cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
" کون پچھو تے ولے "
ویڑھ گئے ہر کہیں کوں غم روزگار دا
ہُن تاں ہر سر بار بن گئے جسم تیں
ہُن تاں  کئی  کھولے دریچہ دار دا
ہُن تاں ہر ڈھلدا پچھانواں ظلم دا
آسرا  گھندا   ودے     دیوار    دا
اے میڈی گونگی خموشی! ہُن تاں چیک
فیصلہ  ہے   وقت   دی    تلوار  دا
اَے میڈا چھتا کلہیپا! سر سنبھال
سلسلہ  در   نال   ہئی  دیوار  دا
کتنا کلہا  ہاں بھریے اسمان وچ
کُئی   ہٹاوے   پیر   پہرے   دار    دا
توں  میڈا   ہمزاد،   ہمسایہ  میڈا
توں میڈے چودھار  پر  پَرکار دا
سُرخ  تھی  گئے  رنگ  وت  کہسار   دا
کر     بہانہ     چلکدے       چلکار     دا
’’وطن‘‘۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
او دھرتی، او ملک، او تل وسیب
او شاہر، شاہر دیاں ناں بنامی سڑکاں
او گونگیاں گلیاں، او اُچیاں ماڑیاں
او کچّے پکے مکان، وسدی وساخ، کمرے، دیواراں
جالے، شتیر۔۔۔ تے ہک معصوم چیڑی دا آلھنڑاں،
بس جتھاں جتھاں کہیں دا ہے ٹکانا،
جتھاں کئی رہندے، جتھاں کئی وسدے
’’وطن‘‘ سڈیندے ’’وطن‘‘ ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
دی خوشبو، وطن دی مٹی، وطن دیاں گلیاں
وطن دے رستے، وطن دے رشتے،
وطن دے وسدے شَہَر، شَہَر دیاں شمور شاماں
چاندنی دی چادر، سفید چٹی کھنبور، اکھیں دا نور
بھرپور ہک علامت۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ’’امن وطن‘‘ دی
’’امن وطن‘‘ دے امین سینے تیں
نکے نکے معصوم بالیں دے کُولے کُولے ملوک ریشم جہیں پیر
پیریں تیں دُھوڑ۔۔۔۔۔۔۔۔۔!
سچ کوڑ رول۔۔۔۔۔۔ چیکل چڈول۔۔۔ ہک بئے دی گول وچ
کوئی دور توں کوکڑی مریندے کوئی گولیندے ۔۔۔۔۔۔۔۔۔
قسم امر کھیڈ دی خدا خود شریک ہوندے
امن وطن دی شریک سرحد دے نیلے نیلے نہر اُفق توں
اینویں اَچن چیت۔۔۔۔۔۔
جنگ دی چیک ہے اُبھردی
بَرودی ہِل آندی ہے اُڈردی
تے بعد وِچ بم، برود، بھاہیں
اُڈردے ہوئے چیتھڑے بدن دے
چُدھار۔۔۔ اروار پار ۔۔۔ ہک دُھوں اندھار
کتنے معصوم چہرے سیاہ تھی ویندن
پتہ نئیں جو لوگ بم بنڑیندن
او لوگ اے کیوں نہیں سوچیندے او نفرتیں کوں جنم پئے ڈیندن
او نسل در نسل خوف دا بیج پئے چھٹیندن
او نئیں سوچیندے۔۔۔۔۔۔
اے بم جو پھٹدن تاں ملک جلدن
اوں ملک دیں سرحدیں دے رشتے وی نال جَلدِن
تے سرحدیں دی اے رشتے داری وی ہک وطن
او نہیں سوچیندے۔۔۔۔۔۔
او ملک جَلدے، اوں ملک دا شاہر شاہر جَلدے
اوں شاہر دی سڑک سڑک جلدی اے
سڑک دے اردگرد فُٹ پاتھ نال جَلدن
کتنے بے گھر غریب لوکیں دا ہک وطن اے
او شاہر جلدے اوں شاہر دی ہر گلی ہے جَلدی
(چمن دی نسبت دے جرم وچ ہر کلی ہے جَلدی)
گلی دے وچ کھیڈدے ہوئے معصوم بال جَلدن
او نیں سوچیندے معصوم بچہ وی ہک وطن اے
او نیں سوچیندے۔۔۔۔۔۔
جو کہیں وی دھرتی دا کوئی معصوم بال جَلدے
تاں ’’ما‘‘ دا سینہ وی نال جَلدے
او نئیں سوچیندے جو ’’ما‘‘ دا سینہ وی ہک وطن اے
تے اے وطن اے جیڈا وطن اے جو جیندا سرحد شریک کُئی نیں
او نئیں سوچیندے۔۔۔۔۔
شاہدؔ ! تیکوں آکھیا  وی  ہم نہ  کر  پیار  دیواریں کوں!
ہُن کیوں سِر ڈکھلیندیں ونج ہُن ٹکراں مار دیواریں کوں
دل دے صحن تیں چاندنیاں راتیں لُک چھپ لُک چھپ کھیڈدیاں ہن
بَہر اندھارے  ویڑھ  گئے  ہِن چار چُدھار دیواریں کوں!
کئی نہیں کہیں دے درد پچیندا کہیں دا سینہ خالی نئیں
ڈیکھیں حال  متاں  ڈے  بہویں بے اعتبار دیواریں کوں!
پتھر کیکوں حال سنیندن غم توں کیوں نَیں ڈَل پَوندے
مَیں تاں خیر  سُنا گھندا ہاں ڈکھ ڈو چار دیواریں کوں!
بہر گلی وچ وحشی وَسدِن چار چدھار اندھارے ہن
کملا جانی! گھر وچ رہ ونج نہ کر پار دیواریں کوں!
جوگ
تہوں تاں کہیں وی موڑ تیں نئیں تھئے خاب زیان سفر وچ
اَکھ  اِچ  پیار  دا  پہلا  پل  اے  دل. دا دھیان  سفر  وچ
مستیاں، موجاں، لہراں، چھولیاں، بانہیں، سینہ، تانگھاں
کلہا  مَیں  نئیں  نال  میڈے  ہن  سو  طوفان  سفر   وچ
تونڑیں سقراط ساہ سانگے ہے جیون زہر دے وانگے
اینکوں پیون پچانون لیوں لباں دا سچ ضروری ہے
فجر تھیسی تاں پوہ دے کنبدے سجھ کوں بالنا پوسی
بدن  تیں   برف ہووے  پئی  اندر  دا   مَچ  ضروری ہے
جان تیڈی قسم
جان تیڈی قسم!
تیڈے غم دی قسم!
لوح قلم دی قسم!
کئی خبر نئیں جو کیوں اج تیڈا غم وی دل کوں ادھارا لگے
گونگے گُستان گھر دا اندھارا لگے
کئی ستارہ کتھائیں ٹمٹمانون لگے
خود فریبی دے معصوم اتبار کوں
کہیں ہجر دی فجر دا ستارا لگے
دل تاں بئی مان ہے، اینجھے بئی مان کوں
کیا کنارا لگے کیا اشارہ لگے
دل وی کِن تیں مرے؟
ہر قدم تیں تیڈے غم دا بھئی وال جو شاہر سارا لگے
ہر کُئی اپنا پیالا سنبھالی کھڑے
جان تیڈی قسم، تیڈے غم دی قسم!
شہر دا شہر دل کوں آوارہ لگے
اینجھی سکرات وچ کون پیارا لگے
تیڈا غم تاں وراثت ہے وجدان دی
تیڈا غم تاں سفر آشنائی دا ہے
اِتھ تاں بولے اوہو جیکوں ہر حرف سچ دا سپارا لگے
جیندیں پلکیں کوں ہر خاب تارا لگے
جیندی جندڑی کوں جاگا جگارا لگے
جان! تیڈی قسم! تیڈے غم دی قسم!
تیڈے انمول غم دا کُئی مُل نہیں ایں سچائی کوں سوغات سمجھیا ونجے
کیوں تیڈے غم کوں کم ظرف لوکیں دے وچ وقت بے وقت خیرات سمجھیا ونجے
سینہ  صحرا،   اکھیں   تردیاں   ہوندین   پیاں!
برف  بدن  تے  سر تیں  سیک  ستاریں  دا
پوہ دی رات وی چیتے گردیاں ہوندین پیاں
خابیں وچ وی خاکی وردیاں ہوندین پیاں
نویں  نسل  دیں  سوچیں  کوں   پابند نہ کر
بالیں دیاں کجھ گرمیاں سردیاں ہوندین پیاں
کہیں دے  جھاتی پاون تیں بے شول نہ تھی!
چھوٹی کندھ دیاں اے بے پردیاں ہوندین پیاں
تیڈے نکھِڑ ونجن دے بعد
جان! تیڈے نکھڑ ونجن دے بعد ۔۔۔ ہک دفعہ تاں اینویں لگے جینویں اندر دے سارے وسیب تے ہک گونگا تے اندھا اندھار مچ گیا ہووے۔۔۔ یکدم اندھارا۔۔۔ اکھیں اِچ وسدے خاب جینویں بے نور تھی گئے ہوون۔ بے سنجانی دی ایں سکرات اِچ ول ہک او گُندرا پل وی آئے جڈاں نندر توں چور تھکیڑا زہر بن کے ساڈی نس نس وچ رچ گئے تے اساں اے سوچ کے ڈھہہ پیوں جو بس مُک گئی اے۔۔۔ کُئی سُدھ کئے نی۔ ایں بے جان عذاب اِچ اساں کے تئیں گُم سُم رہ گیوں۔۔۔ جو اچن چیت کہیں دے دھندولیں توں جاگ تھئی اے، بہوں اوکھیں اکھیں وچ سنجان آئی اے۔۔۔ ڈٹھے، نجیب حیدر اپنے تمام ریشم سمیت ساڈے سر تے موجود ہا۔۔۔ نہ چہندیں ہوئیں وی جاگنا پئے۔ نجیب حیدر دے مسلسل چُنویں ساڈی چُپ کوں اپنے جگاریں دی چاندنی بخشی اے، ول تاں سئیں سرور کربلائی دا رُٹھا ہویا پیار مِل پئے، نذیر لغاری دے حوصلے مل پئین۔ اشو لال فقیردی چھاں مل پئی اے۔ حسین گوہر دی ٹیک مل پئی اے۔ سعید خاور دا سنجوک مل پئے تے ول تاں ہک ونکو ونک سوجھلا مل پئے۔۔۔ ’’من دریا تیں‘‘۔۔۔۔۔۔ تیڈے نکھڑ ونجن دے بعد اساں چھن پرون لوکیں دے پندھ دا عذاب اے، گزریئے پَل دے ۔۔۔ موجود پل نال۔۔۔ آون آلے پل دے متعلق ڈکھ سکھ دے حال ہن۔۔۔ عزیز شاہد دا ہک چہرہ او وی ہے جیڑھا اسٹیج دی شاعری دے حوالے نال پچھلے 25 سالیں کنوں خلق خدا نال سانجھا اے۔۔۔ انہاں وچ تیڈے سمیت ڈھیر سارے یار وی شامل ہِن۔۔۔ پر ’’من دریا تیں‘‘ تیڈے شاہد دا ہک اینجھا چہرہ اے جیڑھا اپنے پچھلے ہر چہرے توں ۔۔۔ کجھ وکھرا اے اتے اے سب کجھ صرف تیڈی اپنی مونجھ دا وکھرپ اے۔ جان! یاد ہئی۔۔۔ تئیں ہک ریشم پل وچ پچھیا ہا ’’شاعری کیا ہے؟‘‘ یقین کر اوں ویلے کوئی پتہ نہ ہا۔۔۔ ہن کجھ کجھ سُدھ پوندی پئی اے جو کہیں کیفیت کوں اپنے اندر دے سچ دا سیک ڈے کے اوں کیفیت دے مطابق مناسب ترین لفظیں دی سوجھل ترتیب دا ناں شاعری اے۔۔۔ ’’من دریا تیں‘‘ ایں کٹھالی وچ کتنی دیر تئیں تگ سگدی اے؟ اے وقت دا اپنا فیصلہ اے۔۔۔ اساں تاں بس اے کیتے جو ہک بھاگ سہاگ دے ویلے تیڈی مونجھ کوں دل دھرتی وچ رہائے سے۔ اونکوں ہنجوں دا پانی ڈیندے رہ گئے ہیں۔۔۔ او مونجھ ہن پھٹ پئی اے۔ اے بوٹا ہن نسرن پئے گئے۔۔۔ ایں بوٹے وچ تیڈے تے دھرتی دے رنگ وی ہن۔۔۔ خوشبو دی۔۔۔ انہاں رنگیں کوں۔۔۔ ایں خوشبو کوں محسوس کر جو شاعری محسوس کرن دی شئے ہے۔ تیڈا
لوگ  ہن یار! یار رستے دے
چھوڑ وِپرے، وپار رستے دے
کینجھے کینجھے سُجاک لوکیں کوں
مار  گئے   ہن   اندھار   رستے   دے
گھر جو پہنچاں تاں جیب خالی ہئی
اونویں  رہ گئے   اُدھار   رستے   دے
زخم  نہ   کر     شمار      رستے      دے
جوگ جیون دی جاگ تھی گئے ہن
خواب   وانگے،  خمار  رستے  دے
مَن مسافر  سفر  ظفر ہووی
ہِن لُٹیرے چودھار رستے دے
تیڈے ناں دی سُنجان ڈے گئے ہِن
چند   گمنام   پیار   رستے    دے
ساڈے تن ہِن جنم جنم جاگے
ساڈے من ہن مزار رستے دے
شہر توں بہر آکے گُم تھی گئے
اپنیاں پَلکاں نہ یار پُر نم کر!
مفت ضائیو نہ نین شبنم کر
مَیں تاں بے نور اکھ دا نوحہ ہاں
ذات دی  کربلا  دا قیدی ہاں
زندگی میڈی چُپ دا ماتم کر
بُھلدا وینداں سُنجان وی تیڈی
اے خدا میکوں میڈا مَحرم کر
اوندی چادر کوں سبز پرچم کر
پی گیا ہاں مَیں زہر نفرت دا
میڈے سینے تے پیار دا دم کر
مَیں سنویں سنج دی ہنج بلیندا پیاں
ہجر  دی   رات! ونج  کُئی   کم  کر
میڈے معصوم  نین   پیاسے ہن
اے خدا میڈی ہنج کوں زمزم کر
ہجر حیرت  توں کر ڈتے پتھر
آ وَلا میڈی روح کوں ریشم کر
🍃🍀🌺🌹 بھلا کم نئیں  میڈا دل! دردے ہوندیں در بدر ہوون
میڈا گھر وی تیڈا گھر اے وڈی نعمت ہے گھر ہوون
کہیں ہجرت تیں کر مجبور اندر دے اندھارے کوں
بدن کیتے  ضروری  ہے   پچھانویں    دا بَہر ہوون
میڈا سایہ  میڈی   قامت برابر نال ٹردا پئے
قیامت ہے کہیں اندھے دا گونگا ہمسفر ہوون
جو ساہ ساہ نال اپنے رُس ونجن دا خوف رہ ویندے
مسلسل قہر ہے  اپنی   نظر     وچ    معتبر     ہوون
اجاں تاں رات دھمنی اے اجاں تاں برف جمنی اے
کوئی سوکھا تاں نئیں پوہ رات دا پچھلا پَہر ہوون
مَیں خود کوں لُکانواں یا سجھ دے ستم توں بچانواں پچھانواں! او پیریں تیں ڈہ گئے تے پیریں توں کینویں ہٹانواں پچھانواں!
مَیں تُر تُر کے ڈیکھاں بھلا کیکوں کیکوں ڈکھانواں پچھانواں
کڈی نندر آوے اونویں چیتے چکریاں اونویں بھوئیں بھنوالیاں
فجر دا نکھتا  ہویا شام کوں تاں ولنا ہا
اے ولدا ڈھلدا پچھانواں ہا انت ڈھلنا ہا
او آ گیا   اجاں  پلکیں پوشاک نئیں پاتی
اجاں تاں مونجھ میڈی وی مساگ ملنا ہا
اوندا  خیال   تاں   مہمان    ہا  مسافر    وی
غریب دل تیں اونکوں رات کھن تاں جھلنا ہا
اے ہنج کیا ہے بس ہک مردہ مونجھ سینے دی
سمندر    لاش   کوں     آخر بَہَر    اُچھلنا    ہا
جرمنیہ زباناں
جرمن زباناں یا جرمانی زباناں (Germanic languages) ہند۔یورپی زباناں دا ہک لسانی خاندان ہے جینکوں بنیادی طور تے شمالی امریکا، اوقیانوسیہ، مغربی تے شمالی یورپ اچ تقریبا 500 ملین افراد مقامی زبان دے طور تے ٻلیندن۔ thumb|Germanic languages in Europe thumb|Germanic languages
عزیزشاھد،پورھیا رمضان آرائیں
" کون پچھو تے ولے "
جے ویندا پئیں تاں کھلدا ونج نہ مونجھا تھی نہ ڈرویندا
تے گن  گن  کے  میڈے  اندر  دے  سارے    تاک بھرویندا
او پہلا پَل   وچھوڑے دا جے پہلی ہنج رُک ویندی
نہ لڑھدی سالھ ساہیں دی نہ گھر ویندا نہ درویندا
جے چس چانویں حیاتی دی اساڈے نال ترویندا
ذِکر ہا کہیں دے نیناں دا پڑھئے کہیں ’’فیض‘‘ دا مصرعہ
جتھاں ہا کئی اُتھئیں رُل گئے پچھیں وَل کون گھرویندا
وڈی بے مہر رُت ہئی رات چن چوڈی دا گُھن وچ ہا
توں اوں ویلے میڈا چہرہ جیکر ڈہدا تاں مر ویندا
مُکر کے اُوں  مُکا  چھوڑے  میڈا بلکن، میڈا چھلکن
پتہ نیءں کے تونڑیں چہرے دا شیشے نال شر ویندا
وت پیا پیار کرن تیں تُلدیں سچ تے کوڑ کوں تولن کوڑ!
لب تیں چُپ دے پہرے لاڈے اج دے بعد ہئی بولن کوڑ
سادے ساد  مرادے  جوگی   روگی روح  دے    رشتیں دے
پیت پریت دے پندھڑیں دے وچ کوڑ تاں ہوندے ڈھولن کوڑ
صرف زبان دا سُودھا ہوون ساڈے سانگے سب کجھ ہے
ساڈا کیا کئی کتنا کجھ اے کہیں دا کھیسا پھولن کوڑ
تیڈی ترٹی ونگ دا چینڑاں رکھ سینے تیں سُم گئے ہیں
اج دی رات سہاگ   دی  رات اے تات پرائی چولن کوڑ
یار! پیار دی لک چُھپ دے وچ کوکڑیاں ماروں کے تونڑیں
بس کہیں موڑ تے آپیں ملسوں ہن ہک بئے کوں گولن کوڑ
دید   کُئی  درمیان   ہووے   پئی
کُئی نہ کُئی جاگ جان ہووے پئی
کُئی متاں تیڈا ناں پُچھے مَیں توں
میڈے منہ   وچ  زبان   ہووے پئی
ہجر دی  رات آس رکھ آئی اے
رات کَھن دی مِمھان ہووے پئی
اچھا! ول بادشاہ کوں نندر آ گئی
بئے جنم تئیں سُجاک سِک میڈی
تیڈے  کولوں  امان  ہووے پئی
من مسیت اِچ متاں کُئی لنگھ آوے
اپنے پیرے  مِٹا  مِٹا کے ٹرو
جِتھاں تیں پہل کیتی ہئی اُتھئیں ان الوداع کیتی
سجن ہن تئیں سمجھ نئیں آئی سزا کیتی رہا کیتی!
رَلے سفریں تیں گئے ہاوے کلہا وَل آئیں کلہے سر تیں اونکوں کِتھ رول  آئیں  شاہد اے اپنے نال کیا کیتی 🌺🍃🍀🌹
ساکوں  بیا  کون   مار   سگدا   ہا ساڈیاں قاتل تاں ہن تیڈیاں اکھیں .. اساں ہر   وار مر کے ول جیسوں
اپنڑیاں اکھیں سنبھال کے رکھیں ..
ہِک خواب  وَل   ݙیکھیجے
رُل ڳیا پُنل ݙیکھیجے
سانوݨ دی چاندݨی وچ
تونسے دا تل ݙیکھیجے
کیا کوئی سمل ݙیکھیجے
مونجھ میڈی روح دا زیور، ہنج میڈی اَکھ دا سہاگ
اے کون  ڈائری  میڈی  دے   ورق اُلٹ گئی اے
میڈی انگل  تیں  اے گُندری لکیر مُندری دی
پلک پلک تیں نگینے نجف دے چَھٹ گئی اے
غریب جان کے  ہر  چندر چھوڑ گئے میکوں!
غریب جان کے غُربت وی ساتھ سَٹ گئی اے
تیڈی طلب دی تجارت وی ترک کرنی پئی
میڈے مزاج دی قیمت خرید گھٹ گئی اے
عجیب تس ہے  جو  تونڑیں  سمُندر  سینہ ہا
میڈے اندر دے کناریں کوں انت چَٹ گئی اے
توں اپنے  ناں دی کوئی ہنج نہ گول پلکیں تیں
ایں تل وسیب توں اُو اپنی جھوک پَٹ گئی اے
نہ یاد کر اساں آکھیا ہا پیار ہے ساکوں!
او لاشعور دی کئی لہر ہئی پلَٹ گئی اے
میڈا دین یقین تیں ٹھل پووے
میڈا اپنڑاں  وہم   گمان   'کھلے ..
شہریں دے شور تے شر دے وچ
کیا اندر   دا گستان        'کھلے ..
جتھ عشق وی کوڑ تے سچ ہووے
کیا  کہیں  تیں سود   زیان 'کھلے ..
ساڈی 'چپ جو چیڑھی تھی گئ اے
گنڈھ 'کھلے   تاں  نال   سمان 'کھلے ..
ہیں مست "نفخت' روحی" وچ
لب 'کھلن   تاں  نال زبان 'کھلے ..
ہے عشق تاں ول کوئ جبر کیہاں
اوندے ساڈے  ہن   پیمان 'کھلے ..
پل ڈو پل دے مہمان   'اتیں
کیا 'کن دا کون مکان  'کھلے ..
ہک  ذرے   رول کے  رکھ چھوڑیے
بھوئیں 'کھلے تاں ول اسمان 'کھلے ..
ذرہ تاں  بس  ہک   ذرہ  ہے
کیا ذرے نال زمان     'کھلے .. ہر  بندا   خود   ہک   نکتہ    ہے
جیں 'کھلنڑے ، نال دھیان 'کھلے ..
کہیں پل دی پینگھ تاں رس پووے
اونکوں ظاہر حال حجاب آندے
میڈے سینے اندر آن      'کھلے ..
کھل  پوون  ول 'پھل   سرمی   دے
تیڈے لب تیں کوئ     'مسکان 'کھلے ..
کہیں روپ ءچ میکوں مل تاں سہی
میں  نال   میڈا     ارمان      'کھلے ..
اوندی زلف 'کھلے تاں ایں لگدے
جینویں "حافظ" دا دیوان 'کھلے ..
کڈی کلھی جھوک تیں شام لہے
دل 'کھلے تاں نال   دمان 'کھلے ..
میڈے سندھڑے دا گل 'کھل پووے
میڈی روح دی روہی وس پووے
میڈی  چپ   دا  چولستان کھلے ۔۔۔
🌹🍃🍀🌺
مِتر تاں ہوندن سِتر سُنڄاݨاں
🌹🌺🌸🌼
تیڈی طلب تانگھ تس دے صدقے سرور وچ ہیں خمار وچ ہیں.
اساں اونویں انتظار وچ ہیں ..
اساں تاں دھمدے ہوۓ اندھارے ،
اساں وسمدے ہوۓ انگارے.
نہ دین داری نہ دنیاداری نہ ایں کنارے نہ اوں کنارے.
اساں تاں کل وی ادھارھاسے
اساں تاں اج وی ادهار وچ ہیں.
پھنوار جھئیں آبشار وانگے
اکھیں تیں لہندن ملاپ تیڈے.
ہے چاندنڑیں تیڈے پیر 'چمدی
تے چندر چہندن چہاپ تیڈے.
'سہانویں یا نہ 'سہانویں
'چنی ، ستارے سہندن سہاپ تیڈے.
اساں تاں سانول تیڈی طلب دی قطار وچ نہ شمار وچ ہیں
.  اساں اونویں انتظار وچ ہیں .. ملیا ہئ کیا وے شکاری آ پکھی واس پکھڑو شکار کر کے.
سریر کوں لیر لیر تے تار تار کوں تار تار کر کے.
تے ٹر پیا ہیں اندھار کر کے ، دلیں دے در کوں د_وار کر کے.
فقط ہکو در د_وار نئیں تھیا ،
اساں وی ساگی د_وار وچ ہیں. اساں اونویں انتظار وچ ہیں ..
میں جو کجھ ہاں!
اِیہو کجھ ہاں!٠٠٠٠
میں کجھ بیا تھی نِمی سگدا
تے سچ اے ھے سِوا تیڈے وے سانول ! جی نِمی سگدا ٠٠٠٠٠٠٠ 🌺🌼🌹🌸 تیڈے کجلے نیناں کوں ڈیکھ ، اینویں   لگدا   ہے کہیں دمانی جھوک تیں
شام ڈھلدی  پئ  ہووے نال تیڈیں زلفیں دی رات رلدی پئ ہووے جیویں اپنڑیں لعلنڑ دو کونج ولدی پئ ہووے جیویں بہوں پریں روہ تیں مونجھ بلدی  پئ    ہووے
🌺🌼🌸🌹
ہا بھاہ ، پانڑیں ، ہوا ، مٹی  خلا تھی گۓ میڈا چہرا
میڈا شیشہ تاں توں ہیں یار ! کیا تھی گۓ میڈا چہرا ..
ہتھوں گونگی گواہی توں سزا تھی گۓ میڈا چہرا ..
رضا تیڈی جو ہئ ، ٹر پیاں میں اپنڑیں نال جی کر کے
پچھیں ایں تھۓ جو رستے وچ رضا تھی گۓ میڈا چہرا ..
چلو قرضو وی ، فرضو وی ادا تھی گۓ میڈا چہرا ..
سجل پل دی کجل چھاں تیں دعا منگدی ملی ہانویں
کڈی ویڑھے وسانویں ہا ، پھلاں جھئیں پیر پانویں ہا
بدن دی شاخ تیں    شاہد ولا تھی گۓ میڈا چہرا .. 🌺🍃🍀🌼
اَنت دے اندھے  اندھارے  وچ  قدم رکھݨا تاں ہا
نین جو یاد آئین کہیں دے ہِک غزل لِکھدیں ہوئیں
وَل تاں  وَل وَل  ݙیکھݨاں  ہا وَل قلم رکھݨا تاں ہا
کمپوزر: رمضان ارائیں
عاربی
عاربی
اے نسلی سرائیکی قبیلہ ضلع بہاولپور دے علاقے مبارک پور (تحصیل احمد پور) وچ موجود اے. زیادہ تر لوگ رڑھ واہی کریندن. انہاں وچ کافی خوشحال لوگ وی موجود ہن.
علاقے
شجاع آباد، مظفر گڑھ
ابنِ حنیف
مرزا ابن حنیف (پیدائش: 30 دسمبر، 1930ء - وفات: 29 جولائی، 2004ء) پاکستان نال تعلق رکھݨ والے اردو دے ممتاز ادیب، ماہرِ آثار قدیمہ، محقق تے مورخ ہن جیہڑے اپݨی کتب، مصر کا قدیم ادب، سات دریاؤں کی سرزمین، دنیا کا قدیم ترین ادب تے جنوبی پنجاب کے آثار ِ قدیمہ، دی وجہ نال شہرت رکھدے ہن۔
پیدائش
ابن حنیف 30 دسمبر، 1930ء کوں گاؤں کلیانہ، ضلع حصار، برطانوی ہندوستان وچ پیدا تھئے۔ انہاں دا ناں مرزا ظریف بیگ ہئء۔ ۔
ادبی خدمات
انہاں نے آثار قدیمہ دے موضوع تے ٻہوں نادر و نایاب کتاباں تحریر کیتیاں جنہاں وچ ہزاروں سال پہلے ، گل گامش کی داستان، سات دریاؤں کی سرزمین، دنیا کا قدیم ترین ادب تےجنوبی پنجاب کے آثار ِ قدیمہ، مصر کا قدیم ادب،بھولی بسری کہانیاں ، مصر کی قدیم مصوری تےتخلیق کائنات کے نام سرِ فہرست ہن۔
وفات
ابن حنیف نے 29 جولائی، 2004ء کوں ملتان، پاکستان وچ وفات پاتی۔
سیب
سیب ہک پھل ہے۔ سیب گیند وان٘گوں گول ہک مشہور تے خوشنما، خوشبو دار تے لذیذ پھل  ہے، ایہ مختلف رنگاں تے ذایقیاں دا ہوندا ہے -
تعارف
ایہ سب کنوں زیادہ وسیع پیمانے تے درخت تے کاشت تھیوݨ آلا پھل ہے- ایندا درخت مغربی ایشیا وچ شروع تھیا- سیب دا ذکر ٻہوں ساری ثقافتاں دی دیومالائی تے کتاباں وچ موجود ہے-
کھ لوک اہدن ایندا مرکز مشرقی ترکی ہے۔
ورتاوا
thumb|Red Apple خوراک وی ہے تے دوا وی۔ سیب دا مربّہ دوا ہے۔
سیاݨا ہا
روزی روٹی تاں میڈے مالک دے ہتھ ءچ ھے کہیں کوں دولت ڈیوے یا غربت ڈیوے اے تاں اوں بے نیاز دے فیصلے ھن، کچے گھریں ءچ وی رب دی مخلوق وسدی ھے، انھیں دے دل ءچ وی محبت دا کھڑکار تھی سگدے، تیں محبت اے کتھاں ڈیہدی ھے کون امیر ھے کون غریب ھے، اے گالھیں, تاں امیر سوچئن کہ جیندے نال محبت کریندے پئے ھیں اوندی اوقات کیا ھے، غریب کوں پہلے تاں غربت محبت کرنڑ دی اجازت نیں ڈیندی اگر وت وی تھی ونجے تاں غریب واسطے اے زندگی موت دا مسلئہ ھوندے، اوندے واسطے محبت ٹائم پاس نیں ھوندی، روح دا رشتہ ھوندے،یاد رکھ نبھا نہ سگیں تاں اج وقت ھئ اتھائیں ہتھ چھوڑ ڈے میڈی ذات اوقات، سب جانڑدے ھاؤ.
مٹی دا بندہ ھاں مٹی نال محبت کرینداں، مٹی دے گھر ءچ راھنداں، مٹی تیں سمداں، آخر ایں مٹی ءچ مِٹ ونجڑاں، تیڈا ساڈا ذات دا فرق تاں مِٹ سگدے مگر میڈی جند اوقات دا فرق نہیں مٹ سگدا،میڈا نصیب وی میڈے چُولے وانگوں لیرو لیر ھے، اگر توں میں ھک وی تھی گئے تاں میکوں پُورا پک ھے میں تیکوں سنبھال نیں سگڑاں بھلا کوئ نادار وی کوہ نُور رکھ سگدے، بھلا کوئ غلام وی سر تیں تاج پاء سگدے، میڈا مکھنڑ، نہر دے کنارے وی مل سگدن، سمندر وی خشک تھی سگدے، پانڑی کوں وی بھاء، لگ سگدی ھے، تارے وی تُرٹ سگدئن، رات وی روشن تھی سگدی ھے، ڈینھ وی کالا تھی سگدے، چٹکا نکھتا کھڑا ھوے بارش وی وس سگدی ھے، مگر میڈی جان، آسمان زمین تیں نیں آ سگدا، تیڈے وعدے کُوڑے، میڈے لارے بیکار، توں خود ڈس لوھے تیں پتل دے چھلے پاونڑ آلیں انگلیں کوں عقیق کتھاں راس آندے، چلو میں من گھنداں توں سچا ھیں تیڈی محبت سچی ھے، مگر دل نال ڈس، کڈھائیں پوہ دی وسدی بارش ءچ کچے کوٹھے ءچ بغیر اوُچھنڑ دے سم ڈیٹھی، پالے کنیں بچنڑ لُو تڈی اُتیں پاء ڈیٹھی، چھت کوں تریمدا ڈیکھ کرائیں، اکھیں کوں ترمدا ڈیٹھی،،، سال دی رات گُزار کے فجر کوں پروتھی روٹی تیں کھٹی بھاجی رکھ کے بُکھ مریندا ڈیٹھی، پانڑی ءچ لُونڑ مرچاں سٹ کے کڈھائیں روٹی کھا کے سوھنڑے رب دا الحمد پڑھدا ڈیٹھی، ،،،،،،کائیناں،،،،،،،،،،،،،،،، تاں ول چُھوڑ ڈے سیانڑاں ھا،،،،،،،،،،،،،،،،، چھوڑ ڈتا ھس
سیب
فائدے
دل کیتے
جگر کیتے
وزن گھٹاوݨ کیتے
سقوطِ غرناطہ
892ھ بمطابق 1492ء وچ اسپین وچ مسلم اقتدار دا ہمیشہ کیتے خاتمہ تھی گیا تے انہاں دی آخری ریاست غرناطہ وی مسیحیاں دے قبضے وچ چلی گئی۔ اس واقعے کوں سقوط غرناطہ دے ناں نال یاد کیتا ویندا ہے۔ اسپین وچ آخری مسلم امارت غرناطہ دے حکمران ابو عبداللہ نے تاج قشتالہ تے تاج اراغون دے مسیحی حکمراناں ملکہ آئزابیلا تے شاہ فرڈیننڈ دے سامݨے ہتھیار سٹ ݙتے تے اس طرح اسپین وچ صدیاں تے محیط مسلم اقتدار دا ہمیشہ کیتے خاتمہ تھی گیا۔ معاہدے دے تحت مسلماناں کوں مکمل مذہبی آزادی دی یقین دہانی کرائی گئی لیکن مسیحی حکمران زیادہ عرصے تک اپݨے وعدے تے قائم نہ رہے تے یہودیاں تے مسلماناں کوں اسپین توں بے دخل کر ݙتا گیا۔ مسلماناں کوں جبراً مسیحی بݨایا گیا جنہاں نے اس توں انکار کیتا انہاں کوں جلاوطن کر ݙتا گیا۔
غرناطہ دے حالات
غرناطہ دا آخری حکمران، ابو عبد اللہ ہک غدار ہئی، اس دا استاد ابو داؤد ہک منافق ہئی. اوہ غیر مسلماں دى مدد كریندا ہئی. ابو عبد اللہ اس وقت ولى عهد ہئی. ابو الحسن بادشاہ ہئی تے اس بدر بن مغيرہ تے اس دے ساتھیاں دے نال لوشہ فتح كيتا تے اݙوں ابو عبد اللہ نے ابو داؤد دے آکھݨ تے بادشاہت دا اعلان كر ݙتا تے ابو موسٰى جیہڑا بدر بن مغيرہ تے اس دے ساتھیاں دی طرح بہترين انسان ہئی، اس كوں قيد كر ݙتا تے سارے باغياں تے فسادياں كوں آزاد كر ݙتا. بعد ازاں اس دے ضمير نے اس كوں چاتا. اوہ دراصل ہک كمزور انسان ہئی۔ 1483ء و ابو عبد اللہ گرفتار تھی کے لوسینا وچ قید تھی گیا تے اونکوں ایں شرط تے رہائی نصیب تھئی کہ امارت غرناطہ عیسائیاں دی باجگزار ہوسی۔ سقوط غرناطہ توں قبل اس چند سال اپݨے والد مولائے ابو الحسن تے عزیز عبد اللہ الزغال دے خلاف جدوجہد وچ گزارے۔ thumb|ابوعبداللہ دا مسیحیاں دے سامݨے ہتھیار سٹݨ دا منظر
سقوطِ غرناطہ
1489ء وچ قشتالہ و ارغون دے شاہ فرڈیننڈ تے ملکہ آئزابیلا نے ابو عبد اللہ کوں غرناطہ خالی کرݨ دا حکم ݙتا تے انکار تے شہر دا محاصرہ کر ݙتا۔ 2 جنوری 1492ء کوں ابو عبد اللہ نے ہتھیار سٹ ݙتے تے اسپین توں مسلم اقتدار دا ہمیشہ کیتے خاتمہ تھی گیا۔
"جہڑی چیز دی حفاظت توں مرداں دی طرح نی کر سڳا ، اس دے چھکیج ونجݨ تے عورتاں دی طرح ہنجوں وہاوݨ نال کیا فائدہ۔"
ایہ اوہ تاریخی الفاظ ہن جہڑے مسلم اسپین (اندلس) دے آخری حکمراں ابو عبداللہ بن مولائے ابو الحسن دی والدہ نے اونکوں اُس وقت آکھے جہڑے ویلے اوہ غرناطہ دیاں چابیاں عیسائی حکمراناں دے حوالے کر کے ہمیشہ ہمیشہ کیتے غرناطہ توں جلا وطن تھیندا پیا ہئی۔ اس جہڑے ویلے آخری نگاہ اپݨے آباء و اجداد دے ورثے تے سٹی تاں اس دی اکھیاں ڈبڈبا گئیاں ۔ اس مقام تے جتھاں ابو عبداللہ دی آہ نکلی عیسائیاں نے مسلماناں دی شکست دی علامت دے طور تے محفوظ کر گھدا تے اج اونکوں مور دی آخری آہ دے ناں نال ڄاݨا ویندا ہے ۔خیال رہوے کہ یورپی تاریخ داں اندلس دے مسلماناں کیتے ’’مور‘‘ Moors دا لفظ استعمال کریندے ہن۔
ڳاہݨے،لکھت رمضان ارائیں
ڳاہݨے
جُھمکے=کان کا زیور
دھیڈوی=کان کا زیور
سنگھارپٹی=پیشانی کا زیور
مونگ=ناک کا زیور
نَتھ=ناک کا زیور
بُولا=ناک کا زیور
رَمجھول=پاؤں کا زیور
مگسر=کان کا زیور
بینا=ماتھے کا زیور
چندر=ماتھےکا زیور
پوپا=ناک کا زیور
کوکا=ناک کا زیور
تارا=گلےکا زیور
کٹ مالا=گلےکا زیور
چندن ہار=گلے کا زیور
چونپ کلی=گلے کا زیور
ہَسّی=گلےکا زیور
غاڑکی=گلےکا زیور
کن٘گݨ=ہاتھ کا زیور
چوڑیاں=ہاتھ کا زیور
وَن٘گاں=ہاتھ کا زیور
چوڑ=ہاتھ کا زیور
آرسی=انگوٹھےکا زیور
وِینڈلا=انگلی کا زیور
چَھلّا=انگلی کا زیور
بَند=انگلی کا زیور
بَندڑا=انگلی کا زیور
چھاپ=انگلی کا زیور
جرنی ٹو دی ویسٹ
جرنی ٹو دی ویسٹ ، کنکؤرنگ دی ڈیمنز (Journey to the West, Conquering the Demons) ہک روحانی نظریات تے مشتمل ہک خوبصورت چینی فلم ہے جیہڑی ہندی ڈبنگ وچ وی دستیاب اے۔ فلم دی کہاݨی ٻدھ مت دے روحانی نظریات دے چدھاروں پھردی اے۔ ایں فلم دی کہانی وچ ایکشن، فائٹ، کامیڈی، جادوگری، روحانیت، شیطانیت، ہارر، مذہب تے محبت جیہے سارے اجزاء ہک سوہݨے امتزاج نال موجود ہن۔ اے فلم حقیقت وچ ݙیکھݨ دے لائق اے۔
ڳاہݨے،لکھت رمضان ارائیں
ڳاہݨے
چیلکی=کمر کازیور
پٹی=کمرکازیور
ٻڄہ رُکی=کمر کا زیور
کڑے=پاؤں کا زیور
کڑی=پاؤں کا زیور
پاکڑے=پاؤں کا زیور
گُھنگھروپُھل=پاؤں کا زیور
نورے=پاؤں کازیور
پازیب=پاؤں کا زیور
لَچھے=پاؤں کا زیور
بُندے=کان کا زیور
والیاں=کان کا زیور
مگر=کان کازیور
چیلکاں=کان کا زیور
وَالیاں=کان کازیور
بگھ=کان کازیور
مُڑکے=کان کا زیور
جھاریاں=کان کا زیور
والی=کان کا زیور
چُوڑیاں=ہاتھ کا زیور
چُوڑا=ہاتھ کا زیور
متولا(مماثل)=ماتھے کا زیور
مالا=گلے کا زیور
ٹِکا=ماتھے کا زیور
تعویذ=سرکا زیور
انڑوٹ=پاؤں کےان٘گوٹھےکازیور
سکا=پران٘دہ ٻونہٹا=بازوکازیور
ٻانہہ وٹا=بازو کا زیور
پٹھی=انگشتری
بینسرا=ناک کا زیور
نسی=کانوں کا زیور
کنڈا=ناک کازیور
جُھمر=ماتھے کا زیور
بسنتی=پاؤں کازیور
نسبی=پاؤں کا زیور
پٹڑی=سر کا زیور
تروڑے=پاؤں کا زیور
پونچاں=ہاتھ کا زیور
بلاک=ناک کا زیور
قومی زباناں دا ٻل
اساں قیدی تخت لہوردے
ن لیگ دے سینیٹر جاوید عباسی دی سربراہی وچ سینٹ قائمہ کمیٹی قانون وانصاف دا سرائیکی ،بروہی ،ہندکو کوں قومی زباناں ڈیکلیئر نہ کرن دا فیصلہ افسوسناک تے قابل مذمت اے ،پر سندھی ،بلوچی ،پشتو ،پنجاپی کوں قومی زباناں قرار ڈیون تےاساں ہمسایہ قومیں کوں مبارخی ڈیندوں ،نال اے ضرور آہدوں جو ایں کمیٹی وچ ہک وی سرائیکی سینیٹر کائنا ہئی جیکر کمیٹی دا ہک وی سرائیکی ممبر ہوندا تاں ایں ملخ دی سب توں اکثریتی زبان نال سینٹ وچ اینویں مترائی ماآلا ورتارا نہ تھیندا ۔۔۔۔۔۔۔جے کہہں دے سینے وچ بل ہے تاں دوستو آئو میدان وچ سینٹ آف پاکستان کوں آپڑاں احتجاج ریکارڈ کروائو !!
جزیرہ نما
جزیرہ نما (انگریزی وچ Peninsula) زمین دے ہک اینجھے خطے کوں آہدن جیہڑا ترئے اِطراف توں پاݨی نال گھرا ہویا ہووے۔ بنیادی طور تے ہک جزیرہ نما زمین دا ہک ٹکڑا ہوندے جیہڑا پاݨی دے وچ گھرا ہویا ہوندے لیکن زمین دی ہک تنگ پٹی دے ذریعے مرکزی زمین نال منسلک ہووے۔
سیاسی پارٹی دا ٻدھل
"سیاسی پارٹی دا بدھل ٻیا کون ہوندے" تھوڑے سچ نال ڈِھگ سارا کُوڑ رلا ، مندھ تے سوہݨا بُت بُتڑا چا بݨاؤ ۔۔۔۔۔ ول لوکاں ءچ کُجھ معجزات کرامات مشہور کرو۔۔۔۔ بھولے سِدھے سادھے دھمال کھیڈسن، نعرے مریسن ، نہ منو تے مرݨ مارݨ تے آویسن ـ شہزاد عرفان
لکھت سئیں مشتاق گاݙی
ابنِ خلکان
ابن خلکان (پیدائش: 22 ستمبر 1211ء– وفات: 30 اکتوبر 1282ء) تیرہویں صدی عیسوی وچ فقہ شافعی دے عالم ہن۔ ابن خلکان دی وجہ شہرت اُنہاں دی تصنیف وفيات الاعيان وانباء ابناء الزمان ہے جیہڑی اج وی مورخین دے نزدیک مقبول و متداول ہے۔
ابنِ رجب
ابن رجب حنبلی (پیدائش: 4 نومبر 1335ء— وفات: 18 مئی 1393ء) فقہ حنبلی دے عالم، مفسر قرآن تے محدث ہن۔
ابنِ خلکان
ابن خلکان دی ولادت جمعرات 11 ربیع الثانی 608ھ بمطابق 22 ستمبر 1211ء کوں عراق دے شہر اربل وچ تھئی۔ مورخ، پورا ناں شمس الدین ابن خلکان بن یحٰیی بن خالد برمکی، اربل وچ پیدا تھیا۔
ابنِ رجب
ناں تے نسب
خیر الدین الزرکلی نے موسوعۃ الاعلام وچ ابن رجب دا مکمل ناں ایویں لکھا ہے :
ابنِ خلکان
تصنیف
وفیات الاعیان و ابناء الزمان ( ترجمہ“ تاریخ ابن خلکان ”دے ناں توں نفیس اکیڈیمی اردو بازار کراچی نے شائع کیتا ہے وفیات الاعیان و ابناء الزمان قاہرہ وچ 54ھ بمطابق 1256ء وچ لکھݨا شروع کیتی ہئی۔ لیکن دمشق دی ملازمت دے دوران وچ اینکوں کجھ عرصہ کیتے رک ونجݨا پیا تے بالآخر 12 جمادی الآخر 672ھ بمطابق 4 جنوری 1274ء کوں اس اینکوں مکمل کیتا۔ اس دے ہتھ دا لکھا ہویا نسخہ برٹش میوزیم وچ موجود ہے۔
ابنِ رجب
ناں تے نسب
الامام الحافظ العلامہ زین الدین ابو الفرج عبد الرحمن بن احمد بن عبد الرحمن بن الحسن بن محمد بن ابی البرکات مسعود السلامی البغدادی الدمشقی الحنبلی المعروف ابن رجب ۔
ابن العماد نے شذرات الذہب وچ مکمل ناں ایویں لکھا ہے :
ابنِ خلکان
وفات
ابن خلکان نے جمعہ 27 رجب 681ھ بمطابق 30 اکتوبر 1282ء کوں دمشق وچ وفات پاتی. دمشق دے مشہور قبرستان الصالحیہ وچ دفن تھئے۔
ابنِ رجب
ناں تے نسب
الامام الحافظ زین الدین ابو الفرج عبد الرحمن بن الشیخ الامام المُقری المحدث شہاب الدین احمد بن الشیخ الامام المحدث ابی احمد رجب عبد الرحمن البغدادی الدمشقی الحنبلی الشہیر بہ اِبن رجب۔
ابن العماد اِنہاں دے متعلق مزید لکھدے ہن :
الشیخ الامام العالم العلامۃ، الزاھد القُدوۃ، البرکۃ، الحافظ، العمدۃ، الثقۃ، الحُجۃ، الحنبلی المذہب۔
وفات
ابن رجب دی وفات بروز اتوار 6 رجب المرجب 795ھ مطابق 18 مئی 1393ء کوں دمشق وچ تھئی۔ مدتِ حیات 59 سال 3 مہینے 21 یوم ہئی۔
تدفین قبرستان بابِ صغیر دمشق وچ امام ابی الفرج عبد الواحد بن محمد الشیرازی الدمشقی دے پہلو وچ کیتی گئی جیہڑے ذوالحجہ 486ھ مطابق دسمبر 1093ء وچ فوت تھئے ہن تے دمشق وچ مذہب حنبلیہ دی اشاعت وی اِنہاں دے ہتھوں تھئی ہئی۔
سیاسی پارٹی دا ٻدھل
شہزاد عرفان
سائنسداناں دا انسائیکلو پیڈیا
انسانی تریخ پراݨے ویلیہاں توں سائنسی تجربات دے ذریعے ایجاداں تے ترقی نال بھری ہوئی اے۔ ایندے تے نگاہ کرݨ نال ٻہوں سارے عظیم لوگ ساݙے سامݨے آندن جنہاں نے انسانیت دی خدمت دی خاطر اپݨیاں حیاتیاں تیاڳ ݙتیاں تے سائنسی علم دے نال دنیا دا رخ موڑ ݙتا۔ انہاں سادھو منش لوڳاں نے دنیا دے جھڑکاں تے مذہبی انتہا پسنداں دے ظلم وی برداشت کیتے مگر انسانیت دی سیوا دے مشن توں ہک قدم وی پچھاں نہ ہٹے۔ سائنسداناں دی اے تریخ حضرت ادریس پیغمبر توں شروع تھیندی اے جنہاں نے انسان کوں سائنسی شعور عطا فرمایا۔ آپؑ نے تریخ وچ ٹاؤن پلاننگ تے ڈیویلپمنٹ دا فن شروع کیتا۔ سائنسی ترقی دی اے پندھ وہاݨی اتنی پراݨی اے کہ اساں ایں کتھا وچ ہزاراں ایہو جیہے سادھو طبیعت لوڳاں نال واقف تھیسوں جنہاں کوں دنیا سائنسدان آہدی اے۔ انہاں سائنسداناں نے مذہب، رنگ، نسل، قومیت تے علاقائیت دے تعصباں توں اتے تھی کے انسان دی سیوا کیتی اے، او سارے گزرے لوگ امر تھی ڳن تے جیہڑے سائنسدان اڄ دے دور وچ کم کریندے پن، او انسانیت دے سر دا تاج ہن۔ (اسماعیل بھٹہ، ٢٣ نومبر ٢٠١٨ء)
عارش گیلانی
عارش گیلانی سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
ڄم پل
عارش گیلانی پہلی مارچ ١٩٧٣ء کوں طالب حسین گیلانی دے گھر جمن شاہ لیہ وچ ڄمے۔
نمونہ کلام
چنگیں وات گریڑہ عارش
کم آویسی بک پاݨی دا
شعر
غضب ناک اے لب و لہجہ تہوں لا خوف راہندے ہیں
ہوا دے رخ تھئے روشن ودے ݙیوے بلیندے ہیں
حوالے
ونکی:سرائیکی شاعر
شیر میانداد خان
شیر میانداد خان (اردو: شیر میانداد خان) (ڄَمَّݨ دی تَرِیخ: ١٩٦٨ء) پاکستانی قوال اَتے لوک ڳائیک ہِن۔ اُوہ پاکستان دے پاکپتن وِچ ڄَمّے ہَن اَتے اُنّھاں نے ١٩٩٦ء وِچ قوالی جَتّھے دا اَغاز کِیتا۔ اُنّھاں نے قوالی ڳاوݨ کُوں اپݨی ٹٻریتی روائت دے طور تے اپݨایا۔ اِنّھاں دے ݙاݙا دین محمد قوال (دینا قوال) ہندوستان اَتے پاکستان دے مہان٘درے قوال ہَن۔ اِنّھاں نے اپݨے پِیؤ اُستاد میانداد خان تُوں موسیقی سِکّھی۔ اُوہ مہان٘درے قوال نصرت فتح علی خان دے پَتریر / سلُوتر ہَن۔ شیر میانداد ہِک ٻئے مہان٘درے پاکستانی قوال بدر علی خان دے نِکّے بِھرا ہِن جِنّھاں کُوں بدر میانداد قوال دے ناں نال وی سُن٘ڄاݨا وین٘دا ہِے۔
کَم کار آلی حیاتی
شیر میانداد خان نے امریکہ، سوئیٹزر لینڈ، ہندوستان اَتے سنگا پور سمیت اَݨ ڳِݨت بین الاقوامی موسیقی محفلاں اَتے فن دے نمائشاں وِچ صوفیہ کلام دے قوالیاں پیش کِیتیاں ہِن۔ شیر میانداد اَتے اُنّھاں دے قوالی جَتّھے نے پاکستان ٹیلی ویژن اَتے ریڈیو پاکستان کِیتے نغمے وی پیش کِیتے ہِن۔ اِنّھاں دے قوالی جَتّھے نے ناروے دے جنیوا، سوئیٹزر لینڈ اَتے اوسلو وِچ نغمے پیش کِیتے اَتے کُجھ بین الاقوامی موسیقی ایوارڈز وی جِت چُکّے ہِن۔
نعت
شیر میانداد دے کُجھ نعتاں اِیہ ہِن:
حوالہ جات
ونکی:پاکستانی لوک موسیقی ونکی:پاکستانی لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی قوال ونکی:پنجابی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:پنجابی ٻولی دے ڳائیک ونکی:پنجابی لوک ڳائیک ونکی:پاکستانی مہان٘درے شخصیّتاں ونکی:لوک ڳائیک ونکی:لوک موسیقی ونکی:قوال ٹَٻَّر ونکی:قوال جتّھے
سلاوی زباناں
سلاوی زباناں سلاو قوم اچ ٻلیجݨ والیاں زباناں ہن۔ ایہ ہند۔یورپی زباناں دے زمرے اچ آندن۔ مشرقی یورپ، بلقان، وسطی یورپ تے شمالی ایشیا اچ ٻولے ویندن۔
عادل گبول
عادل گبول سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
قومی زباناں دا مسئلہ
تمام دوستاں کوں گزارش ہے جو ایں ایشو تے میڈی تمام پوسٹس تہاڈی ملکیت ہن ۔۔ انہاں پوسٹاں کوں اپنْی تے اپنْے دوستاں دی وال تے زیادہ کنیں زیادہ شئیر کرو۔۔۔۔ بحث کرو تے کراؤ۔۔۔۔۔ یاد رکھاہے اساڈی پیپلزپارٹی نال کوئی جھیڑا ذاتی نہ ہا سوائے جمہوری اصولاں توں انحراف تے اختلاف ضرور ہا پر ہُنْ اے ذاتی روحانی نظریاتی تے جمہوری اختلاف دا جھیڑا بنْ گئے کیوں جو اج اساڈی دھرتی دی ہزارہاں وریہیاں دی مقدس صوفیاء دی سرائیکی زبان ، تہذیب قوم تے اندے نال جُڑے سرائیکی صوبے دے سیاسی سوال کوں آئینی تے قانونی طریقہ نال زندہ دفنا ڈتا گئے۔ اج اساں پاکستان دے چاریہاں صوبیاں ءچ وسنْ آلے سرائیکی اپنْے اپنْے صوبیاں ءچ کُرد بنْ گئے ہیں جیہڑے آبادی ءچ پنج ملکاں ءچ وسدن پر آپنْا نہ ملک ء نہ وطن ء نہ صوبہ ء تے نہ ای کوئی اپنْی نویکلی سیاسی حیثیت تہوں دنیا دے کھلے بے وطنی دربدر پسماندگی مقدر ء ۔۔۔۔۔۔ جی ہا اساڈے توں اج اساڈا سب کُجھ چھک گدے نے۔۔۔۔۔۔ ہُنْ سرائیکی صوبہ دا خواب صرف ہک خواب رہ ویسی جتھ اساڈی نسلاں وقت دے نال نال پنجاب ءچ پنجابی۔۔۔۔ سندھ ءچ سندھی، بلوچستان ءچ بلوچی تے پختون خواہ ءچ پختون بنْ تے معاشی غلام سڈویسن۔۔۔۔۔۔۔۔اے اساکوں غلامی دا تحفہ اساڈی اپنْی پیپلز پارٹی ڈتے۔۔۔۔۔۔ کیا بی بی دے ہوندے کہیں دی جُراءت ہائی جو سرائیکیاں نال کوئی اینویں ہتھ کرے ۔۔۔۔۔۔ وت آخر اے کون لوک ہن جنہاں پہلے بی بی نال ہتھ کیتے وت پیپلزپارٹی نال ہتھ کیتے تے ہُن بی بی تے بھٹو دی موہنْی تے من بھاونْی سرائیکی قوم نال ہتھ کیتے جیہڑے اساکوں سرائیکی صوبے دی پارتاں شارتاں تے وعدے ڈیندے قبراں ونج سُتے جنہاں مردے ویہلے چھیکڑی ساہ نال جو" درداں دی ماری ۔۔۔۔۔۔" آکھ تے پھاسی چڑھ گئے اج انھاں دے وارثاں سرائیکی زبان کوں خود پھاسی لاتے مُکا چھوڑے۔۔۔
عادل گبول
ڄم پل
نلکا اݙا، ہیڈ پنجند، وستی گبول، علی پور ضلع مظفرگڑھ نال تعلق ہے.
نمونہ کلام
کر گے او سنہڑاں سجن بے وفائی برداش کر
قومی زباناں دا مسئلہ
شہزاد عرفان
عادل گبول
نمونہ کلام
آ اکهیں کوں جوش گے لڑدیں توں نت سینے اندر
نم اکهیں پلکاں پوسیاں رخسار میڈے تهی گے تر
نال دل دے روز میڈی هے لڑائی برداش کر
ڈے جو گے تیکوں سجن او ڈکهاں دے وات وے
چهک چا سینے نال لا توں سمجهہ سوغات وے
ہتهہ اوں اپنے نال چن هے پچائی برداش کر
نہ لگے اونکوں ڈکهاں دی حیل رب توں منگ دعا
صفت مرکب
س: صفت مرکب:ایجھیں صفت جہڑی جو ہک کنوں ودھیک لوظیں نال مل کرئیں بݨی ہووے اوکوں صفت مرکب آکھیا ویندے۔ صفت مرکب بݨاوݨ دے کجھ خاص طریقے اے ہن۔
عادل گبول
نمونہ کلام
کر گے اوندا ہجر تیڈی جو تباہی برداش کر
بے نہ پا کہیں وهم وچ ڈیسی صلہ تیکوں خدا
تیں تاں اوندے پیار وچ اپنی ڈتی زندگی ونجا
صفت مرکب
ب: کہیں اسم دے اڳوں اسم دے ڳانڈھے نال جیویں جو : اکھیں ݙٹھا ، دردیں مار یا ، کنبھیں کھتھا، نانگیں کھادا، سر چڑھیا، ݙکھیںبھَنّاں، پیریں پاتا، ہتھیں ݙتا،ٻیڑی چڑھیا، ڈاڑھی مُنیا، واتوں کڈھیا، گھروں ترٹھا وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
نمونہ کلام
تیں بهلایا کینی عادل گے بهلائی برداش کر
صفت مرکب
ج: کہیں اسم دے اڳوں ضمیر دے ڳانڈھے نال جیویں جو تِل جِتی ‘ ڳٹھ جیݙا‘ چندر جھئیاں‘ پہاڑ وانگوں‘ سر تئیں وغیرہ۔
عادل گبول
ھک ڈوھڑا
ساڈے سینے وچ ھن ڈکھ بے سر ایویں منہ مسکار کریندوں چا
صفت مرکب
د: اسم دے اڳوں امر دا صیغہ ڳنڈھݨ نال جیویں جو : ڳنڈھ کپ، لڄ پال، ٻیڑی ٻوڑ، آنھیں پوڑ، رن چھوڑ، ہتھ ٻدھ، گورپَٹ وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
ھک ڈوھڑا
ساڈا اندر لیرو لیر ھے تن بہروں باغ بہار سجیندوں چا
صفت مرکب
ر: ہک ضمیر دے اڳوں ݙوجھی ضمیر دے ڳانڈھے نال جیویں جو : تئیں جہڑا ، مئیں جھیاں، آپ جیݙا، اونہہ سنواں، تئیں جتلا، اوہو جھیاں، ایّھو جتنا وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
ھک ڈوھڑا
کیا ڈیواں دل دے حال عادل کیویں رت دے نیر لکیندوں چا
عابد کھوسہ
عابد حسین کھوسہ سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔
صفت مرکب
ش: کجھ ایجھیاں ترکیباں جنھیں ئِ چ نہ تاں حروف ربط شامل ہوندن تے نہ ای کہیں موصوف دی خبر پوندی ئِ جیویں جو: ہولا پھل، پتلا پتنگ، سُکا کاناں، سُکاڈھینگر، پتلا چھنگ ، سُکا تیلی، کوڑا زہر، مِٹھا کھنڈ، پتلا ݙانور، پھکا پُھوس، مِٹھا ماکھی، پتلا نڑکی، ساوا کچوچ، ساوا گھا، رتا لال، کالا دھوں، کالا مجھنگ، کالا شیدی، چٹا کھیر، بُھورا بھا، پیلا پھپھس، پیلا پھپھڑی، موٹا منجھ ، موٹا کُپّا، کھٹا ٹیٹ، سکی کاٹھی، لمبا خجی، پولا کھڳل، کالا کٹھ، کالا شمور، کالا کٹاݨاں، سدھا کانجݨ، تتا بھا، ٹھڈا ٹھار، ٹھڈا برف، کالا بھت، ٻڈھا کھپڑ، ٻڈھا کھا نگھا، ٻڈھا بھولوں، ٻڈھا یپھ، چھتی ڳدڑی، پتلا پوں، اندھارا گھپ، ٹھُلھاسُتر، ٹھلھا دول، سیاݨاں کاں، چٹا کھنبھور وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
غزل
کانهہ کانے دی چهت ہووے لاکڑ دی در درسال وے
صفت مرکب
ص: کجھ منفی صفات آلیاں ترکیباں جیویں جو: اݨ پھر، اݨ مل، اݨ مݨیا، اݨ تلیا، اݨ ݙٹھا، اݨ کڈھیا، اݨ دھوتا، اݨ پاتا، اݨ چُک، اݨ چتیا، اݨ ڳجھا، اݨ سیتا، اݨ بھاندا وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
غزل
سینگهیاں پاون میں وی پاواں او ڈکهلاون میں ڈکهلاواں
عابد کھوسہ
ڄم پل
٥ مئی ١٩٨٥ء کوں ڄمے،۔دیرہ غازی خان نال تعلق ہے۔
صفت مرکب
ض: کجھ مشابہت پیدا کرݨ آلے مرکبات جہڑے جو بطور صفت ورتیے ویندن جیویں جو : ہکو جھیاں، وݙا سارا، رتا جھیاں ، رات وانگوں، منجھ آلی کار، چن ریت، ہرݨ اکھا، مُول سرا، کال واتا، پھُل رنگا، ہاتھی جیݙا، کھیر وانگوں چٹا، چندر جھیاں مکھڑا وغیرہ وغیرہ۔
عادل گبول
غزل
بوچهنڑ نال وی سہنڑی لگساں مونڈهے رکهساں نال وے
توں ہیں میڈے دل دا جانی توں ہیں راجا میں هاں رانی