cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سالم بن عمیر
ایں مذموم مقصد کیتے ترئے ملعون شاعراں نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم دے خلاف معاذاللہ ہجو لکھیاں۔ ہک دا ناں کعب بن الاشرف ہئی جیہڑا یہودی ہئی، ݙوجھی دا ناں اسماء بنت مروان ہئی تے تریجھے دا نام ابوعفک ہئی۔ جݙݨ اوہ شاعر حد توں گزر ڳئے تے انہاں دے رکیک اشعار توں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہٖ و سلم کوں شدید رنج پہنچا تاں انہاں تریہاں کوں انہی دے قبیلے دے افراد نے قتل کر ݙتا۔ کعب بن الاشرف کوں اوں دی ایک رشتہ دار ابونائلہ نے قتل کیتا۔ اسماء بنت مروان کوں اوندے ہم قبیلہ ہک نابینا صحابی حضرت عمیر بن عوف رضی اللہ تعالیٰ عنہ نے قتل کر ݙتا۔ ابو عفک کوں حضرت سالم بن عمیر رضی اللہ عنہ نے قتل کیتا۔
صوبہ آگاہی مہم (اکبر ملکاݨی)
صوبہ اگاہی مہم دے سلسلےاچ روزانہ میں ہک ڈو پوسٹاں فیس بک تیں لیندا ھامیں ول فیس بک دے کجھ دوست اے ولدی ڈیندے ھن کہ میاں صوبہ کوئی فیس بک تیں پوسٹیں لانونڑ نال تیں ملڑاں کجھ ڈیہنہ تک میں انہیں کوں اے جواب ڈیندا ریہم پوسٹیں لانونڑ کنیں مراد صوبہ نئیں ھوندا بلکہ پوسٹاں دا مقصد صوبہ اگاہی مہم دا ہک ناں ھے مگر انہیں کوں ول وی سمجھ نہ ائی اخر کار ڈوچار جیہاڑے تھیندن میں پوسٹاں لانونڑ چھوڑ ڈتین ول چپ کتھاو کوئی کاو ای کئینی پریشان تھی گیاں اصلو جیڈو کیڈو چپ غڑپ تھی گئی اے ول سوچم کم تیں ھا صرف صوبہ اگاہی مہم دا کہیں تیں منت الا کم وی نہ ھا کریندے تیں اپڑیں مرضی سانگے ھاسے کہیں دے جواب دہ تیں کئیناں ھاسے ہنڑ ول فیصلہ کیتیمیں پوسٹاں لاونڑ شروع کریندا پیاں نکمیں بہنڑ کولھو بہترے کجھ نہ کجھ کم تاں تھیندارھے کہیں کوں پسنداوے تیں بھانویں نہ اوے او انہیں دی مرضی اساں تیں اپڑاں فرض نبھاوں بیٹھے کوئی اے تاں نہ اکھسی جو تھک تیں گھر بہے تھئین اللہ خیر کرے جیوو پئے، سرائیکستان زندہ باد، جیون سرائیکی عوام. (٢٩ نومبر ٢٠١٨ء)
داجل
داجل تحصیل ڄام پور دا مشہور قصبہ ہے. داجل دے ݙاند تے پیڑے مشہور ہن.
حضرت بابا فرید الدین دے ملفوظات تے مبنی تصوف دی تاریخی کتاب " فوائد الفواد دا مترجم خواجہ حسن داجل دا رھائشی اے ۔قبلہ عالم حضرت خواجہ نور محمد مہاروی سئیں دے قدمیں مبارک دے نشان اج تئیں داجل دے بلبل والے قبرستان ءچ موجود ھن بہترین نہری نظام ڈیونڑ والا جگ مشہور انجینئر سید نور علی ضامن داجل دا ہا ۔۔انڈیا دے صوبہ آسام دا گورنر ہروفیسر جگدیش مکھی داجل دا جم پل اے ۔خان آف قلات دی ریاست دا صوبائی ھیڈ کوارٹر داجل ھا ۔قیام پاکستان توں پہلے تحصیل تے ولا میونسپلٹی دا درجہ وی رکھدا ھا ۔۔ ھک دور ءچ سرم ( سرسوں ) تے اجناس دی بہوں وڈی تجارتی منڈی ہا
ٻیڑی کندھی لڳ ونجے
پچھیں ڈانگ آلے موہاݨے آخری فیصلہ کیتا کہ میں جیویں آکھساں تساں انویں کرو تاں ٻیڑی کوں کڈھدے ھئیں، ساریں رل کے آکھیاء سئیں تساں ٻیڑی دے محافظ ھاؤ جیویں آکھسو انویں کریسوں، بھلا تساں کنیں وڈا خیر خواہ ایں دنیاں تیں کون ھے، مکدی مکاؤں ڈانگ آلے موہاݨے ڈو پارٹیاں مقرر کیتاں ہک پارٹی ٻیڑی دے پچھو کھڑ گئ ڈوجھی اگو ونج کے کھڑ گئ، مسافریں کوں ترسلا تھیاء چلو ہُݨ کنارے لگسوں، آخر ڈانگ آلے موہاݨے حکم ڈتا ڈھائیں پارٹیں کوں شاباش لاؤ زور، اگو آلی پارٹی پچھو تیں زور لایا پچھو آلی پارٹی اگوں تیں زور لایا، مسافریں ڈانگ آلے موہاݨے دے حق ءچ آن نعرے ماریے، جڈاں نعرے مار مار تھک پئے،، آنے پٹ کے ٻیڑی دو ڈیٹھا ٻیڑی نکلݨ دے بجائے، صرف ہلدی کھڑی ھئ، کجھ مسافریں ہمت کرکے ڈانگ آلے کوں آکھیا حضور حالت تھاڈے سامݨے ھے مناسب سمجھو تاں پارٹیاں وٹاؤ ڈانگ آلے اوں ویلھے حکم ڈتا شاباش اگو آلی پارٹی پچھو تیں پچھو آلے اگو ول آؤ،مسافر پہلے بہوں خوش تھئے، ہݨ ٻیڑی ضرور نکلسی مگر کتھاں اوھے دھکے نصیب تھئے آخر مسافر تنگ تھی کے ولا ڈانگ آلے کنیں گئے ڈھائیں پارٹی آلیں کوں مندے کڈھیے تیں نویں لُوکیں دا مطالبہ کیتا ڈانگ آلے اوں ویلھے آڈر جاری کیتا نویں بندے آ گئے مسافر جوش ءچ ہن، تاڑیں دا شور ھا، ھر پاسے ھکو گال ھئ ہݨ تاں ٻیڑی نکھتی ضرور نکھتی، ڈانگ آلا مسافریں کوں ڈیکھ کے کھل پئے، انھیں کملیں کوں کیا پتہ آڈر تاں پہلے آلا ھے ٻیڑی کوں کڈھݨاں نیں صرف ہلاوݨے،،، جمیل بلوچ.
پاؤل سیمیولسن
پاؤل سیمیولسن ، امریکا دے ہک ماہر اقتصادیات ہن۔ اقتصا دیات وچ انہاں دے کم دی اہمیت کوں ݙیکھ کے 1970ء وچ انھاں کوں نوبل میموریل انعام برائے معاشیات ݙتا ڳیا ۔
پاؤلا ہٹلر
پاؤلا ہٹلر (Paula Hitler)، ہرایڈولف ہٹلر دی چھوٹی بھیݨ تے الوئس ہٹلر دی تریجھی بیوی کلارا پولزل توں آخری اولاد ہئی۔ پاؤلا ایڈولف ہٹلر دے بھیݨ بھراواں وچوں جوانی تک زندہ رہݨ والی کلہی سکی بھیݨ ہئی۔
آبنائے جبرالٹر
آبنائے جبل الطارق آبنائے جبل الطارق (انگریزی: Strait of Gibraltar) بحر اوقیانوس کوں بحیرہ روم نال منسلک کرݨ والی ہک آبنائے ہے جیہڑی اسپین تے مراکش کوں جدا کریندی ہے۔ ایں آبنائے کوں ایہ ناں جبل الطارق (جبرالٹر) دے ناں تے ملا، جتھاں 711ء وچ بنو امیہ دے جرنیل طارق بن زیاد اسپین فتح کرݨ کیتے لتھے ہن۔ آبنائے دے شمال وچ جبل الطارق تے اسپین جبکہ جنوب وچ مراکش واقع ہے۔ اے آبنائے شاندار محل وقوع دے باعث دنیا بھر وچ ڄاݨی ویندی ہے، جتھوں بحری جہاز بحیرہ روم تے بحر اوقیانوس دے درمیان سفر کریندن۔ آبنائے دی گہرائی تقریباً 300 میٹر ہے تے ایندی لمبائی کم از کم 14 کلومیٹر ہے۔
اسم جمع
اسم جمع
تعریف : 	مختلف ماہرین لسانیات دے نزدیک اسم جمع دی تعریف کجھ ایں ہے۔
۲۔	 بعض اسم ایجھیں ہوندن جہڑے جو صورت دے لحاظ نال تاں واحد معلوم تھیندن پر حقیقت ء ِچ کئی اسمیں دا مجموعہ ہوندن اسم جمع اکھیندن۔ 							          (ڈاکٹر مہر عبدالحق)
۳۔	 او اسم جہڑا جو بظاہر واحد ہووے پر معنی جمع دے ݙیوے اسم جمع اکھیندے ۔			   (بشیر احمدظامی)
٤۔	 او اسم جہڑا جو ہکی جنس دیاں ڈھیر ساریاں چیزاں یا شخصاں دے کٹھے ہووݨ کوں ظاہر کرے اسم جمع اکھیندے۔
۵۔	 اسم جمع او اسم ہوندے جو ہکی جنس دے ہک کنوں ڈھیر شئیں کوں ظاہر کرے ۔ 		        (پروفیسر شوکت مغل)
٦۔	 او اسم جہڑا جو فعل واحد کوں قبول کرے پر معنی جع دے ݙیوے اسم جمع اکھیندے۔ 	   (واحد بخش بلوچ )(ترجمہ)
اتے ݙتیں ڳئیں تمام تعریفیں دا نچوڑ اے ہے جو او اسم جہڑا جو :
۱۔ بظاہر واحد لوظ ݙسے ۔		۲۔ اپݨے کیتے فعل وی واحد قبول کرے ۔
۳۔ اوندے ئِ چ کٹھیاں تھیوݨ آلیاں شئیں یا شخص ہکی جنس نال تعلق رکھیندے ہووݨ ۔
۴۔پر او اسم معنی جمع دے ݙیوے اسم جمع اکھیندے ۔
نوٹ: 	اے ڳالھ نشابر کرݨ سانگے جو تلے ݙتے ڳئے اسمائے جمع کہڑی کہڑی زبان نال تعلق رکھیندن انھیں دے متعلقہ زبانیں دے علامتی ناں نال نال لکھیے ویندین ۔ جہڑے جو اے ہن۔
معنی
نادیہ عنبر لودھی
نادیہ عنبر لودھی (اردو: نادیہ عنبر لودھی) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 23 جولائی 1980 – ڄَمَّݨ دی جاء: اسلام آباد، پاکستان) ہِک پاکستانی مصنف زنانی ، اردو  ٻولی دی شاعرہ ، افسانہ نگار ، نقاد  اَتے صحافی و مدیرہ ہِن۔
حیاتی دا احوال
نادیہ عنبر لودھی اردو ٻولی دی شاعرہ، نثر نگار اَتے مدیرہ ہِن۔ نادیہ عنبر لودھی شاعری اَتے نثر دی تَکڑی اَواز ہِن۔ سئیݨ برطانیہ دے اردو اخباراں نال مہان٘در حاصل کرݨ آلی پاکستانی لِکّھت کار ہِن۔ جِنّھاں کوں ادبی ایوارڈ ٢٠١٧ء نال برطانیہ وِچ ݙِتّا ڳیا۔ جیڑھی ٻالاں اَتے زنانیاں دے مسئلیاں اُتّے لکھین٘دی ہِن۔ سئیݨ زنانیاں اَتے ٻالاں دی بے وَسّی اُتے قلم چاتی ہِے۔ اَتے پاکستان دا روشن ٻُتھاڑ سامھݨے گِھن آئی ہِن۔ شاعری دے پِڑ وِچ غزل، نظم اَتے رباعی وِچ طبع اَزمائی کرین٘دی ہِن۔ سئیݨ برطانیہ دے اخبار "خبریں مانچسٹر یوکے دی پاکستان توں ریزیڈنٹ ایڈیٹر ہِن۔
اسم جمع
گھٹا ۔ بادلوں کا گھر گھر آنا(بادلوں کا اجتماع)
آسݨ (سر )
حواس خمسہ
نادیہ عنبر لودھی
مہان٘درا کَم کار
نادیہ عنبر لودھی دی اردو اَزاد نظماں "عورت" (زنانی)، "باندیاں"، "اُمید" (آس)، "ہجرت" (کُوچ کرݨ) نے ٻہوں دُھم پاتی ہِے۔ اَتے اِنّھاں وِچ اِنّھاں دے زنانیاں دی بے وَسّی اَتے معاشرے دا اُنّھاں نال سلوک دا منظر پیش کِیتا ہے۔
اسم جمع
آنڈ(سر )
ڈھیر ، انبار ، تہہ در تہہ اشیاء
اٹی(سر)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
تم مری آواز دبا نہیں سکتے
اسم جمع
کچے سوت کا گچھا یا لچھا
اجڑ(سر)
بکریوں اور بھیڑوں کا ریوڑ یا گلہ
اجلاس (ع)
دربار ، کچہری ، جلسہ (لوگوں کا اجتماع)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
نہیں رکھ سکتے مجھے پابند سلاسل
اسم جمع
اخبار (ع)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
تم مری آواز دبا نہیں سکو گے
ناخن شوق سے روزانہ کریدونگی
میں ایک نئی دیوار
تاکتا پرواز سے مسخر کروں گی
پر کاٹ کر مرے
اسم جمع
اُڑد(سر)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
پنجرے میں مقید نہیں کر سکتے تم
اسم جمع
امت(ع)
گروہ ، جماعت ، ایک ہی مذہب کے پیروکار
انبار(ف)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
خواب نوچ کر مری آنکھیں تسخیر نہیں کر سکتے تم
اسم جمع
ڈھیر، ذخیرہ ، تودہ
اواواڑی(سر)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
عورت ہوں میں
اسم جمع
اولاد (ع)
بچے اور بچوں کیلئے یعنی نسل ، قبیلہ
بانڈک(سر)
نادیہ عنبر لودھی
"عورت" (اَزاد نظم)
صاحب عقل و فہم ہوں
بہتا ہوا پانی ہوں
ہر صدی کی میں ہی کہانی ہوں
باندیاں (اَزاد نظم)
میرے مالک
کیا ہم باندیاں ہیں
جو آگ میں جلا کر مار دی جائیں
محبت کے نام پر جو مسل دی جائیں
ہم وہ کلیاں ہیں
ہوس کا نشانہ بنا کر
جن کے پر نوچ لئے جائیں
ہم وہ تتلیاں ہیں
جو مصلحت کے نام پر
قربان کر دی جائیں ہم وہ بیٹیاں ہیں
جو شرعی جائیداد سے محروم کر دی جائیں ہم وہ بہنیں ہیں
کیوں ہم باندیاں ہیں
درد و غم کے مارے (غزل)
درد اور غم کے مارے نکلے رات سفر صحرا اور میں
ایک ہی جنگ کے ہارے نکلے رات سفر صحرا اور میں
آنسو جگنو تارے نکلے رات سفر صحرا اور میں
غرق ہوئے پھر موج فنا میں اک اک کر کے سب کے سب
اسم جمع
برات(ہ)
دولہا کی سواری کا جلوس
برادری (ف)
بھائی بندی ، رشتہ داری ، ایک ہی قبیلے کے لوگ
بنڈل(انگ)
پلندا، گٹھڑی
کٹی ہوئی فصل کا ڈھیر ، انبار
بھری (سر)
بھِیڑ(ہ)
انبوہ ، ہجوم، اکٹھ، اژدہام
ٻار(سر)
ٻیڑی(سر )
تیس دانتوں کی قطار(بتیسی)
ٻٻ (سر)
سر کے بے ترتیب اور بے ڈھنگے بالوں کا مجموعہ
ٻتھا(سر)
کھجور کے چھوٹے چھوٹے درختوں کا جھنڈ
ٻوݙا(سر)
بڑا جھاڑو ، کجھور کا خوشہ یا گچھا
ٻہاری (سر)
جھاڑو
پارٹی(انگ)
ایک ہی نصب العین پر متفق لوگوں کا گروہ ، جماعت
پرا (ف)
پرھئیں(سر)
پنچائیت ، ستھ، گائوں کے معتبرین پر مشتمل جیوری
پِڑی (سر)
مجمع ، اکٹھ، تماشائیوں کا ہجوم
پشاک (سر)
خلعت ، مختلف کپڑوں پر مشتمل پہناوا
پَلٹݨ (سر)
لوگوں کا جَتھہ ، تماشائیوں کا گروہ یا مجمع
پَلّا(سر)
اناج بھرنے کیلئے سرکنڈوں سے بنایا گیا کُپ
پُور(سر)
ایک کشتی کی کل سواریاں
درخت کی شاخوں پر مشتمل ایک بڑا گٹھا جسے اٹھانے کی بجائے گھسیٹا جاتا ہے
پینگھ(سر)
قوس قزاح جو سات رنگوں کا مجموعہ ہوتی ہے
نادیہ عنبر لودھی
درد و غم کے مارے (غزل)
مٹی ریت اور گارے نکلے رات سفر صحرا اور میں
میں نے سوچا تھا کہ یہ عنبرؔ قسمت میری بدل دیں گے
مجھ سے بچھڑ کے یہ سارے نکلے رات سفر صحرا اور میں
وہ گھر تِنکوں سے بنوایا گیا ہے (غزل)
وہ گھر تنکوں سے بنوایا گیا ہے
وہاں ہر خواب دفنایا گیا ہے
مری الفت کو کیا سمجھے گا کوئی
سبق نفرت کا دہرایا گیا ہے
مرے اندر کا چہرہ مختلف ہے
بدن پہ اور کچھ پایا گیا ہے
ہوئی ہے زندگی افتاد ایسے
اسم جمع
پھَکی (سر)
نادیہ عنبر لودھی
وہ گھر تِنکوں سے بنوایا گیا ہے (غزل)
ہوس میں ہر مزا پایا گیا ہے
اسم جمع
مختلف ادویات کا مرکب(سفوف یا چورن )
نادیہ عنبر لودھی
وہ گھر تِنکوں سے بنوایا گیا ہے (غزل)
کہی ایسی ہے عنبرؔ اس کی ہر بات
اسم جمع
پھُلواڑی(ہ)
پھولوں کا باغ، اہل و عیال
نادیہ عنبر لودھی
وہ گھر تِنکوں سے بنوایا گیا ہے (غزل)
شکستہ دل کو تڑپایا گیا ہے
اسم جمع
سوت کی اٹی
پوتھی (سر)
بھیڑ یا بکری کے جسم سے اترا ہوا اون یا بالوں کا گٹھا
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
بغض اعداء خوۓ احباب سے کم واقف ہے
اسم جمع
تَرملا(سر)
بندروں کا غول
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
جو مرے حلقۂ ارباب سے کم واقف ہے
اسم جمع
گٹھڑی ، آدمیوں کا ہجوم ، ذخیرہ
ترنڈا(سر)
چوپائیوں کا گروہ خصوصاً سئوروں کا غول ، ہجوم ، اجتماع ، بستی
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
عشق کی چاہیے تعلیم ابھی اور اسے
اسم جمع
ترنڈی(سر)
بھیڑ بکریوں کا ریوڑ، بیلوں، گائیوں اور بھینسوں کا گلہ
تُمن (سر )
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
جو محبت ادب آداب سے کم واقف ہے
اسم جمع
ایک قبیلہ کے افراد کا مجموعہ
تندیر(سر)
فہرست مضامین ، قطار ، سلسلہ
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
زیست کرنے کو بہت چشم فسوں کار مجھے
اسم جمع
تَنبیلا(سر)
طویلہ ، گھوڑوں کا گروہ یا گلہ
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
وہ مرے عشق کے زرتاب سے کم واقف ہے
اسم جمع
بڑی سی رسی جس پر سکھانے کیلئے کپڑے پھیلائے جاتے ہیں ۔ یہ لفظ واحد بھی مستعمل ہے اور بطور اسم جمع بھی۔
تیند/تند(سر)
مضبوط ڈور پر مچھلیاں پکڑے والی لگی ہوئی بہت سی کنڈیاں ، قطار ، سلسلہ
تھاں تھپا
گھر کے قابل استعمال برتن
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
معنوی طور پر اس پر میں مکمل نہ کھلی
اسم جمع
تھٻا(سر)
گھاس کا گٹھاجو بغل میں آجائے
تھِتھ(سر)
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
وہ مری ذات کے اعراب سے کم واقف ہے
اسم جمع
لوگوں کا ہجوم ، انبوہ ، اجتماع ، اکٹھ
تھنبھ(سر)
تہہ در تہہ رکھی ہوئی بے شمار روٹیاں
نورستان
نورستان ، افغانستان دا ہک مشہور صوبہ ہے جتھاں نورستانی گروہ نال تعلق رکھݨ آلیاں زباناں ٻولیاں ویندن۔ thumb|Nuristan in Afghanistan thumb|Stream in Nuristan province
اسم جمع
تھنبھی (سر)
تھنبھ کی تصغیر
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
تجھ پہ میں کھولوں گی اک دن سبھی اوراق جمال
اسم جمع
بنڈل ، کاغذوں کا پلندا، گٹھڑی ، ڈھیر ، تہہ در تہہ رکھی ہوئی اشیاء کا انبار
ٹٻر(سر)
خاندان ، کنبہ ، قبیلہ ، مال اسباب ، بھیڑ، بکریوں کی قسم کا مال ، اہل و عیال
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
تُو ابھی حسن کے ابواب سے کم واقف ہے
اسم جمع
ٹڳ (سر)
ٹیلہ ، ٹبہ ، ڈھیر ، انبار
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
کیا بنے گا جو نہ ٹل پائی بلاۓ فرقت
اسم جمع
بچوں کی زیادہ تعداد ، گروہ ، ٹولہ ، دریا عبور کرنے کیلئے سر کنڈوں کا بہت بڑا گٹھا
ٹولا (ہ)
گروہ ، جتھہ ، جماعت
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
ہجر تو وصل کے اسباب سے کم واقف ہے
اسم جمع
ٹھالھا(سر)
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
ایک ہی شخص کا کرتی ہے ادب دھڑکن بھی
اسم جمع
ٹھٹھ(ہ، سر)
آبنائے صقلیہ
آبنائے صقلیہ آبنائے صقلیہ ([//en.wikipedia.org/wiki/Strait_of_Sicily Strait of Sicily]) صقلیہ تے تیونس دے درمیان ہک آبنائے ہے۔ اے تقریباً 145 کلومیٹر (90 میل) وسیع ہے تے ایہ بحیرہ تیرانی کوں بحیرہ روم توں جدا کریندی ہے۔ ایندی زیادہ سے زیادہ گہرائی 1.037 فٹ (316 میٹر) ہے۔ اینکوں رودبار کیپ بان (Cap Bon Channel) یا رودبار قلیبیہ (Kélibia Channel) وی آکھا ویندے۔
اسم جمع
جُپھ(سر)
درختوں کا جھنڈ
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
دل ،اے ،دنیا ترے آداب سے کم واقف ہے
اسم جمع
جِس (سر)
قبیلہ ، قوم ، خاندان
جلسہ (ع)
مجمع ، اکٹھ، مجلس ، محفل
جلوس(ع)
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
اتنا پوشیدہ اسے رکھا ہے عنبرؔ سب سے
اسم جمع
جماعت(ف)
پارٹی ، گروہ ، جتھہ ، ٹولا ، فرقہ
جنبیل(سر)
زنبیل کی بگڑی ہوئی شکل ، کشکول ، تھیلا
جن٘ڄ(سر)
نادیہ عنبر لودھی
بغض اعداءخوئے احباب سے کم واقف ہے (غزل)
آنکھ میری بھی مرے خواب سے کم واقف ہے
اسم جمع
بارات
جنگل (ار، سر)
درختوں کی کثرت کا مقام
جھار(سر )
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://issuu.com/khabraindigitalnewspaper/docs/2016-11-16-digital-newspaper-uk-iss/3
اسم جمع
پرندوں کا غول خصوصاً چڑیوں کے جھنڈ
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://www.mukaalma.com/author/nadia-umber-lodhi/
اسم جمع
بارش کی پھوہار
جھتر(سر)
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://hamariweb.com/articles/userarticles.aspx?id=516538
اسم جمع
جھر(سر)
سرکنڈوں اور نرسلوں کا جنگل
جُھڑی(سر)
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://issuu.com/khabrainmanchester/docs/2016-10-16-khabrain-manchester-uk-i/6
اسم جمع
درختوں کا جھنڈ ، جمگھٹا ، لوگوں کا ہجوم ، انبوہ
جھُمٹّا(سر)
خوشہ ، گچھا، حلقہ
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://issuu.com/khabrainmanchester/docs/2016-08-16-khabrain-manchester-uk-i
اسم جمع
جَھلر(سر)
جَھنڈ(سر)
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
http://urdulekhari.com/2018/10/21/nadia/
اسم جمع
نومولود بچے کے سر کے بے ترتیب بال
جھنگ(سر)
جنگل ، درختوں کا اجتماع
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
https://www.youtube.com/channel/
اسم جمع
جِھیڑ(سر )
ایک ہی جڑ سے پیدا ہونے والے کجھور کے پودوں کا جھنڈ
ڄاٻا(سر )
نادیہ عنبر لودھی
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں ونکی:مصنف زنانیاں ونکی:پاکستانی شاعرہ ونکی:شاعرہ ونکی:اردو ٻولی دے شاعر ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:مدیر زنانیاں ونکی:پاکستانی ایڈیٹر زنانیاں
اسم جمع
پودوں کی بال برابر جڑوں کا غیر ضروری جال
حٻرٖ(سر)
خود رو گھاس پھوس یا خود رو جڑی بوٹیوں کا جال
ڄانڈ(سر)
جنڈی کی خود روجھاڑیوں کا جنگل
بکری کے بال یا پشم ، انسانی جسم کے تمام باریک باریک بال ، گھنا جنگل
ڄلھا(سر)
بڑے درختوں کی زیر زمین بڑی جڑوں سے نکلنے والی باریک جڑوں کا جال
لاغر پرندوں اور بھیڑ بکریوں کو جوئوں کی مانند ان کے جسم میں پڑنے والی چھوٹی چھوٹی بے شمار جوئیں ۔
چانگ(سر)
بکریوں اور بھیڑوں کے بچوں کا ریوڑ
گھاس یا لکڑیوں کاگٹھا جو بغل میں یا دونوں بازوئوں کے حلقے میں سما جائے
چِخا(سر)
مردے کو جلانے کی غرض سے لکڑیوں کا جمع کردہ انبار یا ڈھیر
چونڈا(سر)
عورتوں کے لمبے لمبے بال
چھانگ (سر)
درختوں کی تراشیدہ ، ٹہنیوں کا مجموعہ
چھیڑ(سر)
مزدوروں کا جتھہ ، شکار کو گھیرنے والے آدمیوں کا ٹولہ ، بھیڑ بکریوں کا ریوڑ۔
خاندان(ف)
کنبہ ، گھرانہ ، قبیلہ ، برادری ، نسل
خلخانہ(سر)
بہت بڑا کنبہ ، بچوں کی کثیر تعداد والا گھرانہ
خوئید(سر)
گندم کے نرم و نازک پودے
خویش(ف)
قریبی رشتہ دار ، برادری کے لوگ
دُپھا(سر)
جھاڑیوں کا جھنڈ
دَرپھڑ(سر )
جسم پر نکلنے والے بے شمار پت دانوں کا مجموعہ
دَستہ (ف)
دَن(سر)
کٹی ہوئی فصل کا ڈھیر یا انبار
دَنّاں(سر)
ڈھیر ، انبار
جماعت ، فریق ، گروہ
دھڑ(سر)
کٹئی ہوئی فصل کا انبار یا ڈھیر
ڈِھڳ(سر)
رَمہ/ رَمّاں
(ف‘سر)
دنبوں کا ریوڑ یا گلہ
سوروں کا غول
ریہڑ(سر)
شکاری کتوں کی ٹولی
سَتھ(سن، سر)
مجلس ، کچہری، سنگت ، جماعت ، سماج ، انجمن، انبار، پنچایت، برادری کا اکٹھ
سلھاڑ(سر)
قطار، ایک دوسرے کے ساتھ جڑے ہوئے لوگ یا جانور
سَلا(سن)
بالی ، خوشہ
سمَل(سر)
سامان ، زاد راہ
سنگت(سر)
دوستوں کا اکٹھ، ہم مزاج لوگوں کی جماعت ، بہت سے لوگوں کی شراکت داری ،اسمبلی ، مجلس ، جماعت ، سماج۔
سنڳ(سر)
زائرین یا سیاحوں کی جماعت
سودا(ع)
سوئٹر(سر)
خرگوشوں کا غول
صف(ع)
قطار، سلسلہ
صُحبت(ع)
سنگت ، دوستوں کا اکٹھ
عرس(ع)
کسی بزرگ کے مزار پر لگنے والا میلہ ، مجلس تعزیت ، فاتحہ کی محفل
عملہ (ع)
کارکن ، ایک دفتر یا ایک ہی محکمے کے تمام ملازمین اور اہلکار
غوشا(ف)
خوشہ ، گچھا، سٹا
گروہ، جماعت ، قوم
فروٹ(انگ)
میوہ جات ، پھل
فوج(ع)
لشکر ، عسکر ، سپاہ
قافلہ (ع)
کارواں ، ٹولہ ، گروہ ، جماعت ، مسافروں یا تاجروں کا گروہ
قبیلہ(ع)
گروہ ، ایک ہی دادا کی اولاد
قطار(ع)
صف، ایک لائن میں کھڑے ہوئے انسان یا جانور کم از کم دس اونٹوں کا سلسلہ
قوم(ع)
ذات ، نسل ، قبیلہ ، خاندان
کانڈھ(سر)
غم یا خوشی کے موقع پر بلائے جانے والے لوگ
کُت (سر)
چھوٹے مچھر یا پشہ کے جھنڈ
کتیہڑ(سر)
کتوں کا غول
کٹا(سر)
کسی شے کے ٹوٹنے کے بعد اس کے ریزوں کا مجموعہ
کچہری(سن)
مجلس ، محفل ، بزم ، منڈلی ، سنگت
کُڑم(سن)
قبیلہ ، خاندان ، کنبہ ، نسل
کُف(سر)
فرقہ ، نسل ،خاندان، کنبہ
کِنڈ(سر)
سور کے بچے
ڳچھا(ہ)
خوشہ ، اناج کی بالی ، جھرمٹ ، پھندنا، لچھا
گروہ ، جماعت ، ٹولی، کئی چیزوں کا مجموعہ
گل(سر)
کتوں کا غول کثیراولاد، گلہ ، ریوڑ
گُلر(سن)
ٹولہ، ولھر، ٹولی، میڑھ، ہجوم، انبوہ، مجمع
گلہ(ف)
ریوڑ، غول، جھنڈ، مویشیوں کی ڈار
گنگل(سر)
کثیر اولاد، بڑا کنبہ ، بڑا خاندان
گید(سر)
گدیہڑ(سر)
گیدڑوں کا غول
ڳچھا(سر)
خوشہ ، گچھا
لاکِڑ(سر)
سوکھی لکڑیوں کا انبار، ڈھیر
خاردار جھاڑیوں یا لکڑیوں کی چار دیواری کے طور پر لگائی جانے والی باڑ
لَݙ(سر)
گدھے ، بیل یا اونٹ کے اٹھانے کا بوجھ
لُدھیہڑ(سر)
کتوں کے غول
لشکر(ف)
فوج، سپاہ
لَلِھرّ(سر)
آوارہ کتوں کی ٹولی ، بہت سے لوگوں کا بیک وقت بے معنی اور بلا ضرورت شور
لودھ(سر )
کثیر اولاد ، بڑا خاندان، کتوں کی ٹولی
لوک(سر)
آدمی ، انسان ، مخلوق ، اولاد آدم
ماکھ (سر)
مکھیوںکے جھرمٹ
مُٹھا(سر)
گٹھا، بنڈل، کاغذوں کا پشتارا
مجلس(ع)
انجمن، جلسہ ، بزم
مَݙ(سن)
خانہ بدوشوں کا سازو سامان، باربرداری
مݙ(سر)
مال مویشی سمیت کارواں، سامان، اثاثہ دریائوں کے کنارے آباد بستیاں
مݙی(سر)
مال ، اسباب، دھن، دولت
مِہاڳ(سر)
میڑھ(سن)
ہجوم ، انبوہ، بھیڑ، پنچائت
میلہ(ہ)
ہجوم، تماشا، کسی بزرگ کی مزار پر لوگوں کا اکٹھ
میل(سر)
نسل(ع)
آل، اولاد، خاندان ، قبیلہ
نَلا(سر)
جوڑی گئی لکڑیوں کا گٹھا
واڑی(سر)
تربوزوں اور خربوزوں کا کھیت
واہنور(سر)
سئوروں کا شکار کرنے والوں کا پرا
وَٹک(سر)
اشیاء کی بکری سے وصول ہونے والی رقم
وَلھر(سن)
جتھہ ، ریوڑ، گلہ ، غول ، پرا
وَگھر(سر)
اونٹوں کا گلہ ، بھیڑ بکریوں کا ریوڑ، گیدڑوں کا غول ، تیتر یا تلوروں کا پرا
وڳ(سر)
اونٹوں کا ریوڑ، ولھر، گلہ ، ٹولہ ، جتھہ ، میڑھ، مجموعہ
وَہر(سر)
متلاشیوں کا گروہ ، ہجوم
اونٹوں کی قطار
انبوہ، اژدہام، مجمع، ہجوم
یاغڑ(سر)
یَخی(سن)
کئی آدمیوں کی بیک وقت بے معنی گفتگو
مجلس ، محفل ، بزم ونکی:سرائیکی زبان تے ادب ونکی:سرائیکی قواعد
سرائیکی وسیب دے لوک مذاہب
١٩٤٧ء وِچ ڄݙاں پاکستان بݨیا تاں بھاجَڑ پے ڳئی، ہندو ہندوستان چلے ڳئے تے مسلمان پاکستان آ ڳئے۔ اِتّھوں جیڑھے ہندو ہندوستان ڳئے او رَڄّے کَڄّے اَتے مالدار لوک ہَن، پر ہندوستان وِچّوں جیڑھے مسلمان ہجرت کر تے آئے اُنّھاں وِچ غریب، فاقہ مست اَتے پَکّھی واس لوکیں دی اکثریّت ہئی، ہندو مذہب دی کثیر اَبادی دی "لڈ پلڈ" دے باوجود اِتّھاں کُجھ اَبادیاں پاکستان رہ ڳئن، سرائیکی وسیب دی نسبت سندھ وِچ کُجھ وَدھ ہِن، پر سرائیکستان وِچ کُجھ ہندو لوک مذاہب دے قوماں مثلاً:
اے قوماں اِیں دھرتی دیاں اصل قوماں ہِن۔ اے لوک سَن آف سائل اتے دھرتی دے وارث ہِن، پر اے وی ہِک ودھیکی اے جو دھرتی دے اصل وارث اِتّھاں پناہ گیریں والی کار رہن٘دے پئن۔ اِنّھاں کُوں ملازمت زراعت اَتے تجارت وِچ کوئی خاص مقام حاصل کینھی، جݙاں جو جیڑھے پناہ گیر بݨ تے آئن او چھا ڳن، لوڑ اِیں ڳالھ دی اے جو بحیثیّت مُݨس اتے بحیثیّت پاکستانی اِنّھاں نال بِیادری دا سلوک ہووݨاں چہیدے۔
بزم ادب سنیہڑہ درابن خورد ڈیرہ اسماعیل خان
بزم ادب سنیہڑہ درابن خورد دے سوشل گروپ دے سارے ممبراں کوں مسلوب پتافی دا سلام ہووے،دوستو ایں گروپ دا مقصد شاعر و سخن تے علم و ادب ہیے۔نویں آوݨ آلے سجݨاں کوں ست بسم اللہ تے ونجݨ آلیاں کوں اللہ دی آمان ہووے۔گروپ دے سارے ممبر ہک ولڳݨ وانگوں ہوندین ایں سانگے کہیں قسم دی مذہبی تنقید تے حکومتی یا سیاسی گفتگو کولوں معذرت کرینداں،سارے ممبراں کول گزارش ہیے جو اپݨے اپݨے حصے دا کلام، نثر کہاݨیاں ،علمی تے ادبی سنگت دی روݨق بحال کیتی رہے ونجن تاکہ ساڈا مقصد علم و ادب کوں فروغ ڈیوݨ ہے تے ایہہ کوشت جاری رہاوے۔۔۔۔
سر بھگتی۔
لکھاری ۔۔۔۔۔۔۔۔۔ایم جے مسلوب پتافی
سنہ2008/9دا سال خاص کر ساڈے وسیب کیتے بہوں ہی مشکل سال ہیے کیونکہ دہشتگردی تے اغواء گیری اتنی ہیے جو پورے علاقے دا ڈر دے مارے کاروبار ٹھپ تھیندا ویندے تے ہر بندہ آپڑیں نال پستول بندوق رکھنڑ کیتے لائیسنس بنڑاونڑ دی کوشت ءچ ہیے۔
انویں پاکستان ءچ جنھاں ترائے  دی  زیادہ  منیج  ہیے او ہن کھلہ،دلہ،تے وات پاڑا،لیکن ہر ادارے ءچ کجھ بھلے مانس لوک اجنڑ وی ہن جہڑے انسانی ہمدردی دا کردار ادا کرکے انسانیت دا ثبوت ڈیندے ہن۔
میں انھاں لوکاں دا شکر گزار ہاں جنھاں میڈے نال انسانی ہمدردی کیتی ہیے۔میں جڈاں آنٹی کرپشن دے جناب عزت مآب سرکل آفیسر ضیاء حسن صاحب کول گیاں تاں انھاں اے سی او دفتر دے کلرک اؤل دو فون کر کے پچھے،،ہاں محمد جان دی لائسنس دا کے مسلہ ہیے آچھا انویں کرو اینکوں لائسنس ڈے ڈیوو ایہہ غریب تاں میں تک پہنچ آئے،اوندے بعد میکوں فرمائے نے کہ توں ونج مل ویسی۔
تہاکوں اے ڈسی ونجاں جو آخر مسلہ اتنا کیویں لمبا چوڑا تھئے۔ڈو ترائے مہینے پہلوں تاں ایں لائسنس فارم تے انھاں ڈی،سی،او،صاحب دی مہر لاکے آپڑیں دستخط کیتے ہائن لیکن ہنڑ کیوں ڈی سی او صاحب دی ڈاک ءچ رکھ ڈتے نے۔
جڈاں میں اسلحہ ڈیلر کول پستول دی رسید گھن کے انھاں کول انٹری کیتے آیاں تاں میکوں کلرک دوم  فرمائے کہ کمپیوٹر آلے کول انٹری کرائی آ ،میں کمپیوٹر آلے انٹری کرا کے آیاں تاں انھاں رسید کوں اپڑیں کول رکھ کے آکھے نے سو روپیہ فیس جمع کرا تاں میں عرض کیتے جی سر ایہہ سرکاری فیس ہیے۔۔
کلرک دوم:۔۔,,(سر کوں ہلیندے ہوئیں)جی ہاں
مسلوب:..(بٹوے چوں سو روپیہ کڈھیندے ہوئیں)سر رسید کٹ ڈیسو۔۔
کلرک اؤل :۔۔۔کھلدیں ہوئیں مہر لاکے)بچہ کل ول آنویں
مسلوب:..(سو روپیہ سامنڑیں کرکے)سر ایہہ گھنو فیس میکوں کل دا تھڈا کیوں ڈیندے ہیوے۔
مسلوب:.(معصومیت نال)سر جی میں کاہیں وکیل دا منشی کائنی بلکہ ہک غریب جٹ دا پتر ہاں تے میں وی جٹ واہی کریندا ہاں۔
کلرک اؤل :۔۔۔اچھا بچہ توں دو گھنٹے بعد ول آنویں۔
مسلوب:۔۔۔سر جی تہاڈے کول رسید جو منگی می ایں کیتے ٹائم ڈیونڑ لگ پئے ہیوے۔۔
کلرک اؤل:۔۔۔۔(متھے وٹ پاکے)ناہیں بچہ ساڈا مقصد ہیے جو توں قانون تے چلدیں تاں قانونی کارروائی کر کے ہی ڈیسوں ،سمجھا کر نہ بچہ۔
مسلوب:۔۔۔سخت لہجے نال چلو ٹھیک ہیے تساں قانونی کارروائی کرو بھانویں جو مہینہ ہی لگ ونجے کوئی فرق نہیں۔
میں پورے ڈو گھنٹے بعد ونج سلام کیتے تاں کلرک دوم صاحب بجائے سلام دے جواب   دے میڈو ہتھ نال اشارہ کریندے ہوئے ،سر جی اے بچہ ول آئے۔
کلرک اؤل:۔۔۔(مسکراندے ہوئے)بچہ توں کل ول آنویں صاحب ہونڑاں آپڑی کرسی تے کائنی۔
مسلوب :۔۔۔(جذباتی لہجے نال)ایڈی تعلیم حاصل کر کے وی انسانیت دا بھورا کوئنی اگر رشوت ڈیواں ہا تاں دستی ڈیندے ناوے پائے۔
کلرک اؤل:۔۔۔(طنزاً)بچہ سمجھا کر ناں تو ہک پڑھا لکھا بچہ ہئیں آساں وی صاحب دے ماتحت ہیں اگر اس حکم ڈیسین تاں ساکوں کیرہی حرج ہیے ڈیونڑ کول۔
مسلوب:۔۔۔انویں حق نہیں جیویں تساں کریندے پئے وے۔
کلرک اؤل:۔۔(طنزاً کھلدیں ہویں)ڈیکھ ناں بچہ تیڈی عمراں تے ساڈی سروس۔
مسلوب:۔۔۔تے رشوت گھنڑ دا تجربہ۔
کلرک دوم :۔۔۔بچہ تائیں آپڑیں زندگی ءچ بہوں اوکھا تھیونڑے۔
مسلوب:۔۔اگر رشوت نہ ڈیسوں تاں اوکھے تاں تھیسوں۔۔۔
کلرک اول:..بچہ توں کل ول انویں۔
ایندے بعد میں سیدھا آنٹی کرپشن دے دفتر دو ٹر پیاں آگوں سنتری نال تعارف تھیا آؤں میکوں افسراں دے ناں وغیرہ ڈسے میں اوں دفتر دے بوہے تے پہنچ گیاں جیندی تختی تے لکھا ہا (کمرہ محرر)میں محرر سبطین کول پچھے جو سبطین صاحب کون ہیے انھاں فرمائے جی حکم میں ہاں ۔میں سارا حال احوال کر سنڑائے انھاں قصہ سنڑ کے فرمائے نے توں باہے صاحب فارغ تھی گھنے تیکوں ملویندے ہائیں۔کجھ آدمی اکھنڑ لگے یار تو عجیب بندہ ہئیں ہک سو روپیہ دے پچھوں اتنا مسلہ کھڑا کیتی ودیں تاں میں عرض کیتے ،حضور پاک نے فرمایا ہیے رشوت ڈیونڑ آلا وی جہنمی تے گھنڑ آلا وی تے ڈوجھی گالھ جو سو روپیہ تاں ہک کلرک منگے سو بئے کوں سو بئے کوں سو گیٹ انٹڑی اتھوں کول تاں بےلائسنس چنگاں نہیں کوئی ہر ویلے چھاپے لگدے پائین بہرحال اتھوں محرر صاحب ہتھ دا اشارہ ڈیندے ہوئے آکھے نے ونج سامنڑیں آلا کمرہ صاحب دا ہیے اونکوں سارا حال ڈس چا تےوت جیویں ہوسی کریسوں۔
میں انھاں دا شکریہ ادا کر کے سرکل آفیسر دا دروازہ کھول کے سر اجازت ہیے۔
سرکل آفیسر:۔۔۔۔ہاں آؤ
مسلوب:۔۔۔۔۔۔اسلام وعلیکم سرجی۔
سرکل آفیسر:۔۔۔۔۔۔۔۔واعلیکم اسلام جی بھئی ۔
مسلوب:۔۔۔۔۔میڈی ساری لنگھی گزری سنڑ کے ڈو ترائے دفعہ موبائل تے نمبر ملائے نے لیکن جواب نہیں ملا اتھوں او باہروں لگے گئےتے میں اندروں کرسی تے ٹیک لگ کے باہے گیاں تھوڑی دیر بعد صاحب آئے تے میکوں فرمایا نے توں ونج تیکوں مل ویسی۔میں وت اے سی او دفتر پہنچ گیاں جیویں کمرے ءچ وڑاں کلرک اؤل آکھے۔
آ باہے بچہ تیڈے نال تاں آساں ہنڑ پکی یاری لیسوں توں تاں ضیاء کول ساڈی کمپلینٹ کرا کے خوش تھی گیا ہوسیں ساڈا آفیسر او تاں نہیں۔ ساڈے تاں اے سی او صاحب ہن تئیں تاں آپڑیں نال آپ چا کیتی ہیے۔
کلرک اؤل :۔۔۔۔۔۔۔۔بچہ توں انویں کر کل ول آنویں اپناں وقت ضائع نہ کر۔۔۔۔۔۔۔۔
مسلوب:۔۔۔۔۔۔۔۔چلو ٹھیک ہیے میں کل ول آساں میں سدھا گھر دو لگا آیاں ضیاء صاحب دو  ایں کیتے ناں گیا جو سے کتھائیں او وی خفا نہ تھی ونجین لیکن میکوں انھاں دی چالاکی معلوم ہائی خیر میں گھر آیاں تاں گھر آلے سارے پریشان ہائن کیونکہ کجھ حالات وی انویں ہائن ۔۔۔۔۔میں گھر آلاں کوں سارا حال حقیقت سنڑایا، والد صاحب اکھنڑ لگے ڈیکھ آساں غریب لوک  ہائیں ساڈی کون سنڑدے میں آکھے نائیں بابا ایجھائیں ادارے تے مخلص ایماندار آفیسر ہن جیہڑے انسانی ہمدردی تے کم کریندن لیکن غریب عوام ڈردی ہیے جو انھاں افسراں دے وت منھ متھے لگڑاں ہوندے۔لیکن میڈے ءچ ایہہ ہمت ہیے جو میں سوا خدا دے کاہیں کول نہ ڈردا۔بہرحال خیر دا بدھ دا ڈینھ تے رات گزری تے میں جمعرات 18/06/2009دا ڈینھ تھیا میں وت آپڑیں وستی کول جہڑی شہر کولوں بیس کلومیٹر دے فاصلے تے ہیے ٹر پیاں۔
اگوں گیٹ تے سنتری باہروں ٹیہلدا کھڑا ہا میکوں روک کے آکھیا نے جی ؟میں آکھے جی پستول دی لائسنس چاونڑی ہیے
سنتری :۔۔۔۔۔۔۔۔کلرک ڈاہ 10وجے اسین توں ساڈھے ڈاہ وجے آ ونجیں۔
کلرک دوم :۔۔۔۔۔۔(ملک دو اکھ نال اشارہ کریندے ہوئے ) صاحب کول ڈاک ءچ گئی پئی ہیے جیویں آسی اینکوں ڈے ڈیسوں ولا میڈے نال مخاطب تھی کے آکھے نے توں ہک وجے ول انویں۔
ملک صاحب میکوں باہروں سڈ کے آکھے بچہ ایہہ افسر لوک ہن انھاں نال ونجایا نہ کرو انھاں کول سو سو ہربے ہوندن تو جو آنٹی کرپشن گئیں او انھاں دا کیا کر گھنسین ،میڈی وی صاحب کول ڈاک گئی پئی ہیے تقریباً مہینہ تھی گئے کالیں نی ملی توں کر 12وجے آنویں میں ہونواں نہ ہونواں میڈا اکھسیں تیکوں چا ڈیسین۔
آخر کار میں بازار ءچوں کرائے تے سائیکل چا کےسیدھا ریڈیو پاکستان پہنچ گیاں پروڈیوسر صاحب بہوں مخلص  بندے ہن سلام دعا دے بعد انھاں دا ہک سلسلہ ہیے ٹردے ٹردے لیکن میں خود ہی وڑ گیاں ٹردے ٹردے ایں سلسلے ءچ ۔گالھ مہاڑ تھئی آمن تے خوشحالی دے حوالے نال امن سکون تے گالھ وات کرکے ولا میڈی شاعری تے میڈے شغل تے ول آئی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔خیر ایہہ تاں میں ٹائم ٹپاونڑ کیتے انتے اونتے پھردا  ریہم ہک وجے میں جیویں کمرے ءچ وڑاں تاں کلرک اؤل آکھے صاحب ہونڑاں مصروف ہن توں کل ول انویں اتھوں اچانک ڈوجھے کمرے چوں ہک بیا کلرک نمودار تھیا کلرک اؤل کلرک سوم نال  مخاطب تھی کے سر ایہہ بچہ قانون تے چلدے آنٹی کرپشن ضیاء دو بھج گئے۔
کلرک سوم :۔۔۔ ۔۔۔ضیاء مسات دو۔
کلرک اؤل :....(اکھ دا اشارہ کریندے ہوئے)ہا اوہ تھوہاڈا جیڑا مسات ہیے اوندو۔
کلرک سوم :۔۔۔۔۔۔۔۔کیوں بچہ تیکوں کیڑھی تکلیف ہئی۔
مسلوب:۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔چپ چپ سر ہیٹھ تے سٹ کے کھڑا۔
کلرک سوم :۔۔۔۔۔۔۔۔انھاں دا ساڈے نال کیہرا تعلق ہیے ساڈا افسر او تاں نہیں۔
کلرک اؤل:.........(ٹھڈا ساہ بھریندے ہؤے)بس بچے دی آپڑیں سوچ۔
کلرک دوم:۔۔۔۔۔۔۔میں تاں آگے وی اینکوں اکھیم جو تائیں آپڑیں زندگی ءچ بہوں اوکھا تھیونڑے۔
کلرک سوم:۔۔۔۔۔۔۔۔۔بچہ توں کل ول انویں۔
میں جذبات کوں قابو کریندے ولا ہک دفعہ ضیاء صاحب کول پہنچ گیاں میں جیویں ہی کمرے دا بوہا کھولے ضیاء صاحب جی بچہ کم تھائے۔
مسلوب:۔۔۔۔۔۔جی نہیں سر جی رشوت نہ ڈیونڑ دی وجہ توں او میکوں ٹائم توں ٹائم ڈیندے پئے ہن ۔
مسلوب :.....سر جی کلرک سوم آکھے جو ضیاء صاحب میڈا مسات ہیے او ساڈا کے کر گھنسین  انویں میکوں تھڈے دھکے ڈیندے پئے ہن۔
ضیاء صاحب:......(ہتھ دا اشارہ کریندے ہوئے) سامنڑیں محرر بیٹھے اگر میں اجازت نہ ڈیواں تاں او کم کریسی۔
مسلوب:۔۔۔۔۔۔۔جی ناہیں سر
ضیاء صاحب:۔۔۔۔۔۔۔۔۔تے ول او وی بائے دے ماتحت ہن ۔
میں دل ءچ آکھے خیر کل الی ڈیہوار وی دیکھ گھندے ہائیں ۔
ضیاء صاحب کوں انھاں دے قانون تے چالاکی دے بارے کیا خبر خیر ہر شے شیشہ تھی کے سامنڑیں ا ویسی۔
ملک صاحب موٹر سائیکل پچھوں تے ولائے چا میکوں آکھے نے آ۔
میں تے ملک صاحب اندروں گئے ہائیں تاں کلرک دوم بیٹھا ہئی ملک صاحب انھاں نال مخاطب تھی کے، یار ایں غریب کوں لائیسنس ڈیو ناں کے مسلہ ہیے۔
کلرک دوم :۔۔۔۔تہاکوں کل وی آکھے جو ڈی سی او صاحب دے دفتر ہیے۔
ملک صاحب:۔۔۔۔۔۔۔(ہتھ بنھ کے )سر انتے میڈے بدھے ہتھاں دو ڈیکھو غریب کوں لائیسنس ڈیو ناں کے کریندے ہیوے۔
کلرک دوم:....(تھوڈاں تے پین  رکھ کے)اچھا اجھ کوئی بندہ ڈاک چاونڑ ویندے تاں ۔۔؟۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔اتھوں ڈوجھے کمرے چوں جلدی نال کلرک سوم  نکھتے ۔
کلرک سوم :۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔کلرک دوم نال مخاطب تھی کے آکھے کوئی پچھے تاں میں ڈاک  چا کے ہنڑے آنداں۔
کلرک اؤل :۔۔۔۔۔۔۔میڈو منھ کرکے بچہ توں گھنٹے بعد ول آنویں۔
ملک صاحب میڈی باہاں چوں نپ کے باہروں گدی آئے ،میکوں آپڑاں فون نمبر ڈے کے آکھیس توں کل ول آنویں ایہہ افسر لوک ہن بھائی آنٹی کرپشن آلے انھاں دا کے کر سگدن۔ او وی موٹر سائیکل تے انڈی ولا تے ویندا تھیامیں ہک دفعہ ضیاء صاحب دے کولوں  ولا پہنچ گیاں ضیاء صاحب جیویں میکوں ڈیٹھے تاں ہتھ نال اشارہ کریندے ہوئے فرمایا آؤ اوو میں بہوں زیادہ پریشان ہامی انھاں میڈے منھ دے تاثرات ڈیکھ کے محسوس کر ہی گدےکہ کم نہیں تھیا۔انھاں میڈے کول حال پچھے تے میں لنگھی گزری  سنڑ آئی،انھاں اسے ٹائم موبائل فون تے نمبر ملائے ہاں بھائی کتھاں ہئیں اچھا ڈاک چاونڑ گیا ودیں ،اچھا میں مسلوب کوں پٹھیندا پیاں اینکوں لائسنس ڈے ڈیوو اج۔فون بند کرکے میکوں فرمائے نے ونج تیکوں مل ویسی،لیکن میں عرض کیتے سر جی ایہہ صرف تہاڈے منھ تے ادھدن لیکن اگوں میکوں بہوں بے ہزا کریندن تاں ضیاء صاحب میڈی گالھ سنڑ کے محرر دو آلا کیتے محرر کجھ کم ءچ مصروف ہائی ایں واسطے انھاں صاحب دا  آلا نہیں سنڑ سگا تھوڑی دیر بعد ولا ہک دفعہ آلا کیتے نے تاں فوراً محرر صاحب اٹھے آئے ضیاء صاحب اونکول پچھے کیا کریندا پیا ہاویں محرر ڈسا جو کاہیں کم ءچ مصروف ہامی ،ول میڈو منھ کر کے پچھیا کہ پہلی فیس کتنی تے کیکوں ڈتی ہاوی میں  ڈسا جو ستائیس سو  ڈتی ہم جو کہ سرکاری فیس گھٹ ہیے۔اوندے بعد ولا کلرک اؤل دو ٹلی کھڑا ڈتی نے ہاں مسلوب دے مسلے دا کوئی حل ہیے یا آساں کڈھوں،اچھا ٹھیک ہیے اندا پئے نے جڈاں میں اے سی او دے دفتر گیاں تاں انھاں دی او مسکراہٹ ،لفظ بیانی،بحث مباحثہ ،تکرار کوئی نا ہا لیکن انھاں دے منھ دے پنے وٹے ہؤے لگدے پائین ہائن میکوں اکھیں نے باہے کلرک سوم آ ونجے تیکوں ڈیندے ہائیں اتھوں تھوڑی جھائیں دیر بعد ساڈے علاقے دا اصغر آرائیں کلرک دوم دو رسید تے لائسنس گھن آئے تاں میں چور دید نال متوجہ تھی گیاں کہ ڈیکھاں ایندے نال کے تھیندے۔
کلرک دوم نے کلرک سوم نال فون گالھ تے کیتی تے اکھیس جلدی آ ونج ،اتھوں تھوڑی دیر بعد کلرک سوم  آگئےکلرک سوم ہالیں بوہے تے ودا ہائی کلرک اؤل آکھے بچے دی لائسنس ملی ناں، بچے کوں ٹور چھوڑوں۔کلرک سوم کووڑیل تھی کے ناہیں صاحب ہالیں دستخط نہیں کیتے کل ول آوے۔
کلرک اؤل :...اکھ نال اشارہ کریندے ہوئے ضیاء صاحب دی ڈوجھا دفعہ میڈو گھنٹی آئ ہیے۔
کلرک سوم جیب چوں موبائل فون کڈھ کے آکھے اچھا میں فون کرینداں بندہ چائ آسی (ایہہ تاں ہک ڈیکھاوا ہا)فون ہالیں کن تے مسیں رکھے جو رکشہ ڈرائیور ہک بستہ چا کے اندر وڑ آئے۔کلرک سوم فون بند کرکے آکھے کلرک دوم رکشے آلے کوں کرایہ ڈے چا ۔
ہرشدیپ کور
ہرشدیپ کور (انگریزی: Harshdeep Kaur) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 16 دسمبر 1986ء) ہِک بھارتی ڳائیکہ ہِے، جِنّھاں کوں بالی وُوڈ وِچ ہندی، پنجابی، اَتے صوفی ڳاݨیاں کِیتے سُن٘ڄاݨیاں وین٘دا ہِے ہرشدیب کور صوفیانہ نغمیاں دی پارُوں توں "صوفی دی سلطانہ" دے ناں نال مہان٘دری ہِن۔ کور بالی وڈ دی ہِک اہم ڳائیکہ ہِن۔ ہرشدیپ کور دی عمر سولہ سال ہئی جِہڑیلے اُنّھاں نے بالی وڈ دا پہلا ڳاݨاں "سجنا میں ہاری" جاری کیتا۔
ہرشدیپ کور نے ہندی، پنجابی، ملیالم، تمل اتے اردو سمیت متعدد بھارتی ٻولیاں وِچ فلمی موسیقی دے نغمے ریکارڈ کیتے اَتے خود کوں بھارتی سنیما دی ہِک معروف پس پردہ ڳائیکہ دے طور تے قائم کیتا۔ انہاں نے ممتاز موسیقی ہدایت کاراں دے نال کَم کِیتا ہِے۔
حوالہ جات
ونکی:بھارتی زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:ہندوستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:بھارتی ڳائیکاں ونکی:بالی وُوڈ دیاں ڳائیکاں ونکی:ہندوستانی زباناں دے ڳائیک ونکی:بھارتی ڳائیک ونکی:بھارتی فلمی ڳائیک ونکی:بھارتی فلمی ڳائیکاں ونکی:بھارتی شخصیّتاں ونکی:ہندی ٻولی دے ڳائیک ونکی:ہندی سینما ونکی:فلمی ڳائیک ونکی:بھارتی صوفی ڳائیکہ ونکی:بھارتی غزل ڳائیکاں ونکی:بھارتی لوک ڳائیکہ ونکی:بھارتی لوک موسیقی
تون٘سہ
سرائیکی دے لوک ادب دا تذکرہ وی ٻہوں وسیع اَتے پھیلاء آلا ہِے جیکُوں ہِک جاء تے کٹّھا کرݨ ٻہوں اوکھا کَم ہِے تہوں اِیکُوں اساں انجو انج شہراں دے ناں دے نال اُنّھاں دے لوک ادب (Folklore) دے حساب نال ونݙین٘دے ہِسے۔ سرائیکی وسیب ہِک ٻہوں قدیم اَتے لوک تہذیب تے لوک ثقافت دا ڳڑھ ہِے۔ اِیں سانڳے اِتّھوں دے انجو انج شہراں وِچ انجو انج مزاج دے لوک رہن٘دے ہِن۔
ضلع ڈیرہ غازی خان
اِیہ دریائے سندھ دے سڄے پاسے دے نیڑے اَتے ملتان توں 41 میل مغرب وِچ ہِے۔ آکھیا ویندے جو جیڑھی جا تے ڈیرہ غازیخان واقع ہِے۔ اِتھاں کݙاہیں دریا دا لانگھا ہائی۔ اِیندی بُنیاد 400 سال پہلاں غازیخاں میرانی نے رکھی ہئی۔
جُغرافیہ
ضلع ڈیرہ غازیخان دی تحصیل تونسہ شریف کُوں علمی اَدبی پچھاݨ دے حوالے نال چھوٹا یونان وِی آکھیا ویندے۔ تحصیل تونسہ دے علاقے کُوں سنگھڑ دے ناں نال یاد کیتا ویندے ۔ اِتّھوں دی لوک داستان سَمّی راول ٻہُوں مشہور ہِے۔
لوک ادب
ضلع ڈیرہ غازیخان دی تحصیل تونسہ شریف کُوں علمی اَدبی پچھاݨ دے حوالے نال چھوٹا یونان وِی آکھیا ویندے۔ تحصیل تونسہ دے علاقے کُوں سنگھڑ دے ناں نال یاد کیتا ویندے ۔ اِتّھوں دی لوک داستان سَمّی راول ٻہُوں مشہور ہِے ۔ اِتّھوں دی معروف اَدبی شخصیات وِچُوں خواجہ غلام سدیدالدین تونسوی، غلام محمد محمود تونسوی، نمایاں مقام رکھیندِن ۔ اَڄوکے دور وِچ ڈاکٹر طاہر تونسوی، نامور سرائیکی تنقید نگار، محمود نظامی (دانشور)، اقبال نصرت تونسوی (شاعر)، حاجی خدا بخش بُزدار، محمد شیراز بن عطا (مترجم، کالم نگار)، جاوید احسن مرحوم، ظہور احمد فاتح، ممتاز گورمانی، ریاض عصمت، ڈاکٹر خالد اِقبال، ریاض فاروق (نین نظردِن نیلے، ݙُکھ تعبیراں، مونڄھے منظر)، اَشرف بُزدار (سرائیکی لوک قِصّے)، نامور سرائیکی شاعر اَتے جدید سرائیکی نظم دے اگوان سئیں اِرشاد تونسوی (ندی ناں سنڄوڳ)، بشیر کھوکھر تونسوی (مِٹھڑے بول)، جاوید احسن (سرائیکی لوک ثقافت)۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب بلحاظ خِطّہ۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب بلحاظ ضلع۔ ونکی:وسیب دے لکھاری بلحاظ شہر ونکی:لوک ادب بلحاظ قصبہ ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:لوک ادب۔ ونکی:لوک فنون ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:ڈیرہ غازی خان دی لوک ثقافت ونکی:ڈیرہ غازی خان دا لوک ادب
یاسمین لاری
یاسمین لاری (اردو: یاسمین لاری) (انگریزی: Yasmeen Lari) (ڄَمَّݨ دا سال: ١٩٤١ء – ڄَمَّݨ دی جاء: ڈیرہ غازی خان، پاکستان) ہِک پاکستانی سرائیکی وسیب اَتے پاکستان دی پہلی راج دا کَم کرݨ آلی زنانی اَتے مصنف زنانی ہِن۔ thumb|یاسمین لاری بی بی سی خبراں توں
ابتدائی زندگی
یاسمین لاری سرائیکی وسیب دے شہر ڈیرہ غازی خان دے ہِک قصبہ وِچ ڄَمّی ہَن اَتے اپݨی حیاتی دے اَغاز آلے ورھیاں وِچ لاہور اَتے اُون٘دے نیڑے تیڑے لنگھائے۔ اِنّھاں اَبّا سئیں ظفر الاحسن ہِک ہندوستانی سول افسر ہَن جیڑھی لاہور اَتے ٻنّھاں شہراں وِچ وݙّے اُساری دے منصوبیاں اُتے کَم کرین٘دے ہَن اَتے یاسمین لاری کُوں اپݨے پِیؤ دے ذریعے ای اُساری دے فَن وِچ دلچسپی تھئی۔ اِنّھاں دی بھیݨ نسرین جلال ہِک پاکستانی سیاست دان ہِن۔ جِہڑیلے لاری پندرھاں ورھیاں دی ہئی تاں اِیں اپݨے ٹَٻَّر دے نال لندن دے پن٘دھ کِیتے پہلی واری پاکستان چھوڑیا۔
کَم کار آلی حیاتی
اپݨی کَم کار آلی حیاتی دے اَغاز وِچ اِنّھاں نے اپݨی جنس دی پارُوں اُساری آلی جائیں اُتے کارکناں دی طرفُوں اِنّھاں دے علم اَتے قابلیت تے تنقید دے حوالے نال ٻہوں اوکھاں پیش آئیاں۔
١٩٦٩ء وِچ لاری ریبا دی ممبر چُݨی ڳئی ہَن۔
اِنّھاں دے اِیں ویلے دے منصوبیاں وِچ گھر مثلاً "انگوری باغ گھر" (١٩٧٨ء)، کاروباری اَمارتاں مثلاً "تاج محل ہوٹل" (١٩٨١ء)، مالیاتی اَتے تجارتی مرکز (١٩٨٩ء) اَتے کمپنی دا مرکز پی ایس او ہاؤس (١٩٩١ء) کراچی شامل ہِن۔
لاری نے ٢٠٠٠ء وِچ اُساری آلا کَم کار چھوڑ ݙِتّا۔ وَل اُوہ یونیسکو دے منصوبہ جاتی دی مشیر دے طور تے اپݨے تاریخی اثاثیاں دی حفاظت کِیتے سرگرم رہی۔ اِنّھاں نے اپݨے پئے دی سنڳت وِچ تنظیم اثاثہ (The Heritage Foundation) دا ناں نال ہِک غیر منافع بخش تنظیم بݨائی اَتے کاروان تہمیدات (Karvan Initiatives) دی صدر نشین ہِن۔
٢٠١٠ء تُوں لاری بُھئمٻ اَتے سیلاباں تُوں متاثر پاکستانیاں کِیتے ٣٦٠٠٠ تُوں وَدھ گھر بݨا چُکّی ہِن۔
٢٠١٣ء وِچ اِنّھاں نے ضلع آواران وِچ بلوچستان دے دیہی بُھئمٻ متاثرین دی مدد کِیتی۔
تصنیفاں
یاسمین لاری دی کتاباں ایہ ہِن:
اعزازات
٢٠٠٦ء وِچ لاری کُوں حکومتِ پاکستان دی طرفُوں اُساری دے فن اَتے ورثہ دی حفاظت دے سلسلے وِچ اِنّھاں دی خدمتاں اَتے کَم کار دی پذیرائی کِیتے ستارۂ امتیاز دا اعزاز ݙِتّا ڳیا۔
٢٠٠١ء وِچ اِنّھاں نے "سال دی پہلی نادر پاکستانی زنانی" دا اعزاز گِھدّا۔
بیرونی روابط
ونکی:پاکستانی مصنف زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:مہان٘درے زنانیاں ونکی:مہان٘درے تِریمتاں ونکی:سرائیکی دے مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:سرائیکی وسیب وِچ ڄَمَّݨ آلی زنانیاں ونکی:سرائیکی وسیب دے شخصیّتاں ونکی:مصنف زنانیاں ونکی:انگریزی ٻولی دے مصنف زنانیاں ونکی:پاکستانی انگریزی مصنف زنانیاں
پاؤلو البونی
پاؤلو البونی (پیدائش: 1671ء– وفات: 5 اکتوبر 1734ء) اطالوی مصور ہئی۔ اُینکوں نشاۃ ثانیہ دے عہد دے مصوراں وچ شمار کیتا ویندے ۔
سوانح
پاؤلو البونی 1671ء وچ بولونیا وچ پیدا تھیا تے بولونیا وچ ہی مصوری دی تعلیم حاصل کیتی۔ اتھائیں اوہ فطرت دی طویل ترین مصوری دے ماہرین وچ شمار کیتا ونڄݨ لڳا ہئی۔ کجھ سال اوہ ناپولی تے روم وچ وی مقیم ریہا۔ 1710ء وچ اوہ ویانا چلا ڳیا حتھاں اُوں دا قیام 13 سال توں زائد تک رہا۔ محنت شاقہ دے سبب فالج دے ہک حملے نال اُوں دے بدن دا سڄا حصہ مفلوج تھیا، سڄی اکھ دی بینائی وی متاثر تھئی تے اوہ واپس بولونیا چلا آیا تے کھٻے ہتھ نال ہی مصوری کریندا ریہا۔ پاؤلو البونی دی دھی لوئیا ماریا روسا وی مصور ہئی، جیں نے 1759ء وچ وفات پاتی۔ 5 اکتوبر 1734ء کوں پاؤلو البونی نے 63 سال دی عمر وچ بولونیا وچ وفات پاتی۔
وسیب دا وݙّا لوک شاعر
ارشاد تونسوی سمجھدن جو بندہ کوں منزل تے پہنچݨ سانگھے اپݨی بھاہ آپ ٻالݨی پوندی ہے۔ اگر لوک انفرادی سطح تے سوجھل ذہن تے منطقی دلائل رکھین تاں اُنہاں دی قیادت وی خود بخود ٹھیک تھی ویسی اَتے وسیب دے ݙُکھ وی ٹل ویسن ۔ پر اگر قیادت کوتا اندیش تے عصری تقاضیاں کوں سمجھݨ توں گریزاں ہے تے کیا تھی پیا بندے کوں اپݨااندر صاف رکھݨا چاہیدے۔
وَل وی اوندے ذہن توں یارو
سارے موسم دے خوابیں کوں
کوئی وی بندہ نئیں کھس سڳدا
ساوݨ آوے یا نہ آوے      (ص:29)
وݙی لوک شاعری دا ہک سُوہݨپ اوندے وچ ورتیاں ڳیاں علم بیان دیاں خوبیاں (صنائع تے بدائع)ہوندئیں ۔ اُنہاں وی اپݨی شاعری کوں علامتاں نال ٹھہائے اُنہاں دی شاعری اِچ ورتیے ڳئے استعارے ، تراکیب تے محاورے اُنہاں دی شاعری کوں فنی طور تے رنگین بݨا ݙیندن۔
سئیں خالد اقبال دمان دے علاقے ’’بنی‘‘ اِچ 1963ء اِچ ڄمے۔ دمان دی ہک خوبی اے وی ہے جو ٻال وقت توں ٻہوں پہلے بُکھ ، ݙُکھ تے تس جھیں لفظ ناصرف سُݨ ڄُلدے ، بلکہ انہاں گاٖلھیں دا ،ہیلکا، وی تھیوݨ لڳ ویندے۔ انہائیں مسائل نے سئیں خالد اقبال کوں وی وطن چھوڑݨ تے مجبور کر ݙتا ۔ پر آپݨی مِٹی دی تاثیر سانگھے ، اُنھاں علم ، ادب تے شہرت … ہر میدان اِچ اپݨا ناں بݨائے ۔ 1987ء اِچ پبلک سروس کمیشن دے ذریعے لیکچر منتخب تھئے پر لوکیں نال جُڑت رکھݨ دی آرزو ، اُنہاں کوں ریڈیو دی دُنیا اِچ گھن آئی ۔ سچ اے ہے جو اِنہاں ریڈیو کوں ٹھمکائے ، تے ریڈیو اِنہاں کوں ہنڈائے۔
جیڑھا لوک ادب اپݨے عہد دے لوکیں تے آوݨ آلیں نسلیں کوں زندگی دیاں نویاں تے سوجھل راہواں ݙکھیندے او جدید سرائیکی لوک ادب سݙویندے ۔ اے ادب اپݨے لوکیں دے ݙُکھ سُکھ دا بھائیوال بݨدے ۔ اے ادب اپݨی دانش سُودھا ، اپݨی تاریخ تے ثقافت کوں نشابر کریندے ۔ خالد اقبال اپݨی شاعری دا آغاز ’’کھمبیاں ، کھمب کھنڈائے‘‘ توں شروع کیتا ، تے پندھ کویلیاں کوں 2013ء تک جاری رکھیا ہوئے۔
1970ء دے ݙاکے اِچ بنگالیاں دی بے چینی تے ول علیحدگی نے اِتھوں دے دانشور طبقہ کوں ہِلا تے رکھ ݙتے ۔ مارشلائی سوچ تے سیاسی کوتاہ بینی نے اِتھاں طوائف الملوکی کوں متعارف کرائے ۔ لہٰذا ضروری تھی ڳیا ہا، جو اِتھاں ہک دفعہ وَل ’’خودی، قومی شناخت ، تے تہذیبی سُنڄاݨ‘‘ جہیں افکار کھنڈائے ونڄن۔ ایںسوچ دے زیر اثر سرائیکی شاعری ہک نواں رُخ اختیار کیتا ۔او تصوف دی چھاں تے اُٹھ کے ، مزاحمت تے جدوجہد دی دُھپ اِچ اَن کھڑی تھئی۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک رِیت۔ ونکی:سرائیکی وسیب دا لوک ادب۔ ونکی:ڈاکٹر خالد اقبال لائبریری۔ ونکی:سرائیکی لوک شاعری ونکی:سرائیکی لوک نظم
پاؤلو روفینی
پاؤلُو رُوفینی ہک اطالوی ریاضی دان ہن جیہڑے 1765ء کوں پیدا تھئے تے 1822ء کوں وفات پاتی۔
وجہِ شہرت
ہک کثیر رقمی نال ہک خطی کثیر رقمی دی تقسیم دے طریقے کوں 1809ء وچ متعارف کرایا۔ ایں طریقے کوں ترکیبی تقسیم آہدن ۔ اِنہاں دے سر اعداد دی مدد نال کثیر رقمی نال ہک خطی کثیر رقمی دی تقسیم آسان تھی ڳئی۔
جاوید بشیر دی شخصیت
۞»بشیرجاوید دی شاعری سرائیکی وسّوں دا منظرنامہ«۞
بشیرجاوید سرائیکی وسّوں دا معتبر شاعر اے. اُون٘دی شاعری دےݙُو پُکھ ہِن. ہک معاشرتی شاعری ٻیا رثائی شاعری. معاشرتی شاعری وچ اُنہاں دی شاعری سرائیکی خطے دا بیانیہ اے. رثائی ادب وچ انہاں جِتھاں درد دےمضمون ٻدھے ہِن اُتھاں اُنہاں مقصدحُسینؑ کُوں وی اپݨی شاعری دا حصّہ بݨائے. "ون٘دلاوے"بشیرجاوید دا نواں شعری مجـوعہ اے. این٘دےوچ تقریباً یَکیاں صنفاں کُوں وَرتیا ڳئے. ہُݨ صنف وار اُنہاں دی شاعری تےڳالھ کُوں اَڳوں ٹرین٘دے ہیں. پابند نظم اڄوکےدور وچ سرائیکی وچ پہلےدی نسبت گھٹ لِکھی وین٘دی پئی اے. پر ݙِٹھا وَن٘ڄےتاں پابن٘د نظم سرائیکی وچ اپݨا ہِک شاندار مقام رکھین٘دی اے. بشیرجاوید نےپابند نظم کُوں ٻہوں سوہݨےرن٘گ نال نِبھائے. اُنہاں دیاں نظماں "جشنِ آزادی"وِچھوڑا"کیا تھی پَئے"بُکھ"پردیس" اتے"راول"اپݨےان٘در ہِک معنی دا جہان رکھین٘دیاں ہن. انہاں نظماں وچ اڄوکی سرائیکی وسّوں دے ݙُکھ درد کُوں ٻہوں چن٘ڳے انداز نال پدھرا کیتا ڳئے. اُنہاں دی نظم "راول"وچوں کُجھ شعر ݙیکھو:
کوئی ساہ دار سڑکیں سڑیےسارا ݙینھ ‌
شام تَھئی ہےتاں گھر وین٘دا راہ بُھل وین٘دے
رو ݙیوےتاں خلقت رُوین٘دے یَکی
فریحہ جبین
فریحہ جبین (انگریزی: Fareeha Jabeen) (ڄُمَّݨ دی تَرِیخ: 10 فروری 1968ء) پاکستانی اداکارہ ہِن۔ اُوہ 1990ء دے ݙہاکے وِچ پی ٹی وی ہوم دے کلاسک ڈرامیاں وِچ نظر آن٘دے ہِن۔ فریحہ کُجھ اُردو فِلماں وِچ نظردی ہِے۔ فریحہ جبین نے ہم ٹی وی اُتے نشر تِھیوݨ آلی سیریز سنو چندا 2 وِچ نگینہ چاچی دا کردار ادا کِیتا ہِے۔ اِیہ ناٹک پاکستان اَتے ٻاہرلے دیس وِچ وِی ٻہوں مقبول رِیہا۔
جاوید بشیر دی شخصیت
کِھل پووے تاں سینےدی بھاہ بُھل وین٘دے
فریحہ جبین
ذاتی حیاتی
فریحہ جبین دا تعلّق لاہور تُوں ہِے اَتے اِیں ویلے اُوہ کراچی وِچ ٹکاݨاں کِیتی پئی ہِے۔ اُوہ پنجابی ٹَٻَّر تُوں ہِے۔ فریحہ جبین دی دِھی اداکارہ امر خان ہِے۔
جاوید بشیر دی شخصیت
غزل جدید سرائیکی شاعری دی مقبول ترین صنف اے. جدید شاعر غزل وچ نویں موضوعات گھدی آن٘دن. موجودہ عہد دی غزل مقامیت رنگی اے. اوندے وچوں کتھاؤں وی اردو غزل دا اُولوں کائنی. اڄوکی سرائیکی غزل دا اپݨا اُوچھݨ اے. بےشک غزل عربی قصیدےدے نشیب وچوں نِکھتی اے، اتے فارسی، اردو کنوں تھین٘دی سرائیکی وچ وَڑی اے، پر ٻہوں جلدی سرائیکی شعراء اُردو دا اُوچھݨ چِھک بُھکایا. رفعتؔ عباس دی کتاب" پڑچھیاں اُتےپُھل"وچ ملکی غزل مقامیت یعنی اُوپرَپ(اردو اثرات) تُوں بالکل اݨ سون٘ہی اے.وَل این٘دے بعد دی غزل سرائیکی دے اپݨےماحول وچ لکھی وین٘دی پئی اے. بشیرجاوید دی غزل کُوں اساں جدید غزل تاں نِسےآکھ سَڳدے بلکہ اُنہاں دی غزل کُوں روایتی اتے جدید غزل دا امتزاج ضرور آکھ سڳدےہیں.
فریحہ جبین
ٻاہرلے رابطے
ونکی:پاکستانی اداکارائیں ونکی:وِیہوِیں صدی دے تِرِیمتاں ونکی:جِین٘دیاں مہان٘درے تِرِیمتاں ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی ٹی وی دیاں اداکارائیں۔ ونکی:لاہور دی اکارائیں۔ ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں۔ ونکی:پاکستان دے ٹیلی میڈیا دے شخصیّتاں۔ ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں۔
جاوید بشیر دی شخصیت
روایتی انداز اُنہاں دی غزل وچ کُجھ زیادہ ملدے. پُراݨےموضوعات کُوں اُنہاں ٻہوں سوہݨےانداز وچ نبھائے.
کجھ شعر نمونے دےطور ݙیکھو:
؏ سَر جےسالِم بچاوݨا ہاسی
اُون٘دی ڳلی نہ آوݨا ہاسی
وَن٘ڄ نہ ڳاٹا نیواوݨا ہاسی ......
. ؏ سوچ سمجھ کےول فیصلہ میں کراں
آ منان٘ویں تاں ݙس نہ منان٘ویں تاں ݙس
ݙوہڑہ سرائیکی دی قدیم صنف سخن اے. سرائیکی شاعراں دی اکثریت شاعری دا مُنڈھ ݙوہڑے تُوں ٻدھین٘دی اے، لوکیں وچ وی سب توں مقبول صنف ݙوہڑا اے. بشیرجاوید دی شاعری وچ ݙوہڑا موجود اے. اُنہاں دے ݙوہڑےدےموضوعات وی انہاں دی غزل وانگوں روایتی ہِن. اُنہاں دا ݙوہڑا رومانوی رنگ وچ رنگیا ہویا اے. ہِک ݙوہڑا ݙیکھو: