රුසියානු_ඉතිහාසය
ආන්ද්රපොව්ගේ අවසන් වෑයම...
බ්රෙෂ්නෙව්ගේ අනුප්රාප්තිකයා වූ යුරී අන්ද්රපොව් ගැන ඉතිහාසය තුල සිදුවී ඇති අගැයීම කොහෙත්ම ප්රමානවත් නැත. මීට ප්රදාන හේතුව ලෙස ලා සැලකිය හැක්කේ 1956 බුඩාපෙස්ට් හි සෝවියට් තානාපති ලෙස හංගේරියානු නැගිටීම මැඩලීමටත්, 1968 දී KGB ප්රධානියා ලෙස චෙකොස්ලෝවැකියාව ආක්රමණයටත් සැපයූ දායකත්වය තුලින් ඔහුගේ චරිතය විනිශ්චයට භාජනය කරනු ලැබීම විය හැක. පළමු ලෝක යුද්ධයට සති කිහිපයකට පෙර උපත ලබා සෝවියට් ක්රමය යටතේ ඇතිදැඩි වී 1982 බලයට පත්වූ ආන්ද්රපොව් වනාහී හැට පස් වියැති සෝවියට් පාලනය පුරා ඔඩුදුවාගොස් තිබූ මාරාන්තික ආසාදනය හඳුනාගෙන රෝගියා රැකගනිමින් ඊට පිළියම් යෙදීමට අවංක උත්සාහයක් දැරූ එකම සෝවියට් නායකයා ලෙස හැදීන්වීමෙහි ලා වරදක් නැත. මෙනයින් බලන කල ගොර්බචෙව් හා යෙල්ට්සින් විසින් ඉටු කරන ලද්දේ ලෙඩා මරා දැමීම තුලින් බඩ සුද්ද කිරීමයි. KGB ප්රධානියා ලෙස ලද දීර්ඝ අත්දැකීම් තුලින් සෝවියට් සංගමය මුහුන පාසිටි තත්වය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් ආන්ද්රපොව් සතුව තිබිණ. හඳුනා ගනු ලැබූ සෝවියට් විරොධීන්ට මරන දධුවම පැමිණ වීමේ හෝ ඔවුන් සයිබීරියාවට පිටුවහල් කිරීමේ පැරණි සම්ප්රදාය වෙනස් කරමින් ඔවුන් මානසික රෝහල් තුලට ගාල් කිරීමේ වැඩපිළිවෙලේ නිර්මාතෘ වරයා ලෙස සැලකෙන ඔහු අතින් සිදුවූ බරපතලම අත්වැරදීම ලෙස සැලකිය හැක්කේ 1979 ඇෆ්ගන් ආක්රමණය නිර්දේශ කිරීමයි. පැවති භූ දේශපාලන යථාර්ථයන්ට අනුව සෝවියට් හිතවාදී ඇෆ්ගනිස්ථානයක් යනු ක්රෙම්ලිනයේ ආසියාතික රාජ්යාන්තර අධිකාරිය හෙවත් ‘හෙජමොනිය’ සදහා අත්යාව්ශ්ය සාධයක් ලෙස සැලකූ ඔහු, යුද්ධය ඉතා කෙටි කලකින් අවසන් කල හැකි වනු ඇතයි යන උපකල්පනයේ පසුවූ බව පෙනේ. එහෙත් තම වරද නොපමාව අවබෝධ කොට ගත් ඔහු ඊලඟ වසරේ පෝලන්තයේ පැනනැඟුන නොසන්සුන්තාව හමුවේ තවත් මැදිහත් වීමකින් වැලකී සිටීමේ වැදගත් කම දේශපාලන මණ්ඩලයට දැඩිවටාවධාරණය කොට සිටියේය. දිගු කලක් KGB නායකයා ලෙස ඔහුගේ තම ජීවිතය අරබයා පවත්වාගෙන ගිය දැඩි රහස්යභාවය හේතුවෙන් සෙසු සෝවියට් නායකයන්ට සාපේක්ෂව බටහිර ඔත්තු සේවා පවා ඔහු පිළිබඳ දැන සිටියේ ඉතා මඳ වශයෙනි. ආන්ද්රපොව්ගේ පුද්ගලික තොරතුරු පවා CIA සංවිධානයට කිසිදා අනාවරණය කොටගත නුහුන රහසක් විය. 1982 බලයට පත්වීමෙන් අනතතුරුව, සිවිල් පරිපාලනය, පක්ෂ සංවිධානය, දේශපාලන දෘෂ්ඨිය, සාහිත්ය හා සස්කෘතිය, ප්රචාරනය වැනි කටයුතු තම විශ්වාසවත් සගයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් චර්නෙන්කෝට පැවරූ ආන්ද්රපොව් සිය සමස්ථ අවධානය යොමු කලේ ජාතික ආරක්ෂාව හා ආර්ථික කළමණාකරනය කෙරෙහිය. සෝවියට් ක්රමය තුල ඉහල සිට පහලට ඔඩුදුවා ගොස් තිබූ දූෂණයට හා අකාර්යක්ෂමතාවට එරෙහිව දැඩි ක්රියාමාර්ග වලට එලැඹීමට ඔහු කොහෙත්ම පැකිලුනේ නැත.වගකීම් පැහැර හැරි ඇමති වරු ඇතුළු පක්ෂයේ ඉහලම නිලධාරීන් 60 දෙනෙක් නෙරපා හැර ඔවුන්ට එරෙහිව ආරාධ නඩු විභාග පැවැත්වූ හේ අනිත් අතට යුතුකම් පැහැර හරින අලස කම්කරුවන් හා කළමණාකරුවන්ට දඬුවම් දීමේ ආඥාවක් ද නිකුත් කලේය. ලෙනින්, ස්ටැලින් හා කෘෂෙව් යන නායකයන් අනුගමනය කල මේ හා සමාන දැඩි පිලිවෙත් තුලින් මෙන්ම බ්රෙෂ්නෙව්ගේ මෘදු පිළිවෙත තුලින් ද අඩුවැඩි වශයෙන් නියෝජනය කෙරුනේ කෙරුනේ සිය බලාධිකාරිය පවත්වාගෙන යාමේ අරමුණ වුවද පෞද්ගලික අරමුණු නුවූ අන්ද්රපොව්ගේ අපේක්ෂා වඩාත් අවංක වූ බව සිතිය හැක. මන්ද යත් මේ වනවිට බරපතල බල අරගලයක් පක්ෂය තුල නුවූ බැවිනි. තම වැඩපිළිවෙල තුලින් කාර්මික නිෂ්පාදය 4% ඉහල නැංවීමට ආන්ද්රපොව් මේ කාලය තුල සමත් වූ බව සැබෑය. එහෙත් පැවති රටාවට හුරුව සිටි සෝවියට් වැසියන් මේ කටයුතු කෙරේ යම් නොරිස්සුමක් දැක්වූ වූ බවද පිළිගත යුතුය. දේශපාලන සිරකරුවන් අතුරුදන්වීම ගැන වදනකින් හෝ මැසිවිලි නොනැගූ කම්කරුවෝ KGBය විසින් නොදන්වා වැඩපොලෙන් බැහැර වූවන් සිටභාරයට ගැනීම ගැන බොහෝ කෝප වූහ. අඩුවෙන් වැඩ කොට වැඩි වරප්රසාද ලැබීට ඇති ආශාව ස්වභාවික මිනිස් ලක්ශණයකි. එහි අර්ථය වූයේ කොමියුනිස් ක්රමය යටතේ ඔවුන් භුක්ති විඳි සමාජීය සුභ සාධන හා විරැකියා අනතුර පහවීම යන කරුණුද මෙම අකාර්යක්ෂමතාව සදහා විශාල දායකත්වයක් සැපයූ බවය. ජත්යන්තර තලයේ තත්වයද මෙ වනවිට කොහෙත්ම යහපත් වූයේ නැත. පෝලන්තයේ නොසන්සුන්තාව උත්සන්න වෙමින් පැවති අතර අදූරදර්ශී ඇෆ්ගන් යුද්ධය සෝවියට් සංගමයේ කීර්තියට අත්කලේ ඉමහත් කැලලකි. මේ අතර ඇමෙරිකාවේ බලයට පත්වූ ජනප්රිය සිනමා නළු රොනල්ඩ් රේගන් සීතල යුද්ධයට නාට්යමය මුහුණු වරක් ආරෝපණය කලේය. සෝවියට් දේශය ‘අශුද්ධ අධිරාජ්යයක්’ (Evil Empire) ලෙස හැඳින්වූ ඔහු චන්ද්රිකා හා අජටාකාශ තාක්ෂණ්ය මත පදනම් වූ ‘උපායමාර්ගික ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙලක්’ (Strategic Defense Initiative) නොහොත් තාරකා යුද වැඩසහනක් ඇරඹූයේ ඇමෙරිකාවට න්යෂ්ඨික ප්රහාර එල්ල කිරීමට රුසියානුවන්ට ඇති හැකියාව සීමා කිරිමේ අරමුණිනි. මේ වන විට චන්ද්රිකා නාශක ලේසර් අවියක් සෝවියට් හමුදාව සතුව තිබුනද රේගන්ට විවෘත ලෙස විරෝධය පල කල ආන්ද්රපොව් සෝවියට් දේශය තම අභ්යාවකශ යුද වැඩසටහන් අත්හිටුවා ඇති බවට බවට ප්රසිද්ධ ප්රකාශයක් කලේය. එහෙයින් ඔහු ‘මීර්’ නැමති සෝවියට් තාරකා යුද වැඩසටහන දියත් කලේ හොර රහසේය. ඉතිහසඥයන් පවසන්නේ තාක්ෂණික වශයෙන් තම වැඩසටහන හා තරඟ වැදීමට රුසියානුවන්ට නොහැකිය යන රේගන්ගේ අපේක්ෂාව එමඟින් බිඳ වැටුනද මෙම අතිරේක පිරිවැය තුලින් සෝවියට් ආර්ථිකය තවදුරටත් හෙම්බත් කරවීමට නම් ඔහු සමත් වූ බවයි. කෙසේ වුවද මේ අසීරු කාලය තුල පවා අන්ද්රපොව් ආරක්ශක පිරිවැය ඉහල දැමූ බවත් සෝවියට් සංගමය උපාය මාර්ගික අවි හා යුද හිස් නිපදවීම අතින් ඇමෙරිකාව හා කරට කර සිටි බව දැන් හෙලිවී ඇත. (පහත ප්රස්ථාරය බලන්න). ආන්ද්රපොව්ගේ අකාර්යක්ෂමතාව දුරලීමේ වැඩපිලිවෙල යටතේ උසස් කරනු ලැබ සිටි දෙවන පෙල නායකයකු වූ මිහයිල් ගොර්බචෙව් පසුව පැවසුවේ තමා ආරක්ෂක අයවැයේ තොරතුරු පිළිබඳ නිකමට මෙන් විමසූ කල නායකයා උදහස් වූ බවය. “ඒ තොරතුරු තමුසෙට බරපතල වැඩී…” නිෂ්පාදනය හා වෙළඳාම තුල පුද්ගලික අංශයේ සහභාගීත්වය පුළුල් කිරීම තුලින් ආර්ථිකය ගොඩ නැංවිය හැකි බව ආන්ද්රපොව් දැන සිටියද එවන් තත්වයක් තුලින් නැගෙනහිර යුරෝපය සෝවියට් ග්රහණයෙන් ගිලිහෙනු ඇතැයිද, අවසානයේ (සැබවින්ම සිදු වූවාක් මෙන්) එය සෝවියට් සංගමයට පාරා වලල්ලක්වනු අඑතැයි යන (ඉතා නිවැරදි) සැකය නිසා බරපතල ප්රතිසංස්කරණ අත්හදා බැලීමට ආන්ද්රපොව් මැලිවූ බව ගොර්බචෙව් කියයි. මේ අතර ආන්ද්රපොව්ගේ පිළිවෙත ගැන බිය පලකරමින් පිට කවරයේ ඔහුගේ රුව සහිත පලවූ ටයිම් සඟරා කලාපයක් දුටු සමන්තා ස්මිත් නැමති දස හැවිරිදි ඇමෙරිකානු දැරියක් සාමය පතා ආන්ද්රපොව්ට ලියුමක් ලියුවාය. එය සෝවියට් ප්රව්දා පුවත් පතේ පලවූ අතර සෝවියට් සංගමයේ ස්ංචාරක් සඳහා ආන්ද්රපොව් ඈට ආරාධනා කලේය. එහෙත් ඔහුගේ අමුත්තා ලෙස මොස්කොව් නුවරට ලඟා වූ සමන්තා ස්මිත්ට පවා අනුභාව සම්පන්න සෝවියට් නායකයා හමුවීමට හැකි වූයේ නැත. ඔහු හා ඈ අතර කථා බහ දුරකථනය ඇමතුමකට සීමා විය. ආන්ද්රපොව්ගේ සෞඛ්ය තත්වය පිළිබඳ බටහිර ලෝකය සැක පහල කලේ මේ සිදුවීම මතයි. හැට නව වියැති අන්ද්රපොව් මේ වනවිට බරපතල වකුගඩු ආබාධයකින් පෙලෙමින් සිටි අතර ඒ බව දැන සිටියේ පක්ෂයේ ඉහල නායකයන් සීමිත පිරිසක් පමණී. 1984 පෙබරවාරියේ සිදුවූ ආන්ද්රපොව්ගේ මරණය සෝවියට් දේශයේ අනාගත ඉරනම අරබයා තැබූ මුද්රාවකට සමානය. සෝවියට් ක්රමය තුල වර්ධනය වූයේ පුද්ගල සාධකය මත විසධිය නොහැකි අන්දමේ දරුණූ අර්බුදයක් වුවද තම 15 මසක පාලනය තුල හැකිතාක් එය කළමණාකරණය කිරීමෙහි ලා ඔහු සමත් වූ බවත් ඔහු ජීවතුන් අතර සිටින තාක් සෝවියට් ක්රමයට අභියෝගයක් එල්ලකිරීමට කිසිවෙකු සූදානම් නුවූ බවත් පිළිගත යුතුය. ආන්ද්රපොව්ගෙ අනුප්රාප්තිකයා වූයේ ඔහුගේ දකුණත බඳු වූ කොන්ස්ටන්ටයින් චර්නෙන්කෝය. ආන්ද්රපොව්ට වඩා තුන් වසක් වැඩිමහල් වූ ඔහු අධික දුම්පානය නිසා ඒ වනවිටත් රෝගී තත්වයේ පසුවිය. රාජ්ය අවමඟුලින් අනතුරුව ඔහු ලෙනින් සමාධියෙන් පිට වූයේ ආරක්ෂකයන් දෙදෙනෙකුගේ අත්වාරුවෙනි. ආන්ද්රපොව්ගේ විචක්ෂණ පරිපාලන වෙනස්කම් හරුහැටි පවත්වාගෙන යාමට අපොහොසත් වූ ඔහු දෙඩි විදෙස් පිළිවෙතක් අනුගමනය කලේය. නැගෙනහිර ජර්මන් නායකයාට බටහිර ජර්මනයේ නිල සංචාරයක යෙදීමෙන් වැලැක්වූ හේ ඇමෙරිකාවේ පැවැත්වුන ඔලිම්පික් උලෙල වර්ජනය කිරීමට නැගෙනහිර යුරෝපයට බල කලේය. එහෙත් රොමෙනියාව පමණක් සෝවියට් විරෝධය නොතකා ඊට සහභාගී වූවාය. චර්නෙන්කෝගේ පාලන සමය තුල සිදුවූ වැදගත්ම සිදුවීම නම් ආන්ද්රපොව් විසින් අත්හිටවූ නිරවිකරණ සාකච්ඡා යලි ඇරඹීමයි. ක්රෙම්ලිනයේ අවසන් දැඩි මතධාරී කොමියුනිස්ට් පාලකයා ලෙස සැලකිය හැකි චර්නෙන්කෝ 1985 මාර්තුවේ අවසන් හුස්ම හෙළුවේ සෝවියට් දේශය නොවැලැක්විය හැකි අර්බුදයට වඩාත් ආසන්න වෙමින් සිටියදීය. මිහයිල් ගොර්බචෙව් ඔහුගේ අනුප්රාප්තිකයා ලෙස තෝරා පත් කරගන්නා ලදී…. අකාර්යක්ෂමතාව නැමති මාරක පිළිකාවට ගොදුරුවූ සෝවියට් සංගමය නැමැති රෝගියා මිය යමින් සිටියේය. එය උත්සන්න කරන ලද්දේ දූෂිත නිලධාරිවාදය යන අතුරු ආබාදය විසිනි. ගොර්බචෙව් නැමති වෙදැදුරා ලබා දුන් පෙරස්ත්රොයිකා නැමති එන්නත රෝගියාගේ අවසානයට හේතු වූ අන්දමත් මහානුභාව සම්පන්න සෝවියට් සංගමය කඩදාසි ගෙයක් මෙන් ඇදවැටුන අන්දමත් ‘රතු දෙවොල බිඳ වැටින’ යන පෙර ලිපි ත්රිත්වය තුලින් විස්තර කොට ඇති බැවින් ඒ ගැන මෙහිලා පුනරුච්චාරණය කිරීම අවශ්ය නොවේ යැයි සිතමි. එම ලිපි කියැවීම සඳහා පිවිසුම් ලිපිනයන් පහත සඳහන් කොට ඇත