cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غزوۂِ مریسیع
قبیلہ بنی مصطلق نے غزوہ احد وچ قریش دے نال رل کے سازشاں کیتے ہن جیندے بعد انہاں نے مسلماناں نال جنگ دی تیاری شروع کر ݙتی۔ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم کوں ایندا علم تھیا تاں آپ ﷺ نے مسلماناں کوں جنگ کیتے تیار فرمایا تے شعبان 6ھ وچ مریسیع دے مقام تے قبیلہ بنی مصطلق دے نال جنگ فرمائی جیندے وچ جݙݨ انہاں دے ݙاہ افراد ہلاک تھی ڳئے تاں او فرار تھیوݨا شروع تھی ڳئے۔ مسلماناں دے کول ݙو ہزار اٹھ، پنج ہزار بھیݙاں مال غنیمت دے طور تے آئے تے لاتعداد قیدی وی تھئے جنہاں وچ عورتاں تے ٻچے شامل ہن۔ مدینہ پہنچݨ دے بعد حضور ﷺ نے اوں قبیلے دے سردار حارث بن ابی ضرار دی بیٹی (جویریہ) نال فدیہ دے بعد نکاح کر گھدا۔ جویریہ جیں شخص دی قیدی بݨی ہن انہاں کوں انہاں نے آکھا کہ میں تیکوں فدیہ ݙے کے آزاد تھیوݨا چاہندی ہاں مگر انہاں دے کول رقم نی۔ او حضور ﷺ دے کول آئے، اپݨا تعارف کروایا تے آپ ﷺ کولوں فدیے دے سلسلے وچ مدد طلب کیتی۔ حضور ﷺ نے فرمایا کہ کیا تہاکوں پسند ہے کہ میں تہاݙے کیتے ایندے توں بہتر کم انجام ݙیواں؟ جنہاں پیسیاں دے تساں قرضدار ہو او میں ادا کر ݙیواں تے تہاݙے نال شادی کر گھناں۔ جویریہ رضی اللہ عنہا ایں ڳالھ توں نہایت مسرور تھئے چنانچہ ایویں ہی تھیا۔ جݙݨ ایویں تھیا تاں مسلماناں نے حضور ﷺ نال قبیلے دی ایں نویں قرابت داری دی وجہ توں اپݨے قیدیاں کوں فدیہ گھدے بغیر ہی رہا کر ݙتا۔ ایں حسنِ سلوک دی وجہ توں بنی مصطلق دے تمام افراد مسلمان تھی گلڳئے تے اپݨے گھراں کوں ول ڳئے۔۔
مصر وِچ تِرِیمتاں
پُراݨے تُوں نویں دور تئیں، مصر وِچ تِرِیمتاں دا کردار پوری تاریخ وِچ بدل ڳیا ہِے۔ ابتدائی محفوظ آثارِ قدیمہ دے نمونیاں نال، مصری تِرِیمتاں کُوں ازدواجی حیثیّت تُوں قطع نظر، مصری معاشرے وِچ مرداں دے نیڑے نیڑے برابر سمجھیا وین٘دا ہئی۔
مصری تَرِیخ وِچ تِرِیمتاں
ابتدائی مصری تَرِیخ (ݙیکھو: قدیم مصر) وِچ، وِچار کِیتا وین٘دا ہئی جو مصری معاشرے وِچ تِرِیمتاں دا مقام مرداں دے برابر ہئی۔ مثال دے طور تے، قدیم مصری مذہب وِچ مؤنث دیوتاؤاں نے اہم کردار ادا کِیتا، اِنّھاں کرداراں دی نشاندہی کِیتی ون٘ڄ سڳدی ہِے۔ جیڑھے مذکور دیوتاؤاں کِیتے ہِکّو جئیں اہمیّت دے حامل ہِن۔ دیویاں جِین٘ویں موط، آئی سس، اَتے حتحور نے انسانی سرگرمیاں دے ٻہوں سارے شعبیاں اُتّے حُکمرانی کِیتی۔ ٻہوں سارے مہان٘دریاں دا وِچار ہِے جو اِیں طرح دی دیویاں دی وݙّی حیثیّت فرعونی معاشرے وِچ تِرِیمتاں دی اُچّی حیثیّت دی نشاندہی کرین٘دی ہِے۔
ٻاہْرلے رابطے
ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس ونکی:مصر وِچ تِرِیمتاں ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:موئے ہوئے مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں
شیخ حمید، حاکمِ ملتان
جلم بن شبان دے بعد ملتان دے اسمٰعیلی حکمران دا ناں شیخ حمید ملدا ہے۔ اء امیر ناصر الدین سبکتگین دا ہم عصر ہئی۔ امیر سبکتگین 663ھ وچ تخت نشین تھیا ۔ اس طرح اے جلم بن شبان تے شیخ حمید ݙوہاں دا ہم عصر ہوسی۔ عام طور تے گمان کیتا ویندا ہے کہ اسمٰعیلیاں وچ پیو دا جانشین پتر ہوندا ہے۔ اس واسطے خیال کیتا ویندا ہے کہ شیخ حمید جلم بن شبان دا پتر ہوسی۔مگر ایسا اس وقت ہوندے کہ جݙݨ امام مستور ہو یا امام نال رابطہ ترٹا ہویا ہووے۔ لیکن جݙݨ امام ظاہر ہووے تاں اس وقت داعی کوں اپݨا جانشین بݨاوݨ کیتے اجازت گھنݨی پوندی ہے۔ لیکن جݙݨ امام مستور ہووے تاں اس وقت داعی امام دے الہام دی مدد نال اپݨا جانشین مقرر کریندا ہے، اینکوں داعی المطلق سݙیندن ۔ داعیاں وچ (برخلاف اماماں دے ) پتر دا قائم مقام ہووݨ ضروری نی ہوندا تے نہ ہی کہیں خاندانی خصوصیات تے ملکی خصوصیت دا لحاظ کیتا ویندا ہے۔اسماعیلی مذہب والے جنہاں امور دی شدت نال پابندی کریندے ہن انہاں وچ او تبلیغ کیتے کم از کم ݙو داعیاں کوں ہمیشہ بھڄیندے ہوندے ہن۔ تاکہ ہک اگر کہیں وی ناگہانی مصیبت وچ گرفتار تھی ونجے یا انتقال کر ونجے۔ تاں ݙوجھا اس دی نیابت کیتے موجود رہوے۔اس طرح تعین کیتا ونج سڳدا ہے کہ شیخ حمید جلم بن شبان دا شاید پتر نہ ہووے ، بلکہ اس دا ساتھی داعی ہو سی تے جلم بن شبان دے نال ملتان آیا ہوسی۔ گو اس دے بارے وچ تاریخ توں کوئی صراحت نہیں ملدی کہ شیخ حمید کون ہئی؟ لیکن حمید دے نال شیخ دا لاحقہ لگا ہویا ہے تے اسمٰعیلی داعیاں کوں شیخ دے لاحقے نال پکاردے ہن۔ اس واسطے یقیناً او جلم بن شبان دا نائب تے اس دے نال آیا ہوسی تے اس دی وفات دے بعد شیخ حمید، صوبہ ملتان دا حاکم بݨ گیا ہوسی۔
روزمرہ محاورے
محاورے دا استعمال سرائیکی زبان ئِ چ اتنا عام تے وافر ئِ جو بعض دفعہ تاں این لڳدے جو ساری ڳالھ مہاڑ محاورے ئِ چ ای تھیندی پئی ئِ۔ سرائیکی زبان ئِ چ محاوریں دا زیادہ تے بھرپور استعمال تے عام زندگی ئِ چ ایندا ورتارا اینہہ زبان دی وسعت کوںنشابر کریندے ۔
محاورے دی مختصر تعریف کجھ ایں کیتی ون٘ڄ سڳدی ئِ ۔ جو محاورہ لوظیں دا ایجھاں مجموعہ ہوندے جیندے لوظ ݙسݨ ء ِچ تاں عام لڳدن پر محاورے دی ترکیب انھیں لوظیں دے عام معنئیں کوں خاص بناْݙیندی ئِ ۔ محاورے دے متعلق اے آکھیا ویندے جو :
۱۔محاورے ئِ چ گھٹو گھٹ ݙو لوظ ضرور ہوندن۔۲۔محاورہ ہمیشہ گرائمر دے قاعدئیں تے اصولیں دے عین مطابق ہوندے ۔     ۳۔محاورہ اہل زبان دی ٻول چال (روزمرہ) دے مطابق ہوندے ۔ ۴۔محاورہ اصلی معنیئں دی بجائے مجازی معنیئں ئِ چ ورتیا ویندے ۔۵۔محاورے ئِ چ ہمیشاںمصدر موجود ہوندے ۔۶۔اکثر محاورے استعارے وی ہوندن۔۷۔کہیں وی محاورے ئِ چ استعمال کیتے ڳئے مصدر دے تقریباً سارے مشتقات استعمال تھی سڳدن پر اصل محاورے ء ِ چ کئی تبدیلی رونما نھئیں تھیندی ۔    ۸۔محاورے دے لوظیں ئِ چ کہیں قسم دی تبدیلی نھیٔں کیتی ون٘ڄ سڳدی نہ تاںمحاورہ غلط قرار ݙے ݙتا ویندے ۔
سرائیکی زبان دے محاوریں دا ذخیرہ اݨ کھٹ ئِ جہڑا جو اینہہ زبان دی وسعت دا مظہر ئِ ۔ اکثر اوقات ساݙا اݨ پڑھ سرائیکی طبقہ وی اپݨی روزمرہ دی ٻول چال ئِ چ بے شمار محاورے ٻول ویندے ۔ ݙوجھے لوظیں ئِ چ محاوریں دا استعمال ساݙے سرائیکی وسیب دا عام ورتارا ئِ۔ مثال دے طور تے چند ہک محاورے ملاحظہ ہوون۔ اچا جھکا تھیوݨ، اٹھ نال مکوڑا ٻدھݨ۔ بڑ بڑ کرݨ، برتھا تھیوݨ، جُتیاں سدھیاں کرݨ، جتی چا ہڑھݨ، ڄبھ کڈھݨ ، جھورا لڳݨ ، جھولی اݙݨ ، جھوک رساوݨ، جھمر مارݨ وغیرہ ۔
یونیسکو
یونیسکو (انگریزی :UNESCO) (عربی : منظمة الأمم المتحدة للتربية والعلم والثقافة)؛ اقوام متحدہ تعلیمی، علمی و ثقافتی تنظیم (united nations educational, scientific and cultural organization) اقوام متحدہ دی ہک شاخ ہے، ایہ عمومآ ثقافتی معاملات وچ مصروف رہندی ہے۔ ایندا دارالتنظیم فرانس دے دار الحکومت پیرس وچ موجود ہے۔
مغربی بنگال
مغربی بنگال بھارت دا ہک صوبہ یا ریاست اے۔ اے برطانوی ہند دے صوبہ بنگال دا او حصہ ہے جیہڑا تقسیم ہند دے بعد بھارت دے حصے وچ آیا ۔اتھوں دی اکثریتی زبان بنگالی ہے جبکہ ہندی تے اردو وی رائج ہن۔ ایں ریاست دا دارالحکومت کلکتہ اے جیہڑا ہک تاریخی شہر اے۔ ایں ریاست دا اکثریتی مذہب ہندو مت اے جبکہ اسلام وی ہک وݙا مذہب اے۔
شیر
شیر جنگل دا بادشاہ ہے۔ شیر ممالیہ جماعت (mammals) تے خاندان ٻلی دی نسل Felidae نال تعلق رکھدے ہن۔ ہندی وچ انہاں کوں باگھ تے انگلش وچ Tiger اہدن۔ آپݨے مضبوط، طاقتور تے شاندار جسم دی بدولت شیر بہترین شکاری ہوندے ہن۔ شیر کوں بطور علامت طاقتور، بہادر، ظالم تے سنگدل استعمال کیتا وین٘دا ہے۔
کرہ ارض تے ایہ سبھ کنوں بھاری ٻلی ہے۔ شیر دا جسم چوڑا تے طاقتور ہوندا ہے۔ بالغ نر دا وزن تقریباً 200 کنوں 320 کلو گرام تائیں تے مادہ دا تقریباً 120 توں 180 کلو گرام تائیں ہوندا ہے۔ جسم دی لمباݨ 140 توں 280 سنٹی میٹر تائیں ہوندی ہے۔ انہاں دا رنگ زردی مائل ہوندا ہے اتے ایندے وچ بھوری یا سیاہ دھاریاں ہوندیاں ہن۔ بڳے شیر دا رنگ سفید تے سیاہ دھاریاں ہوندیاں ہن۔ انہاں وچ دھاریاں دی تعداد تقریباً 100 کے لگ بھگ ہوندی ہے۔
علاقے
شیر بنگلہ دیش، بھوٹان، کمبوڈیا، ہندوستان، انڈونیشیا، میانمار، ملائیشیا، نیپال، شمالی کوریا، تھائی لینڈ، ویت نام اتے روس دے مشرقی علاقیاں وچ لبھدا ہے۔
شکار کرݨ دا طریقہ
شیر شکار کرݨ دے ماہر ہوندن تے ٻلی وان٘گوں لُک تے شکار کریندن۔
شیر دا شکار
١٩٩٠ء کنوں پہلے شیر دا شکار کیتا ویندا ہائی ،
بنگالی زبان
خطہ بنگال جیہڑا برصغیر دے ملک بنگلہ دیش تے بھارتی ریاست مغربی بنگال تے مشتمل ہے دی مقامی تے اکثریتی زبان بنگالی ہے۔ اے بنگلہ دیش دی سرکاری تے قومی جبکہ مغربی بنگال دی سرکاری زبان ہے۔ ایں زبان دا رسم الخط اپݨا ہے جیہڑا ݙیکھݨ وچ دیوناگری نال ملدے۔
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
یار رویسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔ دور کریسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
اوکھا بندہ اے۔۔کیا تھی پیا ول۔ جھیڑا لیسی۔کوئی ڈر کائینی۔
نہ ونج گالہا۔۔اے پیا وینداں۔ دھکڑے ڈیسی۔۔کوئی ڈر کائینی
گال نہ کریں۔۔کیوں کیا تھیسی۔ نہ الویسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
پاگل تھی گئیں۔۔جینویں سمجھیں۔ پتھر مریسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
رسیا بیٹھے۔۔میں منویساں۔ وت رس ویسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
کینویں منیسیں۔۔میڈا کم اے۔ کائینا منیسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
پگ ہتھ کیوں اے۔۔پیریں رکھساں۔ اچھل بھکیسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
کوئی فائدہ نئیں۔۔تیکوں کیا ول۔ لوک کھلیسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
غیر دا تھی گئے۔۔میڈے ہوندییں۔ تیکوں سڑیسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
شامی بس کر۔۔میڈی مرضی۔ جی چھڑویسی۔۔کوئی ڈر کائینی۔
(محمد فرحان شامی) [11/29,: جیندیاں کرناں میڈے ھاں تے کاتیاں لگن اینجهے سجھ کوں چودھارو چواتیاں لگن
آدھیاں ھن ڈیکھیں سانول نکھڑ ویسیا ھنڑ تاں سینگیاں میکوں کال واتیاں لگن
اوں تاں آکھیا ها شہ رگ توں نیڑے ھاں میں اوکوں گولنڑ تے ساڈیاں حیاتیاں لگن
شالا تیکوں وی میڈے جگارے ملن شالا تیڈیاں وی چهت نال چهاتیاں لگن
آسمان اونویں ڈورا تے گنگا وی ھ کائناتیں وی چچریاں تے باتیاں لگن
اقبال سوکڑی سئیں [11/29: ایتلی سٙستا کر گئی غریبی ایکوں ہُنڑ تاں مزدور وِکدن بازاریں دے وِچ
ہر شہر دے وٙڈے چوک بازار وِچ 10 وجے تک کھڑے ہن قطاریں دے وچ
ایندی پُوری کڈاہیں کوئی خواہش نہیں تھئی روز ڈِیوے بٙلیندے مزاریں دے وچ
رزق وٙنڈنڑ دے اٙپنڑے فرشتے وٹا نہیں تے مردن بشر انتظاریں دے وچ
قربان کلاچی [11/29,: ا ے خدا تئیں میکوں ہے غریبی ڈتی، تیڈی مخلوق رستے تے لوڑہے ڈتے، میکوں آج ہوش آئے میں ہے غلطی کیتی، یار جیکوں سڈیم اوں وچھوڑے ڈتے، بھال رکھدا نہیں کوئ انجام تے، گلے ہر کوئ کریندا ھے بدنام دے، میں طلب کیتی امداد یاریں کولوں، یار منہ پھیر گئے ڈکھ دوڑے ڈتے، اپنی قسمت دے دانے کوں کھا نہ سگیم، چار ککھ آلھڑیں دے ہنڈا نہ سگیم، برق باراں ملی ڈات افلاک توں، بھوئیں بھنوالی ڈتی ڈکھ مروڑے ڈتے، کلھی جاہ تے جو کہیں ویلے کھل آندی ہے، ہنج دروکڑی مار کے مل آندی ہے، یا پرانی بیماریاں گھر کر گئیں، یا طبیبیں دوا میکوں تھوڑے ڈتے... [11/30, کوئی نہ ہوسی نال اساڈے کیا ہوسی ساہ دے نال تاں کہیں دا سانگا رہیا ہوسی
کیندے کیتے جیونڑ جیندے پئے ہوسوں کہیں دے نال تاں جیونڑ جیندا پیا ہوسی
رب سائیں دے نال اساڈا جھیڑا کیا جھیڑا تاں وت جھیڑے نال تھیا ہوسی
جیہرا بت کوں بت نال سجدے ڈیندا ہا او کئی بت پرست یا وت کئی بیا ہوسی
تنڑدا پتھر مزاج ڈو کیوں ہئیں۔ مجنوں والی سزا تاں کائینی تھئی۔
سسی دی تانگھ کیوں پنل چھوڑے۔ مرگئی ہے فنا تاں کائینی تھئی۔
ہیر کوں رانجھا کیوں ودا رووے۔ بڈ گئی ہے جدا تاں کائینی تھئی۔
عشق بچپن دے وچ تھیا ساکوں۔ غلطی ہک تھئی ولا تاں کائینی تھئی۔
عشق دا سجدہ بھانویں چرکیں تھئے۔ دیر تھئی اے قضا تاں کائینی تھئی۔
بے وفائی دا جرم کیوں لگسی۔ ابتداء انتہا تاں کائینی تھئی۔
شامی روح بت سمیت کیوں سڑسی۔ عشق تھئے کوئی خطا تاں کائینی تھئی۔
اللہ آلا آہدا بیٹھے اللہ ملسی اللہ گولو اپنڑے اندر اللہ گولو
میڈا بچڑا وی پردیسوں ولا کوہنی تساں میڈیاں اکھیں کیتے چولا گولو [11/: ۔...شمی دے ناں ...
اوہے ساریاں گالھیں جو ہنڑ یاد آندین تاں رج پیاری لگدی ہے ہر بد تمیزی
میڈا اونکوں آکھنڑ جو شمی نکمی اوندا ول _چڑھانونڑ عزیزی گزیزی
اساں صرف ہک رات رل کے ملیوسے نہ ول مل سگیوسے نہ او رات دھمی اونویں اوندی کؤ ہے عزیزی گزیزی اونویں اپنڑیں اندر ہے شمی نکمی
زمانے گذر گۓ ہکے پل دی 'پل تیں گذر گئین کیا کیا زمانے وی 'بھل گۓ پتہ نئیں کتھاں ہے او شمی نکمی عزیزی وی 'رل گۓ گزیزی وی 'رل گۓ
¤ درشن [11: اساں پردیس دے واسی پردیسی سڈیندے ہیں وطن دی یاد لا سینے ودے گھٹ گھٹ کے جیندے ہیں اساں سکھ چھوڑ سب اپڑیں ودے اپڑیں کوں سکھ ڈیندوں بھانویں ڈکھ ہے بھانویں بکھ ہے ودے دردیں کوں پیندے ہیں مونجھیں توں مونجھے ماندے ہیں پاڑیا لاتھے ساڈا سینہ ہتھیں اپڑیں زخم کرتے ودے ہتھ نال سیندے ہیں اتھوں جھنڑکاں اتھوں جھنڑکاں جیندے نال الاوں جھنڑکاں کلہیں رو رو ہنجھوں اپڑیاں بیٹھے بس آپ پیندے ہیں جیندی خاطر کموندیں عمر انجم وی ڈھل گئ اے ہونائیں دے نظریں وچ کیا ہیں تے انجم کون تھیندے ہیں [12/1, 19:00]: چپ چور  تھی  عاشق  پار گیوں  جے  ونجڑاں  ھا  میکوں  آکھیں  ھا
میں وصبے دی کھیں بی بی توں  ڈیندی وار  کڈھا  میکوں آکھیں ھا
تیڈے راہ  تیں  دیداں  گھول وتا  رکھ  چھوڑاں  ھا  میکوں آکھیں ھا
تیڈے پیریں  ساہ  دی  جھانجھر  پاء  تیکوں  ٹوارں  ھا میکوں  آکھیں  ھا [12/: بُڈھیپا ۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ٹُردے ٹردے میڈا کھٹڑا ویہڑے دی ہک چُنڈ ءچ کچی بُوہے مُتوں کوٹھی دے وچ پکے پکے دیرے لئی پئے سینگھے ڈسو انت اخیر ایویں ہوندی میڈے چن بچڑاں آنگوں تھاں اے نکھڑے ٹوکری کولوں ہک چنگیر تے ڈِنگی مُنگری چُبا گلاس تے بُٹی ٹُھوٹھی (پیالی) میڈے تُرٹے کھٹڑے ہیٹھوں مکھیاں دے بُھنڑکار کوں  سُنڑدے راتیں ڈیہاں پئے راہندے ہن میڈے آنگوں چھہہ راہندے ہن میڈے اُدھڑے  بُڈھڑے کپڑے پیٹی وچ نساہ تھیندے  ہن تھیگڑیاں آلے رسے تہوں تاں سِر میڈے تھوں ٹنگے راہندے میڈے ہتھ اُساریاں کندھاں ساریاں کندھاں میڈی کھنگھ کھنگھار نہ سہون میڈی ٹیک دا بار نہ  سہون پیراں دے کھسکار کوں سُنڑ کے سوٹی دے کھڑکار کوں سُنڑ کے میڈے اپنڑیں گھر دا بوہا پتہ نئیں کیوں بند تھی ویندئے شاید ہوا دا  جھولا ہوندئے یا کہیں بال دا رولا  ہوندئے
(زائر بلوچ) [12/2, : 🌱🌿🍁🍀🌹 ہک سمندر ہے تار خابیں دا کئیں _ڈٹھے آر پار خابیں دا
پئ نکلدی ہے چندر دی ڈولی سج گیا ہے بزار خابیں دا
چاندنڑی ہے یا نور دی جھالر کیا کرے کوئ سنگار خابیں دا
اسم تے جسم دے اندھارے وچ ہک طلسم اے 'چدھار خابیں دا
انڑ چتی اکھ نہ شالا 'کھل پووے کون سہہ سگدے وار خابیں دا
سود کیا ہے زیان کیا شۓ ہے یار نہ کر وپار خابیں دا [12/2, 21:37: نکےنکے جھیڑے ہن اونویں تاں نکھیڑےہن تیݙے سنگ سانولا ساݙے کیا دے جھیڑے ہن
پیر اوندے ڈٹھم خیال آیائے اوکوں ہاں ت ٹرایا ونج سنگدئے
ساڈا مسلہ او حل کرے نہ کرے اوکوں مسئلہ ڈسایا ونج سنگدئے
ہنڑ محبت تاں میتھوں نئیں تھیندی ہاں تماشہ بنڑائیا ونج سنگدئے
میں تیکوں دل تاں ناں ڈکھا سنگدا تیکوں شیشہ ڈکھایا ونج سنگدئے
ہجر تیڈے دی پہلی چس کونیں پر گزارا چلایا ونج سنگدئے
ہنج کوں پپلی اتے ناں چا سنگدا سر ت اسمان چایا ونج سنگدئے
آپ ونجا یا ناں ونجاں اوندو ہا اوندو میڈا سایا ونج سنگدئے
اکھ دے وچ معرفت اگر ہووے زخم روح دا ڈکھایا ونج سنگدئے
پھل دے مونڈھے توں قطرہ شبنم دا ہنج دی تڈ ت ڈھایایا ونج سنگدئے
اللہ سوہنڑا توں کربلا آیائیں کیا تیکوں انج سڈایا ونج سنگدئے
قرب دی شال نئیں تاں فرقت دا کالا بوچھنڑ ہنڈایا ونج سنگدئے
تیڈو کاظم میں آپ آ وینداں نئیں تاں تیکوں سڈایا ونج سنگدئے [12/3, 12:09: ڈیکھ ونج چاندنی تیڈی وستی دیوچ کون آیا ودے کیا کریندا ودے تیڈی گلیاں دے ککھیں کوں چُم چُم کراہیں کئی پچھانواں پچھانویں گولیندا ودے
ہک پچھانواں ہا سِمدا ستارہ جیہاں تیڈی دیوار در دے پچھانویں تلے ہک پچھانواں ہا بکدھا انگارا جیہاں اپنی ہُس دے حشر دے پچھانویں تلے ہک پچھانواں ہا کنبدا کنارہ جیہاں اپنے اندر دے ڈر دے پچھانویں تلے ہک پچھانواں ہا اندھا اندھارا جیہاں اپنی ہر شئے دے شر دے پچھانویں تلے
ہر پچھانواں اِتھاں ہک پچھانواں تھیا بھُل کے وی کُھل ونجے کُئی گلانواں تاں نئیں کئی دفعہ خیال اَئے میں جو رُلدا وداں میں وی تیڈی گلی تاں پچھانواں تاں نئیں
کُئی عجب جادونگری ہے تیڈی گلی وقت وی جینویں گھِر گئے تیڈی یاد وچ شاخ پلکیں دی سِمدی تے ترمدی رہی تیڈے نیناں نِسر گئے تیڈی یاد وچ کئی ہزاریں قطاریں دی ہئی ہک لڑی کئی زمانے گزر گئے تیڈی یاد وچ صرف ہک رات وچ کئی دفعہ بعد وچ تیڈا در وی وسر گئے تیڈی یاد وچ
تیڈے لب یاد اَئے کئی طلب جاگ پئی پھُلیں وانگوں اساں ہَولے پھُل تھی گئے تیڈی چُپ یاد اَئی اساں وسمیے گئے اساں موئے گئے ساڈے قُل تھی گئے
کوئی عجب رات ہے جینویں شب رات ہے اپنے آسیں دے آسن مُہیندی ہوئی من دیوچ مونجھ میندیاں لُویندی ہوئی تن دیوچ تانگھ پیرے رنگیندی ہوئی سانجھ سیجھیں ستارے سجیندی ہوئی سک صفیلیں تیں ڈیوے بلیندی ہوئی اوبیں کھربیں تے ضربیں زمانیں کنوں تیڈی پازیب چھَن چھَن کریندی ہوئی
کئی دفعہ تیڈی مانوس مہکارتیں اینویں محسوس تھئے جینویں مل پئی ہونویں کئی دفعہ اپنے خوابیں تیں کھل آگئی کئی دفعہ جینویں توں نال کھل پئی ہونویں
کئی دفعہ اپنا احساس کاسہ لگے تیڈی خُشبو وی خیرات وانگے لگی ہوندان ہوند دی ایں پلک پینگھ تیں اپنی سک ساکوں سکرات وانگے لگی ساکوں وِسدی وی نئیں ساکوں ڈِسدی وی نئیں تیڈی ہک ہک ادا جھات وانگے لگی تیڈی گلیاں دیوچ آخری رات وی ساکوں معراج دی رات وانگے لگی
سک دے سانگے لگی تانگھ کانگے لگی ونگ وانگے لگی رات دھمدی رہی تیڈی چوکھٹ دے سجدیں توں ساڈی جبیں ولدی ڈھلدی تے بلدی وسَمدی رہی
کوئی عجب جھات ہے الوداعی جھات وی تیڈے وانگے ہئی وسدی گلی چاندنی پھُلیں وانگوں تیڈے سر توں پیریں تونڑیں چاندنی چاندنی سانولی چاندنی تیڈے لب دی مُساگی کلی چاندنی لب طلب چاندنی بے کلی چاندنی سک سہاگن دی چُنی ہئی چندریں چُنی گانگ چُنی دے سر توں ڈھلی چاندنی
ساڈے ساہیں کوں سغراند سانون لگی ول وچھوڑے دی واچھڑ وسانون لگی تیڈے تل دی لگی اپنے دل دی لگی ہک نویں سجھ دی دُھونی دُکھانون لگی
اپنے جگ نال جینویں سدا چاندنی تیڈے سانگے کسانگے وی وسدے رہن تیڈی چُنی تیڈا چندر وسدا رہے زلف دے ول ولانگے وی وسدے رہن تیڈے ویڑھے تیڈی سک سہانگ رہے تیڈی کندھیاں دے کانگے وی وسدے رہن تیڈی وستی دیاں دھمیاں سلامت رہن من مسیتیں دے بانگے وی وسدے رہن
چندر چوکھٹ تیں سُتّی جبیں الوداع میڈے خوابیں دی خُلدِ بریں الوداع کون پُچھے بھلا پل پچھانویں کنوں کون ہئی کیکوں اہدا کھڑیں الوداع
عزیز شاہد [12/3, 13:06: کجھ ڈینہہ پہلے اپنڑیاں غرضاں واسطےمیں جو۔ اپڑیں گھر دے باہر والے آخری ونڑ کوں کپنڑ سانگے۔ ہتھ اچ آر کہاڑا پکڑیے۔ مونجھ عجیب ان میکوں جکڑیے۔ دل اہدا ہا ہنڑ مر پوواں۔ یا وت روواں۔ لیکن دل تے پتھر رکھ کے۔ میں جو ونڑ کوں کپنڑ لگاں۔ اندری اندر اینویں لگیے۔ جینویں اپنڑیں پتر دی گچی کپدا ہوواں۔ جینویں اپنڑیں خواب کوں بھوئیں تے سٹدا ہوواں۔ ہک ہک آرا ہک کلہاڑا۔ اینویں لگا جینویں اپنڑیں پیریں تے خود ماری وینداں۔ اپنڑیں آپ کوں گاری وینداں۔ آخر جیلے ونڑ سٹ تے میں۔ کندھ دی چھاں تے باہونڑ لگاں۔ اپنڑاں من سستانونڑ لگاں۔ اینویں لگے جینویں کندھ دی۔ چھاں اے میکوں اہدی پئی اے۔ جینویں شالا۔ ونڑ تاں اپڑیں چھاں دے رلے بہوں کجھ ڈیندن۔ میں کیا ڈیساں۔ ونڑ تاں چھتری وانگ سہارا دھپ توں ہوندن۔ اے تاں اپنڑاں آپ جلا کے چھاں تے آنونڑیں لوکیں سانگے چھاں وی ڈیندن وا وی ڈیندن۔ لوریاں ڈے کے نندر سمیندن۔ میں کیا کرساں میڈی ہکڑی چھاں وی چھوٹی۔ میڈے اندر وا وی کائینی۔ ساہ وی کائینی۔ میں تاں لوری ڈیندی کائینی۔ میں تاں نندر سمیندی کائینی۔ میں تاں خود دھرتی دا جزء آں۔ جینویں دھرتی ساڑ سٹیندی۔ میں وی اونویں تپ ودھویندی۔ میڈی چھاں دا فائدہ کائینی۔ وے انسان آ کملا بھولا ونڑ تاں ماواں ورگے ہوندن۔ جتلا وی مجبوری ہووے ماں کوں مارنڑ ٹھیک نئی ہوندا۔ نا تے سنڑ گھن شامی سائیں آ۔ دھپ تے اپنڑاں آپ سڑیسو۔ آپ کوں قہر دے ہتھیں ڈیسو۔ آخر وقت ہک اینجھا اوسی۔ ونڑ تے چھانہیں یاد کریسو۔ ونڑ تے چھانہیں یاد کریسو۔
(محمد فرحان شامی) [12/4, 02:48]: جواب ڈتیا ہے بھانویں کئیں تے سوال کیتئے، کمال کیتئے اساڈا جا جا تے یار ساڈے جو حال کیتئے ....کمال کیتئے
اساڈے وہم و گمان وچ وی نہ ہا جو اینویں جُدائی پوسی اے کم رقیباں وڈی مہارت دے نال کیتئے، کمال کیتئے
کوئی وی کئیندےپچھوں اتھاں نئیں اجاڑڈیندابھری جوانی کہیں دی خاطر اساں اے کم بہرحال کیتئے ،کمال کیتئے
نکھڑ گیاں وی تاں پہلےوانگوں بمار پُرسی تےآنونڑاں نئیں ظہیر تئیں وی تاں گھر کوں آ ہسپتال کیتئے کمال کیتئے
جیا خان
thumb|جیا خان ٢٠١٣ء دے سٹار ڈسٹ ایوارڈ وِچ شریک نفیسہ رضوی خان (اردو: جیا خان) (انگریزی: Jiah Khan؛ ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 20 فروری، 1988ء - فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: 3 جون 2013ء) جیڑھی جیا خان دے ناں نال مشہور ہئی، ہِک برطانوی نژاد امریکی اداکارہ اتے ڳائیکہ ہئی جئیں بھارتی فلماں وِچ کم کیتا۔ انھاں کوں بنیادی طور تے 2008ء دی فلم گجنی وِچ اداکاری کِیتے سُن٘ڄاݨاں ویندا ہِے۔ اوہ 2007ء توں 2010ء دے وِچالے وِچ ترے ہندی فلماں وِچ نظر آئی۔ انھاں دی تریجھی اَتے آخری فلم 2010ء وِچ آئی فلم هاؤس فُل ہئی۔ 2012ء وِچ جیا خان نے اپݨاں ناں وَلا بدل تے نفیسہ رکھ گِھدّا ہئی۔ thumb|نوکیا ایپلی کیشنز سݙّے وِچ جیا خان
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
دریا رک گیا ہے دول رک گیا ہے چھیڑو ول آئے ہن دھویں اٹھدے پے ہن بانگ ملدی پئ ہے شام تھی گئ ہے
جیا خان
کیریئر
جیا دی پہلی فلم ہِک بال آرٹسٹ دے طور تے دل سے ناویں فِلم ہئی۔ جیندے وِچ اِیں نے منیشا کوئرالہ دے نِکّے لاء دا کردار ادا کِیتا ہئی۔ سولھاں ورھیاں دی عمر وِچ اِیں نے مکیش بھٹ دی فلم "تم سا نہیں دیکھا" توں اَغاز کرݨ دی کوشِت کِیتی جاں جو کردار اِین٘دے کِیتے ٻہوں وݙّا ہووݨ دی پاروں توں پِچّھاں ہَٹ ڳئی اَتے اِین٘دی جاء تے دیا مرزا کوں گِھن گِھدّا ڳیا۔ ݙو سال بعد 2006ء وِچ ایں نے متنازع فلم  نشبد وِچ امیتابھ بچن دے نال کردار ادا کیتا۔ فلم کوں مارچ 2007ء وِچ جاری کِیتا ڳیا۔ اِیں فلم وِچ اِیں نے ہِک ڳاݨاں وی ڳایا ہئی۔
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
ڈِتو گاندا ویندا ہے بھولو نچدا ویندا ہے طوطے اڈدے ویندے ہن بال کِھلدے کھڑے ہن جیوݨ ہووݨ والی فِلم چلدی پئ ہے
رادا اکبر
رادا اکبر (پیدائش 1988ء)، ہک افغان نژاد تصوراتی فنکار تے فوٹوگرافر ہن۔ انہاں دے کم دا مرکز خواتین تے تھیوݨ والے ظلم دی مذمت کرݨا تے دنیا تے انہاں دی فوٹوگرافی دے ذریعے افغان خواتین دی اہمیت کوں اجاگر کرݨا ہے۔ انہاں کوں بی بی سی ولوں 2021ء دی 100 بااثر خواتین وچوں ہک دے طور تے چݨا ڳیا۔
ماء ٻولی دی جڳ ݙیہاڑ
ماء ٻولی دی جڳ ݙیہاڑ ہر سال 21 فروری کوں سرائیکی وسیب سمیت پوری دنیا وچ منائی ویندی ہے۔ یونیسکو نے ایہ فیصلہ 17 نومبر 1999ء کوں گھدا۔ یو این دی جنرل اسمبلی نے سال 2008ء کوں زباناں دا عالمی سال قرار ݙتا ہئی۔
رادا اکبر
حالات زندگی
رادا اکبر 1988ء وچ افغانستان وچ پیدا تھئے، افغانستان سوویت جنگ دے دوران جیہڑی 1978ء توں 1992ء تک جاری رہی۔ انہاں نے اکثر اپݨا بچپن بماں توں بچݨ کیتے تہہ خانے وچ گزارا۔ انہاں دا خاندان چھی سال تک پاکستان وچ مقیم رہیا۔
جیا خان
وفات
اداکارہ جیا خان 3 جون 2013ء کوں (بھارتی ویلے دے مطابق رات 10:45 وڄے) نامعلوم وجوہات دی بناء تے جوہو وِچ واقع ساگرترگ اپارٹمنٹ وِچ اپݨے رہائش گاہ اُتے پھانسی دے پھندے اُتے جھوٹدی ہوئی پائی گئی۔
ماء ٻولی دی جڳ ݙیہاڑ
اے ݙینہہ فروری 2000ء دے بعد توں ہر سال منایا ویندے۔ ایہ ݙینہہ 1952ء دی 21 فروری دی وجہ نال چݨا ڳیا ہے، جیں ݙینہہ ڈھاکہ یونیورسٹی، جگن ناتھ یونیورسٹی تے ڈھاکہ میڈیکل کالج دے طلبہ پاکستان وچ اردو دے نال بنگالی کوں وی قومی زبان بݨاوݨ کیتے احتجاج کریندے پئے ہن۔ پولیس نے گولی چلا کے انہاں کوں ڈھاکہ (بنگلہ دیش) وچ مار ݙتا ہئی۔ اتھاں انہاں دی یادگار اچ ہک مانومنٹ وی بݨایا ڳیا اے۔
جیا خان
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:بھارتی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:بھارتی فلمی ڳائیکاں ونکی:بھارتی فلمی اداکار ونکی:بھارتی شخصیّتاں ونکی:بھارتی زنانیاں ونکی:بھارتی اداکارہ ونکی:بھارتی اداکارائیں ونکی:بھارتی ماڈل زنانیاں ونکی:بھارتی نژاد امریکی زنانیاں ونکی:بھارتی نژاد امریکی اداکار ونکی:بھارتی مسلم شخصیّتاں
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
مونجھ ودھ گئ ہے ڈر ودھ گئے ہن روح بھردی پئ ہے چݨگ بکھدی پئ ہے تیلی بلدی پئ ہے سگریٹ دکھدی پئ ھے
شام تھی گئ ہے فلم چلدی پئ ہے سگریٹ دکھدی پئ ہے
رادا اکبر
حالات زندگی
2013ء وچ انہاں نے ہک فری لانس فوٹوگرافر دے طور تے کم کرݨا شروع کیتا تے کابل وچ جدید آرٹ شوز دا آغاز کیتا۔ 2018ء توں 2021ء تک رادا اکبر نے 8 مارچ کوں خواتین دے عالمی ݙینہہ دی یاد وچ "سپر وومین" (یا "ابرزانان") نمائش دا اہتمام کیتا۔ "سپر وومن" منصوبے وچ فن پارے پیش کیتے ڳئے ہن۔ بشمول شاندار طریقے نال تیار کیتے ڳئے گاؤن- اوہ گاؤن جیہڑے شاعراں، کوہ پیماواں، ٹیلی ویژن دے پیش کنندگان، شاہی خاندان، سیاست داناں تے موسیقاراں دی نمائندگی کریندن جیہڑے افغانستان دی پدرانہ ثقافت وچ نمایاں تھئے ہن۔
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
مخمور قلندری [12/4, 21:48: میڈی واٹ ولیں ،میڈا حال پچھیں ، جیویں ڈکھ بھگتاۓ تیکوں حال ڈیساں___
رادا اکبر
حالات زندگی
2021ء میں، انہیں پرنس کلاز سیڈ اعزاز ملا۔ ستمبر 2021ء وچ اوہ انہاں لوگاں وچوں ہک ہن جنہاں کوں فرانسیسی حکومت نے افغانستان وچ طالبان دے اقتدار وچ آوݨ دے بعد تے امریکی فوج دے فرار تھیوݨ توں پہلے کڈھا ہئی۔ انہاں کوں فرانسیسی سفارت خانے توں بس دے ذریعے ہوائی اݙے منتقل کیتا ڳیا تے اوہ پیرس پہنچیے جتھاں انہاں کوں کووڈ-19 دی وجہ نال قرنطینہ کرݨا پیا۔ انہاں دے کم پین امریکہ دے آرٹسٹس ایٹ رسک کنکشن تے آرٹ ایٹ اے ٹائم لائک دے ذریعے 2022ء دی نمائش خاموشی توں پہلے: افغان فنکار جلاوطنی وچ دا حصہ ہن۔
وکھرےانداز. سرائیکی شاعری، رمضان آرائیں
تیڈے پار ونجنڑ دے بعد سجن جیویں خلقت تاۓ تیکوں حال ڈیساں
کیویں ھُس گیا ھے ھاں کئ واری کیوں ھوش اچ آۓ تیکوں حال ڈیساں
اُنکوں تَہاؤں مَکران لُکائے چا۔
مِیڈی بے جُرمی میڈا جُرم بَنڑی۔
اُوندا جُرم جَہان لُکائے چا۔
اُوندے ناں تے نہ کُئی حَرف آوئے۔
تَہاؤں ہر آرمان لُکائے چا۔
ساڈا"اُشتر"سَچ وی سَچ نئی تِھیا۔
اُوندا کُوڑ قُرآن لُکائے چا...!!!
ہک منٹ دے وچ برباد کیتی میڈے گزریے سال ہن آلھنڑیں وچ"
تیڈے کیتے مٹھ ھئی ککھیں دی میڈے عیب اعمال ھن آلھنڑیں وچ"
تیڈے کیتے "اشتر"کاں ھن پئے میڈے قیمتی لال ھن آلھنڑیں وچ۔۔۔!!!
سائیں عبدالرشید اشتر [12/4, 23:26] : ہے سیت نصیب دی ونڈ ساری او پھوت بدھے اساں چھج بدھڑن
اوندی عزت وقارچودھار ہووۓ اوندی شان ودھےاساں چھج بدھڑن
اوندے بخت اقبال دی حد کینی اساں درد لدھے اساں چھج بدھڑن
کل بعد مدت آئی نیندر "اشتر" اساں خاب لدھے اساں چھج بدھڑن...!!!
سائیں عبدالرشید اشتر
مصر وِچ نسائیت
مصر وِچ نسائیت نے اپݨی تَرِیخ وِچ متعدد سماجی اَتے سیاسی جَتّھیاں کُوں رَلایا ہِے۔ بھان٘ویں جو مصر ٻہوں سارے معاملیاں وِچ، خاص کر اصلاحات دے معاملیاں وِچ "قوم پرستی دے تحریکاں دی ترقّی، سامراجیّت دے خلاف مزاحمت اَتے نسائیت دے معاملیاں وِچ پیش پیش رِیہا ہِے۔" تِرِیمتاں اَتے اِنّھاں دے حقوق دی مساوات کِیتے لڑݨ وِچ اِین٘دی پیشرفت سَوکھی نِھیں رِیہی۔
مغربی حکمرانی
اِیں ملک وِچ ابتدائی رومن تسلّط تُوں گِھن تے ستّویں صدی وِچ عرب مفتوحہ بݨݨ تئیں، اَتے وَل سولہویں صدی وِچ ترک عثمانی سلطنت تئیں مصر وِچ ٻہوں صدیاں تئیں ٻاہْرلی حُکمرانی رہی ہِے۔ جاں جو اِیہ مصر اُتّے فرانسیسی یلغار ہئی ڄئیں مصری معاشرے وِچ تِرِیمتاں دی حیثیّت کُوں بَدلݨ دا اَغاز کِیتا اَتے جئیں مُلک وِچ معاشرتی تبدیلی دے اَغاز کُوں متأثر کِیتا۔
حوالہ جات
ونکی:نسائیت اَتے جذباتیت ونکی:مصر وِچ تِرِیمتاں ونکی:تِرِیمتاں دی تن٘دِیر ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس
نستعلیق اتے ٻئے خط
خطِ نستعلیق دی ایجاد
زمانۂ قدیم اِچ ایران اِچ ڄیڑھا طرزِ تحریر ہئی اوندا ناں ہئی خطِ مسماری، وت خطِ پہلوی دا ذکر آندے ڄیندیاں سَت طرزاں ہَن دین دفتریہ، دیش دبیریہ، الکتج، شاہ دبیریہ، نامہ دبیریہ، راز سہریہ، راس سہریہ۔ بعد اِچ ابنِ مقلہ دی تقلید اِچ ایران اِچ ڄیڑھیاں جدتاں تھِیاں اِنہاں اِچ توقیع، (مناشیر) ، محقق(مطلق)، نسخ، ریحان، رقاع اَتے تعلیق ہِن۔ بعد اِچ عربی خط نسخ دے ایرانی خط تعلیق کُوں رَلا کے ہِک نواں طرزِ تحریر ایجاد کِیتا ڳیا جیندا ناں ’’نسخ تعلیق‘‘ اِی رَکھیا گِیا بعد ’’خ‘‘ حذف تھی گیا تَاں ’’نستعلیق‘‘ آکھیا ڳیا۔
خطِ نسخ دے وچ دوائر گول ہَن تاں نستعلیق دے وچ دائرے بیضوی بݨائے ڳئے، حروف دی نوک پلک زیادہ خوبصورت کر کے ’’ج‘‘ دی ڳچی باریک کیتی گئی۔ اَتے ’د، ر‘ وغیرہ دے تلویں حصے کُوں باریک نوکدار کرڈتا ڳیا۔ اِیں خطِ نستعلیق دے مُوجد خواجہ میر علی تبریزی ہَن ڄیڑھے عہدِ تیموری 77ھ، مطابق 801ء اِچ خطاط اَتے شاعر ہَن اِنہاں دے بعد میر علی مشہدی دا ناں مشہور ہِے جِنہاں کُوں سلطان حسین تیموری نے ’’قبلۃ الکتابت‘‘ دا خطاب ݙتا۔ وَت میر علی الکاتب ہروی 909ھ میر عباد الحسینی قزوینی وَت اِنہاں دے بھݨیڄے عبدالرشید دیلمی ترتیب وار خطاطی دے پنڄویں امام آکھے ڳئے۔
خطِ نستعلیق شکستہ شفیعہ دا حسین اَنداز
اے طرزِ تحریر خاص طور تے ایران اِچ لکھیا ویندا ہَا۔ لفظاں دے باہروں آئوٹ لائن ݙے تے گرائونڈ آلی خالی ڄاء کوں رنگ اَتے نقش و نگار بݨا تے فن پارے دا حُسن ودھاڳے۔
اِیکوں خطِ شفیعہ وی آکھیا ڳے۔ بھانویں ڄو نستعلیق ٻہوں سوہݨاں خط ہَا پر ایندی صحیح کتابت اِچ دیر لڳدی ہئی۔ بعد اِچ اِیں خط دیاں ݙو شاخاں تھی ڳیاں۔
نمبر 1:  شکستہ نستعلیق : اے ٻہوں سوہݨاں خط ہِے۔ ایران اِچ اَڄ وی رائج ہِے۔
بعض ماہرین نے ݙونہیں اسلوب کُوں رَلا کے لکھے تاں اُوندی ہیئت مختلف تھی ویندی ہِے۔ ہِیں سانڳے بعضے اُوکوں خطِ شفیعہ آدھن اَتے بعضے نستعلیق شکستہ۔   ۔
خطِ نسخ دا ہِک سادہ اَنداز
فارسی زبان زیادہ تر خطِ تعلیق اَتے نستعلیق اِچ لکھی ویندی ہِے۔ پر اِے فارسی نظم خطِ نسخ اِچ کتابت تھئی ہِے۔ خطِ نسخ مامون الرشید عباسی دے عہد اِچ ابنِ مقلہ بیضاوی دے ہتھوں ایجاد تھیا بعد اِچ ابنِ بواب اَتے یعقوب مستعصمی نے آپݨے انداز اِچ ایکوں سوہݨاں کیتا۔ خطِ نستعلیق سادہ تُوں مُراد اے ہِے ڄو عمومی قواعد توں ہٹ کے مراسلہ دِی صورت اِچ تیزی نال لکھیا وَنجے۔
خطِ تعلیق دا ہِک سوہݨاں شاہکار
خطِ تعلیق 770ہجری اِچ (شاہان دیالمہ) دے دَور اِچ حسن بن حسین بن علی فارسی نے خطِ نسخ، ثلث اَتے رقاع کوں سامݨے رکھ تے خطِ تعلیق ایجا د کیتا ہَا۔ اِیں خط دا ݙوجھا ناں ’خطِ ترسّل‘ وی ہِے۔ خطِ تعلیق دے ہِک اُستاد نجم الدین ابو بکر محمد راوندی ہَن۔ اَتے اُستاد خواجہ تاج سلیمانی اَتے چوتھے اُستاد میر عبدالحئی ہَن ڄہڑھے سلطان ابو سعید میرزا گورگانی دے دفتر انشاء دے افسر ہَن۔ سب توں کامل اُستاد مولانا درویش ہَن۔ ڄہڑھے امیر علی شیروانی دے عہد اِچ ہَن، اَتے آخر اِچ اُستاد اشرف خان خوشنویس دربارِ اکبری نال ڄُڑے ہَن۔   ۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا ونکی:سرائیکی لوک فنون۔ ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک دستکاریاں ونکی:خطاطی دا لوک فن ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون ونکی:لوک ثقافت
خوشبو گریوال
خوشبو گریوال (اردو:خوشبو گریوال) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 16 جنوری 1984) کوں خوشبو کوچھر دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨیا وین٘دا ہِے، ہِک بھارتی پس پردہ ڳائیکہ اَتے اداکارہ ہِن۔ انہاں نے اپݨے کَم کار دا اغاز بی وی جے دے طور تے کیتا اَتے ول بطور اداکار پنجابی اتے ہندی فلماں وِچ چلی ڳئی۔ انہاں نے انجو انج فلماں وِچ کَم کیتا ہے جنھاں وِچ "راز"دی مسٹری کنٹینیوس" ایور پنجابی فلمیں مثلا "کیری آن جٹا" شامل ہِن۔ اوہ زیادہ تر پس پردہ ڳائیکہ دے طور تے ڄاݨی وین٘دی ہِن۔ انہاں بالی ووڈ فلم "ہیٹ اسٹوری 2" وِچ میت برادران دی کمپوزیشن "پنک لپس " دی پس پردہ ڳائیکہ دے طور تے وی پِچھاݨاں وین٘دا ہے۔
ابتدائی اتے ذاتی حیاتی
گریوال ، ڈاکٹراں دے ٹَٻَّر نال تعلق رکّھݨ آلے ، ایم سی ایم ڈی اے وی کالج برائے زنانیاں، چندی گڑھ توں گریجویشن کِیتا۔ ایں نے 2006 وِچ کاروباری شخصیت بپن گریوال نال شادی کیتی ہئی۔ ایں جوڑے دی ہِک دِھی شنایا ہے۔
حوالہ جات
ونکی:بھارتی فلمی ڳائیکاں ونکی:بھارتی شخصیّتاں ونکی:بھارتی زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:بھارتی پنجابی ڳائیکاں ونکی:پنجابی ڳائیک
سرائیکی زبان دے اکھاݨ
اکھاݨ دے مترادف اردو لوظ ’’کہاوت‘‘ یا ’’ ضرب المثل‘‘ ہِن۔ اکھاݨ دناویں دے تجربات دا نچوڑ ہوندی ئِ۔ اکھاݨ کوں کہیں سَچے تے سُچے انسان دا ’’ قول ‘‘وی آکھ سڳدے ہیں۔ ݙوجھے لوظیں ئِ چ اکھاݨ ہک ایجھاں سچ ہوندے جیکوں عالمی حیثیت حاصل ہوندی ئِ۔ اکھاݨ ء ِ چ دناویں دا تجربہ ، انھیں دی سچی تے کھری سوچ، زندگی دے رمزیں دا سگھڑپ، ورتاریں دا سݨھپ ، تہذیب تے ثقافت دا ݙنگھرپ‘ وسیب دے رسمیں تے ریتیں دا جمال، چاہویں‘ سدھریں، محرومئیں تے گزرئیں وہاݨئیں دا ماضی ، مستقبل تے حال ‘غرض زندگی دی ہر حقیقت آپݨے بھرپورسچ نال جلوہ گر ہوندی ئِ۔
کجھ لوک اکھاݨ تے محاورے ئِ چ کوئی فرق نھئیں کریندے تے اکھاݨ کوں وی محاورہ تصور کریندن اے ڳالھ درست نھئیں۔ اکھاݨ تے محاورے ئِ چ ٻہوں فرق ئِ۔اکھاݨ ہک مختصر مگر جامع تے مکمل فقرہ ہوندے تے او فقرہ وی ایجھا جیندے ئِ چ دناویں دا صدئیں دا تجربہ تے سوچ رچی ہوئی ہوندی ئِ۔ ہر اکھاݨ دے پچھوں بعض اوقات ہک کہاݨی موجود ہوندی ئِ جہڑی جو آپ وہاݨی کن گزر کرئیں جگ ٖوہاݨی بݨ ویندی ئِ۔ جݙاں جو محاورہ ݙو یا ݙو توں ودھ کجھ لوظیں دا مرکب ہوندے تے اے تحریر ئِ چ جذب تھی کے گم تھی ویندے ۔ ایندا فقط اتنا کم ئِ جو اے تحریر کوں خوبصورت ، پُر معنی تے چسولا بنا ݙیندے ۔ توڑے جو محاورہ ہک سچائی دا روپ دھار کے آندے پر اے لکھاری تے منحصر ہوندے جو او ایندا کہڑے انداز نال استعمال کریندے ۔جݙاں جواکھاݨ کہیں لکھاری دے قلم دی مرہون منت نھئیںہوندی۔ او آپݨے آپ ئِ چ ہک ایجھئیں سچائی ہوندی ئِ جہڑی جو سر چڑھ کرئیں ٻلیندی ئِ۔ ݙوجھے لوظیں ئِ چ محاورہ کہیں وی تحریر ئِ چ جذب تھی کرائیں گم تھی ویندے پر اکھاݨ آپݨے وکھرپ کوں ٹھوک وڄاکے ظاہر کریندی ئِ تے اپݨا وجود ہمیشہ برقرار رکھیندی ئِ ۔ اتھاں مثال دے طور تے چند سرائیکی اکھاݨاں پیش کیتیاں ویندئین۔
(1) آپ نہ جوڳی ، ڳوانڈھ ولاوے ۔) (2اپݨاں اوہو جہڑا ویلھے سِر َپکرے ۔) (3اپݨے سِردا بار ݙاہڈھا لڳدے ۔) (4 اَکھ ڈُھکدی نھئیں، ناں چراغ شاہ۔) (5بھُلݨ کم انسان دا، بخشݨ کم رحمان دا۔) (6پت ڳئی پریت ڳئی ۔) (7جتنے دم اتنے غم۔ (8)جݙے رب اݙے سب۔ (9)فِکربُری ، فاقہ بھلا ۔ (10)غَرضؤ دیوانہ ہوندے ۔
سرائیکی اکھاݨیں دی تعداد ہک اندازے دے مطابق ویہہ (20)ہزار توں وی ودھ ئِ ۔ ساݙے سرائیکی دے دانشور ، ادیب تے لکھاری سرائیکی اکھاݨاں جمع کرݨ دی بھرپور کوشش کریندے پئے ہِن ۔ہُݨ تیئں سرائیکی اکھاݨیں دے کئی مجموعے منظر عام تے آچکئین ۔ اکھاݨیں (ضرب الامثال) دا ایݙا وݙا ذخیرہ دنیا دی کہیں وی زبان ئِ چ موجود کائینی ۔ اے ڳالھ سرائیکی زبان دی وسعت دا ہک بیّن ثبوت ئِ۔
دریائے لفی
دریائے لفی (River Liffey) جمہوریہ آئرلینڈ دا ہک دریا ہے۔ جیہڑا ایندے دار الحکومت دے درمیان وہندے۔ ایندی اہم معاون ندیاں ڈوڈر ندی تے پوڈل ندی ہن۔
سوڄا ملاح
سوڄا ملّاح ہِک اہڄی لوک کہاݨی / لوک قصّہ ہِے جیڑھا اساݙے سرائیکی وسیب دے لوک ادب وِچ ٻہوں مہان٘درا زبانی قصّہ (Oral Folklore) ہِے۔
فکری فنی جائزہ
قصے ساݙے لوک ادب ٻہوں وݙا سرمایہ ہن۔ تے لوک قصے ساݙے وسیب دی دانش کوں نشابر کریندن۔ قصے وچ عجیب و غریب واقعات دا بیان ہوندے۔ جیکوں سنݨ تے پڑھݨ نال دلچسپی اتے جستجو ودھدی ویندی ہے۔ قصہ گوئی ہک لطیف فن ہےتے ہزاراں سالاں توں ساݙے ویسب وچ سینہ بہ سینہ ٹریا آندے۔ ایں لطیف فن کوں لکھت پڑھت دا رُوپ سئیں طاہر غنی ہوراں ݙتے۔ انہاں قصہ گوئی کوں اپݨے منفرد انداز بیان نال اُچیرا مقام عطا کر ݙتے۔ اُنہاں دے قصیاں وچ تقریر دا لطف محسوس تھیندے تے اُنہاں دی قصہ بیانی دی مہارت دا ثبوت ہے۔ "ہک ہک بادشاہ"طاہر غنی ہوراں دے چونڑویں قصیاں دی کتاب ہے تے ایندے وچ ہک قصہ "سوجاملاح" وی شامل ہے۔ "سوجاملاح" طاہر غنی ہوراں دا ہک مشہور تے چونڑواں قصہ ہےجینکوں انہاں ٻہوں چسولے انداز نال بیاں کیتے۔ ایں قصے وچ حیرت وی ہے خوشی وی ہے تے کئی سبق آموز پکُھ وی ہن۔ بھانویں ایں قصے کوں علامتی انداز نال بیان کیتا ڳئے پر حقیقت توں دور وی نئیں۔ کیوں اے قصہ پئھ تے اینویں لڳدے جینویں اے ساݙے آسے پاسے جیندے جاڳدے بندیاں دی کہاݨی ہے۔ کیوں جو ایندے وچ او سبھے جذبے شامل جیڑھے کو انسان دی نفسیات اتے اُنہاں دے جذبات وچ شامل ہوندن۔ اینویں چا آکھو جو قصہ"سوجاملاح" ہر مرد تے تریمت دی کہاݨی ہے سوجاملاح ہک خوش قسمت مگر لالچی تے حرص رکھݨ والا کردار ہے تے او ہک سگھڑ،وفا کرݨ والی سوہݨی شہزادی بیوی ہووݨ دے باوجود ݙوجھی شادی کر گھندے تے پہلی بیوی نال وفائی کریندے۔ ایں قصے وچ سوجاملاح دی پہلی ساتھ توڑ نبھاوݨ چاہندی ہے کیوں جو او اوندے ہر ݙکھ سکھ وچ نال رہندی ہے۔ اوندی ہر اوکھے ویلے مدد کریندی ہے۔ ایں قصے وچ ݙوجھے پاسے،ݙوجھی شہزادی بیوی پہاج دا کردار ہے جیڑھی جو پہلی بیوی دے حق اُ٘تے ݙاکہ آن مریندی ہے۔ ایں قصے توں اے وی پتہ لڳدے جو ݙوجھی شادی ہک ٻہوں وݙا مسٔلہ ہے۔ جینکوں ٻہوں خوبصورت انداز نال طاہر غنی ہوراں پیش کیتے۔ ایں قصے وچ بادشاہ دے دربار وچ وزیراں دے حسد،کاوڑ تے سازشاں کوں وی بے نقاب کیتا ڳئے کو کینویں لوک ݙوجھے بندے دی ترقی اتے خوشی دے راہ رستے وچ رُکاوٹ بݨردن۔ خاص طور تے ایں قصے دے کردار سوجاملاح دی اچل چیت قسمت جاڳݨ تے ول اُندی احسان فرموشی تے لالچ کوں عمدگی نال سامݨے گھن آںدا ڳئے۔ طاہر غنی ہوراں اے قصہ جھنگ تے ملتان وچ ٻولی ونڄݨ والی زبان سرائیکی وچ لکھئے تے ایندے وچ محاورے،ضرب الامثال،چٹخارے دار جُملے،قصے دے بیان کوں مزید خوبصورت تے ولچسپ بݨا ڈیندن۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی افسانوی نثر ونکی:لوک افسانہ۔ ونکی:سرائیکی لوک افسانے۔ ونکی:لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی افسانہ نگار۔ ونکی:سرائیکی افسانہ ونکی:سرائیکی لوک کہاݨیاں ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:لوک ادب۔ ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔
چٹݨی
thumb|کِھیرے اَتے [[وَصَّل دی چٹݨی]] چٹݨی ݙَکّھݨ ایشیاء وِچ کھاݨیاں دے نال پیش کِیتی ون٘ڄݨ آلی مَن بھان٘دی غذا ہِے۔
تیاری
thumb| بوندی آلی چٹݨی زیرہ اَتے کالی سریوں دے بِج کوں بُھن تے رَلایا وین٘دا ہِے۔ وَل این٘دے وِچ، کچّی ساولِیں یا پھل جیویں کھیرا، ککڑی، وَصَّل، گاجر، اناناس، پپیتا اَتے آتھر رلا ݙِتّا وین٘دا ہِے۔
ہندوستان دے انجو انج خِطّیاں وِچ انجو انج ونکیاں دے رائتے استعمال کِیتے وین٘دے ہِن۔ اِنّھاں وچُوں ہِک بوندی رائتہ وی ہِے جیکوں بیسن یا پِیسے ہوئے چھولیاں نال تیّار کِیتا وین٘دا ہِے۔ وَل این٘دے وِچ مصالے رلائے وین٘دے ہِن۔ رائتے کوں ٹَھڈّا پیش کِیتا وین٘دا ہِے جیڑھا مصالیاں آلے کھاݨیاں دے نال فرحت بخش احساس ݙین٘دا ہِے۔ thumb|وَصَّل دی چٹݨی thumb|پُھلّاں دے موسم وِچ وَصَّل دی چٹݨی thumb| بوندی دی چٹݨی
حوالہ جات
ونکی:لوک کھاݨیں ونکی:دیسی لوک کھاݨیں ونکی:آتھر دے کھاݨیں ونکی:ݙَکھݨ ایشیائی چٹݨیاں اَتے اچار ونکی:بنگالی کھاݨے ونکی:روائتی کھاݨیں ونکی:دیسی کھاݨیں
لوک فنون وِچ خطِ بہاری اَتے دیوانی
میر علی تبریزی دا لوک فنِ خطاطی
ماہرینِ فنِ کتابت دے مطابق خطِ نسخ اَتے تعلیق دے ملاپ نال نستعلیق ایجاد تھیا۔ خواجہ میر علی تبریزی کوں ایندا موجد تسلیم کیتا ڳے۔ ڄہڑھے سلطان احمد جلائر (وائی بغداد) دے درباری خوشنویس وی ریہے۔ محققین دا بیان ہِے ڄو خطِ نستعلیق نے ٻلپݨ دا زمانہ میر علی تبریزی نال گزارے۔ جوانی دی منزل میر علی ہروی دے ہتھوں پاتی اَتے میر عماد الحسینی قزوینی دے ہتھوں کمالِ پختگی دی منزل کُوں پُڄیا۔
خطِ بہاری
خطِ بہاری:  خطِ نسخ ڄݙاں ہندوستان اِچ مسلماناں دی آمد نال آیا۔ پر ایں طرز نے مشرقی ہند اِچ پہنچ کے ہِک مخصوص رنگ اختیار کر گِدا۔ ڄہڑھا خطِ بہاری دے ناں نال سݙیا ڳیا۔ اِیں خط اِچ ثلث اَتے توقیع دی ملاوٹ (آمیزش) نال کہیں حد تئیں خطِ کوفی دی جھلک وی ݙسدی ہِے۔ اَتے پٹھان سلطاناں دے عہد اِچ ترقی پذیر تھیا ہِیں ساڳے پٹھاناں دیاں عمارتاں تے اے طرزِ تحریر سادگی اَتے قوت دا مظہر معلوم تھیندی ہِے۔
خطِ دیوانی
ڄینویں ڄو ایرانی خطاطاں نے نویاں نویاں جہتاں پیدا کیتیاں خطِ شکستہ اَتے شفیعہ وی دفتری خط و کتابت کِیتے رُوشناس کرائے اِینویں اِی دولتِ عثمانیہ ترکی وِی قابلِ ذکر ہِے۔ ڄتھاں عربی طرزاں ثلث، رقاع، نسخ، توقیع، ریحان اَتے محقق ڄئیں چھی خطاں دی تقلید کِیتی اِتھاں ہِک نواں طرزِ تحریر خطِ دیوانی دے ناں نال ایجاد تھیا اِیندے موجد احمد الاماسی ٻیان کیتے ڳین۔ خطِ دیوانی کوں وی وݙا عروج مِلیا۔ خطِ دیوانی دِیاں وی ݙو قسماں ہَن ’’دیوانی جلی‘‘، ’’دیوانی خفی‘‘۔ سفینہ انداز اَتے کشش انداز اِچ دیوانی ٻہوں مقبول تھیا۔ ۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا ونکی:سرائیکی لوک فنون۔ ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک دستکاریاں ونکی:خطاطی دا لوک فن ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون ونکی:لوک ثقافت
دیوناگری
دیوناگری بھارت اچ رائج ہک رسم الخط ہے جیہڑا کہ قومی سطح تے رائج ہے۔ ایہ ستارہویں صدی عیسوی وچ بݨایا ڳئے۔ ایہ رسم الخط آوازیں دے مخارج دے مطابق ہے۔ ایں سانگے ایہ رسم الخط پڑھݨ سکھݨ کیتے سوکھا ہے۔ مختلف ترامیم نال اے بھارت دے انہاں زباناں کوں لکھݨ تے پڑھݨ کیتے ورتیا ویندے:
المتقی باللہ
المتقی (عربی: إبراهيم المتقي لله) ابو اسحاق ابراہیم بن المقتدر ابن معتضد (908ہ – جولائی 968ء) عباسی خلافت بغداد دا 940ء تتوں 944ء خلیفہ رہیا۔
راجکماری دوبے
راجکماری دوبے (اردو: راجکماری دوبے) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 1924ء - فوت تِھیوݨ دی تَرِیخ: 2000ء)، جیڑھی اپݨے پہلے ناں،راجکماری توں مہان٘دری ہِن، ہِک ہندوستانی پس پردہ ڳائیکہ ہَن جنہاں نے 1930ء اتے 1940ء دے ݙہاکے دے ہندی سنیما وِچ کَم کِیتا۔ اوہ فلم باورے نین (1950ء) دے نغمے "سن بیری بالم سچ بول رے"، فلم محل (1949ء) وِچ "گھبرا کے جو ہم سر کو ٹکرایا" اَتے فلم پاکیزه (1972ء) وِچ "نظریہ کی ماری" دے نغمیاں کِیتے مہان٘دری ہِن۔
ابتدائی حیاتی
راجکماری 1924ء وِچ بنارس وِچ ڄَمّی ہئی، انہاں نے 11 سال دی عمر وِچ ہندی سنیما وِچ شمولیت اختیار کیتی، اتے فلم رادھے شیام اور زلمی ہنس (1932ء) وِچ بطور ٻال اداکار کَم کیتا۔‌ فلماں وِچ واپس آوݨ توں پہلاں، پرکاش پکچر وِچ بطور اداکارہ اتے ڳائیکہ شامل تھئی۔
بعد دی حیاتی
راجکماری نے اپݨی حیاتی وِچ ٻہوں دیر نال شادی کِیتی۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:بھارتی فلمی ڳائیکاں ونکی:بھارتی فلمی اداکار ونکی:بھارتی اداکارائیں ونکی:بھارتی شخصیّتاں ونکی:بھارتی زنانیاں ونکی:بالی وُوڈ دیاں ڳائیکاں
الطائع للہ
طائع للہ (پیدائش: 932ء — وفات: 3 اگست 1003ء) چوبیسواں عباسی خلیفہ (بغداد) ہے جس نے 974ء سے 991ء تک حکومت کی۔طائع للہ کو خلافت عباسیہ کے کمزور ترین خلفاء میں شمار کیا جاتا ہے۔
تِرِیمتاں دے رسالے
thumb|جنرل فیڈریشن آف ویمینز کلبز رسالے وِچ [[اینا ہووارڈ دا تیّار کِیتا ہویا مُکھ پَنّاں جیڑھا اگست 1915ء وِچ چَھپّیا ہئی۔ ]] تِرِیمتاں دے رسالے (اردو: خواتین کے رسائل) (انگریزی: women's magazines) تُوں مراد اُوہ رسالے ہِن جیڑھے خاص طور تے تِرِیمتاں دے پڑھݨ، اُنّھاں دی دلچسپی اَتے اُنّھاں دی اڳواݨی کِیتے چَھپّے ہووِن۔ اِیں طرح دے رسالے دُنیا دے ہر مُلک وِچ چھپدے ہِن۔ جین٘ویں جو عربی زبان وِچ مصر تُوں چَھپَّݨ آلا حوا رسالہ یا بھارت تُوں چَھپَّݨ آلے فیمینا اَتے ویمنز ایرا یا پاکستان دا دوشیزہ۔ اِیہ رسالے اُنوِیہوِیں صدی تُوں ٻہوں رواج پاوݨ لڳے ہِن۔ جیویں جو غیر منقسم ہندوستان وِچ رسالہ "النساء" دا ناں اہمیّت دا حامل ہِے۔ رسالہ النساء دا پہلا شمارہ 1919ء وِچ محترمہ صفرا ہمایوں مرزا دی ادارت وِچ چَھپّیا ہئی۔ اِیہ تِرِیمتاں دا رسالہ ہئی جین٘دے وِچ زیادہ تر تِرِیمتاں دے مضامین شائع تِھین٘دے ہون٘دے ہَن۔ اِیں رسالے دی مدیرہ ہِک اصلاحی اَتے انقلابی مزاج دی تِرِیمت ہَن۔ مدیرہ نے اِیہو جئیں مضمون چھاپے جِنّھاں وِچ "تِرِیمتاں دی تعلیم، اُنّھاں دی تربیّت" اُتّے زور ڈِتّا ڳیا ہووے۔ اِین٘دے بعد کئی رسالے برِصغیر وِچ نظر آئے اَتے کئی تِرِیمتاں نال جڑے مضمون ٻئے رسالیاں وِچ چَھپّے۔
تِرِیمتاں اُتّے مضامین
تِرِیمتاں اُتّے اِنّھاں رسالیاں وِچ مضامین سوانحی، طرزِ حیاتی، شادی ویاہ، رِیتاں تے رواج، حیاتی دے اَداب، جنسی برابری، قانونی اَتے مذہبی پہلوؤں اُتے مرکوز ہون٘دے ہَن۔ اِنّھاں وِچ کئی واری مذہبی اَتے نظریاتی مضامین وِی چَھپّدے ہون٘دے ہَن۔ ہر مضمون یا رسالہ معیاری نئیں ہون٘دا ہئی۔ اِین٘دے وِچ کئی غیر تحقیقی مضامین وِی ہون٘دے ہَن۔ مثلاً صحت دے بارے وِچ تجویزاں اَتے اَنجو انج سماجی ٹوٹکے جِنّھاں دے بارے وِچ کوئی سائنسی تحقیق موجود کائے نِھیں۔
حوالہ جات
ونکی:نسائیت ونکی:نسائیت اَتے جذباتیت ونکی:رسالیاں دی تن٘دِیر ونکی:مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:تِرِیمتاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
حضور ﷺ دا خط بنام قیصر روم
بازنطین دے مسیحی شاہ دے ناں نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہٖ و سلم نے جیہڑا خط لکھا اوندا متن کجھ ایں طرح ہئی۔
'''من محمد بن عبد الله إلى هرقل عظيم الروم: سلام على من اتبع الهدى، أما بعد فإنى أدعوك بدعوة الإسلام. أسلم تسلم ويؤتك الله أجرك مرتين ، فإن توليت فإن عليك إثم الأريسيِّين. و يا أهل الكتاب تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم ألا نعبد إلا الله ،ولا نشرك به شيئا،ولا يتخذ بعضنا بعضا آربابا من دون الله فإن تولوا فقولوا اشهدوا بأنا مسلمون۔'''
خطوطِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دی طرفوں ارسال فرمائے ڳئے خطوط کوں کئی درجہ بندیاں اچ تقسیم کریج سڳدے۔
ساوی چِڑی
ساوی چیڑی
خطوطِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
حوالہ جاتی خطوط
نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دا خط جیہڑا تاریخ وچ حوالے کیتے مشہور ہے او حضرت جعفر طیار رضی اللہ عنہ کوں ݙتا ڳیا ہئی جیہڑا بنام نجاشی شاہ حبشہ ہئی۔
تبلیغی خطوط
نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم نے مکے تے عرب دے رہݨ والاں کوں ذاتی طور تے تبلیغ کرݨ دے علاوہ دور دراز دے لوگاں کوں خطوط دے ذریعے وی تبلیغ فرمائی۔ مدینہ وچ اپݨے قدم ڄماوݨ دے بعد ایں سلسلے وچ آپ ﷺ نے بہت سارے بادشاہواں کوں خط لکھے۔ اُنھاں وچوں بہت سارے تاریخ وچ مشہور ہن۔
خط بنام قیصر روم
بازنطین دے مسیحی شاہ دے ناں نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہٖ و سلم نے جیہڑا خط لکھا اوندا متن کجھ ایں طرح ہئی۔
'''من محمد بن عبد الله إلى هرقل عظيم الروم: سلام على من اتبع الهدى، أما بعد فإنى أدعوك بدعوة الإسلام. أسلم تسلم ويؤتك الله أجرك مرتين ، فإن توليت فإن عليك إثم الأريسيِّين. و يا أهل الكتاب تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم ألا نعبد إلا الله ،ولا نشرك به شيئا،ولا يتخذ بعضنا بعضا آربابا من دون الله فإن تولوا فقولوا اشهدوا بأنا مسلمون۔'''
ساوی چِڑی
Green-Bee Eater
خطوطِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
خط بنام شاہ سکندریہ
سکندریہ دے بادشاہ کوں وی ہک خط لکھا ڳیا جس وچ اونکوں اسلام دی دعوت ݙتی ڳئی ہئی۔
ساوی چِڑی
(ساوی چیڑی)
خطوطِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
خط بنام شاہ فارس
شاہ فارس ،خسرو پرویز دے ناں آپ ﷺ نے جیہڑا خط لکھا ہئی اونکوں شاہ ایران نے پھاڑ ݙتا ۔ جس تے نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم نے فرمایا کہ اڄ پرویز نے اپݨی سلطنت دے ٹکڑے کر ݙتن۔
ساوی چِڑی
لکھت: جعفر ڃام
خطوطِ نبوی صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم
خط بنام شاہ حبشہ
شاہ حبشہ دے ناں جیہڑا تبلیغی خط لکھا ڳیا اوندا متن کجھ ایویں ہئی۔
”شاہ حبشہ نیگس کوں لکھا ڳیا پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دا خظ، كتاب رسول الإسلام إلى النجاشي"
خط بنام گورنر بحرین
المنذر بن ساوی دے ناں لکھے ڳئے خط دا متن کجھ ایں طرح ہئی۔ "رساله محمد للمنذر بن ساوي التميمى"
'''بسم الله الرحمن الرحيم، من محمد رسول الله إلى المنذر بن ساوي، سلام عليك، فإني أحمد إليك الله الذي لا إله إلا ہو، وأشهد أن لا إله إلا الله، وأن محمداً عبده ورسوله. أما بعد: فإني أذكرك الله عز وجل، فإنه من ينصح فإنما ينصح لنفسه، ومن يطع رسلي ويتبع أمرهم فقد أطاعني، ومن ينصح لهم فقد نصح لي، وإنّ رسلي قد أثنوا عليك خيراً، وإني قد شفعتُكَ في قومكَ، فاتركْ للمسلمين ما أسلموا عليه، وعفوتُ عن أهل الذنوب فاقبل منهم، وإنك مهما تصلح، فلن نعزلكَ عن عملك، ومن أقام على يہودية أو مجوسية فعليه الجزية.'''
خط بنام نوعِ جنات
روایت ہے کہ ہک مرتبہ حضرت ابودجانہ رضی اللہ تعالیٰ عنہٗ نے نبی کریم ﷺ کوں جنات دے تنگ کرݨ دی شکایت کیےی تاں آقا کریم ﷺ نے ہک خط جنات دے ناں لکھوایا۔ حضرت ابودجانہ رضی اللہ تعالیٰ عنہٗ نے او تہدیدی نامہ مبارک اپݨے کول رکھ گھدا۔ رات کوں مخصوص وقت جݙݨ او جنات آئے تاں او تنگ نہ کر سڳے بلکہ وعدہ کرکے ڳئے کہ جتھاں وی نبی اکرم ﷺ دا اے تہدیدی نامہ مبارک ہوسی اتھاں داخل نہ تھیسن کیونکہ ایں نامہ مبارک دی برکت نال او شدید عذاب وچ مبتلا تھی ڳئے ہن ۔ انتہائی مجرب عمل ہے۔ (ایں روایت دے صحیح ہووݨ اچ کئی علماء دا اختلاف ہے۔)
تہدیدی نامہ مبارک
ھٰذَا کِتَابٌ مِّنْ مُحَمَّدِ رَّسُوْلِ اللّٰہِ رَبِّ الْعَالَمِیْنَoاِلٰی مَنْ یَّطْرُقُ الدَّارَ مِنَ العُمَّارِ وَالزُّوَّارِ اِلَّا طَارِقًا یَّطْرُقُ بخَیْرِ اَمَّا بَعْد فَاِنَّ لَنَا وَلَکُمْ فِی الْحَقِّ سَاعَۃً فَاِنْ کُنْتَ عَاشِقًا مُّوْلِعًا اَوْفَاجِرًا فَہٰذَا کِتَابٌ یَّنْطِقُ عَلَیْنَا وَعَلَیْکُمْ بِالْحَقِّ اِنَّا کُنَّا نَسْتَنْسِخُ مَاکُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ وَرُسُلُنَا یَکْتُبُوْنَ مَاتَمْکُرُوْنَ o اُتْرُکُوْا صَاحِبَ کِتَابِیْ ھٰذَا وَانْطَلِقُوْا اِلٰی عَبَدَۃِ الْأَصْنَامِ وَاِلیٰ مَنْ یَّزْعَمُ اَنَّ مَعَ اللّٰہِ اِلٰھًا اٰخَرَلَا اِلٰہَ اِلَّا ھُوَo کُلُّ شَیْ ئٍ ھٰالِکٌ اِلَّا وَجْھَہٗ لَہُ الْحُکْمُ وَاِلَیْہِ تُرْجَعُوْنَ حٰمٓ لَایُنْصَرُوْنَ حٓمٓ عٓسٓقٓ تَفَرَّقَ اَعْدَ ائُ اللّٰہِ وَبَلَغَتْ حُجَّۃُ اللّٰہِ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّۃَ اِلَّا بِااللّٰہِ الْعَلِّیِ الْعَظِیْمِ فَسَیَکْفِیْکَھُمُ اللّٰہُ وَھُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ o
قُرآن مجید
سرائیکی زبان ءچ قرآن پاک دا پہلا ترجمہ سئیں دلشاد کلانچوی کیتےـ
جسویندر برار
thumb|لوک ڳائیکہ جسویندر برار
ڈسکوگرافی
thumb|Jaswinder Brar posing for her album Jiunde Rehn اِیں نے ٻہوں سارے پنجابی لوک گِیت ڳائے ہِن۔ اِنّھاں نے اپݨے کَم کار دا اَغاز 1990ء وِچ "قیمتی چیز" ناویں البم نال کِیتا ہئی۔ اِین٘دے بعد ٻئے کئی البماں جاری کِیتیاں. اِین٘دے کُجھ ڳاݨے اَتے البمّاں تَلّے ہِن:
حوالہ جات
ونکی:بھارتی زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:ہندوستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی ڳائیکاں ونکی:بالی وُوڈ دیاں ڳائیکاں ونکی:ہندوستانی زباناں دے ڳائیک ونکی:بھارتی ڳائیک ونکی:بھارتی فلمی ڳائیک ونکی:بھارتی فلمی ڳائیکاں ونکی:بھارتی شخصیّتاں ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک ونکی:ہندی سینما ونکی:فلمی ڳائیک ونکی:بھارتی صوفی ڳائیکہ ونکی:بھارتی غزل ڳائیکاں ونکی:بھارتی لوک ڳائیکہ ونکی:بھارتی لوک موسیقی ونکی:پنجابی لوک ڳائیک ونکی:پنجابی لوک موسیقی
سرائیکی پہاکے
سرائیکی زبان دا اے وکھرپ ئِ جو ایندے ئِ چ بعض اکھاݨان ایجھیئاں وی ہِن جنھیںدیاں تخلیق کرݨ آلیاں عورتاں ہِن۔ لہٰذا ایھو جھیئاں اکھاݨاں جیندیاں خالق عورتاں ہوون یا انھیں کو ں عورتیں دی زبا ن کن ادا کرݨ دی آہر کیتی ڳئی ہووے ۔ عام اصطلاح ئِ چ انھیں کوں ’’پہاکے‘‘ آکھیا ویندے ۔ ݙوجھے لوظاں ئِ چ ’’پہاکے‘‘ او ’’اکھاݨاں ‘‘ ہن جہڑٖیاں جو عورت دی زبان کنوں ادا تھیون ۔ انھیں اکھاݨیں وچ طنز دا پہلو وی ہوندے تے اصلاح دا پہلو وی۔
’’پہاکے ‘‘ زیادہ تر ݙو حصیں تے مشتمل ہوندن ۔ عام طور تے اے ݙوہیں حصے ہم قافیہ ہوندن۔ پہاکے سرائیکی زبان دے سݨھپ تے اوندے وکھرپ کوں نشابر کریندن۔ دنیا دی کہیں وی ٻئی زبان ئِ چ پاتیٔں ون٘ڄݨ آلئیں اکھاݨیں کوں عورت تے مرد دے لحاظ نال انجو انج نھئیں کیتا ویندا جیویں جو سرائیکی زبان ئِ چ انھیں اکھاݨیئں کوں انجو انج حیثیت ݙتی ویندی ئِ۔ اے وکھرا تے انوکھا پن صرف سرائیکی زبان دے اکھاݨیں کوں ای حاصل ئِ۔ جو انھیں کوں ݙو وکھو وکھ ونکئیں ئِ چ ونڈ ݙیندے۔ سرائیکی زبان دے کجھ پہاکے ملاحظہ ہوون۔
(1)جیویں ما اونویں ماسی، کندھ ایرے تے آسی ۔ (2)ارسی کرسی، کندھ ایرے تے ٹُرسی۔(3)آپ ہوویں تکڑی ، تاں کیوں لڳی پھکڑی ۔ (4)پتر منگݨ ڳئی ، ہتھوں پئے کھسوا آئی ۔ (5)گنجی کیا دھوسی، کیا نپڑیسی ۔(6)بکھ دی ماری نہ موئی ، غمیں دی ماری مرڳئی ۔ (7)عمراں گزاری پیکئیں ، ناں اللہ وسائی ۔ (8)صورت ٻہہ ݙٹھا ، کیرت ٻہہ کھادھا۔ (9)سر چِٹا، مغز پھِٹا۔ (10)سانگا کرکے سُتی ، اَٹّا کھا ڳئی کُتی ۔ (11)رَن وِللی کیویں ڄاپے ، ڳالھ کریندی کھِلے آپے ۔