cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فیض مڳی
تبدیلی
تیکوں ساکوں ڈنگنڑ کیتے ڈوہیں ڈسن زیلی
توں اساں تاں اونویں پیسوں تھانڑیں دے وچ ماراں
آلو ، اٹا چیل بھنیسی ٹرسوں وانگ بیماراں
جشن آزادی
اے کوڑا جشن آزادی ہے
اے کوڑے کوڑ دلاسے ہن
سو دی آدھل سال گزر گئے
نہ کوی لج محفوظ اتھاں ہے
نہ کوی کل محفوظ اتھاں ہے
نہ کوی اج محفوظ اتھاں ہے
جیندے جاہئیں گول تھکے ہن
قبریں کج محفوظ اتھاں ہے
سچ تاں سولی کم لا چھوڑیے
سارا چج محفوظ اتھاں ہے
بُکھا بھویں تے رات گزارے
رجا رج محفوظ اتھاں ہے
خان دی دھج محفوظ اتھاں ہے
وزبر ہتھ بندوق دی گولی
ہینڑے ہتھ ءچ کاسے ہن
استاد نذیر فیض مگی ( مرحوم )
کوئی گھندے
قسمے خدا دی میں سارے وچینا
بوٹ،وردیاں،ٹوپیاں تے پیٹیاں
بدوقاں بلائیں طیارے وچینا
رقم نال کائنی تے حرج کیا ہے
کوئی گھنّے تاں سہی میں ادھارے وچینا
کیوں وچینا؟؟؟
اِتھاں بال بھُکے اُتھاں رج نا ماوے
غلط ہن اے ونڈارے سارے وچینا
قسمت دی بھاجی اجو اج پئی تھیندو
وڈل میکوں مولا سدھارے وچینا
پر شرط ایہہ ہے کوئی غیر گھنّے،،
خوشی تھیسی میکوں نا اپنا ایہناں کوں گھنن دی سوچے
گُزریا ویلھا
گُزریا ویلھا
اَݨ ݙُدھیاں مَنجھیں چِھڑدیاں ہَن
نہ ݙُدھ ݙوہاویں ماندا ہا
نہ ݙوبھے ڈھنگ سنبھلیندے ہَن
ہَتھ پھیر میہاڳ دی جان اتے
ٻُچکار تے مال ݙوہیندے ہَن
میݙے ٻیلھے ساوے کاہیں دے
میݙے چھیڑو منجھیں ماہیں دے
الغُرزے دی سُر تال اتے
میکوں قصے ٻہہ سݨویندے ہن
میݙے مݙ دے ہر ہر دھوئیں تے
دھوں بدل بݨ کے اُٹھدا ہا
ول جڳ تے بارش تھیندی ہئی
میݙی دھرتی پاݨی پیندی ہئی
اُتھ نور اَسور دا ویلھا
او وکھرے رنگ ݙکھلیندا ہا
میݙے مَٹئیں دے گُھٻکارے سݨ
تیݙا مُلاں بانگاں ݙیندا ہا
تیند تنوار قطار مَنجھیں دی
واڄا سُر سُݨویندا ہا
تیݙے باغ بادامی روندے ہن
میݙا ٻیلا ٻور جو چائندا ہا
اے روڳ سبھے ہن پھوڳ اُتھاں
میݙا سندھ جو آکھیا مَنے ہا
ہِک واری آلس بَھنے ہا
میݙی بھوئیں چا پاݨی پیندی ہئی
میݙی ہِکا فصل تھیندی ہئی
جے ہیل ݙکھݨ دی گُھلے ہا
تاں ٻیڑیاں سیڑھ سنبھلیندیاں ہَن
سئیں دل دریا دے سینے تے
ہرݨی دے وانگوں ویندیا ہَن
جے چھول مَخول کریندے ہَن
تاں موجاں موج ݙویندیاں ہَن
حق پاک دے نعرے لڳدے ہَن
ول پور کوں پار پُچیندیاں ہَن
ول اُچ دے چنݨ پیر دے میلے تے
پندرھیاں رنگ ݙکھلیندیاں ہَن
ول پار اُروار دی سنگت ساری
ہک جاہ کٹھی تھیندی ہئی
ہک ٻے کوں ݙیکھ تے جیندی ہئی
تئیں سندھ کوں سَندھوں ماریاں ہِن
تئیں راوی جہلم تار کیتے
توں میݙے رزق دا دشمن ہئیں
میݙی بھوئیں کوں تئیں بیکار کیتے
تئیں مَنجھیں ڳاݙے جتیاں ہِن
بس اپݨے وݨج وپار کیتے
ہر ٻال دے واتوں کھیر کَھسی
افسوس تیݙے کردار اتے
استاد نذیر فیض مڳی
مژدم خان
Muzdum Khan /مژدم خان سرائیکی زبان دا شاعر ہے۔ thumb|Muzdum Khan سرائیکی شاعری تے ہک نینگر شاعر مژدم خان
میں نمھی ڄاݨدا جو مژدم خان کون ان، کتھوں دے ان پر انہاں دی شاعری میکوں بھاݨی اے... انہاں دی شاعری انہاں دی وال توں پڑھئیم، چس آئی اے، متاثر کیتس،
شئیت سرائیکی اچ اڄاں شاعری دا عہد ختم نئیں تھیا، جو ہک نینگر شاعر ایہو جہیں باکمال شاعری کریندا کھڑے..
سرائیکی ادب نال دلچسپی رکھݨ آلے دوست انہاں دی شاعری پڑھن، سرآئیکی ادب اچ اے ہک باکمال ودھارا ہے۔ thumb|left|Muzdam Khan
ڄم پل / Early Life
سردار گڑھ وچ پیدائش تھی 1990 وچ، ول نقل مکانی کر تے خان پور شہر آ گئے، اتھ زندگی دے ڈہ سال گزریے، اوندے بعد و
ل ڈوجھی ہجرت رحیم یار خان کیتی ھن مستقل رحیم یار خان وچ مقیم ھن
غزل
ء ھک اَوَیھ توں نکل تے ٻئی وچ گھتیج ویسن
بہوں پراݨیاں ٹریناں پٹریاں بڑیج ویسن
وزیر شاہ ݙے سنیہا بھیڄے جو جنگ ہر ڳیوں
اساݙے فوجیاں دا منہ ݙسیندن مریج ویسن
رڄیسن افسوس ول وی کائنا ء چینی عربی
اساݙیاں ڳوہیں تلور وچھوں کھویج ویسن
پہاڑ کمبن تاں توں نہ سمجھیں جو زلزلہ ھ
اساں انہاں کوں ݙریندے ہیسے پٹیج ویسن
تہاݙ ساوا اشارا ملݨ دی دیر ھ بس
ء لال اشاریں تے رکیا ڳاݙیاں بھنیج ویسن
اندھارا اتنا زیادہ تھی ڳئے جو روشنی کݨ
نویں ستاریں بݨا وی گھنوں ٻجھیج ویسن
ء سر جنہاں وچ دماغ روٹی دے بھورے جتنائے
تہاݙے بارے جݙاں سچیسن کٹیج ویسن
تہاݙے کاراں بھڄاوݨ اُتے جنہاں کوں ݙکھ ھ
انہاں کوں ݙسو کھڑیاں کھڑیاں وی کھنیج ویسن
مژدم خان
غزل
کیویں کہیں ککری دے کیتے جال چھوڑ ٖݙیوں
وݙی ڳالہہ ہووے تاں کیا چھوٹی ڳالہہ چھوڑ ݙیوں
تساں تساں اساں اساں کیتی رکھوں ڈھولڑاں
اساں اساں تساں تساں نال نال چھوڑ ݙیوں
تیݙا بہوں سونہڑاں ساݙا کوجھا موجھا یار سہی
دھاڑ وو تے لٹ وو تے رل ڳیوں تے مر ڳیوں
دل ساݙی آھدی ھ جو تیݙا خیال چھوڑ ݙیوں
رب ساݙا ڈھرب اُتے کھڑ پووے پھل بݨ
پھل اُتے تتلیں دے چھوٹے بال چھوڑ ݙیوں
چھوڑ ݙیسے ویھ سال ساکوں پچھیں شاعری
جیکر اساں شاعری کوں ھک سال چھوڑ ݙیوں
تل ھا تل وی ایجھا جیڑھا تیلی نہ ھئی
ڈاند چراونڑ بھجدے راہونڑ ریلی نہ ھئی
تریمت کیتے نواں کھیڈ پہیلی نہ ھئی
کلمہ پڑھ تے پیگ بنڑونڑ والی چھوہر
چنگی شرابنڑ ھئی پر چنگی سہیلی نہ ھئی
کہیں کہیں ویلھے سوچ تے ساکوں ڈکھ وی لگدے
ایں وسوں کوں او وی تل پھل ڈیندے رہ گن
جنہاں دے گھر وچ تل یا پھل دی تھیلی نہ ھئی
اوہا ڈُونڈھی ساڈے گھر تئیں پج گئی مژدم
اساں جیڑھی دگ دے وچوں میلی نہ ھئی
کافی
گالہہ پُجائی ونج وے جیویں
کچے کچے ڈدھے رکھیوں
آپ پھٹائی ونج وے جیویں
نال رسائی ونج وے جیویں
سید سانگ سلوک سلونڑیں
سیجھ سجائی ونج وے جیویں
نانگ ڈنگائی ونج وے جیویں
جمدیں لا توں ککھیں وانگ ھوں
بھا تاں لائی ونج وے جیویں
رادھے پئے ہیں تیڈی راہ تے
مال چرائی ونج وے جیویں
دھوں بنڑائی ونج وے جیویں
پاند تے گالہیں مکدن مژدم
توڑ نبھائی ونج وے جیویں
کافی
راہ وچ کھڑی ہاں کوئی نئیں پیا امدا
جگ وچ کلہی ہاں بھل بھل پھلی ہاں
جمے ہوئے پہاڑ اتے لو لو چلی ہاں
پگھریا جہان ہاں کوئی نئیں پیا دھمدا
بوٹیں دا تھال ہمی فوج اچ ہلی ہاں
دئی کولوں بال جیویں زوریں مسیں جمدا
آپڑیں دی لاتی ہوئی بھا وچ جلی ہاں
بگو بگی اکھ کرے کٹھ کرے مھمدا
چرک چرک توڑیں در در بلی ہاں
میں تہوں بھلی ہاں وسبے دی گلی ہاں
مژدم
تریمت انہاں کوں رب نئیں ڈسدی
تریمت انہاں کوں سب نئیں ڈسدی
کانڑیں کائنی اندھے ھن سئیں
مور انہاں کوں چور پئے لگدن
چور انہاں کوں مور پئے لگدن
بہوں پرانڑیں گالہہ خدا دی
تھئی ہاں میں رن زال خدا دی
تہوں فرشتے گندے ھن سئیں
تسبیح پڑھ پڑھ گالہی تھئی ہاں
دیر توں ڈھیر اوبھالہی تھئی ہاں
مونجھ منجھاک پلندے ھن سئیں
جنڑیں تھیوے پری سہیلی
یار بھتار بلندے ھن سئیں
ہر جاہ گاٹی چاتی بیٹھن
وڈے بکسے لاتی بیٹھن
ہتھ وچ تسبیح چندے ھن سئیں
کالکڑچھی کالکڑچھی کون تیڈا اپنڑاں؟
میں تے ایان بیا جون تیڈا اپنڑاں
کِنڑ مِنڑ کِنڑ مِنڑ بارشیں دی کوک ھ
اللہ کولوں چھاں منگی چھاں تیڈی اپنڑیں
کالکڑچھی کالکڑچھی رات نئیں جڳاونڑاں
شہر دی مسیت اچوں دیہات نئیں جڳاونڑاں
دانھ ڈیواݨ آؤں کیا ؟ ، دانھ تیݙی اپنڑیں
کالکڑچھی کالکڑچھی کتیں کوں ڄڳانوڑائیں
چور کوں بھڄاوڑائیں ڈاچاں کوں بچاوڑائیں
ݙاچی نئیں ٻچانوڑیں تاں ڳاں تیڈی اپنڑیں
کالکڑچھی کالکڑچھی روہی نئیں بئے دا
خیال رکھ ایندا جیویں زال رکھے پئے دا
چاہ پکھی والی چاں چاں تیڈی اپنڑیں
مژدم خان
حوالہ جات/references
https://www.facebook.com/Muxdum
مژدم خان/Muzdum Khan ونکی:سرائیکی شاعر
قیامت
اسلامی عقیدے دے مطابق جیں ݙینہ ﷲ تعالٰیٰ تمام مردیاں کوں زندہ کریسی تے ول انہاں توں انہاں دے تمام نیک و بد اعمال دا حساب گھنسی تاں اوں ݙینہ دا ناں یومِ قیامت یا یومِ آخرت ہے۔
سرائیکی ادبی مجلہ سویل سرائیکی بہاول پور
سویل سرائیکی دی اشاعت دا سلسلہ اساں 2006ء وچ شروع کیتا ہاــ جیڑھا جو باقاعدگی نال جاری نہ رہ سگیاــ کویلی دی ٹور ٹُردیں ٹُردیں اساں نوں سالاں وچ یارھاں شمارے شائع کیتے ـــ اوندے بعد ستمبر 2016ء توں اساں باقاعدگی نال سویل سرائیکی دا سہ ماہی شمارہ شائع کریندے پئے ہئیں ــ 2016ء وچ پہلے ڈو شمارے ستمبر اکتوبر اتے نومبر دسمبر ڈو ماہی کڈھیے ہِسے ، باقی شمارے سہ ماہی ہِن ــ سویل سرائیکی دے پہلے یارہاں شماریں دا ریکارڈ اساڈے کول موجود ہے لیکن اُنھاں دی سافٹ کاپی نہ ہووݨ پاروں وِکی پیڈیا تے فی الحال اپلوڈ نسے کر سگدے پئے۔۔۔۔جیویں جیویں وقت مُہلت ڈتی اُنھاں بارہاں شماریں کوں وی ایں پیج تے شامل کر ڈیساں ۔
غیور بخاری
ایڈیٹر : سویل سرائیکی ـــ بہاول پور
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
سویل سرائیکی
بہاول پور
ایڈیٹر .....غیور بخاری
جعفری ٹاون گلی نمبر 12 بہاول پور
Email:ghayoor.bukhari@gmail.com
Mob:0300-9681200
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
اداریہ دھرتی واسو رابطہ نئیں چھوڑنا
’’جیویں 20ویں صدی دے چھیکڑ وچ سرائیکی لوک سانجھ دے دانشوراں سرائیکی قوم دی سُنڄاݨ تے بقا کیتے ہک لائحہ عمل تیار کیتا ہا جیرھا جو اوں وقت دے تقاضیں دے مطابق دُرست تے کامیاب ہا ، اڄوکے دَور دے تیزی نال بدلدے ہوئے حالات دے طوفان وچ جتھاں ایں دھرتی دے لوکاں دی جُڑت تیزی نال تُرٹدی ویندی ہے، نظریاتی سوجھلا ختم تھیندا ویندے ، سرائیکی زبان ، ثقافت تے ادب واسطے کئی چیلنج سامݨے آ ڳن اِنھاں حالات وچ ہک ’’قومی کانفرنس ‘‘ دی سخت ضرورت ہے جیندے وچ سرائیکی دھرتی دے دانشور ، اڳواݨ تے سوجھواݨ شریک تھی تے اڄوکے حالات دے ہر طرح دے چیلنج دا مقابلہ کرݨ سانگے ہک متفقہ لائحہ عمل قوم کوں ݙیون۔ جیندے اُتے عمل کر تے اساں اڄوکے زمانے وچ کامیابی نال جی سڳوں ۔‘‘
ایہ تجویز جولائی 2016ء دے چھیکڑی ہفتے اچ سرائیکی وسیب دی کانو کان تھئی سنگت سانگے فیس بُک تے اپ لوڈ کیتم تاں میکوں دھرتی ڄایاں دے چہرے تے مونجھ زیادہ تے اُمید گھٹ نظر آئی۔ مونجھی حیاتی دے ایں کوجھے موڑ دا لانگھا لنگھیم تاں میݙی دید ساری دُنیا دیاں قوماں دے کلچر تے ونڄ پئی تاں میکوں ایں گاٖلھ دا شدت نال احساس تھیا جو پوری دُنیا دا کلچر ’’گلوبل کلچر‘‘ دی شکل اختیار کریندا پئے۔ انسانی حیاتی دے جیوݨ دے تقاضے تبدیل تھیندے پِن ، قوماں ادب اتے تہذیبی حوالے نال زوال دا شکار تھیوݨ دی وجہ توں مرݨ شروع تھی ڳن ایں اوکھے موڑ تے میں اپݨی مردی ثقافت ݙیکھ تے چُپ نی رہ سڳدا۔ میݙا خیال ہے جو اڄوکے حالات اچ بدامنی تے انتشار کوں مُکاوݨ سانگے ادب کوں فروغ ݙیوݨ لازمی تھی ڳئے۔ موبائل فون تے انٹر نیٹ دی وجہ توں بھانویں جو ساݙے پوری دُنیا نال رابطے تھی ڳن پر حقیقی جُڑت ختم تھی ڳئی ہے،حقیقی جُڑت میل ملاپ نال زندہ رہندی ھے۔ ٹیلی ویژن ، ڈش ، کیبل دی وجہ کنوں لوکاں کوں اپݨے گھر اچ تفریح مِل ڳئی ھے جیندی وجہ کنوں ہُݨ میلے مُکدے ویندن تاں ساکوں ہُݨ چاہیدا ھے جو اساں ہُݨ مِلݨ نہ چھوڑوں۔اینویں اساݙے وسیب وچ مشاعریاں دی عظیم روایت وی مُکدی ویندی ہے ایں سانگے ہُݨ اساکوں چاہیدا ھے جو اساں وسیب اچ چھوٹیاں چھوٹیاں ادبی نشستاں دے رواج کوں زیادہ توں زیادہ ودھاؤں۔ میݙے خیال وچ ایں دور اچ ادبی تنظیماں دی پہلے توں ضرورت ودھ ڳئی ہے۔ ادب ہمیشہ انسان کیتے شعورتے سوجھلے دا سبب رہ ڳئے ۔ ہک شاعر ، ادب دے ذریعے قومی خدمت سرانجام ݙے سڳدے میں ادب دے ذریعے اڄوکے دھرتی ڄایاں کوں نویں دڳ تے ٹورݨ دا اَہر کریندا پیاں جے تُساں وی ماء دھرتی دا درد سینے رکھدے ہو تاں اَؤ رَل کراہیں تُرٹدی سنگت دا سچا سانگا جوڑ تے جیوݨ دا اَہر کروں۔
غیورؔ بخاری ٰ
ّّّــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جے کر اساں کسان دی معیشت دی بہتری تے توجہ نہ ڈتی تاں اساکوں زراعت دے حوالے نال بہوں وڈے نقصان دا سامݨا کرݨا پوسی
معروف سماجی شخصیت جام حضور بخش لاڑ نال گالھ مُہاڑ
گالھ مُہاڑ:غیور بخاری
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نویں حکمت عملی
لکھت : آصف خان
سرائیکی علاقے دے وَݨ بوٹے
لکھت : ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
سُڄاک ماݨھوں، روہی دا روہیلاغیورؔ شاعر
لکھت:قاسم علی سہانی
ہک ݙیہاڑے اپݨی اکھ دے نال منظر ݙیکھسو سجھ اُبھردا ایں میݙی دھرتی دے اندر ݙیکھسو
وسیب دا سُخن ......امتیازؔ فریدی
.......لکھت : ریاض عصمتؔ .......
سرائیکی زبان اچ جیڑھی خوبصورت شاعری تھیندی پئی اے ایہ جہیں شاعری کہیں وی خطے تے کہیں وی زبان دے ادب اچ کائینی تھیندی پئی۔سرائیکی خطہ مُسلسل حملہ آوریں دی زد اچ رہ ڳئے ۔ حملہ آور قومیں اِتھوں دی ثقافت ، رسم ورواج تے زبان تے وی ݙاکے مارین۔ جبری طور تے حملہ آوریں اپݨیاں زباناں پڑھایاں ۔ ایہ تاں سرائیکی زبان دا فن ھے جو ایہ رحٖ اَمیر زبان اپݨی مٹھاس نال نہ صرف زندہ ھے بلکہ ایں زبان وݙے وݙے شاعر وی پیدا کیتن۔ وݙا شاعر بݨݨ کوئی عام گاٖلھ نئیں تے نہ ایہ سوکھا کم اے، جیکر اینویں ہووے ہا تاں ٻہوں سارے لوک وݙے شاعر بݨ ڳئے ہوون ہا۔ہر وݙا شاعر اپݨے وقت تے پیدا تھیندے۔ سرزمین عرب عجم تے کہیں وی قوم اچ شاعر دا پیدا تھیوݨ ہک ٻہوں وݙا واقعہ ہوندا ہاجیندے اُتے قبیلے دے لوک فخر کریندے ہَن ۔ رسول پور دے ادبی حوالے نال زرخیز قبیلے اچ سئیں امتیاز فریدی دا پیدا تھیوݨ ٻہوں وݙا واقعہ ھے۔ خوبصورت انسان تے وݙا شاعر جئیں اپݨی زبان تے ادب نال بھر پور انصاف کیتے جیندی شاعری اپݨی ریت روائیت نال جُڑی ہوئی اے ۔ امتیاز فریدی دی خاص گاٖلھ ایہ وی ھے جو اوں اپݨی شاعری وچ صاف سُتھری تے روز مرہ استعمال تھیوݨ والی زبان استعمال کیتی ھے۔ جیندے وچ کوئی بناوٹ یا تصنع نظر نئیں آندا۔ایندی شاعری وچ تشبیہات ، استعارے تے ترکیباں وسیبی ورتیاں ڳن او اپݨی مِٹی نال مکمل طور تے جُڑیا ہویا شاعر ھے۔ سرائیکی شاعری وچ عروج ہا تے اِتھاں ’’غزل ‘‘ جہیں محبوب صنف وی متعارف تھئی اے۔ ایہ خوشی دی گاٖلھ ھے جو امتیاز فریدی سئیں دی غزل جدید سرائیکی غزل دا اُتم درشن ھے۔ ایندی غزل وچ صرف نغمگیت نئیں بلکہ ادب برائے ادب تے ادب برائے زندگی دے سارے رنگ رڄے کڄے موجود ہِن۔ اِنہیں وسیب تے دھرتی دا ڈُٖکھ اپݨے مخصوص انداز اچ بیان کیتے۔ ݙوہڑیں دے علاوہ امتیاز فریدی دیاں نظماں وی کمال ہِن ’’لولی‘‘ جہیں نظم اپݨے وسیب ثقافت نال محبت دی گواہی ݙیندی ھے۔ میݙی دُعا ھے جو ساݙے ایں یار دے اللہ سوہݨا درجات بُلند کرے او احٖ وی ساݙیں بلکہ ہزاریں دِلیں دیوچ زندہ ہِن تے زندہ راہسن۔ میں اُمید کرینداں اِنھاں دی ایہ کتاب ’’عشق اَلیندا ناہیں‘‘ سرائیکی ادب اچ خوبصورت ودھارا ہوسی۔
سئیں حبیب اللہ طارق دی کتاب ’’پلکیں ہیٹھ ستارا‘‘ وچوں چوݨ
تاثرات تے شاعری
سودھݨ ہار:جام راشد ریحان
اسلم رسول پوری
اساں جیرھے ویلے حبیب اللہ طارق دی شاعری پڑھدوں تاں اوندے وچ خیال دی گہرائی ، جذبے دی شدت ، اتے شعری صفت دے کئی کمالات نظردن۔ ایہ سب خوبیاں حبیب اللہ طارقؔ دی شاعری وچ او اَثر تے رس پیدا کریندن جیرھا شعر کنوں کتھائیں اُتے ہوندے۔ اتے قاری کوں ہک خاص لذت تے سُرور نال سونہاں کریندے۔ ایہ حبیب اللہ طارق؂ؔ دے شعر دی او ’’دھوݨی ‘‘ ھے جیرھی اوندی شاعری کوں لوکیں دے دِلیں وچ جاہ ݙیندی ھے۔
فرید ساجد لغاری
حبیب طارقؔ دیاں سوچاں کونجیں وانگوں قطار وچ تاں رہندین پر اِنھاں دی فِکری قطار اُبھے لمّے ، پوادھ پچادھ، توݨیں کھِنڈی ہوئی ھے ۔ حبیب طارقؔ دیاں سوچاں محل ، ماڑیں تے ڳوٹھ دے کوٹ دے کونڈے کھڑکاوݨ دا گُر وی ڄاݨدن۔ اِنھاں دی شاعری دا اَیرا صرف حُسن و عشق دا اَیرا نئیں ایندی سلھ سلھ تلے انقلاب دا ہوکا وی ھے۔ حبیب طارقؔ دا شعری پندھ وی غُنایت کنوں انقلاب والے پاسے پاسہ پتریندا نظر آندے۔
سلیم انسب
حبیب اللہ طارقؔ ڄام پور جہیں زرخیز سرزمین دا فرزند اتے پڑھیے لکھیے گھرانے دا فرد ہے۔ جنہیں دے ڄمݨ والے ݙیہاڑے ہی انہیں دے ابا سئیں دی بصیرت افروز نگاہ نو مولود دے صلاحتیں کوں سُنڄاݨ تے اوندا پورا ناں حبیب اللہ طارقؔ تجویز کیتا ہا ۔ تہوں طارقؔ حبیب اللہ طارقؔ دا تخلص نئیں بلکہ ڄئے ڄم کنوں اوندے ناں دا حصہ ھے۔ حبیب اللہ طارقؔ پیغمبری پیشے نال وابستہ تے حقیقی گداز دِل شخص ھے ۔ اوندا دِ ل معاشرتی ناہمواری تے کُڑھدا رہندے جیندا اظہار اوندی شاعری وچ جاہ جاہ تے مِلدے۔
اوندی ضد ہے میکوں ہک چندر ہک تارا گھِنا ݙیوو
میکوں ہک بادشاہ، ملکہ ،لکڑ ہارا گھِنا ݙیوو
اوندی ضد ھے جنگل ہووے کہانی کوں اڳو ٹوراں
اوندی ضد ھے ایاݨے ٻال وانگوں بس وِگڑ ویندے
وِڳڑ ڳئے ہُݨ میکوں ایہ چندر آوارا گھِنا ݙیوو
اوندی ضد ھے میݙے ہر لاݙ کوں پورا کرو لازم
ہُݨ اَہدے جو اوندے زلفیں دا لشکارا گھِنا ݙیوو
پیش پئے ڳئی اِے بے گھری میکوں
ݙے سہارا اَے بوذری میکوں
کیندے کیندے میں منہ تے ہتھ ݙیواں
کیتا بدنام اِے شاعری میکوں
میں تماشا تے توں تماشائی
رات اَہدی ہئی بانسری میکوں
تیݙی کھا ڳئی اِے ہمسری میکوں
کہیں محبت دا میں نمہی قائل
اوں لکھیا خط اِے آخری میکوں
اچھا سئیں او ! خدا حافظ مُسافر دا کیہاں جھیڑا
ایہ تِڑ تاݙا تہاݙا ھے تے بے گھر دا کیہاں جھیڑا
ہے دَر دے نال دَر ہر روز گھر دَر دا کیہاں جھیڑا
اساں نوکر، اساں ٻانہے اَساں تیݙے قصیدہ گو
بھَلا ݙس ہاں مزاریں تے مُزاور دا کیہاں جھیڑا
تیݙے دربار آ کے وَل کیڑھی نئیں چاکری کیتی
ھے کرݨی نوکری جیکر تاں نوکر دا کیہاں جھیڑا
تُساں ایں شہر دے وَسدے تُساں ایں شہر دے مالک
میں آوارہ جیہاں شاعر تے شاعر دا کیہاں جھیڑا
انسان دوستی اتے محبت والا رستہ ہی شدت پسندی اتے منافرت دا خاتمہ کر سڳدے۔
میں پاکستان دے کونے کونے وچ اپݨی ماء ٻولی ’’سرائیکی‘‘ کوں متعارف کرائے
سرائیکی نعت گو شاعر سئیں حافظ ظفر حُسین ظفر فریدی نال حال حوال
وِساندَر........شعور دا سوجھلا
............لکھت : پروفیسرساحرؔ ر نگ پوری............
جلال پور پیر والا دی ہک سوہݨی آواز سئیں ملک عبدالخالق نعیمیؔ
.............لکھت:سید شہزاد حُسین گیلانی.............
خدا دے ناں
افسانہ	:	کارلوس فیونٹس (میکسیکو)
..........ٻولی وَٹار(مترجم)..........
سعید اختر سیال
(ڈیرہ اسماعیل خان)
’’رنگولی‘‘ عظیم دانشور سئیں سعید اختر سیال ہوریں دا چوݨویں عالمی افسانیاں دا سرائیکی ترجمہ تھیّل مجموعہ ھے۔ کُجھ عرصہ پہلے ایہ کتاب اُنھاں ساکوں ’’سوکھڑی ‘‘ بھیجی ۔اُنھاں دے تھورے دے نال ایں کتاب اچوں کارلوس فیونٹس داہک لاجواب افسانہ ’’خدا دے ناں ‘‘اساں شائع کریندے پئے ہئیں ۔ساکوں ایہ یقین ھے جو تہاکوں ایہ افسانہ بے حد پسند آسی اتے اُمیدکریندوں ایہ کتاب سرائیکی تراجم دی ڳوجھی اچ ہک نویکلی حیثیت نال سُنڄاتی ویسی۔(ادارہ)
سرائیکی فنکار اپݨا اتے اپݨی ماء ٻولی دا مقام دُنیا اچ اُچا کرݨ چاہندن تاں عام شاعری دی بجائے چنگی شاعری دا انتخاب کرن۔
درباری، مال کوس، بھیرویں، چاندنی کنارا، ماروا راڳ، تروڑیاں اتے سویل تے شام دے راڳ میکوں بے حد پسند ہِن
سرائیکی گلو کار سئیں اُستادمحمد ایاز مسݨ نال گاٖلھ مُہاڑ
(گاٖلھ مُہاڑ:غیورؔ بخاری، ملک عبداللطیف مسݨ، ملک عبدالرزاق راقم چنڑ)
تبصرہ:
اسلم وارثی
صدر فاران نعت اکیڈمی ڈیرہ غازی خان
سرائیکی شاعر یٰسین بلوچ دی کتاب ’’بھاڳ ‘‘ بارے لکھدن:
سرائیکی زبان کوں نوجوان نسل نے ہَر دور وچ ایجھا لہجہ، ایجھیاں تشبیہاں ،ایجھے استعارے تے ایجھا مٹھاس عطا کیتے جیڑھا صدیں تک محسوس کیتا ویسی۔ یٰسین بلوچ چَٻے چِتھیے ہوئے خیالیں کوں لفظیں دا اطلس پوا کے ادب دے پِڑ اچ نئیں آیا ، نہ اوں پروتھیں ترکیبیں کوں اوپرے لہجے دیاں وِساخیاں لا کے ٹُرݨ دی کوشش کیتی ھے بلکہ اوں اپݨی صلاحیت نال پٹ پھرول کر کے صدیں وچ لُکیے ہوئے سرائیکی دے خاص ٹھیٹھ لفظیں، نویں محاوریں ، نویں تلمحیں تے ضرب المثل دے نویکلے تے وکھرے ورتاوے نال سرائیکی ادب کوں ایجھا سُݨہپ دان کیتے جو سوچ دنگ رہ ویندی اے۔ غزل، ݙوہڑے ، گیت ، قطعات تے آزاد نظمیں کوں جدت تے روایت نال ایجھی سوہݨی ترتیب نال ڳنڈھیے جیندی مثال سرائیکی زبان وچ ٻہوں گھٹ مِلدی ھے۔ سرائیکی ادب کیتے وݙے فخر دی گاٖلھ ھے جو اینکوں یٰسین بلوچ جیہاں محنتی تے محبت کرݨ والا شاعرنصیب تھئے۔
سرائیکی شاعری:
جہانگیر مخلص
ویݨ
نور محل دا نوحہ لکھاں
یا گلزار محل کوں رونواں
ویݨ سُݨاں رُل ڳئی روہی دے
سسی نال پُنل کوں رونواں
احٖ دیاں ہنجوں کیویں سُکسن
میں تاں اپݨے کل کوں رونواں
دولت گڑھ کوں ݙیکھ گھِناں تاں
صادق گڑھ دے دَر تے آ تے
صادق صادق کر تے رونواں
میں سُکدے ٹوبھے دا پکھڑو
تھل تھیندے ہوئے جَل کوں رونواں
ڈھاندا بُھردا قلعہ ݙیراور
بھِڑ تھئے کوٹ مروٹ کوں رونواں
بھڄ بھڄ بھیم دَر ݙو ونڄاں
یا بَر تھئے بجنوٹ کوں رونواں
موج گڑھ تئیں پُڄدیں پُڄدیں
میں بگڑؤں دے تَل کوں رونواں
جام گڑھ دی خیر پیا منگاں
یا وَل میر گڑھ کوں رونواں
خان گڑھ کوں کون سنبھالے
وَل وَل دین گڑھ کوں رونواں
پھولڑہ وی تاں بُھردا ویندے
پاند کوں رونواں ڳل کوں رونواں
موہنجو دڑو نال ہڑپہ
وچ وسدا ہا گنویری والا
سوئی وہار تے پتݨ مُنارا
بُدھا دا دھرم تے بھرم دوشالا
خیر گڑھ دربار محل تئیں
ویݨ کریندے پَل کوں رونواں
اُچ دے اُچے ٹبڑے وسدا
سید سُرخ جلال بخاریؒ
دِھڑ تھیا جند وݙی دا روضہ
ݙیوے کون مُکاݨاں مخلصؔ
وَل وَل اپݨے ڳل کوں رونواں
(***)
ڈاکٹر خالد پرویز
(جتوئی))
پاڑیے چیریے چولے پاتے
میں پُچھیم جو کون ہئیں تھیندا، کتھاں ٻہندیں؟
آکھیس ! ڈُٖکھ آں
ساݙے پاسے پاݨی سُک ڳئے
کہیں ݙسائے جو
تیݙی اکھ دا پاݨی میݙی تریہہ لہیسی
تہوں ٹانگی تے گھڑے چا تے
تیݙی وستی آیا وداں
آپݨی اکھ دا مینہہ وسیسیں؟
میکوں ہنجھ دا پاݨی ݙیسیں؟؟
دِل دی گاٖلھ
کن کوئی گاٖلھ سمجھ نی سڳدے
سوہݨے لب وی کوڑ مریندن
ہتھ وی کہیں نال ہتھ کر ویندن
پیر وی ٹور وَٹا ویندے ہِن
عقل سیاݨی بݨ ٻہندی اے
جسم دے مالک ٻئے کئی ہوندن
دِل دی گاٖلھ دی ، گاٖلھ الڳ ہے
اطہر ہمدانی (محمود کوٹ)
بھر بھر کے ٻاکاں یاد میں تیکوں کریندا رہ ڳیاں
تیݙے ݙتے ہوئے زخم کوں تروپے بھریندا رہ ڳیاں
رو رو کرائیں دیوار تے ٹکراں مریندا رہ ڳیاں
کُجھ ایں طرح سئیں پیار دی میں ٻار چیندا رہ ڳیاں
تیݙی بھلا اوقات کیا میݙے حسیں سانول اڳوں؂
میں چندر کوں اکثر سڄݨ شیشہ ݙکھیندا رہ ڳیاں
اطہرؔ میں کیتے بندگی دا حق ادا کُجھ ایں طراں
ہک نام ہا تیݙا جیرھا ہر دَم جپیندا رہ ڳیاں
؂*****
آزاد نظم
کرب ، اذیت
مونجھ ، مصیبت
درد جگارے ، ہنجوں سارے
چاٹاں ، چوٹاں ، چوبھاں ، پتھر
تن کوں ہک ہک ݙات وِسر ڳئی
ہجر دی ہک ہک رات وِسر ڳئی
روح کوں احٖ تئیں میݙا سانول
تیݙے بخشے دانگ نی وِسرئیے
تیݙے شہر دے نانگ نی وِسرئیے
سُݨ او سُندر تے سانولی جہیں حسین لڑکی
ایہ دِل دی ضد ہے
حسین اکھیں کوں چُم گھِنݨ دا گناہ کریجے
ایہ دِل دی ضد ہے جو تیݙیں اکھیں تے
ہک مکمل کتاب لکھاں
یا وَل میں تیݙے گلاب ہونٹاں تے
مگر سوچینداں
جو تیݙے زُلفیں دی چھاں تے ٻہہ کے
میں پہلے پہلے اُداس اکھیں دے
رَت جگیں دا حساب لکھاں
ولا میں تیݙیں حسین اکھیں تے
شفیق شجراء کمسنؔ
(آلودے والی)
زندگی کوں زندگی کیتی رکھے
روز کیڑھا خود کُشی کیتی رکھے
روز مَردا ݙیکھ آنداں آپ کوں
دِل نہ ݙیوے دِل لگی کیتی رکھے
مر ونڄے شاعر متاں ایں مونجھ توں
تھوڑی تھوڑی شاعری کیتی رکھے
ایہ جِتی تاں پیار آندے تئیں اُتے
بندہ تیݙی بندگی کیتی رکھے
دِل دی دھڑکن دھمال کھیݙے ہا
یاد تیݙی دا قافلہ لنگھدا ساݙی اکھ تے رومال کھیݙے ہا
توں جے لحظے کیتے وی آ ویندا
جھوک اُڄڑی تے مَال کھیݙے ہا
کوئی کھِݙوݨا ڈھہے ہا احٖ عرشوں
ساݙی وستی دا ٻال کھیݙے ہا
کھیݙ کھیݙے ہا جئیں دفعہ کمسنؔ
میݙی زندگی دے نال کھیݙے ہا
کیوں کریجے ضد اَجائی تئیں کنوں
سوچ سہی بھولا توں میݙا یار ہئیں
تہوں تاں سڑدی ھے خدائی تئیں کنوں
کوڑ ھے آدم دا قصہ کوڑ ہے
رب تاں ھے خلقت بݨائی تئیں کنوں
ہکی رات اچ راز کُھل ڳئے جانیاں
اوں تاں کوئی شئے نی لُکائی تئیں کنوں
صفدر کربلائی (بھکر)
جݙاں ٻیریں بُٖور توں جھُور ہوون
جݙاں ساول پیر دگھیرے چا
جݙاں سرمی ہووے جوبن تے
سرمی دے نازک پُھلاں تے
میݙا یار اُسور دے ویلے کوں
جݙاں شبنم کِردی پئی ہووے
جݙاں کالی رات دے سینے تے
کوئی چاندݨی ٹُردی پئی ہووے
تیکوں یاد کریجے اوں ویلے
جݙاں پیلوں پَک تے لال ہوون
جݙاں کاناں بُھلر چئے ہوون
جݙاں تار وہیرے تھئے ہوون
جݙاں ساوݨ دی سغراند لڳے
جݙاں بدلاں دا گجکار ہووے
جݙاں وَسدے مینہہ اچ اُݙدے ہوئے
کُجھ کانواں دا کرکار ہووے
جݙاں چردے مال دیاں ٹلیاں دا
کاہیں دیوچ کھڑکار ہووے
جݙاں ٹالہیاں ہیٹھ نماشاں کوں
چن چڑیاں دا چلکار ہووے
جݙاں ڳیرے گھُوکدے پئے ہوون
جݙاں خمرے مست اَلست ہوون
جݙاں کونجاں فجر کوں تلہڑ دی
ترمدی ہوئی تریڑ تے ٻہندیں ہوئیں
اینویں پولے پولے پیر رکھن
جݙاں خواب اکھیں وچ ٹُردا ہے
جݙاں بُلبل اپݨے آلہݨے کوں
پُھل پتیاں لاوݨ آئی ہووے
جݙاں ساوے وݨ دی ساول تے
کوئی کوئل گاٖوݨ آئی ہووے
جݙاں پُھل دے پاک کٹورے چوں
دُھپ شبنم چاوݨ آئی ہووے
وقاص عطا گوہرؔ
عشق سِر تے سوار کیتا ہا
جڳ تے جیوݨ خوار کیتا ہا
ہر کئی ہلیک ہا تروڑ ݙیندا ہا
تیکوں ہوسی خبر محبت دی
تئیں تاں ایندا وپار کیتا ہا
تئیں پچھوں تے نہ مُڑ ݙٹھا میکوں
میں تیݙا انتظار کیتا ہا
یار تیکوں میں یار نہ سمجھا
جان ، تیکوں میں پیار کیتا ہا
خود جوانی دے نال کھیݙیا ہِم
خود جوانی کوں گار کیتا ہا
اتنی مونجھی تاں شام کائناں ہئی
جتنا مونجھا اوں جھار کیتا ہا
مونجھ تیݙی دے ہک سمندر کوں
کہیں طرانویں میں پار کیتا ہا
پُچھ نہ گُزری دے حال وَل گوہرؔ
بس گُزارا میں یار کیتا ہا
ݙوہڑے
عبدالستار زائر
(نواں کوٹ)
آ ݙیکھو ٻیٹ دی حالت کوں نہ ساول تے نہ رنگ رہ ڳئے
لُڑھ مال تے بندریں گابے ڳن سب اپݨی جاہ تے تنگ رہ ڳئے
آئے اتنا پاݨی ٻیٹ اُتے ہر بندہ ݙیکھ تے دَنگ رہ ڳئے
بس زائرؔ خوشیاں منہ کر ڳن باقی مونہہ تے مونجھ دا زنگ رہ ڳئے
توں ڳئیں پیا خوشیاں نال پیاں ڳن ہُݨ غم دے گھیرے نی مُکدے
ایں ڈُٖکھ دی لال بھنوالی آئی جو اَحٖ تئیں پھیرے نی مُکدے
توں ہانویں زائرؔ خوش ہاسے ڈُٖکھ شام سویرے نی مُکدے
زوار راہبؔ
(لیاقت پور)
جیڑھا زخم لڳے تیݙے نکھڑݨ دا اوہو درد ءِ روز مچھردا پئے
آ ݙیکھ تاں سہی تیݙا راہبؔ وی لاوارث تھی تے مَردا پئے
بݨ وارث میݙی زندگی دا توں چھوڑ ڳیوں میݙا کیا بݨسی
ھے روح کوں سئیں سکرات لڳی مونہہ موڑ ڳیوں میݙا کیا بݨسی
میکوں راہبؔ ڈُٖکھ دے گھاݨ اندر توں ٻوڑ ڳیوں میݙا کیا بݨسی
؂
افکار علوی پُشیہ
گوہر والا (بھکر)
یا وَل میݙیاں اکھیاں چوں ایہ نور نتارا ونڄے
سجھ دے کَن وی اِس واری کُجھ جوڑ کے چھکے ونڄن
اِس دا ہتھ نہ میݙے تھل دو ڈھیر اُلارا ونڄے
اکھیں دیوچ عزتاں ہوون رَل مِل کھیݙاں ہوون
پچھلے دَور دے لوکاں نوں اِس دَور اُتارا ونڄے
کے تئیں بھوئیں تے بھؤں کے ڈھاندی راہوے یار چکوری
اس واری تاں ݙیکھاں اِس دِھر چندر اُݙارا ونڄے
متاں پگھرے اس اِچ عشقی سیک اُتارا ونڄے
چس اے تاں جو عشق اچ نین چوانتی کیتے ونڄن
سم سمڑیں دے وانگوں اکھ چوں خون اُبھارا ونڄے
جھولے چھوڑ انھار دے نال وی چِر تئیں بھِڑدا راہسی
تھاپی ݙے کے ݙیوے نوں گر ٻال کھِلارا ونڄے
بوچھݨ اُݙدا ݙیکھ کے جیڑھا تاڑیاں ماری ٻیٹھے
کٹھے تھیوو اِس دا پٹکا نال اُݙارا ونڄے
جنت دیوچ ہوون شالا علویؔ ٹٻے تھل دے
جنت دیوچ شالا بکھدے ہاں کوں ٹھارا ونڄے
جے بُکھ تَس علویؔ روزہ ہے تاں ویہڑا ، مال تے ٻال ساݙے
وَت ہکے ماہ رمضان دے نئیں ہر ماہ دے روزے دار ہِن پئے
توں نئیں مَندا محبت نوں ݙسا وَل کس دی چھک ھے پئی
گھڑے تے ٹھل کے پاروں لوک ݙس اُروار کیوں آندن
اگر دِل ھے خدا دا گھر تاں وچ کیوں ڈُٖکھ ودے نچدن
سیرت مآس
(بنڈہ اسحاق)
نِکی نِکی زندگی
لمبے لمبے روڳ
چار ݙینھ چرہیر ساری
وݙے وݙے بھوڳ
اساں تیݙے پالویں
آس ساݙی چوڳ
چس ساری چوس ڳن
موت مَہا ٻل دی پھِکے پھِکے سوڳ
خود کوں رول آیاں میں
اُنہیں بے فیض ڳلیں وچ
جتھاں کوئی ترس کھاندا نئیں
جتھاں احساس تھیندا نئیں
جتھاں کوئی آ تے پُچھدا نئیں
جتھاں کوئی کول ٻہندا نئیں
میں خود کوں رول آیا ہاں
بھلا ہُݨ پیر کامل وی
میݙو کوئی جھات کیا پَیسی
میݙا مالک میݙا اللہ
میکوں ہُݨ پار چا ویسی
جمشید ناشادؔ
(وہوا) تونسہ شریف
نشان
میݙیں سوچیں دی سُنڄ وستی
میݙے خیالیں دی خُشک دھرتی
میݙے جنوں دی عجیب مستی
میݙی محبت دے پاک جذبے
ایہ میݙیاں غزلاں
ایہ میݙے قصے
میݙیاں کہاݨیاں
تے اوندی وستی دے لوک سارے
زمین ، اسمان ، چندر ،تارے
میݙی وفا دی گواہی ݙیسن
تیݙے اڳوں ہک جہان ہوسی
اُتھاں میݙی ہک امان ہوسی
توں ونڄ کے ݙیکھیں اوندی گلی وچ
میݙی جبیں دا نشان ہوسی
ایہ گاٖلھ مُکدی مُکا کے اَئے ہئیں
اساں تاں ٻیڑیاں جلا کے اَئے ہئیں
ایہ کون ساکوں ودا ڳولیندے
اساں تاں پیرے مِٹا کے اَئے ہئیں
وفا دی سُکی ہڑیٹھ وَل کوں
ہنجوں دا پاݨی پلا کے اَئے ہئیں
انا دی میت کوں تیݙے دَر تئیں
اساں تاں مونڈھیں تے چا کے اَئے ہئیں
قصے کناریں دی بے رُخی دے
بھنور کوں رو رو سُݨا کے اَئے ہئیں
فلک توں تارے لہا کے اَئے ہئیں
پتہ نئیں ناشادؔ کیویں رُس ڳئے
ہُݨیں تاں اونکوں منا کے اَئے ہئیں
پردیسی سنگتی بلال مُحسن دے ݙوہڑے
ساݙے سِر تے سہرا صدمیں دا اساں پیار دے گاٖنے کیا پاتن
تیݙی سِک سنگتاݨی ساتھ ݙتے سکرات دے زیور چا پاتن
مَن مونجھے مونجھ دی جُنڄ چاڑھی تیݙے ہجر دھمالاں آ پاتن
توں مقصد میݙی زندگی دا تیݙی تانگھ جہان اچ گھِن آئی اے
بݨی سِک سئیں دی پہچاݨ میݙی تاثیر زبان اچ گھِن آئی اے
چھڑا سُݨ کے مُحسنؔ ناں تیݙا دِل ݙیکھ ایمان اچ گھِن آئی اے
کر یار بہانہ شاعری دا تیݙی مونجھ میدان اچ گھِن آئی اے
کئی ڳیڑ ڳلانویں ڳل ہاسے اکھیں رَت پرنالے خواب ݙکھائے
منہ مُندرئیے ماندرئیے ایں ساݙا کھڑ قہر وچالے خواب ݙکھائے
ساݙی دھاڑ آئی مُحسنؔ دھرتی تے ہر سال سیالے خواب ݙکھائے
کیوں لڑدیں گودا نال میݙے میں تاں اپݨے موئے ارمان لکھیم
کیا غلط لکھیم کُجھ واضح کر تیݙے سامݨے سب دیوان لکھیم
ہِن چور سیاستدان تیݙے تیݙا سارا چور ایوان لکھیم
تیݙا مُحسنؔ منہ کیوں مُندریا ڳئے جݙاں لفظ سرائیکستان لکھیم
میݙے دِل دا درد انوکھا نی ایندے اندر جہان دا درد اے
جیڑھا درد کوں درد سمجھدا ھے اونکوں ہر انسان دا درد اے
دِل درد رکھیندے ہر کہیں دا بس فرق ایمان دا درد اے
اوندے درد دا مُحسن دارو نئیں جیکوں اپݨی جان دا درد اے
اساں جشن مناؤں آزادی دا یا لاش تے ٻہہ کیا ویݨ کروں
ساݙے نعرے وی شرمندہ ہِن کیویں پیریں پیہہ کیا ویݨ کروں
اساں مُحسنؔ ݙس آزاد ہیسے موئے پُچھدے ریہہ کیا ویݨ کروں
جمیل عدمؔ دے قطعات
جے تَرس پووس ہتھ آ ݙیندے
نتاں اکثر یار بُھلا ݙیندے
ہر فجر کوں او دِل گھِن گھِندے
ہر شام کوں عدمؔ وَلا ݙیندے
تیݙا کھِل الاوݨ ٻہوں یاد آندے
تے سینے سماوݨ ٻہوں یاد آندے
نکھیڑے دے ویلے عدمؔ کیا ݙسانواں
تیݙی اکھ دا سانوݨ ٻہوں یاد آندے
اینویں لڳدے پیار بُھلا ݙیندے
نی پیندے جام عدمؔ اوں ݙینھ
جݙاں اکھیں نال پلا ݙیندے
یٰسین بلوچ دے قطعے
ہاں تے پتریج تے ݙھہندی ھے
یٰسین اکھیں ایں سُنڄ تھِیاں ہِن
ہنجھ وی کوڑیج تے ݙھہندی ھے
تئیں مِلݨا نئیں ڈُٖکھ مُکݨا نئیں
کݙی ہنجھ دا پاݨی سُکݨا نئیں
یٰسین دے ساہ تاں مُک سڳدن
تیݙا ورد زبان توں چُکݨا نئیں
ساݙا ہر دَم ماݨ سرائیکی ھے
ہر جاء پہچاݨ سرائیکی ھے
یٰسین ایہ گاٖلھ کوئی گھٹ ھے کیا
ساݙی ڄاݨ سُنڄاݨ سرائیکی ھے
صفدرکربلائی
(بھکر)
بے وسئیاں
مَݨ دریا تے رہندے پئے ہئیں
گُھٹ پاݨی دا پی نی سڳدے
تھوݙ کوں تروپا بھر نی سڳدے
پھٹ جگر دے سِی نی سڳدے
طاہرؔ بلوچ
ڳیا روزی سانگے ہا او
لدھی یا نہ لدھی اونکوں
اوندی تانگھیں دی چادر وچ
ھے سوچیں کوں چکر آیا
پتہ نی کتھ ودا ہوسی
ڈھلدی شام وی سِر تے آئی ھے
اوندی روٹی وی ٹھر ڳئی ھے
اڄاں توڑیں گھر نی آیا
وسیم عباس واصیؔ ؔ
(مݙ حُسین ، ترنڈہ سوائے خان)
نہ مار مُکا ٻہوں مونجھا ہاں
بس ڳل چا لا ٻہوں مونجھا ہاں
نی حال سُدھردے ہُݨ میݙے
نہ جڳ کھِلوا ٻہوں مونجھا ہاں
میݙی مونجھ دا یار علاج ہئیں توں
بس مونہہ ݙکھلا ٻہوں مونجھا ہاں؂
تیݙے ٻاجھ نہ واصیؔ پل نبھسن
میݙے گھر لنگھ آ ٻہوں مونجھا ہاں
رمضان امجد ؔ
؂حال پُچھی تاں حال ݙیواں چا
ساریاں مونجھاں مَلال ݙیواں چا
متاں کلہا کݙاہیں تھی ٻہویں
کُجھ میں سوچاں خیال ݙیواں چا
ٻاہر نکلیں تاں پوہ دے پالے ہِن
اپݨیں ساہواں دی شال ݙیواں چا
چندر تیݙی ھے جھات دا صدقہ
ساڳی تیݙی مثال ݙیواں چا
متاں ݙیوے دا تیل کُھٹ پووی
لہو وی اکھیں دا نال ݙیواں چا
وقت دے جبر توں جے اکتا تھئیں
ول میں باغی سوال ݙیواں چا
ول نہ ٹکریں بیشک تے امجد ؔ کوں
کہیں کوں تیݙی مکال ݙیواں چا
وزیر کچالا
(جلال پور پیر والا)
خزاں دی رُت دی آمد ھے پُھلیں دا کال تھی ویسی
اوندے ساݙے نکھیڑے کوں سیالے سال تھی ویسی
ایہو ہا خیال خوشیاں دی ہمیشہ سِر تے چھاں راہسی
کݙاہیں سوچا نہ ہم روندیں میݙی تَر شَال تھی ویسی
ہنبھاہ ہک ہا ہکے ٻیلے دیوچ وَسدے ݙوہیں ہاسے
خبر نہ ہئی میں گاٖلھے کوں انجو انج مَال تھی ویسی
اڄاں ھے آسرا اَؤسی اوندے دڳ تے اکھیں لاتھن
او نہ آیا تاں کیا جیسوں جیوݨ جنجال تھی ویسی
وزیر اوندی میں چوکھٹ تے ڳیاں آکھیم اندر آنواں
اوں آکھیے کھڑ اتھائیں کھڑ اُتھائیں گاٖل تھی ویسی
نظم
(طاہر بلوچ)
ہئیں اپݨے گھر دا حق منگدے حق بارے حق ہمسائیں سوچئے
جئیں سوچئے سوچئے گھر اپݨا ساݙیں نسلیں بارے کئیں سوچئے
ہوں ڳل کوں سُولی آ ٹکری اِتھ حق دے بارے جئیں سوچئے
کیوں آدم آدم خور بݨین ھے حیف ایں حال تے تئیں سوچئے