰ" و "امام المتكلمين" و "امام اہل سنت " وغيرہ دے القابات نال یاد کیتا ، اسلامی الٰہیات، تفسیر قرآن تے اسلامی فقہ وچ مہارت رکھدے ہن۔
انہاں دے اساتذہ ابو نصر العياضیؒؒ، ابو بكر الجوزجانیؒ، امام ابو سليمان موسى بن سليمان الجوزجانی، نصير البلخی ،محمد بن مقاتل الرازی ہن. آپؒ نے جنہاں مشائخ توں علم حاصل کیتا انہاں سب دی سند امام اعظم ابو حنيفہ النعمانؒ نال ملدی ہے۔ آپؒ علوم قران ، اصول فقہ ، علم كلام و عقائد دے بے مثال و مستند امام ہن تے آپؒ دی پوری زندگی حمایت اسلام و نصرت عقيدة اہلسنت و الجماعت نال عبارت ہے، تے آپؒ بالاتفاق اہلسنت و الجماعت دے امام جلیل محافظ عقائد اہلسنت قرار پائے، معتزلہ تے دیگر فرق ضالہ دا اپݨی مناظرات و محاورات وچ تے تصنیفات و تالیفات وچ بھرپور رد وتعاقب کیتا تے تمام عمر عقائد اہلسنت دی حفاظت و صیانت و تبلیغ و تشہیر کیتی۔
وفات
مصنف كتاب "كشف الظنون" نے ذکر کیتا ہے کہ آپؒ دی وفات ( 332ھ ) وچ تھئی ہے، دیگر کئی مؤرخين نے سنہ وفات ( 333ھ ) وی لکھی. عبد الله القرشی نے وى "الفوائد البھیہ" وچ سنہ وفات ( 333ھ) 944ء ہے تے آپؒ دی قبرسمرقند وچ ہے۔ امام اہل سنت تے اللہ دی بے شمار رحمتاں ہوون تے انہاں دے صدقے وچ ساݙی مغفرت فرماوے. آمین.
حضرت ابو جندل
ابو جندل بن سہیل، صحابیٔ رسولؐ تے سہیل بن عمرو دے بیٹے ہن۔ عاص نام، ابو جندل کنیت ،نسب نامہ ایہ ہے، ابو جندل بن سہیل بن عمرو بن عبد شمس بن عبد ود بن نصر ابن مالک بن حل بن عامر بن لوئی قرشی عامری.
اسلام دی خاطر خدمات
ابو جندل اس وقت مسلمان تھئے جݙݨ انہاں دا گھر اسلام دشمنی گڑھ ہئی، والد سہیل نے انہاں دے پیراں وچ بیڑیاں پا کے قید کر ݙتا تے اوہ کئی سال تک اس قید و بند وچ گرفتار رہے. 6ھ صلح حدیبیہ وچ انہاں دے والد سہیل ہی قریش مکہ دی طرفوں آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے کول مصالحت کیتے آئےہن ۔ جیہڑلے شرائط لکھیندیاں پیاݨ ہن ، ہک شرط ہئی "قریش دا جیہڑا آدمی وی خواہ اوہ مسلمان ہی کیوں نہ ہووے،  مسلماناں دے کول آسی تاں مسلمان اس دے واپس کرݨ دے پابند ہوسن ، تاں ابوجندل جیہڑے اسلام قبول کر چکے ہن تے کفار مکہ دی قید وچ ہن۔ کہیں طرح بھڄ کے بیڑیاں سمیت حضور صلی اللہ علیہ وسلم دی خدمت وچ حاضر تھی گئے۔ تے اپݨے زخم ݙکھا کے فریاد کیتی کہ انھاں کوں اپݨے نال مدینہ  ونجو۔ حضورؐ نے سہیل کوں کافی سمجھایا کہ اوہ ابوجندل کوں مدینہ ونجݨ دی اجازت ݙے ݙیوے۔ مگر اوہ راضی نہ تھیا کہا کہ شرائط صلح دی رو نال آپؐ اینکوں نی گھن کے ونج سڳدے۔ چنانچہ حضورؐ نے صحابہ کرام دی مخالفت دے باوجود ابوجندل کوں سہیل دے حوالے کر ݙتا۔ تے آکھا " ابو جندل صبر و ضبط نال کم گھن، خدا تہاݙے تے ݙوجھے مظلوم مسلماناں کیتے کوئی رستہ پیدا کریسی، اساں صلح کرچکے تے صلح دے بعد انہاں نال بد عہدی نی کرسڳدے۔ ابوجندل کفار دی سختیاں سہندے رہے تے جیہڑلے اہل مکہ دے ستم زدہ مسلماناں نے مقام عیص وچ ہک پناہ گاہ بݨا گھدی تاں ایہ وی اتھاں چلے گئے تے کجھ عرصے بعد انہاں دے نال ہی مدینہ آ ڳئے.
وفات
آنحضرتﷺ دی زندگی وچ مدینہ وچ رہے، اس دے بعد عمرفاروق دے زمانے وچ جݙݨ شام تے فوج کشی تھئی تاں اس وچ مجاہدانہ شرکت کیتی تے پنج چھی سال تک مسلسل جہاد فی سبیل اللہ وچ مشغول رہ کے حضرت عمر دے عہد خلافت 18ھ وچ طاعون دی وبا وچ عمواس وچ وفات پاتی۔
روس
thumb|قومی نشان
thumb|[[روس دا جھنڈا]]