cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
" کون پچھو تے ولے "
سبھے اندھارے، اندھارے اندر ہکو جہیں ہن
اوہا میڈی اکھ اوہے ہنجوں دیاں دھنک دھمالاں
جو ایں  قبر دے   سبھے    مُزاور ہکو جہیں ہن
حواس وچ بے لباس محشر ہکو جہیں ہن
ہنجوں،  پسینہ،   اتے   سمندر. ہکو جہیں ہن
اے گردوارے،   مسیت،   مندر ہکو جہیں ہن
🍃🍀🌺🌹 وقت دے  لہجے دے وچ جے کجھ لچک آنونڑ لگے                         دوستو ! سمجھو جو وت رسی کوں پک آنونڑ لگے اؤ بچؤں سانونڑ کوں ایں گندریل 'رت دے زہر توں                     کیا کریسوں   ول جڈاں    امبیں توں اک آنونڑ لگے
شئیت تھی گۓ کھوکھلا سینہ ضعیف اسمان دا                      سجھ میڈی دھرتی دا تھی 'لولھا لبک آنونڑ لگے
'بھردا ویندے بہر کولوں کچا کوٹھا ذات دا                          جسم دی دیوار کوں اندر دے دھک آنونڑ لگے ہک  اندھاری   رات ہے   ول ذات   وی    کئینات وی                               روح دے رشتیں تیں جڈاں بندے کوں شک آنونڑ لگے آ سما ونج میڈے سینے وچ کجھ اینجھی 'سرت نال                    میکوں  میڈے  ساہ  کنوں   تیڈی   مہک   آنونڑ لگے 🍃🍀🌺🌹 بھنوالڑیاں
ناں رہ گئی ریت سفیلیں دی
ناں ستر سفیلیں تھاں رہ گئے،
ناں رہ گیاں کندھاں تار اونویں
ناں کندھیاں لوندے کاں رہ گئے،
ناں دیدیں درشن پیاس رہی
ناں یاد کہیں دا ناں  رہ گئے،
او ڈتیاں وقت بھنوالڑیاں
کوئی سدھ نئیں کون کتھاں رہ گئے.‏
🍃🍀🌺🌹 گھب گھب مٹی اے،
چھا تیڈی کھٹی اے،
مکھنڑ تیڈا پیلا اے،
سونے دا نہیلا اے،
گھب گھب مٹی اے،
انڑ سونہی سہانونڑی،
انڑ ڈٹھی ہنڈانونڑی،
جاگ جاگ لانونڑی،
رات کیویں کٹی اے،
جاگ وی خمار وی،
یاد وی وسار وی، پیار وی وپار وی،
جیویں آر پار وی، حیرتیں دی ہٹی اے،
کوئی کتھاں وے سانولا،
سر دی چھاں وے سانولا،
نا وے نا وے سانولا،
اساں تاں وے سانولا،
تیڈی تانگھ سٹی اے،
گھب مٹی اے،
ہوونڑی دا حیلا اے،
نا ہوونڑی وسیلا اے،
سونے دا نہیلا اے، مکھنڑ تیڈا پیلا اے،
گھب گھب مٹی اے،...!!!
ہتھ  اِچ   پرایا پاند ہا،   آخر ہتھوں   چُھٹنا  تاں ہا
ہیٹاں وی ہم ضدی وی ہم دھاگا کتھؤں تُرٹنا تاں ہا
ہک نال ڈو دا بول ہا میں خاب دا تے لا ڈتن
تیڈا شہر ہا جانیاں    آخر کہیں لُٹنا تاں ہا
پلکیں دے پرّے ہن تونڑیں ہک ہنجھ لڑھ کے ٹُر جُلی
سِجھ ناں سہی   تارا سہی پرّہ وچوں پُھٹنا تاں ہا
توں چاندنی توں سوجھلا تھل کوں ڈسیندا رہ گیاں
سر تے  ہجر دی رات   ہئی چن  کُوڑ کُئی کُٹنا تاں ہا
چن مَیں تاں اپنے آپ وچ بُوتھیا ہویا بُک ریت دا
او ریت کِردی رہ گئی مَیں کُھٹ پیاں کُھٹنا تاں ہا
پار اُروار ہے ڈھا کندھیاں کوں کیکوں ہکلاں ماراں
جے تئیں جاگاں کنڈورانے سِجھ دیاں دُھپّاں جھاگاں
نندر  کراں تاں  خابیں   وچ   وی ٹردیں رات گزاراں
روح دا کھوہ نئیں وسوں تھیا ’’من مالھ‘‘ جڈن دی ترٹی
ہر واری    اندر    دا سیبا   پلکیں   تئیں  آویندے
تریہہ دا شوق اے ایں واری مَیں اَیرے آپ اُساراں
سکھڑاں سوچن نال جِتھاں مرجان دیاں شاخان جاگن
صحیح سچ  لمس  لباں  دا ملے  کیا   کیا رنگ اُبھاراں
سانجھی ہئی مٹی دی مہک، سنگت دی پت وت سانجھ تھئی
پیریں دے چھالے کم لگے کل دی کمت وت سانجھ تھئی
گھر نال گھر، کندھ نال کندھ، چھت نال چھت وت سانجھ تھئی
نواب مضطر
ݙوہڑہ
اساں لوگ جو صوبہ منگدے ہیں اے ساڈا حق بنیادی ہے۔۔
کئ سالیں توں محروم اساں تھئ نسلیں دی بربادی ہے۔
اساں تخت لاہور تے پنڈی توں ہنڑ گھنڑی بس آزادی ہے۔
ڈو چار سرائیکی نئیں مضطر ساڈی 8 کروڑ آبادی ہے
مآخذ تے لوک ادب دی تاریخ
تاریخ حقائق کوں بیان کرݨ داناں ہے۔ جیندے وچ مآخذ بنیاد ہوندن۔ ادبی مورخ، لوک ادب دی تاریخ وچ جو کجھ بیان کریندے اوندے کیتے مآخذی مواد پیش کریندے۔ اتے پرکھ پرچول توں بعد کہیں نتیجے تائیں پڄدے۔ تاریخ نویسی دے ضمن وچ سارے حقائق کہیں حوالے اتے سند دے نال پیش کرݨے چاہیدن۔ ثانوی مآخذات دی بجائے منڈھلے مآخذات دی اہمیت کوں سامݨے رکھیندے ہوئے داخلی و خارجی تنقید دے اصولاں کنوں کم گھݨاں چاہیدے۔ داخلی تنقید، جینکوں متن دی بحالی (Restoration of Text) وی آکھیا ویندے۔ ایندی مدد نال اساں ایں نتیجے تے پہنچدے ہیں کہ مصنف نے جو آکھیا ہئی اوندا مطلب / معنی کیا ہے؟ ایں طرحاں داخلی تنقید دی مدد نال کہیں دستاویز یا تحریر یا کتاب توں اساں اوندے وچ موجود حقائق دا تعین کریندے ہیں۔ کیوں جو حقائق دا تعین کرݨ، داخلی تنقید دااصل مقصد ہوندے۔ بنیادی مآخذات یا سندجے نہ مل سگے تاں ول ٻئیاں تصانیف، غیر مطبوعہ مواد کوں شامل کرݨاں ضروری ہے۔داخلی تنقید دے ݙوذیلی پکھ وی ضروری ہوندن۔
نواب مضطر
ݙوہڑہ
نواب مضطر گرمانی
مآخذ تے لوک ادب دی تاریخ
خارجی تنقید وچ دستاویز، مخطوطے یا مسووے دی پرکھ پڑچوں توں بعد ایں ڳالھ دا تعین کیتا ویندے جو اصل دستاویز کتھوں ملی، اُوندی ہئیت مختلف ادوار وچ کینوییں ہئی۔ اُوں دستاویز دا کوئی حصہ کاغذ، اوندی سیاہی کینویں ہے کیہڑھے دور دی ہے اُوندا رستم الحظ کیا ہے؟ ایندے علاوہ اوں دور دی لفظیات اتے اوں دستاویز وچ ورتی ڳئی زبان دا استعمال کینویں ہے۔ ایں طرحاں خارجی تنقید ہک اینجھا عمل ہے جیندے نتیجے وچ مورخ کہیں دستاویز دیاں غلطیاں دور کریندے اتے جیندی تصدیق یا تردید کیتے اوخارجی لوازمات کوں وی اپݨے مدنظر رکھیندے۔ مثلاً
ایندے نال نال تحقیق ہک جامع انداز دا تقاضا کریندی ہے۔ ادبی تحقیق یا موضوعاتی تحقیق وِچ ترے متناسب پکھ، ادبی تحقیق تے تنقید، فلسفہ اتے فکر، تجزیہ و مطالعہ وچ شامل ہوندن۔
ڈاکٹر گیان چند لکھدن:"'ادبی تحقیق دے ݙو شعبے ہن۔ 1۔ سوانحی اور تاریخی تحقیق۔ 2۔ تدوین متن۔ 'ادبی تاریخ کے کیتے سوانحی تحقیق تے ادبی تنقید مرکزی شعبے ہن۔'"
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب دی تاریخ ونکی:ادبی تاریخ نویسی
جرمنی
thumb|جھنڈا
جرمنی وسطی یورپ وچ واقع ہک ملک دا ناں ہے۔ اس دا سرکاری ناں وفاقی جمہوریہ جرمنی ہے۔ اسے انگریزی زبان میں Gernmany، جرمن زبان وچ "ڈوئچ لانڈ" تے عربی زبان وچ "المانیا" آکھا ویندا ہے۔ اس دی قومی زبان "جرمن" ہے۔ اس وچ 16 ریاستاں ہن۔ اس دے شمال وچ بحر منجمد شمالی، ڈینمارک تے بحر بالٹکواقع ہن، مشرق وچ پولینڈ تے چیک جمہوریہ،  جنوب وچ آسٹریا تے سوئٹزرلینڈ تے مغرب وچ فرانس، لگزمبرگ، بيلجيم تے نيدر لينڈ واقع ہن۔
جرمنی اقوام متحدہ، نیٹو تے جی۔ایٹ دا رکن ہے۔ اے یورپی یونین دا تاسيسي رکن تے یورپ دا سب توں زیادہ آبادی والا تے سب توں طاقتور تے دنیا دی تریجھی وݙء معيشت رکھݨ والا ملک ہے۔
ریاستاں
انتظامی طور تے جرمنی کوں سولھاں ریاستاں (جرمن میں: لینڈر، واحد:لانڈ) وچ تقسیم کیتا ڳئے۔ انھاں وچوں ترائے ریاستاں صرف ہک شہر تے ملحق علاقے تے مشتمل ہن۔ ایہ ریاستاں برلن، ہامبورگ اتے بریمین ہن. انہاں دے علاوہ باقی ریاستاں ایہ ہن:
آبادی دے لحاظ نال نوردرائن ویسٹفالن تے رقبے دے لحاظ نال باویریا سب توں وݙی ریاست ہے۔
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
" کون پچھو تے ولے "
جیوݨ ہار نہ جیت فقیرا !
پَل ݙُو پَل دی پیت فقیرا !
سِکدے ساہ دی سِک دے سیک اِن
سارے سُر سَنگیت فقیرا !
دِل درویش دے خویش قبیلے
مَندریں نال مسیت فقیرا !
بھیت اَندر دا ریت تھلاں دی
رمز بھری ہِک ریت فقیرا !
صَوم ، صلات ، زکات ، زواری
اپݨے اَندروں نیت فقیرا !
اوّل ، آخر ، ظاہر ، باطن
پیتم ، پریم ، پریت فقیرا !
مَن ہے مَن دا میت فقیرا !
اَصل ہے اَنت اَلستی مَستی
کیا کئی رِیت کُریت فقیرا !
کیہ جھئیں تھی گئے ہیں؟
گونگے تھی   گئے    ہیں
پیریں رُلدیں ہوئیں
رستے تھی گئے ہیں
لفظیں  زہر   گُھلی
ڈورے تھی گئے ہیں
اپنڑی  گلی    اساں
کہڑے تھی گئے ہیں
کاغذ    مُل     ساڈا
سستے تھی گئے ہیں
مونجھے ہاسے  پئے
ماندے تھی گئے ہیں
نین   سوالی تھئے
کاسے تھی گئے ہیں
وسدے میلے   وچ
کلھے تھی گئے ہیں
اکھیں رجدیاں نئیں
بُکھے تھی گئے ہیں
سکدیں سکدیں ہوئیں
بُڈھڑے تھی گئے ہیں
ڈہدیں ڈہدیں 'رل گیوں 'رل کے ڈٹھے ول پھیر تئیں
انڑ  چتی  ہک  نم  ہتھیلی  ان  لتھی   پلکیں 'اتیں
مہکدیاں رہ گئین میندیاں دور تئیں بہوں دیر تئیں
جھانجھرو ڑی جھانجھڑو ! ہئ پل دی جھمر کھیڈ گھن
کیا پتہ   ول کون  ول  سگدا   ہے  ولدے   پھیر   تئیں
جد کہیں ، شد مد کہیں ، کوئ حد کہیں ، بے حد کہیں
کیا پتہ  کیا  پیش   پووے  کہیں   زبر  کوں  زیر تئیں
ہر زمانہ ہک زمانہ در زمانہ پینگھ جھئیں
ہر زمانہ ہک فسانہ پل دے پتریں کیر تئیں
پہلی واری پیار اۓ اپنڑیں پچھانویں تیں میکوں
میں کنوں وی پہلے  'پج گیا ہے پنل دے پیر تئیں
پل دے اپنڑیں  پیر  ہن  پیریں دے اپنڑیں بیر ہن
کیا پتہ گذری ہے کیا کہیں پیر تیں کہیں بیر تئیں
پیرے کوں  پیشانی  دی  پوشاک  پوانواں
اپنا سجدہ اپنی بھوئیں تیں سجدا ڈیکھاں
خاک چُماں جو تیڈی خشبو آندی پئی اے
چُم چانواں تے ہر ذرے کوں وسدا ڈیکھاں
پَل پَل دیاں  پازیباں پانواں تیڈے پیریں!
ہر گھنگرو کوں اپنی سُر وچ وجدا ڈیکھاں
او انگلیں او  جوگ  جگیندیاں ریشم تاراں
اپنا نہ سہی کہیں دے ناں دا چھلّا ڈیکھاں!
او بانہیں او کہیں دے سر دے سُرت سرہانے
کُئی گل  پاوے  مَیں تاں چِٹّا چُوڑا ڈیکھاں
شام لہے تاں چن دی چاندنی چُنّی چُن کے
کھیر ہتھیلی  تے  میندی   دا ٹِکّا ڈیکھاں
خاب تاں ڈیکھاں خاب مگر مَیں کیا کیا ڈیکھاں
🌹🌹☔☔☔🌻🌿⛅☁⛅
سانونڑ مینگھ ملھاراں موسم
جنگل بیلے وسوں
آسانول ول وسوں
پلکاں 'جھوریاں نال پھلاں دے
پھلیں ترمدیاں تسوں
آ سانول ول وسوں
مانڑوں سانجھے ہیل ہلارے پینگھ رسا کے رسوں
وسوں سانگے کیا کوئ سانونڑ
کیابدرہ کیا اسوں
رَتیاں ریخاں،  رُن راوے، بُھنگ بھنجر ریت تھلاں دی
خابیں وچ وی گھر کر گئی اے، بے گھر ریت تھلاں دی
ذرے ذاتی   اَس کَس  اپنی ٹیلے   قوم    قبیلے
اپنی جنگ ہوا دے نال اے لشکر ریت تھلاں دی
سینے کئی شئے سہکدی پئی اے پانی، پانی، پانی
اکھ دے کھارے پانی نہ پی تریہہ کوں تھل تھی ویسیا
ایں دھرتی دا بہر   سمندر   اندر   ریت   تھلاں     دی!
وسدی پئی اے  روح دی  روہی  سدا   سہاگن روہی!
چاندنیاں راتیں جیندیاں چُنیاں چادر ریت تھلاں دی
شوکت علی (ڳائیک)
شوکت علی ڳائیک (اردو: شوکت علی (گلوکار)) (انگریزی: Shaukat Ali) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٣ مئی ١٩٤٤ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٢ اپریل ٢٠٢١ء) جِنّھاں کُوں شوکت علی خان دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔ پاکستان دے ہِک لوک ڳائیک ہَن۔ ١٩٩٠ء وِچ صدرِ پاکستان نے اُنّھاں کُوں تمغائے حسنِ کارکردگی نال نوازیا۔
ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
شوکت علی ضلع گجرات (جیڑھا ہُݨ نویں ضلع منڈی بہاء الدین پنجاب، پاکستان وِچ آن٘دا ہِے) ملکوال وِچ فنکاراں دے ہِک ٹَٻَّر وِچ ٣ مئی ١٩٤٤ء کُوں ڄَمّے ہَن۔ شوکت علی نے ١٩٦٠ء دے ݙہاکے وِچ، جݙّݨ اُوہ کالج وِچ ہَن، اُݙِّݨ تُوں ڳاوݨ دا اَغاز کِیتا۔ جِہڑیلے وی شوکت علی کُوں مدد دی لوڑ پئی تاں اُنّھاں نے اپݨے وݙّے بِھرا عنایت علی خان تُوں مدد گِھدّی۔ شوکت علی کُوں پاکستانی فلمی دنیا وِچ ہِک مہان٘درا موسیقی ڈائریکٹر ایم شریف نے اپݨی پنجابی فلم "تیس مار خان (١٩٦٣ء)" وِچ ہِک پِچھوکڑ اَواز ڳائیک دے طور تے سُن٘ڄاݨ کرایا ہئی۔
شوکت علی نے ١٩٦٠ء دے ݙہاکے دے اَخِیر تُوں، غزل اَتے پنجابی لوک گِیت پیش کِیتے۔ ہِک لوک ڳائیک دی حیثیّت نال، شوکت علی نہ صرف پنجاب، پاکستان جاں جو پنجاب، بھارت وِچ وی مہان٘درے ہَن۔ شوکت علی نے برطانیہ، کینیڈا اتے امریکہ دا پن٘دھ کِیتا اَتے اُتّھاں اپݨے فن تے کارکردگی دا مظاہرہ کِیتا۔
شوکت علی پاکستانی ڳائیک عمران شوکت علی، امیر شوکت علی اَتے محسن شوکت علی دے اَبَّا سئیں ہِن۔
وفات
٢ اپریل ٢٠٢١ء کُوں ٧٧ ورھیاں دی عُمر وِچ لاہور وِچ جِگر دی بِماری دے پارُوں فوت تھئے۔
حوالہ جات
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے ونکی:لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:وِیہوِیں صدی دے ڳائیک ونکی:وِیہوِیں صدی دے شخصیّتاں ونکی:پنجابی لوک ڳائیک ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
" کون پچھو تے ولے "
کون پُچھے کیوں پیندی پئی اے جھمر ریت تھلاں دی
ہک ڈینہ شاہد ساڈے پیریں چھالے مہندیاں لیسن!
سنگت توڑ نبھیندی رہ گئی جیگر ریت تھلاں دی
🌹💚🌹💚🌹💚
سُن سانول میر مہاندڑا
اساں پیت پریت دے پاندھڑی
ساڈے مونڈھیں مونجھ مہار
اساں اندر تئیں من مونجھڑے
ساڈے گزرن  پل پل اوکھڑے
سر    سَو  سَو     وہم   وِچار
ساڈی سِک دے اپنے سیدھڑے
اساں   اپنی      مستی    تار
ساڈے  رشتے   پار     اُروار
اساں کمی در دے بانڑھیں
اساں فصلیں دے لئی ہار
ساکوں لگڑا عشق رنجھٹیڑا
ساڈی  دھرتی   ہیر   کنوار
ساڈے نال  اے   وقت  وِنگار
ساڈے گل وچ لُنگیاں لالڑیاں
اساں  پِڑ   دے  ہار    سنگار
ساڈے ہتھ اِچ چُپ دیاں چپڑیاں
ساہ    گھنگھرو   دے    چَھنکار
سن سانول میر مہاندڑا
ذرا لاڑا زور دا مار
وَل وَل وعدے وعدے ونگاں ونگیں دے رنگ ساوے
اج یا کل ترٹ  ویسن  ونگاں،   ونگاں کُئی نہ پاوے
اونکوں آکھو  چُپ  تھی  گئی  اے  کہیں دے نال الاوے
دھرتی دھرتی پَیلاں پَیندیں پیریں چھالے پھس گئے
اونکوں آکھو  ساڈے  سر  توں  پُھل  تاں  آن لہاوے
اکھ دی حد تئیں ککیاں ریتوں بلدی سِک دے وانگے
پل پل ٹُردے  ساہ  دے  کِرہُوں،  کِرہُوں کنڈ کچاوے
اکھیں پتھر،  پلکاں پتھر،  پتھریں مونجھ مسافر
کلہے سر تیں شالا کہیں کوں روہ وچ رات نہ آوے
مونجھ تیڈی ہک سدا سہاگن سِر تیں چُنی چُپ دی
شالا  سیجھ   سہاوے    اپنی   چُنی  آپ   ہنڈاوے
وقت کرے ہک واری سِک کوں اندھا تھیندا ڈیکھاں
من اسمان سواں ہووے تے من وچ مونجھ نہ ماوے
ہکے ساہ  وچ  مہک  بدن  دی  نس نس اندر رس گئی
اکھیں بلکیاں مونجھاں چھلکیاں خوشبو کون پچاوے
میں اکثر خاب ڈہدا رہ وینداں
ہر خاب تصور دی ہک تاکی 'کھلیندے  تے
ول سارا عالم ہک تصویر وچ ڈھل ویندے ~ ~ ~
کوئ خاب تیڈی جھانجھر تھی ویندے
تے میڈے پیریں وچ چھنڑ چھنڑ کریندا رہ ویندے ~
کوئ خاب تیڈی ونگ تھی ویندے
تے میڈیں بانہیں وچ چھنڑکدا رہ ویندے ~
خاب تیڈے لب تھی ویندے تے میڈے اندر لسکدا رہ ویندے~
کوئ خاب تیڈے نین تھی ویندے ول او اتھئیں وس پوندے تے تیڈے نیناں وچوں میکوں اپنڑیں جھال ڈیندا رہ ویندے کوئ خاب تیڈی زلف تھی ویندے تے میڈے دل دی دمانی جھوک تیں سانونڑ دی شام لہہ پوندی اے ~
کوئ خاب تیڈا رنگ تھی ویندے تیڈا روپ تھی ویندے
تے ول تیڈی قامت توبہ دی ہک اینجھی لڑی لگدی اے
جیندی سدا بہار چھاں تیں سارے جہان امن امان وسدے پۓ ھوون ~¤~ کڈاہیں کڈاہیں میں بہوں مونجھا ماندا تھی وینداں تے ول ہک خاب آندے میکوں اہدے مونجھا نہ تھی تیڈے خاب انت انت لہسن  ¤
اساں تاں دھاگے گُنجیئے مُنجیے توں ہک ریشم شال!
اپنی  تند ہتھیں  نئیں   آندی   ریشم  آپ   سنبھال
ویڑھ گئی چودھار بدن کوں اندھی کالی شام!
تلویں تہ وچ سانبھیے لاتھن اج وی لال رومال
شیئت اونکوں وَل یاد آ گئی اے خوشبو دی خیرات
اینویں کون بھجیندے کہیں دو خط اِچ سر دا وال
ستویں سانون  ستویں  امب   تے خالی ستویں پینگھ
ست پینگھاں ست سانون وی ہِن ست سانون ست سال
لُرکدیاں آندین مست ہوائیں من دیاں مینڈھیاں کھول
گم سم پل  دے گھنگرو   پا کے  رج کے  کھیڈ  دھمال
اساں کہیں کوں کیا ڈس سگدوں ساڈے کتنے رُوپ
اساں تاں  شاہدؔ  اپنے  در  تیں  اج   وی آپ سوال
او ہک پل ہا  جو ڈے کے   لمس دی خشبو گذِر گیا ہے
اینویں لگدے جینویں میڈے لباں تے پُھل وسر گیا ہے
اجاں تاں  پہلی  پہلی شام دا سِجھ ہن ودا لہندے
اجاں تاں رات وی تھیسی اجاں تاں اج فجر گیا ہے
اوں آکھیا ہا اے پُھل ہئی سانبھ رکھ مَیں یاد رہ ویساں
اونکوں آکھیں  تیڈے  پُھل  دا  اخیری  پَتر کِر  گیا ہے
اوں آکھیا  ہا میڈے  گھر دی   گلی دا در کُھلیا رہسی
اونکوں آکھیں تیڈے در توں کوئی کل رات پھر گیا ہے
اوں آکھیا  ہا  اندھارے  دا   سفر   تَیں   آپ   خود کرنے
اونکوں آکھیں جو وَل آوے جو ہن تاں سجھ اُبھر گیا ہے
میڈے تن دے تنانویں ترٹدے ویندن جان! سنبھلن ڈے
وگھِر کیا   ہے کجل   جینویں  جنم وی نال گھِر گیا ہے
کجھ گلیاں کجھ چاندنیاں کجھ تریہہ ملی کجھ تھل ملیے
سجھ   بدن   کوں  کر  ڈتن  چھالے  پچھیں   جنگل   ملیے
ہک تیڈے نکھڑن  دا  پل ہر موڑ تے وَل وَل ملیے
ہک دفعہ ہک سانونی ہک ون تلے ہک پل دی چھاں
وَل اوہو جیہاں وَن ملئے نہ چھاں ملی نہ پل ملیے
اکھ کُھلی  رہ گئی کُھلی نہ بانہہ ملی نہ گل ملیے
مَیں ہوا او  مہک  مَیں  بے  خاب تھل او چاندنی
او تے مَیں بس کیا ملیوں پاگل کوں بیا پاگل ملئے
تیں وانگ  جیکر  او  وی  ہووے  عادی رسݨ دا
ول کیویں  منیسیں  آ   منا  ہاں  انویں  میکوں
اجاں تاں  اونویں خالی پئی اے چُپ دی چندر چنگیر
اجاں تاں پتھّوں پان نئیں پیٹھی اجاں تاں چکی پھیر
حرف ہنباہ تیں دُکھدی رہوے دُھوں دی گُنج لکیر
متاں پندھیڑو  پل  آ ڈیوے  تانگھی   پِڑ تیں پیر
کئی نہ کئی تاں کنڈیاں کوں ڈے ویندے ہنج دی آب
لوکیں کوں کئی اینویں تاں نئیں ملدے کِکرُوں بِیر
ہک دھڑ تھی دریا نئیں وہندے نہ ہک من تیں نیں
اج تھل اے کل جھوکاں ہوسن ولدے پھِردے پھیر
کہیں نہ کہیں کندھی لگ ویندن پانی ٹھِلدے لوک
ٹُردا انت  کتھئیں  پُج  ویندے  ہِن پیریں دے بیر
’’درد منداں دے دیرے ہن جتھ کِرڑ کنڈا بوئی ڈھیر‘‘
بعد اِچ سوچ سہاگن چُنّی چُنّی روح دی رنگ
تن ترکلے  تیں پہلے  شاہدؔ ساہ  دا سُتر اٹیر
سر توں ڈھلدے ڈیکھ پچھانویں شام توں پہلے
شالا  وقت  کرے  ول  آنویں   شام توں   پہلے
ول سگدیں تاں ول کہیں ترانویں شام توں پہلے
سکدے پۓ ہن خالی صحن حویل اکھیں دے
اساں اگو   نہیں  قرضے   چاتے آس تیڈی تیں
ساہ تھی گۓ ہن لانویں سانویں شام توں پہلے
ساڈے سرتیں رات آگئ اے توں وی کۓ نی
جان! اگیں  ول آندا ہانویں شام توں پہلے
اساں تاں شاھد آنون والی رات دا ڈکھ وی
لکھ چھوڑیا ہے تیڈے نانویں شام توں پہلے
یار! کے تئیں اپنے گھر وچ بہر دیاں گالھیں کروں
کیوں نہ اپنی جھوک اپنے شاہر دیاں گالھیں کروں
چؤں وَلا قسماں اساں صحیح سچ دے سچے پیار دیاں!
عدل دی چوکھٹ تیں آخر مر گئی گُنگ دام چیک
ظلم دے دربار وچ  کُئی قہر دیاں گالھیں کروں!
وقت قاتل  نال  کیا  حق مہر دیاں گالھیں کروں
ڈینہہ کوں لنگھنے پیٹ سر آئے پَہر دیاں گالھیں کروں!
کینجھے سہمئیے ہوئے اساں شاہدؔ ہیں اپنی ذات دے
اپنی تنہائی  توں. ڈر کے دَہر  دیاں گالھیں کروں!
اے میڈی اندھی انا! جُھک ونج ذرا
فیصلہ  ہے   وقت   دی   تلوار   دا
اے میڈی  ننگی نظر! در بند کر
وَین سُن کہیں ہنج پردے دار دا
کتنا کلہا ہاں   بھریے اسمان وچ
کئی ستارہ نئیں میڈے معیار دا
تُرٹدا ویندے ساہ میڈا شاہ رگ کنوں
کُئی  ہٹاوے   پیر   پہرے   دار    دا
یار! توں تاں بانہہ بیلی تھی میڈا
توں تاں شیشہ ہیں میڈے کردار دا
توں  میڈا  ہمزاد،   ہمسایہ   میڈا
توں میڈا بھئی وال جِت تے ہار دا
توں میڈی  گمراہ  سوچیں دی پناہ
توں کنارہ مونجھ دی منجھدھار دا
توں میڈے سفریں دا نقطہ مرکزی
توں میڈے  چودھار   پر پَرکار دا
توں میڈی قامت دے میچے دا لباس
مَیں تاں بس ہک تِل تیڈے رخسار دا
آ بچاؤں اسمان کوں بھوئیں امب کنوں
سُرخ  تھی گئے   رنگ  وت   کہسار  دا
آ جگاؤں فطرت دی چُپ چیڑی کوں ول
کر     بہانہ      چلکدے    چلکار       دا
🍃🍀🍀🌹
کجھ    نئیں   چھوڑیا   پلے
کیا ونگاں کیا وال ولانگے
کیا  مندریاں  کیا   چھلے
ویڑھ 'سوا کوں لوڑھ ڈتا ہے
وھندی  سیڑھ    دے    رلے
کون    پچھو    تے     ولے
ہنڑ تاں ہک بے نام طلب دا
کون پچھو تے ولے
ہنڑ تاں جے تئیں نال تھلاں دے
روح دی ریت نہ رلے
کون پچھو تے ولے ~ ~ ~
🍃🍀🌺🌹 تیڈی سک وی عجب سہیلی ہے
آپ کوں نت سجا کے رکھدی ہے
رات ساری جگا کے رکھدی ہے
میں کتھئیں ہوواں ، ہوواں نہ ہوواں
میکوں ول  ول و_سا کے رکھدی ہے آندی اے چپ چپاتی انڑ چیتی تانگھ  ساری لہا کے رکھدی ہے
آپ تونڑیں 'رٹھی 'رٹھی رہوے
میکوں وت وی منا کے رکھدی ہے
میڈی نس نس توں _سمدی ترمدی ہوئ
میڈیاں  پلکاں   'پسا  کے   رکھدی   ہے جے کڈی جلدی سم ونجے تاں وی
پیریں پازیب  پا  کے   رکھدی ہے
رنگ تے   روپ   دے   تماشے   وچ
اپنڑیاں پینگھاں رسا کے رکھدی ہے
دل تیں ، باہیں تیں ، اکھ تیں ، سینے تیں
آپ      کوں    آپ     آ کے     رکھدی   ہے میڈی ہر شۓ  اوندی حویلی ہے
کوک
ویلھے وانگوں وسوں بیلے
بیلیں وسدا چور
میلے وانگوں جاگن جَنگل
جنگلیں نچدا مور
جنگل بیلے بیل تھلاں دی
تس دے نال تندیراں تس دیاں
کچّی تن دی ڈور
من مکران اسمان دا واسی!
وسدا رہی بھنبھور
کِرہوں ہولے ٹور
تیڈی طلب دے سوا وے سانول
(اپنے یار دلدار ملک حسن وقار جکھڑ دی مُحبت نانویں)
تیڈی طلب دے سوا وے سانول!
اَساں فقیریں دے کول کیا ہے؟
اساکوں کیا سُرت ساڈے اندر
کڈاں دے تھل اِن کڈاں دی تریہہ اے
کڈاں دی روہی وِران پئی اے
کڈاں دی ٹوبھیں دی سُنج حویلی تیں
چندر جھاتی ولا نئیں پاتی
اے ریت کیا ہے اے بھیت کیا ہے؟
اے ٹیلے ٹیلے دی ٹور کیا ہے؟
اے ذرے ذرے دی گول کیا ہے؟
اساں فقیریں دے کول کیا ہے؟
کڈاں سمندر سُجاک تھئے ہن؟
کڈاں دے ساہ چاک چاک تھئے ہیں
اے چندر راتیں دا شول کیا ہے؟
اے موج کیا ہے اے چھول کیا ہے؟
سمندریں دے سفر وچالے
تیڈی طلب دے سوا وے سانول اساں فقیریں دے کول کیا ہے؟
اے لہر دے نال لہر دی گول پھول کیا ہے؟
اے قطرے قطرے دی جول کیا ہے؟
اے کون نچدا پیا ہے میندی دے تھال چا کے
اے کیندے پیریں دے نال …… گھُنگھرو مثال
دھمال کیا ہے اے دول کیا ہے؟
طلب تماشے بنا ڈِتے ہِن
چودھار شیشے سجا ڈِتے ہن
ذرا تاں نیناں کوں کھول …… کیا ہے؟
سُرت سَفر
سئیں دے ”سُرت سَفر“ دی رَہ تیں
جاہ اَن جاہ تیں
بکھدے پئے ہن کُوڑ بکھیڑے
اجاں تاں تار تنبورا تن دا
نئیں پیا وَجدا سانجھے ساہ تیں
لُڑھ پئے ویندے
وونت وُٹھے دی سُر جو چھیڑے
اجاں تاں کلہی کوٹھی من دی
ہِن پئے ہک تے ڈُو دے جھیڑے
اجاں تاں خَیر تے شر دے ویہڑے
نئیں پئے تھیندے انت نکھیڑے
نَس نَس ہسدا وسدا سانول
اجاں وی نیڑے اجاں وی نیڑے
ککھ کیا  جانِن  لکھ وے سانول
ککھ کیا  پانوِن  کُئی  شے پانوَن،
ککھ کیا سمجھن رکھ وے سانول
بھاہ  بِرہوں  دی  دُھونی   لائی
ککھ تاں پئے ہن بَکھ وے سانول
بھاہیں جانن  ککھ  پئے   جانِن
سِیندھ سُہاگن مَکھ وے سانول
رَج کے  ڈیکھ توں شیشے اندر
حرفیں انت فنا
”الف“توں ”ی“ تئیں
سارے حرف سمندر ……
ترمدے تار جھباروں تارے ِسِجھ دی سُونہہ
اَسمان دی وسوں ………………!
پَر اَسمانیں پاروں تاں
بے اَنت رُتاں ہِن
حرف جتھاں کہیں کم نئیں آندے
حرفیں نال تاں سکھڑیں ساہ دی
سِک نئیں لہندی
رہندی تَس اے چُپ دی
حرفیں انت فنا ہے بابا
جیون رس اے چُپ دی
نَس نَس اندر وسدے ویہڑے
ویہڑیں وَہندی نَیں
نَیں دیاں اپنیاں مَستیاں مَوجاں
وِچ مَوجیں مَیں تَیں وَہن ہنڈایا کیں؟
(سجو گالھا)
ہک تاں سجو گالھا ہا
ول "ما" تاں اصلوں گالھی ہئ کوئ اوندی
سجو تاں نت سفریں رہنڑاں راتیں رل رل ونجڑاں
سجو! سجو! کوکدی پگلی بوچھنڑ بھل بھل ونجڑاں
اتے رل گیا سجو گالھا۔۔۔۔۔
سدھ نئیں کینجھی ما مر گئ اے
ساڈے ویڑھے ون کِکری دا
چُپّی چُپ اِچ ہاڑ ہُنالے
کلہے سر تیں جالے
سَب کُوں سانجھا جانے
جلدیاں بلدیاں دُھپّاں مانے
راتیں چاندنیاں کُوں چھانے
رنگ وِچھاوے بھوئیں تے لاوے
چھینبے چُنیاں والے
پوہ دی لمبی رات دے پالے
سُکّے پتریں، کنڈیاں نال سنبھالے
تانگھاں بالے ہِکّا رِیت سِکھالے
بھالے …… بھالے …… بھالے
چُنّی
سانول! اَساں  عیباں   بھریے
چِکڑیں لَتھے …… دانگیں لگے
ہنج اپنے وس تئیں وس لتھی
کُئی دانگ  وی  دھو  نہ سگے
تُوں اَن ڈِٹھا توں اَن سُونہاں
تَن دی  طلب کے  تئیں  تگے
چُنّی تاں روح دی رنگ ڈے
کتھئیں کوئ چور تھیا بیٹھے
کوئ لا وارثی چپ اے
شریکا شور تھیا بیٹھے
کوئ _چھت خار جنگل ہے
تے جنگل مور تھیا بیٹھے
خیالیں دا  خلا  دل    ہے
تے دل در گور تھیا بیٹھے
وچوں  کوئ  ہور تھیا بیٹھے
رولے
تَو بِن سانوَل  کون سُنے
قصے کُونجیں رووَن دے
وَین وِکھوہے کھووَن دے
سوئیاں ہاں دے پار لَتھیاں
موسم  لڑیاں  پووَن   دے
پندھ اِن کالے روہیں تئیں
پَل پَل پتھّر  ڈھووَن دے
شاماں ترٹ کے لہہ پوووِن
جاگے جوگاں  جووَن  دے
میندیاں لانوِن چاندنیاں
رنگ تاں سارے لووَن دے
رُتاں نُور   اسُور    بھریاں
ویلھے چکیاں جھووَن دے
چِل چِل چڑیاں جاگ لگی
منظر مَٹیاں دھوون دے
گھُب گھُب مَٹیاں شور مچئے
ہوون    دے  نہ  ہووَن   دے
نہ ہوندے تاں کِیا ہوندے
رولے وَت  وِی ہووَن دے
💚🍃🍀🌺🌹💚
میڈے وس ہووے
میڈے وَس ہووے مَیں ترٹ پوواں
تیڈے رَہ دی دُھوڑ دَھمال چُماں
تیڈی ونگ چُماں، تیڈے رنگ چُماں
تیڈیں پلکیں دی پنیال چُماں
تیڈے نَین چُماں، کونَین چُماں
وچ وسدی مُونجھ ملال چُماں
چُم ڈیکھاں سیندھ سندور بھری
میڈے وَس ہووے مَیں وس پوواں
تیکوں بن کے باکروال چُماں
میڈی لُوں لُوں لُہندی لمس تیڈا
میڈے لُوں لُوں لکھ لکھ لب ہوون
میڈے وَس ہووے میڈے وَس ہووے
میندی دا ہِک بُوٹا (مرشد ارشاد تونسوی سئیں سانگے)
اساں تاں سانول! سئیں دے ریشم پیریں سانگے
سِکدے صحن حَویل دے اندر
اپنی دُھپ تیں اپنی چھاں تیں
آسوں پاسوں لال غلاب کُوں چِتر کھڑایا
نال ربیل چنبیلی دا ہک چھَتّر بنایا
وَسدا ویڑھا رات دی رانی نال سجایا
پُونبل پُونبل نال اَساں وَل
اساں تاں سانول!
اج دِی رات وچھوڑے والی
اَج دی رات وچھوڑے والی
جو ہووے سو ہوون ڈے
سانول! رَج کے روون ڈے
سُدھ پئی لوئیاں لائیاں کُوڑیاں
بئی کُئی میندی لوون ڈے
میل دُوئی دِی دھوون ڈے
سانول! رج کے روون ڈے
تانگھ پُنل دی
تن کُوں تانگھ پُنل دی
پیریں پندھ ڈِکھیندی
چھِتی چھیت ہجر دی
سہجوں ٹُرن نہ ڈیندی
سوئیاں سہندیں سہندیں
لُوں  لُوں  پیڑ. کریندی
چھیت. ہجر دی ہاں وِچ
جُوں جُوں لہندی ویندی
اَنت  پَرُون   بدن   کوں
پا کے کفنی  تھل دی
ٹُر پئی تانگھ پُنل دی
💚🍃🍀🌺🌹💚 🍃🍀🌺🌹
"سمندر کنارے شام" کبوتر کن تے ویندا پۓ
کجل وانگوں وگھردی ہوئ نماشاں دا
اے منظر کن تے ویندا پۓ
اے _کھمدا کھیر جھیاں پر کن تے ویندا پۓ
اے وھندے وینڑ موجیں دے
'الردا شور لہریں دا
چلو دریا تاں وھندن کہیں سمندر ول ونجنڑ سانگے
سمندر کن تے ویندا پۓ
پتہ نئیں
میڈے اندر
میڈا اندر کن تے ویندا پۓ
کبوتر کن تیں ویندا پۓ      ؟
عجیب 'رت ہئ اسور ویلھے دے ویلھے وانگوں ،
وساخ وسوں ھئ نت وساخییں دے میلے وانگوں.
عجیب 'رت دا عجیب پل ھا ،
رچی ھوئ میندی توں مہکدے ہوۓ ملوک پیریں دا پہلا     بوسہ او 'رت گذر گئ اسور ویلھے دے ویلھے وانگوں ،
وساخ 'دھنویں سمیت 'مس پئ
'رٹھے ھوۓ موسم دے میلے وانگوں
مگر او بوسہ
عجیب رنگ دی لباں کوں میندی 'مساگ لا گۓ ،
اساکوں جیونڑ دی جاگ لا گۓ ..
ناتاں کیا شئے ہے شاعری ساڈی
گونگی باتی نسل دا نوحہ اے
ساڈے رستے خلا دے وچ تردن
اساں سینہ بہ سینہ چلدے ہیں!
کینویں ممکن ہے مُخبری ساڈی!
خود کوں اندری اندر پئے پیندے ہیں
’’روک‘‘ گھندی ہے ہر نویں رُت کوں
بے زمینی  دا غم  تاں سانجھا ہا
روگ بن گئی اے بے گھری ساڈی!
ساڈے حق اِچ دُعا چا کیتی کر
یاد   کر کے    مسافری   ساڈی
"""""تیڈی خیر توں صدقے""""""
اساں تاں سانول ! سئیں دے راہ دی خاک تھیوسے
بلدے تھل تیں پندھ کریندیں......... ریت چھڑیندیں
تں تاں سارا چاک تھیوسے توں تاں خیر ملیا ہیں ساکوں
قطرہ قطرہ تریہہ مل پئی اے پیونڑ جوگی !
اساں تاں سانول سئیں دے انت فقیر تھیوسے
جنگلیں اندر چھتیاں کنڈیاں نال چھنبھیندے
ھک یکسوئی دی سوئی مل پئی اے سیونڑ جوگی !
اساں تاں سانول سارے عیب قصور تھیوسے
اوچے کالے روہاں تلے ترٹ کے چینڑاں چور تھیوسے
توں تاں خیر ملیا ہیں ساکوں سمدی سمدی مونجھ ملی ھے
جیونڑ جوگی !
تیڈی خیر دے صدقے سانول
ساکوں سو سو خیر ملی ھے
تیڈی خیر توں صدقے
نفرتاں ہوون  یا لہجہ پیار دا
سِک سلیقہ لفظ دے اظہار دا
پُھنبلے پُھنبلے  پیر  پا  پنیال   تیں
پورھیا اے دھرتی دی اکھ بیمار دا
زندگی اتنا اندھارے وچ نہ رکھ
ہُن تاں ساکوں نرخ ڈس بازار دا