cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسرائیل وِچ زنانیاں
زنانیاں دے حقوق
thumb|اسرائیلی فضائیہ دے پرواز کورس توں فارغ تِھیوݨ آلی زنانیاں اسرائیل دے بݨݨ توں وی پہلاں تِریمتیں زنانیاں دے حقوق کِیتے پورھیا اِیں زمین اُتے کرین٘دیاں پئیاں ہَن جِتّھاں اسرائیل بݨیا، مثلاً نیو ییشوو وِچ۔ ییشوو اِنّھاں یہودی رہوݨ آلیاں دا ناں ہِے جیڑھے فلسطین وِچ اسرائیل دے بݨݨ تُوں پہلاں موجود ہَن۔ نیو ییشوو اِنّھاں کُوں آکھیا وین٘دا ہئی جیڑھے قدیم شہر دی کَن٘دھ یروشلم دے اُوں پار گھر بݨے ہَن۔ ١٩١٩ء وِچ پہلی زنانیاں دی قومی پارٹی (دی یونین آف ہیبرو ویمین فار ایکیویل رائٹس اِن ایریٹز اسرائیل) بݨی ہئی اَتے روزا ویل اسٹراس جیڑھی اُوں سال ای مُلخ چھور تے اِتّھاں آئی ہَن، اِین٘دی اڳواݨ بݨی جیڑھی مرݨ تئیں اِیں عہدے اُتے بݨی رہی۔۔
سائیں اختر حسین
سئیں اختر حسین (اردو: سائیں اختر حسین) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٢٠ء – فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: ١٦ جون، ١٩٨٧ء) پاکستان نال تعلّق رکھݨ والے مہان٘درے پنجابی لوک ڳائیک ہَن۔
حیاتی دا احوال
سئیں اختر حسین ١٩٢٠ء کُوں امرتسر، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وِچ ڄَمّے ہَن۔ اِنّھاں نے موسیقی دی تربیّت اُستاد بھائی لعل محمد تُوں حاصل کِیتی۔ اُوہ آپ وی ربابیاں دے ٹَٻَّر نال تعلّق رکھین٘دے ہَن اَتے شاہ حسین، بابا بلھے شاہ، لعل شہباز قلندر، شاہ لطیف بھٹائی، اَتے سچل سرمست دے عُرس دے موقع اُتے کافیاں اَتے لوک گیت ڳایا کرین٘دے ہَن۔ ١٩٦٢ء وِچ اُنّھاں نے "عشق پر زور نہیں" دے مہان٘درے نغمہ "دِل دیتا ہے رو رو دہائی ۔ ۔ ۔ کسی سے کوئی پیار نہ کرے" کِیتے پِچھوکڑ اَواز دا اَلاپ ݙِتّا جین٘دے نال اُنّھاں دی دُھم ٻہوں وَدھ ڳئی۔
سئیں اختر حسین نے ملک دے اندر اَتے ٻاہرلے مُلک اَݨ ڳِݨت پن٘دھ کِیتے۔ بھارت وِچ اُنّھاں نے نظام الدین اولیاءؒ، حضرت امیر خسروؒ، حضرت مخدوم صابرؒ، اَتے خواجہ معین الدین چشتیؒ دے مزاراں اُتّے وی اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا۔
اعزازات
حکومت پاکستان نے سئیں اختر حسین دی فنّی خدمتاں دے اعتراف دے طور تے اُنّھاں کُوں ١٩٨٧ء کوں مرݨ دے بعد "صدارتی تمغہ برائے حُسنِ کارکردگی" نال نوازیا۔
وفات
سئیں اختر حسین ١٦ جون ١٩٨٧ء کُوں لاہور، پاکستان وِچ فوت تِھی ڳئے۔ اُوہ لاہور وِچ مومن پورہ دے ڳُستان وِچ پُور ݙِتّے ڳئے۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:لوک ڳائیک ونکی:پنجابی لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیک ونکی:پاکستانی مسلم شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستان دے فوت تھئے ہوئے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مرد ڳائیک ونکی:لوک موسیقی
سائیں ظہور
thumb|سائیں ظہور آپݨے فن دا مظاہرہ کرین٘دے ہوئے سائیں ظہور (پنجابی:ਸੈਨ ਜ਼ਹੂਰ) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٣٧ء) اوکاڑہ، پاکستان نال تعلّق رکھݨ آلے ہِک صوفی ڳائیک ہِن۔ انّھاں نے آپݨی حیاتی دا زیادہ ویلا درباراں اَتے درگاہواں اُتّے لنگھایا ہِے۔ ٢٠٠٦ء تُوں پہلاں اِنّھاں دا کوئی کلام ریکارڈ کائے ناں تِھیا ہئی جاں جو اُوہ عوامی ڳائیک ہووݨ دے پارُوں بی بی سی ورلڈ میوزک ایوارڈ کِیتے نامزد وِی تھئے ہَن۔ سائیں اِنّھاں دا ناں کائے نِھیں جاں جو اِیہ سندھی قوم دا ہِک لقب ہِے۔
حیاتی
سائیں ظہور ساہیوال ڈویژن دے ہِک ضلع اوکاڑہ، پاکستان وِچ ڄَمّے ہَن۔ اُوہ اپݨے ٹَٻَّر وِچ سبھ تُوں نِکّے اَتے اِنّھاں نے پنڄ ورھیاں دی عُمر تُوں اِی ڳاوݨ دا اَغاز کر ݙِتّا ہئی۔ ݙاہ ورھیاں دی عُمر وِچ اُنّھاں نے گھر کُوں خیر آباد آکھ تے درباراں اَتے خانقاہواں کُوں آپݨاں ٹِکاݨاں بݨا گِھدّا۔
فِلماں
اِنّھاں دی موسیقی اِیں فِلم کِیتے استعمال کِیتی ڳئی۔ اَتے اِین٘دے وِچ اِنّھاں نے اداکاری وی کِیتی۔
بیرونی روابط
سائیں ظہور کئی ݙہاکیاں تُوں درباراں اُتّے ڳان٘دے وَدّے ہِن۔آرکائیو تِھیا ہویا۔ ونکی:کوک سٹوڈیو پاکستان دے فنکار ونکی:لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:سندھی ٻولی دے ڳائیک ونکی:پاکستانی صوفی ڳائیک ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک ونکی:سرائیکی لوک موسیقی
نواب صادق محمد خان اول عباسی
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور، حضرت عباس بن عبد المطلب دے خاندان توں ہن ایں واسطے عباسی مشہور ہن۔ انہاں دا شجرہ نسب کجھ ایویں ہے:
تخت نشینی
نواب مبارک خان اول 1723ء اچ اپݨے پتر صادق محمد خان اول دے حق اچ دست بردار تھی ڳئے۔ صادق محمد خان اول دی تخت نشینی دے موقعے تے ہک ضیافت دا اہتمام کر کے تمام عباسیاں کوں سݙا ڳیا۔
نور محمد کلہوڑا دے حملے
نور محمد کلہوڑا نے صادق محمد خان اول دی تخت نشینی دے موقعے توں فائدہ چاوݨا چاہا تے تقریباً 60000 گھڑ سوار تے پیدل فوج جمع کر کے لاڑکانہ دی طرف کوچ کیتا۔ اوندا ارادہ ہئی کہ اچانک حملہ کر کے شکار پور کوں فتح کر گھنسی۔ جݙݨ نور محمد کلہوڑا کوں اپݨے مقابلے اچ عباسیاں دی تیاریاں دی اطلاع ملی تاں اراده ترک کر ݙتا۔ کجھ عرصہ بعد اچانک شکار پور دی طرف ڳیا تے چھی مہینے تک اونکوں محاصرے اچ گھدی رکھا۔ اوں محاصرے کوں ختم کرݨ دے نتیجے اچ ہک معاہدہ طے پایا۔ اوں معاہدے دے تحت محصورین نے شکار پور و خان پور دے نصف محصولات نور محمد کلہوڑا دے ناں منتقل کرݨ تے رضامندی ݙے ݙتی تے صلح تھی ونڄݨ تے محاصرہ ختم کر ݙتا ڳیا۔ چھی مہینے بعد نور محمد کلہوڑا نے فتح خان کلہوڑا کوں ہک وݙی فوج ݙے کے شکارپور دی طرف روانہ کیتا۔ لشکر نے شکارپور پہنچ کے قلعے کوں گھیرے اچ گھن گھدا۔ معاصرے دے نتیجے اچ جھڑپاں تھیندیاں رہیاں جیندے اچ ݙوہاں طرف دے متعدد افراد مارے ڳئے۔ فتح خان کلہوڑا بالآخر محاصرہ چاوݨ تے مجبور تھی ڳئے تے لشکر گھن کے واپس چلے ڳئے۔ نور محمد کلہوڑا کوں اپݨی شکست تے چین نہ آیا تے صرف نو مہینے بعد ہک مرتبہ ول اپݨے بھرا محمد خان کلہوڑا کوں ہک مضبوط فوج ݙے کے روانہ کیتا تا کہ شکارپور کوں فتح کیتا ونڄ سڳے۔ ایں وار عباسی داؤد پوترے شکارپور توں ٻاہر نکل کے بہادری نال لڑے۔ داؤد پوتریاں دی بہادری نے محمد خان کلہوڑا دے لشکر کوں شکست ݙے ݙتی۔ انہاں شکستاں نے نور محمد کلہوڑا کوں بے چین کر ݙتا ایں واسطے اوں نے اپݨی تمام فوج کوں خدا آباد اچ جمع تھیوݨ دا حکم ݙتا۔ 1139ھ بمطابق 1726ء اچ نور محمد کلہوڑا نے بہت وݙی فوج گھن کے پنجویں مرتبہ بذات خود شکار پور تے چڑھائی کیتی۔ ایں حملے توں کجھ عرصہ قبل نواب مبارک خان اول فوت تھی ڳیا ہئی۔ نواب صادق محمد خان اول نے دشمن دی کثیر افواج دے سامݨے خود کوں لا چار پاتا ایں ڳالہوں اوں نے مقابلہ کرݨ دی بجائے شکار پور کوں چھوڑ ݙتا تے خان پور قلعے اچ چلا ڳیا۔ نواب نے اوں قلعے کوں بہت زیادہ مضبوط بݨایا ہئی ایں واسطے اوں قلعے اچ رہائش رکھی۔ ݙوجھی طرف نور محمد کلہوڑا جیں نے شکاپور کوں حاصل کرݨ کیتے چار حملے کیتے لیکن کجھ نہ بݨا تے ہݨ کہیں مدافعت دا سامݨا کیتے بغیر شکار پور اچ داخل تھی ڳیا۔ نور محمد کلہوڑا خود شکار پور اچ کھڑ ڳیا تے ہک دستہ امیر صادق محمد خان اول دے تعاقب اچ بھیجا۔ امیر صادق نے اتنی بڑی فوج کا مقابلہ کرݨا غیر دانشمندانہ سمجھدے ہوئے خان پور خالی کر ݙتا تے اپݨے قبیلے دے ہمراہ بیت ڈیلی اچ چلا ڳیا (جیہڑا ہݨ ضلع ڈیرہ غازی خان اچ ہے ) جیہڑا دریائے سندھ اچ ہک زرخیز جزیرہ ہئی۔ کلہوڑا سردار دی جانب توں ہک دستہ اوندے تعاقب اچ بھیڄا ڳیا لیکن اوں نے شدید نقصان چاتا۔ اوں دستے دے بہت سارے سپاہی دریا دی نذر تھی ڳئے تے چند ہک ہی بچ کے خدا آباد پہنچ سڳے۔
ریاست دی بنیاد
امیر صادق محمد خان اول نے اُچ دے بخاری تے گیلانی مخدوماں دی دعوت تے بیت ڈیلی کوں خیر باد آکھا تے اچ آ ڳیا۔ کجھ ہی عرصے بعد 1141ھ بمطابق 1728ء اچ اونکوں ملتان دے صوبہ دار نواب حیات اللہ توں چودھری دا علاقہ جاگیر اچ ملا۔ اوہ ایں علاقے اچ بہت ساری بہتریاں گھنایا تے الٰہ آباد ( چودھری قصبے توں ترئے میل دور ) دی بنیاد رکھی جیہڑا ہݨ ہک امیر تے گنجان شہر ہے۔
نواب دا خطاب
1142ھ بمطابق 1733ء اچ نادر شاہ نے بنگش رستے توں ڈیرہ جات تے حملہ کیتا تے تمام قبائل اوندے سامݨے اظہار اطاعت کریندے ڳئے۔ امیر صادق محمد خان اول، ڈیرہ غازی خان اچ نادر شاہ کوں ملݨ ڳیا۔ نادر شاہ نے امیر صادق محمد خان کوں نواب دا خطاب عطا کیتا۔ جݙݨ نادر شاہ نے سندھ تے حملہ کیتا تاں خدا یار خان کلہوڑا گزرات دی طرف بھڄ ڳیا۔ بالآخر خدا یار خان کوں عمرکوٹ اچ گرفتار کر کے قیدی بݨا گھدا ڳیا۔ 20 ذوالحجہ 1142ھ بمطابق 1733ء کوں رہا کر ݙتا۔
سندھ دی تقسیم
نادر شاہ نے سندھ توں واپس ونڄݨ توں پہلے سندھ دے مختلف علاقے خدا یار کلہوڑا، نواب صادق محمد خان اول تے محبت خان کوں عطا کیتے۔ خدا یار خان کلہوڑا کوں ٹھٹھہ، سندھ دے دیگر علاقے تے محل عطا کیتے تے نال ای شاہ قلی خان دا خطاب عطا کیتا۔ نواب صادق محمد خان اول کوں شکار پور، پرگنہ لاڑکانہ، سیوستان، چھتر مع چودھری تے دراوڑ وغیرہ دے علاقے عطا کیتے تے نال نادر شاہ نے آپ کوں نواب دا خطاب پہلے توں عطا کر ݙتا ہئی۔ محبت خان کوں سندھ دا بلوچستان نال ملحقہ مغربی علاقہ عطا کیتا۔
ریاست اچ وسعت
1145ھ بمطابق 1732ء اچ حیات اللہ خان دے اصرار تے اوں نے فرید خان لکھویرا تے حملہ کیتا جیہڑا آس پاس دے علاقے اچ لٹ مچائی پیا ہئی۔ امیر صادق محمد خان اول تے فرید خان لکھویرا دے درمیان لڑائی تھئی جیندے اچ فرید خان لکھویرا کوں شکست تھئی۔ امیر صادق خان اول کوں ایں فتح اچ انعام دے طور تے شہر فرید دی حکومت مل ڳئی۔ 1146ھ بمطابق 1733ء اچ نواب صادق محمد خان اول نے قلعہ دراوڑ وی راول اکھی سنگھ توں چھک گھدا۔
نواب دا قتل
نادر شاہ کوں سندھ توں واپس ڳئے ہوئے حالی تھوڑا ہی عرصہ تھیا ہئی کہ خدا یار خان کلہوڑا نے سوچا کہ اوہ دور دراز علاقیاں دی تسخیر اچ مصروف ہے لہٰذا شکار پور تے حملہ کر ݙتا ونڄے۔ خدا یار خان نے ہک وݙا لشکر گھن کے شکار پور دا رخ کیتا۔ 10 ربیع الاول 1159ھ بمطابق 1746 کوں اوندا محاصرہ کر گھدا۔ خدا یار کلہوڑا تے نواب صادق محمد خان اول دے لشکر اچ کانٹے دار مقابلہ تھیا۔ اوں مقابلے اچ نواب دا قتل تھی ڳیا تے نواب دے لشکر کوں شکست تھئی تے نال ای شکارپور وی ہتھوں نکل ڳیا۔
اولاد
نواب صادق محمد خان اول نے اپݨے پچھوں ترئے پتر چھوڑے جیہڑے اے ہن:
بائبل وِچ زنانیاں
thumb|بائبل وِچ کنعان دی زنانیاں دی تصویر کشی۔ بائبل وِچ زنانیاں (اردو: بائبل میں خواتین) (انگریزی: Women in the Bible) دے بارے مرد کرداراں دے مطابق گھٹ اِی ذکر ہِے۔ بائبل دے بیان دے مطابق خُدا نے اُنّھاں کوں مرداں آلی کار برکت ݙِتّی اَتے آکھیا جو پَھلّو تے وَدّھو اَتے بھوئیں کُوں معمور تے محکوم کرو اَتے سمندر دی مَچّھیاں اَتے وَا دے پَکّھیاں اَتے کُل زانوراں اُتے جیڑھے بھوئیں اُتے ٹُردے ہِن اِختیار رکّھو۔
بائبل وِچ خُدا نے ٹَٻَّر دا نظام بݨایا اَتے اَمّاں اَتے اَبّا ݙُون٘ہائیں دی ہِکّو جئیں عزّت مقرر کِیتی جیویں جو آکھیا ڳیا ہِے: "ݙیکھو! اَل خُداوند دی طرفُوں میراث ہِے۔ اَتے ڈِھݙ دا پَھل اُون٘دی طرفُوں اَجر ہِے"۔
"کیوں جو خُداوند نے فرمایا ہِے جو تُوں اپݨے پِیؤ دی اَتے اَپݨی اَمّاں دی عزت کریں اَتے جیڑھا پِیؤ یا اَمّاں کوں بھیڑا آکھے اُوہ ضرور جِند تُوں ماریا ویسی"۔
ہِک ٻئی جاء تے آکھیا ہِے جو: "اَے پُترو! خُداوند وِچ اَپݨے اَمّاں اَبّا دا آکھیا مَنَّݨ آلے رہوو کیوں جو اِیہ واجب ہِے۔ اپݨے پِیؤ دی اَتے اَمّاں دی عِزّت کرو۔ جاں جو تیݙا بَھلا تِھیوے اَتے تیݙی حیاتی بھوئیں اُتے لَمّی تِھیوے۔"
زنانی اَتے گناہ
بائبل وِچ لِکّھیا ہِے جو جِہڑیلے آدم تے حوا کُوں خُدا نے باغ عدن وِچ رہایا تاں اُنّھاں اُتّے اِیہ پابندی لائی جو اُوہ علم دے ہَٹکے ہوئے وݨ دے پَھل کُوں ناں چَھکِّھن۔ آدم تاں شَئیت اِیں حکم دی پابندی کرین٘دے، جاں جو حوا کِیتے اِیہ تجسس دی جاء ہئی جو بَھلا اِیہ قدغن کیوں ہِے اَتے اِین٘دی خلاف ورزی دے کیا نتیجے نکلسِن۔ تہُوں بائبل دے مطابق اُوں نے آدم کُوں اُکسا تے اِین٘دے تے اَمادہ کِیتا جو اُوہ پابندی تروڑ تے وݨ دے پھل کُوں چکِّھن اَتے جِہڑیلے اُنّھاں نے اِیں پَھل کُوں چَکھیا تاں اِنّھاں وِچ نیکی اَتے بدی اَتے شرم دے احساسات آ ڳئے۔ خُدا نے اپݨے حکم دی اِیں خلاف ورزی تے ݙُون٘ہائیں کُوں باغِ عدن توں کَڈھ ݙِتّا۔ مسیحیت وِچ اِیں واقعے کوں بنیادی گناہ آکھیا وین٘دا ہِے اَتے جنّت تُوں کَڈّھے ون٘ڄݨ کوں فال آف آدم یا آدم دا زوال آکھیا وین٘دا ہِے۔ اِین٘دی وجہ توں پُراݨے مسیحی ادب توں زنانیاں کُوں گناہ دا موجب تے محرک سمجھیا وین٘دا رِیہا ہِے۔
حمیرا چنّا
حمیرا چنا (اردو: حمیرا چنا) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ؛ 22 جون 1970ء) چِھی واری نگار ایوارڈز جِتَّݨ آلی پاکستانی پس پردہ ڳائیکہ ہِے۔ 22 جون 1970ء کو حیدرآباد وِچ ڳائیکہ لکی ناز دے گھر ڄَمّی ہئی، استاد بشیر احمد خان اتے نثار بزمی توں ڳائیکہ سکِّھی ، ہزاراں ڳاݨے فلماں اتے ڈرامیاں کِیتے ڳائے، انّھاں کوں پلے بیک سنگر دے اعتراف وِچ 6 واری نگار ایوارڈ نال نوازیا ڳیا۔ حمیرا چنّا نے نور جہاں اَتے مہناز دے بعد تِرِیجھے لمبر تے سبھ توں وَدھ نگار ایوارڈ جِتّے ہِن۔
حیاتی دا احوال
حمیرا چنّا پاکستانی تفریح انڈسٹری وِچ اپݨے پِیؤ دے زیرِ اثر شامل تھئی، اِنّھاں دے اَبّا فلماں بݨین٘دے ہَن۔ حمیرا چنّا نے 9 ورھیاں دی عمر وِچ اپݨے ڳاݨے ڳائے ۔ پِیؤ دی فلم کِیتے پہلا ڳاݨاں ڳایا۔ پی ٹی وی کراچی ٹیشن تے حمیرا چنّا کوں صوفی شاہ عبداللطیف بھٹائی دے کلام اُتے فوک گِیت ڳاوݨ دا موقع مِلیا۔ حمیرا چنّا نے اردو، پنجابی، سرائیکی اَتے سندھی ٻولیاں وِچ ڈِھڳ ڳاݨے ڳائے۔ ۔
حمیرا چنّا نے متعدد مُلخاں وِچ ون٘ڄ تے موسیقی دے پروگرام کیتے ہِن جنّھاں وِچ امریکہ، کینیڈا، متحدہ عرب امارات، بنگلہ دیش اَتے یورپی مُلخ شامل ہِن۔ ۔
حوالہ جات
ونکی:تمغائے حسنِ کارکردگی گِھنَّݨ آلے
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں
سارہ رضا خان
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
زوئی وکاجی
زوئی وکاجی (انگریزی: Zoe Viccaji) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 25 اکتوبر 1983ء) کراچی نال تعلق رکّھݨ آلی ہِک پاکستانی ڳائیکہ، نغمہ نگار اَتے اداکارہ ہِن۔  انّھاں نے اپݨے کَم کار دا اَغاز کوک اسٹوڈیو وِچ ہِک سنڳتی ڳائیکہ دی حیثیت نال کِیتا اَتے بعد وِچ چوݨویں فنکاراں وِچوں ہِک بݨ ڳئی۔ زوئی وکاجی نے ہِک البم جاری کِیتا جیندا ٻہوں حون٘صلہ ودھارا تِھیا۔
ابتدائی حیاتی
زوئی وکاجی دی پیدائش پاکستان دے صوبے پنجاب کے کھاریاں وِچ اڈی وِکاجی اتے لینٹی وِکاجی، ہِک پارسی پِیؤ اتے عیسائی امّاں دے ہاں تھئی۔ ایندی پرورش پاکستان دے کراچی وِچ تھئی۔
ذاتی حیاتی
زوئی وِکا جی نے 23 دسمبر 2018ء کوں پاکستان دے شہر کراچی وِچ پروڈیوسر اتے ہدایت کار کمال خان نال شادی کِیتی۔
کَم کار آلی حیاتی
زوئی وکاجی نے اپݨے کَم کار دا اَغاز ستارھاں ورھیاں دی عمر وِچ ہِک مقامی بینڈ "گندا بنداس" وِچ رَل تے کِیتا۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ ونکی:پاکستانی فلمی اداکار ونکی:لالی وُوڈ دے اداکار ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکارہ
سان٘ول عیسیٰ خیلوی
سان٘ول عیسیٰ خیلوی (اردو: سانول عیسیٰ خیلوی) (انگریزی: Sanwal Esakhelvi) برطانوی پاکستانی اَوازاں دا ڈیزائنر، ڳائیک، موسیقار، اَتے نغمہ نگار ہِن۔ اپݨے آپ کُوں بطورِ ڳائیک متعارف کراوݨ تُوں پہلاں، سان٘ول عیسیٰ خیلوی ٢٠٠٦ء تئیں ہِک پیشہ ور کرکٹر ہَن اَتے اُنّھاں نے برطانوی فلم انڈسٹری وِچ وی ایف ایکس فنکار اَتے اَوازاں دا انجینئر دی حیثیّت نال کَم کِیتا ہِے۔ سان٘ول عیسیٰ خیلوی نے اپݨاں پہلا البم "تیرے خیال میں" (٢٠١٧ء) جاری کِیتا اَتے اپݨے پِیؤ دے نال کوک سٹوڈیو پاکستان دے ݙاہویں سیزن وِچ بطورِ اُبھردا فنکار دی حیثیّت نال اَغاز کِیتا۔
ذاتی حیاتی
سان٘ول عیسیٰ خیلوی دا ڄَمَّݨ سرائیکی لوک ڳائیک عطاء اللہ خان عیسیٰ خیلوی دے گھر وِچ تِھیا۔ جاں جو اِنّھاں دی اَمّاں سئیݨ بازغہ عطاء مہان٘درے اداکارہ ہَن اَتے انّھاں دی بھیݨ لاریب عطاء پیشہ ور وی ایف ایکس فنکار ہِن جِنّھاں نے آسکر ایوارڈ جِتَّݨ آلے اَݨ ڳِݨت ہالی وُوڈ فِلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔ اِنّھاں دی اَمّاں بازغہ عطاء مہان٘درے اداکارہ ہَن اَتے اِنّھاں دی بھیݨ لاریب عطاء دا کَم کار وی ایف ایکس فنکارہ ہِن جِنّھاں نے اکیڈمی ایوارڈ جِتَّݨ آلے اَݨ ڳِݨت ہالی وُوڈ فِلماں وِچ کَم کِیتا ہِے۔ اِنّھاں دا ہِک بِھرا بلاول وی ہِے، جیڑھا لندن وِچ رہن٘دا ہِے ہِک اداکار اَتے ہدایتکار ہِے ، اَتے نال دے نال اُوہ موسیقار وی ہِے۔
حوالہ جات
ونکی:لوک ڳائیک ونکی:سرائیکی لوک ڳائیک ونکی:سرائیکی ڳائیک ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:سرائیکی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی ڳائیک ونکی:پاکستانی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں
یوکرائن دے لوک کہاݨیاں
left|thumb|430x430px|یوکرین دے روائتی کپڑے۔ سالٹ اینڈ بریڈ اتے رشنیک۔ یوکرائن دے لوک کہاݨیاں (انگریزی: Ukrainian folklore) ہِک لوک روائت ہِے جیڑھی یوکرائن وِچ اَتے نسلی یوکرائنی واسیاں وِچ پَلّی وَدّھی ہِے۔ یوکرائن وِچ پائے ون٘ڄݨ آلے لوک کہاݨیاں دی ابتدائی مثالاں پین-سلاویک لوک کہاݨیاں دی پرت ہِن جیڑھے مشرقی سلاوؤاں دے پُراݨے سلاوی افسانیاں نال تعلّق رکھین٘دیاں ہِن۔ ہولے ہولے، یوکرائنیاں نے اپݨی وکھری لوک ثقافت دی ہِک پَرت تیّار کِیتی۔ لوک کہاݨیاں ڳوانڈھی دیساں دی طرفُوں تَکڑی ہم آہنگی دے دباؤ دے پارُوں یوکرائن وِچ ثقافتی امتیاز دی وضاحت اَتے اُوکوں برقرار رکھݨ دا ہِک اہم ذریعہ رِیہا ہِے۔
وکھریپا
یوکرائن دے لوک رِیتاں تے رواجاں دی اَݨ ڳِݨَت پرتاں ہِن جِنّھاں دی وضاحت اِیں دور نال تِھین٘دی ہِے جین٘دے وِچ اُوہ پان٘سا تیّار تِھیا اَتے جیڑھے علاقے وِچ اِین٘دا استحصال کِیتا ڳیا ہئی۔ سبھ تُوں تلوِیں اَتے پُراݨی سطح لوک ثقافت دی پین سلاو پرت ہِے۔ جین٘دے وِچ ٻہوں سارے عناصر ہِن جیڑھے صرف یوکرائن وِچ ڈِٹّھے وین٘دے ہِن۔ اِین٘دے اُتّے دی پرت ثقافتی اَتے لوک کہاݨیاں اُتے مشتمل ہِے جیڑھی یوکرائنی اخلاقیات دے اَنجو انج نِکّے نِکّے جَتّھیاں دی وضاحت کرین٘دی ہِے جیویں: ہوٹسولس، لیمکوس، لائشاکس، پوڈولینز اَتے روسنز۔
یوکرائین دے لوک کہاݨیاں دی کُجھ خاصیّتاں ڳوانڈھی سلاؤ دے لوکاں تُوں اصلُوں وَکھریاں ہِن۔ ایوانا کوپالا (سینٹ جانز فیسٹ) اَتے کولیاڈا دے ڳاݨیاں اَتے تہواراں وِچ عام طور تے لوک کہاݨیاں دے کُجھ گھاٹے اَتے پُراݨے ترین درجیاں نال وابستہ خاصیتاں ہِن جیڑھیاں ڳوانڈھی روسی ثقافت وِچ ڈِٹّھیاں وین٘دیاں ہِن، اَتے اِیہ مخصوص طور تے یوکرائنی ہِن۔ اِنّھاں عناصر نے اِیں وِچار کُوں ڳَڈ مَڈ کر ݙِتّا جو روسی اَتے یوکرائنی نسل دے لوک ہِک ذریعہ نال ڄَمّے ہَن۔
لوک رِیتاں
یوکرائن وِچ جدید ثقافت دے متعارف تِھیوݨ دے بعد لوک رِیتاں تے رِواجاں وِچ ٻہوں سارے بَدَل آئے ہِن۔ سوویت یونین دے تحت، لوک رِیتاں اَتے رواجاں کُوں ناکامی نال دبایا ڳیا۔ مَنَّݨ آلے ہُݨ وی عیسائی رِیتاں تے رواجاں اُتے عمل کرین٘دے رہن٘دے ہَن، اَتے دیس وِچ کُجھ لوکاں نے پُراݨے رِیتاں اَتے رواجاں کُوں وی جِوا ݙِتّا۔ ١٩٩١ء دے بعد سوویت یونین دے بعد دے یوکرائن وِچ خاص طور تے مغربی اوبلاستاں وِچ ٻہوں سارے عیسائی رِیتاں کُوں جِیوِت کِیتا ڳیا ہِے۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:یوکرائن دے لوک کہاݨیاں ونکی:لوک کہاݨیاں ونکی:لوک ثقافت ونکی:لوک ثقافت تے فنون ونکی:ٻِنّھاں دیساں دیاں لوک کہاݨیاں
مسیحیت وِچ زنانیاں
مسیحیت وِچ زنانیاں (اردو: مسیحیت میں خواتین) (انگریزی: Women in Christianity) دے کردار اِنّھاں دے قیام دے بعد توں انجو انج ہِن۔ زنانیاں نے مسیحیت وِچ ہِک اہم کردار ادا کِیتا ہِے۔ خاص طور تے شادی وِچ اَتے بعض مسیحی فرقیاں، گرجا گھراں، اَتے پیرا چرچ تنظیماں وِچ رسمی وزارتی عہدیاں اُتے۔
گرجا گھر تے مسیحی اڳواݨ
منظم چرچ وِچ ٻہوں سارے قائدانہ کردار زنانیاں کِیتے ممنوع قرار ݙِتّے ڳئے ہِن، جاں جو زیادہ تر گرجا گھر ہُݨ کلیسیا وِچ زنانیاں دے کردار دے بارے وِچ برابری (مرد تے زنانیاں دے برابر کردار) دا نظریہ رکھین٘دے ہِن۔ رومن کیتھولک اَتے آرتھوڈوکس گرجا گھراں وِچ، صرف مرد پادریاں یا بزرگاں دے طور تے خدمت کر سڳدے ہِن (بشپ، پریسبیٹر اتے ڈیکن) صرف برہمی مرد ای ودھائے اڳواݨی دے عہدیاں اُتے کَم کرین٘دے ہِن جیویں پوپ، سرپرست اَتے کارڈینلز۔ زنانیاں ابیسس اَتے مقدس کُؤاریاں دے طور تے مقرر کرݨ تے اپݨی دیرینہ اَڑان٘داں کُوں نرم کرݨ دا اَغاز کرین٘دیاں پئیاں ہِن، جاں جو کُجھ وݙے جَتّھیاں، خاص طور تے جنوبی بپتسمہ ݙیوݨ آلے کنونشن، ردِ عمل وِچ اپݨی اَڑان٘داں کُوں کُراڑا کرین٘دے پئے ہِن۔ زیادہ تر سبّھے کرشماتی اَتے پینتی کاسٹل گرجا گھر اِیں معاملے وِچ علمبردار ہَن، اَتے زنانیاں کُوں اپݨے قیام دے بعد توں تبلیغ کرݨ دی اجازت ݙیوݨ کُوں قبول کِیتا ہِے۔
مسیحی روائتاں
مسیحی روائتاں جیڑھیاں سرکاری طور تے سنتاں کُوں حیاتی دے غیر ممُولی تقدس دے حامل بندیاں دے طور تے تسلیم کرین٘دیاں ہِن اِیں جَتّھے وِچ زنانیاں کُوں درج کرین٘دیاں ہِن۔ سبھ توں مہان٘دریاں مریم، عیسیٰ دی اَمّاں ہِن جیڑھی پوری مسیحیت وِچ ٻہوں وَدھ احترام دے قابل ہِن، خاص طور تے رومن کیتھولک اَتے مشرقی آرتھوڈوکس وِچ، جِتّھاں اِنّھاں کُوں "خُدا دی اَمّاں" سمجھیا وین٘دا ہِے۔ پولس اَتے پطرس ݙُون٘ہائیں اِی رسولاں نے زنانیاں کُوں کلیسیا وِچ ودھائے اَتے ممتاز عہدیاں اَتے فائز کِیتا، جاں جو اُوہ محتاط ہَن جو کہِیں کوں نویں عہد نامے دے گھریلو ضابطیاں کُوں نظر انداز کرݨ دی ترغیب نہ ݙیوِن۔
نواں عہد نامہ
کُجھ مسیحیاں دا وِچار ہِے جو کلریکل (پادری) آرڈینیشن اَتے نواں عہد نامہ دے بعد کاہنیت دا تصور ہِے اَتے اِین٘دے وِچ اِیں طرحاں دی ترتیب یا امتیاز کِیتے کوئی وضاحتاں کائے نِھیں۔ ٻِنّھاں نے پریسبیٹر اَتے اسقف اَتے Timothy 3:1-7 یا Ephesians 4:11-16 دے استعمال دا حوالہ ݙِتّا ہِے۔ ابتدائی چرچ نے ہِک خَنقاہی روائت تیار کِیتی جین٘دے وِچ کانونٹ دا ادارہ شامل ہئی جین٘دے ذریعے زنانیاں نے بھیݨیں اَتے راہباؤاں دے مذہبی احکام تیار کِیتے، زنانیاں دی ہِک اہم وزارت ہِے جیڑھی اَڄ تئیں سکولاں، ہسپتالاں، نرسنگ گھراں اَتے خَنقاہی وَستیاں دے قیام وِچ جاری ہِے۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:مسیحیت اَتے زنانیاں ونکی:مسیحیت وِچ زنانیاں ونکی:بائبل وِچ زنانیاں ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات ونکی:زنانیاں بلحاظ مذہب ونکی:تِرِیمتاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
وِساندَر........شعور دا سوجھلا
اساکوں تاں حیاتی ہنڈھا ڳئی اے لیکن کجھ لوک اینجھے وی ہوندن جیرھے حیاتی کوں ہنڈھیندن۔جیرھے سچی مچی حیاتی کوں ہنڈھیندن اُنھاں وچ ہک ناں جاویدآصف دا وی ھے۔جاویدآصف ہکے ویلھے ہک چنڳا استاد، چنڳا شاعر ، چنڳادوست اتے انھاں ساریں ڳالھیں کنوں ودھ چنڳا انسان اے۔ اڄ اساݙی ڳالھ دا موضوع جاویدآصف دی شاعری اتے انھاں دی نویل کتاب ’’ وساندر ‘‘ ھے۔شعروادب محبت دی علامت ھے شعر تے شاعر امن دا پرچارک ہوندے۔ اگر دنیا دے ادب تے دید ماری ونڄے تاں عالمی،علمی،ادبی انسائیکلوپیڈیا دے مطابق دنیا دے علم وادب دی تاریخ لکھݨ والے سارے لوک ایں ڳالھ تے متفق ہن کہ دنیادی پہلی لکھت جیرھی کتابی شکل وچ موجود اے او رِگ وید اے جیرھی جو وادئ سندھ اِچ لکھی ڳئی اے او وادئ سندھ ھے جیکوں اڄ اساں سرائیکی وسیب اہدوں۔
ایندا مطلب اے جو ساݙا لکھاری ،ساݙا شاعرہی علم و ادب تے امن دا وارث ہے۔ایں سانگے میں آکھ سڳداں جاویدآصفؔ ایں پیار محبت تے امن دے قلم قبیلے دا وارث شاعر اے۔ کہیں وی زبان دا قد کاٹھ تے اوندی عظمت اوندے لکھتیں نال جُڑیے ہوندن۔سرائیکی زبان پاکستان دیاں قدیم زباناں وچوں ہک اے۔ دارا اول توں گھن تے رنجیت سنگھ تائیں آوݨ والے ہر دھاڑل نے جتھاں سرائیکی دھرتی کوں تباہ و برباد کیتا اُتھاں ایندے ادب تے لکھتاں دی بربادی وچ وی کسر نئیں چھوڑی۔ایندی بربادی دی وجہ ھے جو ایں ست ہزار سال پراݨی زبان دا ادب صرف چند صدیاں پچھوں تک ملدے۔سوائے ہک لکھت نورنامہ دے جیرھی جو تقریباََہک ہزار سال پراݨی اے۔ایندی وجہ ایں تحریرداساݙے تریمتیں کوں یاد ہووݨ اے جیرھیاں او ہر سویل دی نماز دے بعد برکت دے طور تے پڑھدیاں ہن۔جیکر اساں سرائیکی ادب دی ڳالھ کروں تاں شروع وچ سرائیکی کافی ٻہوں مقبول تھئی۔
خواجہ فرید نے کافی لکھ تے اونکوں امر کرݙتا۔مثنوی سیف الملوک لطف علی دے قلم توں ہک لافانی تحریر دے طور تے سامݨے اَئی۔ایں توں بعد سرائیکی ݙوہڑہ اتے مرثیہ سرائیکی ادب تے اڄ تائیں راڄ کریندے پن۔ہر نویں شاعر ݙوہڑہ لکھ تے اپݨے آپ کوں ادب وچ منوایا لیکن سرائیکی غزل والے پاسے کُئی خاص توجہ نہ ݙتی ڳئی بلکہ لوکاں اتلے تک آکھ ݙتا جوسرائیکی زبان دا سبھا ای غزل آلا کائنی،غزل سرائیکی دی صنف ای نئیں۔نہ صرف اے بتھیاں ڳالھیں آکھیاں ڳیاں بھل کتاباں وچ لکھ وی ݙتیاں ڳیاں۔ایں حوصلہ شکنی دے باوجود سرائیکی غزل اپݨا پندھ شروع کیتا تاں موہری شاعراں وچ سئیں خرم بہاولپوری تے ممتاز حیدر ݙاہر ہن تے اڄ جدید غزل لکھݨ والیاں وچ اقبال سوکڑی ،قیس فریدی،نصیرسرمد، عزیزشاہد تے ٻئے ناں والے شاعرغزل لکھدے پن۔ اساں ایہ آکھ سڳدے ہیں جو اڄ دا دور سرائیکی غزل دا سنہرا دور اے ۔غزل دے استاد اے سمجھدن جو سرائیکی وچ غزل لکھدئیں ہوئیں شاعر اردو تے فارسی دی آمیزش کنوں نئیں بچ سڳدا۔
کیوں نہ ہُݨ پوجا کروں چھوڑ کے تیکوں ایندی تیݙی مخلوق وی تاں تیݙی جھلک ݙیندی ھے او زبان جیکوں شناخت توں محروم کر ݙتا ڳیا ہووے،جیندے وسائل تے لٹیریاں قبضہ کر گھدا ہووے،جیکوں لہجہ آکھ تے پسماندہ رکھݨ وچ ریاست دا مکمل ہتھ ہووے۔اوں زبان دے شاعر ،ادیب دا عمومی طور تے جارحانہ رویہ ہوندے لیکن جاویدآصف دا دھرتی ڄائیں کوں جڳواوݨ دا انداز ݙیکھو تیݙی دھرتی غیریں ورتی دھرتی ڄایا کِن تے ڳل ڳئیں جاویدآصف دی شاعری دا سب توں وݙا سُݨھپ شاعری وچ متروک الفاظ دا استعمال اے ایویں لڳدے اے موئے ہوئے الفاظ ݙوجھا جنم گھن تے پورے درشن نال ولا دھرتی تے اُتردے پن جیندی سب توں وݙی مثال کتاب دا ناں ھے۔ جیویں جو حافظ گلاب فیاض سئیں لکھیے کہ’’آصف دی شاعری وچ محبت ،پیار، فطرت دا حُسن اتے سماج دے ݙکھ درد سنوپرے لڳدن۔اوندی شاعری وچ جھِٹ پھلیں دا ریٹااتے ڄالیں پیلھوں دی چھنبی چنی پا تے کھارے چڑھیاں ݙسدئین۔ ایویں لڳدے جیویں لئی لانے جھمر کھیݙدے پئے ہوون،ٹالھیاں آوݨ وا لے ر اہیاں کیتے چھاں وچھائی کھڑیاں ہوون،سندھ دی مݨ تے چندردے سوجھلے وچ ݙکھݨ دی مٹھی ہوا وچ تلوّر یا مرغابیاں آپت اچ چوڳاں پے وٹویندے ہوون ہاڑ دی دھپ اِچ رُلدی سسی اپݨے محبوب پنوں دی ڳول اِچ بھڄدئیں’’ ہوتیں دی گھل میں ہک ڄݨی‘‘ دا رووݨا ویندی روندی ہووے،کئی ہیر اپݨے رانجھے کوں چوری کھویندئیں اے بھؤ ظاہر پئی کریندی ہووے۔ ہیر تیݙی کوں ایہو وپرا رت چاو ݨ نئیں ݙیندا رنگپور توں تھی لنگھدن سارے رانجھݨ جھوک دے رستے طوالت توں بچݨ سانگے میں اتنا آکھساں جاوید آصف دی کتاب اِچ حیاتی دے ہر پُکھ تے ڳالھ کیتی ڳئی اے۔جاویدآصف جیرھے رنگ وچ شاعری دی شروعات کیتی اے ݙیکھ تے لڳدے جوآوݨ والے وقتیں وچ سرائیکی ادب دیاں واڳاں ٻہوں مناسب لوکیں دے ہتھ وچ ہوسن تے جاویدآصف دی قابلیت دا قائل نہ تھیوݨ اوندے نال ادبی وانج ہوسی۔جاویدآصف جہیں لوکیں دی میں ڈھیر ساری قدر کرینداں کیوں جو ایہے لوک آوݨ والے وقت دے احمدخاں طارق،سچل سرمست اتے خواجہ غلام فرید اِن۔ (ساحر رنگپوری)
لفظ " وساندر" فیس بک تے دوستاں نال رل نویں اکھراں دی ڳول تے پٹ پھرول دی کچاہری کرݨ ٻہوں ودھیا کم ہے ـ لالہ جاوید آصف دے نویں شعری مجموعے دا ناں " وساندر " ء ۔ انھاں وسیب توں سوال پچھے جو وساندر دا سرائیکی زبان ءچ کیا مطلب ء ؟ سوال دا جواب سنگتیاں رل تے ݙتے جو اکثریت دوست لفظ " بھاء یا سوجھلے " تے ٹھہئین ۔ پر جیویں جو ہر ہک لفظ اپݨے اندر تہذیب و ثقافت دے لہی چاڑھی دی مکمل کتاب ہوندے تاں وت ڈھیر پٹ پھرول کرݨ دی لوڑھ ء ۔۔۔۔۔ ہک تاں سنگتی ایں ڳالھ کوں ضرور چیتے رکھن جو ہر لفظ دا اپݨا ہک تل وطن ( اوریجن) ضرور ہوندے ۔ کہیں وی ٹوٹے بھوئیں دے لگدِڑ ٻنّے ہمیشہ نویں پُراݨے لفظاں دی آمدو رفت رکھیندن ، اثر انداز تھیندن ، کئی اویں رہ ویندن کئی اپݨیاں صوتاں ٻولارے الاء بدلا تے نویں لفظ بݨ نویں سِروں نویں معنی تشبیہہ استعارے نال ورتیندن ۔۔۔۔ سرائیکی وسیب دا جغرافیہ دے چُدھاروں ٻنّے بلوچستان دی بلوچی پشتو پہاڑی فارسی ،ٻئے پاسوں سندھی، راجستھانی صحرائی ۔ اُتاڑ ءچ ہمالیائی پہاڑی سرائیکی ہندکو تے پوٹھوہاری لہجے تے زباناں ہن جنہاں دے ڈِھڳ الفاظ سرائیکی زبان ءچ ورتیندن ۔۔۔۔۔ انہاں دا زیادہ تر استعمال لگدڑ علاقیاں ءچ زیادہ ہوندے تے وسیب دے آدھل ءچ آتے اے اوپرے الفاظ تل دی ٻولی ءچ اپݨے لہجہ صوت الارا وٹا تے سرائیکی زبان ءچ ہِک مِک تھی ویندین۔ــــــ انگریزی ۔۔۔۔ ہندی ،،، سنسکرتی فارسی عربی ترکی سنٹرل ایشیائی تے ہسپانوی الفاظ سرائیکی ءچ ورتے ویندن پر مختلف لہجہ تے الارے ءچ ـــــــ مثال طور لفظ "واٹر" انگریزی دا ء جیندا مطلب پاݨی ء پر سرائیکی ءچ واٹر دا مطلب پاݨی دا کھالہ ء۔ ۔۔۔۔۔ اینویں لفظ "مینر" جیندا مطلب چھوٹا کھالہ ء جیڑھا انگریزی ءچ مائینر ء۔۔۔۔۔ اینویں کئی وݙیاں زباناں دے الفاظ اساݙی سرائیکی زبان ءچ ہن۔۔۔ ہُݨ جیکر لفظ " وساندر" دے مُنڈھ پاند کوں چا پکڑوں تاں پہلے ݙو حرف "و تے س" وس بݨدے ۔۔۔۔۔ زیر تے زبر لاوݨ نال زہر تے اباد ۔۔۔۔۔ وسیندڑ یعنی رہائشی ۔۔۔۔۔۔ مطلب ونڄ بݨسی۔۔۔۔۔۔۔۔ اڳوں الف لاؤ تاں " وسا" ونڄ تھیسی یعنی اعتبار ۔۔۔۔۔۔ ݙوجھے پاسے "بھاء" یا روشنی سوجھلا دے مفہوم ءچ سرائیکی ٻولی ءچ رلدے ملدے الارے صوت یا الفاظ لفظ وساندر نال کتھاؤں نئیں رلدا۔ ول اُتوں اے سرائیکی وسیب ءچ اپݨے ایں مفہوم ءچ مستعمل نئیں۔۔۔۔۔ تھی سگدے جو میݙے علمءچ نہ ہوے ۔ میݙا خیال ء جو اے لفظ درآمدی ء۔ شہزاد عرفان
کھارے چڑھدی سک
کتویں ݙینھ توں ایں چندری جائیداد دا شر پیا یندے اپݨا حصہ چھوڑݨ سانگے نوٹھا لاوݨ ائی ہم
تحریر: اقبال عباسی آتش نے کیا خوب آکھیا ہا ؎شاعری بھی کام ہے آتش مرصع ساز کا جیا مارکا جڈاں وی میں کہیں شاعر کوں سنڑداں یا پڑھداں ہمیشہ ایں لگدے جو. روزمرہ دے او الفاظ جیرھے ساڈے کیتے. بے قیمت ہوندن جڈاں او کہیں فنکار دے ہتھ لگدن تاں او کہیں ماہر جوہری وانگوں انھاں کوں تراش خراش تے ہک نویں تے سوہݨی صورت ایں ڈیندے جو قاری تے سامع اونکوں او جادوگر سمجھ گھندے جیندے اگوں سامری وی ہتھ بدھ کھڑےـ میکوں وی سرائیکی تے اردو ادب دا ہک خوشہ چیں ہووݨ دا اعزاز حاصل اے تے کجھ مشہور شاعراں نال میڈا ذاتی تعلق وی ھے انھاں وچوں ہک سوہݨے لہجے دے شاعر نال تعلق سوشل میڈیا تے بݨیا جیرھا ھے پیا جیڑھا دن بدن اگوں تے ودھدا ویندےـ سئیں جاوید آصف سئیں میڈے فیس بک دے دوست ہن انھاں دی شاعری پڑھݨ دی ابتدا وی میں سوشل میڈیا توں کیتی تے خوش قسمتی نال اڄ میڈے ہتھ اچ انھاں دی تازہ کتاب "کھارے چڑھدی سک "ھے جیکوں پڑھ تے میکوں اے احساس تھیندا پے کہ شاعر ہک فنکار نئیں ہوندا بلکہ او نبض شناس وی ہوندے جیرھا معاشرے دی خرابیاں تے بیماریاں کوں منظوم شکل شکل اچ پیش کرݨ دے نال نال انھاں دی لاعلاجی تے وی نوحہ کناں ہوندے ـ میݙے ذاتی خیال اچ شاعر او خاکروب وی ھے جیرھا معاشرے دی چیچک تے کوڑھ کوں سوہݨے لفظاں دا جامہ پوا تے نہ صرف اونکوں کجی رکھدے بلکہ اوندا علاج وی کریندےـ ایہومنظر ایں کتاب اچ میکوں نظریا جیندے اچ. نہ صرف وسیب دا نوحہ ہے بلکہ محرومیاں دا ذکر وی ھے تے ظالم رسماں ریتاں تے کڑوی تنقید وی ھے ـ سرائیکی وسیب دا موجودہ المیہ وسائل دی غلط تقسیم ھے جیندی وجہ توں ساڈی قوم دے نصیب اچ غربت بیماری جرائم تے خودکشیاں نے دیرے لا گھدن ـ ساڈے نینگر اپݨے بالاں دا پیٹ پالݨ کیتے پردیس اچ دیرے لائی پن تے اکثر نینگراں دی واپس لاش ولدی ہے ایں ڈکھ کوں ہر شاعر نے بیان کیتے لیکن ایں کتاب اچ ایکوں ہک سوہݨے انداز نال بیان کیتا گئے جیویں ہک غزل دا شعر اے ؎اماں ہر کئی گھر ول آندے، میڈا لالہ عید اتے وی گھر نی آندا کیوں نی آندا تے ٻی جاہ اہدن ؎عید برات دی ایہا خوشی ہوندی ہئی رڄ تے کھاؤسوں ٹکر یکے، کھیڈدا ہم
سدھ نی پھل دے کن اچ تتلی کیا آکھیے پھل تے منہ تے یکدم سرخی آ گئی ھے
قادرالکلامی رمز و کنایہ تشبیہات تے استعارات دا بھر پور استعمال کریندے ہوئے ایں کتاب اچ شاعر نے اپݨی آسان. تے عام فہم زبان اچ غزل گوئی دی صنف کوں اپݨے عروچ تے پجاوݨ وچ بھر پور کردار ادا کیتے کیوں جو میں سمجھداں کہ اج دے دور اچ سب زباناں جدیدیت دے دور اچ ہن تے انھاں وچ مختلف زباناں دی آمیزش ہے تاں سرائیکی کوں وی اے شرف حاصل اے. کہ اے زبان وی نویں زمانے دے وچ ڈھل گئی ھے تے نویں نسل جیڑھی پراݨی سرائیکی توں ناواقف ھے او جاوید آصف سئیں دی شاعری کوں آسانی نال سمجھ سگدی ھے
اوندا ہتھ یتیم دے سر توں چو گیا ھے اوندے ہتھ چ اج کل تسبی آ گئی ھے
تے ٻی جاہ تے اہدن ڈھیر نہیں تاں جیں ویلھے پھلیں دی چوݨی تھیوے بلبل تے  تتلی  دا  حصہ  لازمی  چھوڑیا  ونجے
اور حقوق اللہ دی ادائیگی کیتے نکلدا پیا ہم اگوں حقوق  العباد  آ  گئے  سواد  آ ڳئے
دامیہ فاروق
دامیہ فاروق (اردو: دامیہ فاروق) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ٣ دسمبر 1998ء) ہِک پاکستانی ڳائیکہ نغمہ نگار اَتے موسیقار ہِن۔ 2012 وِچ تیرھاں ورھیاں دی عمر وِچ اپݨے کَم کار دا اَغاز کرین٘دے ہوئے، ایں نے اپݨا پہلا البم "دامیا ڈیبیو" جاری کِیتا جین٘دے وِچ اَٹھ ڳاݨے شامل ہَن۔ اِیں البم وِچ ترے میوزک ویڈیوز وی شامل ہَن۔
2012 دے اَخِیر وِچ، اِیں نے اپݨی وݙّی بھیݨ "پریسہ فاروق" دے نال رَل تے ہِک ڳاݨا "جانا آئی مس یو" بݨایا۔ اوہ مختلف چینلز اُتے کئی ٹی وی شوز وِچ بطور مہمان مدعو کِیتی ون٘ڄ چُکّی ہِن اَتے اِنّھاں دے متعدد انٹرویوز تھی چُکّے ہِن۔ اُوندے بعد توں اِنّھاں نے مُلخ بھر وِچ اپݨے فن دا مظاہرہ کِیتا۔ ڈراما سیریلز "سن یارا" (اے آر وائی ڈیجیٹل) ، "پھر سے میری قسمت لکھ دے" (ہم ستارے) ، "دل محلے کی حویلی" (جیو ٹی وی)  "زندگی مجھے تیرا پتہ چاہیے" (پی ٹی وی) ، "کس سے کہوں" (پی ٹی وی) اَتے ٻئے ڈرامیاں وِچ پس پردہ ڳائیکی کر چُکّی ہِن۔ عشق پازیٹو ، بلائنڈ لو (2016) ، پنجاب نہیں جاؤں گی اَتے ٻہوں ساریاں فلماں وِچ وی ڳاݨے ڳا چُکی ہِن 2015 وِچ، دامیہ نے اپݨا سنگل "رب جانے" لانچ کیتا اَتے رومانیہ دے مہان٘درے بینڈ سابق اکسانٹ ٹی ڈبلیو او دے نال فن دا مظاہرہ کِیتا۔ 2016 وِچ، دامیہ نے اپݨی بھیݨ پاریسہ دے نال رَل تے ہِک دوڳانا جاری کِیتا۔ این٘دے کجھ ویلے بعد دامیہ کوں کوک اسٹوڈیو وِچ ڳاݨا ڳاوݨ کِیتے سݙّیا ڳیا۔ انّھاں نے کوک اسٹوڈیو دے سیزن 9 وِچ سبھ توں گھٹ عمر مہان٘دری فنکارہ ہووݨ دا اعزاز گِھدّا۔ انّھاں نے ایہ ڳاݨ فاخر دے نال ڳایا۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں
دُعا ملک
دعا ملک ((اردو: دعا ملک) (انگریزی: Dua Malik) (ڄَمَّݨ دا سال: 1994ء) پاکستانی ڳائیکہ، نغمہ نگار، میزبان اَتے کمپوزر ہِن۔ انہاں نے پاکستان وِچ ایکسپریس انٹرٹینمنٹ اُتے سور ساتھ سویرا دی میزبانی کیتی۔ ملک نے متعدد پاکستانی سیریلز دے مُکھ ڳاݨے ڳائے ہِن جیویں: عشق میں تیرے، رانجھنا اتے اک پگل سی لڑکی" شامل ہِن۔ دُعا ملک نے 2018ء دی سیریز "خفا خفا زندگی" وِچ امبر دے کردار نال اپݨی اداکاری دا اَغاز کِیتا۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکارہ ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ونکی:پاکستانی ڈرامہ اداکارہ ونکی:پاکستانی ڈرامہ اداکارائیں ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز
ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
سمرہ خان
حیاتی دا احوال
سمرہ خان نے 6 ورھیاں دی عمر توں ای نغمے ڳاندی پئی ہِن۔ "حنا کی خوشبو" دے اجراء دے بعد، خان نے "پلے بیک لاؤنج" دی ساجھے داری نال ہک ساتھ ڳاݨے "بول" اَتے "تیری صحبت" جاری کِیتا۔ جیکوں سُݨݨ آلیاں نے ٻوں پسند کِیتا۔
اِنّھاں نے انجو انج پاکستانی ڈرامیاں کِیتے نغمے ڳائے۔ سمرہ خان دے مہان٘درے نغمے "یہ رہا دِل" اَتے "گلا" ہِن۔ خان نے ہِک ریلٹی شو "میوزک گیراج" وِچ مقابلہ کِیتا، اَتے 2018ء دا بہترین ڳائیکہ دا ایوارڈ جِتّیا۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی لوک ڳائیکہ ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں
سمرہ خان (انگریزی: Samra Khan) دبئی وِچ رہوݨ آلی، پاکستانی ڳائیکہ ہِن۔ اوہ حقیقی شو میوزک گیراج دی فاتح اَتے کوک اسٹوڈیو (پاکستانی سیزن 8)  دے ڳاݨے "حنا کی خوشبو" دی ڳائیکہ ہِن۔
حیاتی دا احوال
سمرہ خان نے انسٹی ٹیوٹ آف بزنس مینجمنٹ توں ایم بی اے دی ڈگری حاصل کیتی۔ پیشہ دے لحاظ نال بینکر ہِن۔ کوک اسٹوڈیو وِچ ڳاوݨ دا موقع مِلّݨ تے سمرہ خان نے ڳاݨے کوں اپنا پیشہ بݨایا۔ اُنّھاں نے عاصم اظہر دے نال کوک سٹوڈیو (پاکستان سیزن ٨) وِچ ہِک نغمہ "حنا کی خوشبو" کوں اپݨی اَواز ݙِتّی جین٘دی وجہ توں سمرہ خان نے موسیقی کِیتے خود کوں وقف کر چھوڑیا۔
صنم سعید
thumb|صنم سعید صنم سعید (اردو: صنم سعید) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 30 نومبر 1984ء) (ڄَمَّݨ دی جاء: لندن، انگلینڈ) ہِک پاکستانی ماڈل، ڳائیکہ اَتے اداکارہ ہِن۔
موسیقی دا کَم کار
صنم سعید نے میڈ فار اسٹیج پروڈکشنز کیتے تَلّے ݙِتّے ڳئے ڈرامیاں وِچ کَم کِیتا:
حیاتی دا احوال
صنم سعید 30 نومبر 1985 کوں لندن وِچ ڄَمّی ہئی اتے چِھی ورھیاں دی عمر وِچ اپݨے وطن پاکستان وَل آئی۔ انّھاں دا مستقل ٹِکاݨاں کراچی وِچ ہِے۔ انهاں نے اپݨے شوبز دے پن٘دھ دا اَغاز ماڈلنگ نال كيتا۔ تھيٹر کِیتے وی كئی ڈرامے كیتے جِنّھاں وِچ مامامیا، شکاگو اتے دھانی قابلِ ذكر ہِن۔ اداکارہ دے دُھم پاوݨ آلے ڈرامیاں وِچ میرا نصیب ، فراق: دوریاں محبت کا زوال ، متاع جَاں ہے تو‎ ، تلخیاں ، زندگی گلزار ہے اَتے دیارِدل قابلِ ذكر ہِن۔ کیک فلم کِیتے لکس اسٹائل ایوارڈ دی طرفوں بہترین اداکارہ دا ایوارڈ ݙِتّا ڳیا۔ 2019 وِچ ڈیلی ٹائمز نے صنم سعید کوں "پرائیڈ آف پاکستان" دا ناں ݙِتّا۔ ۔
ذاتی حیاتی
صنم نے 2 جنوری 2015 وِچ اپݨے بچپن دے ٻیلی فرحان حسن نال شادی کِیتی ۔ 2018 وِچ اِنّھاں دی طلاق تھی ڳئی۔ ۔
موسیقی دا کَم کار
صنم سعید نے کوک اسٹوڈیو دے تِریجھے سیزن وِچ حِصّہ گِھدّا اتے عارف لوہار دے نال "الف اللہ (جگنی)" اتے میشا شفیع دے نال "عائشہ" ڳایا۔ میشع شفیع دے ڳاݨے "چوری چوری" وِچ پس منظر وِچ اَواز ݙِتّی۔
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ ونکی:پاکستانی فلمی اداکار ونکی:لالی وُوڈ دے اداکار ونکی:لالی وُوڈ دیاں زنانیاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکارہ ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ونکی:پاکستانی ڈرامہ اداکارہ ونکی:پاکستانی ڈرامہ اداکارائیں ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
نواب فتح محمد خان عباسی
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور، حضرت عباس بن عبد المطلب دے خاندان توں ہن۔ انہاں دا شجرہ نسب کجھ ایویں ہے:
دستار بندی
اگرچہ صاحبزادہ حاجی خان نے نواب فتح محمد خان دا خطاب اختیار کر گھدا ہئی لیکن قلعہ دراوڑ اچ انہاں دی دستار بندی مورخہ 11 جمادی الثانی 1269ھ بمطابق 23 فروری 1853 کوں تھئی۔
فقیر سراج الدین دا قتل
نواب فتح محمد خان کوں تخت تک پہنچاوݨ والیاں اچ مرکزی کردار فقیر سراج الدین دا ہئی جیں نے ایرانی داؤد پوتراں تے لمے دے امیراں کوں قائل کیتا کہ برطانوی حکام تخت نشینی دے داخلی معاملات اچ مداخلت نہ کریسی۔ سراج الدین نے اپݨے منصوبیاں کوں ایں قدر احتیاط دے نال عملی جامہ پہوایا کہ ہک جان وی ضائع نہ تھئی حالانکہ حریف دعویداراں دی افواج رو برو کھڑی ہن لیکن اوں دانش مندی دی وجہ توں ہی اوندے بہت سارے دشمن بݨ ڳئے۔ عقیل خان، سردار خان، اسد خان تے دیگر درباری اوندی خوشحالی تے اثر و رسوخ توں حسد کرݨ لڳے۔ اگرچہ سراج الدین نے داؤد پوتراں دی مدد نال انقلاب بپا کیتا ہئی لیکن اوہ انہاں دی ہٹ دھرمی تے بھروسا نہ رکھدا ہئی تے فوج اچ تعینات کیتے ڳئے زیادہ تر قابل اعتماد افسران (جنہاں کوں قلعہ دراوڑ مماچ لایا ڳیا ہئی) اوندے اپݨے رشتے دار تے عزیز ہن۔ ایں طرح عقیل خان اچراݨی کوں موقع مل ڳیا تے اوں نے 10 مئی 1853ء دی شام کوں نواب فتح محمد خان کوں اطلاع ݙتی کہ  تمام افواج سراج الدین دی مرہون منت ہن تے انہاں تے بھروسا نی کیتا ونڄ سڳدا۔ اوں نے نواب کوں مشورہ ݙتا کہ انہاں دی جگہ تے داؤد پوتراں کوں لاوݨا چاہیدا اے۔ کجھ ہچکچاہٹ دے نال نواب نے 200 داؤد پوتراں کوں قلعے اچ آوݨ دی دعوت ݙتی۔ ایں کارروائی دے بارے سݨ کے فقیر سراج الدین محل اچ ڳیا تے نواب کوں پیغام بھیڄا کہ اگر اوندیاں کارروائیاں تے اعتماد نی تاں اونکوں مستعفی تھی ونڄݨا چاہیدا اے۔ نواب نے اونکوں پیغام اچ اڳلی صبح تک انتظار کرݨ کوں آکھا لیکن فقیر نے فی الفور اسد خان تے اللہ بچایا اچراݨی کوں اونہی رات احمد پور اچ قید کروا ݙتا۔ اوں نے انہاں دے خادماں کوں وی غیر مسلح کروایا تے احمد پور والی افواج کوں دراوڑ سݙوایا۔ اوہ سورج طلوع تھیوݨ دے وقت اتھاں پہنچ ڳئیاں۔ تݙانہہ ایرانیاں نے نواب کوں قائل کر گھدا کہ فقیر اونکوں معزول کرݨ دی تیاری کریندا پیا ہئی تاکہ اوندے بھائی صاحبزادہ عبد اللہ خان کوں تخت تے ٻلھا سڳے۔ نواب کوں اپݨے کیتے بدنیت پا کے فقیر نے دوبارہ استعفی پیش کیتا لیکن اونکوں حکم ݙتا ڳیا کہ اوں وقت تک کتھائیں نہ ونڄے جے تک نواب کوں برطانوی حکام توں تخت نشینی دی خلعت نہ مل ونڄے۔ جلد ہی سید سرور شاہ نے کھلم کھلا اوندی توہین کیتی جیندے تے فقیر نے اپݨی تلوار کڈھی تے اوندے ول چل پیا لیکن ݙوہاں حریفاں کوں الڳ الڳ کر ݙتا ڳیا تے معاملہ رفع دفع تھی ڳیا۔ 11 مئی کوں داؤد پوتراں نے فقیر تے اوندے بھائی نواز الدین تے پہرا لا ݙتا تے ترئے چار روز بعد اونکوں نواب دی تعظیم کرݨ توں روک ݙتا ڳیا۔ اوندے بعد فقیر سراج الدین دی ریاستی املاک قبضے اچ گھن گھدے ڳئے تے اوندے نامزد کردہ افراد کوں عہدیاں توں فارغ کر ݙتا ڳیا۔ 15 جون کوں اوندے مخالفین نے الزام عائد کیتا کہ فقیر سراج الدین دے ذمہ ریاست دے ݙو لکھ روپے واجب الادا ہن۔ اوں رقم دا مطالبہ کیتے ونڄݨ تے اوں نے جواب ݙتا کہ سرور شاہ تے جمعدار احمد خان ملزنی دے آوݨ تے اوں دعوے دا جواب ݙیسی۔ جݙݨ سرور شاہ ، فقیر دے کول ڳیا تے اینجھے الفاظ استعمال کیتے کہ اوں نے غصے اچ آ کے سرور شاہ تے تلوار دا وار کر ݙتا۔ سرور شاہ زخمی نہ تھیا لیکن اوندے ساتھیاں نے فقیر تے حملہ کر کے اونکوں مار سٹا۔ جمعدار احمد خان ملیزئی مقتول فقیر دی جگہ تے وزیر بݨا۔
ریاست دی عسکری طاقت
اوں وقت ریاست دی عسکری طاقت 3743 بندوق بردار آدمیاں تے مشتمل ہئی۔ اوں فوج دی تنخواہ نواب ݙیندا ہئی تے اوندے علاوہ داؤد پوترے ضرورت دے وقت عسکری ملازمت دے بدلے جاگیراں گھندے ہن۔ انہاں دی تعداد اندازاً ویہہ ہزار آدمی ہئی۔
تعمیرات
اوں سال بہاولپور توں کوٹ سبزل تک ہک سڑک تعمیر کیتی ڳئی۔ 54-1853ء اچ کراچی توں ہک سڑک کیتے سروے وی کیتا ڳیا ہئی۔ 1854ء اچ پٹیالہ دے نال دوستانہ تعلقات قائم تھئے۔
معزول نواب دا خط
لاہور دے قلعے اچ نظر بند سعادت یار خان کوں دست برداری تے پچھتاوا تھیا کیونکہ ہݨ اوندا نصف الاونس معطل کر ݙتا ڳیا۔ اوں نے جیل توں ہی ہک خط داؤد پوتراں دے ناں لکھا جیہڑا نواب تک پہنچ ڳیا۔
جنگ آزادی
20 مئی 1857ء کوں نواب کوں سرسا دے سپرنٹنڈنٹ مسٹر آلیور دی جانب توں ہک خط وصول تھیا جس چا درخواست کیتی ڳئی کہ بہاول ڳڑھ اچ رکھی ڳئی افواج کوں فاضلکا بھیڄا ونڄے۔ چنانچہ 200 سوار روانہ کر ݙتے ڳئے۔ بعد ازاں چیف کمشنر دی درخواست تے 500 سوار تے 500 پیدل سپاہی سرسا دی جانب بھیڄے ڳئے تے انجام کار ریاست نے تمام ترئے ہزار آدمی روانہ اوں طرف روانہ کر ݙتے ڳئے۔
منشی چوکس رائے دا قتل
نواب فتح محمد خان نے سوچا کہ منشی چوکس رائے اگر زندہ ریہا تاں خطرہ پیدا تھی سڳدے لہٰذا فقیر الدین نے اونکوں قلعہ اسلام ڳڑھ بھیڄا تے خفیہ ہدایت کیتی کہ رستے اچ موقع ݙیکھ کے اونکوں قتل کر ݙتا ونڄے ۔ اوں حکم تے عمل درآمد تھیا تے منشی دی لاش ریت دے ہک ڈھیر اچ دٻا ݙتی ڳئی۔
معزول نواب دے متعلق انتظامات
دستار بندی دے بعد نواب فتح محمد خان نے معزول نواب صادق محمد خان سوم کوں بھانڈا (غلے دا گودام) توں کڈھ کے ہک راحت بخش مکان اچ زیر حراست رکھا۔ معزول نواب نے اپݨے زیر قبضہ تاج تے زیور نواب فتح محمد خان کوں بھیڄ ݙتے۔ نواب فتح محمد خان نے کمال فراخ دلی دا مظاہرہ کریندے ہوئے نہ صرف اوہ سب واپس بھیڄ ݙتا بلکہ مزید کئی تحائف بھیڄے تے بہت سارے خادم بھڄوائے نیز یقین ݙیوایا کہ اوندے نال رویے اچ کوئی فرق نہ آسی ماسوائے ایندے کہ اوہ نظر بند رہسی۔ نواب فتح محمد خان نے معزول نواب دے دیگر بھائیاں کوں وی رہا کر ݙتا تے انہاں دے نال مہربانی نال پیش آیا۔
نیا پولیٹکل ایجنٹ
1855ء اچ پیر عباس خان دی وفات تے پیر ابراہیم اوندی جگہ مقامی پولیٹکل ایجنٹ بݨا۔
کابینہ
نواب فتح محمد خان نے درج ذیل افراد کوں اپݨی کابینہ اچ شامل کیتا:
نواب بہاول خان سوم عباسی
پیدائش
صاحبزادہ رحیم یار خان دی پیدائش 1797ء اچ تھئی۔ آپ نواب صادق محمد خان دوم دے سب توں وݙے بیٹے ہن۔
امیر علی اکبر خان دا خط
ایں آدمی کوں دریا دے پار کڈھ ݙتا ونڄے تے اوندے گھنائے ہوئے تحائف واپس کر ݙتے ونڄن۔
نواب فتح محمد خان عباسی
انعامات دی تقسیم
14 جمادی الاول کوں نواب فتح محمد خان نے افسراں تے انہاں امراء اس چ تحائف تقسیم کیتے جنہاں دی مدد نال اوہ تخت تے ٻیٹھا ہئی۔ اوں نے کجھ داؤد پوتراں تے امراء دا الاؤنس جاری رکھݨ دا حکم ݙتا تے ایویں اپݨے خادماں تے امرا کوں خوش کیتا۔
اولاد
نواب فتح محمد خان نے اپݨے پچھوں ݙو پتر چھوڑے ہن۔
نواب بہاول خان سوم عباسی
امیر علی اکبر خان دا خط
رمضان خان افغان نامی اے شخص اپݨے نال 100 پستول ،ہک دوربین ، ہک بندوق تے قطب نما وی گھن آیا ہئی۔
پولیٹکل ایجنٹ دی جانب توں حکم ملا کہ:
پولیٹکل ایجنٹ
نواب محمد بہاول خان سوم دے دور اچ برطانوی حکام دی جانب توں درج ذیل پولیٹکل ایجنٹ ریاست بہاولپور اچ تعینات کیتے ڳئے۔
وفات
نواب محمد بہاول خان سوم کجھ عرصہ بیمار رہݨ دے بعد 5 محرم 1269ھ بمطابق 19 اکتوبر 1852ء کوں بمقام دراوڑ وفات پاتی۔ آپ دی تدفین دراوڑ اچ شاہی قبرستان اچ کیتی ڳئی۔
ولی عہد دا تعین
بورڈ آف کنٹرول دے ارکان مسٹر Hansel تے مسٹر جان لارنس دی دعوت تے نواب محمد بہاول خان سوم، صاحب زادہ سعادت یار خان، مبارک خان، محمد خان تے ریاست دے دیگر امرا دے ہمراہ (1100 پیدل، 400 سواراں تے 2 توپاں سمیت ) ملتان دے دورے تے آیا۔ 31 دسمبر 1851ء کوں لارڈ ڈلہوزی نال ملاقات کیتی جیندے اچ ملتان مہم اچ خدمات انجام ݙیوݨ تے نواب محمد بہاول خان سوم دا شکریہ ادا کیتا ڳیا۔ اون ملاقات اچ نواب نے ہک خریطہ پیش کیتا جیندے اچ اے چار درخواستاں کیتیاں ڳئیاں ہن: 18 جنوری کوں لارڈ ڈلہوزی نے اپݨے جواب اچ سعادت یار خان کوں ولی عہد من گھدا تے اونکوں 21 خلعتاں نال نوازا۔
دہلی دا دورہ
نواب محمد بہاول خان سوم کوں اپݨے روحانی قائد خواجہ شاہ محمد سلیمان تونسوی آف تونسہ شریف دی وفات (7 صفر 1266ھ) نے شدید ݙکھ نال دوچار کیتا تے تݙانہہ دے بعد نواب نے والاں اچ رنگ لاوݨا چھوڑ ݙتا۔ اوں نے دہلی تے اجمیر اچ چشتی خواجگان دے مقبریاں دی زیارت کرݨ دا وی عہد کیتا۔ ممدوٹ اچ اوندا پرتپاک استقبال کیتا ڳیا جتھاں لاہور دے سراج الدین فقیر تے شاہ نواز الدين فقیر نے اوندے نال ملاقات کیتی۔ اوں ملاقات دے بعد ریاست اچ اوں خاندان دا اثر و رسوخ تݙانہہ توں شروع تھیا۔
اولاد
نواب محمد بہاول خان سوم نے اپݨے پچھوں چھی پتر چھوڑے جیہڑے اے ہن:
اسم صوت
اُٹھ دا پاݨی پیوݨ
سُوترݨ
اُٹھ کوں ہکلݨ
ہُنگارݨ
نواب بہاول خان سوم عباسی
امیر علی اکبر خان دا خط
25 جولائی 1842ء کوں نواب محمد بہاول خان سوم کوں کابل دے امیر دوست محمد دے بیٹے امیر علی خان توں درج ذیل خط موصول تھیا۔
اسم صوت
حقے دا ٻولݨ
ڳنا چوپیندئیں ہوئیں منہہ کنوں نکلݨ آلی اواز
اُٹھ دا پاݨی پیوݨ دے بعد
نواب بہاول خان سوم عباسی
امیر علی اکبر خان دا خط
اساں سر الیگزینڈر برنز کوں قتل کر ݙتے تے برطانوی حکومت دا سارا سامان ساݙے قبضے اچ آ ڳیا ہے۔ برطانوی خزانے دی بدولت شہر دے گداگر امیر تھی ڳن۔ ایہ ملک دی صورت حال ہے تے ہݨ تہاکوں چاہیدا اے کہ ݙو مسلم ریاستاں دے درمیان اچ دوستی دا نصب العین اڳاں ودھاوݨ کیتے کمر ٻدھ گھنو۔
اسم صوت
گُڑکݨ
نواب بہاول خان سوم عباسی
امیر علی اکبر خان دا خط
نواب نے ایہ خط مقامی پولیٹکل ایجنٹ کوں ݙے ݙتا تے نالے ہک پروانہ وی ݙتا جس اچ آکھا ڳیا ہئی کہ:
اسم صوت
چُوسݨ
پھُݨکݨ
کہیں شے کوں چَھنڈکݨ نال پیدا تھیوݨ آلی اواز
ٻٹیرے دی اݙاری دا انداز
چُسکی
دروازہ کھڑکݨ دی اواز
ٻاکݨ
ٻکاٹ
درد یا کہیں ٻئی وجہ نال چِیکݨ یا کراہن ْدی اواز
نواب بہاول خان سوم عباسی
امیر علی اکبر خان دا خط
گورنر جنرل نے ایں وفاداری تے نواب دا شکریہ ادا کیتا۔ مئی 1843ء اچ نواب کوں امیر علی اکبر دی جانب توں ݙوجھا خط موصول تھیا جیہڑا نواب نے ہک مرتبہ ول برطانوی حکومت دے حوالے کر ݙتا۔ سنجراݨہ تھاݨہ دا قیام == نومبر 1843ء اچ سرسا دے مجسٹریٹ مسٹر رابنسن نے بہاول ڳڑھ دے دورے تے آئے ہوئے نواب کوں ݙسا کہ آصف والا، مروٹ تے ابوھر اچ جرائم دی روک تھام کیتے ضروری ہئی کہ سنجراݨہ خطے کوں زیر کاشت گھنایا ونڄے تے اتھاں ریاست تے برطانوی حکومت دے مشترکہ خرچ نال ہک پولیس چوکی قائم کیتی ونڄے۔ نواب نے ایں رائے نال اتفاق کیتا لیکن چوکی دی تعمیر دا تمام خرچ خود برداشت کرݨ کوں ترجیح ݙتی تے اونکوں ریاستی سواراں دے ہک مضبوط دستے دی زیر نگرانی رکھا۔ اوں چوکی دا ناں نواب دے بیٹے دے ناں تے سعادت ڳڑھ رکھا ڳیا۔
نواب صادق محمد خان سوم عباسی
thumb|Saraiki thumb|Coat of arms of State of Bahawalpur thumb|Flag of State of Bahawalpur نواب صادق محمد خان سوم (سعادت یار خان) (وفات 1861ء) ریاست بہاولپور دے ستویں نواب ہن۔ آپ محمد بہاول خان سوم دے بیٹے ہن۔ آپ کوں نواب نے اپݨی زندگی اچ ولی عہد نامزد کیتا ہئی۔ آپ نے صرف چار مہینے حکمرانی کیتی۔ اوندے بعد آپ کوں صاحبزادہ حاجی خان (نواب فتح محمد خان) نے معزول کر کے قید کر ݙتا ہئی۔
اسم صوت
کچیں سلھیں دابݨاوݨ
کونج دی اواز
واڄے دا ہولیں وڄݨ یا کہیں دا ہولئیں ہولئیں آپ خوردا ڳاوݨ
آدمی دے نچھن دی اواز
ڈو، ڈو
سڄے ڄئے ٻال دے رووݨ دی اواز
مُٹھارݨ
ݙݙرݨ
بُھوکݨ
شَرکݨ
کتے دی دردیلی اواز
چھٻکݨ
دھاڑ
ہِݙک
ݙنگریں کوں ہکلݨ کیتے
نواب بہاول خان سوم عباسی
سپاہیاں دی بغاوت
نواب محمد بہاول خان سوم نے دستار بندی دے بعد محمد یعقوب بخشی دی خدمات دے اعتراف اچ اونکوں وزیر تعینات کیتا۔ اوہ ہک زبردست سپاہی ہئی لیکن اوندے اچ وزیر والی خوبیاں دا فقدان ہئی تے اوندی انتظامیہ سنگین ناراضگیاں تے منتج تھئی۔ روہیلہ سپاہیاں نے بغاوت کر ݙتی تے تنخواہ کیتے شور مچاوݨ لڳے۔ نال ہی رنجیت سنگھ ڈیرہ غازی خان ضلع کیتے واجب الادا نذرانہ دے حوالے نال دباؤ پاوݨ لڳا۔ نواب نے وزیر دی سرزنش کیتی لیکن جواب اچ اوں نے محض دعا منگݨ تے مراقبہ کرݨ تے ہی اکتفا کیتا۔ دریں اثنا روہیلہ بغاوت سنگین صورت اختیار کر ڳئی تے اوندی سرکوبی دی خاطر سپاہیاں کوں اُچ بھیڄݨا پیا لیکن باغیاں نے شیر شاہ سید جلال دی خانقاہ اچ بند تھی کے نواب دے سپاہیاں تے فائز کیتے جنہاں نے جوابی کارروائی اچ نصف خانقاہ کوں تباہ کر ݙتا۔ تاہم انہاں نے رحم دی درخواست کیتی تے انہاں کوں واجبات ادا کر کے ملازمت توں فارغ کر ݙتا ڳیا۔
اسم صوت
چُھلکݨ
تعریف : صوت دے لوظی معنی ’’اواز‘‘ دے ہن۔ لہٰذا او اسم جہڑا جو کہیں انسان کہیں جانور یا کہیں ٻئی شے دی اواز کوں ظاہر کرے ’’اسم صوت‘‘ اکھیندے مثال دے طور تے میائوں میائوں، کائیں کائیں، ٹیں ٹیں، چھم چھم ، ٹک ٹک، ٹھک ٹھک وغیرہ ۔
ٹَھک ٹَھک
سَݙ
کتے دے پِلّے دی دردیلی اواز
تھپڑ دی اواز
ݙاند دا مستی ئِ چ ٻولݨ
بے جان شے داناں
ٹُھس
پستول چلݨ دی اواز
چَھم چَھم
نواب صادق محمد خان سوم عباسی
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور عباس بن عبد المطلب دے خاندان توں ہن۔ انہاں دا شجرہ نسب کجھ ایویں ہے:
نواب بہاول خان سوم عباسی
ریاست دے سرحداں دا تعین
11 ستمبر 1843ء دے معاہدے کوں نافذ کرݨ دی خاطر گورنر جزل (کرنل ہیملٹن ) دا ایجنٹ میجر Mackeson تے کیپٹن موریسن جنوری 1844ء اچ بہاولپور پہنچے۔ آصف والا تعلقہ ( جیہڑا علاقے دے ہک وݙے حصے تے مشتمل ہئی) دی سپردگی دے بارے اچ نواب دی رائے حاصل کیتی تے ایویں برطانوی علاقے ابوھر دی سرحداں کوں گھارا یا ستلج دے کنارے تک توسیع ݙتی ڳئی۔ سرحد اچ سپرد کیتے ڳئے دیہات دی تفصیلات مورخہ 7 فروری 1844ء دے خریطہ اچ لکھے ڳن۔ انہاں دا محصول پنجیہہ ہزار روپے ہئی تے انہاں اچ سعادت ڳڑھ چوکی وی شامل ہئی۔ 1845ء اچ لیفٹیننٹ جزل دے اسسٹنٹ ایجنٹ لیفٹینٹ کننگھم نے ریاست بہاولپور تے ریاست بیکانیر دے درمیان سرحد متعین کیتی۔ نومبر 1849ء اچ کیپٹن بیچر (جینکوں بہاولپور، بیکانیر تے جیسلمیر ریاستاں دے درمیان سرحدی تنازعات حل کرݨ کیتے مامور کیتا ڳیا ہئی) بہاولپور پہنچا تے بیکانیر دے شمال مغرب تے جیسلمیر دے شمال دی طرف سرحداں دی نشان دہی دا کم شروع کیتا۔ اوں نے رکن پور، اسلام ڳڑھ، بہاولپور تے دیگر مقامات تے ستون بݨوائے جیہڑے بعد اچ کارداریاں دے ذریعے پکی سلھ دے ستون تعمیر کروائے ڳئے۔
اسم صوت
کِھل
زور زور نال کِھلݨ دی اواز
تھَپݨ
کَھنگھ
پُھر ___پُھر ___
رُݨکݨ
چڑیں دی اݙاری دی اواز
ݙݙرائی
کیڑئیں دی اواز
کہیں شے کوں چھوٹے چھوٹے ٹوٹے کرݨ کیتے کُٹݨ دی اواز
ٻلکݨ
ٻچ ٻچ
کُٹ ،کُٹ
کُکِّڑ دی بولی
ککڑوں کوں
کُکُڑ دی ٻولی
ٻکری تے ٻکری دے لیلے دی اواز
منجائی
وچھی یا وچھے دا اپݨی ما کوں ݙیکھ کرئیں ٻاکݨ
چُھلکّی
کَُھٻکار
بعض اسمائے صوت ایجھئیں وی ہن جئیں کنوں کہیں شے دی اواز ظاہر تاں نئیں تھیندی پر او کہیںجانور کوں ترہاوݨ ، ہکلݨ یا سݙݨ کیتے استعمال تھیندن۔ مثال دے طور تے ہت ہت، تو تو، ہُش ہُش، پِش پِش، ݙوݙو، ݙو ݙو وغیرہ  ۔ اسم صوت دی مزید وضاحت کیتے کجھ نمونے پیش کیتے ویندن۔ جہڑے جو اے ہن۔
۱۔ کجھ مصادر جنھیں کنوںاسمائے صوت اخذ کیتے ون٘ڄ سڳدن۔
نواب بہاول خان سوم عباسی
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور حضرت عباس بن عبد المطلب دے خاندان توں ہن انہاں دا شجرہ نسب کجھ ایویں ہے:
اسم صوت
مکھئیں دے اݙݨ دی اواز
کُھرچݨ
آدمئیں دے کھِلݨ دی اواز
چھانگݨ
چٹاخݨ
3۔ کہیں جاندار یا بے جان شئے دی اواز نال منسوب اسمائے صوت:
ٻٹکاوݨ
روݨ
کاں کوں ہکلݨ کیتے
تراݙݨ
کُوک