cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پَلُوتے
پَلُوتیاں دا کنائیاں اَتے محاوریاں نال ڳُتھ
لوک دُعائیں اَتے لوک پلوتیاں دا مطالعہ کرݨ دے بعد پتّہ لڳدے جو اِنّھاں وِچ کنایہ دا عمل دخل ٻہوں وَدھ ہِے۔ کِتھائیں محاورے نال اِنّھاں کُوں بیان کِیتا ڳے، کِتھائیں لفظاں دا سُݨھَپ اِنّھاں اِچ تأثر پیدا کرین٘دے۔ کِتھائیں زبان دی خاص ادا، اے ساریاں شئیں سرائیکی ٻولی دے وَݙَپ، اِین٘دے وَن پَوَن مخصوص لفظالی، محاورہ بندی تے حسنِ ادا کُوں نشابر کرین٘دیاں ہِن۔
کرغزستان وِچ زنانیاں
thumb|ݙُو کرغزستانی زنانیاں اپݨے جُھمِّر دے پہناوے وِچ قومی گھوڑیاں دے کھیݙ دے موقع تے لُوݨ اَتے مَسکہ پیش کرین٘دیاں پِیاں ہِن۔ کرغزستان وِچ زنانیاں (اردو: کرغیزستان میں خواتین) (انگریزی: Women in Kyrgyzstan) عام طور تے روائی پیشیاں وِچ حِصّہ داری کِیتے مہان٘دریاں ہِن۔ اِتّھاں دِیہاتی علاقیاں وِچ قبیلیاں دی رِیت کُؤارِیں کُوں اڳوا کرݨ رائج ہِے۔ جین٘دے تحت زنانیاں اَتے چھوہِرِیں کُوں زبردستی شادی کِیتے اڳوا کِیتا وین٘دا ہِے۔ اِتُّھوں عام ٻولی وِچ اِیں رِیت کُوں آلا کاچو (گِھنّو اَتے بَھڄّو) آکھیا وین٘دا ہِے۔ دیس وِچ ١٢ سال جِتّی گَھٹ عُمر دی چھوہِرِیں دا قبضہ کِیتا وین٘دا ہِے اَتے مرداں دے جَتّھیاں دی طرفُوں، یا کُجھ جائیں اُتّے ساکداراں دی طرفُوں مار کُٹ یا چِھل اَتے کپٹ دے ذریعے پَھد تے قبضے وِچ گِھدّیاں وین٘دیاں ہِن۔ اِیں چھوہِر کُوں چاوݨ آلے دے گھر چا تے پُچایا ویندا ہِے اَتے اِیں چھوہِر کُوں ہِک غیر قانونی شادی منظور کرݨ کِیتے ڄٻر کِیتا وین٘دا ہِے۔ زیادہ تر معاملیاں وِچ ہِک جُؤان چھوہِر کُوں شادی دے ناں اُتّے عِزّت لہاوݨ دے مرحلے تُوں فوری طور تے لنگھݨاں پون٘دا ہِے۔
پَلُوتے
حوالہ
ونکی:سرائیکی دُعائیں۔ ونکی:سرائیکی لوک ادب۔ ونکی:سرائیکی لوک پَلُوتے۔ ونکی:سرائیکی وسیب دی لوک ثقافت۔ ونکی:پاکستانی لوک ادب۔ MubasherKaleem (ڳالھ مُہاڑ) ١٦:٣٦, ٣ فروری ٢٠٢٢ (PKT)
نسیم بخاری
اپڑے دل دا بھار اُتارم
پانڑی دیوچ مار کے پتھر
ایویں تیڈا نقش اُبھارم
پچھے ول ول توں کیوں ڈہدائیں
کرغزستان وِچ زنانیاں
اِیہ صورتِ حال خاص طور تے دِیہاتی علاقیاں وِچ عام ہِے، جِتّھاں رِیتاں اَتے مقامی وِچار وَدھ اثر انگیز ہِے۔ جاں جو دیس دے شہری علاقیاں وِچ صورتِ حال نسبتاً چنڳی ہِے، جدید طور تے زنانیاں اِیں دیس وِچ حیاتی دے ہر شعبہ وِچ اپݨی موجودگی درج کرین٘دیاں پئیاں ہِن۔
نسیم بخاری
غزل
جیڈا جُھکدا ویندا ہاں میں
اُچا تھیندا ویندا ہاں میں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
کرغزستان وِچ زنانیاں
رَڑھ واہی
دیس دے پسماندہ دیہاں وِچ رہݨ آلی وَدھ ٻالاں آلیاں اَتے ٻُڈھڑِیاں زنانیاں رَڑھ واہی اَتے اُون٘دے نال متصلہ جدید ونکیاں جیویں جو ڈرپ ایریگیشن سسٹم لاوݨ تُوں ٻہوں خوش حالی حاصل کِیتی ہِے۔ اُوہ ہُݨ اپݨی بھوئیں اُتے کئیں ساولِیں جیویں جو ٹماٹر، کھیرے اَتے گاجراں کاشت کریندیاں پئیاں ہِن۔ اِیں کوشِت نال کئی دیہی زنانیاں آپ دی کفالت چنڳی طرح کریندیاں پئیاں ہِن۔
نسیم بخاری
غزل
بھاہ تے ٹُردا ویندا ہاں میں
کرغزستان وِچ زنانیاں
زنانیاں کِیتے خاص خلائی پروگرام
کرغزستان وِچ زنانیاں دا کَلَّھا آپݨی مثال آپ خلائی پروگرام زنان پُݨے دے رِوائتاں کُوں چیلنج کریندا پیا ہِے۔ دیس دے اِیں خلائی جَتّھے وِچ علینا انیسیمووا اَتے اُنّھاں دے کُجھ ٻیلی زنانیاں شامل ہِن۔ اِیہ توقّع کِیتی وین٘دی پئی ہِے جو اُوہ لوک ٢٠٢٠ء دے اَخِیر توڑِیں دیس دی پہلی سیٹلائیٹ دا تجربہ کرݨ دا ارادہ رکھین٘دے ہِن۔
نسیم بخاری
غزل
موت دو بجھدا ویندا ہاں میں
کرغزستان وِچ زنانیاں
حوالہ جات
ونکی:کرغزستان وِچ زنانیاں ونکی:زنانیت ونکی:زنانیاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات ونکی:تِرِیمتاں بلحاظ دیس ونکی:تِرِیمتاں دے حقوق ونکی:تِرِیمتاں اَتے اُنّھاں دے متعلقات
نسیم بخاری
غزل
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
اکھیں میڈیاں بند ہِن بھانویں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
کونڑ ہیں کیا ہیں کِتھوں دا ہیں
خود تُوں پچھدا ویندا ہاں میں
سِک دا دریا واہندا پیاۓ
ڈیکھو تردا ویندا ہاں میں
میڈے نال ہے میڈا سایہ
اوں توں ڈردا ویندا ہاں میں
خوشیاں کھارے چڑھدیاں پیئن
ڈیکھ کے روندا ویندا ہاں میں
آسوں پاسوں ڈھیر ہجوم ہے
کلھا ہسدا ویندا ہاں میں
پہلے اپڑا تھی گھِن جیویں
آپ کوں آہدا ویندا ہاں میں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
تیڈے راہ تے لا کے اکھیں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔نسیم بخاری ۔۔
سہہ غزلہ
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ۔۔۔1 ۔۔۔۔۔ ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
ہک ڈینہہ تھیسی حساب سانبھی رکھ
ہئی محبت ثواب سانبھی رکھ
میں سوال ہاں تیڈے عقیدے دا
تیکوں لبھسی جواب سانبھی رکھ
ہنج اصل وچ ہے معرفت رب دی
اکھ دا سُنڑ توں خطاب سانبھی رکھ
ہجر سونا ہے پچھلی عمراں دا.
حالے پا نئیں توں صاب سانبھی رکھ
ذکر "اکبر" دا تھیسی کم آسی.
توں اکھیں دا چناب سانبھی رکھ
مُنہ مہابہ ہے تیڈا سرمایا
وڈکے آہدن جو سچے ہوندے ہِن.
رات پچھلی دے خواب سانبھی رکھ
ایندے بدلے ولا خوشی ملسی.
مونجھاں دی لکھ کتاب سانبھی رکھ
گال ہآئی تاں ہکے فوٹو دی.
اچھا اچھا جناب سانبھی رکھ
بڈھڑی رُت اچ کھِلنڑ دے کم آسی.
اپنڑاں سارا شباب سانبھی رکھ
اساں لوکاں نسیم مر ونجڑۓ
ساڈی ہک ادھ کتاب سانبھی رکھ
۔۔۔۔۔ ۔۔۔ 2 ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
ہووی دنیا تے راج سانبھی رکھ
پیرو وانڑاں دے نال کیوں لڑدائیں.
تیڈے سر تے ہے تاج سانبھی رکھ
ساڈیاں اکھیں تیڈے بٹنڑ بنڑسن
کر کے چولے دے کاج سانبھی رکھ
ہنج نہ سکی تاں کھیڈ وِنج ویسی
اکھ دی بنری دا ڈاج سانبھی رکھ
اپڑا وکھرا مزاج سانبھی رکھ
بھار دل دا اے ہولا کر ڈیندی
ہنج ہئی ڈکھ دا علاج سانبھی رکھ
رات کالی دے نال عشق ہیوی؟
سُوجھلے دی پہاج سانبھی رکھ
ہوونی سُکھ متھاج سانبھی رکھ
جگ توں تھی بے نیاز سانبھی رکھ
ساری دنیا دے راز سانبھی رکھ
جے محبت کوں سانبھ سگدا ہیں
ہووی عمراں دراز سانبھی رکھ
متھے محراب دی ضرورت نئیں
پڑھ کے ذہن اچ نماز سانبھی رکھ
ہجر ہک ڈینہہ ولا نواں تھیسی
ودھے جیڈی میاز سانبھی رکھ
ساہ دے سُر تے ہے زندگی ٹردی
دل دی دھڑکن دے ساز سانبھی رکھ
میں نہ ہوساں کوئی تاں چا گھنسی
اپڑے نخرے تے ناز سانبھی رکھ
تیڈے کولوں نشانڑی پیکا دی
میز کرسی دراز سانبھی رکھ
اوندی چپ توں نسیم لگدا ہے
ہک ڈینہہ ڈیسی آواز سانبھی رکھ
نسیم بخاری
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل ، پاکستان
گزشتہ کئی سالاں توں بی ٹیک گریجویٹس کوں اعلیٰ تعلیم تک رسائی تے اعلٰی ملازمتاں وچ مشکلات درپیش ہن۔ اس دے علاوہ انہاں دی ڈگری دا معیار واضح نہ ہووݨ دی وجہ نال اے سرکاری اداریاں وچ ملازمت دے مواقع تے ترقیاں توں وی محروم ہن۔ ایں واسطے ٹیکنالوجی دے شعبے وچ گریجویٹس، ہک ٹیکنالوجی کونسل دے قیام دا مطالبہ کریندے پئے ہن تاکہ انہاں دے مفادات دا تحفظ تھی سڳے۔ ہائیر ایجوکیشن کمیشن، پاکستان دے فیصلے دے مطابق نیشنل ٹیکنالوجی کونسل، پاکستان دے قیام نال سالانہ ݙاہ ہزار بی ٹیک آنرز یا بی ایس سی انجینئرنگ ٹیکنالوجی دے گریجویٹس کوں فائدہ تھیسی جیہڑے مختلف اداریاں توں ڈگریاں حاصل کرݨ دے بعد ملازمت کیتے جدوجہد شروع کریندے ہن۔ انہاں وچوں اکثر گریجویٹس اپݨی تعلیم مکمل کرݨ دے بعد بیرونِ ملک بہتر ملازمتاں دی تلاش دی کوشش کریندے ہن۔
ذمہ داریاں
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل، ٹیکنالوجی گریجویٹس دی رجسٹریشن، ٹیکنالوجی اداریاں دے کنٹرول تے اعلیٰ تعلیم تک رسائی وچ انہاں دی مشکلات دور کرݨ دے علاوہ، ملازمتاں تے ترقیاں وچ وی مددگار اے.
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل، ٹیکنالوجی پروگراماں تے انہاں دی درجہ بندی، ڈگری دا تعین تے پالیسیاں تیار کریندی اے۔
کونسل، ٹیکنالوجی دے کورسز، امتحانات تے انہاں دے انتظامات دے علاوہ اس شعبے دے تمام اہم پہلوواں دا وی جائزہ گھندی اے۔
انجینئرنگ ٹیکنالوجسٹاں دی رجسٹریشن
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل دے تحت گریجویٹس انجینئرنگ ٹیکنالوجسٹاں دی رجسٹریشن دا آغاز تھی گیا ہے۔ نیشنل ٹیکنالوجی کونسل، دراصل ہائر ایجوکیشن کمیشن دی جانب توں نویں ایکریڈیٹیشن کونسل بݨائی گئی ہے جس دے قیام دا مقصد بیچلر لیول دے متفرق ڈگری پروگراماں دی مانیٹرنگ تے تصدیق کرݨا ہے۔ نیشنل ٹیکنالوجی کونسل نے ایں ڳالھ دا اعلان کیتا اے کہ اوہ نیشنل رجسٹر آف ٹیکنالوجسٹ دا قیام عمل وچ گھن آئی اے تے انہاں تمام ٹیکنالوجسٹاں دی رجسٹریشن کیتی ویندی پئی اے جیہڑے ایف ایس سی پری انجینئرنگ، آئی سی ایس، ڈپلومہ آف ایسوسی ایٹ انجینئرنگ یا مساوی تعلیم دے بعد ہائر ایجوکیشن کمیشن دے منظور شدہ اعلیٰ تعلیمی ادارے توں انجینئرنگ ٹیکنالوجی وچ چار سالہ ڈگری مکمل کیتی کھڑن۔ مزید اوہ ٹیکنالوجسٹ جنہاں دے گریجویشن وچ کم از کم 130 کریڈٹ آورز مکمل ہوسن، اوہ نیشنل ٹیکنالوجی کونسل توں رجسٹریشن کراوݨ دے اہل ہن۔
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل فی الحال مندرجہ ذیل ݙو درجیاں وچ رجسٹریشن کریندی پئی اے: -
1. گریجویٹ انجینئرنگ ٹیکنالوجسٹ
اوہ گریجویٹس جنہاں دے کول بی ایس سی انجینئرنگ ٹیکنالوجی، بی ٹیک (آنرز)، بی ٹیک، بی ایس ((ٹیکنالوجی))، بی ای ((ٹیکنالوجی))، بی ایس سی ٹیکنالوجی یا انہاں ڈگری پروگراماں دے مساوی ڈگری ہووے تے عملی تجربہ پنج سال توں گھٹ ہووے، اوہ ہائر ایجوکیشن کمیشن توں منظور شدہ تعلیمی اسناد دی فوٹو کاپی جمع کروا کے نیشنل ٹیکنالوجی کونسل توں رجسٹریشن کروا سڳدن تاہم دسمبر 2021ء دے بعد صرف نیشنل ٹیکنالوجی کونسل دے منظور شدہ پروگراماں دے فارغ التحصیل طلبہ دی ہی رجسٹریشن کیتی ویسی۔
2. پروفیشنل انجینئرنگ ٹیکنالوجسٹ
پروفیشنل انجینئرنگ ٹیکنالوجسٹ دی رجسٹریشن کیتے امیدواراں کوں متعلقہ ٹیکنالوجی وچ پنج سالہ تجربہ دے حامل افراد کوں ہائر ایجوکیشن کمیشن توں تصدیق شدہ تعلیمی اسناد دی فوٹو کاپی تے عملی تجربہ دے تصدیق شدہ سرٹیفیکیٹ مہیا کرنے ہوندن ۔ بیرون ملک دے تعلیمی اداریاں توں حاصل کیتی گئی ڈگری دی صورت وچ ہائر ایجوکیشن کمیشن توں مساوی ڈگری دا سرٹیفیکیٹ گھنݨ ضروری اے۔ رجسٹریشن دے عمل دے بعد کامیاب امیدواراں کوں ہک رجسٹریشن نمبر تے لائف ٹائم سرٹیفکیٹ نال نوازا ویندا اے۔
انجینئرنگ تے ٹیکنالوجی دے دیگر اداریاں دی کونسل وچ نمائندگی
نیشنل ٹیکنالوجی کونسل دے مندرجہ ذیل اداریاں نال پیشہ ورانہ روابط ہن تے انہاں اداریاں دی نمائندگی وی کونسل وچ موجود اے.
حوالے
ونکی:نیشنل ٹیکنالوجی کو[[نسل ، پاکستان]]
نصیر الدین نصیر
حضرت الشیخ پیر سید نصیر الدین نصیر جیلانی رحمتہ اللہ تعالی علیہ گولڑہ شریف
ڄم پل
۱٤ نومبر ۱۹٤۹ء کوں سر زمین گولڑہ شریف ،راولپنڈی ،پاکستان وچ پیدا تھئے
اولاد
١٩٧٥ء وچ چاچے سید شاہ عبدالحق گیلانی دی دھی نال تھئی۔ ترائے پتر تے ہک دھی ڄمی۔
وفات
١٣ فروری ٢٠٠٩ء کوں وصال تھیا۔
آ پُنلا باغ بہاراں وے
آ پُنلا باغ بہاراں وے
میں گھول گھَتی لکھ واراں وے
رِم جِھم بونداں برسن ، دید تری نُوں اکھیاں ترسن
میں روواں تے آہیں ماراں وے ، آ پُنلا باغ بہاراں وے
اوہ پُرکیف ترانے بُھل گئے ، مے خانے ' پیمانے بُھل گئے
سب وِسرم مینگھ ملہاراں وے ، آ پُنلا باغ بہاراں وے
سنت و حدیث
حدیث کنوں مراد حضور صلی اللہ علیہ وسلم دے قول تے سنت کنوں مراد حضور صلی اللہ علیہ وسلم دے افعال ہن
نصیر الدین نصیر
آ پُنلا باغ بہاراں وے
ترے باہجھ بہار نہ کوئی ، غم بُہتے غم خوار نہ کوئی
سنت و حدیث
حدیث دے عناصر
قولی ۔
نصیر الدین نصیر
آ پُنلا باغ بہاراں وے
ہتھ جوڑ میں عرض گزاراں وے ، آ پُنلا باغ بہاراں وے
سنت و حدیث
حدیث دے عناصر
فعلی ۔
تقریری
اقسام
متواتر
نیوٹن دا پہلا قنون
نیوٹن دا پہلا قنون
==
سر آئزک نیوٹن حرکت بارے ترئے قنون ݙسائن ـ جہڑے اج تیکروی سچ تےحق ہـن
جےکوئی شئے حرکت ءچ ہـوے تاں اوہمیشہ سدھے رستے تے ترڈی راہسی ـ یاوت کوئی شئےپئی ہے تاں پئی راہسی ـ جے تیکر کوئی باہر دی طاقت رولا نہ پاوے ـ ونکی:فزکس ونکی:سائنس
نیلا رن٘گ
نیلا رنگ مد جہاڑے ایہو نیلا رنگ ہئی غازی خان دے قبر دے تختے دا ساڈے پنڈے دا بادشاہواں دی پگ دا کہیں باہنھی دیاں اکھیں دا ایہو نیلا رنگ محبت ایہو رنگ اداسی ایہو رنگ ہئی نیلے نیلے بدلاں دا ایہو رنگ اسمانی اج تئیں آندا پے ایہو رنگ ہے درباراں دے گنبداں دا جہڑا ساڈیاں دیداں اندر لاہندا پئے نیلا ایہو رنگ جچیا ہے لٹھئیاں کوں ایہو رنگ ہے ٹائلاں اتے پھلاں دا رنگ اےنیلا سوچاں دےاظہاردا ہے ساڈے وس وسیب کوں بھاندے ایہو رنگ ایہو رنگ اساڈے سچے پیار دا ہے ایہو رنگ ہے نیلا ساڈی اجرک دا
اشرف جاوید ملک
نصیر الدین نصیر
آ پُنلا باغ بہاراں وے
گلشن ، باغ ، ویرانے مینوں ، اپنے وی بیگانے مینوں
بِن تیرے میں کس کاراں وے ، آ پُنلا باغ بہاراں وے
دِلڑی غرق غماں وچ ہوئی ، راہ نصیر نُوں دس جا کوئی
ہک جندڑی تے درد ہزاراں وے ، آ پُنلا باغ بہاراں وے
کلام حضرت الشیخ پیر سید نصیر الدین نصیر جیلانی رحمتہ اللہ تعالی علیہ گولڑہ شریف
مدینے دے نظارے بھال دا اے
مدینے دے نظارے بھال دا اے
سنت و حدیث
اقسام
مشہور
واحد
مراسل
لغوی معنی
نئی بات
گفتگو
نئی چیز
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
میں پَلاّ پھڑ لیا اے اُس سخی دا
جیہڑا در تُوں نہ خالی ٹال دا اے
جے نہیں زندہ ولی قبراں دے اندر
زمانہ ایویں دیوے بال دا اے
نماز
نماز السلام دا ہک اہم رکن ہے
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
کَھلو جاناں واں طوفان دے اگے
نماز
اقتباسات
کل 17 فرض رکعتاں نمازاں ہن
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
مینوں تکیہ مرے لجپال دا اے
فطرانہ
اے رمضان مبارک دے مہینے وچ ڈتا ویندے ـ عیدالفطر پڑھݨ کنوں پہلے ـ اے ہک مالی عبادت ہے
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
اوہ حاضر وی اَ تے ناظر وی ساڈا
نماز
اقتباسات
کل 20 سنت رکعت نمازاں ہن
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
نبیؐ جانڑوں اَساڈے حال دا اے
نماز
اقتباسات
اذان دی ابتداء ہجرت مدینہ دے فورا بعد وچ تھی
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
مُکا دیندی اے گستاخی نبیؐ دی
نماز
اقتباسات
ڈیہنہ وچ پنج وقت نماز فرض ہے
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
اے زنگ اندر ہی اندر گال دا اے
نماز
اقتباسات
نماز السلام دا ڈوجھا رکن ہے
نصیر الدین نصیر
مدینے دے نظارے بھال دا اے
جو اَلکاسب حبیبُ اللہ ہے پڑھ دا
اوہ آپے سیکدا تے بال دا اے
نصؔیر اوہ چِت نہیں شاہاں تے دھردا
جیہڑا سائل نبیؐ دی آل دا اے
سید نصیر الدین نصیر جیلانی رحمتہ اللہ علیہ
ݙوہڑہ
عید آئی پر یار نہ آیا خوشیاں غم نئیں کهڑیا هُو
دسو منیوں دارُو کوئی ناگ ہجر دا لڑیا هُو
تانگ نصیر نہ یار دی مُکدی ساہ اَکھیاں وِچ اَڑیا ھُو
چن اسمانی میں کی ویکھاں اجے چن میرا نئیں چڑیا ھُو
بے قدراں کُج قدر نہ جانی، کیتی خوب تسلی ہُو
دُنیا دار پجاری زر دے جیویں کُتیاں دے گَل ٹلی ہُو
بُک بُک اتھرُو روسن اکھیاں ویکھ حویلی کلی ہُو
سید نصیر الدین نصیرؔ
پاک بھارت جنگ 1965ء
جنگ دی تفصیل
25 اگست 1965ء کوں 5,000 توں 7,000(پاکستانی دعوے) یا 30،000 توں 000، 40 (بھارتی دعویٰ) پاکستانی فوجیاں نے لائن آف کنٹرول کوں عبور کیتا، بھارتی افواج کوں ݙسا ڳیا 15 اگست کوں سرحد عبور کیتی ڳئی ہے۔ ابتدائی طور تے ، بھارتی فوج کوں کافی کامیابی ملی، توپ خانے دے ذریعے کیتی ڳئی گولہ باری نال بھارت نے ترئے اہم پہاڑی مقامات پر قبضہ کر گھدا۔ اگست دے آخر تک، البتہ فریقین دی ہکو جیہی پیشرفت رہی۔ پاکستان نے تتوال، پونچھ تے اوڑی دے علاقیاں وچ پیش رفت کیتی جبکہ بھارت نے حاجی پیر پاس وچ پاکستانی کشمیر وچ 8 کلو میٹر تک قبضہ کر گھدا۔ 1 ستمبر 1965ء کوک پاکستان نے ہک جوابی حملے دا آغاز کیتا، جینکوں آپریش گرینڈ سلام دا ناں ݙتا ڳیا۔ جیں دا مقصد جموں دے اہم شہر اکھنور تے قبضہ کرنا ہئی، جتھوں بھارتی فوجیاں تک رسد دا راستہ اور مواصلاتی سلسلہ کاٹ دیا جاتا۔ ایوب خان نے حساب لایا کہ، ہندو صحیح وقت تے جگہ تے کھڑے رہݨ دا حوصلہ نہ کریسن۔
بہادری دے اعزازات
میدان جنگ وچ بہادری ݙکھاوݨ والیاں کوں بھارت نے Param Vir Chakra تے پاکستان نے نشان حیدر ݙتا۔
علامہ اقبال
ݙاکدار علامہ اقبال اساڈا قومی شاعر ہے
جم پل
9 نومبر 1877 کوں سیالکوٹ وچ پیدا تھئے
ابتدائی تعلیم
ابتدائی تعلیم سیالکوٹ وچ حاصل کیتی
اعلی تعلیم
اعلی تعلیم واسطے انگلستان تشریف گھن گے
پیشہ
وکالت
خطبہ الہ آباد
1930 کوں علامہ اقبال نے الہ آباد وچ ڈو قومی نظریہ دا خطبہ ڈتا جو پاکستان بݨݨ دا پیش خیمہ ثابت تھیا
شاعری
ڈاکدار صاحب دی شاعری دے ترے دور ہن
پہلا 1908 تک
ڈوجھا 1918 تک
تریجھا 1938 تک
ٻالیں دے کیتے لکھیاں نظماں
بچے کی دعا
زندگی شمع کی صورت ہو خدایا میری
THE CHILD'S INVOCATION
My longing comes to my lips as supplication of mine. O God! May like the candle be the life of mine!
دور دنیا کا مرے دم سے اندھیرا ہو جائے
ہر جگہ میرے چمکنے سے اجالا ہو جائے
May the world's darkness disappear through the life of mine! May every place light up with the sparkling light of mine!
ہو مرے دم سے یونہی میرے وطن کی زینت
جس طرح پھول سے ہوتی ہے چمن کی زینت
May my homeland through me attain elegance as the garden through flowers attains elegance.
زندگی ہو مری پروانے کی صورت یا رب
علم کی شمع سے ہو مجھ کو محبت یا رب
May my life like that of the moth be, O Lord! May I love the lamp of knowledge, O Lord!
ہو مرا کام غریبوں کی حمایت کرنا
دردمندوں سے ضعیفوں سے محبت کرنا
مرے اللہ! برائی سے بچانا مجھ کو
نیک جو راہ ہو اس رہ پہ چلانا مجھ کو
انقلابی شاعری
لائوں وہ تنکے کہیں سے آشیانے کے لیے
(One should be prepared to sacrifice everything in the Love of God.)
وائے ناکامی، فلک نے تاک کر توڑا اسے
میں نے جس ڈالی کو تاڑا آشیانے کے لیے
Alas! O despair! The sky broke it down intently; whichever branch I selected for my nest.
(Under the influence of Greek cosmology the sky was considered to control human destiny throughout the ancient world. In particular it was believed to bring ill luck. Though this belief no longer exists the expression still continues in Urdu and Persian literature.)
آنکھ مل جاتی ہے ہفتاد و دو ملت سے تری
ایک پیمانہ ترا سارے زمانے کے لیے
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
علامہ اقبال
انقلابی شاعری
You are contending with the seventy two nations; one goblet of yours suits the whole world best.*
* Allusion to the Hadith of the Holy Prophet S.A.W. that the Muslim Ummah would be divided into seventy two sects. However, this verse reminds Muslims that the Holy Qur’an has been sent down to guide the entire world and unite the whole mankind into a super national society and State. So the Muslims, who are its first recipients and custodians, should keep their own brotherhood intact instead of being divided into seventy-two mutually contending sects.
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
ـجے کہیں شئے تے قوت یا زور لاؤں تاں جے اوشے حرکت ءچ ہِ تاں او رک ویسی جے او رکی ہـوئ ہِ تاں ٹر پوسی ـ حرکت ہمیشہ زور آ لے پاسے ہوسی ـ حرکت اوُں شئے دے وجود دے مطابق ہوسی ـ اتے حرکت دی تیزی، زور یاقوت دےسدھے حساب نال ھوسی
علامہ اقبال
انقلابی شاعری
دل میں کوئی اس طرح کی آرزو پیدا کروں
لوٹ جائے آسماں میرے مٹانے کے لیے
I should create some such longing in my heart; so the sky may turn around to annihilate me best.
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
F=ma
علامہ اقبال
انقلابی شاعری
جمع کر خرمن تو پہلے دانہ دانہ چن کے تو
آ ہی نکلے گی کوئی بجلی جلانے کے لیے
Collect your harvest first by picking it grain by grain; some thunderbolt will surely come out to annihilate it.
(Verses 4 and 5 mean that the highest felicity for a Lover of God is to sacrifice all his hard-earned worldly possessions in His cause.)
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
نیوٹن دا ݙوجھا قنون:
ـ
ٻیا ݙیکھو
ونکی:سائنس ونکی:طبیعیات ونکی:فزکس
علامہ اقبال
انقلابی شاعری
پاس تھا ناکامی صیاد کا اے ہم صفیر
ورنہ میں، اور اڑ کے آتا ایک دانے کے لیے!
ہم صفير: ہم آواز ، ہم نوا۔
I had regard for the failure of the hunter, O friend; otherwise, why could I come over flying for one grain?
اس چمن میں مرغ دل گائے نہ آزادی کا گیت
آہ یہ گلشن نہیں ایسے ترانے کے لیے
کبھی اے حقیقت منتظر نظر لباس مجاز میں
کہ ہزاروں سجدے تڑپ رہے ہیں مری جبین نیاز میں
حقیقت منتظر: وہ سچائی جس کا انتظار کیا جائے؛ مراد ہے ذات خداوندی۔
O the much sought after Reality! Some time appear in material form, as innumerable prostrations restless in my humble forehead are.
طرب آشنائے خروش ہو، تو نوا ہے محرم گوش ہو
وہ سرود کیا کہ چھپا ہوا ہو سکوت پردئہ ساز میں
آشنائے خروش: شور و غل اور ہنگامے سے خوشی حاصل کرنے والا۔ طرب
محرم گوش: کانوں کا محرم، یعنی کان تک پہنچ۔
سرود: نغمہ۔
سکوت پردئہ ساز: ساز (کے نہ بجائے جانے کی وجہ) کی خاموشی۔
Join the assembly’s celebrations, You are a song, be heard! What good are melodies which veiled in guitar’s frets are!
تو بچابچا کے نہ رکھ اسے، ترا آئنہ ہے وہ آئنہ
کہ شکستہ ہو تو عزیز تر ہے نگاہ آئنہ ساز میں
شکستہ: ٹوٹا ہوا۔
Do not jealously protect them; your mirrors are the mirrors, which would be dearer in the Maker’s eye if they broken are.
دم طوف کرمک شمع نے یہ کہا کہ وہ اثرکہن
طوف: چکر لگاتے وقت۔ دم
کرمک شمع: چراغ کا پتنگا، پروانہ۔
حدیث گداز: دکھ بھری کہانی۔
During circumambulation the moth exclaimed, ‘Those past effects neither in your story of pathos, nor in my tale of love are’.
مرے جرم خانہ خراب کو ترے عفو بندہ نواز میں
عفو بندہ نواز: ایسی معافی جس میں بندے پر لطف و کرم کیا گیا ہو۔
My wretched sins could not get shelter anywhere except when they in the shade of Thy Gracious Forgiveness were.
نہ وہ عشق میں رہیں گرمیاں،نہ وہ حسن میں رہیں شوخیاں
نہ وہ غزنوی میں تڑپ رہی، نہ وہ خم ہے زلف ایاز میں
جو میں سر بسجدہ ہوا کبھی تو زمیں سے آنے لگی صدا
ترا دل تو ہے صنم آشنا، تجھے کیا ملے گا نماز میں
صنم آشنا: بتوں سے رغبت رکھنے والا۔
خطاب بہ جوانان اسلام
کبھی اے نوجواں مسلم! تدبر بھی کیا تو نے
ADDRESSED TO THE YOUTH OF ISLAM
O Muslim youth! Have you ever used your prudence; what was that sky of which you are a fallen star?
تجھے اس قوم نے پالا ہے آغوش محبت میں
کچل ڈالا تھا جس نے پائوں میں تاج سر دارا
That nation has nurtured you its lap of love, whose feet had trampled the crown of Dara’s head.
تمدن آفریں خلاق آئین جہاں داری
وہ صحرائے عرب یعنی شتربانوں کا گہوارا
آفریں: تہذیب پیدا کرنے والا۔ تمدن
خلاق آئین جہاں داری: حکومت کے اصول وضع کرنے والا۔
Civilization’s formulator, creator of rules of world government was that desert of Arabia; that is the cradle of camel drivers.
سماں 'الفقر فخری' کا رہا شان امارت میں
بآب و رنگ و خال و خط چہ حاجت روے زیبا را
اس لیے کہ خوبصورت چہرہ رنگ ، نسل اور سامان و آرائش کا محتاج نہیں ہوتا۔
‘Al Faqru fakhri’s’ state* even in glory of authority existed. ‘Why would the beautiful face need beautifying and cosmetics?’**
(This is a famous Hadith of the Holy Prophet (S.A.W). It means ‘Faqr is my pride’. It is difficult to translate Faqr correctly into English. Nevertheless its correct comprehension is necessary to understand this Hadith as well as this verse. Literally it means poverty but in Tasawwuf it is a technical term, which also is difficult to understand. **This is the second hemistich of a verse of Hafiz Shirazi which reads: The beauty of the beloved does not need our incomplete love: Why would the beautiful face beautifying and cosmetics need?)
گدائی میں بھی وہ اللہ والے تھے غیور اتنے
کہ منعم کو گدا کے ڈر سے بخشش کا نہ تھا یارا
منعم: دولتمند۔
Even in poverty those men of God were so high-minded that the rich could not avoid charity for beggar’s fear.
غرض میں کیا کہوں تجھ سے کہ وہ صحرا نشیں کیا تھے
جہاں گیر و جہاں دار و جہاں بان و جہاں آرا
In short what should I tell you what those wanderers in wilderness were? They were world conquerors, world rulers, world administrators, and world adorners.
اگر چاہوں تو نقشہ کھینچ کر الفاظ میں رکھ دوں
مگر تیرے تخیل سے فزوں تر ہے وہ نظارا
فزوں تر: زیادہ۔
If I wish to present their picture in words I can, but that scene is beyond the comprehension of your imagination.
تجھے آبا سے اپنے کوئی نسبت ہو نہیں سکتی
You cannot have any relationship with your ancestors; you are talk, they were action, you are stars, they were planets.
گنوا دی ہم نے جو اسلاف سے میراث پائی تھی
ثریا سے زمیں پر آسماں نے ہم کو دے مارا
* Thurayyah called the Pleides in English and is a collection of seven stars in the constellation Taurus.
حکومت کا تو کیا رونا کہ وہ اک عارضی شے تھی
نہیں دنیا کے آئین مسلم سے کوئی چارا
مگر وہ علم کے موتی، کتابیں اپنے آبا کی
جو دیکھیں ان کو یورپ میں تو دل ہوتا ہے سیپارا
غنی! روز سیاہ پیر کنعاں را تماشا کن
کہ نور دیدہ اش روشن کند چشم زلیخا را
غنی
جنھیں میں ڈھونڈتا تھا آسمانوں میں زمینوں میں
وہ نکلے میرے ظلمت خانہ دل کے مکینوں میں
The one I was searching for on the earth and in heaven appeared residing in the recesses of my own heart.
حقیقت اپنی آنکھوں پر نمایاں جب ہوئی اپنی
مکاں نکلا ہمارے خانہ دل کے مکینوں میں
When the reality of the self became evident to my eyes; the house appeared among residents of my own heart.
اگر کچھ آشنا ہوتا مذاق جبہہ سائی سے
تو سنگ آستاں کعبہ جا ملتا جبینوں میں
If it were somewhat familiar with taste of rubbing foreheads, the stone of Ka‘bah’s threshold would have joined the foreheads.
(The pleasure of earnest beseeching before God in prostration is so great that if the stone of the threshold of the Ka’bah was aware of that pleasure it would have preferred to be the forehead itself, and participate in such a prostration than be merely the stone towards which such prostrations are performed.)
کبھی اپنا بھی نظارہ کیا ہے تو نے اے مجنوں
کہ لیلی کی طرح تو خود بھی ہے محمل نشینوں میں
O Majnun! Have you ever glanced at yourself that like Lailah* you are also sitting in the litter.
(If the Lover realizes his own self, i.e. develops his own Khudi or self, the difference between the Lover and the Beloved would disappear. This amounts to the concept of Fana Fi Allah of Wahdat al-Wujood. This verse is one of the verses which indicate ‘Allamah Iqbal’s inclination towards Wahdat al-Wujood in early life.)
مہینے وصل کے گھڑیوں کی صورت اڑتے جاتے ہیں
مگر گھڑیاں جدائی کی گزرتی ہیں مہینوں میں
The months of the union continue flying like moments, but the moments of separation linger for months!
مجھے روکے گا تو اے ناخدا کیا غرق ہونے سے
کہ جن کو ڈوبنا ہو، ڈوب جاتے ہیں سفینوں میں
O seaman, how will you protect me from being drowned as those destined to drowning get drowned in the boats also.
چھپایا حسن کو اپنے کلیم اللہ سے جس نے
وہی ناز آفریں ہے جلوہ پیرا نازنینوں میں
The one who concealed His Beauty from Kalim Allah, the same Beloved is manifest among beloveds.
الہی! کیا چھپا ہوتا ہے اہل دل کے سینوں میں
The breath of Lovers can light up the extinguished candle; O God! What is kept concealed in the breast of the Lovers?
تمنا درد دل کی ہو تو کر خدمت فقیروں کی
نہیں ملتا یہ گوہر بادشاہوں کے خزینوں میں
Serve the faqirs if you have the longing for Love; this pearl is not available in the treasures of kings.
نہ پوچھ ان خرقہ پوشوں کی، ارادت ہو تو دیکھ ان کو
ید بیضا لیے بیٹھے ہیں اپنی آستینوں میں
Do not ask of these Devotees, if you have faith, you should look at them; they have the illuminated palm up their sleeves.
(This and the following verse describe the unlimited power of the Lover of God.)
وہ رونق انجمن کی ہے انھی خلوت گزینوں میں
کسی ایسے شرر سے پھونک اپنے خرمن دل کو
کہ خورشید قیامت بھی ہو تیرے خوشہ چینوں میں
فسلفہ
مجنوں نے شہر چھوڑا تو صحرا بھی چھوڑ دے
نظارے کی ہوس ہو تو لیلی بھی چھوڑ دے
Majnun abandoned habitation, you should abandon wilderness also; if there be ambition for Sight, you should abandon Lailah also.
(Majn’on gave up living in human habitations and started roaming about in the wilderness. The Lover of God is advised to abandon wilderness also. This is so because it is immaterial for a Lover of God whether he lives in habitations or in the wilderness as God is independent of space and time and is omni-present. The Lover will find Him anywhere and everywhere provided his Love is selfless and sincere.)
واعظ! کمال ترک سے ملتی ہے یاں مراد
دنیا جو چھوڑ دی ہے تو عقبی بھی چھوڑ دے
O preacher! Perfection of abandonment attains the objective, as you have abandoned the world, abandon the Hereafter also.
تقلید کی روش سے تو بہتر ہے خودکشی
رستہ بھی ڈھونڈ، خضر کا سودا بھی چھوڑ دے
Suicide is better than the way of taqlid; seek your own path, abandon the love of Khizar also.
(Taqlid: Literally it means following the accepted path. In ‘Allamah Iqbal’s terminology it means blind following of traditions. Khizar (A.S.): He is believed to guide the wayfarers who have gone astray.)
مانند خامہ تیری زباں پر ہے حرف غیر
بیگانہ شے پہ نازش بے جا بھی چھوڑ دے
Like the pen the un-Islamic message is on your tongue; abandon unjustified pride in the un-Islamic objects also.
لطف کلام کیا جو نہ ہو دل میں درد عشق
بسمل نہیں ہے تو تو تڑپنا بھی چھوڑ دے
شبنم کی طرح پھولوں پہ رو، اور چمن سے چل
اس باغ میں قیام کا سودا بھی چھوڑ دے
Weep like the dew on flowers and leave the garden; abandon the desire of staying in this garden also.
ہے عاشقی میں رسم الگ سب سے بیٹھنا
بت خانہ بھی، حرم بھی، کلیسا بھی چھوڑ دے
The custom of Love is abandonment of all; abandon temple, mosque, and church also.
سوداگری نہیں، یہ عبادت خدا کی ہے
اے بے خبر! جزا کی تمنا بھی چھوڑ دے
(Ibadat: This is wrongly understood to mean ‘worship’ and formal prayers and the latter are considered to be the climax of piety. This word is derived from the root abd, which literally means a ‘slave’ or ‘servant’. In the Holy Qur’an abd designates the nature, status and destiny of Man, that he is a slave of God and is neither Divine nor has any share in the Powers and Rights of God. According to this his destiny is Abdiyat, obudiyat, or bondage. He is required to be a perfect servant or ‘abd’. In Persian and Urdu ‘abdiyat’ is more commonly used than obudiyat. Bandah and bandagi are the Persian equivalents of abd and obudiyat respectively. Ibadat really means obedience with absolute self-surrender and humility. It includes worship, reverence, and prayer but is really comprised of honesty and sincerity to God in all phases and departments of life. The second line of this verse means that only the Love of God should be the motive force for a Mu’min’s virtuous actions. It is not a trade in which one offers his merchandise and expects a reward as its price. Only that piety is acceptable to God which is performed without the desire for sawab.)
اچھا ہے دل کے ساتھ رہے پاسبان عقل
لیکن کبھی کبھی اسے تنہا بھی چھوڑ دے
It is good to guard Intuition with Intellect, but sometimes you should let it go alone also.
جینا وہ کیا جو ہو نفس غیر پر مدار
شہرت کی زندگی کا بھرو�
نعتیہ شاعری
اے باد صبا! کملی والے سے جا کہیو پیغام مرا
O zephyr! Convey my message to the one wrapped in blanket: The poor Ummah has lost both din and material resources.
(The one wrapped in blanket: The word in the original is ‘One wrapped in a small blanket’. This is the title of the Holy Prophet (S.A.W.) as a mark of affection and is based on such affection shown by no less an entity than God in the opening verses of the Holy Qur’an, Surahs 73 and 74.)
یہ موج پریشاں خاطر کو پیغام لب ساحل نے دیا
ہے دور وصال بحر بھی، تو دریا میں گھبرا بھی گئی!
The river bank gave this message to the restless wave: ‘Union with ocean is still far and you have already lost patience in the river’.
عزت ہے محبت کی قائم اے قیس! حجاب محمل سے
محمل جو گیا عزت بھی گئی، غیرت بھی گئی لیلا بھی گئی
O Qais! Love’s honour is made durable with litter’s curtain; if litter is lost, glory, honor as well as Lailah is lost!
آوارگی فطرت بھی گئی اور کشمکش دریا بھی گئی
Though the drop got pearl’s dignity by abandoning struggle; it lost taste for wandering and struggle in the river.
نکلی تو لب اقبال سے ہے، کیا جانیے کس کی ہے یہ صدا
پیغام سکوں پہنچا بھی گئی، دل محفل کا تڑپا بھی گئی
Though this voice has emerged from Iqbal’s lips its source is unknown; the assembly got hope’s message as well as became restless for activism.
[Translated by Dr M A K Khalil]
وفات
11 اپریل 1938 کوں ایں فانی دنیا کنوں ہمیشہ ہمیشہ کیتے کوچ کر گے
مزار
آپ کوں لاہور دی مشہور مسیت بادشاہی دے قریب دفن کیتا گیا
نصیر سرمد
نصیر سرمد سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا شاعر ہے میں آپ پنل خاں ہاں لوکو میڈا ملخ دامان ہے سسی شاعر دامان ---سئیں نصیر سرمد سائروی
سرائیکی شاعر نصیر سرمد سائروی 3 مارچ 1946 کوں دیرہ اسمعیل خان اچ پیدا تھئے - نصیر سرمد بہوں سوہنڑا تے من بھاونڑا شخص ہئ - محکمہ تعلیم اچ معلم اتے سرائیکی شاعری دے حوالے نال ہک منا منایا ناں -جیندی شاعری دے قدردان اج وی سرائیکی وسیب اچ موجود ہن - نصیر سرمد روایتی شاعری کول ہٹ کے دامان دی تس اتے اتھوں دے لوکاں دیاں محرومیاں کوں آپنڑی شاعری دا مرکز بنڑایا- انھاں دی ساری حیاتی انھاں محرومیاں کوں بیان کریندے گزری ہے 11 مارج کوں انھاں دی ڈوجھی برسی ہے - نصیر سرمد کوں اللہ دا بخش ہووس-
نمونہ کلام
اوندے حسن دے وچ قیامت دی شوخی*
نہ من پنڈتاں دی نہ ملاں دی سرمد
مسیتاں تے مندراں دا ہکو خدا ہے
متھیرا
thumb|متھیرا دی "پیا رے" دی ویڈیو شوٹ دے وِچالے دی تصویر
متھیرا (ڄَمیل ناں: متھیرا محمد) (اردو: متھیرا) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: 25 فروری 1992ء) (ہِک پاکستانی ماڈل، رقاصہ، ٹیلی ویژن دی میزبان، ڳائیکہ اَتے اداکارہ ہِن۔ متھیرا نے متعدد ٹیلی ویژن شوز دی میزبانی کِیتی ہِے اَتے میوزک ویڈیو وِچ وی اداکاری کیتی ہے۔ اوہ میں ہوں شاہد آفریدی اتے ہندوستانی پنجابی فلم ینگ ملنگ وِچ اپݨے آئٹم ڳاݨیاں کِیتے مہان٘دری ہِن۔
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:پاکستانی ڳائیکہ ونکی:پاکستانی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے زنانیاں ونکی:پاکستانی مہان٘درے تِریمتاں ونکی:پاکستانی فلمی ڳائیکاں ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں ونکی:پاکستانی فلمی پس پردہ ڳائیکاں ونکی:پاکستانی زنانیاں ونکی:پنجابی فلمی اداکارہ ونکی:پاکستانی اداکار زنانیاں ونکی:پاکستانی اداکارہ ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ ونکی:پاکستانی فلمی اداکار ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن شوز ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان
سانچے
(1)
(2)
(3)
(5)لنک [ا ب پ ۔۔۔]
(6)زبان
(7)ونکی ونکی:ا ب پ
(8)
7
خانوادۂ قریشی العراقی دے دستکار شخصیّتاں
حضرت خواجہ محمد حسین بخشؒ اَتے اُنہاں دے بھرا مولانا اِلٰہی بخش چشتی نظامی العراقی دے ہتھ دیاں لکھیاں کئی چیزاں موجود ہِن۔ اینویں اِی اُنہاں دے ہِک ٻئے بزرگ مولانا حافظ نبی بخش چشتی نظامی دے ہتھ دے خطِ نسخ اِچ لکھے درودِ مستغاث دا ہِک ورقہ لبھے۔ اِینویں ہِک ہندو ڄیڑھا خواجہ محمد حسین بخش قریشیؒ دے دستِ مبارک تے مسلمان تھیا ہَا اوندا ناں بعد اِچ علی گیان سیاح رکھیا ڳیا۔ اُوکوں وی خوشنویسی دا پہلے وی شوق ہا اُوں وَت باقاعدہ حضرت حافظ بشیر احمد قریشی العراقی دی شاگردی اختیار کر گِدی اَتے او نستعلیق ٻہوں سوہݨی لکھدے ہَن اُنہاں دے ݙو خوبصورت طغرے ڄیڑھے اُنہاں نے آپݨے اُستاد سئیں دی خدمت اِچ پیش کیتے اِے طغرے وی وݙی انفرادی شان رکھدن پُراݨی اُردو اِچ ہِن۔
اِینویں حضرت خواجہ حافظ مفتی محمد موسیٰ پاک قریشی چشتی نظامی العراقی دے دستِ مبارک دی لکھی ہوئی عربی عبارت اِچ خطبے دے شروع آلے لفظ ہِن۔ اے سارے کتاب ’’تاریخ فنِ خطاطی‘‘ ڄیڑھی 1977ء اِچ دبستان فروغِ خطاطی رجسٹرڈ ملتان توں شائع تھئی ایندے مرتب سئیں ابن کلیم ہَن اُنہاں دے شکریے دے نال شامل کریندے پئے ہیں۔
حضرت حافظ بشیر احمد صدیقی العراقی دے ہتھ دا لکھیا ہویا خطِ نستعلیق دا فن پارہ وݙا سوہݨاں تے من موہݨاں ہِے۔ ڄینیوں ایرانی خطاط یا وَت مغل دور دے خطاط صاحبان نے وصلیاں لکھیاں ہَن اَتے انہاں کوں نقش ونگار دی رنگینی نال سوہݨاں کیتا ہَا اویں اِی حضرت حافظ صاحب نے نقاشی دے فن دا وی خطاطی نال روایتی گاٖنڈھا گنݙھ ݙتے۔ انہاں دی پیدائش 1898ء اِچ تے فوتگی 9جنوری 1965ء مطابق 5رمضان المبارک 1384ہجری کوں تھئی۔ حضرت حافظ بشیر احمد دا اے نستعلیق ایرانی اَتے ملتانی طرز دا سوہݨاں ملاپ ہِے۔ اَتے ملتان دی پہچاݨ ہِے۔
خطاط حضرت حافظ بشیر احمد العراقی نے وݙے فن دی مہارت ݙکھیندے ہوئے خطِ نستعلیق اِچ کلمہ طیبہ کوں ہِکی قلم نال سِدھے تے وَت پُٹھے پاسوں لکھے ایں انداز کوں ’’توام‘‘ انداز آکھیا ویندے منعکس خطاطی وی ایکوں آہندن۔ ڄینویں کہیں سینری دا عکس دریا اِچ پوندے ۔ فنی حوالے نال خطِ نستعلیق دا اے معیار وݙے کمال دا مظہر ہِے۔ ایندا اَصل دبستان فروغِ خطاطی دی لائبریری اِچ موجود ہِے۔
اے عملِ خطاطی حضرت حافظ بشیر احمد العراقی دا ہِے۔ خطِ نستعلیق اِچ اللہ اکبر دی ایݙی سوہݨی کمپوزنگ کیتی ڳئی ہِے۔ ڄہڑھی وݙی باکمال ہِے خطاطی دی اصطلاح اِچ ایں ترکیب کوں ’’توام انداز‘‘ آکھیاویندے یعنی جڑواں۔ ہِک پاسوں دے لکھے ہوئے لفظ اُونویں دے اُنویں ٻئے پاسے ہکی قلم نال سِدھے تے پُٹھے لکھے ونجݨ۔ اَڄ تاں کمپیوٹر دا دَور ہِے۔ ایں بݨاون کوئی معنی نِیں رکھدا پر ہتھ نال ہِکے کاغذ تے اِیں لکھݨ کمال ہئی۔ اے وِی دبستان فروغِ خطاطی رجسٹرڈ دِی لائبریری اِچ موجود ہِے۔
ملتان دی روایتی خطاطی اِچ علی گیان سیاح دا ناں ٻہوں مشہور تھیا۔ روایت اے ہِے ڄو اے 1946ء اِچ ملتان آئے ہَن تے حضرت خواجہ حسین بخشؒ دے ہتھوں بیعت تھئے تے وَت اُنہاں دے صاحبزادے حضرت حافظ بشیر احمد صدیقی قریشی العراقی کول خطاطی سکھدے رہ ڳئے۔ اُتلی رُباعی ٻہوں خوبصورت نستعلیق اِچ اُنہاں لکھی ڄہڑھی فارسی اِچ ہِے۔
ݙوجھی خطاطی اُردو شعر دی صورت اِچ ہِے ڄہڑھی پراݨی طرز دی اُردو اِچ لکھی گئی ہِے۔ اے خطاطی دے ݙونہیں فن پارے انہاں آپݨے استادِ گرامی کُوں لکھ تے پیش کیتے ہَن درمیان عربی اِچ لکھیا ہِے۔ ’’بپاس خاطر بشیر احمد خوشنویس ملتانی‘‘
ٻاہرلے جوڑ
ونکی:ابنِ کلیم دا سرائیکی لوک ادب وِچ کَم ونکی:سرائیکی لوک فنون اَتے ابنِ کلیم ونکی:دبستان فروغ خطاطی دا لوک فنون تے پورھیا ونکی:سرائیکی لوک فنون۔ ونکی:سرائیکی وسیب دے لوک فنون ونکی:لوک فنون۔ ونکی:لوک دستکاریاں ونکی:خطاطی دا لوک فن ونکی:ملتان دے روائتی لوک فنون ونکی:لوک ثقافت
نوکھ
لکھت
سعدیہ شکیل
سرائیکی وچ نثری نظم دا پہلا مجموعہ ۔۔۔۔نوکھ
(شاعر:سعید اختر سیال)
شاعری  ہمیشہ سچ آنگڑ انسان دے وجود تے لہندی ہے۔ لیکن اہم ڳالھ اے ہے جو شاعری دراصل ہے کیا؟ ۔
کجھ دانشوریں دا خیال اے ہے جو شاعری انسان دے اندر دی خواہشات دا اظہار ہے یاوت اوندا اݨ ݙٹھا کوئی خواب و خیال ۔۔۔۔
شاعری دا وجود ازل توں ہے پیا اتے ایندے اٗتے کافی تحقیقاں تے تنقیداں تھیندیاں رہ ڳین ہر کہیں دا آپݨاں نظریہ ہے
شاعری دیاں آپݨڑیاں رمزاں ہن جئیں وچ صوفیانہ شاعری ۔عشقیہ شاعری ۔اتے وقت نال قدیم شاعری  تے۔جدید شاعری ۔لیکن  ہر شاعری دا اپنا اسلوب اے۔جیویں علامتی شاعری ۔مزاحمتی شاعری ۔
بہرحال شاعری کہیں وی رنگ روپ وچ ہووے انسانی احساسات دی ترجمانی کریندی ہے ۔جے کراہیں اساں ایں شاعری دیاں پرتاں کھولوں تاں ول ہک نویں بحث دا حصہ تھی ویندوں۔
شاعری دیاں کئی اصناف  ہن ۔جئیں وچ ۔نوحہ ۔مرثیہ ،رباعی ۔وائی، کافی، مسدس،غزل ۔تے نظم ،
۱۔نظم۔شاعری دیں تمام روائتی اصناف کنوں مختلف  ہے نظم وچ موضوع یا ہیئت دی کوئی قید نی ہوندی ۔پر ول وی نظماں دیاں وی کئی قسماں ہوندین  ۔ جیویں جو پابند نظم ، آزاد نظم تے نثری نظم
نثری نظم دا منڈھ عام طور تے اے سمجھیا ویندے جو اے فرانس توں شروع تھیا سب توں پہلے نثری نظم وکٹر ہوگیو نے 1836صدی عیسوی وچ لکھی ایندے بعد اوندا نثری نظمیں دا مجموعہ وی چھپیا اتے ول
ران بو ranbow تے سینٹ جان پرس کافی مقبول تھیے ایندے بعد دنیا بھر وچ اے سلسلہ چل نکھتا
ترکی دے مشہور شاعر ناظم حکمت نے وی نثری نظماں لکھیاں
نویں دور دے  چلی دے مشہور انقلابی شاعر پابلو نرودا  دے مجموعے وچ وی نثری نظماں  شامل ہن اردو وچ نثری نظماں دا منڈھ تقریبا چھینویں صدی عیسوی کنوں وی پہلے شروع تھی گیا ہا
ایں سلسلے وچ عبد الرشید احمد ہمیش ،مبارک احمد ،افتخار جالب  ۔نصیر احمد ناصر۔  ساحر شفیق  روش ندیم  حفیظ تبسم تے کئی بے کافی مشہور ہن
تریمتیں وچ نثری نظم لکھݨ وچ  سارا شگفتہ ،فہمیدہ ریاض ،عزرا عباس ،یاسمین حمید ثمینہ راجہ اتےسدرہ سحر عمران وغیرہ شامل ہن
سرائیکی وچ نثری نظمیں دا جزوی  حصہ ساکوں رفعت عباس دی بھوندی بھوئیں تے  وچ ملدے
ایندے بعد باقاعدہ طور تے سرائیکی وچ کوئی نثری نظمیں دا مجموعہ نی چھپیا ۔البتہ کجھ عرصہ پہلے
سرائیکی زبان دا سب توں پہلے نثری نظمیں دا مجموعہ  سیعد اختر سیال دا ہے جیندا ناں" نوکھ" ہے ۔
نوکھ سرائیکی زبان وچ ایجھی زمین کوں آہدین جہڑھی پہلے کݙاہیں وی نہ رادھی ڳئی ہووے اونکوں نویں نوکھ یا وت ان رادھی زمین سݙیا ویندے ۔ کیونکہ سرائیکی وچ پہلا نثری نظمیں دامجموعہ ہے ات واسطے سیعد اختر ایندا ناں نوکھ رکھیے
سعید اختر دیرہ اسماعیل خان دے ہک محلے بموں ںشاہ ۶چ 12ستمبر 1942 کوں پیدا تھین سعید اختر دا شمار سرائیکی وسیب دے انہاں شعرا۶ کرام اچ تھیندے  جئیں اپݨی مادری زبان سرائیکی وچ ادبی باغ دی آبیاری کیتی ہے
شاعری دے علاوہ سعید اختر ہک ڈرامہ نگار دی حیثیت نال وی سنڄاݨے ویندین انہاں دے کجھ ڈرامے ڈیرہ  اسماعیل خان ریڈیو توں وی نشر تھین نال و نال  او ترجمے دی کتاب" رنگولی" دے وی لکھاری ہن
سعید اختر دی پہلی تصنیف  دیرہ سندھ کنارے ہے جہڑھی جو  پابند تے آزاد نظمیں دا مجموعہ ہے،
پابند نظم دے وچ ردیف، قافیہ ،تے وزن دا خیال رکھیا ویندے
اتے آزاد نظم وچ ردیف قافیہ دا مسلہ سامنڑے نی رکھیا ویندا لیکن اوندےوچ وزن دا خیال کیتا ویندے پر
نثری نظم انھیں ݙوہیں توں مختلف چیز ہے ایں وچ ردیف قافیہ وی کینی ہوندا بلکہ کہیں وی بحر دا خیال نی رکھیا ویندا پر ول وی ایندے وچ ہک ردھم ہک روانی ہک برجستگی ہوندی  ہے بلکہ ایندا ہک خاص اسلوب ہے
نثری نظم وچ خصوصی طور تے ہک ایجھا پوائنٹ ہوندے جیندے اتے ساری نظم انحصار کریندی ہے
سعید اختر سیال نثری نظم دے انہیں ساریں خوبیں کنے واقف ہے انھیں دیاں کجھ نظمیں دا مطالعہ کرݨ نال اے  ظاہر تھیندے کہ انہیں دی نظم وچ کوئی نہ کوئی آئیڈیا یا وت کوئی خاص خیال ہوندے جہڑھا قاری کوں آپݨی طرف متوجہ کریندے یا وت ایں آکھوں جو آپڑوں چھکیندے
سعید اختر دی نثری نظمیں وچ ہک بےتکلفی وی ہوندی ہے
عام طور تے انھیں دیاں نثری نظماں مختصر ہوندین
اے ساریاں خوبیاں اگرچہ اردو وچ لکھی ہوئی نثری نظم دے مقابلہ وچ شاید اتلا اہم نہ ہووے لیکن سرائیکی وچ اے  مجموعہ پہلی مثال ہے جہڑھی آوݨ والے نثری نظمیں لکھن والے شاعریں واسطے ہک شاندار نمونہ بݨ سگدی ہے
تلے ݙتیاں ہویاں انھیں دیاں  کجھ نثری  نظماں ݙیکھو
اے نظماں مختصر  پر رواں ہن ۔اساݙے واسطے اے خوشی دی گالھ ہے کہ سرائیکی وچ نثری نظمیں دی ہک اہم کتاب آڳئی ہے جیکوں سامݨڑے رکھ تے اساݙی نویں نسل دے ٻئے شاعر وی نثری نظماں لکھسن
کیوں جو نثری نظم اڄ دے دور دے تقاضیں دے مطابق  ہے۔جیرھی سرمایہ دارانہ کلچر دی کھلی ڈھلی آزادی دی نمائندہ ہے
میں ہݨ سعید اختر دیاں کجھ نظمیں کوں پیش کریندی ہاں اتے تجزیہ وی کریندے ہیں
انھیں دی نظم (اوپرپ)
شاعر آہدے جو
وݙے شہر دیاں کھلیاں سڑکاں اتے
رنگلے کپڑیاں وچ
کو پریاں ٹردیاں ودئن
ڄنہاں دے نک نیݨ تے موٹھ کوئنی
اتھاں ہک ݙوجھے دے نیڑے نیڑے
پر اتھوں دے واسیاں دی
ہک ٻئے نال سونہہ کوئنی
اوپرا ڄاپدا ہے ہر ملخ ،ہراو شہر
جتھاں سبھو کجھ ہے
ہک تو کوئنی
اے ہک ایجھی نظم ہے جیندے وچ شاعر کوں شہر دی ہر ہک شے سہݨی نظر آندی ہے پر اتھاں اوندا محبوب کائینی جیندی اونکوں َمونجھ ہے اتے او اوندی ہوں مونجھ وچ اے لکھیندے جو اتھاں ساریاں رونقاں ہن پر تو کینویئ اے ہک اداس نظم اے
(الی ٹینڈاݨا )
اندھارے دے متام اچ
الی ٹینڈاݨے دی ہک لسک نال
رات دیاں اکھیں بشر ویندیاں ہن
رات تَݙا وِچھیندی پئی اے
ہک لسک دی ارداس اے شالا لسکدے راھوو
اے نظم بل ٹینڈݨ دے بارے وچ ہے جیکوں جگنو وی آہدین  جہڑھا رات دے اندھارے وچ تھوڑا تھوڑا سوجھلا کریندے  جیرھاانسان  آستے کافی ہوندے انسانی خواہش ہوندی ہے جو اے الی ٹینڈاݨا ایوں ہی ٹمکدا رہوے کیوں جو ایندی روشنی ہک امید ہے الی ٹینڈاݨے دی روشنی کوں امیددی کرن آنگڑ پیش کیتاگئے
سعید اختر دی ہک نظم پورھ ہے
دھرتی کوں ریوڑݨ دا
تل واسیں دا زمین نال سانگا ترڑون دا
دھرتی دی ورھݨا ورھیں دی کمتی لوڑھݨ دا
کوئی پورھ چاوےبھاویں  نہ چاوے
اے  مقامیت  دی حامل نظم ہے شاعر آہدے جو ٻاہر دے حملہ آوریں کنے جے کر کوئی   دھرتی واس غریب  حساب  گھنے نہ  گھنے  دھرتی آپݨا حساب آپ گھن گھندی ہے  تساں ݙیکھو جتے وی حملہ آور آین آریا ۔یونانی یا عرب  پر سب  اتھوں روانے تھی گین ایندا مطلب اے ہےجو دھرتی آپݨا پورھ آپ گھن گھندی ہے۔
تساں نظم، ٹمکݨے ،ݙیکھو
رات دا کالا تنمبو تاݨ گھدا اے
جیندے اتے
ونکو ونک دے ٹمکݨے ٹنگے ہوئے ہن
آکھݨ کوں تاں
انھاں ٹمکݨیاں کوں
چن ،تارے ،کھیر واہیں تے ٻیا وی ٻہوں کجھ آھدین
میں انھاں ٹمکݨاں وچوں
چھڑے خواب چݨ کے
اکھیں دی سیجھ اچ ٻلھا چھوڑیم
کیڑھے خواب کیڑھا کیڑھا سنگھار  کیتا ہویا ہے
ایں نظم وچ رات دے ویلھے آسمان تے ٹمکدے تارے جیندی روشنی بے شک جو دھرتی تےنی پڄدی پر ایں دی آپݨئ ہک چس ہک رنگ ہوندے شاعر آہدے تساں سمݨے تاں سمو میں انہیں ٹمکݨے کوں ݙہداں کہ انھیں ٹمکݨے وچ ہک خوبصورتی ہک روشنی ہے اے ہک تاثراتی نظم ہے کہ ستاریاں دا جہڑا تاثر زمین تے انسان تےتھیندے اوندےبارے ہے
سعید اختر دی  نثری شاعری دی  اےپہلی کتاب نویں شاعریں آستے رہنما ہے اتے اساݙی نویں شاعریں کوں اے ارداس ہے کہ او وی  سرائیکی وچ نثری  نظم کوں رواج ڈیون کیونکہ ایں طریقے نال ہی زبان ترقی کریندی ہے
سعید اختر سیال دی نویں  شاعری ݙیکھ تے اساں آکھ سگدوں جو او ہک رواں عام فہم تے دلکش شاعری ہے جیندے وچ  ساریاں شاعرانہ  خوبیاں موجود ہن
ایجنسیاں
دنیا دیاں اہم خبر رساں ایجنسیاں
پاکستان
اے ۔ پی ۔ پی
اے ۔ پی ۔اے
روس
اترتاس
انٹرفیس
جاپان
کیوڈو
جی ۔ جی
مصر
مینا
فرانس
اے ۔ ایف ۔ پی
جھیل
دنیا دیاں مشہور جھیلاں کہڑے کہڑے ملک وچ ہن
سندھ ( پاکستان )
منچھر
امریکہ
مشی گان
گریٹ سالٹ
روس
بیکال
کینیڈا
گریٹ بیئر