cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابوالحسن خرقانیؒ
علم ومعرفت
خواجہ ابو الحسن خرقانیؒ نے اپݨی خداداد صلاحیتاں دی بدولت کسب علوم شریعت تے تحصیل سلوک و طریقت وچ کمال حاصل کیتا، نیک لوگاں دی صحبت ، ہمیشہ باوضو تے عبادت و ریاضت وچ وقت گذریندے۔ اویسی نسبت نال سلطان العارفین بایزید بسطامیؒ کولوݨ روحانی فیض حاصل کیتا۔ اپݨے زمانے دے معروف علماء کرام تے صوفیاء عظام نال ملاقاتاں کیتیاں. شیخ ابو العباس احمد قصاب آملی (خلیفہ محمد بن عبد اللہ طبری) دی زیارت دا شرف حاصل رہا تے ہک مدت تک انہاں دی خانقاہ وچ قیام فرمایا. ۔ ہک مرتبہ ہک شخص خواجہ ابو الحسنؒ دے کول آیا تے عرض کیتا، میکوں اپݨا خرقہ پواؤ،  آپؒ نے فرمایا میکوں ہک مسئلے دا جواب ݙے چا کہ اگر عورت مرد دے کپڑے پا گھنے تاں کیا اوہ مرد تھی ویندی ہے، اوں نے آکھا کہ نہیں، فرمایا تاں ول خرقے دا کیا فائدہ اگر توں مرد نی تاں خرقہ پاوݨ نال توں مرد نی تھی سڳدا. آپؒ کوں اویسی طریقہ تے بایزید بسطامیؒ توں باطنی فیض پہنچا تے انہی دے فیض کوں آپؒ نے تمام جہاں وچ عام کیتا، لیکن آپؒ دی بایزید بسطامیؒ تک نسبت چہار واسطیاں توں مستند وی ہے کہ آپؒ دی ابومظفر موسیٰ طوسیؒ نال نسبت ہے تے انہاں دی خواجہ اعرابی بایزید عشقیؒ نال تے انہاں دی خواجہ محمد مغربیؒ نال تے انہاں دی سلطان العارفین بایزید بسطامیؒ نال نسبت ہے۔
واقعہ سلطان محمود غزنوی دی آپؒ دی خدمت وچ حاضری دا
مشہور مسلم حکمران سلطان محمود غزنوی آپؒ دا بڑا عقیدت مند ہئی۔ آپؒ دے استغناء تے خدا دوستی دا ایہ عالم ہئی کہ جݙݨ پہلی وار سلطان محمود غزنوی نے آپؒ دا شہرہ سݨا تے خرقان پہنچ کے پیغام بھیجا کہ حضور میݙے دربار وچ ملاقات کیتے قدم رنجہ فرماؤ تاں آپؒ نے ایں ڳال کوں قبول نہ کیتا۔ خود سلطان ملاقات دے واسطے خانقاہ عالیہ وچ حاضر تھیا، لیکن آپؒ اس دی تعظیم کیتے نہ اٹھے۔ البتہ جیہڑلے عقیدت و محبت توں سرشار تھی کے تے تبرک دے طور تے پیراہن مبارک گھن کے ادب نال ونجݨ کیتے اٹھا تاں حضرت اس دی تعظیم کیتے اٹھے تے سلطان دے دریافت کرݨ تے فرمایا، پہلے میں تیݙی بادشاہی دے کیتے نہ اٹھا تے ہݨ تیݙی درویشی کیتے کھڑا تھیا ہاں۔ آہدے ہن کہ جݙݨ سومنات تے چڑھائی دے وقت سلطان شکست کھاوݨ لگا تاں اضطراب دی حالت وچ حضور ابوالحسن خرقانیؒ دا پیراہن مبارک ہتھ وچ گھن کے بارگاہ الٰہی وچ ایویں ملتجی تھئے :
الٰہی بآبروئے ایں خرقہ بریں کفار ظفردہ
ہرچہ ازینجا غنیمت بگیرم بدرویشاں بدہم
ترجمہ: خدایا ایں خرقے دی آبرو دے صدقے وچ میکوں انہاں کافراں تے فتح عطا کر، میکوں اتھوں جو مال غنیمت ملسی درویشاں کوں ݙیساں ۔
تعلیمات
اپݨے وقت دے یگانہ غوث زمانہ قبلہ وقت ہن کیونکہ انہاں دے زمانے وچ انہاں دی طرف کوچ تھیندا ہوندا ہئی۔ ہک ݙینہ مریداں کوں آکھݨ لگے کہ کیہڑی چیز سب توں بہتر ہے سب نے آکھا اے شیخ آپ ہی فرماؤ. آپؒ نے فرمایا اوہ دل جس وچ بالکل ہوندی یاد ہووے۔ انہاں توں لوگاں نے پچھاکہ صوفی کیں کوں آہدے ہن، فرمایا کہ صوفی جبہ و مصلے نال نہیں ہوندا،  صوفی رسم و عادات توں صوفی نی ہوندا، صوفی اوہ ہوندا ہے کہ خود کجھ نہ ہووے. اوہ ایہ وی فرمیندے ہن کہ کوئی بندہ صوفی اوں ݙینہ بݨدا ہے کہ اوں کوں آفتاب دی حاجت نہ ہووے تے اوں رات ہوندا ہے کہ اوں کوں چندر ،ستارے دی ضرورت نہ ہووے تے نیستی ایہ ہے کہ ہستی دی حاجت نہ ہووے۔
انہاں توں پچھا گیا کہ مرد کوں کیونکر معلوم ہووے کہ اوہ بیدار ہے، آکھا ایں طرح کہ جیہڑلے خدا کوں یاد کرے سر توں قدم تک خدا دی یاد باخبر ہووے۔ پچھا گیا فنا و بقا دی ڳال کیں کوں کرنا مناسب ہے. آکھا اس شخص کوں اگر اس کوں ہک ریشمی تار نال آسمان نال لٹکا ݙیو تے اینجھی ہوا چلے کہ درخت تے مکانات پہاڑ اکھڑ ونجن تے سب دریا پھر ونجن لیکن اوں کوں اپݨی جگہ توں نہ ہلا سڳے۔
وفات
جس وقت آپؒ دی وفات دا وقت قریب آیا تاں وصیت کیتی کہ میݙی قبر 30 گز گہری کھٹݨا تاکہ بایزیدؒ دی قبر توں اچی نہ رہوے چنانچہ ایویں ہی کیتا گیا. آپؒ دا وصال خرقان وچ عاشورہ دے ݙینہ 425ھ وچ تھیا. 10محرم الحرام425 ہجری بمطابق 5دسمبر1033ء کوں آپؒ دا وصال تھیا. اس وقت عمر مبارک 73 سال ہئی خرقان وچ ہی آپؒ دی آخری آرامگاہ ہے۔
ابوالحسن عبیداللہؒ
آپؒ فقہ حنفی دے معروف بزرگ تے اصول الکرخی نامی کتاب دے مصنف ہن۔ آپؒ دا ناں ابوالحسن عبید اللہ بن الحسینؒ ہے تے آپ ابوالحسن کرخیؒ دے ناں توں معروف ہن۔ آپؒ بغداد(عراق) دے محلہ کرخ دے رہݨ والے ہن۔ آپؒ دی پیدائش 260ھ بمطابق 873ء/874ء وچ تھئی جبکہ سنِ وفات 340ھ بمطابق 952ء ہے۔ آپؒ کبار محدثین وچوں ہن تے امام ابن ماجہؒ، امام نسائیؒ دے ہم سن معاصر ہن تے اپݨے دور دے سب توں وݙے حنفی فقیہ مشہور ہن. آپؒ کوں حنفی مذہب وچ مجتہد فی المسائل آکھا ویندے۔
دھرتی دے رکھوالے
،،،،،،،  دھرتی دے  رکھوالے ،،،،
کجھ ڈینھ پہلے مظفر گڑھ ءچ ہک سکول دی ویگن ءچ بھاء لگی ھئ جئیندے ءچ میڈے وسیب دے ڈُو ُپھل مرجھا گئے ہن اُوں موقعے تے جیرھا کم پولیس آلیں کیتے اوں پاسے دا تھانڑے دار سئیں کلیم اللہ گاڈی تے اوندی ٹیم موقعہ  تیں پہنچ کے بلدی بھاء ءچو بچے کڈھین انھیں دی وردی تے ہتھ وی سڑ گئین دل آھدے پورے وسیب دی طرفوں انھیں کوں  سلیوٹ ماراں جو انھیں اے ثابت کیتے واقعی اے وردی آلے ساڈے رکھوالے ہن ،ساڈا المیہ اے ھے اساں چند لُوکیں دے وجہ توں سارے محکمے کوں اُوں اکھ نال ڈیھدے ھئیں، جیویں پورے معاشرے ءچ نیکی بدی کٹھے چلدی ھے اُنویں ہر محکمے ءچ وی ہر قسم دے لوک ھوندن ،ایں محکمے ءچو صرف سیاست کڈھ ڈتی ونجے تاں نوے فیصد اے بلکل ٹھیک تھی ویسی ،اساں انھیں دی کرپشن تے تاں کُھل کے گال کریندیں ھئیں پَر ایں محکمے دے شھید ساکوں نئیں نظردے اساں بُھل ویندے ھئیں کہ بھانویں خودکش حملے تھئین یا کہیں معاشرے دے گند نال مقابلہ تھئے کتنے پولیس آلیں آپڑیاں زندگیاں ایں دھرتی تے قربان کیتن ،ساکوں فوج دا شھید نظردے پولیس آلے نال مترائ ماء آلا سلوک کریندے ھیں ،حالانکہ اُو وی کہیں دا جایا ھوندے اوندیاں بھنڑیں تے بھرا اوندا اماں ابا وی انویں تڑپدے جیویں کہیں بے شھید دا تڑپدے ، ہاں خامیاں ضرور ہن مگر اتناں وی نئیں جتناں اساں سمجھی ودے ھئیں ہُنڑ اُو پرانڑے دور تاں رہ نئیں گئے جو تھانڑے دار خود کوں جج سمجھ کے فیصلے ڈیسی ،ہُنڑ تاں ہر بندہ صحافی تے باشعور ھے جڈو غلط کم تھیندا ڈیھدن سوشل میڈیا زندہ باد.
کجھ ڈینھ پہلے میں فیملی نال ھیڈ تونسہ بیراج توں واپس آندا پیاء ھم پُل 22 تک آندیں ھوئیں تریھ لگ گئ میں سیدھا پولیس چوکی تے بریک لائ انھیں کوں آکھئیم محترم پانڑی پلاؤ ھا چا میں اے ڈیکھ تے خوش تھیاں کہ انھیں وڈی عزت نال پانڑی پلایا چاہ بوتل دا پُچھا ،آکھنڑ دا مقصد اے ھے جیویں ساکوں انھیں دے رویے کنوں نفرت ھے اساں وی تاں انویں نفرت کریندے ھئیں اگر ساڈا رویہ انھیں نال پیار محبت آلا ھووے تاں میڈا نیں خیال اے مفت ءچ ساکوں تنگ کریسن ،کجھ لوک انھیں کوں تلاشی ڈیونڑ عیب سمجھدن غیر مُلک ءچ انھیں دا وزیر اعظم کپڑے لہا کے تلاشی ڈیندا کھڑے ھوندے اُتھاں انھیں دی شان ءچ کوئ فرق نئیں پوندا جے آپڑیں پولیس عزت نال تلاشی گھنے تاں سخت ناراض ھئیں، ڈاکو رھزن کنیں موٹر سائیکل چھکوا کھڑسن پولیس آلے کوں اوندے کاغذ ڈیکھالنڑ تے مندے کڈھسن ،آخر تیں آپڑیں بھرا ظفر کوں اے سنھیاء ھے کہ آپڑیں محکمے دی تعریف پڑھ کے خوش نہ تھیویں جتھاں غلط ڈیکھساں گج وج کے لکھساں ،شالا وسدے رھو ،،،،،جمیل بلوچ
سوچ سِنگار،پورھیت: رمضان آرائیں
سَاوݨ
ہرکوئی آکھےہرکوئی ٻولے ساوݨ آیا ساوݨ آیا
ہر کوئی خوش ءِ
ساوݨ کولوں
مَیں ناخوش آں
سارے سال ءِچ یاد رکھین٘دے
ساوݨ ان٘دے اُو بُھل وین٘دے
ہر کوئی آکھے ساوݨ آیا
مَیں نہ آکھاں
ءِ تاں
میݙی ہَن٘ج دا موسم
سَاوَݨ آن٘دے
بدلے(بَادل)آن٘دِن
میݙےاُتےبجلی ڈھاوے
جو نہ ݙیکھاں
سوچ
تُوں جےکِھلدیں
دَھرتی کِھلدی
سُکّےپتر وی کِھلدے
تُوں جوٻولیں طوطے ٻولِن
پُھل وی ٻولِن
تُوں جےسوچیں
ہر کوئی سوچے
ربّ ءِی سوچے
بےشک کہیں دے بارے سوچے
سوچےسوچ بݨایا کیوں ءِم
کہیں کُوں سوچ میں ݙِتا کیوں ءِم
او نہ سوچے
کوئی نہ سوچے
او سوچے تاں
ہرکوئی سوچے
ہَنجوں دِی برسَات
تَیں کیا سمجھے
صرف تُوں رون٘دیں
تُوں تاں رون٘دیں لوکیں اڳوں
مَیں تاں رون٘داں دِل وچ
میݙے رو رو ہنجوں مُک ڳن
ہُݨ تاں میں ہَنجوں دی جَاہ تے
دِل دا خون وَہین٘داں
خون وی مُک ڳئے
ہُݨ کیا کراں
جاڳو
اُٹھو اُٹھو اُٹھو
کے تَئیں سَمسو
کےتَئیں مَاء دیاں لوریاں سُݨرسو
کےتَئیں گھریں بانبڑےݙیسو
او تَئیں اُٹھسو
جیرھےاِتھاں کُجھ نہ رَہسی
وَݨجارا
ساݙےشہر ءِہِک وَݨجارا
دَردَر وَن٘ڄ تے ہوکلے مارے
گِھنو پیار وچین٘دا وَدآں
اپݨےخواب وچین٘دا وَدآں
کہیں دیں مَست نشیلےاَکھیں
دے سب خوب وچین٘دا وَداں
کہیں ہِک پُھل دی ساری خوشبو
کہیں دی آس نِراس محبت
دِل دا بھیدوچین٘دا وداں
کہیں دےدِل دےٹکڑےکرتے
پِیت پریم وچیندا وداں
ہَن٘جوں دی برسات دےبدلے
دِل دا خون وچین٘دا وداں
اِتھاں ہرکوئی نفرت ویچے
مَیں تاں پیار وچین٘دا وداں
خواب ءِی وِک ڳئے
پیار ءِی وِک ڳیا
دِل دی ہِک ہِک حسرت وِک ڳئی
دِل نیں وِکیا او ہِک ہِک دےپیریں ڈھاوے
مِنتاں کرےدِل چاگِھنو
پیسےکئےنیں مُفتا ݙین٘داں
خواہش
میں وی چاہن٘داں
تیݙےناں دیاں غزلاں لِکھݨ
میں کیا کراں مَیں مجبور آں
جیرھےٻَہن٘داں غزلاں لِکھݨ
میݙیاں سوچاں میݙیاں دیداں
اُݙر وین٘دیاں ہِن بݨ کےپَکھی
بݨ کےپیر فرید
میں تاں پیرفریدؒدی روح آں
میں تاں اون٘دی کافی
اون٘دےپیار دا ݙوہڑا
میݙےشہر ءِچ ہرکوئی ڳاوے
اِتھاں کوئی نہ ماتم کرے
کوئی نہ کالےکپڑے پاوے
میں کیاکراں
میݙےشہردی قسمت دے وچ
رووݨ لکھین
یادیں دےکونڈے
کون ءَیں تیݙا ناں ہےکیا
تُوں میکوں لڳدیں پُھلّیں وان٘گوں
لیکن میکوں اے تاں حق نَیں
جومیں تیݙا ناں چا پُچھّاں
جومیں تیݙے
یادیں دے کونڈےکھڑکاواں
خواب
لوکو میکوں خواب نہ آوِن
کہیں وی شخص دے خواب نہ آوِن
کہیں دےپیار دےخواب نہ آوِن
سارے شہر دےگھریں وچوں
ہوں ہِک گھردےخواب نہ آوِن
سارے شہر دی تان٘گھ دے اڳوں
ہوں ہِک تان٘گھ دےخواب نہ آوِن
کچّےگھرغریب دےݙیہدیں
کیویں محل دے خواب نہ آوِن
میں تاں اون٘دےخواب ءِچ رُل ڳیاں
اوکوں میݙےخواب نہ آوِن
ݙِیوا
مَیں آں ݙِیوا
میݙا کم ءِ راہ ݙکھاوݨ
نہ میں رستہ نہ میں منزل
میں تاں ہِک مٹی دا پیالہ
راہ ݙکھلین٘داں رَستے لین٘داں
میکوں چاتےخضرتواکوں راہ ݙکھلین٘دے
مَیں نہ ہوواں
ہرکئ بُھلّے
ہرکُئ بُھلّےاپݨے رَستے
اپݨی پیار دی منزل
تاں
ہِک ہِک تُوں کَھڑ رَستہ پُچھّے
حضرت ادریس علیہ السلام
قرآن مجید دے ݙو سورتاں وچ آپؑ دا ذکر آیا ہے۔ سورۃ مریم "سورہ مریم" آیت 55 وچ خدا نے آپؑ کوں سچا نبی آکھا ہے۔ سورہ الانبیا آیت 86.85 وچ اسماعیلؑ اور ذوالکفل علیہ السلام دے نال آپؑ کوں وی صبر والا تے نیک بخت آکھا گیا ہے۔ بائبل دے مطابق آپؑ دا ناں ضوک ہئی تے آپؑ یارد دے پتر ہن۔ آپؑ نے 365 برس دی عمر پاتی تے ول مع جسم خاکی آسمان تے چا گھدے گئے۔ حضرت ادریسؑ دی شخصیت، زمانے تے وطن دے بارے وچ مورخین وچ اختلاف ہے۔
حیات طیبہ
حضرت ادریسؑ اللہ دے عظیم نبی ہن. آپؑ ہک اعلٰی درجے دے منتظم ہن جنہاں نے سب توں پہلے ٹاؤن پلاننگ شروع کیتی تے شہراں کوں منظم انداز نال آباد کیتا. آپؑ ٹاؤن پلاننگ دے بانیاں وچ شمار تھیندن. ہک روایت دے مطابق آپؑ زندہ حالت وچ جنت بھیڄے ڳن.
آپ دا نسب اے ہے :-
” " ادریس (حنوک) بن یارد بن مہلل ایل بن قینان بن انوس بن شیث(ع) بن آدم(علیہ السلام).
آپؑ دی وفات توں کجھ دیر پہلے اللہ نے آپؑ کوں فرمایا کہ ہݨ توں تساں جتنی دیر زندہ رہسو، دنیا وچ جتنے انسان وی کوئی نیکی کریسن انہاں دا ادھا ثواب تہاکوں ملسی، اس تے آپؑ بے حد خوش تھئے۔ اتنے وچ ہک فرشتے نے آپؑ کوں آ کے خبر ݙتی کہ عزرائیلؑ آپؑ دی روح قبض کرݨ آندے پن جس تے آپؑ حیران تھی گئے تے اس فرشتے دے پراں تے ٻیہہ کے اللہ نال ملݨ ٹر پئے، آپؑ نے پہلا، ݙوجھا تے تریجھا آسمان پار کر گھدا تے جس وقت  چوتھے آسمان تے پہنچے تاں اتھاں آپؑ کوں عزرائیلؑ ملے، آپ نے  اللہ توں ٻئی زندگی منگی جس تے اللہ نے نہ کیتی ول آپ اتنی زندگی تے ہی راضی تھی گئے تے ول عزرائیل نے آپ توں  روح قبض کرݨ دی اجازت گھدی،  ادریس(علیہ السلام) نے عزرائیل کوں اجازت نہ ݙیندے ہوئے اللہ توں دعا کیتی کہ آپؑ دی روح عزرائیل دی بجائے اللہ خود قبض کرے ول اللہ نے خود ادریسؑ دی روح قبض کیتی تےآپؑ دی خواہش پوری کیتی۔ آپؑ نے 365 سال دی عمر پاتی۔
قرآن وچ ذکر
قرآن مجید وچ آپؑ دا ذکر ݙو مرتبہ آیا ہے۔ پہلا ذکر سورہ الانبیاء آیت 85 تے ݙوجھا سورہ مریم آیت 56-57 وچ آیا ہے۔
وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ۝ (سورہ الانبیاء آیت 85)
”اسماعیلؑ تے ادریسؑ تے ذوالکفلؑ کوں، اے سبھے صبر کرݨ والے ہن۔“
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا. ۝ وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا. ۝(آیت56،57، سورہ مریم)
”تے کتاب وچ ادریسؑ دا ذکر کر، بے شک او سچا نبی ہئی۔تے اساں اونکوں بلند مرتبے تے پہنچایا."
ابن عباس دے آخری ایام
ابن عباس آخر عمر وچ نابینا تھی ڳئے ہن تے مکہ وچ ہی رہندے ہن، انہاں کوں عبداللہ بن زبیر تے عبد الملک بن مروان دی طرفوں جھڳڑے دا سامݨا کرݨا پیا۔ عبداللہ بن زبیر نے آپ توں بیعت طلب کیتی لیکن ابن عباس نے انکار کر ݙتا۔ لہٰذا ابن زبیر نے انہاں کوں طائف جلا وطن کر ݙتا۔ مشہور ایہ ہے کہ ابن عباس دا انتقال سن 68 ہجری وچ ستر سال دی عمر وچ طائف وچ تھیا تے محمد بن حنفیہ نے آپ دی نماز جنازہ پڑھائی تے آپ کوں اتھائیں دفن کیتا ڳیا۔ آپ دی وفات سن 69 ہجری وچ نقل تھئی ہے۔ آپ چھیکڑی عمر اچ اے اشعار پڑھدے ہوندے ہن:
ان یاخذ اللہ من عینی نورھما ففی لسانی و قلبی منھما نور
اگر خدا نے میݙے اکھیاں دی بینائی گھن گھدی ہے تاں میݙی زبان تے کن دا نور تاں حالی باقی ہے۔
قلبی ذکی و عقلی غیر ذی دخل و فی فمی صارم کالسیف ماثور
میݙا دل ذکی تے عقل سالم ہے میݙے منہ وچ تیز شمشیر دی مانند زبان ہے۔
ارباب غلام رحیم
ارباب غلام رحیم (پیدائش:1957ء) مسلم لیگ ق دی سیاسی شخصیت ہن، بعد وچ پاکستان مسلم لیگ (ہم خیال) وچ شامل تھئے۔ اے 2004ء توں 2007ء تک سندھ دے وزیر اعلیٰ رہے۔ ارباب غلام رحیم دا تعلق ضلع تھرپارکر دے نال ہے۔
حضرت اسحاق علیہ السلام
حالات
اسحاقؑ نے چالیہہ سال دی عمر وچ اپݨی رشتہ دار ربقہ نال شادی کیتی۔ اُس دے ݙو پتر عیسو تے یعقوبؑ ہن۔اسحاقؑ ہک زبردست ڄٹ تے مال ڈھانڈھیاں دے راکھے ہن. اپݨی آخری عمر وچ آپؑ نابینا تھی گئے ہن۔
اسحاقؑ 180 سال دے تھی کے فوت تھئے تے قریت اربع (حبرون) وچ دفن تھئے۔ اسحاقؑ دا اِسرائیل دے بزرگاں وچ شمار تھیندا ہے۔
ساجد نواز
ساجد نواز پاکستانی سیاست دان ہن۔ او قومی اسمبلی دے رکن وی ریہے ہن.۔
پاکستان عام انتخابات، 2013ء
انہاں پاکستان عام انتخابات، 2013ء وچ خیبر پختونخوا دے حلقہ این اے۔3  (NA-3 (Peshawar-III)) وچ   پاکستان تحریک انصاف  طرفوں انتخاب وچ حصہ گھدا اتے کامیابی حاصل کیتی۔
طائر قدیمی
طائر قدیمی سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔ ہک لکھاری ہے۔
اصل نام ۔۔۔محمد حفیظ
ادبی نام ۔۔۔طائر قدیمی
ولدیت۔۔۔ عبدالغفار مھر
کاسٹ۔۔۔ مھر
تاریخ پیدائش۔ 15 جنوری 2000
تعلیم ۔۔۔۔۔
ایف اے اور اے ڈی پی جاری
جاب
/ موبائل شاپ کیپر (پارٹ ٹائم )
شاعری استاد
۔۔۔۔ صوفی نجیب اللہ نازش
۔۔ 2015
ایڈریس ۔۔۔۔
بستی جندو پیر کمال تحصیل لیاقت پور ضلع رحیم یار خان
سیل نمبر۔۔۔03047497786
ایل میل taairqadeemi786@gmail.com
ڄم پل
١٥ جنوری ٢٠٠٠ء کوں جندو پیرکمال وچ ڄمے۔
کتاباں
کتاب۔۔۔۔
مشترکہ کتب میں شمولیت۔
2۔الوداع جانیاں
زیر طبع
1 ۔چرچے ہن ۔
2۔دل دے درد ۔
3۔سونے سانویں بول
نمونہ کلام
اوڈوں او رس گئے ایڈوں عید آ گئ دلدار منائوں ول عید منائوں
ہا ڈکھ سکھ دا بھائیوال سجنڑ غم خار منائوں ول عید منائوں
ساڈی عید کہیں سوہنڑے یار بناں من ٹھار منائوں ول عید منائوں
اج طائر کوشش کر ڈیکھوں پہلے یار منائوں ول عید منائوں
سرائیکی غزل
غزل ملنڑ دے خواب آکھئے ہن جگارے لوڑ کینا ہن اساں پھلیں دے متلاشی انگارے لوڑ کینا ہن
طائر قدیمی
نمونہ کلام
شاعر
سرائیکی غزل
تیڈا کم ہے کنارے توں کنارے تک توں کشتی ایں اساں موجاں ہیسے ساکوں کنارے لوڑ کینا ہن
طائر قدیمی
نمونہ کلام
طائر قدیمی
سرائیکی غزل
زمیں جیلھے وجود ئچ آئی نا کھڑ سگدی ہئ لڈدی ہئ فلک جتنی اچائی تے ہا سہارے لوڑ کینا ہن
طائر قدیمی
غربت
ایجھا غربت میڈا حال کیتے
سرائیکی غزل
اے منظر ڈیکھ تے اپنے میں ہتھ اکھیں تے رکھ چھوڑیم تیڈے ویندیں ہوئیں ہتھ دے اشارے لوڑ کینا ہن
طائر قدیمی
غربت
میکوں حال کنوں بے حال کیتے
سرائیکی غزل
ساکوں ہئی چندر دی چاہت گواہ راہویں میڈا شازل ستارے چندر خود گھن آے ستارے لوڑ کینا ہن
طائر قدیمی
غربت
ھک ڈکھ مکدے بیا ٹھا تھیندے
واہ بخت میڈے کمال کیتے
میں رلیا پیتم پال جو ہم
ہا آندا کون سنبھال کیتے
سنڑ آدم تیڈی وستی وچ
میڈا کہیں نہ آن خیال کیتے
توں رہندا ہئیں چو باریاں وچ
میں سکداں ھاں سئیں سالھ کیتے
میکوں رستے دی کوئ سدھ کائنی
کوئ خضر آوے میں بال کیتے
میڈا رب اکبر توں آسرا ہئیں
ہیں سانگوں طائر سوال کیتے
شاعر.:
طائر قدیمی ونکی:سرائیکی شاعر
قوم، نَسل، اَتیں ٻولی دی بحث
قوم، نَسل، اَتیں ٻولی دی بحث
(سرائیکی ـ بلوچ تناظر)
امجد نذیر
١٩ دسمبر ٢٠٢٠
ݙُوجھی پہچاݨ سیاہ فام اقوام دی ہے جَیندا دُھرا مزہب تے نئیں بلکہ چمڑی دے رنڳ تے ُڈُھکیّا کھڑے ـ انہاں دی نسلی سنڄاݨ ایں واسطے جِیندی ودی اے جو سفید فام مغربی اقوام کالونیئل دَور انہاں کوں نیم حیوانی آدم مقرر کر، پکڑ دھکڑ کر اُنہاں دی تجارت اتیں لین دین کریندے ہَن، اِتھاں تکر جو اُنویوّیں صدی دے آخر تک یُورپی ماسٹر اُنہاں کوں اغوا کر، اُنہاں دے ڳل زنجیراں پاء، حِصے جُسے دے مُطابق اُنہاں دی زناوریں آلی کار منڈی تے ٻولی لائیندے ہَن تے اُنہاں کنوں ونگار گِھندے ہَن ـ یوروپ اچ اے تصّور نسلی تفریق دے کہیں ناں کہیں واقعے دے بعد وقفے وقفے نال وَلا وَلا اُبھردا رہ ویندے کیوں کہ اِکّا دُکّا گھٹ پڑھیے لکھیے سفید فام افراد، کریمنل ماینڈڈ لوک یا کُجھ متعصب سیاستداناں اچ حالی وی اے بیماری باقی اے ـ ورنہ حقیقت اے ہے جو دُنیا اِچ نسلی برتری یا کمتری دا سائینسی تصور مَر کَھپ ڳئے ـ اے حقیقت ہݨ مَنی پرمَنی تے مصدقہ ہے جو نسلِ آدم ہکا نسل اے
عرب، یہودئیں دے ڳانڈھویں ہمسئے، مُنڈھ قدیم کنوں عربی زبان دی وجہ کنوں عربی سݙیندن نا کہ رنگ، نسل یا ہاٹھی باڈی کنوں، ایں واسطے گوری رنگت تے نین نقش آلے مراکشی تے موریطانیّن مُور (کالے گورے ݙوہیں) وی عرب ہِن، سیاہی مائل رنگت تے کھڑی نَک آلے سوڈانی تے صومالی وی عرب ہن تے چوڑی چپٹی وضع قطع، صاف رنگ تے منہ مَتھے آلے جزیرہ نُما عرب آلے سارے دے سارے وی 'عربی النسل' ہِن ۔ یانی نسل دا اگر کوئی تعُلق ڈیل ڈول یا چہرے مُہرے نال ھے وی سہی تاں وی اُنہاں دی سنڄاݨ دا حوالہ زبان تیں کلچر ھے، نسل نئیں ـ اتے وقت دے نال نال ایہا خُصوصیت ہی دنیا اچ چھوٹی وݙی اقوام دی مستقل سنڄاݨ بݨ ڳئی اے ـ
کلاسیکل بشریات دان جہان دے آدم کُوں پنج ست نسلیں اچ منقسم کریندے رہ ڳئین : کالے، گورے، رتے، پیلے اتے بُھورے ۔ اٹھاروین صدی دے اواخریا زیادہ کنوں ذیادہ ویہویں صدی دے وَسط تک کُجھ دانش ور چمڑی دے رنگ دے نال نال کھوپڑیاں دے سائیز، مَتھہ، کھاݙی کُھونے، نَک رُخسار دی ھݙی وغیرہ دی پیماٰش یا شباہت نال نسلی پہچاݨ یا پیمانہ مقرر کریندے ہَن ۔ اے مطالعہ وی جیکوں کہیں زمانے "اینتھروپوگرافی" آہدے ہَن، ہݨ مَر کَھپ ڳئے یا سِوّی لڳیاں پراݨیاں کتاباں اچ باقی رہ ڳئے ـ اَڄکل نسلی تفریق یا نسلی برتری یا کمتری دے سارے دعوے انتہائی کھوکھلے، بے بُنیاد تے بے مَعنی تصور کیتے ویندن ـ اڄ دی دُنیا اچ جِتھاں جِتھاں ای کوئی ظاہر یا باطن، بِالراست یا اشارے کِنائے اِچ آپݨی ذات، قوم یا بِرادری کوں نسلی بُنیاد تے الڳ تھلڳ یا اعلٰی ارفع سمجھیندے یا کہیں بئی نسل کوں ہیچ سمجھیندے یا تیں اُنہاں دا مزاق اُݙرایا ویندے یا وّل اُنہاں کوُں ہر مُلک، ہر خطے اچ شدید سیاسی مزاحمت بلکہ مَلامت دا سامݨا ہے ـ کیونکہ مہزب دنیا نسل دے تصوّر کوں سائینسی اتے سیاسی ݙوہاں بُنیاداں تے تَرک کر چُکی اے ـ تمام عالمِ انسانی ہک نسل اے، قد کاٹھ رنگ، ڈھنگ دے فرق دے با وجود ۔ ہرانسان جہڑا ݙوجھے انسان نال کمیونیکیٹ کر سڳدے، مَساوی عقل و فہم رکھیندے، نَسل کَشی دے ذریعے آپݨے جہیں بئی نسل پیدا کر سڳدے ـ ہکا نسل اے ـ ایں پس منظر دے بعد ہݨ میں ذراء بلوچ ـ سرائیکی قومیت دی اڄوکی بحث تے روشنی پاوݨ ضروری سمجھینداں تاکہ معاملہ ذیادہ نشابُر کیتا ونڄ سڳے:
ایہو حال سندھ دا ہے جو اُتھاں جیکب آباد تے شکار پور بالخصوص اتیں اُترادی سندھ بالعموم قبائیلی یا نسلی حوالیئیں نال بلوچ اے تے انہاں کوں وی آکھݨا چاہیدا اے جو تساں وی بلوچ بݨو، بلوچ تھیوو یابلوچستان نال رل ونڄو، 'اے سندھی سندھی کرݨ چھوڑو' وجہ صاف ظاہراے جو نسلی دلیل آپݨے پیریں تے کھڑ ناہیں سڳدی، دیرہ تے راجنپور کیونکہ کوہ سُلیمان دی پوادھی پٹی تے ہن، ایں واسطے محض جغرافیائی شُوفہ سَٹݨ دی کوشش اے ـ حالانکہ بلوچستان دے اندر وی بلوچ آپݨی سنڄاݨ ٻولی تے ڄغرافیے دی کنڈ تے کھڑالی کھڑِن ـ وگرنہ شاھوانی، کِرمانی، مَکرانی اتیں سُلیمانی بلوچ وی آپݨے آپ کُوں انجھ انجھ ݙسیندے کھڑے ہووِن ہا ـ اگر او نیئیں تاں کوچ و بلوچ ضرور آپݨے آپ کوں انجھ پنجھ بݨائی ودے ھووِن ہا کیوں جو بلوچی جینئالوجی مُطابق تُمن پھاڑی اچ، پھاڑی پَھلی اچ تے وت پَھلی چَند سو سالاں بعد آپ قبیلہ اتیں ول الڳ نسل ھووݨ دا دعویٰ کیتی کھڑی ھووے ھا ـ قصہ مختصر، اے دعویٰ لا یانی ، کھو کھلا اتیں غیر حقیقی، غیرعقلی اے ـ قبائیلی، لسانی، ہرحوالے نال نا قابلِ تسلیم وی ہے جو کیونکہ دیرہ جات تے سندھ دے اکثراء لوک نسلا" بلوچ ہن، ایندا مطلب اے نئیں جو او ہݨ او بلوچستانی تھی ڳئین ـ سرائیکی اتے سندھی دے کئی قوم پرست لیڈر، ادیب تے شاعر بلوچی لڑی ہن ـ سنڄاݨ ٻولی تے گزران نال پھیلدی ، ودھدی اے ـ نسل پرستی نال کمزور تھیندے اے ـ
اڄ دے پاکستان دا سارا مَسئلہ زبان، ثقافت اتیں وسیب وطن اے ـ جِتھاں لوکاں آپݨی تاریخ، ثقافت تے آپݨی ایکالوجی ورتارا بݨائے اور جہڑی سنڄاݨ او آپ ݙسیندن، مَنیندں تے اوندی خاطر کَم کریندن، اوھا اُنہاں دی سنڄاݨ تے دھرتی ہے ـ روہی، تھل، دمان دے لوک آپݨے آپ کُوں سرائیکی آہدن، سمجھیندِن تے سرائیکی راہوݨ چاہندِن بس او ٻئی کہیں تقسیم دے بغیر سرائیکی ھِن تیں سرائیکی صوبہ بݨن نال اے سنڄاݨ مزید پَکی تھی ویسی ـ
حضرت اسماعیل علیہ السلام
آپؑ حضرت ابراہیمؑ دے فرزند ہن تے انہاں دی ݙوجھی گھر والی بی بی ہاجرہ دے وچوں ہن.
اللہ دی راہ وچ قربان تھیوݨ دا فیصلہ، ایندی قبولیت تے اللہ دا فرشتے دے ذریعے آپؑ کوں بچا گھنݨاں
اللہ نے حضرت ابراہیمؑ کوں خواب وچ حکم ݙتا کہ اپݨے پتر کوں اوندی راہ وچ قربان کرو تاں آپؑ تعمیل وچ حضرت اسماعیلؑ کوں قربانی واسطے گھن آئے پر انہاں دی جگہ ہک دنبہ ذبح تھی ڳیا مگر اللہ نے اے قربانی قبول فرمائی.
مکہ وچ سکونت تے بیت اللہ دی تعمیر
حضرت ابراہیمؑ، بی بی ہاجرہ تے حضرت اسماعیلؑ کوں اللہ دے حکم نال مکہ دی سرزمین تے گھن آئے جتھاں حضرت اسماعیل علیہ السلام دی اولاد نے رہائش اختیار کیتی.
سیرت و تعلیمات
آپؑ ساری زندگی اللہ دی توحید کوں عام کریندے ریہے.
اراکان (راکھائن)
ریاست راکھائن یا ریاست اراکان میانمار دی ہک ریاست اے جیہڑی ایں دے مغرب وچ واقع ہے۔ thumb|جھنڈا thumb|ریاست اراکان دی میانمر وچ جگہ
اراکان
میانمار (برما) دا علاقہ اراکان، روہنگیا مسلماناں دا آبائی وطن ہےـ ارکان یا اراکان 1784ء تک ہک آزاد ملک ہئی تے ارکانی مسلماناں دا چوݙہویں صدی تے پندرہویں صدی عیسوی وچ آزاد ملک ہئی٬ بعد وچ برمیاں نے ایندے تے قبضہ کر گھدا ۔ برما دی فوجی حکومت دے دور وچ امتیازی قوانین دے ذریعے مسلماناں دی زندگی مشکل بݨا ݙتی گئی، جائداداں چھیکیجے، شہریت ختم تھی گئی تے اوہ بے ریاست لوگ بݨ گئے۔ مسلماناں توں بیگار گھدا گیا۔ اینجھے حالات وچ بڑی تعداد تھائی لینڈ تے بنگلہ دیش ہجرت کر گئی۔
جون 2012ء وچ اراکان میں مسلم کش فسادات شروع تھئے۔ جنہاں وچ بدھوں نے ہزاراں مسلماناں کوں شہید تے سینکڑاں مسلم آبادیاں کوں نذر آتش کر ݙتا۔ جیہڑے مسلمان سمندری رستے توں بنگلہ دیش پہنچے انہاں کوں بنگلہ حکومت نے واپس دھکیل ݙتا جیہڑے واپسی تے بدھوں دے ہتھوں قتل تھی گئے۔
راکھائن ریاست دا رقبہ 36,780 مربع کلومیٹر ہے تے ایں دی مجموعی آبادی 3,836,000 افراد تے مشتمل ہے۔
سرائیکی قصہ
سرائیکی قصے افسانوی ادب دی ٻہوں پراݨی صنف ہے۔ادب وچ نثری قصیاں دی او قسم جیندی بنیاد زیادہ تر خیال آرائی تے ہون٘دی ہے، تے کردار عموماً مثالی ہون٘دے ہن تے زبان وچ تکلف وی گھٹ ہون٘دے۔ قصہ او مکمل صنف ہے جہڑا مختلف زمانے دے لوکاں دے حالات زندگی تے واقعات بارے معلومات فراہم کریندے تے نسل در نسل، سینہ بہ سینہ منتقل تھیندے۔ قصہ عربی زبان دا لفظ ہے جیندا مطلب ہے پچھوں ٹُرݨ۔ اردو وچ کہاݨی تے انگریزی وچ(Tell) کنوں ٹیل ہے۔ ایندے وچ زمانی تے مکانی قید کائنی ہون٘دی۔ قصہ یا بیانیہ صحیح معنی وچ کئی واقعات دی ہک داستان ہوندی ہے، جہڑے ہک ٻئے دے بعد ترتیب نال بیان تھیندے ہن۔ قصہ سُݨݨ تے سݨاوݨ دی روایت منڈھ قدیم کنوں آن٘دی پئی ہے تے ایہ سرائیکی وسیب دی پراݨی روایت ہے۔
ونکی:سرائیکی زبان تے ادب
آصف عاصی
آصف عاصی روکھڑی ہک سرائیکی شاعر ہے۔
ڄم پل
میانوالی نال تعلق ہے۔ ٢ فروری ١٩٩١ء کوں ڄمے۔
تعلیم
علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی اسلام آباد توں ایم اے اسلامیات کیتی ہے۔
پیشہ
میانوالی سٹی تے خبراں پڑھدے
نمونہ کلام
میݙی میت تے آ کے آ کھدا چا تیݙے مرݨ دا ٻہوں ارمان " تھی درد جگر دے ختم ویندے سکھی سوندے قبرستان " افسوس نہ سجݨ نوں رحم آیا رھیا ستا اؤ لمبیاں تان " اوندے ملݨ دی حسرت دل اچ رکھ گیا "عاصی" چھوڑ جہان "
آصف بن برخیاہ
آصف بن برخیاہ یا برکیاہ دیگر ناں، انگریزی Asif ibn Barkhiya، حضرت سلیمان علیہ السلام دا وزیر ہئی، سلیمان علیہ السلام نے ملکہ سبا دا تخت منگاوݨ دی خواہش دا اظہار کیتا تاں اس آکھا کہ میں آنکھ جھپکݨ توں پہلے اونکوں گھنا سڳدا ہاں۔ لیکن قرآن وچ اس دا ناں مذکور نی۔
آصف بن برخیاہ اسلام وچ
thumb|کلیات اساطیر، آصف بن برخیاہ
قرآن وچ آصف بن برخیاہ دا ناں دے نال ذکر نی تھیا، سورہ النمل دی آیت 40 وچ جس "علم والے " دا ذکر ہے،(اس نے عرض کیتی جس دے کول کتاب دا علم ہئی) اکثر مفسرین اس توں مراد "آصف بن برخیاہ دی ذات گھندے ہن۔
آصف بن برخیاہ دیگر مذاہب وچ
آصف بن برخیاہ دا ناں دے ساتھ ذکر یہودی و مسیحی عہد نامہ قدیم وچ آیا ہے۔ اردو تراجم وچ اس دے ہجے آ ص ف نی بلکہ  آ س ف ہن یعنی آسف۔ آصف بن برخیاہ دا ذکر تواریخ اول و دوم، سلاطین دوم، زبور، کتاب یسعیاہ، عزرااور نحمیاہ وچ ناں دے نال آیا ہے، پورے عہد نامہ قدیم وچ کہیں جگہ وی آصف بن برخیاہ کوں سلیمان یا داؤد علیہ السلام دا وزیر نی آکھا گیا، ہر جگہ اس دا ذکر ہک "ڳاوݨ والے دے طور تے ہے اس دا پیؤ تے اس دے بعد اس دے پتر وی ایہو کم کریندے ہن۔ اوہ عبادت دے وقت شکر گزاری دے الفاظ آکھݨ تے مامور ہن تے مذہبی گیت ڳاندے ہن جیویں کہ زبور۔
زبور وچ
کتاب زبور جیہڑی مسیحی تے یہودی منیندے ہن، اس کتاب وچ صرف داؤد علیہ السلام دے ہی زبور (گیت) شامل نی بلکہ مزید کجھ لوگ وی ہن جنہاں وچ حضرت موسٰی علیہ السلام تے ایہ آصف بن برخیاہ وی ہن، زبور نمبر 50 تے زبور نمبر 73 تا 83 تک آصف بن برخیاہ نال منسوب ہن۔
ادی نور
ادَی نور۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ہک یاداشت ڈرامہ نگاری اچ میں نورالہدیٰ شاہ کوں اپنٹراں اُستاد منیداں۔ادَی نال زہنی ، روحانی جُٹرت دی وجہ ہک اے وی ھِ جو انہاں دااپنٹری ماء بولی اپنٹریں کلچر نال مضبوط رشتہ اے تےاو ہک قوم پرست ہن۔انہاں سندھی قوم پرست دی تحریک کنوں متاثر تھی کراہیں سندھی دے بے مثال افسانے لکھے اتے عملی طور تے تریمت دے آدر مان کیتے صدیاں کنوں مرداں دے ظالم سماج اچ بے معنی رسماں اچ کُہیندی،مرَیندی ستَی تھیندی عورت کیتے جی جی زرینہ بلوچ نال مل تے بانڑ مریندے ریہے۔اپنٹریاں لکھتاں اچ سوجھلا ونڈا ۔وڈیرہ شاہی دے خلاف مقبول و معروف ڈرامے لکھے۔اج وی اساکوں جنگل دیواریں ماروی جہیں یادگار ڈرامے یاد ہِن۔اے سندھ دی واحد دھِی ہائی جہیں بظاہر عقیدت و احترام تے آدر آلے مُشک و عنبردی فضا اچ مہکیاں حویلیاں دیاں ڈہڈیاں اندر عورت زات نال تھیونڑوالےغیر انسانی رویّے نُشابر کیتے۔وڈیریاں دیاں اُچیاں ماڑیاں دے بوہاں اُتے ڈٹھے ازلاں توں زلت رسوائی تے نا ناصافی دا شکار تھیندے نسلاں توڑیں سود تے قرضے اچ بدھیجے حاریاں دیاں بے وسَیاں تے ہنجواں کوں زُبان ڈتی۔تے ایندے بدلے کیا تھیا جو ادَی نورالہدٰی دی مخالفت شروع تھی گئی۔ہک واری کراچی جم خانے دی ہک کچاری اچ سندھ دے سابق وزیر اعلیٰ عبداللہ شاہ دی گھر والی کھڑی تھی گئی جو اے ڈیکھو اے سندھ دی تریمت تھی تے سید زادی تھی تے سندھیاں کوں جگ جہان اچ بدنام کریندی ودَی اے۔ بہوں گھٹ لوکاں کوں ایں گالھ دا علم ہوسی جو ادَی دا اپنٹراں تعلق سندھ دے جاگیردار وڈیرے خاندان نال اے۔پرانہاں خُد عَلم چا کراہیں اوں سماج نال بغاوت کیتی۔اے وی سچ اے جو انہاں کوں اپنٹری سندھی آیئڈینٹیفکشن تے ہوں مانڑ اے۔انہاں اوں سماج دے سُہنڑپ کوں اُون کیتے تے اوندے کُجہپ دی عکاسی کیتی اے۔
گالھ زرا پچھوں ڈوں توڑی ونجے تاں اج پاکستانی میڈیا وچ جتنے وی تجربہ کار  ڈایڑیکٹرز پروڈیوسرز،ایڈیٹرز تے پروڈکشن ٹیم سمیت پلے رائٹ ،اسکرین رایٹرز،تے اسکرپٹ رایٹرز کم پئے کریندن انہاں سبھ دا مَدر انسٹیوٹ انڈس ویژن ٹیلی ویژن نیٹ ورک تے گوڈ فارد غضنفر علی بخاری اے جہیں اساڈی گرومنگ کیتی ہائی تے میڈیا اچ نویں چلینجزدا مقابلہ کرن تے اپنٹریں مشاہدے اپنٹریں بھیتر لُکے آرٹ کوں اپَلائی کرن دی سیکھ تے اعتماد وی ڈتا۔انڈس ٹی وی دا منڈھ نَوے دےڈہاکےدے چھیکٹری ڈینہاں بدھیجا۔اوں کنوں پہلے کمبائن پروڈکشن دے ناں کنوں بخاری سیئں تے میر شکیل الرحمان دی آپسی شراکت اچ ہک کامیاب پروڈکش ہاوس چلدا پیا ہا۔اے او دور ہا جڈاں ڈرامے دی لِکھت سمیت اوندی پری پروڈکشن تے پوسٹ پروڈکشن دے نال نال کیمرہ لائٹس دی تکنیک توڑیں سبھ کجھ بدلدا پیا ہائی ساری فلاسفی نویں دھارے اچ وٹیج گئی ہائی۔حسینہ معین تے فاطمہ ثریا بجیا نال کم کرن دا موقع ملدا پیا ہا۔اساں انہاں دے تجربے توں سکھدے وی پئے ہاسے پر انہاں دی آیئڈیالوجی تے نویں تکنیک دے آدھ اچ بہوں وڈی خلیج ہائی۔ایندا احساس غضنفر بخاری سیئں کوں وی ہا۔ مثلا ڈرامے دی نویں تیکنیک موجب افسانہ نگاری اتے ناول نگاری دی کوالیفیکشن نال ڈرامہ نگاری ناکافی اے۔افسانے دا ہک مختلف کرافٹ اے۔ایویں ناول دی لکھت اچ اوندی اپنٹری ٹائمنگ اپنٹری تکینیک کردارنگاری ڈیوریشن ، کلائمکس ، بینگ تے پیس کھڑے بَھل ڈرامے دی اپنٹری لوڑاں ہِن۔جیندے اچ تھاٹ آندے نال نال کردار نگاری توں گھن کرایئں اسٹوری بورڈنگ،اسکرین رائٹرنگ،اسکرین پَلے،اسکرپٹ رائٹنگ تے وت ڈائلاگ لکھیے ویندن۔ ہن ڈرامہ خالصتا ٹیکنکل تصّور کیتا ویندے ۔ پہلوں ڈرامہ نگاری ون مین شو ہوندا ہا۔ہکو لکھاری اسکرپٹ وی لکھدا ہا۔ڈایئلاگ وی۔پر اوں زمانے اسٹوری بوڑڈنگ ناں تھیندی ہائی۔اسکرین پلے ناں لکھیا ویندا ہا۔اج وَن لائن سائنوپسسز توں گھن کرایئں ڈائلاگ توڑیں ڈو ڈو ترائے تجربہ کار ڈائلاگ لکھاری،تے اسکرین پلَے لکھاری اپنٹریں فن دا مظاہرہ کریندن۔ اجوکے ڈرامے وچ سیناریو دے موجب کردار دی باڈی لنگوئج سمیت اوندی موومنٹ تے توجہ ڈتی ویندی اے۔اوندے حرکات و سکنات اوندے باڈی ایکپریسن کوں اہمیت ڈتی ویندی اے۔ڈائلاگ باد اچ آندن پہلے اوندا بزنس کریئٹ کیتا ویندےپراپس دی وڈی ویلئو ہوندی اے۔ تے ویجوئل کوں مضبوط بنڑاونڑ دا آہر کیتا ویندے۔خیر۔جیویں میں عرض کیتم جو ڈرامے دا اپنٹرا پیرا میٹر اے تے افسانے تے ناول نگاری دیا اپنٹریاں نویکلیاں وکھریاں لوڑاں ہن۔اتھاں اے گالھ آکھنٹری ضروری اے جو پی ٹی وی کیتے منڈھ لا توں لکھنٹر والے سارے ڈرامہ نگار افسانہ لکھدے ہوئے ناول لکھدے ہوئے آئن ہَن۔انہاں اچوں کہیں نیں وی پہلوں ڈراما ناں لکھیا ہا۔ایہا وجہ ہائی جو پہلے ڈینھاں دے ہر ڈرامے وچ ہک ہک کردار کہانٹری ادا گھٹ کریندا ہا بھل کہانٹری کریندا زیادہ ہا۔ لمبے لمبے درگھے ہوئے ڈیئلاگز اچ ای کہانٹری اگَی تے ٹُردی ہائی۔موشن بہوں تھوڑا ہا۔ اُتوں انفارمیٹو اطلاعیہ انداز دی بھرمار ہائی۔اتھاں توڑیں ہائی جو جیکر ہک کردار منظر اچ داخل تھئے تاں او اپنٹریں ہوون دا احساس ناں ڈیویسی بھل اظہارکریویسی۔مثلا ڈاکٹر کامران اپنٹری ماء دے کمرے وڑے تاں اتھاں ڈیکھنڑ آلی اَکھ کیمرے دے توسط نال سبھ کوں پتہ لگ گئے،تے اوندے پیراں دے کھڑکار نال ماء کوں وی اندازہ تھی ونجنٹراں چاہیدے پرسین اچ کجھ ایں طرانح دے ڈائلاگ ہوندے ہَن۔
پچھاں مُڑ تے اپنٹریں پتر ول ڈہدی ہوئیماء کامراں۔۔۔۔توں آگیئں پُتر
اپنٹریں متھے دی چوٹ تے ہَتھ لیندے ہوئےکامران اوہ ۔۔ تُساں ایندی گالھ کریندے پئے او؟ اے سٹ لگی اے۔ بس زرا ڈہے پیاہم۔''
ہک بیا منظر
خالہ زکیہ صحن اچ آتے کلھی کھڑی اے تے عید دا چندر پئی ڈہدی اے تے نال نال مونولاگ پئی کریندے اے۔
خالہ زکیہ ارے یہ تو عید کا چاند ہے ؟ ارے واہ اس کا مطلب ہے کہ عید کل ہے۔
اچانک ان دی دھی آندی اے۔
دھی امی جان چاند نظر آیا۔۔
خالہ زکیہ ارے ہاں ہاں وہ دیکھو سامنے
دھی ارے امی یہ تو چاند ہے ناں پہلی کا۔شوال کا۔ارے واہ امی مبارک ہو ۔
مثلا اے افسانے دی لکھت دی تکینک تھی سکدی اے ریڈیائی ڈرامے د تھی سکدی اے پر ویجوئل دی نیئں۔اشفاق احمد،ڈاکٹر انور سجاد،یونس جاوید،آپا ثریا بجیا،امجد اسلام امجد اے سبھ ریڈیو توں پی ٹی وی اچ آئن ہَن۔ایہا وجہ ہائی جو اوں زمانے دے ڈرامے کہانٹری دے اعتبار نال۔کردار نگاری دے حوالے نال بہوں جاندار تاں ہوندے ہَن پر انہاں دا ویجوئل کمزور ہا۔ایکشن بہوں سُست ہا باقاعدہ طور تیں شورٹس ڈویژننگ ناں تھیندی ہائی۔ اسکرین پَلے موشن ناں لکھیا ویندا ہا پر کہانٹری لکھی ویندی ہائی۔لہور ٹی وی اسٹیشن دے مہاندرے ہدایت کار محمد عظیم انڈس ویژن اچ اساڈے سنیئر دے طور تے اساکوں جوائن کیتا تاں ڈسیندے ہَن جو ہک واری اشفاق احمد یا بانو قدسیہ معراج محمد خان ، یا کہیں بئے وڈے لکھاری دا اسکرپٹ آ ویندا ہا تاں انہاں دی جرات ناں ہوندی ہائی جو کُئی ردوبدل کر سگن یا مجال اے کئی سین اگوں پچھوں تھی ونجے۔تاں انہاں ڈرامیاں اچ پروڈکشن انوالو ناں ہوندی ہائی بس جیویں انہاں لکھ ڈتا انہاں ایویں لکیر دے فقیربنڑ تے کر ڈتا۔بھل سَٹھے جہان اچ ایویں نیئں ہوندا۔
شروع شروع دے ڈینحہاں آپا فاطمہ ثریا بجیا تے آپا حسینہ معین نال وی کم کرَن دی سبیل تھئی۔ایندے اچ کُئی شک نیئں جو اے مہاندرے کہانٹری کار ہَن پر نویں زمانے دیاں جدید تکنیکاں کوں انہاں قبول کرن دے بجائے اسُلک رَد کر ڈتا۔ڈوجھے لوظیں اچ انہاں نویں اثرات کوں اپناونڑ پسند نیئں کیتا۔آپا حسینہ معین آہدے ہَن جو انہاں دا ڈرامہ ای اصل ڈرامہ اے۔ انہاں ٹرینڈ سیٹ کیتا۔جہٹرے کردار انہاں متعارف کرائن انہاں توں باد او جہیں یادگار کردارولا تخلیق نہیں تھی سگدے۔ایندے اچ کجھ شک نہیں۔جو اجوکے ڈرامے کردار نگاری والے پاسے اوہو جہیں مضبوط کایئنی۔پرزیادہ تر اے تاثر ٹھیک نہیں۔البتہ ہنٹر مقابلہ زرا زیادہ شروع تھی گئے۔ پہلے سال اچ ترائے ڈرامے یا ڈوں ڈرامے ٹی وی تے چلدے ہَن ہنڑ کئی کئی ڈرامے آن ایر ہوندن،پر میڈا خیال اے جو کردار الگ کئی شئے نیئں ہوندے او ہک کہانٹری دا تسلسل ہوندن اوندا انگ ہوندن۔آسکر وائلڈ نیں آکھیا ہائی ناں  کہانی کردار توں نہیں بھل کردار کہانٹری توں ہوندن
آپا فاطمہ ثریا آہدے ہَن جو  گل زیب بیٹے صرف لکھنا جانتے ہو کاغظ پھاڑنا نہیں جانتے۔جتنے کاغظ پھاڑو گے اُتنے اچھے لکھو گے
حقیقت اے جو اپنے اپنٹریں ڈراما نگاری دے کریئر اچ آپا فاطمہ ثریا جہں ہر وڈے مہاندرے کنوں بہوں کجھ سیکھ گھدی اے مگر میں اَدی نورالہدٰی شاہ کوں اپنٹراں اُستاد منیداں۔
اے ڈوں ہزار چار دی گالھ اے میں مشہور اداکارہ زیبا بختیار نال ڈرامے دا ہک پروجیکٹ کرینداں پیاں ہم۔انہاں فلماں بنٹراون چھوڑ کراہیں کراچی اچ ساگر انڑٹینمنٹ  دے ناں کنوں ہک ادارہ بنٹرایا۔تاں انہاں کیتے ڈرامہ سریئل  عشق  دے ناں کنوں ویہی قسطاں دا ہک میگا پروجیکٹ لِکھ تے ڈتم۔باد اچ زیبا نے ڈسیا جو ہم ٹیلی ویژن نیٹ ورک اساڈا اے پروجیکٹ خریدن کیتے تیار اے۔اے او ٹی وی چینل اے جتھاں میکوں باد اچ ادَی نور الہدٰی شاہ نال کم کرن دا موقع ملیا۔تے ایں ادارے اچ رہ کراہیں میں اپنٹریں کریئر دے بہوں وڈے ڈرامے لکِھے۔جیندے اچ جھمکا جان  ریشم سی شام سرِفہرست ہن۔
زیبا بختیار دی پروڈکشن اچ میڈا لکھیا ہویا ڈرامہ عشق ہم ٹی وی تے چلیا تے بہوں مقبول تھیا۔اوں زمانے خان پور کٹورہ توں اساڈے سنگتی سردار نور خان رند کراچی آئے تاں میکوں آکھیا جو یار حیدرآباد اچ انہاں دا ہک سنگتی اے سلیم خان دیس والی۔ٹی وی کراچی دا مقبول اداکار رہ گئے تے اجکل ڈرامے دی پروڈکشن کریندا ودَے۔اوندے کول جُلدے ہیں ہک رات راہسوں ڈوجھے جہاڑے ول آسوں تے او بہوں دلچسپ بندا اے یاراں دا یار اے۔توں مل تے خش تھیسیں۔خیر چلے گیوسے۔سلیم خاں نال ملاقات تھئی۔میں نور خاں کوں آکھیا جو میڈا ناں نا ڈسائے جو میڈا تعلق ڈرامے نال اے۔او سمجھسی جو نور خان اپنٹریں ہک بندے کوں کم سانگے گھن آئے۔کافی دیر تھی گئی روٹی ٹُکر کھا گھدا تے سلیم خان دیس والی مُد ڈھیر اپنٹریں ڈرامیاں دی گالھ بات کرینداں رہ گیا۔تے نور خان کوں راضی کریندا پیا ہا جو او اے ڈرامہ پروڈیوس کرے پیسے لاوے۔وڈا منافع تھیسی۔اچاچیت آکھنڑ لگا جو ہم ڈرامہ بھی کسی بڑے رایئڑ سے لکھوایئں گے۔نورالہدیٰ شاہ کوں منتاں کرینداں وداں ہا او ٹائم نہیں ڈیندی ہائی آکھوس جو۔کل او اتھاں حیدرآباد اپنٹریں گھر ولی اے تاں میں ملنڑ گیاں ہم ۔آکھدی ہائی جو سلیم خان ہک نیگر لکھاری اے ۔ اوندا ڈرامہ وی اجکل ہم ٹی وی تے اوَن ایر اے۔کیا کمال دا ڈراما رایئٹر اے۔نویں رایٹرز اچوں اونکوں چھڑا اوں گل زیب خاکوانی نیں ای متاثر کیتے۔بہاولپور دا اے۔میں تیڈی اوندے نال ملاقات کرویساں۔اچاچیت نور خان نیں مُسک تے میڈے ول ڈٹھا۔سلیم خاں نور الہدٰی شاہ دی اے گالھ سنٹرا تے نور خان کوں مِنت نال آکھنڑ لگا۔یار نور خاں اُس رائٹر کو ڈھونڈو۔ ہے بھی تمہارے علاقے کا۔نور خان کھِل کھِل تے موندھا تھیا پیا ہا۔میں وی پھکا تھیا بیٹھا ہم۔انت نور خان کھل روکنٹر دی کوشش کریندے ہوئے میڈے نال مخاطب تھیا خاکوانی صیب وت کیا خیال اے۔لکھ ڈیومیڈے یار کوں وی ہک ڈرامہ ایں ویلھے سلیم خاں کہیں ویلھے پھِکی پھِکی کھِل نال میکوں مُڑ تے ڈیکھے تے کہیں ویلھے نور خان کوں۔
نورالہدیٰ شاہ ہُنڑ وی ڈرامے لکھدے پیئن اتے وڈے کامیاب ڈرامے لکھدے پین جو انہاں نویں موسماں نال خُد کوں ڈھال گھدا۔ نویں فنی تقاضیاں کوں قبول کیتا بلکہ سِکھنڑ دے عمل کوں جاری رکھنڑ تے یقین کیتا۔اتے نال نال کیمرہ لایٹس تے پوسٹ پروڈکشن دیاں ٹیکنیکل چیزاں کوں براہ راست سکِھنڑ دی کوشش کیتی۔ ٹیکنکل ٹیم دے نیگریں کنوں بہوں دلچسپی نال نویں زاویے تے نویں ایکسپیکٹ بارے معلومات گھنڑ توں زری ناں گھبرائے یا کُئی جھیجھک کیتی جو اگلا آکھسی جو نورالہدٰی شاہ سواں ہک وڈا آئی کان،وڈا مہاندرا اساڈے کنوں پچھدا پئے۔ انہاں ہمشاں نویں اثرات قبول کیتے بھل روایت دے تجربے کوں جدیدیت اچ اپلائی وی کیتا۔اتھاں ہک گالھ ضرور کرنا چاہساں جو ہک ڈرامہ لکھاری کیتے پروڈکشن دی ہر تیکنک کنوں سنجان رکھنن بہوں ضروری اے۔
ارباز خان
ارباز خان ہک پاکستانی فلم تے ٹیلی ویژن دے اداکار ہن۔ اوہ 13 اکتوبر 1971ء کوں پاکستان دے شہر نوشہرہ وچ پیدا تھئے۔ ارباز خان دی پہلی فلم "گھونگٹ" ہئی جیں دے ہدایت کار سید نور ہن۔ 2003ء وچ ارباز خان نے پہلی پشتو فلم "مینہ قربانی غواڑی" بݨائی جیں دے ہدایت کار نسیم خان ہن۔ ارباز خان پاکستان دے مشہور اداکار آصف خان دا بیٹا ہے۔ ارباز خان نے 2004ء وچ پاکستانی اداکارہ خوشبو نال شادی کیتی تے 2004ء وچ ارباز خان دا پہلا بیٹا آریان خان پیدا تھیا تے اٹھ سال بعد ارباز دا ݙوجھا بیٹا ادیان خان وی پیدا تھیا۔
ادی نور
میکوں سب توں پہلے انہاں آکھیا جو میں کمپیوٹر تے اسکرپٹ لکھا کراں۔میکوں ولا ولا ایڈٹ کرن دا موقع وی ملسی تے میں اندھے واہ لکھنڑ کنوں بچ ویساں۔ہک گالھ میں ضرور آکھساں جو ڈرامے دی فیلڈ اچ اسکرپٹ ریکارڈنگ توں گھن تے ایڈیٹنگ تیئں کُئی حرفِ آخر نہیں ہوندا راہندا۔اوندے اچ بے انت تبدیلیاں وٹارے کیتے ویندن۔جو ڈرامے زیادہ توں زیادہ بہتر تھی سگے۔اے کُئی افسانہ یا ناول تاں ھِ کویناں جو ہک ہک اصطلاح ہک ہک لاین پتھر تے لیکر ہووے۔
ارباز خان
ٹیلی ویژن
‎⁦سال    ڈراما     کردار	      چینل
ادی نور
ہم ٹیلی ویژن دے اسکرپٹ ڈیپارمنٹ اچ میکوں بحثیت پروڈیوسر اسکرپٹس گھن تے آون والے ادَی نور ای ہَن۔انہاں سبھ توں پہلوں ہم ٹیلی ویژن دی ایم۔ڈی مہان ڈایڑیکٹر پروڈیوسر سلطانہ صدیقی نال ملوایا۔ میڈا تعارف کرایا۔
ارباز خان
ٹیلی ویژن
2010ء  روگر  پولیس انسپیکٹر  پی ٹی وی ہوم
ادی نور
ڈرامہ سریئل  عشق  دے باد میں سرایئکی دھرتی نال جُڑی ہک کہانٹری تے کم پیا کریندا ہم۔ اے میڈی لایف ٹائم دا بہوں وڈا تے نویکلا پروجیکٹ ہا۔۔ جھمکا جان دے ناں کنوں۔میں ایندا پہلے زکر کر آیاں۔میں ڈاہ قسطاں لکھ چکاں ہم تے نورالہدٰی شاہ کوں پڑھن کیتے ڈے آیا۔اسکرپٹ پڑھ تے انہاں آکھیا جو اسکرپٹ تے کہانٹری بہوں جاندار اے ایکوں اساڈے کیتے مکمل کر۔ میڈا ہم ٹیلی ویژن نال معاہدہ تھی گیا تے میکوں انہاں ایڈوانس چیک وی ایشو کرڈتا۔ٹھیک انہاں جہاڑے جڈاں میں جھمکا جان مکمل کرینداں پیاں ہم تے فون آیا۔
اے میڈے کیتے کہیں وڈے آدر کنوں گھٹ نہیں جو انہاں میکوں ایں قابل سمجھیا۔
ہم ٹی وی اچ میکوں انہاں نال ترائے سال کم کرن دا موقع ملیا باد اچ میڈے تے ہک بھوت سوار تھی گیا جو میں سرایئکی ٹیلی ویژن جواین کراں تے میکوں اپنَٹریاں صلاحتیاں سرایئکی کیتے استعمال اچ گھن آونڑیاں چاہیدن میں ایویں ای کیتا۔کراچی توں مڈی بسترا چا اسلام آباد آ گیا۔انہاں میکوں لکھ سمجھایا جوکامیابی دے ایں دروازے پُج تے مین اسٹریم چینل چھوڑ تے پچھوں تے ہٹنڑ خد کشی دے مترادف اے۔۔اسلام آباد اچ انہاں دے فون وی آئے جو واپس آ جاو۔مگر میں ناں گیا۔
میں اپنٹریں آپ کوں کڈاہیں ہک چنگا پلے ڑایٹ نیئں کنسیڈر کیتا میکوں ہمیشاں میڈے ڈرامیاں نیں ادھورے پن دا احساس ڈیوائے۔جو میں اوہا کجھ نہیں لکھ سگیا جیویں میکوں لکھنٹراں چاہیدا ہا پر ایندے باوجود ادَی نور نیں اساڈی کنڈھ تھپی اے۔اساکوں اسپیس ڈتی اے مارجن ڈتے۔جا جا تے اساڈیاں تعاریفاں کیتیاں ان جو سلیم خاں سویں پروڈیوسر اساڈی گولھ اچ ودے ہن جو نور نیں اآکھے تاں غلط ناں آکھا ہوسی۔ہک واری میڈے ہک ڈرامے دے اسکرپٹ کیتے سلطانہ صدیقی نیں مہاندرے ہدایت کار جاوید فاضل کوں سڈوایا تاں انہاں میڈا اسکرپٹ پڑھا ، بہوں تعریف کیتی تے حامی بھری ۔باد انہاں کوں اسکرپٹ دے لکھاری بارے سُدھ لگی تاں صاف انکار کر ڈتا جو سی کلاس تے بی کلاس کیٹاگری دے نویں لکھاریاں دا اسکرپٹ کایںا قبول کریساں۔میکوں یاد اے جو ادَی نور کوں ایں گالھ تے کیویں غصہ آیا ہا جو اے کلاس بی کلاس سی کلاس دا ہک چنگے اسکرپٹ نال کیا تعلق۔اتے انہاں میڈی عزت کیتے جاوید فاضل جہیں بندے کوں کھریاں سُنٹراو ڈتیاں۔
اے گالھیں میڈی حیاتی دا اثاثہ ہِن ۔سچ آکھیا ویندے جو وڈا بندہ اپنٹریں عملاں د وڈائی نال ای وڈا بندہ ہوندے۔تے ضروری نیئں جو ہر وڈا فنکار وڈا انسان وی ہووے۔پر چھڑی ایہو گالھ کریساں ،ادَی جیوو ہزاراں سالھ تہاڈے تھورے کیویں لہسن۔
گل زیب خاکوانی
پنڈ دادن خان
جغرافیہ
جہلم دریا دے اُبھے مݨ تے علاقہ ہے۔
قربان نوید خان
قربان نوید خاں میانوالی دا رہوݨ آلا سرائیکی زبان دا شاعر تے لکھاری ہے۔ ݙاہ مئی ١٩٩٧ کوں دوآبہ وچ ڄمے۔ نیازی پٹھاݨ برادری نال تعلق ہے۔
نمونہ کلام
تیݙا چہرہ چن دا ٹوٹا ہے تیݙی اکھیاں مئے دے پیالے
ھاں کڈھ گھندائیں گورے بدن اتے جڈاں پیندائیں کپڑے کالے
تیکوں ڈیکھ کے وت قربان کیویں بندہ آپ کوں آپ سنبھالے
غزل
یار    کوئی   کم   نواں  تاں نِم کیتا
پیار   کیتَم    گنانہہ   تاں   نِم  کیتا
آکھ   چھوڑَم   جو   ݙکھ  مقدر ہن
اج   توڑیں   تیݙا  ناں  تاں  نِم  کیتا
ھا توں ہالیں وی  دل دے نِہڑے ہیں
تیکوں دل  توں  پرہاں  تاں نِم کیتا
اجے   کتھے   اجے   تاں   لوکاں دے
ھاں نوں  ساڑَم دھواں تاں نِم  کیتا
سیکڑاں   عیب  ہن  مگر خود کوں
تیݙے رت ݙوں مونہاں تاں نِم  کیتا
پروں   پروں  دا   رابطہ  ٹھیک اے
اس دے  شاہر اچ گیاں تاں نِم کیتا
جیویں   قربان   میݙا   تیں کیتائے
تیݙا  حال  اس جیہاں تاں نِم کیتا
قربان نوید خان
ارحم قادر کھتران
ارحم قادر کھیتران دا تعلق سرائیکی وسیب دے ضلع ڈیرہ غازی خان دی تحصیل تونسہ شریف نال اے۔ پیشے دے اعتبار نال ماڈل ہن۔
حقدار
سرائیکی مائیکروف
لکھت:منصورشانی
حقدار
رات دے ڈو وجدے پئن بیٹ دی چھوٹی مسیت دے وڈے سپیکر اچو روزہ دارو اللہ دے پیارو روزے دا ٹائم شروع تھی گۓ اٹھو روزے دی تیاری کر گھنووو آنونڑ آلی آواز سنڑ کے بکے مراثی وی اپنڑاں ڈھول چا گھدے تے گلیں اچ دئیں دڑائیں دئیں دڑائیں دیاں آوازاں آنونڑ شروع تھی گئن پورے وسبے کوں ڈو بندیں اپڑیں اپڑیں انداز نال اٹھا کھڑاۓ. روزہ بند کرنڑ دا ٹائم آ گۓ مولوی صاحب دا چھی سالہ پتر ڈردا روندا مسیت پج تے پیوء کوں روٹی ونج ڈیندے تے بکا مراثی ہک امیرواں جھگا تاڑ تے اتھو تراۓ روٹیاں, بھاجی دی منگری تے لسی دا جگ منگوا تے روزہ رکھ گھندے. مولوی صاحب سارا ڈینہہ تراویح دی تیاری کیتے نندر دی قربانی ڈتی تے بکےمراثی سم تے ڈینہہ گزار ڈتا. رات کوں مولوی صاحب یارہاں وجے تراویحاں ختم کیتیاں تے ڈو وجے وت اٹھی کھڑے. ماہ رمضان مک گۓ, اج عید دا ڈینہوار ہے مولوی صاحب پتر کوں سمجھیندا بیٹھے ابو تیکوں میں کیا سمجھاواں چھوٹی جھئیں مسیت ہے لوگ گھٹ آندن تے ہدیہ وی گھٹ بنڑیۓ بلکہ اجکل تاں لوگ مولویں کوں ہدیہ ڈیونڑ وی نئ چاہندے میں تیڈا سوٹ کیویں گھناں ہا؟ اڈو بکا مراثی عید دے ڈینہہ دئیں دڑائیں دئیں دڑائیں لائ ودے تے ہک ڈاڑھی مون بڈھڑا ہوٹل تے لئ بیٹھا ایں شودے دا حق بنڑدے ایکوں کشے نہ کشے ڈتی کرو آپنڑیں نندر کوڑی کر تے ڈھولکی وجا تے ساریں کوں اٹھیندے. منصور شانی
ماجد صدیقی
ماجد صدیقی ہک شاعر ہے۔
ڄم پل
اصل ناں عاشق حسین سیال ہائی۔ پہلی جون ١٩٣٨ کوں نور پور ضلع چکوال وچ ڄمے۔ پیو دا ناں محمد خان سیال اور والدہ کا نام اللہ رکھی ہائی، او آپ وی شاعرہ ہن۔
کتاباں
سٹھ کنوں ودھ کتاباں لکھیاں ہن۔
مینڈھا مزاج
میں ہزار درد سہن دا عادی ہوواں
پر جدن بی کوئی گٹیا یا ٹھیکری
آغا شورش کاشمیری
آغا شورش کاشمیری [[پاکستان]] دے مشہور و معروف شاعر،صحافی، سیاست دان تے بلند پایہ خطیب ہن۔ آغا شورش کاشمیری 14 اگست 1917ء وچ لاہور وچ پیدا تھئے۔ آپ دا اصل ناں عبد الکریم ہئی، لیکن آغا شورش کاشمیری دے ناں نال مشہور تھئے۔ آغا شورش کاشمیری ہک مجموعہ صفات شخصیت ہن۔ صحافت، شعروادب، خطابت و سیاست انہاں چاراں شعبیاں دے اوہ شہسوار ہن۔ آغا شورش نے ہک متوسط گھراݨے وچ جنم گھدا تے بمشکل میٹرک تک تعلیم حاصل کیتی۔
ماجد صدیقی
مینڈھا مزاج
مینڈھی سطح تے ڈھٹا
آغا شورش کاشمیری
ذاتی حالات
آپدی سیاسی علمی ادبی تربیت دا آغاز ایویں تھیندا ہے کہ گھر وچ ’’زمیندار‘‘ اخبار آندا تے مسجد شہید گنج دی تحریک نصف نہار تے ہئی عبد الکریم اسکول توں فارغ تھئے تاں تحریک شہید گنج دا رخ کیتا تے مولانا ظفر علی خان نال قربت میسر آ گئی۔ عبد الکریم پہلے ہی جوش و جذبے دا سیل رواں ہن، بغاوت و آزادی دا ہدی خواں ہن، شمشیر برہنہ ہن، آپ تخلص الفت کریندے تے زمانے وچ شورش برپا کر رکھی ہئی لہٰذا حسب مزاج الفت کوں شورش دا ناں ݙیوݨ مناسب ڄاݨا، بس مولانا ظفر علی خان ہن۔ تحریک شہید گنج ہئی تے شورش دا جذبہ ہئی کجھ کر گزرݨ دا جنوں ہئی۔ مولانا ظفر علی خان دی سیاست، صحافت، خطابت تے عشق خاتم النبیؐ آغا شورش دے مزاج وچ سرایت کریندا چلا گیا تے خون وچ حلاوت کریندا چلا گیا تے قادیانی فتنے دے خلاف آپ دے خدمات قابل قدر ہن.
ماجد صدیقی
مینڈھا مزاج
ایہہ تے نیئیں ہونا
جے مینڈھے مکھ تے کوئی لہرائی نہ اُٹھے
کیوں جے مینڈھا مزاج تے پانی دا مزاج اے۔
مینڈھی زبان چلدی ائی رہنی ایں
مینڈھے درو دے گاؤن بڑے ملے نیں
تسی اکھیندے او
میں چپ کرونجاں
مینڈھی زبان تے قبر دی کھٹا لی وچ بی
چلدی ائی رہنی ایں
کیوں جے میں
اوہ کجھ آپنی اکھیں ڈٹھا اے
اجیہڑا باوے آدم دے سفر توں
مینڈھے آپنے سفر تک
میں اُتے ورتیا اے۔
کل کیہ ہوسی
اَج عید سنیہڑا آیا اے
سدھراں بیٹھی بن بنھیرے تے
پئی گتکدی آں تے جھکدی آں
پئی کدی آں کل کیہ ہوسی
اکھیاں ہسن تے دل روسی
میں دُکھاں ساڑے مُکھڑے تے
کل پَوڈر سُرخی مَل بہساں
تے ہسدیاں رسدیاں سکھیاں وَچ
ہتھ مہندی لاکے رَل بہساں
اوہ ہسییاں تے میں ہس پیساں
اوہ نسیاں تے میں نس پیساں
میں نپ جیڑے دی چُوکے نُوں
سدھراں دی سُکی بھُوکے نُوں
دنداں دے ہیٹھ دِبَا لیساں
چیڑے نوں کلاَوا پالیساں
دُکھاں دے ہڑ وی شوکر وَچ
ونگاں بُندے چھنکا لیساں
تے ایس بھلاوے سکھیاں نوں
پر ایہہ تے عید دہاڑا اے
ریجھاں سدھراں دا ہاڑا اے
کجلے مہندی دا موسم ایں
گریس
‘‘‘گریس‘‘‘ (انگریزی:Greece), سرکاری نام “ہیلینک ریپبلک“ (Hellenic Republic) (یونانی: Ελληνική Δημοκρατία Ellīnikī́ Dīmokratía ) جنوبی مشرقی یورپ وچ موجود ہک ملک اے، جس دے حدود وچ، شمال وچ البینیا، بلغاریہ تے ماضی دے یوگوسلیویائی مقدونیہ (FYROM)، مشرق وچ ترکی، بحیرہ ایجیئن، جنوب وچ بحیرہ ایونی موجود ہے۔
ماجد صدیقی
کل کیہ ہوسی
الہڑاں دا پیار اکھارا اے
گریس
thumb|قومی نشان thumb|جھنڈا Flag of Greece
ماجد صدیقی
کل کیہ ہوسی
ایہہ رُت اے بارسنگھا راں دِی
گریس
یونان یورپ دا ھک قدیم، تاریخی تے ثقافتی اعتبار نال انتہائی زرخیز ملک اے. ایندی راجدھاݨی ایتھنز اے. ایں ملک نے دنیا کوں ہر علم دے ماہرین دان کیتن جنہاں وچوں ارسطو، بقراط، سقراط، ارشیمیدس، فیثاغورث، بطلیموس، جالینوس، افلاطون دے ناں بہوں زیادہ اہمیت رکھدن. سکندراعظم دا تعلق وی یونان (گریس) نال ہئی جہڑا فاتح عالم بݨݨ دے جنون وچ سرائیکستان دی راجدھاݨی ملتان تک آیا ہئی مگر ناکام تھیا. اے ملک یورپ وچ ھک خاص وکھرپ رکھدا اے.
ماجد صدیقی
کل کیہ ہوسی
گیتاں ناچاں چھنکاراں دی
گریس
thumb|نقشہ EU location GRE
ماجد صدیقی
کل کیہ ہوسی
دِلاں دے قول اِقراراں دی
تے پینگاں دیاں جُھلاراں دی