රුසියානු_ඉතිහාසය
මහා පීටර් ගේ යුගය
ක්‍රෙම්ලිනයේ පාලනය රොමොනොව් පරපුරට හිමිවීම දෛවයේ අසීමිත කරුණාව මත හටගත් අහඹු සංසිද්ධියක් වුවද වඩා වැදගත් වූයේ එමඟින් තම වියවුල් කාලපරිච්ඡෙදය නිමකොට නව යුගයක් කරා ප්‍රවෙශ වීමය ගැටවර රුසියානු රාජ්‍යයට අවස්ථාව උදා වීමයි. සයිබර්-තතාර් වරුන්ගෙ අවසන් බලමුළු පරදවමින් සයිබිරියාව මුළුමනින් ඈඳා ගැනිමට දොන් පෙදෙසේ කොසෑක් වරු පළමුවන මයිකල් සාර් වරයාට උදවු කලහ. අනාගතයේ දී මෙම කොසෑක් ප්‍රදේශද රුසියානු අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගැනීමට නියමිතව තිබිණ. මේ කාලය වන විට ජන ගී හා ගැමි කවි හැරුන කොට රුසියානු සංගීතයක් නොතිබුන තරම්ය. මීට හෙතුව වූයේ රුසියානු පල්ලිය විසින් සංගීතය යක්ෂයාගේ හඬක් ලෙස නම් කොට තිබීමයි. මෙය නොතැකූ පලමුවන මයිකල් යුරෝපීය සංගීතඥයන්ට ආරාධනා කලේය. නොඑසේ නම් දහ අටවන සියවසින් පසු ඉමහත් ලෙස ප්‍රචලිත වූ සම්භාව්‍ය රුසියන් සංගීතය ඛන්ඩ කිසිදා ලෝකයාට අසන්නට නොලැබීමට ඉඩ තිබිණ. කෙසේ වුවද එවකටත් මධ්‍යතන ගෝත්‍රික බල ඇණියක් ලෙස පැවති රුසියානු හමුදාව නූතන සටන් ඒකකයක් ලෙස මුළුමනින් ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමේ කීර්තිය හිමි වන්නේ 1645 දී සාර් පදවිය ලද ඔහුගේ පුත් ඇලෙක්සිටය. පෝලන්තය හා යුද වැදුන පළමු වන ඇලෙක්සි ලිතුවෙනියානු අග්‍රාදිපාද වසම ඈඳාගත්තේය. එහෙත් ඔහු කල වරද වූයේ ඔස්ට්‍රියාවේ හැබ්ස්බර්ග් වරුන්ගේ උසිගැන්වීම මත අනතුරුව ස්වීඩ්නය හා යුද වැදීමයි. අතිශය වෙහෙසකර මේ යුද්ධය නිසා රූබලය කඩා වැටුන අතර මොස්කොව් වැසියෝ හා දොන් පෙදෙසේ කොසෑක් වරු කැරලි ගැසීමට වන්හ. මේ කැරලි මැඩලනු ලැබුවද දිනාගත් ඇතැම් භූමි ප්‍රදේශ වල පිරිවැයෙන් සතුරන් හා සාම ගිවිසුමකට එලැඹීම මැනවයි අලෙක්සි සාර් තැන කල්පනා කලේය. ස්මෝලෙන්ස්ක් හා කියෙව් නගර ඇතුළු නැගෙනහිර ද්නීපර් ඉවුරු රුසියානු අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා ලදී. අලෙක්සිගේ පුත් තුන්වන ෆියදෝර් ආබාධිතයෙකි. බාලයා වූ පස්වන ඉවාන් ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකවද ආබාධිතය. මේ හේතුවෙන් තුන්වන ෆියදෝර් මිය යන විට මීලඟ උරුමක්කාරයා කවරෙක්දැයි යන අසීරු පැනයට ක්‍රෙම්ලිනය නැවත මුහුණ පෑවාය. මන්ද මාන්සිකයකුට රජකම් කල නොහැක. ජාතික එසෙම්බ්ලිය අවසනයේ තීරණය කලේ අලෙක්සිගේ දෙවන විවාහයේ පුත් දස හැවිරිදි පීටර් කුමරු හා මන්ද මානසික පස්වන ඉවාන් කුමරු සාමුහිකව සාර් පදවිය දැරිය යුතු බවය. රාජ්‍යාධිකාරී ලෙස ඔහුගේ මවු කටයුතු කලාය. කුඩා පීටර් කුමරුගේ විනෝදාංශය වූයේ සෙල්ලම් නැව් තැනීමලු. මව මෙන්ම මන්ද මානසික සුළු සහෝදරයාද අකලට මියාමෙන් ක්‍රෙම්ලිනයේ අසහාය අධිපතියා බවට පත් වන විට පීටර් ගේ වයස විසි හතරකි. නව සාර්තුමා ගෙ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වූයේ අසාමාන්‍ය වර්ධනයයි. හිට ගත් විට ඔහු අඩි 6 අඟල් 8ක් ( සෙමී 203) උස විය. තරුණ පීටර් සාර් ගේ සිහිනය වූයේ රුසියාව නාවුක බලයක් ලෙස නැගී එනු දැකීමයි. 1695 දී නාවුක හමුදාවක් තැනූ ඔහු ඔටෝමන් වරු හා සටන් කොට ඇසොව් මුහුද අත්පත් කර ගැනීමට සමත් විය. යුද්ධය තවදුරටත් ඉදිරියට යද්දී සාර් තුමා දී රුසියානු වෙළඳ දූත කණ්ඩායමක් සමඟ යුරෝපයට ගියේ එහි තත්වය සියැසින් දැක ගනු සඳහාය. පුවත් පත් වලින් ගැලවීමට හා ආරක්ෂාව පිළිබද ගැටළු මත මුලදී ඔහු ආරූඬ නමකින් යුරෝපයේ පෙනී සිටියද රහස වැඩි කලක් රැග ගැනීමට නොහැකි වීමට තුඩු දුන්නේ සාර් තුමා ගෙ අසාමාන්‍ය උසයි. නෙදර්ලන්තයේ ඕලන්ද පෙරදිග ඉන්දියා වෙළඳ සමාගමේ නැවු තටාකාංගනයක පුරා සාරමසක් ඔහු නැව් තැනීම ගැන බොහෝ දේ උගත්තේය. යුරෝපීය සංචාරය තුලදී ඔහු වටහා ගත් අනිත් කරුණ නම් ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය හා සටන් වැදීමේ සැබෑ උනන්දුවක් ඔස්ට්‍රියාව හෝ බ්‍රිතාන්‍යය තුල නුවූ බවය. 1898 පෙරලා සියරට බලා පැමිණි පීටර් නාවුක හමුදාව වඩාත් ශක්තිමත් කලේ ඔටෝමන් වරුනට එරෙහිව යුද්ධය පවත්වාගෙන යාමෙ අදහසිනි. එහෙත් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික කතා බහ වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දෙපාර්ශ්වය අතර ‘කොන්ස්තන්තිනෝපල් ගිවිසුම’ඇති විය. ඇසොව් ප්‍රදේශය රුසියාවට ඈඳාගනු ලැබූ අතර පහල ද්නීපර් ඉවුරු යුද මුක්ත කලාපයක් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට දෙපාර්ශ්වය එකඟ වූහ. මෙ වන විට පීටර්ගේ ඉලක්කය වූයේ බෝල්ටික් මුහුදේ බලය අත්පත් කොට ගැනීමයි. ඔහු ස්වීඩ්න රාජධානියට පහර දුන්නේය. මෙම දීර්ඝ යුද්ධයේ මුල් අවස්ථාවේ අත්පත් කොටගත් වත්මන් පහල ෆින්ලන්තයෙන් හා ලැගෝඩා විලෙන් මායිම් වූ ඉන්ග්‍රිනය නැමති ස්වීඩ්න් භූමි ප්‍රදේශයේ යුරෝපීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් යොදවා දැවැන්ත නගරයක් ඉදි කරන ලදී. 1713 සිට 1918 දක්වා රුසියාවේ අගනුවර බවට පත් වූයේ ‘ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්’ නමින් ලෝක ඉතිහාසයට හා රුසියානු භූමියට එක්වූ ඒ බිම්කඩයි. ලංකාව ‘ඉන්දියන් සාගරයේ මුතු ඇටය’ ලෙස ප්‍රකට වූවාසේ ශාන්ත පීටර්ස්බර්ගය හඳූන්වන ලද්දේ ‘රුසියාවේ බටහිර කවුළුව’ ලෙසය. නව අගනුවර පරිපාලන හා ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය බවට පත් වුවද ක්‍රෙම්ලිනය තවදුරටත් රුසියාවේ දේශපාලන බලකේන්ද්‍රය ලෙස පැවතිණ. 1708 දී ස්වීඩනයේ දොලොස් වන චාල්ස් රුසියාවට පෙරලා පහර දුන්නේය. එහෙත් ලෙස්නායා හිදී හා දොන් පෙදෙසේ දී ස්වීඩ්න් වරු පරාජය කරන ලදී. රැකවරණ පතා ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයට පලා යාමට තුවාල ලබා සිටි දොලොස් වන චාල්ස් රජුට සිදු විය. චාල්ස් භාර දෙන කල රුසියානුවන් කල ඉල්ලීම ඔටෝමන් වරු ප්‍රතික්ෂෙප කලහ. මෙ කරුණ මත 1710 දී පීටර් තුර්කියට පහර දුන් මුත් එය සාර්ථක වූයේ නැත. බෝල්කන් ප්‍රදේශවලට ලඟාවීමට පොරොතුව සිය ශක්තිය සිධී ගියෙන් ඔටෝමන් වරු හා සාම ගිවිසුමකට එලැඹීමට ඔහු තීරණය කල චාල්ස් තුර්කියෙන් පිටුවහල් කිරීමට හිලවු වශයෙන් 1698 අල්ල ගත් ඇසොව් ප්‍රදේශය ඔටෝමන් සුල්තාන්ට යලි භාර දීමට ඔහුට සිදුවිය. එහෙත් 1714 දි නැවත ස්වීඩ්නයට පහර දුන් පීටර් බෝල්ටික් වෙරළ හා ෆින්ලන්තයෙන් වැඩි කොටසක් අල්ලා ගත්තේය. 1721 දී රුසියාව සමඟ සාමය ඇතිකොට ගැනීමට ස්වීඩනය කැමති විය. අනතුරුව මහා මංගල්‍යයක් පැවැත්වූ ඔහු ‘සමස්ත රුසියාවේ අධිරාජයා’ [Czar of All Russian Lands] ලෙස තෙමේම යලි අභිෂේක ලැබීය. රුසියාවේ මැඩලන ලැබ සිටි පැරණි සතුරන් වූ පෝලන්තය හා ස්වීඩ්නය වහා නව අධිරාජයා පිලිගත්හ. ඉතිහසය තුල ඔහු ජනප්‍රිය වූයේ මහා පීටර් [Peter the Great] නමිනි. 1723 පර්සියාව සමඟ කෙටි යුද්ධයකට එලඹි මහා පීටර් සාර් තුමා කොකේසස් හා කැස්පියන් ප්‍රදේශ ද තාවකාලිකව අධිරාජයට ඈඳා ගත්තේ එය තම අවසන් යුද්ධය බව නොදැනයි. 1725 පෙබරවාරියේ මිය යනවිට ඔහුගෙ වයස පනස් හතරකි. මහා පීටර් වෙනස් කලේ රුසියාවේ ඉතිහාසය පමණක් නොවේ. ඔහු සමස්ත මහාද්වීපයේම අනාගතය කණපිට හැරවීය. තරුණ රුසියානු අධිරාජ්‍යය හා ඇතිකොට ගත් ගැටුම පෝලන්ත-ලිතුවෙනියානු පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ හා ස්වීඩන් රාජධානියේ පිරිහීමට තුඩු දුන් බව ඉතිහාසඥයෝ සැක කරති. උදා වෙමින් තිබුනේ තම වාරය බව ඔටෝමන් වරු සක් සුදක් සේ පසක් කොටගෙන සිටියහ. Chamara Siriwardene