cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غُلام مرتضٰی لاکھا (سرائیک)
میݙا ناں غلام مرتضی ، قوم(ذات) لاکھا ھ، تے میݙا تعلق کوٹ مٹھن شریف ضلع راجن پور کنوں ھ، جینکوں شہرِفرید وی ّآکھیا ویندے، سرائیکی زبان میݙی مأ ٻولی زبان(مادری زبان) ھ، انسانی جبلت دی وجہ توں میکوں سرائیکی زبان نال ڈھیر پیار (بے حد محبت) ھ،  سرائیکی زبان فریدی زبان وی ھ،  جیندے وچ او چاشنی ، مٹھاس ھ  جیندے نال زبان مٹھی کھنڈ٠(شیری) تھی ویندی  اے ، تے سنڑڑ والے ( سامعین) دے کناں (کانوں) اچ رس گھول ݙیندی ھ،  دل اچ محبت بھر ݙیندی  ھ،  تے دماغ کوں تروتازہ کر ݙیندی اے،  اپنڑی مأ ٻولی زبان( مادری زبان) دی ترویج واسطے  اپنڑی حیثت ، قابلیت ، عقل و فہم دے مطابق کوشش کریندا رہ ویندا ہاں، جیہرا کہ میݙا حق تے فرض ھ۔
سرائیکی دھرتی صوفیا کرام دی دھرتی ھ، وسیبی (اہلیان سرائیکستان،سرائیکی وسیب) دی سرائیکی دھرتی نال محبت آفاقی تے انتڑٹ ، نہ تُرتنڑ(اٹوٹ) والی ھ، بھانویں اوندا تعلق کہیں قبیلہ یا کہیں علاقہ نال ہوے۔ کوئی وی زبان نہ کہیں خاص مسلک دی ملکیت ھ، تے نہ ہی کہیں دی لونڈی ہوندی اے ، زباناں تاں صرف اظہار دا ذریعہ ہوندن، سرائیکی لوک دنیا اچ جتھاں وی ہوون، آپس دے وچ سرائیکی زبان اچ ای ڳال کریندن ، سرائیکی لوک دنیا اچ جتھاں وی ہوون ، انھاں دے دل فقط سرائیکی وسیب تے پیارے وطن پاکدستان دے واسطےے دھڑکدن ،اللہ تعلی پاکستان کوں شاد تےآباد رکھے۔ (آمین)۔
اردو اساݙی قومی زبان ھ، اے رسیلی زبان ھ،  سرائیکی جتنی محبت سرائیکی زبان نال کریندن،  اُتنی  ہی محبت اردو زبان نال وی کریندن۔ میں مسلمان ہاں تے پاکستان میݙا ملک اے، میکوں پاکستانی ہونڑ تے اُتناہی فخراے ، جتنا کہ میکوں سرائیکی ہونڑ تے فخر ھ،۔ دنیا دے سب توں سوہنڑے ملک پاکستان دے ہک خطے اچ تقربیا"ست کروڑ سرائیکی آباد ہن ۔ جنھاں دا پیغام محبت ھ جتھاں تک پُڄے۔ اساں لوک سرائیکی۔ ساݙی جھوک سرائیکی۔
مٹھڑی ٻولی ٻول ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ٻول سرائیکی ٻول سرائیکی زندہ باد۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ پاکستان پائندہ باد............
اردو اچ
میرا نام غلام مرتضی ، قوم(ذات) لاکھا ھے، اور میرا تعلقکوٹ مٹھن شریف ضلع راجن پور سے ھے، جسے شہرِفرید بھی کہا جاتا ھے، سرائیکی زبان میری مادری زبان ھے اور انسانی جبلت کی وجہ سے مجھے سرائیکی زبان سے بے حد محبت ھے سرائیکی زبان فریدی زبان بھی ھے جس میں وہ چاشنی ھے جس سے زبان شیری ہو جاتی ھے اور سامعین کے کانوں میں رس گھولتی ھے دل میں محبت بھر دیتی ھے اور دماغ کو تروتازہ کر دیتی ھے اپنی مادری زبان کی ترویج کی لیے اپنی حیثت کے مطابق کوشش کرتا رہتا ہوں، جو کہ میرا حق اور فرض ھے۔ سرائیکی دھرتی صوفیا کرام کی دھرتی ھے اہلیان سرائیکستان(سرائیکی وسیب) کی سرائیکی دھرتی سے محبت آفاقی اور اٹوٹ ھے خواہ اس کا تعلق کسی قبیلہ یا کسی علاقہ سے ہو۔
اردو ہماری قومی زبان ھے یہ رسیلی زبان ھے سرائیکی جتنی محبت سرائیکی زبان سے کرتے ہیں اتنی محبت اردو زبان سے بھی کرتے ہیں۔ میں مسلمان ہون اور پاکستان میرا ملک ھے مجھے پاکستانی ہونے پہ فخراتنا ہی فخر ھے جتنا کہ سرائیکی ہونے پہ۔ دنیا کے سب سے اچھے ملک پاکستان کے ایک خطے میں سرائیکی آباد ہیں جن کا پیغام محبت ھے جہاں تک پہنچے۔
اساں لوک سرائیکی۔ ساݙی جھوک سرائیکی۔
مٹھڑی ٻولی ٻول ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ٻول سرائیکی ٻول
سرائیکی زندہ باد۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ پاکستان پائندہ باد .
صغریٰ ربابی
thumb|صغریٰ ربابی|232x232px thumb|صغریٰ ربابی دا آپ بݨایا ہویا اپݨاں پورٹریٹ|197x197px صغریٰ ربابی (اردو: صغرا ربابی) (انگریزی: Sughra Rababi) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٢٩ اگست ١٩٢٢ء) (فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ٣٠ جنوری ١٩٩٤) ہِک پاکستانی فنکارہ ہَن۔ ١٩٤٠ء دے ݙہاکے وِچ ہِک نوجوان زنانی آرٹسٹ دی حیثیّت نال، اُوہ آل انڈیا پینٹنگ مقابلہ ایوارڈ جِتَّݨ آلی پہلی زنانی ہَن۔
ہِک ورسٹائل پینٹر، ڈیزائنر اَتے مجسمہ ساز ہووݨ دے نال نال صغریٰ ربابی اپݨے زمانے تُوں ٻہوں اڳّوں دی تِریمت ہَن۔ اُوہ ٻہوں وسیع وِچار دی مالک زنانی ہَن، جیڑھی ٻہوں اڳّوں دا سُچین٘دی ہئی اُنّھاں نے اپݨے فن کُوں ویچݨ نال حاصل تِھیوݨ آلی زیادہ تر رقم انسانی اسباب دی ترقی کِیتے عطیہ کِیتی۔
اُنّھاں دے فن دی ٻاہْرلے مُلخ وی ٻہوں قدر کِیتی وین٘دی ہِے۔ اِنّھاں دی فنکارانہ اَتے فلاحی خدمتاں دے اعتراف اَتے اِنّھاں دی یاد وِچ، یونیسف نے ہِک صغریٰ ربابی فنڈ تشکیل ݙِتّا اَتے سان فرانسسکو دے میئر نے ١٩ جنوری ١٩٩٤ ء کُوں سان فرانسسکو وِچ صغریٰ ربابی دا ݙیہاڑا مناوݨ دا اعلان کِیتا۔ ہِک کامیاب پاکستانی مصورہ، صغریٰ ربابی، نے کراچی دے سارناگتی سکول آف آرٹ وِچ گریجویٹ اَتے ہندوستان دے بنگال وِچ شانتینیکیٹن فنونِ لطیفہ یونیورسٹی وِچ پوسٹ گریجوایٹ تعلیم حاصل کِیتی۔
اُنّھاں دی فنّی حیاتی دا انجام پنڄ ݙہاکیاں تُوں وَدھ عرصے اُتّے محیط ہِے اَتے اُنّھاں نے اپݨی حیاتی وِچ کَلِّھی (سولو) اَتے ساجھی (گروپ) نمائشاں وِچ اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا۔ اُنّھاں دی اَخِیرلی کَلّھی نمائش ١٩٩٢ء وِچ کیلیفورنیا دے سان فرانسسکو وِچ تھئی ہئی ۔ ربابی دا فن اصلی ہئی اَتے اُون٘دا انداز، ورسٹائل اَتے واقعتاً اِنّھاں دا اپݨا ہئی۔ جین٘دی سبھ تُوں وݙّی خوبی اِین٘دا اصل ہووݨ ہئی۔ اُوہ ہِک مایہ ناز فنکارہ ہَن اَتے اُنّھاں نے مناظر، علامتی اَتے خطاطی دے فن پارے تخلیق کِیتے اَتے اپݨے میڈیمز دے طور تے تیل اَتے ایکریلک کُوں ورتیا ہئی۔ ربابی ہِک ڈیزائنر اَتے ہِک مجسمہ ساز وی ہئی۔ اِنّھاں دے فن کُوں بعد وِچ تولیدی عمل انسانیت دی حمایت کِیتے ویچ ݙِتّا ڳیا ہئی۔
حوالہ جات
ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں ونکی:پاکستانی فنکار ونکی:پاکستانی مصور ونکی:پاکستانی مجسمہ ساز ونکی:پاکستانی خطاط زنانیاں ونکی:پاکستانی خطاط
فائبر
فائبر
ہک میٹیریل اے جہڑا صنعتی مقاصد وچ استعمال کیتا ویندا اے. اے قدرتی طور تے حاصل کرݨ دے نال مصنوعی طور تے وی بݨایا ویندا اے. ایندا استعمال الیکٹرانکس تے ڈیکوریشن دی صنعت وچ بہوں زیادہ اے. فائبر دی معقول مقدار انسانی جسم کوں وی درکار ہوندی اے جیہڑی پنڈ تے اس طرح دے پھلاں وچ وافر ملدی اے.
جھوک دا گھوٹ
جھوک دا گھوٹ۔۔۔۔۔۔۔رزاق شاہد دا پورھیا!!
کہیں انقلاب دا سونہاں کرݨ سانگے ہک کتاب تھولی ہوندی اے، پر رزاق شاہد دے ہتھوں ترجمہ تھیل اے کتاب پڑھ کے اندروں ہک نویں ہوک اٹھی، جیکر ایہا کتاب میں 17، 18 سال دی عمراہ وچ پڑھی ہوندی تاں کہیں نہ کہیں گودے کوں پھٹوڑی کرکے جیل وچ ضرور پڄ ڳیا ہوندا، ہݨ تئیں جیہڑا برہیچو سوشلسٹ لٹریچر برہیچو زباناں وچ پڑھیے او ایں ہک کتاب دی کنڑائی وی کائنی۔۔۔۔۔ لوک اکثر پچھدن جو ظلم ظلہل ݙڈھپ، کھس کھوہ ودھیک تھیوݨ مٌتوں اتھ انقلاب کیوں نی پیا آندا، وت اے کتاب پڑھ کے اٌتلے سوال دا ہکو ولدا ملدے جیکر برہیچو انقلاب دے قصے برہیچو زبان وچ نویں پیڑھی کوں پڑھائی رکھسو تاں اتھ انقلاب کݙاہیں نہ پیا آسی۔ ارمان تاں ایہو اے جو ساݙی آپݨی دھرتی دا ایݙا وݙا انقلاب دا مورھی شاہ عنایت شہید جئیں اٹھارویں صدی دے مٌنڈھ وچ سندھ وادی اندر اے تلا وزبرشاہی کوں آپݨے انقلابی وچاراں نال کنبا چھوڑیا حالی جݙاں جڳ مشہور پیرس کمیون مٌنڈھ ای نہ بدھیا ہا، نہ حالی دنیا کارل مارکس دے نظرئیے دی سونہی تھئی ہائی۔ شاہ عنایت شہید دی بھڑاند دی جانکاری مٌتوں سوشلزم کوں پڑھݨ اینویں ہے جیویں مٌنڈھ کوں چھوڑ کے پاندیں کوں پکڑیجے چا وت، کئی پاندیں کوں پکڑن کے ای وݨ تے چڑھ سگدے بھلا!!
ایہا ڳالھ سولھاں آنے سچی اے جیکر کامریڈ منظور بھوہڑ دے استاد کوں شاہ عنایت شہید، جھوک بھڑاند ت گنج شہیداں دی جانکاری ہوندی تاں پیرس کمیون دی جاہ ”جھوک کمیون“ دا پرچارک بنڑدا، وت او کامریڈ منظور بھوہڑ کوں ”بورژوا، پرولتاریہ“ دا پہاڑا پکوائیں مٌتوں ݙاڈھے ہینڑے دی ونڈ دا ݙس ݙیندا، ول بنی اسرائیل دے کہیں نبی دے سانویں ساڳی حیاتی جدوجہد کرݨ والا کامریڈمنظور بھوہڑ اے تلا بے کھوندا تھی کے نہ مردا، غلام رسول ڈڈا وی یڑڳی دی بجائے جھوکی اکھویندا۔۔۔۔۔۔پر، کامریڈ دا استاد تاں جالندھر، انبالہ، روہتک، حصار توں اتھ ورادھا ہائی، اوندے اڳوں سندھو ٹیمز ہکو جھئیں ان۔ او بس ایہو جانڑدا ہائی جو قلندر دا وی روزہ اے شاہ عنایت دا وی سکھنڑا روزہ اے جتھ لوکی ہرسال ونڄ منتاں منیندن تے مراداں پیندن۔
ایں پاروں رزاق شاہد دا وسوں تے تھورا اے, اوں مابولی وچ ڈاکٹرشاہ محمدمری دی کتاب دا ترجمہ کرکے وسوں واسیں کوں جھوک دا سونہاں کیتے، گنج شہیداں دا ݙسائے، وت اوں ݙاڈھے ہینڑے دی ونڈ وی نشابر کیتی اے۔
میں جݙاں آپݨے شہر فاضلپور دے ایں سوجھواݨ کن کتاب گھدومی تاں اونکوں وچن ݙتا ہمی جو کتاب گھندا پیاں ایندے تے کجھ لکھیساں ضرور، پر ظلہل نہ ہوسی جو خالی تعریف ای کریساں نتاں کتاب آپڑیں کول رکھ چا۔۔۔۔۔کہیں شک مٌتوں رزاق شاہد ویہہ سالاں بعد وی اونویں ہا جیویں ویہہ سالاں پہلوں، آکھیس کتاب پڑھدا اوہو اے جیہڑا کتاب تے تنقیدکریندے۔۔۔۔۔رزاق شاہد نال میل تھیاں تاں اے نشابر تھی ڳیا جو انہاں ویہہ سالاں وچ اوں سکھنڑاں ویلھا نی ڳالیا بھل جو میݙے جھئیں کروڑاں انسانیں وانگو نئیں بھل جو زندگی دے گھاݨ وات آئئں مٌتوں آپݨی چیتاکاری ت پرکھ پرچول پاروں بہوں کجھ عرفان پاتے۔
رزاق شاہد دی اے کتاب دراصل ڈاکٹرشاہ محمدمری دی کتاب ”جھوک جنگ کاہیرو۔۔۔شاہ عنایت شہید“ دا سرائیکی ترجمہ اے، میں اٌمیند رکھینداں جو رزاق شاہد جݙاں شاہ عانئت شہید تے آپݨی کتاب لکھسی تاں او ترقی پسند علم دا ہک اݨ کٌھٹ خزانہ ہوسی، جݙاں ہک لکھیک کہیں بئے لکھیک دی کتاب دا ترجمہ کریندے تاں او اصل کتاب کن کئی ودھکی نہ کرݨ دا پابندہوندے، نہ او اصل کتاب دی کہیں شئے کوں لٌکا سگدے نہ کہیں شئے کوں ودھیک نشابر کرسگدے، کتاب پڑھ کے پتہ لڳدے جو رزاق شاہد اے ترجمہ اصل کتاب دے اصلوں سانویں کیتے، ترجمے وچ اردوٹرمنالوجی سانویں ودھیک سرائیکی ٹرمنالوجی ورتی اے، اے بئی ڳالھ جو سرائیکی لکھت حالی ارتقا دا پندھ پئی کریندی اے، حالی وی سرائیکی رسم الخط دیاں کئی شئیں طے تھیونڑیاں باقی ہِن، کتابت کوں ودھیک ستھرا کیتا ونڄ سگیندے، پر رزاق شاہد کوں اے وی چہیدا ہائی جو ”جاگیردار، عظیم الشان، لمبی گوریلاجنگ، پاکیزہ مقام، حیران، دورپرے، طالباں،لازمی حصہ، بنا، روانہ، مختلف، پہنچے ہوئے، ضرور، دنیاداری، حاصل کیتا“ جھئیں اردو ٹرمنالوجی دے سانویں سرائیکی شبدیں کوں ورتیندا، کیوں جو ترجمے دا مطلب ترجمہ ای ہوندے۔ ہک بئی گال اے وی ہے جو بزار(مارکیٹ) اچ ورتیجݨ والی سرائیکی، لٹریری لینگویج نی تھی سگدی، سرائیکی لکھاریں کوں ادبی سرائیکی اتے ہک مٌٹھ تھیوݨاں پوسی، کئی شک نئیں جو صدیں دی غلامی پچھوں اساں سرائیکی ٹرمنالوجی دا ہک وݙا خزانہ گم کرچکوں، پر ایہو لکھاریں دا ذمہ اے جو برہیچو زباناں دے شبد ورتݨ دی بجائے ایں گم تھئے خزانے کوں لبھ کے آپݨیاں لکھتاں وچ ورتن۔۔۔۔۔ایہوسوال کالجیں یونیورسٹیاں دے سرائیکی سلیبس سانگے وی ہے، کیا سرائیکی سلیبس وچ سرائیکی پڑھائی ویندی پئی یا وت سرائیکی وچ اردو پڑھائی ویندی اے؟؟
لکھت: راݨا ابرارخالد
مسیحیت
thumb|سینٹ پیٹر باسیلیکا، روم ۔ گرنتھیوں ١٥ باب ١ تا ٤ آیت ݙسیندی ھے ، '' ھُݨ اے بھراوو میں تہاکوں اُوہا خوشخبری ڄݨویندا ہاں جیڑھی پہلے ݙے چکا ہاں جیکوں تُساں قبول وی کر چکے ھاوے اتے جیں تے قائم وی ھیوے۔ ایندے وسیلہ نال تہاکوں نجات وی ملدی ھے بشرط اے جو او خوشخبری جو میں تہاکوں ݙتی ھئی یاد رکھیندے ھیوے ن تاں تہاݙا ایمان گھن آوݨ بے فائدہ تھیا۔ چنانچہ میں نے سبھ توں پہلے اوہا ڳالھ پُڄا ݙتی جیڑھی میݙے کول پُڄی ھئی جو مسیح کتاب مقدس دے مطابق اساݙے گناہیں کیتے موا۔ اتے دفن تھیا اتے تریجھے ݙینھ کتاب مقدس دے مطابق جی پیا۔"
ٻہوں تھوڑے جیہے لفظاں اچ اے مسیحیت دا ایمان ھے ، مسیحیت تمام ݙوجھے مذاہب توں بے مثال ھے ، کیوں جو مسیحیت تعلق دے بارے اچ ھے ، برعکس مذہبی عمل دے ۔ ایندے بجاءے جو اساں قوانین کیتے لمبی فہرست نال جُڑے رہوں ، ہک مسیحی دا مقصد اے ھوندے جو او خدا باپ دے نال ہک مضبوط ڳانڈھا رکھے ۔ اے ڳانڈھا ممکن بݨیا یسوع مسیح دے کام دی وجہ نال اتے حیاتی اچ مسیحی بݨ تے پاک روح دے ذریعے خدمت کرے۔
مسیحی ایمان رکھیندن جو کلامِ مقدس الھامی اتے ہر غلطی توں پاک خدا دا کلام ھے اتے ایندی تعلیم چھیکڑی اختیار ھے (تمھتیس ٣باب١٦ آیت، ٢۔ پطرس ١ باب ٢٠ تا ٢١ آیت) ۔ مسیحی ہک خدا تے یقین رکھیندن جیندے وچ ترائے شخصیات موجود ہِن ، پیئو ، پُتر (یسوع مسیح ) اتے پاک روح۔
مسیح ایمان رکھیندن جو بنی نوع انسان کوں خدا دے نال تعلق کیتے پیدا کیتا ڳیا ھا ، پر گناہ نے تمام انساناں کوں خدا توں انج کر ݙتا(رومیوں ٥ باب ١٢ آیت ، رومیوں ٣ باب ٢٣ آیت) ۔ مسیحیت تعلیم ݙتیندی ھے جو یسوع مسیح زمین تے آئے ، کامل خدا ، اتے نال ھی کامل انسان(فلیپوں ٢ باب ٦ تا ١١ آیت)، اتے صلیب تے جان ݙتی ۔ مسیحی ایمان رکھیندن جو صلیب تے موت دے بعد یسوع کوں دفنایا ڳیا ، او جی پیا ، اتے ہُݨ خدا دے دھنے ہتھ راہندے ، ایمانداراں کیتے ہمیشاں دی شفات کر ݙتی ھے ( عبرانیوں ٧ باب ٢٥ آیت) ۔ مسیحیت اعلان کریندی ہے جو یسوع دی صلیب تے موت ھی کافی ھئی جیندے نال مکمل طور تے گناہ دا کافارہ ادا کیتا ڳیا جݙن جو انسان گناہ دا مقروض ھا اتے اے خدا اتے انسان تے تُرٹے ھوئے رشتے کوں وَلا بحال کریندا ھے ( عبرانیوں ٩ باب ١١ تا ١٤ آیت)، عبرانیوں ١٠ باب ١٠ آیت ، رومیوں ٦ باب ٢٣ آیت، رومیوں ٥ باب ٨ آیت)۔
نجات حاصل کرݨ کیتے ضروری ھے جو صرف اپݨا مکمل ایمان مسیح دے صلیب تے ختم کیتے ڳئے کم تے رکھو ۔ اگر کوئی اے ایمان رکھیندے جو مسیح اوندے واسطے مریا اتے اوندے گناہیں واسطے قیمت ادا کیتی اتے ول جی پیا، تاں اوں شخص نجات پاتی ۔ اِتھاں کوئی چیز کائنی جیکوں کرݨ نال تساں نجات پا سڳو۔ کوئی وی "راستباز" خدا کوں خوش نئیں کر سڳدا ، او مرد ھووے یا تریمت ۔ کیوں جو اساں سبھے گناہ گار ہیں (یسعیاہ ٦٤ باب ٦ تا ٧ اایت یسعیاہ ٥٣ باب ٦ آیت) ۔ ݙوجھا ، ایں توں زیادہ کوئی کجھ نی کر سڳدا ، کیوں جو مسیح نے سبھ کجھ کر ݙتا جݙاں او صلیب تے ھا ، یسوع نے آکھیا ، " تمام تھیا" (یوحنا ١٩ باب ٣٠ آیت)۔
مسکان خان
نمونہ کلام
اپنے نال الا گھندی ہاں
مسیحیت
اِتھاں کوئی کم کائنی جیکوں کرݨ نال نجات حاصل کیتی ونڄ سڳے ، جݙاں کوئی مرد یا تریمت مسیح دے صلیب تے کیتے ڳئے کم تے یقین رکھیندے تاں اے ممکن ہی نئیں جو او مرد یا تریمت اپݨی نجات نجات کوں ونڄا ݙیوے۔ یاد رکھو ، کم پورا تھی ڳیا ھے اتے مسیح نے پورا کیتا ھے نجات پاوݨ کیتے محتاج کائنی جو اونکوں حاصل کریندا ھے۔
مسکان خان
نمونہ کلام
ݙس ہاں تیݙا کیاگھندی ہاں
مسیحیت
ہوڄما ١٠ باب ٢٧ تا ٢٩ آیت بیان کریندی ھے ، "میݙیاں بھیݨیں میݙی آواز سُݨدین اتے میں انہاں کوں ڄاݨدا اتے وہ میݙے پچھوں پچھوں ٹُردین اتے میں انہاں کوں ہمیشاں دی حیاتی بخشینداں اتے او ابد تک کݙاہیں ھلاک نہ ھوسن اتے کوئی انہاں کوں میݙے ہتھ وچوں کھس سڳسے ۔ میݙا پیئو جیں میکوں او ݙتے جیڑھا سبھ توں وݙا ھے اتے کوئی انہاں کوں اپݨے پیو دے ہتھاں توں نئیں کھس سڳدا۔"
مسکان خان
نمونہ کلام
دل قد میں وچ رکھ چھوڑہے می
رنج تھیندا پیئں چا گھندی ہاں
مسیحیت
کجھ اے سوچیندے ھوسن ، " اے ٻہوں چنڳا ھے ہک دفعہ میں نجات پاتی ھے ، میں اپݨی مرضی نال کجھ وی کر سڳدا ہاں اتے میں اُمی نجات نی ونڄا سڳدا" پر نجات دا ہرگز اے مطلب کوئنی جو تُساں بے باک تھی تے کجھ وی کرو۔ نجات پراݨی گناہ دی فطرت توں چھٹکارا ݙیویندی ھے اتے خدا دے نال چنڳے رشتے دی پیروی کرویندی ھے ۔ جتنی دیر تک ایماندار اپݨے گناہ آلودہ جسماں دے نال زمین تے راہسن ، اتھاں ثابت قدمی نال کوشش کریندے راہسن جو تہاکوں گناہ اچ نہ ڄاݨ ݙتے ۔ گناہ اچ رہݨ خدا دے نال اساݙے رشتے دی رکاوت ھے جو خدا بنی نوع انسان اچ ڳولیندے ، جتنی دیر تک کوئی ایماندار گناہ اچ حیاتی گزریندے ، او خدا دے نال رشتے دا مزا نی چا سڳدا جݙاں تءیں او خدا کوں مدِ نظر نہ رکھے ، تاھم ، مسیحی کوشش کر کے گناہ تے فتح یابی حاصل کر سڳدن ، کلامِ مقدس دا من تے اتے خدا دے کلام کوں اپݨی زندگیاں اچ لاگو کر کے اتے پاک روح دے اختیار نال جو کہ ، روحانی اثر اتے روز مرہ حیاتی اچ راہنمائی دی اطاعت کرے اتے روحانی طور تے خدا دے کلام دی تابعدار کرے۔
پس، جݙاں جو ٻہوں سارے مذھبی نظام کہیں شخص توں تقاضا نئیں کریندے جو او اے کرے اتے اے نہ کرے ، مسیحیت خدا دے نال تعلق رکھݨ دے بارے اچ ھے ، مسیحیت ایمان رکھݨ دے بارے اچ ھے جو مسیح نے صلیب تے اساݙے ذاتی گناہ کیتے اپݨی جان دی قیمت ادا کیتی اتے ول جی پیا ، تہاݙے گناہ دا قرض ادا کر ݙتا ڳئے اتے تُساں خدا دے نال رفاقت رکھ سڳدے ھو ، تُساں اپݨی گناہ بھری فطرت تے فتح پا سڳدے ھو اتے خدا دے نال رفاقت اتے تابعداری اچ رہ سڳدے ھو ، اے کلامِ مقدس دے مطابق سچی مسیحیت ھے
مسکان خان
نمونہ کلام
راہیں پندھیں مل جو پوندائیں
میں وی مونجھ لہا گھندی ہاں
ہنج بے پرد نہ تھیوے میݙی
پلکیں ہیٹھ لکا گھندی ہاں
خواب اچ جݙاں مل پوندا ہیں
او مسکان منیدا کائنی
آپ کوں آپ منا گھندی ہاں
شاعرہ مسکان خان
شعر
چولے سیپ کڈھݨ بیٹھی ہاں
پہلے ٹک تیں سوئی لڳ پئی اے
جانی ݙیکھ تیں رووݨ لڳ پئے
کیویں نڈھی موئی لڳ پئی اے
قطعہ
دل اھدی ہے ہک واری آوے
میں مسکان دیوانی تھیواں
اینجھا کوئی تیر چلاوے
سرائیکی شاعرہ
مسکان خان
ݙوہڑہ
جڈاں ڈھول میڈا میکوں چھوڑ ویسی کیویں جیساں میں میکوں سدھ کئنی
مسکان اے رت دا گھٹ بھر کے کیویں پیساں میں میکوں سدھ کئنی
جیڑھا پھٹ لگسی میڈے سینے تیں کیویں سیساں میں میکوں سدھ کئنی
ہاۓ بنڑسی کیا کیا جیساں میں کیندی تھیساں میں میکوں سدھ کئنی
میڈیاں اکھیں کجلے بھریاں ہن مسکان جھلک ہے نیروانگوں
ہر لفظ میڈا انمول ہوندے میڈا لہجہ کھنڈ تیں کھیر وانگوں
ساڈا ساتھ ہے ساری زندگی دا اوندے ہتھ دی خاص لکیر وانگوں
میڈا رانجھا اتنا سوہنڑاں ہے میں کیوں نہ ہوواں ہیر وانگوں
مسکان خان
پردیسی چن ول وطناں تیں تیڈی یاد میکوں بہوں آندی ہے دل ماندی ہے
ہے اکھیاں وچ تصویر تیڈی بئ کئ شئے مول نہ بھاندی ہے دل ماندی ہے
جیڑا ڈھول نشانی ڈے گیا ہیں او لال رومال سراندی ہے دل ماندی ہے
مسکان دا حال آ ڈیکھ تاں ونج دی کونج وانگوں کرلاندی ہے دل ماندی ہے
نہ دلڑی مونجھی ماندی تھی اٹھی جاڳ ذرا نواں سال آ ڳئے
تھیسی ہر ہک خواہش پوری ول نوی آس جگا نواں سال آ ڳئے
مسکان' توں سر دھو وال گندھا اٹھی ویس وٹا نواں سال آ ڳئے....
سرائیکی شاعرہ مسکان خان
کل رات ولا ہک خواب ݙٹھم اوہو چہرہ ہا اوہے اکھیاں ہن
بہوں دیر میں لک چھپ ݙہدی رہی اوندے رلے سینگیاں سکھیاں ہن
بیٹھا پھلاں دی او سیجھ تیں ہا پۓ لوک جھلیندے پکھیاں ہن
مسکان متاں ول گھر آوے تہوں راہ تیں اکھیاں رکھیاں ہن
اج جھڑ ہے کھمنڑ کھمبدی پئ ایویں لگدے بارش آندی ہے
ہے پکھیاں دا چہکار بہوں پئ کوئل گیت وی گاندی ہے
دل آھدے ڈھول دی آمد ہے تہوں کاونڑی پئ کرلاندی ہے
مسکان اٹھی اکھیں رہ تیں رکھ اج تیڈی مونجھ وی لاہندی ہے
اے دل کمبخت وی ظالم ہے ہر اوکھی جاہ تیں اڑ ویندے
اے سوہنڑے کوجھے ڈہدا نئیں بنڑ اکھ دا کجلا کھڑ ویندے
کُئی آکھے کھیر دی نہر ہووے چا تیشہ روہ تیں چڑ ویندے
مسکان کوں حاصل کرنڑ کیتے او دنیا نال وی لڑ ویندے
کلام
جانی میݙا
رب توں منگوں
ایہا دعا
کریں نہ کئ
میں سنگ دغا
چن وانگ ہے
چہرہ تیݙا
پینگھاں جھٹا
بانہیں سما
ہے منفرد
لہجہ تیݙا
ساہیں دی ول
خوشبو کھنݙا
ݙیوا جڳا
راضی رہے
ہر پل خدا
مسکان کوں
اپݨاں بݨا
مونجھ متام
مونجھ متام اے
گھر کہرام اے
اکھ دا جھیڑا
صبح شام اے
پیار میݙا نہ
کر بدنام اے
میں کڑوی ہاں
اے الزام اے
تیݙی بردی
نال غلام اے
صنم کریندی
نیوڑ سلام اے
چوڳ
سنگ پکھیاں چوڳ میں چڳݨی ہے
میں چوڳ اچ ہاں اوندی جوڳ اچ ہاں
میݙے بھاڳ دے بھوڳ ہن ہوون پئے
بھانویں بھوڳ اچ ہاں اوندی جوڳ اچ ہاں
نہ میݙا کئ ارمان کرے توݨیں سوگ اچ ہاں اوندی جوگ اچ ہاں
مسکان کوں جھیڑا روڳ لڳے میں اج
توݨیں ہوں روڳ اچ ہاں اوندی جوڳ اچ ہاں
غزل
نہ ٹر کہیں دے نال وے سائیں
دنیا کوڑ پلال وے سائیں
رل گئ سسی رل گئے پنوں
رل گئے ہن جتوال وے سائیں
سئیاں سئیاں اہدی رہ ون٘ڄ
سیئں تاں ہے لجپال وے سائیں
سیئں دے صدقے سب کجھ ملدے
اساں خوش نہال وے سائیں
من مشتاق ہے ازلاں کولوں
اندر مونجھ ملال وے سائیں
تہوں مسکان صنم دے کولوں
منگے روز مجال وے سائیں
شاعرہ مسکان خان
ہے رستے وچ دریا سوہنا
کوئی پیار دی گال سنا سوہنا
اج قسمت نال ءن میل بنڑے
نہ قسمت کو ٹھکرا سوہنا
بہوں عرصہ تھئے میں مونجھی ہاں
رج میڈی مونجھ لہا سوہنا
دل دل کو دل پئی ملدی اے
دل دل دے نال ملا سوہنا
کہیں موڑ تے ساتھ نہ چھوڑیں تو
اج قسم قران دی کھا سوہنا
بس ضامن پاک قران چا ڈے
نہ وادھو قسماں چا سوہنا
میں تیڈی ہاں تو میڈا ہیں
ایہا مکدی گال مکا سوہنا
نئیں میں کے ڈھیر صبر تھیندا
ہن جلدی میڈو آ سوہنا
اے راہیں ساہ نہ مک پوون
تحصیل کوٹ مومن
تحصیل کوٹ مومن، ضلع سرگودھا دی ہک تحصیل اے جیندا صدرمقام کوٹ مومن اے۔ اتھاں ڄٹکی زبان ٻولیندی اے۔
مسکان خان
غزل
تو گل مسکان کو لا سوہنا
اپنے نال الا گھندی ہاں
اپنے نال الا گھندی ہاں
دل قد میں وچ رکھ چھوڑہے می
رنج تھیندا پیئں چا گھندی ہاں
راہیں پندھیں مل جو پوندائیں
میں وی مونجھ لہا گھندی ہاں
ہنج بے پرد نہ تھیوے میݙی
پلکیں ہیٹھ لکا گھندی ہاں
خواب اچ جݙاں مل پوندا ہیں
سارے درد ونڈا گھندی ہاں
او مسکان منیدا کائنی
آپ کوں آپ منا گھندی ہاں
شاعرہ مسکان خان
گیت
ہݨ گھر دو جلدی آ لالہ
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
۞_//پُٹھی سُتھݨ//_۞
مسکان خان
گیت
اتھ کیا لاتھے اتھ کیا کائنی
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
لکھت: م م رمضان ارائیں
مسکان خان
گیت
اج ایہا گال ݙسا لالہ
آکھیں سکدین ݙیکھݨ کیتے
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
ڳودا ہُݨ میݙا کم تھی ویسی نا"
مسکان خان
گیت
اکھیاں نہ ترسا لالہ
چن دے وانگوں مکھڑا تیݙا
ہݨ میݙی عید کرا لالہ
توں میݙے پیو تے ما وانگوں
منگاں تیݙے کاݨ دعا. لالہ
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
میݙےساہویں دی ݙوری وِڳڑݨ لڳی..
مسکان خان
گیت
مسکان متاں کئی ݙیکھ گھنے
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
"وَل پَیسےگھنݨ کݙاں آواں؟
مسکان خان
گیت
گھناں پلکیں پیٹھ لکا لالہ
مسکان خان
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
بوچھݨ دےپان٘دیں نال منہ اُڳھیا تےپین٘گھ دےہُلارےوانگ جھٹکا ݙےکراہیں بُت کوں کَڄ ݙتا..
پَیسےملݨ تک تیکوں ہِک ݙُو پھیرےپھرِݨےپوسِن..
"کَل میں احمدو وݙیرے نال الیساں ول ݙسیساں"
میں چولے کوں سِدھے بٹن ݙتے، ہَتھیں نال والیں کوں کنگھی کیتی تےدفتر دےپچھلےدروازےکنوں ٻاہروں جھاتی پاتی تےنیڑےتیڑےدید بھن٘وائیم..
اُن٘ویں تاں نواں رکھوالا(چوکیدار) چاہ پاݨی دےپیسےتےاَٹا ٹُکر ݙیوݨ نال میݙی وَٹپ ءچ رہ وین٘دا ہا تےمیں نال جُڑت رکھین٘دا ہا وَل وی میں کہیں ٻئےدَن٘گےفساد وچ نہ پووݨ چاہن٘داں ہم.
"چلو وَل کَل آوَن٘ڄاں "
سمی میݙے پَکےجواب دی بھال وچ ہَئی.
"کَل نا. !!
میں ہِکوٻئےڄہاڑےاِتھاں آوَݨ دا ݙر نی سہہ سَڳدا این٘ویں ٹَھݙا شُکارا نِکھتا تےذہن سوچیں وچ رُجھ ڳیا.
ہَئےہَئےغریبیں کوں کینجھےکینجھےلعل مِل وین٘دن....
"اوےسُݨ.! تئیں تاں پُٹھی سُتھݨ پاتی اےچا"
ترونکھا بھریا اپݨے لَتیں ݙو ݙِٹھا سَمی تے جِھکی تھئی...
"اینکوں لَہا تے سِدھی کرگھن، میں وین٘داں پَن٘ج منٹ باد توں وی پِچھلی مُہاڑی کنوں لَن٘گھی آویں.... ہاں او وی احتیاط نال کُئی تیکوں ݙیکھ نا گھنے...
کریمݨ خاں چار سال کنوں ساݙےکارخانے وچ چوکیدارا کرین٘دا ہا، تَرے ہفتے پَہلُوں کارخانےوچ آوَݨ والےڈاکیں ڈاکا ماریا جئیں ویلھے، بھڑان٘د وچ کریمݨ کوں سَتھل ءچ گولی لڳ ڳئی جیندےنالوں او گھر وچ لاچار تھیا پیا ہا.. وݙ پردھانے اوندے علاج سانگے پنجاہ ہزار ݙیوݨ دا آکھ تے سَتو پی تےسَم ڳئےہَن....
خیر....اُون٘دی ذال مائی بَھیرو کئی واری پھیرےمار ڳئی کجھ ہتھیں نہ آیوس، میں ایں سلسلےاوندا امدادوں تھیوݨ چاہن٘دا ہم تےچُھٹی دےباد سَن٘جھ کوں اونکوں کارخانےوچ آوَݨ دا آکھیا ہا..
سان٘ول! سان٘ول!
بَن٘ڳلی دیاں پوڑیاں چڑھدیں ہوئیں میکوں اپݨی ذال مومل دی ہک چُن٘ڈ کنوں آواز، آئی.. اُون٘دا تےمیݙا اپݨی حویلی وَلݨ دا ہکو جیہاں وخت ہا، کݙاہیں کݙاہیں تاں ݙوہیں کٹھےتھی گھر امدے ہاسے. او ہک بنک وچ کلرک ہئی...
او ݙھیر ساری نِہال تھئی وَدی ہئی، اوندے اَن٘گ اَن٘گ وچ مستی ہئی..
مُہاڑی دےسامھݨےکھڑ کراہیں اُوں اپݨا تھیلا ٹٹولےتےچاٻی کݙھی.. "اوں آکھیے تھوڑے جہیں وقت وچ تیݙا کم تھی پوسی. "
"سان٘ول واہ مبارخ ھووی"
میں وی مبارخ ݙتی"
تیکوں کیا پتہ میں سمیت پَن٘ج امیدوار ہن، او آصفہ نہ میݙےحق وچ کائینی، مگر ڈرائیریکٹرصاحب میݙےکم نال ݙاݙھےنہال تـھی ویندن.
بھلوال
بھلوال ضلع سرڳودھا دا ہک شہر اے تے تحصیل صدرمقام وی ہے۔ اتھوں دی زبان ڄٹکی اے۔
پُٹھی سُتھݨ م م رمضان ارائیں
کیوں نہ تھیواں میݙا اپݨا پورھیا جو ہے...
او گھر وچ اندر ٹَپی یَلغاری نال آپو آپ الایندی ڳئی.
میں اوندا پیچھا کریندےہوئیں اون٘دی بازی جُھݨݨ  دی کہاݨی سینے سان٘بھی.اچݨ چیتی میݙی دید اون٘دی پُٹھی سُتھݨ تےپئی جیرھی جو ریشمی تندیں نال تاݨی مل ڳئی...میݙےہاں وچ کاتی پُݙی درد ودھارےوچ دھروک لوائی میکوں تاں اڄ ڳالھ سمجھ اَئی..
قرضہ ہُݨےہُݨ ادا تھی ڳئے
مشتاق بھٹی
نمونہ کلام
اونکوں آکھ ݙینویں میں ول ولساں
کوٹ مومن
کوٹ مومن ضلع سرگودھا دا ہک شہر اے جیہڑا تحصیل صدرمقام وی ہے۔ اتھاں ڄٹکی زبان ٻولی ویندی اے۔
مشتاق بھٹی
نمونہ کلام
نویں جنم دے وچ نویں جوݨدے وچ
تحصیل سرگودھا
تحصیل سرڳودھا، ضلع سرڳودھا دی سب توں وݙی تحصیل اے جیندا صدرمقام سرڳودھا شہر اے۔ اتھوں دی زبان ڄٹکی اے۔
مشتاق بھٹی
نمونہ کلام
میں الکے وپرے وچ
ہوساں تیݙی سوچ دے وچ
تیݙے چنتے وچ
تیݙے ہوش دے وچ
تیݙے وار دے وچ
تیݙے ویر دے وچ
جݙاں اکے نہ جݙاں چکے نہ اے دھک تیݙا
توں سمجھ گھنیں
ݙینداں اٹکلاں ہاں پیا
گر ݙیندا چڑویٹ تیݙی
تیݙے جوش دے وچ
میکوں جاݨ سنجاݨ گھنیں
واسو تیکوں مشکل نہ کئ پیش اوسے
مشتاق نشانی نال ہوسی
جے دل نال یاد کیتو
میکوں ہر آسݨ ساسنگ وچ
ہرمچ اتے مشتاق تیݙے بیٹھا کول ہوسے
ہر پرکھ مقام اتے پرکھیں مشتاق تیݙا انمول ہوسے۔
ݙوہڑے
گالھئیں کیتے کِھل تھی گے
تارئیں کیتے جِھل مِل تھی گے
چھوڑ ڈتے نِس مسجد مندر کیا اتنا او عاقل تھی گے
پتھر لوک مریندے پے نس کیا اتنا او کامل تھی گے
ویدیں کیا اسرار ڈٹھا جو پاک پوتر پپل تھی گے
نذیر لغاری
نذیر لغاری صحافی دانشور تے لکھاری ہے.
تحصیل بھلوال
تحصیل بھلوال ضلع سرڳودھا دی ہک تحصیل اے جیندا صدرمقام بھلوال شہر اے۔ اتھاں ڄٹکی زبان ٻولی ویندی اے۔
استاد خمیسہ
اے ہے استاد خمیسہ
وستی خواجہ دا وسوں واݨ اے۔۔ وستی خواجہ راڄن پور کنوں لڳ بھڳ 20 کلو میٹر سجھ ابھار تے سن٘دھ دریا کنوں 2 میل اورہوں ہے۔ وستی خواجہ دی سن٘ڄاݨ سید ایوب شاہ فیاض سئیں ہن ۔۔۔ عوامی مزاج دی سوہݨی شاعری کرین٘دے ہن ۔۔۔ سرائیکی دے معتبر شاعر سئیں جن٘دوݙہ مغموم وی وستی خواجہ وِچ ڈھیرا ویلھا گزاریا ہا ۔۔۔ استاد خمیسہ من٘ڈھ لا کنوں سخن سن٘ڄاݨ تے سُر گُر دا استاد ہے ۔۔۔ جئیں ویلھے ملدے کھلدا ملدے ۔۔۔ زور دا الین٘دے ۔۔۔ زوریں نال چان٘ہہ پلین٘دے ۔۔۔ دل نال ڳاوݨ سݨین٘دے ۔۔۔ بھان٘ویں جو اساݙے طبقے دے ٻنہاں پورہیتاں وان٘گوں استاد خمیسے وی بُکھ دے رڄ کیتن پر اوں کݙہیں زندگی، تے حالات دا شکوہ نئیں کیتا ۔۔۔ ہمیشاں تراہکے مار کھلدے تے مون٘جھے مان٘دے لوکیں کوں کھلݨ دی ݙات ݙین٘دے ۔۔۔ استاد خمیسہ ، سئیں عاشق خاں بزدار دے ناں تے وکاݨاں ہویا جوان اے ۔۔۔   استاد خمیسہ مال پال تے گزر گزران ٹورین٘دے ۔۔۔ جݙاں مہرے والا دا سرائیکی میلہ سِر تے آ ون٘ڄے تاں استاد خمیسہ میلے تے پُڄݨ سان٘گے مال ڈھڳی دا گھا کٹھا کرݨ کیتے ݙو ݙین٘ہہ اڳاتری تݨ مارݨ شروع کرین٘دے ۔۔۔ مال ڈھڳی دا رزق کٹھا کر ۔۔۔ چوݨیں کوں تیل مکھ تے استاد خمیسہ مہرے والا دے سرائیکی میلے تے انت پُڄدے ۔۔۔ سرائیکی میلے دی سٹیڄ تے حاضری ۔۔۔ یا مقدر یا نصیب ۔۔۔ اتھائیں میکوں ہک واقعہ یاد آ ڳئے جو راڄن پور دے وِچ ہک وݙی شادی ہئی تے جاڳے تے راڄن پور دے مہان٘درے تے رڄ کڄ والے سیاسی لوک وی موجود ہن ۔۔۔ سٹیج تے کجھ مہاندرے لوکیں دیاں کرسیاں ہن ۔۔۔ سئیں عاشق خان بزدار سئیں کوں وی میزبانیں آدر ݙتا تے سٹیج تے ون٘ڄ ٻلہایونے ۔۔۔ عاشق خان بزدار دی دید پئی تاں کیا ݙیہدے جو کرسیاں دے پچھوں زمین تے ݙو ترائے آدمی ٻیٹھن ۔۔۔ انہاں نِجھا تے ݙٹھا تاں انہاں کوں پہلے تاں بھلان٘درا تھیا ول پک تھی ڳیا جو اتھاں سرائیکی وسوں دا معتبر حوالہ شرناء نواز استاد ملن٘گ حسین ٻیٹھے ۔۔۔ عاشق خان بزدار آپوں ڄاݨ اٹھی تے مائیک تے ڳئے تے آکھیونے جو ایں پُرب اِچ ٻہوں معتبر ہستیاں موجود ہن، پر اے پُرب ایں ڳالھوں ودھیک معبتر ہے جو ایں پُرب اِچ استاد ملنگ حسین آیا ٻیٹھے ۔۔۔ پر افسوس دی ڳالھ اے ہے جو انہاں کرساں دے پچھوں پدھر تے ٻیٹھے ۔۔۔ میں استاد ملنگ حسین کوں گزارش کریساں جو تشریف گھن آون تے میݙی کرسی تے آن ٻہن ۔۔۔ اے ڳالھ تاں اون٘ویں یاد ڳئی ہئی ۔۔۔ تے استاد خمیسے دی ٻئی ڳالھ اے یاد آ ڳئی اے جو استاد خمیسہ آپݨے پتر کوں نغارے دا فن وی سکھین٘دا پئے ۔۔۔ استاد خمیسہ دیاں سُراں سڄݨیں دی نظر ۔۔۔
مشتاق بھٹی
ݙوہڑے
وشنو جینکوں ہاں نال لاتا وشنو دا او قاتل تھی گے
ہے دھرتی تریہہ دے ہوٹے مردی سمندر وی ہنڑکاہل تھی گے
کھول مشتاق حقیقت اوندی لیکھا جیندا باطل تھی گے
یار
توں شاہ رگ جلدی کپ گھن نہ ہتھ رکھ ہولا یار
ساڈے ساہ ہن جیکزڑی باقی نہ تھی توں پہولا یار
تیڈے گھر ککھیں دے رویندن اوندے ہتھ ٹانڈا ہے یار
تو ست جگی دراوڑ تیڈاپھولیم پھولا یار
سلانوالی
سلانوالی ضلع سرڳودھا اچ ڄٹکے وسیٻ دا ہک شہر اے جیہڑا تحصیل صدرمقام وی اے ۔ اتھوں دی زبان ڄٹکی اے۔
تحصیل سلانوالی
سلانوالی ضلع سرڳودھا دی ہک تحصیل اے جیندا صدرمقام سلانوالی شہر اے۔ اتھوں دی مقامی تے اکثریتی زبان ڄٹکی اے۔
مشتاق بھٹی
یار
میکوں ڈیکھ ہے پورا آگیا تیڈا لاتھا چولا یار
مشتاق دے کیتے توں تاں ہاں ,ٹھار ہیں جھولا یار
وفات
٨ اپریل ٢٠٢١ء خمیس دے ݙین٘ہ کوں سکھر وچ فوت تھئے۔ ونکی:سرائیکی شاعر
زین قریشی
مخدومزادہ زین حسین قریشی سابقہ رکن قومی اسمبلی تے موجودہ رکن پنجاب اسمبلی ہن۔ انہاں نے قومی اسمبلی اچ سرائیکی صوبے دے قیام کیتے ٻل پیش کیتا جیندی بنیاد تے ہک کمیٹی دا قیام عمل وچ آیا۔ اے سابقہ وزیر خارجہ تے پاکستان تحریک انصاف دے نائب صدر شاہ محمود قریشی دے پتر ہن۔
راجہ پرویز اشرف
راجہ پرویز اشرف 26 دسمبر 1950ء کوں سانگھڑ اچ پیدا تھئے۔ اے 22 جون 2012ء توں 16 مارچ 2013ء تک پاکستان دے 19ویں وزیراعظم رہیے۔ راجہ پرویز اشرف موجودہ سپیکر قومی اسمبلی ہن۔ انہاں دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی دے نال اے۔ یکم دسمبر 2022ء کوں انہاں دے حکم نال سرائیکی صوبے دے قیام کیتے ہک پارلیمانی کمیٹی بݨائی ڳئی۔
رمیش کمار
رمیش کمار دا تعلق سندھی ہندو گھراݨے نال اے۔ اے مسلم لیگ نواز گروپ ولوں قومی اسمبلی دے اقلیتی رکن ہن۔ اے پاکستان ہندو کونسل دے بانی رکن ہن۔ پیشے دے اعتبار نال ایم بی بی ایس ڈاکٹر ہن۔ اے یکم دسمبر 2022ء کوں سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دے رکن ہن۔
لیلیٰ شہزادہ
حیاتی دا احوال
لیلیٰ شہزادہ ١٩٢٦ء کُوں لٹل ہیمپٹن، برطانیہ وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُنّھاں نے ڈرائنگ سوسائٹی لندن تُوں مصوری دی تعلیم گِھدّی۔ ١٩٥٨ء تُوں ١٩٦٠ء دے وِچالے اِنّھاں کُوں مہان٘درے مصور احمد سعید ناگی تُوں مصوری دی سِکھلائی گِھنَّݨ دا موقع مِلیا۔ ١٩٦٠ء وِچ آرٹس کونسل کراچی وِچ اِنّھاں دی مصوری دی پہلی کَلّھی (سولو) نمائش تھئی۔ اِنّھاں دی مصوری دا خاص مضوع بدھ ازم اَتے وادیٔ سندھ دی تہذیب ہئی۔ اِنّھاں دی مصوری دی نمائشاں پاکستان دے اَنجو انج شہراں، لندن، ٹوکیو، پیرس، مونٹی کارلو اَتے نیو یارک وِچ تھئیاں۔
اعزازات
حکومتِ پاکستان نے لیلیٰ شہزادہ دی خدمتاں کُوں چِتوین٘دے ہوئے اُنّھاں کُوں ١٩٨٤ء وِچ تمغائے امتیاز اَتے ١٩٩٥ء کُوں صدارتی اعزاز تمغائے حسنِ کارکردگی دا اعزاز عطا کِیتا۔ پاکستان پوسٹ نے ١٤ اگست ٢٠٠٦ء کُوں پاکستان دے عظیم مصوراں اُتے مبنی ٤٠ روپے مالیت دی ڈاک ٹِکٹ شیٹ دا اجراء کِیتا، اُنّھاں وِچ لیلیٰ شہزادہ وی شامل ہَن۔
وفات
لیلیٰ شہزادہ ٢٠ جولائی، ١٩٩٤ء کُوں اسلام آباد، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئی۔
حوالہ جات
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے ونکی:تمغۂ امتیاز گِھنَّݨ آلے ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی مصور ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں ونکی:پاکستانی فنکار ونکی:فنکار زنانیاں ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:مصور زنانیاں
کمیٹی برائے قیام سرائیکی صوبہ
اڄ یکم دسمبر 2022ء کوں نویں صوبے قائم کرݨ کیتے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف دے حکم نال پارلیمانی کمیٹی دا قیام عمل اچ آیا اے جیندی بنیاد زین قریشی ولوں قومی اسمبلی اچ پیش کیتے ڳئے سرائیکی صوبے دا قیام دا ٻل اے۔ ایں کمیٹی دے ممبران وچ اے آراکین اسمبلی شامل ہن۔ thumb|راجہ پرویز اشرف، سپیکر قومی اسمبلی thumb|سید خورشید احمد شاہ، کمیٹی دے قائمقام چئیرمین
پاکستانی مصنف زنانیاں
ایہ پاکستان وِچ ڄَمَّݨ آلی یا مستقل رہوݨ آلی مصنف زنانیاں دی تن٘دِیر ہِے۔
ٻِیا ݙیکھو
ونکی:پاکستانی زنانیاں دیاں تن٘دِیراں ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس ونکی:زنانیاں دی تن٘دِیر ونکی:زنانی لِکّھت کار ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس ونکی:تِرِیمتاں دی تن٘دِیر ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
نزہت پٹھاݨ
نزہت پٹھاݨ 19 فروری 1965ء اچ حیدرآباد سندھ اچ پیدا تھئے۔ اے سندھ اسمبلی دی سابقہ تے قومی اسمبلی دی موجودہ رکن ہن۔ اے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دی رکن ہن۔ انہاں دا تعلق پاکستان تحریک انصاف نال اے۔
ہما صفدر
ہما صفدر ہِک اُستانی، آرٹسٹ، تھیٹر فنکارہ اَتے زنانی تھیٹر "سنگت" دی ڈائریکٹر ہِن۔ بحیثیت آرٹسٹ، اُنّھاں نے اجوکا تھیٹر اَتے پنجاب لوک رہس دے نال وی کَم کِیتا۔ اُنّھاں نے لاہور گرائمر سکول وِچ بطورِ آرٹ اَتے پنجابی ٻولی دی اُستانی دی حیثیّت نال پڑھایا ہِے۔ اُنّھاں نے پنجابی تھیٹر، ادب اَتے لوک داستان دے فروغ کِیتے ٻہوں کَم کِیتا ہِے۔ اُوہ تِریہہ ورھیاں تئیں تھیٹردے کَم تُوں ڄڑی رہی ہَن۔
ابتدائی حیاتی اَتے کَم کار
ہما نے ١٩٨١ء وِچ نیشنل کالج آف آرٹس، لاہور وِچ داخلہ گِھدّا۔ اَتے امتیاز دے نال فائن آرٹس وِچ گریجوایشن کِیتی۔ اُنّھاں نے اُتّھاں مصوری کرݨ سِکّھیا۔ ضیاء الحق دے آمریت دے دور وِچ ہِک طالبِ علم دی حیثیت نال، اُنّھاں نے پنجابی ٻولی، زنانیاں، اقلیتاں اَتے زیرِ استحصال مزدور طبقے دے حق کِیتے سیاست کِیتی۔ اُوہ سوشلسٹ زنانیاں دے پنجابی تھیٹر وِچ فنکارہ بݨ ڳئی۔
ہما نے سیاسی طور تے فعال ٹَٻَّر وِچ اَکھ کھولی۔ اِنّھاں دے پِیؤ صفدر رشید اَتے چاچا انور رشید مزدور کسان پارٹی دے ارکان ہَن اَتے اُنّھاں دے نال اُوہ کئی واری احتجاج وِچ رَلی ہَن۔ ہُما دے پئے اکرم وڑائچ ہِک پینٹر اَتے شاعر وی ہِن جیڑھے معاشرے اَتے تَکڑی جمہوری روائت کُوں اُسارݨ دے بارے وِچ ساجھے خدشیاں دا اظہار کرین٘دے ہَن۔ ݙُون٘ہیں نجم حسین سید دے تھیٹر جَتھے "سنگت" دے سرگرم رکن ہَن جِتّھاں پنجابی صوفی شاعری اَتے سکھ گروؤاں دے کلام کُوں پڑھیا اَتے ڳایا وین٘دا ہِے۔ اِنّھاں دا ہِک پُتر ہِے جین٘دا ناں راول ہِے۔
ہما نے امیراں دے ہِک سکول، لاہور گرائمر سکول وِچ آرٹس اُستانی دی حیثیّت نال کَم کِیتا۔ زبان دے کارکن دی حیثیّت نال، صفدر دی کاوِشاں نے ݙو طریقیاں نال کَم کِیتا: طلبہ کِیتے پنجابی ٻولی اَتے پنجابی تھیٹر دی اُستانی دے طور تے اَتے سکول دے نصاب وِچ پنجابی ٻولی کُوں سُن٘ڄݨوا تے۔ اُنّھاں نے پنڄویں جماعت تُوں اُتّے دی جماعتاں کِیتے پنجابی ٻولی سُنڄݨوائی جِتّھاں اُوہ پڑھین٘دی ہَن۔ پنجاب وِچ کوئی پنجابی میڈیم سکول کائے نِیں جاں جو ٥٠ فیصد تُوں ودھ پاکستانی پنجابی اَتے سرائیکی ٻُلین٘دے ہِن۔ اُوہ ڈرامے دے انعقاد تُوں پہلاں اپݨے طالبِ علماں کُوں تھیٹر دی کارکردگی کِیتے ݙو مہینیاں دی شدید ورکشاپ فراہم کرین٘دی ہَن۔ اُوہ مدیحہ گوہر دے اجوکا تھیٹر جَتّھے وِچ بطورِ اداکرہ شامل تِھی ڳئی ہَن۔ بعد و،چ، اُنّھاں نے اپݨا ہِک جَتّھا، "لوک ریہس" بݨایا۔ جئیں معاشرتی معاملیاں اُتے شعور اُجاگر کرݨ اَتے روائتاں اَتے لوک داستاناں کُوں وَلا ڳویڑݨ دا ٻیڑا چاتا۔
دُھم پاوݨ آلے تھیٹر ناٹک
صفدر نے تَلّے ݙِتّے ڳئے ناٹکاں دی ہدایات ݙِتّیاں:
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں ونکی:پاکستانی فنکار ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:فنکار زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکارائیں ونکی:پاکستانی اداکار
شفیع محمدی
جسٹس شفیع محمدی سندھ ہائی کورٹ دے جسٹس ہن. ١٧ مارچ ١٩٩٦ء کنوں یکم ستمبر ١٩٩٦ء تائیں وفاقی شرعی عدالت دے جسٹس ریہے ہن.
جمعہ 2 دسمبر 2022
ڈکھ دی سانجھ
سئیں جسٹس شفیع محمدی وی ٹر جلیئے
وسیب زادا، سرائیکی دھرتی دا لعل، ضیائی مارشل لا اچ بی بی شہید دے وکیل تے پاکستان پیپلز پارٹی سندھ دے اسی دے ڈہاکے دے جنرل سیکرٹری سئیں جسٹس (ر) شفیع محمدی اج نشتر ہسپتال ملتان اچ جھوک لڈا گئین- او کجھ عرصے توں اتھاں زیر علاج ہن- انہاں دی عمراں اسی سال ہئی- مرشد نذیر لغاری ایہ خبر کیا بریک کیتی اے ہاں ڈل گئے- ہک شخص، ہک عہد توڑ کوں پنا-
انہاں دے برخوردار سلیم محمدی سئیں ڈسیئے جو انہاں دی نماز جنازہ اج 2 دسمبر 2022 کوں بعد نماز جمعہ جنازہ گاہ قبرستان جتوئی روڈ علی پور اچ ادا کیتی ویسی-
خورشید احمد شاہ
سید خورشید احمد شاہ 20 اپریل 1952ء کوں سکھر اچ ڄمے۔ انہاں دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال اے۔ شاہ کئی ادوار توں قومی اسمبلی دے رکن آندے پن۔ موجودہ وفاقی وزیر برائے آبی وسائل ہن۔ اے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دے رکن ہن۔ thumb|سید خورشید احمد شاہ
شازیہ سکندر
شازیہ سکندر (انگریزی: Shahzia Sikander) ہِک پاکستانی نژاد امریکی، بصری فنکارہ ہِن جیڑھی ١٩٦٩ء وِچ لاہور وِچ ڄَمّی ہئی۔ شازیہ سکندر انجو انج میڈیم وِچ کَم کرین٘دی ہَن، جین٘دے وِچ ڈرائنگ، پینٹنگ، پرنٹ میڈیا، حرکت پذیری، تنصیب، پرفارمنس اَتے ویڈیو شامل ہِن۔ شازیہ سکنر ہُݨ نیو یارک وِچ رہن٘دی ہِے۔
تعلیم
شازیہ سکندر نے پاکستان دے نیشنل کالج آف آرٹس لاہور تُوں تعلیم حاصل کِیتی، جِتّھاں اُنّھاں کُوں ہند فارسی دی منی ایچر پینٹنگ دا روائتی مضمون پڑھایا ڳیا۔ اُنّھاں نے ١٩٩١ء وِچ بیچلر آف فائن آرٹس دی ڈگری گِھدی۔ شازیہ سکندر ریاست ہائے متحدہ امریکہ / امریکہ کوچ کر ڳئی اَتے اُتھائیں رہوڈ آئی لینڈ سکول آف ڈیزائن (RISD) توں تعلیم گِھدّی۔ ١٩٩٥ء وِچ پینٹنگ اَتے پرنٹ میکنگ وِچ ماسٹر آف فائن آرٹس دی ڈگری گِھدّی۔
ابتدائی کَم اَتے منی ایچر
"ابتداء وِچ مَیں عکاسی اَتے فنونِ لطیفہ دے آپتی تناؤ دی ڳویڑ کِیتی جِہڑیلے میکُوں پہلی واری نو عمری وِچ منی ایچر مصوری دا سامھݨاں کرݨا پِیا۔ ہند فارسی دے نِکّے رنگاں دی مصوری دی صنف دے باضابطہ پان٘سیاں اُتے عبور حاصل کرݨ اکثر میݙی مشق دا مرکز رِیہا ہِے۔"
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی فنکار زنانیاں ونکی:پاکستانی فنکار ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں ونکی:فنکار زنانیاں
مرتضیٰ جاوید عباسی
مرتضیٰ جاوید عباسی 15 مارچ 1970ء کوں ایبٹ آباد اچ پیدا تھئے۔ انہاں دا تعلق مسلم لیگ نواز نال اے۔ اے اگست 2018ء کولوں قومی اسمبلی دے رکن ہن۔ اے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دے رکن ہن۔
صابر حسین
صابر حسین قائمخانی یکم اگست 1970ء کوں بدین اچ پیدا تھئے۔ انہاں دا تعلق متحدہ قومی موومنٹ نال اے۔ اے اگست 2018ء توں قومی اسمبلی دے رکن ہن۔ اے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دے رکن ہن۔
پاکستانی مصنف زنانیاں دی تن٘دِیر
اِیہ اُنّھاں زنانیاں دی تن٘دِیر ہِے جیڑھیاں پاکستان وِچ ڄَمّے یا اُنّھاں اِتھ ٹِکاݨاں کِیتا ہِے اَتے اُنّھاں نے لکھت کاری، مصنف، افسانہ نگاری، سیاست، ناول نگاری، خود نوشتی یا ادب / لوک ادب دی کہیں ٻئی صنف وِچ اپݨاں کَم کار اَتے ودھارا کِیتا ہِے۔
ٻِیا ݙیکھو
ونکی:پاکستانی زنانیاں دیاں تن٘دِیراں ونکی:زنانیاں بلحاظ دیس ونکی:زنانیاں دی تن٘دِیر ونکی:زنانی لِکّھت کار ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس ونکی:تِرِیمتاں دی تن٘دِیر ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں
نوید جیوا
نوید عامر جیوا دا تعلق ضلع ساہیوال دے مسیحی خاندان نال اے۔ اے اگست 2018ء کولوں قومی اسمبلی دے اقلیتی رکن ہن۔ اے 22 ستمبر 1975ء کوں ساہیوال اچ پیدا تھئے۔ اے سپیکر قومی اسمبلی راجہ پرویز اشرف ولوں سرائیکی صوبے دے قیام کیتے بݨائی ڳئی کمیٹی دے رکن ہن۔ انہاں دی جماعت پاکستان پیپلز پارٹی اے۔
فاخرہ بتول
فاخرہ بتول اردو دی معروف شاعرہ ہے  تے سرائیکی شاعری وی کیتی  ہے۔
نمونہ کلام
حیران نہ تھی ، حیران نہ کر
توں حسن تے ایݙا ماݨ نہ کر
ناں خوش کر آپ شریکاں نوں
ساݙے قاتل نوں مہمان نہ کر
ناں شادی دا ساکوں کارڈ ݙکھا
ساݙے قتل دا انج سامان نہ کر
ساݙے اجڑن دا ارمان نہ کر
اساں اوکھے سوکھے بھل ویساں
ساکوں خط لکھ کے احسان نہ کر
اسیں آپ بتول * سیاݨے آں
ایویں ہس ہس دل قربان نہ کر
( فاخرہ بتول )
مشتاق احمد فریدی
میں تاں کوئی خیال ہاں ــــ لبھساں نال خیال دے
لکھت کرن لاشاری،
صدر سرائیکی عوامی تریمت تحریک پاکستان
ایویں ہی سرائیکی عوامی سنگت دے صدر تے اساݙی سرائیکی زبان دے مشتاق ادا مشتاق احمد فریدی سئیں ھن جو سرائیکی زبان دی تاریخ، سیاست، تے ادب تے مکمل دسترس رکھیندن بلکہ سرائیکی زبان دے ماہر ھن، اساں جے نووارد سرائیکی کاز دے طلبہ تے کارکنیں سانگے ھک مکمل انسائیکلو پیڈیا دی حیثیت رکھیندن، میکوں بطور صدر سرائیکی عوامی تریمت تحریک دے اکثر سرائیکی زبان دے ادب، تاریخ یا ݙوجھے سرائیکی تحریری معاملات سانگے ڄݙݨ وی کئی اوکھ پئی تاں ہمیش مستند تے آخری آپشن ادا مشتاق احمد فریدی سئیں نظریے، تے سئیں ادا مشتاق احمد فریدی ہمیشہ ھک شفیق بزرگ تے استاد وانگو پُکریے اور اساݙے علم وچ ودھارا کیتا،،،
ادا مشتاق احمد فریدی سئیں بزات خود ھک سرائیکی زبان دے پنجاہ (50)سال کنے ماضی تے حال ھن،،
میݙی معلومات دے مطابق ادا مشتاق احمد فریدی سئیں 1947 دے وچ فریدآباد تحصیل خانپور ضلع رحیمیار خاں وچ پیدا تھیے تے ابتدائی تعلیم خانپور تے بہاولپور وچ حاصل کیتی جناب زمانہ طالب علمی تو ہی اپݨی ماء ٻولی سرائیکی زبان دے کاز نال دلچسبی رکھیندے ھن، تے میٹرک دے دوران ہی سینگے سنگتیاں نال رل تے بزم فرید تحریک ناں دی ادبی تنظیم تشکیل کیتی تے کئی عرصہ ایں پلیٹ فارم تو سرائیکی ادب دی خدمت کیتی ،،
ولا کہیں زاتی کم دے سانگے کراچی آے تے خود وی کراچی شھار دے تھی تے رہ گے،،،
پراپݨی ماء ٻولی سرائیکی کو سینے لاتی رہ ڳئے تے سن 1974دے وچ اپݨے وانگو سرائیکی ادب تے زبان دے ہم خیال دیوانے شیدائی ادا نزیر لغاری سئیں نال ملاپ تھی پیا تے کراچی دے وچ جسٹس شفع محمدی صیب دی سرپرستی دے وچ سرائیکی کاز سانگے پاکستان سرائیکی سنگت دے ناں نال ھک تنظیم بݨائی ڳئی جیندے سینئر نائب صدر ادا مشتاق احمد فریدی سئیں منتخب تھئے،،
انھاں دی سرائیکی زبان دی نمایاں خدمات وچ اہم اے ھے جو ادا مشتاق احمد فریدی انھاں عظیم لوکاں وچ شامل ھن جنھاں سرائیکی زبان دے اضافی حروف تہجی تے ابتدائی قاعدے دی تشکیل کیتی،،
ادا مشتاق احمد فریدی سئیں نے وسیب سمیت کراچی دے وچ وی سرائیکی کاز کو نمایاں کیتا تے سرائیکی کاز دے نویں کارکنیں دی حوصلہ افزائی کیتی، اپݨے ساویں ݙوجھے سنگتیاں نال مل تے زاتی اخراجات رلا کراہیں ڈھڳ سارے سرائیکی پروگرام تے سیمنار کراے، تے ایں ویلے وی جناب بطور صدر سرائیکی عوامی سنگت، سرائیکی زبان تے ادب دی خدمات وچ نشابر کردار ادا کریندے پن،،
میں سمنجھدی ھاں جو ادا مشتاق احمد فریدی سئیں جہے لوک ہی اساݙے اصل ہیرو ھن جنھاں سرائیکی زبان تے حقوق دی سانبھ سانگے اپݨی پوری حیاتی لا ݙتی ہنس،،
اللہ پاک ادا مشتاق احمد فریدی سئیں دا سایہ اساݙے اتے سرائیکی عوامی سنگت تے سرائیکی عوامی تریمت تحریک تے تادیر سلامت رکھے اور جناب ایویں ہمیش اساݙی رہنمائی تے سرائیکی زبان دی خدمت جاری رکھن
مخمور قلندری
؎ـ
کاں تیݙے مونجھے ہن
ٹالھی تیݙی مونجھی ہے
لالی تیݙی مونجھی ہے
کونجھ تیݙی مونجھی ہے
دریاوی مونجھاہے
روہ الایا
بھوئیں ٻولی
ساوݨ ساوݨ
ـAnimism روحیت /مثالیت ہک پورافلسفہ ہے، جیندے وچ ایں بھوئیں دی ہرہک شئے خواہ او نباتیے، جماداتیے یاول حیواناتیے ہوون انہاں کوں جیندا جاگدا الیندا ٻولیندا ݙٹھا ویندے. انیمزم کوں کجھ لوک ہک مذہب دا ناں وی ݙیندن، اصل وچ اے ہک مذہب توں ودھ، بھوئیں مرکز فلسفہ ہے. اے او مقامی ماحولیاتی حوالہ ہے جیندے وچ بندے سمیت ایں جیاجون دی ہرہک شے کوں جیندا جاگدا تے آلیندا ٻولیندا سمجھا ویندے. اے فلسفہ اصل وچ بھوئیں دی ہر شے کوں آدر ݙیندے، بھانویں او دریاہونون، پہاڑ ہونون، پکھو تے وݨ ہون. ہرشے جیندی جاگدی تے بولیندی الیندی ڄاپدی ہے. جݙاں اساݙا اے عقیدہ ہوسے جو دریا جیندی شے ہے تاں اساں کݙاہاں وی دریاکوں کوتراناں کریسوں. جݙااساݙااے عقیدہ ہوسے جو بھوئیں، اے روہ اے وݨ جیندے جاگدے تے الویندے ٻولیندے ہن تاں اساں انہاں کوں کݙاہاں برباد ناں کریسوں.
مخمور قلندی سئیں دی شاعری اینمزم دی شاعری ہے. جیندے وچ بندہ اپݨی بھوئیں تے اوندیاں شئیں نال، بھوئیں تے بھوئیں دیاں  شئیں اپݨی وسوں دے بندے نال الوینداں نظردن. قلندری سئیں دی شاعری وچ صرف بندہ آپ نئیں الویندا، بھلکہ بھوئیں، روہ، ٹالی لالی ہرشے الویندی ہے اے او ٻولی ہے جہڑی  ٻولی تل وطنی ٻول تے سمجھ سگدے. دریا، دریادے ککھ کانے، روہ روہ دے ٻوٹے، کاں لالیاں، کھوہ، کھودے ڈیݙر وسوں دے وݨ تے پکھو جھئیاں چیزاں انہاں دی شاعری دے جیندے جاگدے کردار ہن.
قلندری سئیں دی شاعری اپݨی وسوں، وسوں دیاں جھئیں تے شئیں  لوکاں انہاں نال جڑیاناسٹلجیادی شاعری ہے ، تے اپݨی وسوں دی نویں سراؤں دریافت تے  بازیافت ہے. قلندری سئیں مکلاندی مت دا او مسیحا ہے جہڑا اج وی کتھائیں مکدے رشتیاں تے انہاں وچ   مکدیاں ویندیاں محبتاں ڳولݨ ٹرا ودےـ انہاں دی شاعری ماحولیات تے اوندے سنگوڑ دی کتھا ہے. پکھواں دی چہکار دی بجائے بندوخ دیاں گولیاں داتڑکار ہے، فضاوچ پھلاں دی خوشبودی بجائے برود دی بو ہے. درخت کپیندے ویندن، جنگل ٻیلے سنگڑدے پین، شہردھگردے ویندن ـ انہاں وݙیاں ماحولیاتی تبدیلیاں ول قلندری سئیں اساݙی توجہ کرویندن ـ
اینمیزم دی طرانویں فلسفہ وحدت الوجود وی اصل وچ ایں  وسوں تے اوندیاں شئیں کوں آدر ݙیندے ـ وسوں دی ہرشے وچ جݙاں خدا دا پچھانواں ڄاپسی تاں ول بندہ اوں شے کوں کینویں برباد کرسڳدے،  جیندے وچ خدا دا روپ ݙسے اوشئے کیوں ناں  قابل تکریم ہوسے . قلندری سئیں کوں وسوں دی ہرشے وچ خداداروپ تے حسن ڄاپدے ـ قلندری سئیں دا تصور خداوی مقامیت وچوں نسردے ـ
دھمی دھمی پہلے پہلے کال کڑچھی جاگی
دھمی دھمی پہلے پہلے کال کڑچھی ٻولی
اللہ سوہݨاایویں سوہݨاجیویں سوہݨی ٻوہڑ
اللہ سوہݨاایویں مٹھاجیویں تھل دے ٻیر
اے قلندری سئیں جھیاں مقامی تے تل وطنی بندہ ای تھی سڳدے  جہرا وسوں دی مکدی  ہرشے داارمان مکدے بندے جتلاکریندےـ
موئے کونجھاں موئے لالیاں دا
کپی ٻوہڑداکپے ٹالھیاں دا
بندے موئے جیݙاارمان میاں
اصل وچ ترش اپݨے وسیب دی  بے وسی تےبے وسیلی دی شاعری ہے. ایں وسوں کوں  وسائل توں ودھ مسائل  دی غیرمتوازی  ونڈ پاکے ازل توں ترسارکھاگے.اے ترش ودھݨ کار ہے. قلندری سئیں اوگرو ہے جہڑا ایں وسوں سے جمبوریاں (نویں نسل) اگوں ایں وسوں کوں بچاوݨ سانگے کئی سوال چیندے.
بول جمورا
جی استادا
ٻول جمورا وسوں والی ساول کن گئ
ایں مٹی دی ساری ساول
مٹی رنگے تِݙے کھا گئے
ٻول جمورا
ڄی استادا
وسوں کیا تھئ
وسوں وچ بارود دی بو ہے
مجرم کون اے
تو کیوں مجرم
مجرم میں ہاں
میڈا جرم اے
ڈس نی سگدا
ایں بھوئیں تے کوئی اتوں قاہر نئیں ترٹا، ایں بھوئیں تے بندے نے آپ اپݨے گھرکون بھالئی ہے، ایکوں آپ اجاڑی ویندے، او آپ ای مجرم ہے.
(قلندری سئیں دا لکھ تھورا جو انہاں اپݨاں تریجھا شعری ترش دان کیتا، سئیں دی شاعری میݙی خاص دلچسپی دا باعث ہے. اے تفصیلی پڑھت  دا تقاضاکریندی ہے.)
تعارف
مخمور قلندری سرائیکی زبان دا شاعر ہے، اپنڑی وسوں اپنڑی ٹالھی تے لالی دا شاعر ہے مٹی نال عشق تے اپنڑی بولی نال محبت کریندے
شاعر اپݨی وسوں دا راکھا ہوندے اپݨی ڄݨ دھݨ اپݨیاں کھیڈاں اپݨے دریا  اپݨے پکھݨو  دا اساں  اپݨے ٻالیں کوں ڈسݨا ہے
اساں ڈسݨا ہے دریا ساڈا ہے
اساں ڈسݨا ہے ساڈی بولی مٹھی تہوں ہے جو اے پکھیاں دے بولی ہے ہر باراں پندراں میل تے جیرے لہجے بدلدن اے کیتھائیں کوئل دی بولی ہے کیتھائیں لالی بختاں والی پئ بولیندی ھے کیتھائیں چِڑی چلکدی  پئ ہے روہی ،تھل، دامان ساڈی بولی بولیندے اساں ہک بھاگ وند وسوں دے وسندڑ ہیں ساڈے بھاگ کوں بھا ناں لئ ونجے ساکوں اپݨی سنجاݨ ڈتی ونجے ساڈا ہووݨ منا ونجے
دریا وسوں دا استعارا ہے اساں جڈاں دا دریا ہے اونہہ ویلے دے ایتھوں دے ہیں جڈاں دی روہی ہے جڈاں دا تھل دامان ہے اساں ایتھاوں دے ہیں  تے ایہا ٻولی ٻولیندے سے ساڈا وڈا ڈکھ اے ہے جو
کیتھائیں ساڈی روہی دی ہرݨی کوں عربی سیکھا ڈتی گئ ہے کیتھائیں دامان کوں روہ کھادی ویندن کیتھاں دریا دی مچھی دریا دی کمی کوں بارود بھریاں کنڈیاں نگلوائے ویندے پین پورے دریا وچ بارود دی بو ہے
اساں ڈسوں اپݨے بالاں کوں کوئ ہکو جہیں کپڑیاں آلی مخلوق تہاڈے کھیڈݨ دیاں جاہیں کھا گئ ہے
اساں ڈسوں اپݨے نسلاں کوں وسوں دی ساول کیتھائیں روہ دے تِڈے تے کیتھائیں مٹی رنگے تِڈے کھا گین
ساڈا اے ڈسݨ ہک ڈینہہ تاریخ بݨسی تے ہزاراں سالاں بعد دے لوک آکھسن تے سرائیکی وچ آکھسن
اچھا اچھا ہک او دور وی ہئ جڈاں ساڈی وسوں اے ݙکھ ݙٹھے ہن تے کڄھ لوک ہن جیرے اونہہ دور وچ وی آدھے ہن ساݙا دریا بچاو ساݙی وسوں بچئو ساݙی ٻولی بچاو تے او دریا وچ گند نہ ہن سٹیندے او دریا وچ پھل سٹیندے ہن
اساں اپݨے ٻالاں کوں ڈسوں اساں بہوں وڈے جاگیردار ہیں ساڈی جاگیر وچ روہی تھل دامان ہے ساڈی جاگیر وچ دریا ہن ساڈی جاگیر وچ پکھݨو ہن اساں آپ ایں جاہ دے گودے ہیں
مخمور قلندری
ڄم پل
دیرہ اسماعیل خان نال تعلق ہے۔ پہلی جنوری 1976 کوں ڄمے۔ وستی سید نگر درابن روڈ کوٹلہ سیدان اے وستی دیرہ اسماعیل خان دے ڈیلاہوں 4 کلو میٹر تے ریڈیو پاکستان دے ڈینہہبھاروں 1 کلو میٹر ہے
سید مخمور قلندری دے والد دا ناں سید عارف حسین شاہ ہے عارف حسین شاہ ڈویژنل اکاونٹ آفیسر ہن 2008 وچ ٹارگٹ کلنگ وچ مارے گئے ہن انہاں دے قاتل دا ناں عمران گنڈہ پور ہے جیرا کہیں مزہبی دھشت گرد تنظیم دا صدر ہئ تے مخمور قلندری دا نکے ویلے دا سنگتی ہئ مخمور قلندری دا پہلا مجموعہ کلام خزاں دی جھنڑک اوندے ناں ہئ بعد وچ جڈاں مولویاں لوگاں کوں شعیہ سنی وچ تقسیم کر ڈتا ہے تاں عمراں گنڈہ پور وی ایں تقسیم دا حصہ ہئ تے دھشت گردیاں کریندا رہے
سید عارف حسین شاہ ایل ایل بی کیتی ہئ اونہہ ویلے جڈاں گومل یونیورسٹی وچ پہلی وکالت دی ڈگری ملی او گومل یونیورسٹی وچ ڈگری دا پہلا سال ہا عارف شاہ ہک دیانت دار ، محنتی تے سوہنڑاں افسر ہا اگر کوئ شخصیت کہیں دی فیورٹ ہوندی تاں مخمور قلندری دا فیورٹ اوندا والد عارف شاہ صاحب ہے
کتاباں
1۔ خزاں دی جھنڑک 2001 صوبائ ایوارڈ یافتہ
2۔۔۔ ترشنا ۔۔۔ 2015
3۔۔۔۔۔ ترش. ۔۔ 2021
حمد
دھمی دھمی پہلے پہلے کال کڑیچھی جاگی
دھمی دھمی پہلے پہلے کال کڑیچھی بولی
اللہ سوہݨا ایویں سوہݨا جیویں سوہݨی بوہڑ
اللہ سوہݨا ایویں مٹھا جیویں تھݪ دی بیر
دھمی دھمی پہلے پہلے کالا تتر جاگا
دھمی دھمی پہلے پہلے کالا تتر بولا
کیڈی سوہݨی ٹالھی اوندی کیڈی سوہݨی جال
سب اللہ دا مال وے سائیاں سب اللہ دا مال
دھمی دھمی پہلے پہلے یکے چڑیاں بولے
ساڈی چوگ دا وارث اللہ اللہ چوگ دا وارث
دھمی دھمی پہلے پہلے جاگے اللہ والے
دھمی دھمی پہلے پہلے بولے اللہ والے
چھیڑ فقیرا چھیڑ فقیرا سر جیوݨ دے چھیڑ
اپݨی آپ نبیڑ فقیرا اپݨی آپ نبیڑ
دھمی دھمی ککڑ جاگا ککڑ ڈتی بانگ
بعد اچ جاگے کھوہ دے ڈیڈر بعد اچ جاگے ملاں